Διασφάλιση του δικαιώματος στο άσυλο 

Όλοι όσοι εγκαταλείπουν τη χώρα καταγωγής τους για να αποφύγουν διώξεις ή σοβαρή βλάβη έχουν το δικαίωμα να ζητήσουν διεθνή προστασία. Το άσυλο αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα και η χορήγησή του σε πρόσωπα που πληρούν τα κριτήρια της Σύμβασης της Γενεύης του 1951 σχετικά με το καθεστώς των προσφύγων    αποτελεί διεθνή υποχρέωση για τα συμβαλλόμενα κράτη, μεταξύ των οποίων κράτη μέλη της ΕΕ.  Η ΕΕ έχει ενσωματώσει τις προϋποθέσεις για διεθνή προστασία στη δική της νομοθεσία και έχει διευρύνει την εμβέλειά τους μέσω της δημιουργίας μιας επιπλέον κατηγορίας δικαιούχων διεθνούς προστασίας μετά τους πρόσφυγες, οι οποίοι είναι οι δικαιούχοι επικουρικής προστασίας.

Το δικαίωμα ασύλου κατοχυρώνεται στο άρθρο 18 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ . Το άρθρο 19 απαγορεύει τις ομαδικές απελάσεις και ορίζει ότι κανένα πρόσωπο δεν μπορεί να απομακρυνθεί, να απελαθεί ή να εκδοθεί προς κράτος όπου διατρέχει σοβαρό κίνδυνο να του επιβληθεί η ποινή του θανάτου ή να υποβληθεί σε βασανιστήρια ή άλλη απάνθρωπη ή εξευτελιστική ποινή ή μεταχείριση.

Τα κράτη μέλη έχουν συμφωνήσει σε μια κοινή Ευρωπαϊκή πολιτική ασύλου , συμπεριλαμβανομένης της επικουρικής ή προσωρινής προστασίας.

Οι διαδικασίες χορήγησης ασύλου πρέπει να είναι εξίσου δίκαιες και αποτελεσματικές σε ολόκληρη την Ένωση. Αυτή είναι η βάση του Κοινού Ευρωπαϊκού Συστήματος Ασύλου  (CEAS).

Το CEAS αποτελείται από διάφορες νομοθετικές πράξεις  που καλύπτουν όλες τις πτυχές της διαδικασίας χορήγησης ασύλου:

  • τον «κανονισμό του Δουβλίνου»  που καθορίζει ποιο κράτος μέλος είναι υπεύθυνο για την εξέταση μιας αίτησης χορήγησης ασύλου,
  • την οδηγία για τις διαδικασίες ασύλου που θεσπίζει κοινές απαιτήσεις για δίκαιες και αποτελεσματικές διαδικασίες ασύλου,
  • την οδηγία σχετικά με τις συνθήκες υποδοχής που θεσπίζει ελάχιστες απαιτήσεις για τις συνθήκες διαβίωσης των αιτούντων άσυλο και μεριμνά ώστε να έχουν οι αιτούντες πρόσβαση σε στέγαση, διατροφή, απασχόληση και υγειονομική μέριμνα,

την οδηγία σχετικά με την αναγνώριση η οποία καθορίζει ποιος δικαιούται να θεωρηθεί πρόσφυγας ή πρόσωπο που δικαιούται επικουρική προστασία και προβλέπει σειρά δικαιωμάτων για τους δικαιούχους (άδειες διαμονής, ταξιδιωτικά έγγραφα, πρόσβαση σε απασχόληση και εκπαίδευση, κοινωνική αρωγή και ιατρική περίθαλψη).