Procedura : 2014/0197(COD)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury : A8-0060/2015

Teksty złożone :

A8-0060/2015

Debaty :

PV 29/04/2015 - 22
CRE 29/04/2015 - 22

Głosowanie :

PV 30/04/2015 - 10.1
CRE 30/04/2015 - 10.1
Wyjaśnienia do głosowania
PV 15/12/2015 - 4.19
Wyjaśnienia do głosowania

Teksty przyjęte :

P8_TA(2015)0177
P8_TA(2015)0442

SPRAWOZDANIE     ***I
PDF 767kWORD 339k
24.3.2015
PE 546.867v03-00 A8-0060/2015

w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1215/2009 wprowadzające nadzwyczajne środki handlowe dla krajów i terytoriów uczestniczących w procesie stabilizacji i stowarzyszania Unii Europejskiej lub powiązanych z tym procesem oraz zawieszającego jego stosowanie w odniesieniu do Bośni i Hercegowiny

(COM(2014)0386 – C8‑0039/2014 – 2014/0197(COD))

Komisja Handlu Międzynarodowego

Sprawozdawca: Goffredo Maria Bettini

PROJEKT REZOLUCJI USTAWODAWCZEJ PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
 UZASADNIENIE
 OPINIA Komisji Spraw Zagranicznych
 PROCEDURA

PROJEKT REZOLUCJI USTAWODAWCZEJ PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1215/2009 wprowadzające nadzwyczajne środki handlowe dla krajów i terytoriów uczestniczących w procesie stabilizacji i stowarzyszania Unii Europejskiej lub powiązanych z tym procesem oraz zawieszającego jego stosowanie w odniesieniu do Bośni i Hercegowiny

(COM(2014)0386 – C8‑0039/2014 – 2014/0197(COD))

(Zwykła procedura ustawodawcza: pierwsze czytanie)

Parlament Europejski,

–       uwzględniając wniosek Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2014)0386),

–       uwzględniając art. 294 ust. 2 oraz art. 207 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z którymi wniosek został przedstawiony Parlamentowi przez Komisję (C8-0039/2014),

-      uwzględniając art. 294 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–       uwzględniając art. 59 Regulaminu,

–       uwzględniając sprawozdanie Komisji Handlu Międzynarodowego oraz opinię Komisji Spraw Zagranicznych (A8–0060/2015),

1.      przyjmuje poniższe stanowisko w pierwszym czytaniu;

2.      zwraca się do Komisji o ponowne przekazanie mu sprawy, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzić znaczące zmiany do swojego wniosku lub zastąpić go innym tekstem;

3.      zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji, a także parlamentom narodowym.

Poprawka  1

Wniosek dotyczący rozporządzenia

Motyw 2

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

(2) Rozporządzenie (WE) nr 1215/2009 nie przewiduje żadnej możliwości tymczasowego zawieszenia przyznawania wyjątkowych środków handlowych w przypadku poważnych i systematycznych naruszeń podstawowych praw człowieka oraz zasad demokracji i praworządności przez jej beneficjentów. Właściwe jest wprowadzenie takiej możliwości, aby umożliwić podejmowanie sprawnych interwencji w przypadku poważnego i systematycznego naruszania podstawowych zasad dotyczących praw człowieka, demokracji i praworządności w jednym z krajów i terytoriów uczestniczących w procesie stabilizacji i stowarzyszenia Unii Europejskiej lub powiązanych z tym procesem.

(2) Rozporządzenie (WE) nr 1215/2009 nie przewiduje żadnej możliwości tymczasowego zawieszenia przyznawania wyjątkowych środków handlowych w przypadku poważnych i systematycznych naruszeń podstawowych praw człowieka oraz zasad demokracji i praworządności przez jej beneficjentów. Właściwe jest wprowadzenie takiej możliwości, aby umożliwić podejmowanie sprawnych interwencji w przypadku poważnego i systematycznego naruszania podstawowych zasad dotyczących praw człowieka, demokracji i praworządności w jednym z krajów i terytoriów uczestniczących w procesie stabilizacji i stowarzyszenia Unii Europejskiej lub powiązanych z tym procesem. Poszanowanie zasad demokratycznych, praworządności i praw człowieka oraz ochrona mniejszości są niezbędne, aby poczynić postępy w procesie przystąpienia.

Poprawka  2

Wniosek dotyczący rozporządzenia

Motyw 5

 

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

(5) Od początku procesu stabilizacji i stowarzyszenia zawarto układy o stabilizacji i stowarzyszeniu z wszystkimi zaangażowanymi krajami Bałkanów Zachodnich z wyjątkiem Bośni i Hercegowiny oraz Kosowa3. W czerwcu 2013 r. Rada upoważniła Komisję do rozpoczęcia negocjacji w sprawie układu o stabilizacji i stowarzyszeniu z Kosowem.

(5) Od początku procesu stabilizacji i stowarzyszenia zawarto układy o stabilizacji i stowarzyszeniu z wszystkimi zaangażowanymi krajami Bałkanów Zachodnich z wyjątkiem Bośni i Hercegowiny oraz Kosowa3. W maju 2014 r. zakończono negocjacje w sprawie układu o stabilizacji i stowarzyszeniu z Kosowem, a układ parafowano w lipcu 2014 r.

______________

_______________

3 Użycie tej nazwy nie ma wpływu na stanowiska w sprawie statusu Kosowa i jest zgodne z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ 1244/1999 oraz opinią Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości na temat ogłoszenia przez Kosowo niepodległości.

