Citizens’ Agora

Een van de grootste uitdagingen waar onze maatschappijen voor staan is hoe het hoofd te bieden aan de grote veranderingen in het klimaat die plaatsvinden. In het licht van talloze internationale studies (het Sternrapport, verslagen in het kader van het UNFCCC, rapporten van het Intergouvernementeel Panel over klimaatverandering (IPCC)…) zijn de Europese instellingen en instanties waar ook ter wereld het erover eens dat de verwachte ecologische, sociale, economische en culturele gevolgen kolossaal zouden kunnen zijn.

Na de wereldklimaatconferentie op Bali in 2007 en in afwachting van de komende topbijeenkomsten over dit onderwerp (Poznan eind 2008 en Kopenhagen eind 2009) zal de Europese Unie in de loop van dit jaar haar beleid op dit gebied onder de loep nemen: energie, vervoer, landbouw, handel, milieu, ontwikkeling, sociale kwesties, onderzoek, onderwijs, industrie.

Het Europees Parlement nodigt de Europese burgers uit zich bij monde van 500 van hun belangrijkste middenveldorganisaties vrijelijk en onomwonden uit te spreken over deze cruciale thematiek in de vorm van analyses en voorstellen, maar daarbij ook aan te geven welke rol zij kunnen spelen bij de maatregelen die genomen moeten worden.

Het burgerplatform Agora, dat zal plaatsvinden in de grote vergaderzaal van het Europees Parlement in aanwezigheid van vertegenwoordigers van de verschillende Europese instellingen, dient een prominente rol te spelen in onze Europese democratie.

In aansluiting op de vorige zeer succesvol verlopen Agora, zullen de discussies plaatsvinden in werkgroepen waar interdisciplinaire thema's behandeld zullen worden door een sociale en culturele dwarsdoorsnede van de deelnemers, zodat de traditionele indeling in vakgebieden wordt doorbroken. In deze werkgroepen worden de verschillende standpunten direct met elkaar geconfronteerd, zodat ofwel consensus ontstaat, of duidelijk wordt welke opties er zijn.

De verschillende aspecten van deze thematiek van Europees en wereldbelang worden dus gelijktijdig besproken vanuit meerdere gezichtshoeken, en wel in vijf werkgroepen (hulpbronnen, technieken, solidariteit, economie, bestuur). Naast de kernthema's die aan de orde moeten komen zijn ook concrete voorstellen welkom. De deelnemers aan de Agora moeten steeds trachten hun analyses samen te vatten, orde aan te brengen in hun prioriteiten en vooral oog te hebben voor de duurzaamheid van het beleid.

De eerste Agora werd op 8 en 9 november in het Europees Parlement gehouden. De meer dan 400 deelnemers hielden zich gedurende twee dagen met de toekomst van Europa bezig en met de nieuwe uitdagingen, kansen en instrumenten die het nieuwe Hervormingsverdrag biedt.

Het werk van de Agora-deelnemers werd verdeeld over 5 werkgroepen, die naar aanleiding van de debatten verschillende werkdocumenten samenstelden. Deze conclusies werden in de plenaire vergadering en in verschillende persconferenties gepresenteerd.

Het Europees Parlement is als enige rechtstreeks verkozen Europese instelling het best in staat een open dialoog met de burgers op te bouwen. De leden van het Parlement staan in regelmatig contact met de burgers en zijn de kiezers rechtstreeks verantwoording verschuldigd.

Alle instellingen van de Unie onderkennen natuurlijk het belang van een dialoog met de burgers, als onderdeel van het EU-project. Deze dialoog nam vooral de vorm aan van een debat over het institutionele karakter van Europa. Hoewel dit van essentieel belang is, is het eveneens belangrijk zich te richten op de dagelijkse bezigheden van de gewone burger.

Het Europees Parlement komt daarom met het voorstel de met de burgers een permanente dialoog over de toekomst van de EU op te zetten.

Om de Europese integratie nieuw leven in te blazen, is een sterke en permanente relatie met de burgers noodzakelijk. Het is niet genoeg de mensen te vertellen dat Europa er voor hen komt - Europa moet er mét hen komen. Deze idee moet duidelijk naar voren komen en in de praktijk worden omgezet, wil men het vertrouwen kunnen behouden.

Het Europees Parlement wil niet alleen met de burgers communiceren, maar vindt het ook echt belangrijk naar hen te luisteren. Burgers die een actieve rol vervullen en meer willen zijn dan alleen maar consument, zouden niet alleen de aard van het debat kunnen beïnvloeden, maar ook de richting ervan.

