Διαδικασία : 2015/2039(INI)
Διαδρομή στην ολομέλεια
Διαδρομή του εγγράφου : A8-0121/2015

Κείμενα που κατατέθηκαν :

A8-0121/2015

Συζήτηση :

PV 27/04/2015 - 22
CRE 27/04/2015 - 22

Ψηφοφορία :

PV 28/04/2015 - 7.11
Αιτιολογήσεις ψήφου

Κείμενα που εγκρίθηκαν :

P8_TA(2015)0107

ΕΚΘΕΣΗ     
PDF 208kWORD 154k
31.3.2015
PE 546.870v03-00 A8-0121/2015

σχετικά με τη συνέχεια που πρέπει να δοθεί για την εφαρμογή της διαδικασίας της Μπολόνια

(2015/2039(INI))

Επιτροπή Πολιτισμού και Παιδείας

Εισηγήτρια: Krystyna Łybacka

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ
ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ
 ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ

σχετικά με τη συνέχεια που πρέπει να δοθεί για την εφαρμογή της διαδικασίας της Μπολόνια

(2015/2039(INI))

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

–    έχοντας υπόψη το άρθρο 165 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ),

–    έχοντας υπόψη την Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και συγκεκριμένα το άρθρο 26,

–    έχοντας υπόψη τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδίως το άρθρο 14,

–    έχοντας υπόψη την κοινή διακήρυξη της Σορβόνης σχετικά με την εναρμόνιση της αρχιτεκτονικής του ευρωπαϊκού συστήματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, που υπογράφηκε στις 25 Μαΐου 1998 στο Παρίσι από τους τέσσερις αρμόδιους υπουργούς της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου (διακήρυξη της Σορβόνης)(1),

–    έχοντας υπόψη την κοινή διακήρυξη που υπογράφηκε στην Μπολόνια στις 19 Ιουνίου 1999 από τους υπουργούς Παιδείας 29 ευρωπαϊκών χωρών (διακήρυξη της Μπολόνια)(2),

–    έχοντας υπόψη το ανακοινωθέν που εκδόθηκε στη διάσκεψη των ευρωπαίων υπουργών που είναι αρμόδιοι για την τριτοβάθμια εκπαίδευση, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 28 και 29 Απριλίου 2009 στη Λουβαίν και τη Λουβαίν-λα-Νεβ(3),

–    έχοντας υπόψη τη διακήρυξη της Βουδαπέστης-Βιέννης της 12ης Μαρτίου 2010 που εκδόθηκε από τους υπουργούς Παιδείας 47 χωρών, η οποία σήμανε επισήμως την έναρξη του ευρωπαϊκού χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (ΕΧΤΕ)(4),

–    έχοντας υπόψη το ανακοινωθέν που εκδόθηκε από την υπουργική διάσκεψη και το τρίτο φόρουμ πολιτικής της Μπολόνια που πραγματοποιήθηκαν στο Βουκουρέστι, στις 26 και 27 Απριλίου 2012(5),

–    έχοντας υπόψη τη στρατηγική κινητικότητας 2020 για τον ευρωπαϊκό χώρο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (ΕΧΤΕ) που εκδόθηκε από την υπουργική διάσκεψη για τον ΕΧΤΕ και πραγματοποιήθηκε στο Βουκουρέστι, στις 26 και 27 Απριλίου 2012 (6),

–    έχοντας υπόψη την οδηγία 2013/55/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Νοεμβρίου 2013, για την τροποποίηση της οδηγίας 2005/36/ΕΚ σχετικά με την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1024/2012 σχετικά με τη διοικητική συνεργασία μέσω του συστήματος πληροφόρησης της εσωτερικής αγοράς («κανονισμός IMI»)(7),

–    έχοντας υπόψη τη σύσταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 28ης Σεπτεμβρίου 2005 για τη διευκόλυνση της χορήγησης θεωρήσεων σύντομης διαμονής στους ερευνητές υπηκόους τρίτων χωρών που μετακινούνται για σκοπούς επιστημονικής έρευνας στην Κοινότητα(8),

–    έχοντας υπόψη τη σύσταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 15ης Φεβρουαρίου 2006 για περαιτέρω ευρωπαϊκή συνεργασία με σκοπό τη διασφάλιση της ποιότητας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση,(9)

–    έχοντας υπόψη τη σύσταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Απριλίου 2008 σχετικά με τη θέσπιση του ευρωπαϊκού πλαισίου επαγγελματικών προσόντων για τη διά βίου μάθηση (ΕΠΕΠ-ΔΒΜ)(10),

–    έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 12ης Μαΐου 2009 σχετικά με ένα στρατηγικό πλαίσιο για την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης («EΚ 2020»)(11),

–    έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών συνερχομένων στο πλαίσιο του Συμβουλίου, στις 26 Νοεμβρίου 2009, σχετικά με την ανάπτυξη του ρόλου της εκπαίδευσης σε ένα πλήρως λειτουργικό τρίγωνο γνώσης(12),

–    έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 11ης Μαΐου 2010 για τη διεθνοποίηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης(13),

–    έχοντας υπόψη τη σύσταση του Συμβουλίου της 28ης Ιουνίου 2011 σχετικά με πολιτικές για τη μείωση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου(14),

–    έχοντας υπόψη τη σύσταση του Συμβουλίου της 28ης Ιουνίου 2011 με τίτλο «Νεολαία σε κίνηση — Προώθηση της μαθησιακής κινητικότητας των νέων»(15),

–    έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 10ης Μαΐου 2006 με τίτλο «Επίτευξη της ατζέντας εκσυγχρονισμού για πανεπιστήμια: εκπαίδευση, έρευνα και καινοτομία» (COM(2006)0208),

–    έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 3ης Μαρτίου 2010 με τίτλο «Ευρώπη 2020 – Στρατηγική για έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη» (COM(2010)2020),

–    έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 26ης Αυγούστου 2010 με τίτλο «Ψηφιακό θεματολόγιο για την Ευρώπη» (COM(2010)0245/2),

–    έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 20ής Σεπτεμβρίου 2011 με τίτλο «Στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης και της απασχόλησης – ένα θεματολόγιο για τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της Ευρώπης» (COM(2011)0567),

–    έχοντας υπόψη την έκθεση με τίτλο «Τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ευρώπη 2009: Εξελίξεις στη διαδικασία της Μπολόνια» (Eurydice, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2009)(16),

–    έχοντας υπόψη την έκθεση με τίτλο «Εστίαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ευρώπη 2010: ο αντίκτυπος της διαδικασίας της Μπολόνια» (Eurydice, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2010)(17),

–    έχοντας υπόψη την έκθεση με τίτλο «Ο ευρωπαϊκός χώρος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης το 2012: έκθεση εφαρμογής της διαδικασίας της Μπολόνια» (Eurydice, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2012)(18),

–    έχοντας υπόψη την έρευνα του Ευρωβαρόμετρου του 2007 σχετικά με τις αντιλήψεις των διδασκόντων για τη μεταρρύθμιση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης(19),

–    έχοντας υπόψη την έρευνα του Ευρωβαρόμετρου του 2009 σχετικά με τις αντιλήψεις των φοιτητών για τη μεταρρύθμιση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης(20),

–    έχοντας υπόψη τη δημοσίευση της Eurostat της 16ης Απριλίου 2009 με τίτλο «Η διαδικασία της Μπολόνια στην τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ευρώπη – Βασικοί δείκτες σχετικά με την κοινωνική διάσταση και την κινητικότητα»(21),

–    έχοντας υπόψη την τελική έκθεση της διεθνούς διάσκεψης σχετικά με τη χρηματοδότηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, που πραγματοποιήθηκε στο Ερεβάν της Αρμενίας στις 8-9 Σεπτεμβρίου 2011(22),

–    έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 23ης Σεπτεμβρίου 2008 σχετικά με τη διαδικασία της Μπολόνια και την κινητικότητα των φοιτητών(23),