3 Użycie tej nazwy nie ma wpływu na stanowiska w sprawie statusu Kosowa i jest zgodne z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ 1244/1999 oraz opinią Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości na temat ogłoszenia przez Kosowo niepodległości.

Poprawka   3

Wniosek dotyczący rozporządzenia

Motyw 7

 

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

(7) Jednakże Bośnia i Hercegowina nie zgodziła się jeszcze na dostosowanie koncesji handlowych przyznanych na mocy umowy przejściowej w celu uwzględnienia preferencyjnej tradycyjnej wymiany handlowej między Chorwacją a Bośnią i Hercegowiną w ramach Środkowoeuropejskiej umowy o wolnym handlu (CEFTA). W przypadku gdyby do czasu przyjęcia niniejszego rozporządzenia umowa w sprawie dostosowania koncesji handlowych określonych w układzie o stabilizacji i stowarzyszeniu oraz w umowie przejściowej nie została podpisana i nie rozpoczęto jej tymczasowego stosowania przez Unię Europejską i Bośnią i Hercegowinę, preferencje przyznane Bośni i Hercegowinie powinny zostać zawieszone z dniem 1 stycznia 2016 r. Po podpisaniu i rozpoczęciu tymczasowego stosowania przez Bośnię i Hercegowinę oraz Unię Europejską umowy w sprawie dostosowania koncesji handlowych określonych w umowie przejściowej, preferencje te powinny zostać przywrócone.

(7) Jednakże Bośnia i Hercegowina nie zgodziła się jeszcze na dostosowanie koncesji handlowych przyznanych na mocy umowy przejściowej w celu uwzględnienia preferencyjnej tradycyjnej wymiany handlowej między Chorwacją a Bośnią i Hercegowiną w ramach Środkowoeuropejskiej umowy o wolnym handlu (CEFTA). W przypadku gdyby do czasu przyjęcia niniejszego rozporządzenia umowa w sprawie dostosowania koncesji handlowych określonych w układzie o stabilizacji i stowarzyszeniu oraz w umowie przejściowej nie została podpisana i nie rozpoczęto jej tymczasowego stosowania przez Unię Europejską i Bośnią i Hercegowinę, preferencje przyznane Bośni i Hercegowinie powinny zostać zawieszone z dniem 1 stycznia 2016 r. Po podpisaniu i rozpoczęciu tymczasowego stosowania przez Bośnię i Hercegowinę oraz Unię Europejską umowy w sprawie dostosowania koncesji handlowych określonych w umowie przejściowej, preferencje te powinny zostać przywrócone. Władze Bośni i Hercegowiny powinny wraz z Komisją podwoić swoje wysiłki, aby wypracować – przed dniem 1 stycznia 2016 r. oraz w zgodzie z umową przejściową – wzajemnie akceptowane rozwiązanie, zwłaszcza w odniesieniu do handlu transgranicznego.

Poprawka  4

Wniosek dotyczący rozporządzenia

Motyw 7 a (nowy)

 

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

 

(7a) Niezbędne jest uwzględnienie stałych postępów zainteresowanych krajów i terytoriów Bałkanów Zachodnich na drodze do członkostwa w Unii Europejskiej, a także przystąpienia Chorwacji do Unii i wynikającej stąd potrzeby dostosowania umowy przejściowej z Bośnią i Hercegowiną. W tym kontekście konieczne jest również wzięcie pod uwagę jednoznacznego zobowiązania Unii na rzecz europejskiej perspektywy dla Bośni i Hercegowiny, o czym jest mowa w konkluzjach Rady do Spraw Zagranicznych z dnia 15 grudnia 2014 r. W konkluzjach tych ponownie zwrócono uwagę na potrzebę ugruntowania przez politycznych przywódców Bośni i Hercegowiny reform niezbędnych z uwagi na integrację z UE w pracy wszystkich odpowiednich instytucji, a także na potrzebę zapewnienia skutecznego funkcjonowania wszystkich szczebli władzy rządowej, aby Bośnia i Hercegowina mogła przygotować się do przyszłego członkostwa w UE.

Poprawka  5

Wniosek dotyczący rozporządzenia

Motyw 7 b (nowy)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

 

(7b) Unia Europejska jest nadal gotowa wspierać europejskie perspektywy Bośni i Hercegowiny i oczekuje od przywódców politycznych tego kraju realizacji reform na rzecz wspierania sprawnych instytucji, jak również zapewnienia równych praw trzem narodom tworzącym to państwo oraz wszystkim obywatelom Bośni i Hercegowiny.

Poprawka 6

Wniosek dotyczący rozporządzenia

Artykuł 1 – ustęp - 1 (nowy)

Rozporządzenie (WE) nr 1215/2009

Motyw 14 a (nowy)

 

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

 

-1. dodaje się następujący motyw:

 

„(14a) W celu zagwarantowania należytego demokratycznego nadzoru nad stosowaniem tego rozporządzenia Komisji należy przekazać uprawnienia do przyjmowania aktów na podstawie art. 290 TFUE w związku z niezbędnymi zmianami i dostosowaniami technicznymi w załączniku I i II wynikającymi ze zmiany kodów CN i podpodziałów TARIC, w związku z niezbędnymi zmianami wynikającymi z przyznania preferencji handlowych w ramach innych ustaleń zawartych między Unią a krajami i terytoriami objętymi niniejszym rozporządzeniem, a także w związku z zawieszeniem korzyści przysługujących na mocy tego rozporządzenia w przypadku nieprzestrzegania warunku skutecznej współpracy administracyjnej w celu zapobiegania nadużyciom, warunku przestrzegania zasad praw człowieka i praworządności oraz warunku podejmowania skutecznych reform gospodarczych i angażowania się we współpracę regionalną. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów. Przygotowując i opracowując akty delegowane, Komisja powinna zapewnić jednoczesne, terminowe i odpowiednie przekazywanie stosownych dokumentów Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.