Een permanente, georganiseerde en evenwichtige dialoog zal een maximum aan steun voor het Europese project bereiken. Maar hoe kan in de praktijk een zinvol en vruchtbaar debat worden gevoerd in een Gemeenschap met bijna een half miljard burgers?

Het voorstel van het Parlement komt erop neer dat de wil om "deel te nemen" van de Europese samenleving zich uit via netwerken van verenigingen, beroepsorganisaties en vakbonden en wordt gecombineerd met de representatieve democratie, die op Europees niveau door het Europees Parlement wordt belichaamd.

Dit samenspel zal worden aangeduid met "AGORA" - een eerbetoon aan het eerste openbare discussieforum dat in Athene in het leven werd geroepen als onderdeel van de "directe" democratie, die ten grondslag ligt aan onze Europese democratie.

In het burgerplatform Agora zullen de Europese burgers samen met hun gekozen vertegenwoordigers hun stem kunnen laten horen. De Agora zal de deelnemers de kans bieden om zich te mengen in de onderwerpen van het Europese debat en uitgaande van de ervaringen van alledag concrete oplossingen aan te dragen voor de problemen van de Unie.

Problemen in kaart brengen - een draagvlak creëren

De Agora kan input verstrekken aan Parlementsleden in de fase waarin verslagen van de parlementaire commissies worden opgesteld, dat wil zeggen voordat over een bepaald onderwerp door de betreffende commissie wordt gestemd. De debatten zullen zich concentreren op vraagstukken die bovenaan de agenda van het Parlement staan en een duidelijke impact op het dagelijkse leven van de burgers hebben. Zodoende zal de Agora ertoe bijdragen licht te brengen in aangelegenheden die maar al te vaak alleen met lobbyisten worden besproken.

De Agora zou er ook toe kunnen bijdragen verschillende standpunten te verenigen. De Conventie over de toekomst van Europa in 2004 heeft bijvoorbeeld aangetoond dat ook zonder stemmingen, alleen door discussies, een breed draagvlak kan worden gecreëerd, ook al waren nog zo veel uiteenlopende stromingen binnen de vergadering vertegenwoordigd.

Om de participatie van het maatschappelijk middenveld aan de Europese integratie te vergroten, stelt het Parlement voor meer burgers te betrekken bij de hoorzittingen en consultaties die de instellingen van de Unie regelmatig met delen van de burgermaatschappij houden.

Aan de Agora zal worden deelgenomen door 500 personen, die zullen worden verzocht veel meer te doen dan alleen maar hun mening over Europese onderwerpen te uiten of een microfoon in de hand te nemen om de discussie aan te zwengelen. Zij zullen eveneens actief deelnemen in het opstellen van het verslag van de debatten. Hun rol is die van hoofdpersonen, niet die van commentatoren.

Bovendien streeft het Parlement ernaar de traditionele sectorspecifieke structuren van het maatschappelijk middenveld (sociale zaken, milieu, ontwikkeling, onderwijs, enz.) te doorbreken om te bereiken dat uiteenlopende standpunten tot uitdrukking komen en een uiteenlopende reeks aan opties naar voren komt.

Multidisciplinaire werkgroepen zullen worden opgezet om deelnemers uit verschillende sociale en culturele achtergronden te accommoderen en de dialoog tussen verschillende organisaties op het gebied van de burgermaatschappij te vereenvoudigen.

Deze open en breed opgezette uitwisseling zou ook een waardevolle aanvulling vormen op de huidige hoorzittingen die door de commissies worden gehouden. Deze hoorzittingen, die een belangrijke bron van deskundige informatie voor de leden vormen, zijn nog steeds gebeurtenissen die slechts af en toe plaatsvinden, waarbij het brede maatschappelijke middenveld vaak niet wordt betrokken. Dit kan ervoor zorgen dat men het idee heeft aan de zijlijn te staan.

De Agora zal tenslotte van burgerfora die reeds eerder in alle lidstaten zijn gehouden verschillen omdat het open zal staan voor deelnemers uit verschillende landen, ongeacht hun nationale achtergrond. De Agora zal kiezers en gekozenen uit alle sectoren van het maatschappelijk middenveld en alle lidstaten van de Unie de mogelijkheid bieden bijeen te komen om openlijk over de toekomst van Europa te discussiëren.

De andere communautaire instellingen kunnen alleen maar winnen bij het welslagen van dit project en zijn de natuurlijke partners van het burgerplatform Agora. Indien de instellingen de Agora steunen, zal dit voor iedereen vruchten afwerpen.