–    έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 20ής Μαΐου 2010 σχετικά με τον διάλογο πανεπιστημίων-επιχειρήσεων: μια νέα εταιρική σχέση για τον εκσυγχρονισμό των πανεπιστημίων στην Ευρώπη(24),

–    έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 13ης Μαρτίου 2012 σχετικά με τη συμβολή των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων στην ολοκλήρωση και την προώθηση της διαδικασίας της Μπολόνια(25),

–    έχοντας υπόψη το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ)(26),

–    έχοντας υπόψη το άρθρο 52 του Κανονισμού του,

–    έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας (A8-0121/2015),

Α.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η σημασία της διαδικασίας της Μπολόνια στην τρέχουσα οικονομική κατάσταση έγκειται στην επιδίωξη των στόχων της ανάπτυξης του υψηλότερου δυνατού επιπέδου γνώσης και καινοτομίας για τους πολίτες μέσω της ευρείας πρόσβασης στην εκπαίδευση και της συνεχούς αναπροσαρμογής της, και λαμβάνοντας υπόψη ότι αυτό θα πρέπει να αντικατοπτριστεί στην αναθεώρηση της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και στην εφαρμογή του επενδυτικού σχεδίου Juncker για την Ευρώπη·

Β.   λαμβάνοντας υπόψη ότι αναλύσεις καταδεικνύουν πως σχεδόν ένας στους τρεις εργοδότες στη ΕΕ αντιμετωπίζει προβλήματα όταν αναζητά καταλλήλως ειδικευμένους εργαζομένους· λαμβάνοντας υπόψη ότι, όσον αφορά τον στόχο μείωσης της αναντιστοιχίας δεξιοτήτων στην ΕΕ (χάσμα ανάμεσα στις επαγγελματικές δεξιότητες των ατόμων και τις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας), η μεταρρύθμιση της Μπολόνια δεν έχει στεφθεί έως τώρα με ιδιαίτερη επιτυχία· λαμβάνοντας υπόψη ότι η αναντιστοιχία δεξιοτήτων αποτελεί σημαντική πρόκληση για την Ευρώπη, καθώς επηρεάζει όλους τους τομείς της κοινωνίας, από την παραγωγικότητα και την αποδοτικότητα των επιχειρήσεων έως την τρέχουσα και μελλοντική ευημερία των νέων·

Γ.   λαμβάνοντας υπόψη ότι το πρόβλημα της ανεργίας των νέων δεν έχει βελτιωθεί σημαντικά από την αρχή της κρίσης το 2008· λαμβάνοντας υπόψη ότι στο τέλος του 2014 υπήρχαν γύρω στα 5 εκατομμύρια άνεργοι νέοι (ηλικίας κάτω των 25 ετών) στην ΕΕ·

Δ.   λαμβάνοντας υπόψη ότι, όπως είχε πει κι ένας φιλόσοφος, «η αναζήτηση της αλήθειας και της ομορφιάς πρέπει να είναι το χαρακτηριστικό γνώρισμα των πανεπιστημίων» πέρα από το καθήκον τους να προετοιμάζουν νέους επαγγελματίες, επιστήμονες, μηχανικούς, δασκάλους, γιατρούς, πολιτικούς και πολίτες·

Ε.   λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι σημαντικό τα πανεπιστήμια να θεωρούνται οι πραγματικά βασικοί φορείς της διαδικασίας της Μπολόνια πέρα από τους ρόλους στήριξης εις ό, τι αφορά το συντονισμό, τη ρύθμιση και τους πόρους, που διαδραματίζουν τα περιφερειακά και εθνικά ιδρύματα·

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η διακυβερνητική αυτή πρωτοβουλία, που εφαρμόζεται σε συνεργασία με ακαδημαϊκούς, οδήγησε στην καταβολή προσπαθειών με σκοπό να παρασχεθεί κοινή ευρωπαϊκή απάντηση στα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζουν πολλές χώρες, όμως οι εν λόγω προσπάθειες απεδείχθησαν ανεπαρκείς·

Ζ.   λαμβάνοντας υπόψη ότι ο πραγματικός στόχος της διαδικασίας της Μπολόνια είναι να υποστηρίζει την κινητικότητα και τη διεθνοποίηση καθώς και να διασφαλίζει τη συμβατότητα και τη συγκρισιμότητα των προτύπων και της ποιότητας των διαφόρων συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, εξασφαλίζοντας παράλληλα τον σεβασμό της αυτονομίας των πανεπιστημίων και συμβάλλοντας κατ᾽ αυτό τον τρόπο στη δημιουργία ενός πραγματικά δημοκρατικού ευρωπαϊκού χώρου που παρέχει στους πολίτες ίσες ευκαιρίες·

Η.  λαμβάνοντας υπόψη ότι απαιτείται αξιολόγηση της προόδου που έχει σημειωθεί κατά τα τελευταία 15 έτη, στην οποία θα πρέπει να ληφθούν υπόψη τόσο οι επιτυχίες, όσον αφορά τη διαπεριφερειακή συνεργασία, όσο και τα επίμονα προβλήματα που εξακολουθούν να υπάρχουν και ο άνισος βαθμός επίτευξης των στόχων που έχουν τεθεί·

Θ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η διαδικασία της Μπολόνια, μολονότι στις περισσότερες χώρες πρωτοστάτησε και κινητοποίησε εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις, σε ορισμένες χώρες ίσως εκλαμβάνεται ως γραφειοκρατική επιβάρυνση λόγω παρανοήσεων και έλλειψης κατανόησης του πραγματικού σκοπού της·

Ι.    λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι σημαντικό να αναγνωριστεί ο πανευρωπαϊκός χαρακτήρας της διαδικασίας της Μπολόνια, όπως και η συμμετοχή όλων των παραγόντων τους οποίους αφορά, συμπεριλαμβανομένων των φοιτητών, των διδασκόντων, των ερευνητών και του μη διδακτικού προσωπικού·

ΙΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι έχει κρίσιμη σημασία η συνεχής και αυξημένη χρηματοδοτική στήριξη για την εκπαίδευση, την κατάρτιση, συμπεριλαμβανομένης και της επαγγελματικής κατάρτισης, τις γνώσεις και την έρευνα, ειδικότερα στη σημερινή περίοδο οικονομικής κρίσης·

ΙΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, σε αυτό το διαρκώς μεταβαλλόμενο πλαίσιο, υπάρχει η ανάγκη επιβεβαίωσης της υποκείμενης πολιτικής δέσμευσης για τη διαδικασία της Μπολόνια και της συμμετοχής των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, των εθνικών κυβερνήσεων και όλων των άλλων σχετικών φορέων στην υλοποίηση της διαδικασίας·

Ρόλος της διαδικασίας της Μπολόνια.

