Od dnia 1 kwietnia 2012 r. obywatele UE mają do dyspozycji zupełnie nowe narzędzie, dzięki któremu mogą uczestniczyć w procesie kształtowania polityki UE. Inicjatywa obywatelska, wprowadzona na mocy traktatu lizbońskiego, daje milionowi obywateli, z minimum jednej czwartej państw członkowskich UE, możliwość zwrócenia się do Komisji Europejskiej z wnioskiem o zaproponowanie przepisów w dziedzinach należących do jej kompetencji. Organizatorzy inicjatywy obywatelskiej, tj. komitet obywatelski złożony z co najmniej siedmiu obywateli UE, zamieszkałych w przynajmniej siedmiu różnych państwach członkowskich, będzie miał rok na zebranie niezbędnej liczby podpisów, które muszą zostać zweryfikowane przez właściwe organy w każdym państwie członkowskim. Twórcy udanych inicjatyw wezmą udział w wysłuchaniu publicznym organizowanym przez Parlament Europejski. Komisja ma 3 miesiące na rozpatrzenie danej inicjatywy i decyzję jak na nią zareagować.