De Raad zou zijn leden ertoe kunnen aanzetten reeds in een vroeg stadium bij de maatschappelijke organisaties uit het maatschappelijk middenveld in hun landen bekendheid te geven aan het initiatief van het Parlement, zodat de openbare belangstelling wordt gewekt.

De Commissie zou de Agora kunnen beschouwen als nieuw instrument in haar permanente streven naar verbetering van de communicatie tussen de Unie en de Europese burgers. Zij zou de discussies van de Agora kunnen meenemen in haar eigen politieke reflecties.

Het Comité van de Regio's en het Europees Economisch en Sociaal Comité kunnen gezien hun specifieke taken worden betrokken bij de agenda van de Agora en zelfs worden verzocht om in hun hoedanigheid van deskundigen hun standpunten toe te lichten.

De Agora zal in de vergaderzaal van het Europees Parlement in Brussel worden gehouden. Bij deze gelegenheid zullen 500 vertegenwoordigers van organisaties uit het maatschappelijk middenveld worden uitgenodigd.

De Agora zal uit drie fasen bestaan: a) voorbereiding en opstelling van de werkdocumenten met de hulp van de Agora website; b) debatten in het Parlement gedurende twee dagen, waarbij een verslag van de debatten wordt opgesteld; c) verspreiding van de resultaten onder alle betrokkenen.

De Conferentie van Voorzitters zal het werkschema vaststellen en onderwerpen identificeren die voor alle burgers relevant zijn.

De parlementaire commissies, die op hun specifieke taakgebieden over de nodige ervaring beschikken, kunnen het best beoordelen wie er moet worden uitgenodigd. Zij zijn dus verantwoordelijk voor het accrediteren van de organisaties uit het Europese maatschappelijke middenveld. Iedere commissie is belast met de onderwerpen die overeenkomstig het Reglement van het Parlement onder haar bevoegdheid vallen.

Ieder debat zal worden afgerond door twee moderatoren, één vertegenwoordiger van het Parlement of de andere instellingen van de EU en één vertegenwoordiger van de uitgenodigde organisaties.

De personen die zijn belast met het opstellen van de conclusies van de workshops zullen worden gekozen uit de 500 vertegenwoordigers van het maatschappelijke leven. Voor elk van de vijf workshops zullen twee of drie "verslaggevers" worden aangewezen. Hun taak ligt bijzonder gevoelig.

Deze verslaggevers zullen voorafgaand aan de vergaderingen een discussiedocument voorbereiden, waarin de bijdragen die de deelnemers op de Agora website hebben ingediend in aanmerking worden genomen.

Bovendien stellen zij een korte samenvatting van twee A4'tjes op waarin het debat wordt samengevat, evenals de verschillende opties die naar voren zijn gebracht.

Iedere deelnemende organisatie wordt verzocht een van zijn leden als vertegenwoordiger aan te wijzen. De organisaties mogen zelf bepalen wie zij naar Brussel wensen te sturen.

Er zal een Agora plaatsvinden op 8 en 9 november 2007, deze zal zich concentreren op de toekomst van Europa: de uitdagingen, kansen en instrumenten die de nieuwe verdragen bieden. Begin komend jaar zal dan een tweede Agora plaatsvinden met op de agenda onderwerpen als de verandering van het klimaat en de sociale dimensie van de EU.

Voor dit evenement is de commissie Constitutionele zaken aangewezen als leidinggevende commissie en derhalve verantwoordelijk voor het uitnodigen van de helft van de deelnemers, d.w.z. 250 personen. Daarnaast zijn nog tien andere commissie bij de voorbereiding betrokken, die elk 25 deelnemers mogen uitnodigen. Dit zijn de commissies Burgerlijke vrijheden, Buitenlandse zaken, Mensenrechten, Begroting, Sociale zaken, Ontwikkelingssamenwerking, Milieu, Industrie, Rechten van de vrouw en de subcommissies Mensenrechten en Veiligheid en defensie.

De verslagen van de Agora met betrekking tot een bepaald onderwerp dienen niet alleen ter reflectie voor de leden van het Parlement zelf (bijvoorbeeld wanneer zij amendementen indienen), maar ook om de aandacht van de parlementaire commissies en/of de andere betrokken instellingen op zich te vestigen, zodat de standpunten van de burger echt in aanmerking worden genomen.

De bevindingen zullen aan de instellingen van de Unie, nationale instellingen en alle betrokken organisaties worden toegestuurd. Ook de organisaties van het maatschappelijk middenveld zullen via hun netwerken helpen in de verspreiding ervan.

Naar aanleiding van de 50e verjaardag van het Verdrag van Rome gaat het Europees Parlement een opmerkelijke weddenschap aan - een weddenschap die de burgers zouden moeten aannemen.