Komisja powinna udostępnić pełne informacje i dokumentację dotyczącą jej posiedzeń z ekspertami krajowymi w ramach prowadzonych przez nią prac dotyczących opracowywania i wdrażania aktów delegowanych. W związku z tym Komisja, w oparciu o najlepsze praktyki wypracowane podczas wcześniejszych doświadczeń w innych dziedzinach polityki, powinna zadbać o odpowiednie zaangażowanie Parlamentu Europejskiego w celu stworzenia mu jak najlepszych warunków do wykonywania w przyszłości uprawnień kontrolnych w odniesieniu do aktów delegowanych.”.

Uzasadnienie

Od czasu przyjęcia rozporządzenia (WE) nr 1215/2009 wprowadzono doń kilka zmian. Stosowanie aktów delegowanych wprowadzono na mocy rozporządzenia 1336/2011, w którym jednak nie znalazł się motyw wyjaśniający stosowanie aktów delegowanych. Sprawozdawca proponuje stosowanie aktów delegowanych w większej liczbie przypadków, aby zagwarantować należyty demokratyczny nadzór Komisji nad stosowaniem rozporządzenia podstawowego. Należy to jasno zapisać w odpowiednim motywie, stosownie do wspólnego porozumienia w sprawie aktów delegowanych uzgodnionego przez Parlament i Radę.

Poprawka  7

Wniosek dotyczący rozporządzenia

Artykuł 1 – punkt 1 a (nowy)

Rozporządzenie (WE) nr 1215/2009

Artykuł 2 – ustęp 3

 

Tekst obowiązujący

Poprawka

 

(1a) artykuł 2 ust. 3 otrzymuje brzmienie:

3. W przypadku nieprzestrzegania przez kraj lub terytorium ust. 1 lub 2 Komisja może, za pomocą aktów wykonawczych, zawiesić w całości lub w części, uprawnienia do korzyści wynikających z niniejszego rozporządzenia dla danego kraju lub terytorium. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 8 ust. 4.

3. W przypadku nieprzestrzegania przez kraj lub terytorium ust. 1 lit. a) lub b) Komisja może, za pomocą aktów wykonawczych, zawiesić w całości lub w części uprawnienia do korzyści wynikających z niniejszego rozporządzenia dla danego kraju lub terytorium. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 8 ust. 4.

Uzasadnienie

W poprawce 6 sprawozdawca proponuje stosowanie procedury aktów delegowanych w celu zawieszenia preferencji w przypadku nieprzestrzegania warunku skutecznej współpracy administracyjnej w celu zapobiegania nadużyciom, warunku przestrzegania zasad praw człowieka i praworządności oraz warunku podejmowania skutecznych reform gospodarczych i angażowania się we współpracę regionalną. W związku z tym konieczne jest wprowadzenie zmian do art. 2 ust. 3, aby wykluczyć stosowanie aktów wykonawczych w tych trzech przypadkach.

Poprawka  8

Wniosek dotyczący rozporządzenia

Artykuł 1 – punkt 1 b (nowy)

Rozporządzenie (WE) nr 1215/2009

Artykuł 7 – litera c (nowa)

 

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

 

(1b) w art. 7 dodaje się punkt w brzmieniu:

 

c) całkowite lub częściowe zawieszenie uprawnień danego kraju lub terytorium do korzyści wynikających z niniejszego rozporządzenia, jeżeli kraj ten lub terytorium nie przestrzega warunków określonych w art. 2 ust. 1 lit. c) i d) oraz w art. 2 niniejszego rozporządzenia.

Uzasadnienie

Sprawozdawca proponuje stosowanie procedury aktów delegowanych w celu zawieszenia preferencji w przypadku nieprzestrzegania warunku skutecznej współpracy administracyjnej w celu zapobiegania nadużyciom, warunku przestrzegania zasad praw człowieka i praworządności oraz warunku podejmowania skutecznych reform gospodarczych i angażowania się we współpracę regionalną. Sprawozdawca jest zdania, że zakres uznania przyznany Komisji w tych trzech przypadkach jest zbyt obszerny oraz że niezbędne jest zaangażowanie współustawodawców (zob. także uzasadnienie).

Poprawka  9

Wniosek dotyczący rozporządzenia

Artykuł 1 – punkt 1 c (nowy)

Rozporządzenie (WE) nr 1215/2009

Artykuł 10 – ustęp 1 – wprowadzenie

 

Tekst obowiązujący

Poprawka

 

(1c) wprowadzenie do art. 10 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

1. Jeśli Komisja stwierdzi, że istnieją wystarczające dowody nadużycia finansowego lub niezapewnienia współpracy administracyjnej zgodnie z wymaganiami weryfikacji dowodów pochodzenia lub że ma miejsce masowy wzrost przywozu do Wspólnoty ponad poziom normalnej produkcji i zdolności eksportowych lub brak przestrzegania przepisów art. 2 ust. 1 przez kraje lub terytoria, o których mowa w art. 1, może ona podjąć środki w celu zawieszenia całości lub części porozumień przewidzianych w niniejszym rozporządzeniu na okres trzech miesięcy, z zastrzeżeniem, że uprzednio:

1. Jeśli Komisja stwierdzi, że istnieją wystarczające dowody nadużycia finansowego lub niezapewnienia współpracy administracyjnej zgodnie z wymaganiami weryfikacji dowodów pochodzenia lub że ma miejsce masowy wzrost przywozu do Wspólnoty ponad poziom normalnej produkcji i zdolności eksportowych lub brak przestrzegania przepisów art. 2 ust. 1 lit. a) i b) przez kraje lub terytoria, o których mowa w art. 1, może ona podjąć środki w celu zawieszenia całości lub części porozumień przewidzianych w niniejszym rozporządzeniu na okres trzech miesięcy, z zastrzeżeniem, że uprzednio:

Uzasadnienie

Z uwagi na propozycję stosowania aktów delegowanych w celu zawieszenia preferencji w przypadku nieprzestrzegania przez uczestniczący kraj lub terytorium warunku skutecznej współpracy administracyjnej w celu zapobiegania nadużyciom oraz warunku przestrzegania praw człowieka i zasady praworządności należy dokonać odpowiednich zmian w klauzuli ochronnej dotyczącej tymczasowego zawieszenia preferencji na mocy aktów wykonawczych.


UZASADNIENIE

Kontekst wniosku Komisji

Handel między UE a krajami Bałkanów Zachodnich podlega liberalizacji na mocy szeregu układów o stabilizacji i stowarzyszeniu oraz umowy przejściowej w przypadku Bośni i Hercegowiny. Ponadto Kosowo, które nie podpisało jeszcze układu o stabilizacji i stowarzyszeniu, oraz cały region korzystają z autonomicznych środków handlowych, które UE przyznaje od 2000 r. Owe jednostronne preferencje umożliwiają nieograniczony bezcłowy dostęp do rynku UE w przypadku większości produktów. W przeciwieństwie do układów o stabilizacji i stowarzyszeniu, na mocy których preferencji udzielają obydwie strony, autonomiczne środki handlowe to jednostronny system preferencji z korzyścią dla Bałkanów Zachodnich. Zakres liberalizacji taryf na mocy układów o stabilizacji i stowarzyszeniu oraz preferencje udzielane na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1215/2009 różnią się między sobą, zwłaszcza w odniesieniu do produktów rolnych. Ich poziom lub stopień liberalizacji w odniesieniu do produktów rolnych w ramach systemu autonomicznych środków handlowych jest wyższy niż w przypadku układów o stabilizacji i stowarzyszeniu czy umowy przejściowej.

Rozpatrywany wniosek Komisji zawiera trzy główne zmiany do rozporządzenia podstawowego (WE) nr 1215/2009.

1. Przedłużenie obowiązywania obecnych preferencji do końca 2020 r.

Celem przedłużenia jest danie krajom beneficjentom dodatkowego czasu na dostosowanie preferencji wynikających z rozporządzenia podstawowego do preferencji przewidzianych w układzie o stabilizacji i stowarzyszeniu bądź umowie przejściowej.

2. Wprowadzenie klauzuli dotyczącej praw człowieka do rozporządzenia w sprawie autonomicznych środków handlowych

Klauzula ta umożliwia zawieszenie preferencji w przypadku poważnego i systematycznego łamania podstawowych zasad praw człowieka, demokracji i praworządności przez kraje beneficjentów.

3. Ewentualne zawieszenie autonomicznych środków handlowych dla Bośni i Hercegowiny od dnia 1 stycznia 2016 r.

W związku z przystąpieniem Chorwacji do UE w dniu 1 lipca 2013 r. Bośnia i Hercegowina nie zgodziła się jeszcze na dostosowanie umowy przejściowej w celu uwzględnienia preferencyjnej tradycyjnej wymiany handlowej między Chorwacją a Bośnią i Hercegowiną w ramach Środkowoeuropejskiej umowy o wolnym handlu (CEFTA), która obowiązywała obydwa kraje przed 1 lipca 2013 r. W konsekwencji z kontyngentów preferencyjnych uzgodnionych w 2008 r. w umowie przejściowej dla 27 państw członkowskich UE korzysta teraz 28 państw członkowskich (zgodnie z kolejnością zgłoszeń). Praktyka stosowana przez UE w celu wprowadzenia zmian do umów handlowych po rozszerzeniu UE opiera się na koncepcji tradycyjnej wymiany handlowej między nowym członkiem UE a krajem posiadającym umowę handlową z UE. Wszystkie kraje Bałkanów Zachodnich będące stronami CEFTA (poza Bośnią i Hercegowiną) zgodziły się na stosowanie tej praktyki i przeprowadziły negocjacje w celu wprowadzenia zmian do swoich umów z UE.

Jedynie z Bośnią i Hercegowiną nie udało się osiągnąć porozumienia mimo trzech rund negocjacyjnych. W sprzeczności z praktyką stosowaną przez UE Bośnia i Hercegowina uważa, że nie może rozszerzyć preferencji w zakresie tradycyjnej wymiany handlowej. Zdaniem Bośni i Hercegowiny byłoby to możliwe tylko wówczas, gdyby UE zaoferowała dalsze koncesje.

W wyniku tego impasu i z uwagi na szkody dla interesów handlowych UE Komisja proponuje, aby przedłużenie autonomicznych środków handlowych dla Bośni i Hercegowiny nie było automatyczne, lecz zależało od tego, czy kraj ten zaakceptuje praktykę UE w odniesieniu do dostosowania umowy przejściowej. Z chwilą zawarcia porozumienia między Bośnią i Hercegowiną a UE, a także podpisania i tymczasowego wprowadzenia w życie umowy o dostosowaniu koncesji handlowych preferencje dla Bośni i Hercegowiny zostaną przywrócone.