1.   επισημαίνει ότι η εκπαίδευση και η έρευνα είναι ένας από τους βασικούς πυλώνες της κοινωνίας μας όσον αφορά την προώθηση της ανάπτυξης δεξιοτήτων, της οικονομικής ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας· υπογραμμίζει ότι η αύξηση των επενδύσεων στην εκπαίδευση έχει κρίσιμη σημασία για την αντιμετώπιση της φτώχειας, των κοινωνικών ανισοτήτων, και κυρίως της ανεργίας των νέων, και την ενίσχυση της κοινωνικής ένταξης·

2.   επισημαίνει ότι η διαδικασία της Μπολόνια μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση της αναντιστοιχίας δεξιοτήτων στην ΕΕ, εάν επιτρέψει στους φοιτητές να αποκτήσουν και να αναπτύξουν τις ικανότητες που απαιτούνται από την αγορά εργασίας και κατ' αυτόν το τρόπο να επιτύχει το σημαντικό στόχο της ενίσχυσης της απασχολησιμότητας των αποφοίτων·

3.   αναγνωρίζει τον ρόλο που διαδραματίζει η διαδικασία της Μπολόνια στη δημιουργία μιας Ευρώπης της Γνώσης· τονίζει ότι η διάδοση των γνώσεων, η εκπαίδευση και η έρευνα αποτελούν καίριο στοιχείο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και συμβάλλουν στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής ιθαγένειας· τονίζει επίσης, ωστόσο, την ανάγκη να διεξαχθεί διαβούλευση με την κοινότητα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (καθηγητές, φοιτητές και μη διδακτικό προσωπικό) για να κατανοηθεί η αντίθεση σε μεταρρυθμίσεις που συνδέονται με τη διαδικασία της Μπολόνια, καθώς και την ανάγκη να διασφαλιστεί δημόσια εκπαίδευση που να είναι δωρεάν και προσβάσιμη σε όλους και η οποία ανταποκρίνεται στις ανάγκες της κοινωνίας·

4.   επισημαίνει ότι οι μεταρρυθμίσεις της Μπολόνια είχαν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία του ευρωπαϊκού χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (ΕΧΤΕ) και επέτρεψαν την επίτευξη στόχων κατά τα τελευταία 15 έτη, όσον αφορά τη συγκρισιμότητα των δομών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, την αύξηση της κινητικότητας, την πρόβλεψη συστημάτων διασφάλισης της ποιότητας, την αναγνώριση τίτλων και τη βελτίωση της ποιότητας των εκπαιδευτικών συστημάτων καθώς και της ελκυστικότητας της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη·

5.   επισημαίνει ότι στη διαδικασία της Μπολόνια χρειάζεται ακόμα πολλή δουλειά στον τομέα της προσαρμογής των εκπαιδευτικών συστημάτων στις ανάγκες της αγοράς εργασίας και της βελτίωσης συνολικά της απασχολησιμότητας και της ανταγωνιστικότητας καθώς και της ελκυστικότητας της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη· επισημαίνει ότι τα ευρωπαϊκά ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (ΙΤΕ) πρέπει να μπορούν να αντιδρούν ταχέως στις οικονομικές, πολιτιστικές, επιστημονικές και τεχνολογικές μεταβολές της σύγχρονης κοινωνίας προκειμένου να αξιοποιούν πλήρως τις δυνατότητές τους όσον αφορά την προώθηση της ανάπτυξης, της απασχολησιμότητας και της κοινωνικής συνοχής·

6.   σημειώνει τους στόχους που έχουν τεθεί για τα επόμενα έτη και τις εθνικές προτεραιότητες για ανάληψη δράσεων έως το 2015, όπως περιγράφηκαν στην υπουργική διάσκεψη του 2012 για τον ΕΧΤΕ, που πραγματοποιήθηκε στο Βουκουρέστι, καθώς και τις συστάσεις της σχετικά με τη στρατηγική κινητικότητας 2020 του ΕΧΤΕ και προτείνει την ανάπτυξη νέων παρατηρητηρίων, νέων προσεγγίσεων έναντι των διαφόρων ευρωπαϊκών πανεπιστημιακών κοινοτήτων και νέων συστημάτων ένταξης των μελών των εν λόγω κοινοτήτων στη διαδικασία αναθεώρησης του εν λόγω σχεδίου·

Προτεραιότητες και προκλήσεις

7.   καλεί χώρες του ΕΧΤΕ να εφαρμόσουν τις από κοινού συμφωνηθείσες μεταρρυθμίσεις που αποσκοπούν στην επιτάχυνση της επίτευξης των στόχων της διαδικασίας της Μπολόνια, και στην ενίσχυση της αξιοπιστίας του ΕΧΤΕ· ενθαρρύνει τη στήριξη των χωρών που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων αυτών· στηρίζει, εν προκειμένω, τη σύναψη ευρειών εταιρικών σχέσεων μεταξύ χωρών, περιφερειών και σχετικών φορέων·

8.   ζητεί από τα κράτη μέλη την περαιτέρω ενίσχυση και τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων αξιολόγησης των ανωτάτων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, σύμφωνα με τα πρότυπα των προηγμένων εκπαιδευτικών συστημάτων διεθνώς, επιβραβεύοντας την αριστεία, με γνώμονα την εξέλιξη της γνώσης, της έρευνας και της επιστήμης·

9.   τονίζει τη σημασία διατήρησης της πολυμορφίας της διδασκαλίας, συμπεριλαμβανομένης γλωσσικής πολυμορφίας· παροτρύνει τα κράτη μέλη να αυξήσουν τις επιχορηγήσεις για τους φοιτητές και να διασφαλίσουν ότι οι εν λόγω επιχορηγήσεις είναι εύκολα προσβάσιμες·

10. επισημαίνει την ανάγκη για καταβολή περαιτέρω προσπαθειών με στόχο την ανάπτυξη του ΕΧΤΕ και για αξιοποίηση της προόδου που έχει σημειωθεί ως προς την επίτευξη των στόχων της και ως προς τον συντονισμό με τον ευρωπαϊκό χώρο εκπαίδευσης και κατάρτισης, τον ευρωπαϊκό χώρο διά βίου μάθησης (ΔΒΜ) και τον ευρωπαϊκό χώρο έρευνας·

11. καλεί όλους τους φορείς που ενδιαφέρονται για την υλοποίηση της διαδικασίας της Μπολόνια να ενισχύσουν τη διασφάλιση ποιότητας προκειμένου να δημιουργηθεί ένας ευρωπαϊκός χώρος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που να αναβαθμίζει την ελκυστικότητά του παρουσιαζόμενος ως σημείο αναφοράς για την ακαδημαϊκή αριστεία παγκοσμίως·

12. καλεί τα κράτη μέλη, τις χώρες του ΕΧΤΕ και την ΕΕ στο σύνολό της, να ενισχύσουν την κατανόηση και τη στήριξη του κοινού για τη διαδικασία της Μπολόνια, μεταξύ άλλων με δράσεις σε επίπεδο βάσης, με σκοπό την εξασφάλιση περισσότερο αποτελεσματικής και δυναμικής συμμετοχής στην επίτευξη των στόχων της διαδικασίας·

13. υπογραμμίζει ότι η Επιτροπή, ως μέλος της διαδικασίας της Μπολόνια, διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του ΕΧΤΕ, και την καλεί να ενισχύσει περαιτέρω τον ρόλο της στην αναζωογόνηση της διαδικασίας και στην επίσπευση των προσπαθειών για την επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί·

14. υπογραμμίζει την ανάγκη να περιλαμβάνεται η ποιότητα της εκπαίδευσης και της έρευνας στον τριτογενή τομέα, στους στόχους που έχουν τεθεί· θεωρεί ότι ένας από τους δείκτες της επίτευξης αυτών των στόχων θα είναι η αύξηση της απασχολησιμότητας των αποφοίτων, που αποτελεί επίσης στόχο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020»·

15. ζητεί τη διενέργεια διαλόγου μεταξύ των κυβερνήσεων, των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (ΙΤΕ) και των ερευνητικών ινστιτούτων, προκειμένου η αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων να μεγιστοποιηθεί και να καταστεί ευστοχότερη και αποτελεσματικότερη και να αναζητηθούν νέα και διαφορετικά μοντέλα χρηματοδότησης ως συμπλήρωμα της δημόσιας χρηματοδότησης· υπογραμμίζει επίσης τη σημασία του προγράμματος «Ορίζοντας 2020» για τη δρομολόγηση συνεργατικών ερευνητικών έργων ανάμεσα σε ευρωπαϊκά ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, και εκφράζει την ανησυχία του για τις συνεχιζόμενες προσπάθειες περικοπής της χρηματοδότησής του, ενώ άλλα πεδία του προϋπολογισμού παραμένουν άθικτα·

