Eurobarometer: The EP and the expectations of European citizens

Στα μέσα της περιόδου μεταξύ των ετών 2009 και 2014, η νέα δημοσκόπηση Parlemeter εξετάζει την αντίληψη των ευρωπαίων πολιτών για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τις πολιτικές και τις αξίες που οφείλει να προωθεί και να προασπίζει.

Την έρευνα διεξήγαγε η TNS opinion από τις 3 έως τις 20 Νοεμβρίου 2011, στο πλαίσιο μιας εξαιρετικά δύσκολης περιόδου για την Ευρώπη: ας θυμηθούμε, μεταξύ άλλων, το παρ’ ολίγον δημοψήφισμα στην Ελλάδα, την αλλαγή του Έλληνα καθώς και του Ιταλού πρωθυπουργού, την αύξηση των επιτοκίων του δημοσίου χρέους αρκετών χωρών της ευρωζώνης, τις βουλευτικές εκλογές στην Ισπανία, τη διάσκεψη κορυφής της G-20.

Η παρούσα έρευνα του Ευρωβαρόμετρου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με τίτλο «Οι Ευρωπαίοι και η κρίση» διεξήχθη επιτόπου μεταξύ της 3ης και της 18ης Σεπτεμβρίου 2011 από την TNS Opinion, με τη μέθοδο της προσωπικής συνέντευξης 26.856 ευρωπαίων πολιτών ηλικίας 15 ετών και άνω. Πρόκειται για την τέταρτη έρευνα όσον αφορά το συγκεκριμένο θέμα η προηγούμενη διεξήχθη την περίοδο Απριλίου-Μαΐου 2011.

Όσον αφορά την ερώτηση σχετικά με τη χρηματοπιστωτική αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών, παρατηρείται μια τάση πόλωσης της κοινής γνώμης : ο αριθμός των ερωτηθέντων που επέλεξαν να μην απαντήσουν μειώθηκε μεταξύ των δυο τελευταίων ερευνών, υπέρ των αρνητικών απαντήσεων.

Το εβδομήντα δύο τοις εκατό (72%) των ερωτηθέντων δηλώνουν πως δεν νιώθουν ότι είναι ενημερωμένοι σχετικά με τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων. Είναι σαφές ότι ο Διαμεσολαβητής, τα λοιπά θεσμικά όργανα της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διαμεσολαβητών καλούνται να διαδραματίσουν μείζονα ρόλο στην καλύτερη ενημέρωση των πολιτών σχετικά με τον Χάρτη.

Σχεδόν το ήμισυ των ερωτηθέντων θεωρούν ότι το δικαίωμα να κυκλοφορούν και να διαμένουν ελεύθερα στην επικράτεια της ΕΕ είναι το σημαντικότερο δικαίωμα των πολιτών. Το δεύτερο σημαντικότερο δικαίωμα των πολιτών, σύμφωνα με τους ερωτηθέντες, είναι το δικαίωμα στη χρηστή διοίκηση, ακολουθούμενο από το δικαίωμα υποβολής καταγγελιών στον Διαμεσολαβητή. Το αποτέλεσμα αυτό είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικό για τις προσπάθειες που καταβάλλει ο Διαμεσολαβητής για την ενίσχυση της προβολής του, ούτως ώστε να συνδράμει τους πολίτες στην άσκηση του δικαιώματός τους στη χρηστή διοίκηση.

Με πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το 2011 έχει κηρυχθεί «ευρωπαϊκό έτος εθελοντισμού», ενώ το 2012 θα είναι «έτος αλληλεγγύης μεταξύ των γενεών»: οι δύο αυτές διοργανώσεις αποτελούν πρόσφορες ευκαιρίες ώστε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να διεξαγάγει έρευνα του Ευρωβαρομέτρου με σκοπό να διερευνηθούν οι αντιλήψεις των Ευρωπαίων σχετικά με αυτές τις δύο έννοιες, αλλά και να γίνει καλύτερα κατανοητό πώς τις βιώνουν ή τις εφαρμόζουν στην πράξη.

