DEMOKRACJA W RUCHURok przed WYBORAMI EUROPEJSKIMI 

Ostatnie badanie Eurobarometru, opublikowane na rok przed wyborami europejskimi w maju 2019 r., wskazuje na stały wzrost poparcia obywateli dla Unii Europejskiej. Ponad dwie trzecie respondentów (67%) jest przekonanych, że ich kraj czerpie korzyści z członkostwa w UE. Jest to najwyższy wynik od 1983 r., kiedy rozpoczęto badanie. Również po raz pierwszy większość respondentów (48%) uważa, że ich głos liczy się w UE.

Prawie jedna trzecia respondentów (32%) już dziś zna datę wyborów europejskich w 2019 r., 50% jest zainteresowanych tymi wyborami. Obywatele postrzegają system głównych kandydatów (Spitzenkandidaten) jako pozytywną zmianę (49% twierdzi, że to zachęci ich do wzięcia udziału w kolejnych wyborach europejskich), ale 70% respondentów chce, aby proces ten zbiegł się z prawdziwą debatą w sprawach europejskich i o przyszłości UE.

Ponadto większość respondentów zgadza się, że system głównych kandydatów daje większą przejrzystość (63%), stanowi znaczący postęp w demokracji europejskiej (61%) i przyznaje Komisji Europejskiej większą legitymację (60%). Tymczasem mniej niż połowa respondentów uważa, że proces ten uniemożliwi rządom krajowym wybór najlepszego kandydata (46%), a 45% sądzi, że nie wywiera on realnych skutków (45%).

W zbliżającej się kampanii wyborczej Europejczycy chcą usłyszeć o szeroko rozumianych kwestiach bezpieczeństwa, w tym imigracji, a z drugiej strony przykładają równie dużą wagę do zagadnień związanych z własnym powodzeniem materialnym i dobrobytem.

Większość respondentów jest w dalszym ciągu zadowolona ze sposobu funkcjonowania demokracji w swoim kraju (55%) i w UE (46%). Respondenci z niektórych krajów są bardziej zadowoleni z funkcjonowania demokracji w UE niż w ich własnych krajach, zaś obywatele z niektórych większych państw członkowskich wykazują dużo mniejsze zadowolenie ze sposobu funkcjonowania demokracji w UE. Staje się to jeszcze wyraźniejsze, gdy poziom zadowolenia ze sposobu funkcjonowania demokracji zostanie ujęty w świetle przypadającego na mieszkańca PKB w danym kraju, a także w świetle obecnej stopy panującego tam bezrobocia.

Badanie objęło również opinie obywateli na temat nowych i powstających partii politycznych. W latach 2013–2018 w państwach członkowskich UE powstało ponad 70 nowych partii i sojuszy politycznych, z których część z powodzeniem protestowała przeciwko elitom politycznym.

Większość Europejczyków, proszonych o zajęcie stanowiska w sprawie szeregu twierdzeń na temat takich nowych partii i ruchów, postrzega je raczej pozytywnie. Połowa respondentów nie uważa takich partii lub ruchów za zagrożenie dla demokracji, podczas gdy 38% uważa, że takie zagrożenie stwarzają. 70% ankietowanych obywateli uważa, że samo sprzeciwianie się czemuś nie wystarcza i niczego nie poprawi. Jednak 56% respondentów uważa, że nowe partie i ruchy mogą przynieść realne zmiany, podczas gdy 53% obywateli zgadza się, że mogą znaleźć nowe rozwiązania skuteczniej niż obecne elity polityczne.

Na rok przed wyborami europejskimi w ww. badaniu przyjrzano się postrzeganiu głosowania przez obywateli. Względy obywatelskie – takie jak „jest to obowiązek obywatela” – podawane są na pierwszym miejscu, gdy zapytać Europejczyków, dlaczego uważają, że należy zagłosować w wyborach europejskich. Zdecydowana większość uważa, że ludzie wstrzymują się od głosu, ponieważ „uważają, że ich głos niczego nie zmieni”, „nie ufają systemowi politycznemu” lub „w ogóle nie są zainteresowani polityką ani wyborami”. Jako istotny element należy także wziąć pod uwagę brak informacji. Istotną rolę odgrywają ponadto względy techniczne, ponieważ 15% respondentów uważa, że ludzie nie głosują, gdyż „nie mają czasu lub mają coś ważniejszego do zrobienia”, a 12% twierdzi, że wyborcy „nie wiedzą, gdzie i jak oddać głos”.