16. καλεί τις κυβερνήσεις να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα της αξιοποίησης της δημόσιας χρηματοδότησης για την εκπαίδευση και να σεβαστούν τον πρωταρχικό στόχο της ΕΕ να επενδυθεί το 3% του ΑΕγχΠ της Ένωσης στην Ε&Α έως το 2020· υπογραμμίζει ότι μια φιλόδοξη χρηματοδότηση της εκπαίδευσης και της έρευνας είναι αναγκαία καθώς πρόκειται για ένα από τα βασικά εργαλεία προκειμένου να εξασφαλιστεί η πρόσβαση σε ποιοτική εκπαίδευση για όλους καθώς επίσης και να καταπολεμηθεί η οικονομική κρίση και η ανεργία·

17. λαμβάνει υπό σημείωση τις δυνατότητες για ευκαιρίες χρηματοδότησης για την τριτοβάθμια εκπαίδευση, την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση που πρέπει να προσφέρει το ΕΤΣΕ· εκφράζει τις έντονες ανησυχίες του σχετικά με τις σχεδιαζόμενές περικοπές χρηματοδότησης από το πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020», που σχετίζονται άμεσα για έρευνα μα εκπαίδευση, υπέρ του ΕΤΣΕ·

18. προειδοποιεί ότι οιεσδήποτε περικοπές στο πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020» θα επηρεάσουν αναμφισβήτητα την πλήρη εφαρμογή της διαδικασίας της Μπολόνια και, ως εκ τούτου, παροτρύνει την Επιτροπή να αποσύρει οιαδήποτε παρόμοια πρόταση·

19. ενθαρρύνει προσεγγίσεις τόσο από την κορυφή προς τη βάση όσο και αντίστροφα, στις οποίες θα συμμετέχει το σύνολο της ακαδημαϊκής κοινότητας και οι κοινωνικοί εταίροι, και ζητεί την πολιτική συμμετοχή και συνεργασία των υπουργών του ΕΧΤΕ κατά την ανάπτυξη κοινής στρατηγικής για την επίτευξη των μεταρρυθμίσεων της Μπολόνια·

20. ζητεί την περαιτέρω ανάπτυξη των προγραμμάτων σπουδών με σαφώς καθορισμένους στόχους, με παροχή των γνώσεων και του μείγματος δεξιοτήτων, τόσο γενικών όσο και επαγγελματικών, που απαιτούνται όχι μόνο για την προετοιμασία των αποφοίτων σε σχέση με τις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας και για την ανάπτυξη της ικανότητάς τους για ΔΒΜ αλλά και για την ένταξη των πολιτών, που είναι και το σημαντικότερο· υποστηρίζει την πλήρη εφαρμογή του ευρωπαϊκού πλαισίου για την πιστοποίηση των επαγγελματικών προσόντων·

21. τονίζει τον ρόλο των τομέων της επιστήμης, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών και τη σημασία τους για την κοινωνία, την οικονομία και την απασχολησιμότητα των αποφοίτων·

22. ζητεί την ορθή εφαρμογή του ευρωπαϊκού συστήματος συσσώρευσης και μεταφοράς ακαδημαϊκών μονάδων (ECTS) και του συμπληρώματος διπλώματος στον ΕΧΤΕ, βασικών εργαλείων τα οποία συνδέονται με τον φόρτο εργασίας των φοιτητών και τα μαθησιακά αποτελέσματα, προκειμένου να διευκολυνθεί η κινητικότητα και να βοηθηθούν οι φοιτητές στη συγκέντρωση των ακαδημαϊκών τους επιτευγμάτων και των επιτευγμάτων τους εκτός προγράμματος σπουδών·

23. τονίζει τη σημασία της εξασφάλισης αμοιβαίας αναγνώρισης και συμβατότητας των ακαδημαϊκών τίτλων σπουδών για την ενίσχυση του συστήματος διασφάλισης της ποιότητας σε ευρωπαϊκό επίπεδο και σε όλες τις χώρες που προσχώρησαν στον ΕΧΤΕ, σύμφωνα με την αναθεωρημένη εκδοχή των ευρωπαϊκών προτύπων και κατευθυντήριων γραμμών για τη διασφάλιση της ποιότητας στον ευρωπαϊκό χώρο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης· προσκαλεί όλες τις χώρες του ΕΧΤΕ και τους αντίστοιχους οργανισμούς τους διασφάλισης της ποιότητας, να προσχωρήσουν στα ευρωπαϊκά δίκτυα διασφάλισης της ποιότητας (ENQA και EQAR)·

24. ενθαρρύνει τους εταίρους της διαδικασίας της Μπολόνια και ιδίως την Επιτροπή να μετρούν τακτικά την αναντιστοιχία ικανοτήτων και δεξιοτήτων τη στιγμή που εισέρχονται οι απόφοιτοι στον κόσμο της εργασίας·

25. υπογραμμίζει τη σημασία του στόχου της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» σύμφωνα με τον οποίο επιδιώκεται το 40% των ατόμων ηλικίας 30-34 ετών να έχουν ολοκληρώσει την τριτοβάθμια εκπαίδευση και να έχουν αποκτήσει τις κατάλληλες δεξιότητες και ικανότητες ώστε να βρουν ικανοποιητική απασχόληση·

26. υπογραμμίζει την αξία των πλαισίων προσόντων (ΠΠ) για τη βελτίωση της διαφάνειας, και καλεί τις χώρες της Μπολόνια να διασφαλίσουν τη συμβατότητα των εθνικών ΠΠ τους με τα πλαίσια του ΕΧΤΕ και με τα ευρωπαϊκά ΠΠ·

27. υπογραμμίζει ότι τα εθνικά πλαίσια επαγγελματικών προσόντων (ΕθΠΕΠ) σε πολλά κράτη μέλη οφείλουν ακόμα να προσαρμοστούν στο ευρωπαϊκό πλαίσιο επαγγελματικών προσόντων (ΕΠΕΠ) καθώς επίσης και στα ευρωπαϊκά πρότυπα και κατευθυντήριες γραμμές για τη διασφάλιση ποιότητας· επισημαίνει ότι πολλά εθνικά πλαίσια επαγγελματικών προσόντων δεν έχουν ακόμα καταγραφεί στο ευρωπαϊκό μητρώο οργανισμών διασφάλισης της ποιότητας (EQAR)·

28. επισημαίνει ότι η κινητικότητα των φοιτητών, των διδασκόντων, των ερευνητών και του μη διδακτικού προσωπικού είναι μία από τις βασικές προτεραιότητες της διαδικασίας της Μπολόνια· καλεί τα κράτη μέλη να αυξήσουν τις ευκαιρίες για κινητικότητα καθώς και την ποιότητά της, και τονίζει την ανάγκη ενίσχυσης της εφαρμογής της Στρατηγικής Κινητικότητας 2020 για τον ΕΧΤΕ και της επίτευξης του ποσοτικού στόχου του 20% για την κινητικότητα των φοιτητών έως το 2020· υπογραμμίζει εν προκειμένω τον κρίσιμο ρόλο του προγράμματος Erasmus+ και του «Ορίζοντας 2020» και τη σημασία του να διασφαλιστεί η ομαλή και αποτελεσματική εφαρμογή και προώθησή τους· υπογραμμίζει ότι οι υποτροφίες σπουδών που συνδέονται με το Erasmus+ πρέπει να απαλλάσσονται από φόρους και κοινωνικές εισφορές·

29. ζητεί τη σταδιακή ενσωμάτωση της κινητικότητας των φοιτητών στο επίσημο πρόγραμμα σπουδών των πανεπιστημίων·

30. επισημαίνει την ανάγκη επαρκούς συμμετοχής των φοιτητών και των διδασκόντων της τριτοβάθμιας καλλιτεχνικής και μουσικής εκπαίδευσης στα προγράμματα κινητικότητας της ΕΕ·

31. καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να αξιολογήσουν, στο πλαίσιο των κριτηρίων κατάταξης που ισχύουν για τα πανεπιστήμια και τα ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης, το επίπεδο ευρωπαϊκής και διεθνούς σύμπραξης και κινητικότητας που προωθούν·