Η εν λόγω έρευνα του Ευρωβαρομέτρου πραγματοποιήθηκε από την 1η έως τη 16η Μαΐου 2011 από την TNS Opinion.

Προτού αναλυθούν οι απαντήσεις των Ευρωπαίων, είναι απαραίτητο να επισημανθούν ορισμένα σημαντικά στοιχεία που μπορούν να εξαχθούν από τη συγκεκριμένη έρευνα.

Η έρευνα του Ευρωβαρομέτρου με τίτλο «Οι Ευρωπαίοι και η κρίση» είναι η τρίτη έρευνα αυτού του είδους που διεξήγαγε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Η πρώτη πραγματοποιήθηκε τον Ιανουάριο-Φεβρουάριο του 2009, έξι μήνες πριν από τις ευρωπαϊκές εκλογές, και η δεύτερη διεξήχθη τον Σεπτέμβριο του 2010. Η δειγματοληψία για τη συγκεκριμένη έρευνα πραγματοποιήθηκε από την TNS opinion το διάστημα από 13 Απριλίου έως 2 Μαΐου 2011 βάσει προσωπικών συνεντεύξεων με 26.825 ευρωπαίους πολίτες.

Τους επτά μήνες που μεσολάβησαν από την προηγούμενη έρευνα, το εθνικό και το διεθνές πλαίσιο σηματοδοτήθηκαν από αρκετά σημαντικά γεγονότα, τα οποία διαδραμάτισαν αναμφίβολα σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των απαντήσεων των Ευρωπαίων στις ερωτήσεις που τους τέθηκαν.

Η παρούσα έρευνα του Ευρωβαρομέτρου που εκπονήθηκε για λογαριασμό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και αφορά ειδικά τα θέματα ενέργειας αποτελεί συνέχεια προηγούμενης έρευνας η οποία δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο του 2011 ενόψει του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 4ης Φεβρουαρίου (Τακτικό ΕΒ 74.3). Στην παρούσα έρευνα εξετάζονται τα θέματα του ενεργειακού εφοδιασμού, της συνεργασίας και της αλληλεγγύης.

Λαμβάνοντας υπόψη τις νέες θέσεις τις οποίες έχει υιοθετήσει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αυτή η νέα έρευνα εστιάζεται σε πιο συγκεκριμένες πτυχές, οι οποίες είναι, επιπλέον, εξαιρετικά σημαντικές για την ανάπτυξη μιας ενεργειακής πολιτικής της Ένωσης: εξοικονόμηση ενέργειας, προβλήματα ενεργειακού εφοδιασμού, ολοκλήρωση δικτύων και Ευρωπαϊκή Κοινότητα για την ενέργεια. Η δειγματοληψία πραγματοποιήθηκε από την TNS Opinion μεταξύ 9ης Φεβρουαρίου και 6ης Μαρτίου 2011, σε μια συγκυρία δύσκολη λόγω ψυχρού χειμώνα και αύξησης των τιμών όλων των πρώτων υλών.

Η «Αγορά των Πολιτών με θέμα τη κρίση και την φτώχεια» διοργανώθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 27 και 28 Ιανουαρίου 2011, με συμμετοχή βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, μελών της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής και εκπροσώπων μη κυβερνητικών οργανώσεων, οι οποίοι εκπροσωπούσαν την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών.

Η δημοσκόπηση αυτή πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, από τις 21 Φεβρουαρίου έως τις 11 Μαρτίου 2011, από την TNS Opinion, με την ευκαιρία της 100ής επετείου του εορτασμού της Ημέρας της Γυναίκας.

Η περίοδος ανάλυσης για αυτήν τη νέα δημοσκόπηση Parlemeter του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ήταν μεταξύ 25ης Νοεμβρίου και 17ης Δεκεμβρίου 2010. Ενόψει των ευρωπαϊκών εκλογών του 2014, είναι απαραίτητη η αξιολόγηση της αντίληψης των ευρωπαίων πολιτών για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τις πολιτικές και τις αξίες που πρέπει να προασπίζει το θεσμικό όργανο.