Warunki, których spełnienie uprawnia do korzystania z preferencji

W rozporządzeniu podstawowym, mianowicie w art. 2 ust. 1, określono szereg warunków, których spełnienie uprawnia do korzystania z preferencji:

a) stosowanie się do definicji „produktów pochodzących” zapisanej w rozporządzeniu (EWG) nr 2454/93;

b) niewprowadzanie przez beneficjentów nowych ceł ani opłat o skutku równoważnym w odniesieniu do produktów pochodzących z UE;

c) zaangażowanie beneficjentów w skuteczną współpracę administracyjną ze Wspólnotą w celu zapobiegania ryzyku nadużyć finansowych.

Rozpatrywany wniosek Komisji przewiduje wprowadzenie czwartego warunku, mianowicie klauzuli dotyczącej praw człowieka. Uprawnienie do korzystania z preferencji zależy tym samym również od:

d) niedopuszczania się przez beneficjentów poważnego i systematycznego naruszania praw człowieka, w tym podstawowych praw pracowniczych, a także podstawowych zasad demokracji i praworządności.

W art. 2 ust. 2 rozporządzenia podstawowego znajduje się ponadto dodatkowy warunek, którego spełnienie uprawnia do korzystania z preferencji, mianowicie gotowość krajów beneficjentów do podejmowania skutecznych reform gospodarczych i angażowania się we współpracę regionalną z innymi krajami Bałkanów Zachodnich, zwłaszcza poprzez ustanowienie stref wolnego handlu.

Zgodnie z art. 2 ust. 3 rozporządzenia podstawowego w przypadku nieprzestrzegania jednego z powyższych warunków Komisja może – za pomocą aktów wykonawczych przyjmowanych w ramach procedury sprawdzającej – zawiesić (w całości lub częściowo) uprawnienia do korzystania z ustaleń preferencyjnych.

Proponowane poprawki

Akty delegowane

Jednym z głównych celów poprawek zaproponowanych przez sprawozdawcę jest zastąpienie możliwości stosowania aktów wykonawczych aktami delegowanymi w odniesieniu do decyzji w sprawie zawieszenia preferencji w przypadku nieprzestrzegania warunków określonych w art. 2 ust. 1 lit. c) i d) oraz w art. 2 ust. 2, tj.:

artykuł 2 ust. 1:

c) zaangażowanie beneficjentów w skuteczną współpracę administracyjną ze Wspólnotą w celu zapobiegania ryzyku nadużyć finansowych;

d) niedopuszczanie się przez kraje i terytoria, o których mowa w art. 1, poważnego i systematycznego naruszania praw człowieka, w tym podstawowych praw pracowniczych, a także podstawowych zasad demokracji i praworządności (wprowadzone w rozpatrywanym wniosku Komisji);

artykuł 2 ust. 2:

gotowość krajów beneficjentów do podejmowania skutecznych reform gospodarczych i angażowania się we współpracę regionalną z innymi krajami Bałkanów Zachodnich, zwłaszcza poprzez ustanowienie stref wolnego handlu.

Dokonując wyboru między aktami delegowanymi (art. 290 TFUE) a aktami wykonawczymi (art. 291 TFUE), współustawodawcy powinni jako główne kryterium wziąć pod uwagę zakres uznania przyznany Komisji, w szczególności zakres dokonywanej oceny politycznej.

Sprawozdawca jest zdania, że podejmując decyzję w sprawie zawieszenia preferencji z przyczyn opisanych powyżej, Komisja dysponuje istotnym zakresem uznania, który znacznie wykracza poza zwykłe wykonywanie przepisów aktu podstawowego na podstawie obiektywnej oceny, a to z następujących powodów:

•       w akcie podstawowym nie określono dokładnych kryteriów oceny, czy powyższe warunki zostały spełnione, wobec czego ocena siłą rzeczy jest subiektywna, co wykracza poza zwykły akt wdrożenia;

•       zgodnie z art. 2 ust. 3 zakres zawieszenia nie jest jasno określony (preferencje mają być zawieszane w całości lub po części), gdyż brak jest dokładnych kryteriów dotyczących sposobu określenia zakresu zawieszenia;

•       w art. 2 ust. 3 przewiduje się ponadto, że Komisja może zawiesić ustalenia preferencyjne, a więc równie dobrze Komisja może zdecydować, że preferencje w ogóle nie zostaną zawieszone.

Sprawozdawca jest zdania, że połączenie trzech powyższych kwestii prowadzi do przyznania Komisji bardzo poważnego zakresu uznania w odniesieniu do decyzji w sprawie zawieszenia preferencji. Pociąga to za sobą subiektywną ocenę i wykracza poza czynności związane z wdrażaniem przepisów. Decyzję taką należy zatem podejmować za pomocą aktów delegowanych gwarantujących należyty nadzór ze strony współustawodawców.

Zakres uznania w odniesieniu do warunków określonych w innych przepisach rozporządzenia podstawowego jest bardziej ograniczony, a kryteria oceny przestrzegania tych warunków są o wiele bardziej obiektywne niż w przypadku warunków określonych w art. 2 ust. 1 lit. c) i d) oraz w art. 2 ust. 2. Sprawozdawca wyraża zatem zadowolenie, że stosowanie aktów wykonawczych jest w tych przypadkach możliwe.