32. επισημαίνει τον κεντρικό ρόλο των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην προώθηση της κινητικότητας και στην καλλιέργεια αποφοίτων και ερευνητών με γνώσεις και δεξιότητες που τους επιτρέπουν να πετύχουν μέσω της απασχολησιμότητας στην παγκόσμια οικονομία·

33. καλεί τα κράτη μέλη, την ΕΕ και τον ΕΧΤΕ να ενισχύσουν την κινητικότητα, προωθώντας την εκμάθηση γλωσσών, αίροντας τα διοικητικά εμπόδια, παρέχοντας επαρκείς μηχανισμούς χρηματοδοτικής στήριξης και διασφαλίζοντας τη δυνατότητα μεταφοράς επιχορηγήσεων, υποτροφιών και ακαδημαϊκών μονάδων· επισημαίνει ότι η κινητικότητα εξακολουθεί να είναι λιγότερο προσβάσιμη για τους φοιτητές από λιγότερο εύπορα περιβάλλοντα·

34. τονίζει, τόσο ως προς τον σχεδιασμό όσο και ως προς την υλοποίηση προγραμμάτων, τη στροφή του εκπαιδευτικού προτύπου προς μια προσέγγιση η οποία είναι περισσότερο προσανατολισμένη στους φοιτητές και που περιλαμβάνει την προσωπική τους ανάπτυξη· υπογραμμίζει τη σημασία της συμμετοχής των φοιτητών στη διακυβέρνηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης·

35. τονίζει ότι τα προγράμματα σπουδών πρέπει να εστιάζονται στις μακροπρόθεσμες απαιτήσεις της αγοράς· υπογραμμίζει επίσης ότι απασχολησιμότητα σημαίνει ότι οι φοιτητές θα πρέπει να κατέχουν ευρύ φάσμα διαφόρων ικανοτήτων που τους προετοιμάζει για την αγορά εργασίας και τους εξοπλίζει για τη δια βίου μάθηση· ενθαρρύνει στο πλαίσιο αυτό τον ενεργό διάλογο και τη συνεργασία σε εθνικό και διασυνοριακό επίπεδο σε σχέση με προγράμματα και θέσεις πρακτικής άσκησης, μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων, η οποία μπορεί να συμβάλλει στην αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης, στην τόνωση της οικονομικής ανάπτυξης, στη συμβολή σε μια κοινωνία που βασίζεται στη γνώση και, ως εκ τούτου, να παρέχει ευκαιρίες για αμοιβαία οφέλη με την ευρύτερα κοινωνική έννοια· ενθαρρύνει τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να παραμένουν ανοιχτά σε διεπιστημονικές σπουδές, στη δημιουργία ερευνητικών πανεπιστημιακών ινστιτούτων και στη συνεργασία με διάφορους εταίρους·

36. τονίζει την ανάγκη να παρασχεθούν ευρείες ευκαιρίες για ΔΒΜ και για συμπληρωματικές μορφές μάθησης όπως η μη τυπική και η άτυπη εκπαίδευση που είναι κρίσιμες για την ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων·

37. ζητεί να καταβληθούν προσπάθειες για την ενίσχυση της σύνδεσης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με την έρευνα και την καινοτομία, μεταξύ άλλων μέσω της προώθησης της εκπαίδευσης με βάση την έρευνα, και επισημαίνει το πρόγραμμα Ορίζων 2020 ως βασικό χρηματοδοτικό μηχανισμό για την τόνωση της έρευνας· ζητεί τον καλύτερο συγχρονισμό των δράσεων για τη στήριξη της διαδικασίας της Μπολόνια, όπως είναι τα προγράμματα Ορίζοντας 2020 και Erasmus+·

38. ζητεί τη δημιουργία περισσότερο ευέλικτων διαύλων μάθησης που περιλαμβάνουν προγράμματα απόκτησης κοινών πτυχίων και διεπιστημονικές σπουδές, και που στηρίζουν την καινοτομία, τη δημιουργικότητα, την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, τη διττή εκπαίδευση και την επιχειρηματικότητα στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, και ζητεί τη διερεύνηση των δυνατοτήτων που προσφέρουν οι νέες τεχνολογίες, η ψηφιοποίηση και οι ΤΠΕ, προκειμένου να εμπλουτιστούν η εκμάθηση και η διδασκαλία, αλλά και να αναπτυχθούν περαιτέρω ένα ευρύ φάσμα δεξιοτήτων και νέα μοντέλα μάθησης, διδασκαλίας και αξιολόγησης·

39. καλεί τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, τις δημόσιες διοικήσεις, τους κοινωνικούς εταίρους και τις επιχειρήσεις να ηγηθούν ενός συνεχούς διαλόγου για τη διευκόλυνση και την ενίσχυση της απασχολησιμότητας· υπογραμμίζει, εν προκειμένω, την ανάγκη η συζήτηση να επικεντρωθεί στο αναξιοποίητο δυναμικό της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σχετικά με την τόνωση της ανάπτυξης και της απασχόλησης· καλεί τις χώρες του ΕΧΤΕ και τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να διασφαλίσουν την ποιότητα της πρακτικής άσκησης και της μαθητείας και να ενισχύσουν την κινητικότητα στο πλαίσιο αυτό· τονίζει ότι οι φορείς πρέπει να συνεργαστούν καλύτερα με σκοπό να αναβαθμίζουν τα βασικά επαγγελματικά προσόντα καθώς και να ανανεώσουν ένα εργατικό δυναμικό με ειδικεύσεις, αλλά επίσης να βελτιώσουν την παροχή, προσβασιμότητα και την ποιότητα του επαγγελματικού προσανατολισμού και της καθοδήγησης σχετικά με την απασχόληση· επισημαίνει, επιπλέον, ότι η πρακτική άσκηση στο πλαίσιο των προγραμμάτων σπουδών και η επαγγελματική μαθητεία πρέπει να ενθαρρύνονται περισσότερο·

40. υπογραμμίζει ότι είναι αναγκαίο να επιτρέπεται σε αναγνωρισμένους πρόσφυγες να έχουν πρόσβαση σε όλα τα ιδρύματα του ΕΧΤΕ, πρόσβαση που τους μπορεί να τους προσφέρει τη δυνατότητα να διάγουν τον βίο τους ανεξάρτητοι μέσω της εκπαίδευσης· υπογραμμίζει επίσης ότι οι άδειες διαμονής για αποφοίτους που αναζητούν εξειδικευμένη επαγγελματική δραστηριότητα πρέπει να απελευθερωθούν περαιτέρω· υπογραμμίζει ότι οι προσπάθειες για την αμοιβαία αναγνώριση των αναγνωρισμένων προσφύγων πρέπει να προωθούνται, ειδικά όσον αφορά την πτυχή της κινητικότητας για τους εν λόγω φοιτητές·

41. τονίζει ότι τα κράτη μέλη και όλα τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που έχουν προσχωρήσει στον ΕΧΤΕ είναι υπεύθυνα για την παροχή ποιοτικής εκπαίδευσης που ανταποκρίνεται σε προκλήσεις της κοινωνίας και της οικονομίας και εφιστά την προσοχή στην ανάγκη στενής συνεργασίας μεταξύ τους προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι που έχουν τεθεί στο πλαίσιο της διαδικασίας της Μπολόνια·

42. επισημαίνει ότι μόνο λίγα κράτη μέλη έχουν δημιουργήσει συνολική στρατηγική για να συμπεριλάβουν φοιτητές από λιγότερο ευνοημένα κοινωνικοοικονομικά περιβάλλοντα στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και έτσι να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα του αποκαλούμενου «κοινωνικού φίλτρου»·