Τις παραμονές του πρώτου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που ήταν αφιερωμένο αποκλειστικά σε θέματα ενέργειας και συνήλθε στις 4 Φεβρουαρίου 2011, κατέστη σαφές ότι θα ήταν χρήσιμο να διερευνηθούν οι αντιλήψεις των Ευρωπαίων σχετικά με το θέμα της ενέργειας και τους αντίστοιχους ρόλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών της στον τομέα αυτόν.

This survey of Europeans and the crisis is the second one instigated by the European Parliament. The first took place in January/February 2009, preceding the European elections of June 2009.

Between the two European Parliament enquiries, the European Union launched various initiatives aimed at fighting the crisis: regulations, a European monetary fund, economic governance, 2020 strategy, etc. The Parliament has taken stances on some of these, or is about to, through various global reports.

Τις παραμονές του πρώτου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που ήταν αφιερωμένο αποκλειστικά σε θέματα ενέργειας και συνήλθε στις 4 Φεβρουαρίου 2011, κατέστη σαφές ότι θα ήταν χρήσιμο να διερευνηθούν οι αντιλήψεις των Ευρωπαίων σχετικά με το θέμα της ενέργειας και τους αντίστοιχους ρόλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών της στον τομέα αυτόν.

Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων που διοργανώθηκαν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με την ευκαιρία της παγκόσμιας ημέρας της γυναίκας, κατά το συνέδριο της 2ας Μαρτίου 2010, υπό την προεδρία της κ. Ρόδης Κράτσα-Τσαγκαροπούλου, Αντιπροέδρου του ΕΚ, τέθηκε το ακόλουθο ερώτημα: «Ορίζοντας 2014: Ποια η σύνδεση μεταξύ των γυναικών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης;». Αμέσως μετά τις ευρωπαϊκές εκλογές του Ιουνίου του 2009, ήταν σημαντικό να τεθούν, στο πλαίσιο του σχετικού απολογισμού, ορισμένα ουσιαστικά ερωτήματα: ποια είναι η σχέση των γυναικών με την ΕΕ και τι προσδοκούν από αυτήν; Τι ρόλο θεωρούν ότι διαδραματίζει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τι ρόλο επιθυμούν να διαδραματίσει στο μέλλον; Ποια είναι η σχέση τους με την πολιτική; Ποια ήταν η εκλογική τους συμπεριφορά κατά τη διάρκεια των ευρωπαϊκών εκλογών;

Η έρευνα αυτή διεξήχθη μία εβδομάδα μετά τις ευρωπαϊκές εκλογές του Ιουνίου 2009, από τις 12 Ιουνίου έως τις 6 Ιουλίου, με συνέντευξη 26.830 ευρωπαίων πολιτών πρόσωπο με πρόσωπο. Στόχος της ήταν να γίνουν καλύτερα κατανοητοί οι λόγοι οι οποίοι οδήγησαν τους ευρωπαίους ψηφοφόρους να συμμετάσχουν ή να απόσχουν από τη συγκεκριμένη ψηφοφορία.

Την άνοιξη του 2008, η Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ξεκίνησαν μια μεγάλη έρευνα σχετικά με τη στάση των Ευρωπαίων όσον αφορά την κλιματική αλλαγή (βλ. EB69.2). Την εποχή εκείνη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μόλις είχε υποβάλει μια σειρά σχετικών προτάσεων και το Κοινοβούλιο είχε συστήσει προσωρινή επιτροπή στον τομέα αυτό.

