Parlament Europejski składa się z 754 posłów, wybranych w 27 Państwach Członkowskich Unii Europejskiej. Od 1979 r. posłowie są wybierani w powszechnych wyborach bezpośrednich na okres 5 lat.
Każde Państwo Członkowskie określa własną ordynację wyborczą, lecz stosuje identyczne zasady demokratyczne, to jest prawo do głosowania w wieku 18 lat (z wyjątkiem Austrii, której obywatele mogą głosować po ukończeniu 16 lat), równość płci i tajność głosowania. Wybory europejskie już teraz charakteryzuje pewna liczba wspólnych zasad. Należą do nich bezpośredni i powszechny charakter wyborów, zasada proporcjonalności i odnawialny pięcioletni mandat.
Zgodnie z ogólną zasadą miejsca są podzielone proporcjonalnie do liczby mieszkańców każdego kraju. Każde Państwo Członkowskie posiada stałą liczbę miejsc: maksymalnie 99 a minimalnie - 6.
Parytet między kobietami a mężczyznami: kobiety są coraz liczniej reprezentowane w Parlamencie Europejskim, stanowią nieco ponad 1/3 posłów.
Poseł do Parlamentu Europejskiego dzieli swój czas pracy między Brukselę, Strasburg i swój okręg wyborczy.
W Brukseli uczestniczy w posiedzeniach komisji parlamentarnych, grup politycznych, dodatkowych posiedzeniach plenarnych, a w Strasburgu bierze udział w dwunastu sesjach plenarnych. Oprócz wspomnianej działalności głównej poseł europejski musi oczywiście poświęcać swój czas również na działania w swoim okręgu wyborczym.
Posłowie do Parlamentu Europejskiego tworzą grupy w zależności od poglądów politycznych i bez względu na narodowość.
Posłowie do Parlamentu Europejskiego sprawują mandat w sposób niezależny.
Ponieważ posłowie europejscy posiadają coraz większe uprawnienia, poprzez swoją działalność mają oni wpływ na wszystkie dziedziny życia codziennego obywateli: środowisko, ochronę konsumentów, transport, ale także na edukację, kulturę, zdrowie itp.
Nowy Statut posła do Parlamentu Europejskiego wszedł w życie 14 lipca 2009 roku. Statut wprowadza jednolitą pensję poselską wypłacaną z budżetu UE i zapewnia większą przejrzystość wynagrodzenia posłów.
Kodeks postępowania wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2012 r. Określa on zasady przewodnie pracy posłów. Zgodnie z nimi posłowie działają wyłącznie w interesie publicznym oraz kierują się bezinteresownością, uczciwością, otwartością, starannością rzetelnością, odpowiedzialnością i poszanowaniem reputacji Parlamentu.
W kodeksie określone zostały przypadki, w jakich dochodzi do konfliktu interesów, sposoby, w jakie posłowie powinni takim sytuacjom zaradzać, a także przepisy dotyczące m.in. prezentów przyjmowanych przez posłów reprezentujących oficjalnie Parlament oraz działalności zawodowej byłych posłów.
Kodeks postępowania nakłada również na posłów obowiązek przedłożenia szczegółowego oświadczenia majątkowego. Oświadczenie majątkowe odzwierciedla wymogi kodeksu postępowania dotyczące wzmocnienia przepisów i norm w zakresie przejrzystości. Informacje podane przez posłów w złożonych przez nich oświadczeniach można znaleźć na ich oficjalnych stronach internetowych.
Na posła, który naruszył przepisy kodeksu postępowania, Przewodniczący może nałożyć sankcje. Sankcje podawane są do wiadomości przez Przewodniczącego na posiedzeniu plenarnym oraz publikowane na stronie internetowej Parlamentu, gdzie widnieją przez pozostały okres kadencji parlamentarnej.
Komitet doradczy ds. postępowania posłów jest organem odpowiedzialnym za udzielanie posłom wskazówek dotyczących wykładni i stosowania przepisów kodeksu postępowania. Na wniosek Przewodniczącego komitet doradczy ocenia również domniemane przypadki naruszenia niniejszego kodeksu postępowania i doradza Przewodniczącemu w kwestii możliwych do podjęcia działań.
W skład komitetu doradczego wchodzi pięciu członków. Mianuje ich Przewodniczący po uwzględnieniu ich doświadczenia i równowagi politycznej między poszczególnymi grupami politycznymi w Parlamencie. Każdy z pięciu członków pełni przez okres sześciu miesięcy funkcję przewodniczącego, która ma charakter rotacyjny. Ponadto Przewodniczący mianuje członków rezerwowych – po jednym z każdej grupy politycznej niemającej przedstawiciela w komitecie doradczym.
Komitet doradczy publikuje sprawozdanie roczne z podjętych działań.
Na ogół posłowie do Parlamentu Europejskiego otrzymują to samo wynagrodzenie na mocy jednolitego statutu, który wszedł w życie w lipcu 2009 r.
Zgodnie z jednolitym statutem miesięczne wynagrodzenie posła przed opodatkowaniem wynosi w 2011 r. 7.956,87 EUR. Wynagrodzenie jest wypłacane z budżetu Parlamentu i po odliczeniu podatku wspólnotowego i składki na ubezpieczenie od wypadków wynosi 6.200,72 EUR. Państwa członkowskie mogą również obłożyć to wynagrodzenie podatkami krajowymi. Ustalono, że podstawowe wynagrodzenie wynosić będzie 38,5% podstawowego wynagrodzenia sędziego Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.