Sprawozdawca wprowadza ponadto do rozporządzenia podstawowego motyw wyjaśniający stosowanie aktów delegowanych. Od czasu przyjęcia rozporządzenia (WE) nr 1215/2009 wprowadzono doń kilka zmian. Stosowanie aktów delegowanych wprowadzono na mocy rozporządzenia 1336/2011, w którym jednak nie znalazł się motyw wyjaśniający stosowanie aktów delegowanych. Sprawozdawca proponuje stosowanie aktów delegowanych w większej liczbie przypadków, aby zagwarantować należyty demokratyczny nadzór Komisji nad stosowaniem rozporządzenia podstawowego. Należy to jasno zapisać w odpowiednim motywie, stosownie do wspólnego porozumienia w sprawie aktów delegowanych uzgodnionego przez Parlament i Radę.

Inne poprawki

Do UE oraz Bośni i Hercegowiny apeluje się o dążenie do porozumienia w sprawie dostosowania umowy przejściowej z UE w wyniku przystąpienia Chorwacji, aby uniknąć zawieszenia preferencji dla Bośni i Hercegowiny z dniem 1 stycznia 2016 r.

Sprawozdawca uważa również, że niezbędne jest podkreślenie postępów poczynionych przez kraje Bałkanów Zachodnich na drodze ku głębszej integracji z UE, a także niedawne konkluzje Rady dotyczące Bośni i Hercegowiny.

.

Wnioski

Nadrzędnym celem poprawek zaproponowanych przez sprawozdawcę jest potwierdzenie rzeczywistego i głębokiego zaangażowania UE na rzecz przyszłej europejskiej integracji krajów i terytoriów objętych niniejszym rozporządzeniem poprzez przyznanie im jednostronnych preferencji handlowych. Proces integracji z UE był bez wątpienia wyzwaniem dla krajów, które się go podjęły, ale okazał się najskuteczniejszym instrumentem zagwarantowania stabilności w regionie. Z takiej perspektywy koncesje lub ich ewentualne zawieszenie należy interpretować jako bodziec do przyspieszenia reform politycznych, społecznych i gospodarczych określonych w pakcie na rzecz wzrostu gospodarczego, których przeprowadzenie jest niezbędne do tego, aby kraje Bałkanów Zachodnich spełniły kryteria kopenhaskie oraz warunki wynikające z dorobku prawnego Wspólnoty. W związku z tym sprawozdawca apeluje do Bośni i Hercegowiny o dostosowanie umowy przejściowej do preferencyjnych warunków handlowych obowiązujących z Chorwacją po jej wstąpieniu do Unii Europejskiej w dniu 1 lipca 2013 r. i jednocześnie wzywa strony do wzięcia pod uwagę wzajemnych interesów, aby osiągnąć porozumienie satysfakcjonujące zarówno państwa członkowskie UE, jak i strony CEFTA.


OPINIA Komisji Spraw Zagranicznych (11.3.2015)

dla Komisji Handlu Międzynarodowego

w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1215/2009 wprowadzające nadzwyczajne środki handlowe dla krajów i terytoriów uczestniczących w procesie stabilizacji i stowarzyszania Unii Europejskiej lub powiązanych z nim oraz zawieszające jego stosowanie w odniesieniu do Bośni i Hercegowiny

(COM(2014)0386 – C8‑0039/2014 – 2014/0197(COD))

Sprawozdawca komisji opiniodawczej: Cristian Dan Preda

ZWIĘZŁE UZASADNIENIE

Z zadowoleniem należy przyjąć wniosek Komisji w sprawie rozszerzenia o kolejne pięć lat, a więc do dnia 31 grudnia 2020 r., autonomicznych środków handlowych dla krajów oraz terytoriów Bałkanów Zachodnich uczestniczących w procesie stabilizacji i stowarzyszania . Ów preferencyjny system handlu przyczynił się do wzrostu eksportu z Bałkanów Zachodnich do UE. W 2013 r. UE była największym partnerem handlowym tego regionu, zarówno pod względem importu (72,7%), jak i eksportu (81,8%). W połączeniu z obowiązującymi umowami dwustronnymi owe preferencje handlowe stanowią wsparcie dla integracji gospodarczej z UE i dzięki temu sprzyjają stabilności politycznej i postępom gospodarczym w całym regionie. Środki te należy również postrzegać w szerszym kontekście naszych strategii politycznych dotyczących krajów Bałkanów Zachodnich, gdyż naszym ostatecznym celem jest zbliżenie tych krajów do UE.

Celem wniosku Komisji jest również eliminacja luki istniejącej w rozporządzeniu 1215/2009 polegającej na braku klauzuli dotyczącej praw człowieka, która pozwalałaby na zawieszenie preferencji handlowych w przypadku naruszania podstawowych zasad w dziedzinie praw człowieka, demokracji i praworządności w jednym z krajów lub na jednym z terytoriów objętych procesem stabilizacji i stowarzyszania. Choć sama idea jest godna pochwały, gdyż stanowi praktyczne zastosowanie art. 21 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej oraz wypełnienie obowiązku uwzględniania problematyki praw człowieka w działaniach zewnętrznych UE, to jednak zdaniem sprawozdawcy sformułowania użyte we wnioskach Komisji nie są w pełni satysfakcjonujące. Bardziej pożądane byłoby pozytywne sformułowanie tej klauzuli, zgodnie z kryteriami kopenhaskimi. Ponadto jeżeli próg zastosowania tej klauzuli będzie zbyt wysoki, może ona stać się bezużyteczna. Sprawozdawca pragnie podkreślić, że jako współprawodawca i jeden z dwóch organów władzy budżetowej oraz jako podmiot odgrywający ważną rolę w kwestii rozszerzenia Parlament Europejski ma prawo do pełnego wykorzystania swoich uprawnień w procesie podejmowania decyzji dotyczących zawieszania preferencji handlowych. Zdaniem sprawozdawcy, w szerszej perspektywie niezbędne wydaje się zadbanie o większy stopień jasności i spójności w kwestii formułowania klauzul dotyczących praw człowieka w systemach autonomicznych preferencji handlowych.