Η TNS Opinion διεξήγαγε, από 4 έως 15 Μαΐου 2009, προεκλογική έρευνα σε 27.218 ευρωπαίους πολίτες που είναι εγγεγραμμένοι σε εκλογικούς καταλόγους, για λογαριασμό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Σε σύγκριση με τις παραδοσιακές έρευνες EB/ΕΚ που πραγματοποιούνται επίσης από την TNS Opinion, για λογαριασμό του Ευρωβαρόμετρου, η μεθοδολογία είναι διαφορετική: ερωτηθέντες ηλικίας 15 ετών και άνω με συνεντεύξεις πρόσωπο με πρόσωπο για το ΕΒ/ΕΚ• ερωτηθέντες άνω των 18 ετών που ερωτήθηκαν μέσω τηλεφώνου στις περισσότερες χώρες, πρόσωπο με πρόσωπο σε χώρες όπου η τηλεφωνική κάλυψη δεν είναι επαρκής για την προεκλογική έρευνα. Ως εκ τούτου, τα συγκριτικά αποτελέσματα θα πρέπει να αναλυθούν λαμβανομένων υπόψη αυτών των διαφορών ως προς τη μεθοδολογία. Επιτρέπουν, ωστόσο, να επισημανθούν οι τάσεις σε διάστημα ενάμισι έτους έρευνας. Για λόγους που σχετίζονται με νομικούς περιορισμούς, τα αποτελέσματα που αφορούν την Ιταλία και το Λουξεμβούργο δεν θα δημοσιευθούν.

Την παραμονή των ευρωπαϊκών εκλογών, κρίθηκε σημαντικό να μετρηθεί το πώς αντιλαμβάνονται οι ευρωπαίοι τις δράσεις της ΕΕ μπροστά στην οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση. Αυτή η σφυγμομέτρηση, η οποία πραγματοποιήθηκε με συνεντεύξεις πρόσωπο με πρόσωπο με 27.218 ευρωπαίους πολίτες, δείχνει (πεδίο, μέσα Ιανουαρίου/μέσα Φεβρουαρίου) μια συλλογική ανησυχία για την κρίση, την απαίτηση για περισσότερο συντονισμένες ενέργειες σε επίπεδο ΕΕ και επίσης εντυπωσιακά διαφορετικές εθνικές ερμηνείες του ρόλου του ευρώ. Επίσης, διαφαίνονται πολύ σαφείς διακυμάνσεις σε κοινωνικο-δημογραφικό επίπεδο: οι γυναίκες ανησυχούν πιο πολύ και είναι περισσότερο επικριτικές προς το ευρώ, καθώς και οι πολίτες οι οποίοι εγκατέλειψαν το σχολείο σε ηλικία 15 ετών ή νωρίτερα.

Τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας σχετικά με τις εκλογές πρέπει να επανατοποθετηθούν στο πλαίσιο της τρέχουσας διεθνούς συγκυρίας. Πράγματι, η έρευνα πεδίου (Ιανουάριος/Φεβρουάριος) συμπίπτει με μια ιδιαίτερα φορτισμένη διεθνή συγκυρία: ανάληψη καθηκόντων από τον Barack Obama, δρομολόγηση του πρώτου σχεδίου του για την ανάκαμψη της οικονομίας, κατάσταση στη Γάζα κ.λπ.

Προκειμένου να επισημάνουμε την Ημέρα της Γυναίκας και ενόψει των ευρωπαϊκών εκλογών που θα πραγματοποιηθούν από τις 4 έως τις 7 Ιουνίου 2009, διεξήχθησαν δύο δημοσκοπήσεις του Ευρωβαρομέτρου ειδικά αφιερωμένες στις στάσεις και τις ανησυχίες των γυναικών σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μια κοινωνικοδημογραφική ανάλυση που ανατέθηκε από το ΕΚ αναλύει τα σωρευτικά αποτελέσματα των ερευνών EB68, EB69 και EB70 του Ευρωβαρομέτρου (φθινόπωρο 2007 - φθινόπωρο 2008). Το ειδικό Ευρωβαρόμετρο, που διεξήχθη κατόπιν αιτήματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, επικεντρώνεται αποκλειστικά στο εκλογικό σώμα των γυναικών την παραμονή των ευρωπαϊκών εκλογών του 2009.

