Przewodniczący jest wybierany na odnawialny okres dwóch i pół roku, to jest na połowę kadencji. Przewodniczący reprezentuje Parlament na zewnątrz i w stosunkach z innymi instytucjami Unii Europejskiej.
Jest on wspomagany przez 14 wiceprzewodniczących. Zadanie przewodniczącego polega na kierowaniu całością prac Parlamentu Europejskiego i jego organów (Prezydium i Konferencja Przewodniczących) oraz prowadzeniu debat na posiedzeniach plenarnych. Co roku dwanaście sesji plenarnych odbywa się w Strasburgu, zaś sześć dodatkowych posiedzeń ma miejsce w Brukseli.
Przewodniczący czuwa nad przestrzeganiem Regulaminu PE i – występując w charakterze arbitra - zapewnia prawidłowe funkcjonowanie wszystkich działań instytucji i jej organów.
Przewodniczący reprezentuje Parlament w sprawach prawnych i wszelkich stosunkach zewnętrznych. Wypowiada się między innymi we wszystkich istotnych kwestiach międzynarodowych i składa propozycje zaleceń mających na celu wzmocnienie Unii Europejskiej.
Podczas otwarcia każdego posiedzenia Rady Europejskiej przewodniczący Parlamentu wyraża stanowisko i przedstawia kwestie zajmujące uwagę Parlamentu, związane z konkretnymi tematami i punktami wpisanymi w porządek dzienny.
Po przyjęciu budżetu Unii Europejskiej przez Parlament przewodniczący podpisuje budżet, umożliwiając jego wykonanie.
Przewodniczący PE i przewodniczący Rady podpisują wszystkie akty legislacyjne przyjęte w ramach zwykłej procedury ustawodawczej.
De kandidaat die in een geheime stemming de absolute meerderheid krijgt van de uitgebrachte stemmen wordt tot voorzitter verkozen. Als na drie dagen geen absolute meerderheid wordt bereikt, wordt in een vierde stemronde bij gewone meerderheid een voorzitter gekozen.
Het mandaat van de Voorzitter duurt twee en een half jaar, d.w.z. een halve zittingsperiode. De Voorzitter is herkiesbaar.
De Voorzitter geeft leiding aan alle activiteiten van het Parlement, zit de plenaire vergaderingen voor en stelt de begroting vast. De Voorzitter is de institutionele vertegenwoordiger van het Parlement in de buitenwereld en in de betrekkingen met andere EU-instellingen.