Parlament Europejski jest jedną z głównych instytucji określających tematy i harmonogram prac w obrębie polityki europejskiej, a Komisja Gospodarcza i Monetarna (ECON) odgrywa kluczową rolę w działalności Parlamentu. Odpowiada ona za takie dziedziny jak polityka gospodarcza i monetarna UE, polityka w zakresie opodatkowania i polityka konkurencji, swobodny przepływ kapitału oraz regulacja usług finansowych (bankowość, ubezpieczenia, fundusze emerytalne, księgowość, międzynarodowe systemy monetarne i finansowe itd.). Ponadto ze względu na to, że ogromna większość prac Parlamentu odbywa się na szczeblu komisji, komisja ECON wykonuje znaczną część pracy parlamentarnej w tych jakże ważnych obszarach polityki gospodarczej i monetarnej. To plasuje komisję ECON w centrum prac Parlamentu dotyczących obecnego kryzysu gospodarczego i finansowego i daje jej znaczny wpływ na agendę tej polityki w ramach UE i na szczeblu międzynarodowym.
Jeżeli chodzi o politykę monetarną Unii oraz o funkcjonowanie UGW i Europejskiego Systemu Walutowego, wielkie znaczenie ma odpowiedzialność EBC przed Parlamentem, gdyż stanowi on istotną przeciwwagę dla niezależności banku centralnego.
Komisja ECON odgrywa ważką rolę w stanowieniu prawa UE, gdyż Parlament jest wraz z Radą współlegislatorem w większości obszarów polityki UE. Prawodawstwo UE często determinuje krajowe przepisy ustawowe i wykonawcze państw członkowskich, w szczególności w zakresie usług finansowych, a także, po wejściu w życie Traktatu z Lizbony, w obszarze zarządzania gospodarką. W ten sposób członkowie komisji ECON mogą kształtować prawo UE w tych ważnych dziedzinach polityki UE.