Het Europees Parlement speelt een belangrijke rol bij het bepalen van de agenda voor het Europees beleid, en de Commissie economische en monetaire zaken (ECON) vervult op haar beurt een sleutelrol bij de werkzaamheden van het Parlement. Zij is bevoegd voor zaken zoals het economische en monetaire beleid van de EU, belasting- en mededingingsbeleid, vrij verkeer van kapitaal en regeling van financiële diensten (banken, verzekeringen, pensioenfondsen, vermogens/fondsbeheer, financiële administratie, internationale monetaire en financiële stelsels, enz.). Aangezien het leeuwendeel van de werkzaamheden van het Parlement in de commissies wordt verricht, worden de meeste parlementaire werkzaamheden op deze belangrijke terreinen van het economische en monetaire beleid uitgevoerd door de Commissie ECON. Daarmee neemt de Commissie ECON een sleutelpositie in bij de werkzaamheden van het Parlement met betrekking tot de huidige economische en financiële crisis en heeft zij aanzienlijke invloed op de politieke agenda in de EU en in internationaal verband.
Waar het gaat om het monetair beleid van de Unie en de werking van de EMU en het Europees monetair stelsel is de verantwoordingsplicht van de Europese Centrale Bank tegenover het Parlement van het allergrootste belang, aangezien het als belangrijk tegenwicht fungeert tegen de onafhankelijkheid van de Centrale Bank.
De Commissie ECON speelt een essentiële rol bij de totstandbrenging van de wetgeving van de EU, omdat het Parlement, samen met de Raad, op de meeste beleidsterreinen van de EU medewetgever is. De wetgeving van de EU is vaak bepalend voor de wet- en regelgeving in de lidstaten, vooral op het gebied van de financiële diensten en, na de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon, wat het economisch bestuur in de EU betreft. Op deze wijze kunnen de leden van de Commissie ECON vormgeven aan de wetgeving van de EU op deze belangrijke terreinen van het EU-beleid.