43. ζητεί μεγαλύτερη εμπλοκή των καθηγητών της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στη διαδικασία της Μπολόνια όσον αφορά την προώθηση της ποιότητας της κατάρτισης καθηγητών και της επαγγελματικής κινητικότητας, προκειμένου να ικανοποιηθούν οι νέες εκπαιδευτικές και επιμορφωτικές απαιτήσεις μιας κοινωνίας βασισμένης στη γνώση και να βοηθηθούν οι φοιτητές να έχουν καλύτερες επιδόσεις·

44. τονίζει τον ρόλο της εκπαίδευσης, την ποιότητά της και τη διδακτική αποστολή της υπέρ της διαμόρφωσης των μελλοντικών γενεών, μέσα από τη συμβολή της στην ευρύτερη κοινωνική και οικονομική συνοχή καθώς και στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, στη μεγαλύτερη ανταγωνιστική και αναπτυξιακή δυναμική της· ζητεί, εν προκειμένω, μεγαλύτερη αναγνώριση για το επάγγελμα του εκπαιδευτικού·

45. ζητεί να καταβληθούν οικονομικές και κοινωνικές προσπάθειες για τη βελτίωση της κοινωνικής ένταξης μέσω της παροχής δίκαιης και ανοικτής πρόσβασης σε ποιοτική εκπαίδευση για όλους, διευκολύνοντας την αναγνώριση των ακαδημαϊκών και επαγγελματικών προσόντων, καθώς και των περιόδων σπουδών στο εξωτερικό και της προηγούμενης μάθησης, των προγραμμάτων κοινωνικών δεξιοτήτων και της μη τυπικής και άτυπης μάθησης, και παρέχοντας σχετική εκπαίδευση σε έναν διαφοροποιημένο μαθητικό πληθυσμό μέσω της ΔΒΜ·

46. υπογραμμίζει την κοινωνική διάσταση της διαδικασίας της Μπολόνια· ζητεί την ανάληψη δράσης για τη στοχοθέτηση της αυξημένης συμμετοχής των υποεκπροσωπούμενων και μειονεκτικών ομάδων, επίσης μέσω διεθνών προγραμμάτων κινητικότητας·

47. τονίζει τον ρόλο της εκπαιδευτικής κινητικότητας στη διαπολιτισμική μάθηση και υπογραμμίζει ότι στο πλαίσιο της διαδικασίας της Μπολόνια πρέπει να ληφθούν ενεργά μέτρα για την τόνωση της διαπολιτισμικής γνώσης και του διαπολιτισμικού σεβασμού των φοιτητών·

48. ζητεί να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες για την εκπόνηση στρατηγικής για την εξωτερική διάσταση του ΕΧΤΕ μέσω της συνεργασίας με άλλες περιοχές του κόσμου, προκειμένου να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητά του και η ελκυστικότητά του σε παγκόσμιο επίπεδο, να βελτιωθεί η ενημέρωση για τον ΕΧΤΕ, να ενισχυθεί η συνεργασία βάσει εταιρικής σχέσης, να εντατικοποιηθεί ο πολιτικός διάλογος και να αναγνωριστούν περαιτέρω τα επαγγελματικά προσόντα·

49. εφιστά την προσοχή στην ανάγκη να ενισχυθεί η συλλογή δεδομένων μεταξύ των χωρών του ΕΧΤΕ, ώστε οι προκλήσεις της διαδικασίας της Μπολόνια να προσδιοριστούν και να αντιμετωπιστούν καλύτερα·

50. τονίζει τη σημασία της επόμενης υπουργικής διάσκεψης για τον ΕΧΤΕ, που θα πραγματοποιηθεί στο Ερεβάν τον Μάιο του 2015,για την αντικειμενική και κριτική επανεξέταση της προόδου που έχει σημειωθεί και των αδυναμιών που έχουν διαπιστωθεί όσον αφορά την επίτευξη των προτεραιοτήτων που τέθηκαν για την περίοδο 2012-2015, με σκοπό την τόνωση και την περαιτέρω ολοκλήρωση του ΕΧΤΕ με την πλήρη στήριξη της Ένωσης·

o

o        o

51. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, στην Επιτροπή, καθώς και στις κυβερνήσεις και στα κοινοβούλια των κρατών μελών.

(1)

http://www.ehea.info/Uploads/Declarations/SORBONNE_DECLARATION1.pdf

(2)

http://www.ehea.info/Uploads/Declarations/BOLOGNA_DECLARATION1.pdf

(3)

http://www.ehea.info/Uploads/Declarations/Leuven_Louvain-la-Neuve_Communiqu%C3%A9_April_2009.pdf

(4)

http://www.ehea.info/Uploads/Declarations/Budapest-Vienna_Declaration.pdf

(5)

http://www.ehea.info/Uploads/(1)/Bucharest%20Communique%202012(1).pdf

(6)

http://www.ehea.info/Uploads/%281%29/2012%20EHEA%20Mobility%20Strategy.pdf

(7)

EE L 354, 28.12.2013, σ. 132.

(8)

EE L 289, 3.11.2005, σ. 23.

(9)

EE L 64, 4.3.2006, σ. 60.

(10)

EE C 111 , 6.5.2008, σ. 1.

(11)

EE C 119, 28.5.2009, σ. 2.

(12)

EE C 302, 12.12.2009, σ. 3.

(13)

EE C 135, 26.5.2010, σ. 12.

(14)

EE C 191, 1.7.2011, σ. 1.

(15)

EE C 199, 7.7.2011, σ. 1.

(16)

http://eacea.ec.europa.eu/education/eurydice/documents/thematic_reports/099EN.pdf

(17)

http://eacea.ec.europa.eu/education/eurydice/documents/thematic_reports/122EN.pdf

(18)

http://www.ehea.info/Uploads/(1)/Bologna%20Process%20Implementation%20Report.pdf

(19)

http://ec.europa.eu/public_opinion/flash/fl198_en.pdf

(20)

http://ec.europa.eu/public_opinion/flash/fl_260_en.pdf

(21)

http://ec.europa.eu/eurostat/documents/3217494/5713011/KS-78-09-653-EN.PDF/3eb9f4ec-dc39-4e51-a18b-b61eb7c2518b?version=1.0

(22)

http://www.ehea.info/news-details.aspx?ArticleId=253

(23)

EE C 8 E, 14.1.2010, σ. 18.

(24)

EE C 161 E, 31.5.2011, σ. 95.

(25)

EE C 251 E, 31.8.2013, σ. 24.

(26)

Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων και την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1291/2013 και (ΕΕ) αριθ. 1316/2013 (COM(2015) 0010).


ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Τον Ιούνιο του 1999, 29 ευρωπαϊκές χώρες υπέγραψαν τη διακήρυξη της Μπολόνια, σκοπός της οποίας ήταν η δημιουργία ενός ευρωπαϊκού χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (ΕΧΤΕ) έως το 2010. Στόχος ήταν και παραμένει να παρασχεθεί στους φοιτητές ένα ευρύτερο και περισσότερο διαφανές φάσμα εκπαιδευτικών ευκαιριών υψηλής ποιότητας, καθώς και να δημιουργηθεί μια απλουστευμένη διαδικασία αναγνώρισης τόσο εσωτερικά όσο και εξωτερικά σε όλα τα συμμετέχοντα εθνικά συστήματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Στο μεταξύ, και τα 47 τρέχοντα μέλη της διαδικασίας της Μπολόνια έχουν θεσπίσει σημαντικές μεταρρυθμίσεις στα εθνικά συστήματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Παρότι οι αλλαγές που προκύπτουν από τη διαδικασία της Μπολόνια πραγματοποιούνται πρωταρχικά σε πανεπιστημιακό επίπεδο, η ιδέα της δημιουργίας του ΕΧΤΕ έχει ως έναν βαθμό πολιτικό χαρακτήρα. Η διακυβερνητική αυτή πρωτοβουλία, εμπνευστής της οποίας ήταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και υποστηρικτές της οι ακαδημαϊκοί κύκλοι, είχε ως στόχο την εξεύρεση κοινής λύσης στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι συμμετέχουσες χώρες. Στις λύσεις αυτές περιλαμβάνονται π.χ. η δημιουργία συνθηκών για μεγαλύτερη κινητικότητα, η προσαρμογή των εκπαιδευτικών συστημάτων στις ανάγκες της αγοράς εργασίας για τη βελτίωση συνολικά της απασχολησιμότητας, και η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και της ελκυστικότητας της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη ώστε να παρέχει τη δική της συνεισφορά στην πολιτισμική ανάπτυξη. Επί του παρόντος, οι χώρες της διαδικασίας της Μπολόνια αντιμετωπίζουν νέες προκλήσεις, όπως η ανεργία των νέων, οι οικονομικές δυσχέρειες και η δημογραφική αλλαγή.