Istnieje kilka wyjątków: posłowie zasiadający w Parlamencie przed wyborami w 2009 r. mogli zdecydować się na pozostanie w poprzednim krajowym systemie wynagrodzeń, odprawy przejściowej oraz emerytur i rent.
Zgodnie ze statutem byli posłowie będą mieli prawo do emerytury po ukończeniu 63 roku życia. Wysokość emerytury równa będzie 3,5% wynagrodzenia za każdy pełny rok wykonywania mandatu, ale nie może przekraczać ogółem 70% wynagrodzenia. Emerytury wypłacane będą z budżetu Parlamentu Europejskiego.
Od lipca do dodatkowego systemu emerytalnego, wprowadzonego dla posłów w 1989 r., nie są już przyjmowani nowi członkowie i stopniowo się go wycofuje.
Podobnie jak posłowie do parlamentów krajowych, posłowie do Parlamentu Europejskiego otrzymują zwrot szeregu kosztów, które ponoszą wykonując obowiązki poselskie.
Zwrot ten ma na celu pokrycie kosztów poniesionych w państwie członkowskim, w którym poseł został wybrany, takich jak koszty prowadzenia biura poselskiego, rachunki telefoniczne i opłaty pocztowe oraz zakup, eksploatacja i konserwacja sprzętu komputerowego i telematycznego. Zwrot zostaje zmniejszony o połowę w przypadku posłów, którzy bez należytego usprawiedliwienia nie wezmą udziału w połowie posiedzeń plenarnych w ciągu jednego roku parlamentarnego (od września do sierpnia).
Wysokość tego zwrotu w 2011 r. wynosi 4 299 euro miesięcznie.
Większość posiedzeń Parlamentu Europejskiego, takich jak sesje plenarne, posiedzenia komisji i posiedzenia grup politycznych odbywają się w Brukseli i Strasburgu. Posłowie otrzymują zwrot rzeczywistych kosztów biletów na podróż do miejsca, w którym odbywają się takie posiedzenia po przedstawieniu pokwitowania, maksymalnie do wysokości ceny biletu lotniczego klasy business, ceny biletu kolejowego pierwszej klasy lub 0,50 euro za km w przypadku podróży samochodem oraz stałe dodatki określone w oparciu o odległość i czas trwania podróży w celu pokrycia innych kosztów związanych z podróżą (np. opłat za autostrady, kosztów rezerwacji i nadbagażu).
Zniesiono poprzedni system zryczałtowanych zwrotów kosztów podróży do Brukseli i Strasburga (i innych miejsc na terytorium UE).
Wykonując swoje obowiązki posłowie często muszą podróżować poza swoje rodzime państwa członkowskie w celach innych niż udział w oficjalnych spotkaniach (na przykład aby wziąć udział w konferencji w innym państwie członkowskim czy złożyć roboczą wizytę w innym kraju w charakterze sprawozdawcy).
Na taką ewentualność posłowie mogą otrzymać zwrot z ustalonego rocznego zwrotu kosztów podróży, zakwaterowania i powiązanych kosztów. Zwrot odbywa się w oparciu o cenę biletu lotniczego lub kolejowego za okazaniem odpowiednich biletów i wymaganych dokumentów potwierdzających.
W 2011 r. wysokość zwrotu wynosi maksymalnie 4 243 euro.
Parlament wypłaca tę zryczałtowaną dietę w wysokości 304 euro za każdy dzień udziału w oficjalnych posiedzeniach organów Parlamentu, w których zasiada poseł, odbywających się na terytorium Wspólnoty Europejskiej. Pokrywa ona zakwaterowanie, posiłki i wszystkie inne koszta związane z udziałem w posiedzeniach. Parlament wypłaca dietę pod warunkiem złożenia przez posła podpisu na oficjalnej liście obecności.
Podczas sesji plenarnych Parlament zmniejsza tę kwotę o połowę w przypadku posłów, którzy nie wzięli udziału w połowie głosowań imiennych odbywających się we wtorki, środy i czwartki podczas sesji miesięcznych w Strasburgu i drugiego dnia sesji miesięcznych w Brukseli.
Parlament wypłaca kwotę 152 euro za dzień oraz zwraca koszty zakwaterowania i śniadań w przypadku udziału w posiedzeniach odbywających się poza terytorium Wspólnoty Europejskiej; również w tym przypadku warunkiem jest złożenie przez posła podpisu na oficjalnej liście obecności.
W ramach ustalonego przez Parlament budżetu posłowie mogą sami wybierać swoich współpracowników. Akredytowani asystenci pracujący w Brukseli (lub Luksemburgu/Strasburgu) podlegają bezpośrednio administracji Parlamentu, zgodnie z warunkami zatrudnienia pracowników tymczasowych UE. Zatrudnieniem asystentów pracujących w państwach członkowskich posłów zajmują się wykwalifikowani upoważnieni płatnicy, zapewniający poszanowanie ustaleń z zakresu opodatkowania i ubezpieczenia społecznego.
W 2011 r. maksymalna miesięczna kwota przeznaczona na pokrycie wszystkich poniesionych kosztów wynosi 21 209 EUR na każdego posła. Środki te nie są wypłacane bezpośrednio posłom.
Maksymalnie jedna czwarta tego budżetu może zostać użyta na opłacenie usług świadczonych przez usługodawców wybranych przez posła, jak np. na opłacenie przeprowadzenia badania eksperckiego na konkretny temat.
Ogólnie rzecz biorąc posłowie nie mogą już zatrudniać swoich bliskich krewnych, jednak wprowadzono okres przejściowy dla osób zatrudnionych w czasie poprzedniej kadencji.
