Trédhearcacht 

Eitic agus trédhearcacht

De réir mar a thagann fás ar Pharlaimint na hEorpa ó thaobh tábhachta agus tionchair de, go háirithe de bharr an Chonartha ar an Aontas Eorpach (CAE) agus an Chonartha ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE), an chéim is déanaí den phróiseas sin, is tábhachtaí na riamh cheana go ndéanann an Pharlaimint ionadaíocht ar shaoránaigh na hEorpa ar shlí oscailte agus thrédhearcach.

Dá bhrí sin, tá saoránaigh na hEorpa i dteideal gníomhaíochtaí a bhFeisirí tofa a leanúint go dlúth, á fhíorú go bhfuil prionsabail dhochta iompair á gcomhlíonadh acu agus go gcoimeádann siad caidreamh cothrom le hionadaithe sainleasa. Ba cheart freisin go mbeadh na saoránaigh in ann na caighdeáin is airde ó thaobh iompair agus éifeachtúlachta a éileamh ó fhoireann na Parlaiminte. Agus ar ndóigh, ní mór, laistigh de na srianta is gá a leagtar síos i Rialachán (CE) Uimh. 1049/2001, ceart rochtana a dheonú ar na saoránaigh ar dhoiciméid na nInstitiúidí Eorpacha.

I gcomhréir le tiomantas na Parlaiminte do thrédhearcacht, is é is aidhm do na huirlisí trédhearcachta go léir thíos grinnscrúdú ar ghníomhaíochtaí na Parlaimint a éascú, go háirithe ar a hobair reachtach.

"D'fhonn an dea-rialachas a chur chun cinn agus rannpháirtíocht na sochaí sibhialta a áirithiú, seolfaidh institiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais a gcuid oibre ar dhóigh chomh hoscailte agus is féidir." (Airteagal 15 CFAE)

"Tabharfaidh na hinstitiúidí do shaoránaigh agus do chomhlachais ionadaíocha, trí bhealaí iomchuí, an deis a gcuid tuairimí a chur in iúl agus iad a mhalartú go poiblí i ngach réimse de ghníomhaíocht an Aontais; ina theannta sin, coimeádfaidh na hinstitiúidí agallamh oscailte, trédhearcach, tráthrialta ar siúl le comhlachais ionadaíocha agus leis an tsochaí shibhialta." (Airteagal 11 CAE)

Grúpaí sainleasa 

Cearta rochtana d’ionadaithe grúpaí sainleasa

An 23 Meitheamh 2011 shínigh Parlaimint na hEorpa agus an Coimisiún Eorpach Comhaontú Idirinstitiúideach maidir le Clár Trédhearcachta coiteann a bhunú. Athbhreithníodh an Comhaontú agus is infheidhme téacs nua amhail ón 1 Eanáir 2015.

Feabhsaíonn an Clár coiteann trédhearcacht de bhrí gur fusa do shaoránaigh faisnéis a fháil faoi dhaoine aonair agus eagraíochtaí atá i dteagmháil le hinstitiúidí AE. Éascaíonn an córas "uileghnó" nós imeachta d'ionadaithe chun leasanna sainiúla a chlárú. Tá Cláir na Parlaiminte agus an Choimisiúin a bhí scartha tugtha le chéile sa Chlár coiteann.

Éilítear ar eagraíochtaí agus ar dhaoine aonair aontú leis an gClár sula n-iarrfaidh siad rochtain ar Pharlaimint na hEorpa. Próiseálfar an t-iarratas ar líne de ghnáth laistigh de 2-3 lá oibre. Féadfar rochtain a thabhairt do dhaoine aonair ar Pharlaimint na hEorpa ar feadh suas le 12 mhí agus féadfaidh siad a n-iarraidh rochtana a athnuachan ó dhá mhí roimh an dáta éaga luaite.

Féadfaidh daoine aonair a bhfuil rochtain údaraithe acu cárta rochtana a fháil ó dheasca fáiltithe ainmnithe. Ní mór an cárta rochtana a chur i ngníomh ag an deasc fáiltithe sula bhféadfaidh duine aonair dul isteach sa Pharlaimint. Tá na fáiltithe ar oscailt sa Bhruiséil ó 07h00-20h00 (Luan-Aoine, Aoine ghearr 08h00-13h00) agus in Strasbourg le linn páirtseisiún iomlánach ó 14h30-20h00 (Luan), 07h30-20h00 (Máirt/Céadaoin) agus 07h30-18h00 (Déardaoin).

Féadfaidh eagraíocht údarú rochtana a iarraidh d'aon líon daoine aonair. Féadfaidh an Pharlaimint an líon daoine aonair san eagraíocht a cheadaítear dul isteach gach lá a shrianadh. Má dhíbharraítear eagraíocht den Chlár, cúlghairfear rochtain do dhaoine atá ag obair don eagraíocht sin go huathoibríoch.

Tá sonraí atá inrochtana go héasca faoi eagraíochtaí agus daoine féinfhostaithe atá gníomhach i réimse ceaptha beartais agus cur chun feidhme beartais AE sa Chlár Trédhearcachta coiteann maille le sonraí staidrimh faoi na páirtithe cláraithe uile agus liostú daoine aonair ag a bhfuil rochtain údaraithe ar Pharlaimint na hEorpa

Teagmhálacha

Is féidir le hionadaithe sainleasa

Is féidir le hionadaithe sainleasa a bheith ag feidhmiú go príobháideach, go poiblí nó mar chomhlachtaí neamh-rialtasacha. Is féidir leo eolas agus saineolas sonrach i réimsí eacnamaíocha, sóisialta, comhshaoil agus eolaíochta a chur ar fáil do Pharlaimint na hEorpa. Is féidir leo ról lárnach a bheith acu sa phlé oscailte, iolraíoch ar a bhfuil an córas daonlathach bunaithe agus gníomhú mar fhoinse thábhachtach faisnéise d’Fheisirí agus iad ag comhlíonadh a ndualgas.

Foráiltear sa Chonradh ar an Aontas Eorpach do chreat le haghaidh an chaidrimh idir na hinstitiúidí Eorpacha agus ceannairí polaitiúla Eorpacha, ar lámh amháin, agus an tsochaí shibhialta, saoránaigh AE agus comhlachais ionadaíocha, ar an lámh eile, agus féachann an Conradh sin freisin leis an gcaidreamh sin a chothú.