Με σκοπό την επίτευξη των στόχων της ΕΕ για οικονομική ανάπτυξη και για μια οικονομία με βάση τη γνώση, η διαδικασία της Μπολόνια μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην αναθεώρηση της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και στην εφαρμογή του επενδυτικού σχεδίου Juncker για την Ευρώπη.

Κατά τα τελευταία 15 έτη έχουν επιτευχθεί πολλοί στόχοι στο πλαίσιο της διαδικασίας της Μπολόνια όσον αφορά την ποιότητα της εκπαίδευσης, την κινητικότητα και την ακαδημαϊκή αναγνώριση. Συνολικά, μέσω της διαδικασίας της Μπολόνια αυξήθηκε η διαφάνεια και εξασφαλίστηκε ευκολότερη πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με την ευρωπαϊκή τριτοβάθμια εκπαίδευση, με τη χρήση συγκριτικής αξιολόγησης των εθνικών επιδόσεων με βάση κοινούς στόχους.

Παρότι τα επιτεύγματα αυτά είναι άξια επαίνου, εξακολουθεί να υπάρχει ανάγκη για περαιτέρω ανάπτυξη σε ορισμένους τομείς, και έχει κρίσιμη σημασία η αναζωογόνηση της διαδικασίας της Μπολόνια για την αντιμετώπιση νέων προκλήσεων, καθώς και για τη διασφάλιση της ποιότητας και της διαφάνειας στον ΕΧΤΕ.

Διαδικασία αξιολόγησης και νέες προκλήσεις

Για να προσδιοριστεί ορθά η κατεύθυνση προς την οποία πρέπει να κινηθούν οι μεταρρυθμίσεις της Μπολόνια, θα πρέπει αρχικά να διενεργηθεί αντικειμενική αξιολόγηση της διαδικασίας και να εντοπιστούν οι τομείς που χρήζουν βελτιώσεων. Ως εκ τούτου, πρέπει να εξεταστεί το ευρύτερο πλαίσιο της διαδικασίας, συμπεριλαμβανομένης της καθιέρωσης του ευρωπαϊκού χώρου εκπαίδευσης και κατάρτισης, του ευρωπαϊκού χώρου διά βίου μάθησης (ΔΒΜ) και του ευρωπαϊκού χώρου έρευνας, οι οποίοι, από κοινού με τον ΕΧΤΕ, αποτελούν στοιχεία καίριας σημασίας για την πραγμάτωση της Ευρώπης της Γνώσης.

Εν προκειμένω, έχει επίσης καίρια σημασία να τονιστεί ότι ο σκοπός της διαδικασίας της Μπολόνια δεν είναι η τυποποίηση των συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, αλλά η σύγκλισή τους μέσω της ανάπτυξης κοινών κανόνων συνεργασίας, ενώ συνυπολογίζονται ταυτόχρονα η διαφορετικότητα και η αυτονομία των επιμέρους χωρών και πανεπιστημίων.

Καταρχάς, τα επιτεύγματα της διαδικασίας της Μπολόνια ως προς τους στόχους της δεν κατανέμονται ισότιμα μεταξύ των συμμετεχουσών χωρών. Κατά συνέπεια, η υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων που έχουν συμφωνηθεί από κοινού στις χώρες του ΕΧΤΕ, καθώς και η ενίσχυση της προσέγγισης από τη βάση προς την κορυφή αποτελούν προτεραιότητα. Για την επίτευξη του στόχου αυτού είναι αναγκαία η πολιτική δέσμευση και η συνεργασία των χωρών του ΕΧΤΕ. Επιπλέον, θα μπορούσαν να αναπτυχθούν πρόσθετα εργαλεία και νέες μέθοδοι εργασίας, όπως συνεργατικοί σχηματισμοί, που θα μπορούσαν να συνδράμουν τις χώρες που αντιμετωπίζουν προκλήσεις ώστε να σημειώσουν μεγαλύτερη πρόοδο, ενθαρρύνοντας ταυτόχρονα τις άλλες να επιτύχουν ακόμη υψηλότερους στόχους. Στα πρόσθετα εργαλεία περιλαμβάνονται η ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών, η περισσότερο εκτεταμένη χρήση του δικτύου εμπειρογνωμόνων της Μπολόνια και η μεγαλύτερη συμμετοχή της ακαδημαϊκής κοινότητας. Επίσης, οι νέες τεχνολογίες και οι ανοικτοί εκπαιδευτικοί πόροι (ΑΕΠ), και ιδίως τα μαζικά ανοικτά διαδικτυακά μαθήματα (Massive Open Online Courses -MOOC), διευκολύνουν τη διασυνοριακή μεταφορά της γνώσης, η οποία αυξάνει τις δυνατότητες για διεθνή συνεργασία και συμβάλλει στην προώθηση των ευρωπαϊκών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων ως κέντρων καινοτομίας. Οι δυνατότητες αυτές θα μπορούσαν επίσης να διερευνηθούν περαιτέρω.

Δεύτερον, υπάρχει επίσης ανάγκη για μια προσέγγιση περισσότερο προσανατολισμένη στους φοιτητές, η οποία δεν αναγνωρίζεται πάντοτε ως σημαντικό μέρος της ευρωπαϊκής δομής τίτλων σπουδών και δεν έχει ενσωματωθεί επαρκώς στα πανεπιστημιακά προγράμματα. Όσον αφορά το εκπαιδευτικό πρότυπο θα πρέπει να σημειωθεί στροφή από το αντικείμενο που διδάσκεται στο αντικείμενο που χρειάζεται να μάθουν οι φοιτητές. Οι κοινωνικές πτυχές της διαδικασίας θεωρούνται μία από τις πλέον παραμελημένες πτυχές του ΕΧΤΕ.

Επιπλέον, η παρουσίαση της αρχικής ιδέας της διαδικασίας της Μπολόνια δεν υπήρξε πάντοτε σαφής και ορισμένες φορές η ιδέα αυτή παρερμηνεύτηκε ή δεν έγινε επαρκώς κατανοητή στις συμμετέχουσες χώρες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η διαδικασία χρησιμοποιήθηκε για να υποβοηθήσει τις εθνικές μεταρρυθμίσεις ή θεωρήθηκε ως κυβερνητική υποχρέωση που πρέπει να εκπληρωθεί. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαία η σαφής ενημέρωση σχετικά με τη διαδικασία προκειμένου να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση και η στήριξη του κοινού για τις μεταρρυθμίσεις της Μπολόνια με απώτερο στόχο την αποτελεσματικότερη και δυναμικότερη συμμετοχή του στην επίτευξη των στόχων της διαδικασίας.

Επιπλέον, λόγω του ότι το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης των ευρωπαϊκών ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης προέρχεται από δημόσιους πόρους, οι πρόσφατες σημαντικές δημοσιονομικές περικοπές είχαν επιπτώσεις στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Οι συνεχείς επενδύσεις και η αποτελεσματικότερη χρήση των διαθέσιμων πόρων είναι ως εκ τούτου απαραίτητες, και συνιστάται η ανάπτυξη νέων μοντέλων χρηματοδότησης.