Co więcej, we wniosku Komisji uwzględnia się fakt, że Bośnia i Hercegowina nie zgodziła się jeszcze na dostosowanie udogodnień handlowych przyznanych na mocy umowy przejściowej zawartej z UE w sprawie handlu i kwestii związanych z handlem po przystąpieniu Chorwacji. W razie braku porozumienia w tym zakresie do końca roku preferencje przyznane Bośni i Hercegowinie na mocy przedmiotowego rozporządzenia mogą zostać zawieszone z dniem 1 stycznia 2016 r.

Sprawozdawca pragnie jednak podkreślić, że zawieszenie preferencji handlowych dla Bośni i Hercegowiny należy postrzegać jako bodziec do zakończenia obecnego sporu z UE w sprawie dostosowania umowy przejściowej. Sprawozdawca wyraża nadzieję, że nowe władze Bośni i Hercegowiny wykorzystają pozytywne okoliczności wynikające z przyjęcia przez Radę do Spraw Zagranicznych w dniu 15 grudnia 2014 r. nowego podejścia UE do tego kraju, aby rozwiązać i tę nierozstrzygniętą jeszcze kwestię.

POPRAWKI

Komisja Spraw Zagranicznych zwraca się do Komisji Handlu Międzynarodowego, jako do komisji przedmiotowo właściwej, o wzięcie pod uwagę następujących poprawek:

Poprawka  1

Wniosek dotyczący rozporządzenia

Motyw 2

 

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

(2) Rozporządzenie (WE) nr 1215/2009 nie przewiduje żadnej możliwości tymczasowego zawieszenia przyznawania wyjątkowych środków handlowych w przypadku poważnych i systematycznych naruszeń podstawowych praw człowieka oraz zasad demokracji i praworządności przez jej beneficjentów. Właściwe jest wprowadzenie takiej możliwości, aby umożliwić podejmowanie sprawnych interwencji w przypadku poważnego i systematycznego naruszania podstawowych zasad dotyczących praw człowieka, demokracji i praworządności w jednym z krajów i terytoriów uczestniczących w procesie stabilizacji i stowarzyszenia Unii Europejskiej lub powiązanych z tym procesem.

(2) Rozporządzenie (WE) nr 1215/2009 nie przewiduje żadnej możliwości tymczasowego zawieszenia przyznawania wyjątkowych środków handlowych w przypadku naruszeń podstawowych praw człowieka oraz zasad demokracji i praworządności przez jej beneficjentów. Właściwe jest wprowadzenie takiej możliwości, aby umożliwić podejmowanie sprawnych interwencji w przypadku naruszania podstawowych zasad dotyczących praw człowieka, demokracji i praworządności w jednym z krajów i terytoriów uczestniczących w procesie stabilizacji i stowarzyszenia Unii Europejskiej lub powiązanych z tym procesem. Poszanowanie zasad demokratycznych, praworządności i praw człowieka oraz ochrona mniejszości są niezbędne, aby poczynić postępy w procesie przystąpienia.

Uzasadnienie

Ponieważ kraje ubiegające się o członkostwo w UE mają obowiązek wypełniania kryteriów kopenhaskich, ważne jest wprowadzenie klauzuli zapewniającej podejmowanie działań w przypadku poważnego i systematycznego naruszania podstawowych zasad dotyczących praw człowieka, demokracji i praworządności. Wspomniana klauzula powinna obejmować podstawowe prawa pracownicze i normy środowiskowe, aby promować i chronić prawa człowieka i zasady zrównoważonego rozwoju oraz wspierać państwa w procesie harmonizacji ze wspólnotowym dorobkiem prawnym.

Poprawka  2

Wniosek dotyczący rozporządzenia

Motyw 5

 

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

(5) Od początku procesu stabilizacji i stowarzyszenia zawarto układy o stabilizacji i stowarzyszeniu z wszystkimi zaangażowanymi krajami Bałkanów Zachodnich z wyjątkiem Bośni i Hercegowiny oraz Kosowa3. W czerwcu 2013 r. Rada upoważniła Komisję do rozpoczęcia negocjacji w sprawie układu o stabilizacji i stowarzyszeniu z Kosowem.

(5) Od początku procesu stabilizacji i stowarzyszenia zawarto układy o stabilizacji i stowarzyszeniu z wszystkimi zaangażowanymi krajami Bałkanów Zachodnich z wyjątkiem Bośni i Hercegowiny oraz Kosowa3. W maju 2014 r. zakończono negocjacje w sprawie układu o stabilizacji i stowarzyszeniu z Kosowem, a układ parafowano w lipcu 2014 r.

______________

_______________

3 Użycie tej nazwy nie ma wpływu na stanowiska w sprawie statusu Kosowa i jest zgodne z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ 1244/1999 oraz opinią Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości na temat ogłoszenia przez Kosowo niepodległości.

3 Użycie tej nazwy nie ma wpływu na stanowiska w sprawie statusu Kosowa i jest zgodne z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ 1244/1999 oraz opinią Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości na temat ogłoszenia przez Kosowo niepodległości.

Poprawka  3

Wniosek dotyczący rozporządzenia

Motyw 7 a (nowy)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

 

(7a) Nowo wybrane instytucje Bośni i Hercegowiny powinny wykorzystać szansę, jaką jest nowe podejście polityczne UE do Bośni i Hercegowiny, oraz zawrzeć umowę w sprawie dostosowania układu o stabilizacji i stowarzyszeniu, a także umowę przejściową, uwzględniając tym samym przystąpienie Chorwacji do Unii Europejskiej i utrzymując preferencyjną tradycyjną wymianę handlową.