Τα αποτελέσματα του δεύτερου Ευρωβαρόμετρου που είναι αφιερωμένο στις ευρωπαϊκές εκλογές του 2009 πρέπει να αναγνωσθούν έχοντας κατά νου ότι η έρευνα διεξήχθη στο αποκορύφωμα της οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, τον Οκτώβριο και Νοέμβριο του 2008. Αναδεικνύονται διάφορες τάσεις: οι ανησυχίες οικονομικής και κοινωνικής φύσεως, που συγκαταλέγονταν στους κυριότερους προβληματισμούς ήδη από την προηγούμενη έρευνα που διεξήχθη την άνοιξη του 2008 (EB 69), εμφανίζουν μεγάλη αύξηση. Οι Ευρωπαίοι προβληματίζονται ολοένα και περισσότερο για την προσωπική τους κατάσταση. Αντιθέτως, καταδεικνύεται σαφής πτώση των ανησυχιών συλλογικού χαρακτήρα, δηλαδή της τρομοκρατίας, της μετανάστευσης και της αλλαγής του κλίματος. Κατά τη διάρκεια της κρίσης, το ενδιαφέρον για τις ευρωπαϊκές εκλογές παραμένει περιορισμένο.

Τα βασικά αποτελέσματα της έρευνας σχετικά με την αλλαγή του κλίματος, την οποία πραγματοποίησαν από κοινού το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Επιτροπή, δείχνουν ότι οι Ευρωπαίοι έχουν αποκτήσει πλήρη συνείδηση του προβλήματος, αλλά και τη θέληση να ενεργούν κατά τρόπο οικολογικά υπευθυνότερο.

Η έρευνα αυτή, η οποία αφορά, για πρώτη φορά, αποκλειστικά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αποκαλύπτει ότι οι Ευρωπαίοι έχουν θετική γνώμη για το όργανο αυτό. Πράγματι, παρά το αρνητικό για το Κοινοβούλιο γεγονός της έλλειψης μιας έντονης δημόσιας παρουσίας, οι πολίτες το χαρακτηρίζουν ως δημοκρατικό και δείχνουν να εκτιμούν τον ενοποιητικό ρόλο του. Οι Ευρωπαίοι το τοποθετούν σε σημαντική θέση στο πλαίσιο της ΕΕ, ενώ η πλειοψηφία τους θεωρεί ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι σήμερα το θεσμικό όργανο της ΕΕ με τις σημαντικότερες εξουσίες λήψης αποφάσεων και πιστεύουν ότι είναι αυτό που πρέπει να έχει τη μεγαλύτερη δύναμη.

Αυτή η δημοσκόπηση του Ευρωβαρομέτρου (αριθ. 68) πραγματοποιήθηκε την άνοιξη του 2007, δύο χρόνια πριν από τις ευρωεκλογές που θα διεξαχθούν από τις 4 έως τις 7 Ιουνίου 2009.Η ανάλυση των αποτελεσμάτων της επιτρέπει να διαπιστώσουμε ότι οι Ευρωπαίοι θεωρούν το Κοινοβούλιο ως το θεσμικό όργανο με τη μεγαλύτερη ισχύ στους κόλπους της ΕΕ και που θέλουν να αποκτήσει τη μεγαλύτερη επιρροή. Παρότι γνωρίζουν τον σημαντικό, ίσως και αποφασιστικό, σε ορισμένες περιπτώσεις, νομοθετικό ρόλο του ΕΚ, δεν γνωρίζουν επαρκώς τη λειτουργία του. Έτσι, η πλειοψηφία των ερωτηθέντων πιστεύουν ότι οι βουλευτές μοιράζονται σε εθνικές αντιπροσωπείες, και όχι σε πολιτικές ομάδες ανάλογα με την πολιτική τοποθέτησή τους.