Parlament Europejski dzieli uprawnienia legislacyjne z Radą Unii Europejskiej na równych zasadach. Może zatem przyjmować europejskie akty prawne (dyrektywy, rozporządzenia itp.). Może zatwierdzić, zmienić lub odrzucić treść europejskich aktów prawnych.
Poseł, w ramach pracy w jednej z komisji parlamentarnych, sporządza sprawozdanie na temat projektu „tekstu aktu prawnego” przedstawionego przez Komisję Europejską, która posiada wyłączną inicjatywę legislacyjną. Komisja parlamentarna poddaje sprawozdanie pod głosowanie wprowadzając do niego ewentualne poprawki. Parlament Europejski wyraża swoje stanowisko poprzez wprowadzenie zmian w tekście i głosowanie podczas posiedzenia plenarnego. Proces ten jest ponawiany jednokrotnie lub wielokrotnie w zależności od procedury i osiągnięcia ewentualnego porozumienia z Radą.
Przy przyjmowaniu aktów prawnych wyróżnia się zwykłą procedurę legislacyjną (współdecyzji), która stawia Parlament na równi z Radą, i specjalne procedury legislacyjne, które mają zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do przypadków szczególnych, gdzie Parlament pełni rolę konsultacyjną.
W pewnych kwestiach (np. podatki) Parlament Europejski pełni jedynie funkcję opiniodawczą („procedura konsultacji”). W niektórych przypadkach Traktat przewiduje, że konsultacja ma charakter obowiązkowy, gdyż jest wymagana w podstawie prawnej – wówczas projekt nie może nabrać mocy prawnej, jeżeli Parlament nie wyda opinii. W takiej sytuacji Rada nie jest uprawniona do samodzielnego podjęcia decyzji.
Może zwrócić się do Komisji, aby przedstawiła Radzie projekty aktów prawnych.
Parlament w sposób rzeczywisty uczestniczy w opracowaniu nowych tekstów legislacyjnych, gdyż rozpatruje roczny program pracy Komisji i wskazuje akty, które należałoby przyjąć.