Poprawka  4

Wniosek dotyczący rozporządzenia

Artykuł 1 – ustęp 1 – punkt 1

Rozporządzenie (WE) nr 1215/2009

Artykuł 2 – ustęp 1 – litera d

 

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

„d) wstrzymaniem się krajów i terytoriów, o których mowa w art. 1, od angażowania się w poważne i systematyczne przypadki łamania praw człowieka, w tym podstawowych praw pracowniczych, a także podstawowych zasad demokracji i praworządności.”

„d) przestrzeganiem przez kraje i terytoria, o których mowa w art. 1, zasad demokracji, praw człowieka, podstawowych wolności oraz praworządności.”.

PROCEDURA

Tytuł

Nadzwyczajne środki handlowe dla krajów i terytoriów uczestniczących lub powiązanych z procesem stabilizacji i stowarzyszania Unii Europejskiej oraz zawieszające jego stosowania w odniesieniu do Bośni i Hercegowiny

Odsyłacze

COM(2014)0386 – C8-0039/2014 – 2014/0197(COD)

Komisja przedmiotowo właściwa

       Data ogłoszenia na posiedzeniu

INTA

3.7.2014

 

 

 

Opinia wydana przez

       Data ogłoszenia na posiedzeniu

AFET

3.7.2014

Sprawozdawca(czyni) komisji opiniodawczej

       Data powołania

Cristian Dan Preda

22.9.2014

Rozpatrzenie w komisji

24.2.2015

 

 

 

Data przyjęcia

9.3.2015

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

29

15

21

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Lars Adaktusson, Michèle Alliot-Marie, Nikos Androulakis, Petras Auštrevičius, Amjad Bashir, Bas Belder, Goffredo Maria Bettini, Elmar Brok, Klaus Buchner, James Carver, Fabio Massimo Castaldo, Lorenzo Cesa, Aymeric Chauprade, Andi Cristea, Arnaud Danjean, Mark Demesmaeker, Georgios Epitideios, Eugen Freund, Michael Gahler, Richard Howitt, Sandra Kalniete, Manolis Kefalogiannis, Tunne Kelam, Afzal Khan, Janusz Korwin-Mikke, Eduard Kukan, Ilhan Kyuchyuk, Arne Lietz, Barbara Lochbihler, Sabine Lösing, Andrejs Mamikins, Ramona Nicole Mănescu, David McAllister, Jean-Luc Mélenchon, Tamás Meszerics, Francisco José Millán Mon, Javier Nart, Pier Antonio Panzeri, Demetris Papadakis, Kati Piri, Andrej Plenković, Cristian Dan Preda, Jozo Radoš, Sofia Sakorafa, Alyn Smith, Charles Tannock, Eleni Theocharous, László Tőkés, Ivo Vajgl, Johannes Cornelis van Baalen, Geoffrey Van Orden, Hilde Vautmans, Boris Zala

Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego

Nicolas Bay, Reinhard Bütikofer, Ana Gomes, Andrzej Grzyb, Gabrielius Landsbergis, Juan Fernando López Aguilar, Antonio López-Istúriz White, David Martin, Helmut Scholz, Traian Ungureanu, Janusz Zemke

Zastępcy (art. 200 ust. 2) obecni podczas głosowania końcowego

Eric Andrieu


PROCEDURA

Tytuł

Nadzwyczajne środki handlowe dla krajów i terytoriów uczestniczących lub powiązanych z procesem stabilizacji i stowarzyszania Unii Europejskiej oraz zawieszające jego stosowania w odniesieniu do Bośni i Hercegowiny

Odsyłacze

COM(2014)0386 – C8-0039/2014 – 2014/0197(COD)

Data przedstawienia w PE

26.6.2014

 

 

 

Komisja przedmiotowo właściwa

       Data ogłoszenia na posiedzeniu

INTA

3.7.2014

 

 

 

Komisje wyznaczone do wydania opinii

       Data ogłoszenia na posiedzeniu

AFET

3.7.2014

 

 

 

Sprawozdawcy

       Data powołania

Goffredo Maria Bettini

3.9.2014

 

 

 

Rozpatrzenie w komisji

5.11.2014

24.2.2015

19.3.2015

 

Data przyjęcia

19.3.2015

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

31

6

0

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

William (The Earl of) Dartmouth, Maria Arena, Tiziana Beghin, David Campbell Bannerman, Daniel Caspary, Santiago Fisas Ayxelà, Yannick Jadot, Ska Keller, Alexander Graf Lambsdorff, Gabrielius Landsbergis, Bernd Lange, Emmanuel Maurel, Emma McClarkin, Alessia Maria Mosca, Franck Proust, Viviane Reding, Matteo Salvini, Helmut Scholz, Joachim Schuster, Joachim Starbatty, Adam Szejnfeld, Iuliu Winkler

Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego

Clara Eugenia Aguilera García, Eric Andrieu, Bendt Bendtsen, Goffredo Maria Bettini, Victor Boștinaru, Dita Charanzová, Aymeric Chauprade, Danuta Maria Hübner, Pedro Silva Pereira, Davor Ivo Stier, Jarosław Wałęsa, Pablo Zalba Bidegain

Zastępcy (art. 200 ust. 2) obecni podczas głosowania końcowego

Seb Dance, Jean-Luc Schaffhauser, Marco Valli

Data złożenia

24.3.2015

Informacja prawna