Η δομή και τα εργαλεία της διαδικασίας της Μπολόνια

Εν γένει, η πλειονότητα των φοιτητών στις χώρες του ΕΧΤΕ εγγράφεται σε προγράμματα που ακολουθούν τη δομή των τριών κύκλων της Μπολόνια. Αξίζει να επισημανθεί ότι η καθιέρωση της δομής πτυχίων σε τρεις κύκλους δεν ήταν αυτοσκοπός αλλά, από κοινού με άλλες σημαντικές αλλαγές στα προγράμματα σπουδών, αποτέλεσε το μέσο για την καλύτερη προετοιμασία των αποφοίτων για τις ανάγκες της αγοράς εργασίας και τις κοινωνικές προκλήσεις.

Επιπλέον, για την επίτευξη των στόχων της Μπολόνια απαιτείται η ορθή εφαρμογή του ευρωπαϊκού συστήματος μεταφοράς και συσσώρευσης ακαδημαϊκών μονάδων (ECTS). Παρότι έχει σημειωθεί ένας βαθμός προόδου ως προς την εφαρμογή του ECTS όσον αφορά τη συσσώρευση και τη μεταφορά ακαδημαϊκών μονάδων σε όλες τις χώρες του ΕΧΤΕ, εξακολουθεί να είναι αναγκαία η μεγαλύτερη σύνδεση των ακαδημαϊκών μονάδων/των συστατικών στοιχείων των προγραμμάτων με τα μαθησιακά αποτελέσματα.

Όσον αφορά το συμπλήρωμα διπλώματος, πρέπει να σημειωθεί ότι, παρότι έχει επιτευχθεί κάποια πρόοδος, το 70% σχεδόν των χωρών του ΕΧΤΕ δεν έχει εκπληρώσει ακόμη όλες τις απαιτήσεις, συμπεριλαμβανομένης της αυτόματης και δωρεάν έκδοσης του συμπληρώματος διπλώματος σε όλους τους αποφοίτους σε μια ευρέως ομιλούμενη ευρωπαϊκή γλώσσα.

Η ανάπτυξη και η εφαρμογή των εθνικών πλαισίων προσόντων εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένου του γεγονότος ότι οι χώρες στην πλειονότητά τους δεν έχουν ακόμη συμπεριλάβει μη τυπικά προσόντα στα εθνικά τους πλαίσια προσόντων. Θα πρέπει να εξεταστεί η αναγνώριση των προσόντων βραχείας εκπαίδευσης στο ΠΠ του ΕΧΤΕ για τις χώρες που τα συμπεριλαμβάνουν στα εθνικά πλαίσια προσόντων, χωρίς να υπάρχει τέτοιου είδους υποχρέωση για άλλες χώρες, προκειμένου να γίνουν περισσότερο κατανοητά και να αυξηθεί η συγκρισιμότητά τους σε διεθνές επίπεδο.

Είναι σαφές ότι πρέπει να ενισχυθεί η αναγνώριση των προσόντων που αποκτώνται στην αλλοδαπή, των περιόδων σπουδών στο εξωτερικό και της προηγούμενης μάθησης (συμπεριλαμβανομένης της μη τυπικής και άτυπης μάθησης), προκειμένου να ωφεληθούν πιο άμεσα οι φοιτητές. Λαμβανομένου υπόψη ότι σε περισσότερες από τα δύο τρίτα των χωρών του ΕΧΤΕ τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης λαμβάνουν την τελική απόφαση για την αναγνώριση των προσόντων που αποκτώνται στο εξωτερικό, και ότι η αναγνώριση των ακαδημαϊκών μονάδων που συγκεντρώνονται στην αλλοδαπή αποτελεί καθήκον των ιδρυμάτων αυτών, είναι σημαντικό τα εν λόγω ιδρύματα να βελτιώσουν τις επιδόσεις τους στην εκπλήρωση αυτού του ρόλου. Καίρια σημασία για τον ΕΧΤΕ έχει η ανάπτυξη πολιτικών και πρακτικών που προωθούν περαιτέρω την αναγνώριση των προσόντων.

Για την ανάπτυξη του ΕΧΤΕ απαιτείται επίσης η περαιτέρω ανάπτυξη και ενσωμάτωση ευέλικτων διαύλων μάθησης για την προαγωγή της κινητικότητας και της ΔΒΜ.

Μια άλλη σημαντική πτυχή του ΕΧΤΕ και στοιχείο καίριας σημασίας για τη διεθνοποίηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι τα κοινά προγράμματα, η πιστοποίηση των οποίων πρέπει να διευκολυνθεί.

Κινητικότητα και ποιότητα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης

Η κινητικότητα δεν αφορά μόνο τη δομή αλλά και τη δέουσα οργάνωση και τη διασφάλιση της ποιότητας. Για την προαγωγή της κινητικότητας, είναι απαραίτητη η ορθή εφαρμογή των εργαλείων της Μπολόνια. Επιπλέον, πρέπει να ενισχυθούν οι διαδικασίες αναγνώρισης, να βελτιωθεί η ποιότητα των υπηρεσιών για τους φοιτητές στα πανεπιστήμια υποδοχής, να δημιουργηθεί μηχανισμός χρηματοδοτικής στήριξης, να διασφαλιστεί η μεταφορά επιχορηγήσεων και ακαδημαϊκών μονάδων, να προαχθεί η εκμάθηση ξένων γλωσσών και να ενθαρρυνθεί η συμμετοχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα, όπως το Erasmus+. Επίσης, οι επιχορηγήσεις που συνδέονται με το Erasmus+ πρέπει να απαλλάσσονται από φόρους και κοινωνικές εισφορές.

Είναι επίσης ιδιαιτέρως σημαντικό να δημιουργηθεί ένα περισσότερο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κινητικότητα του προσωπικού και των διδασκόντων το οποίο θα συμβάλει στην ανάπτυξη ερευνητικών, διδακτικών και μαθησιακών πρακτικών, καθώς και στον εκσυγχρονισμό της διοίκησης και της διαχείρισης.

Υψηλή προτεραιότητα για πολλές χώρες αποτελεί η βελτίωση της ποιότητας της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης καθώς και η καθιέρωση συστημάτων διασφάλισης της ποιότητας. Τα ευρωπαϊκά πρότυπα και κατευθυντήριες γραμμές για τη διασφάλιση ποιότητας, που αποτελούν βασικό στόχο του ΕΧΤΕ, αναθεωρήθηκαν και αναμένουν την έγκρισή τους από την υπουργική διάσκεψη τον Μάιο του 2015 στο Ερεβάν. Το επόμενο βήμα θα είναι η ορθή εφαρμογή τους και η ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα της διασφάλισης της ποιότητας σε ολόκληρο τον ΕΧΤΕ.

Κοινωνική διάσταση

Παρά τη δέσμευση περί θέσπισης μετρήσιμων στόχων για τη διεύρυνση συνολικά της συμμετοχής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και την αύξηση της πρόσβασης των υποεκπροσωπούμενων ομάδων, ποσοτικοί στόχοι όσον αφορά τις υποεκπροσωπούμενες ομάδες έχουν οριστεί σε λιγότερο από το 20% των εκπαιδευτικών συστημάτων. Η βελτίωση της κοινωνικής ένταξης και η ενίσχυση των ίσων ευκαιριών πρόσβασης, καθώς και η διεθνής κινητικότητα των υποεκπροσωπούμενων και μειονεκτικών ομάδων παραμένουν πρόκληση για τη διαδικασία της Μπολόνια. Παράλληλα με τις προσπάθειες για αύξηση του αριθμού των φοιτητών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, απαιτείται και η βελτίωση των ποσοστών ολοκλήρωσης των σπουδών.

Η απασχολησιμότητα είναι μια ακόμη σημαντική πτυχή της κοινωνικής διάστασης και ταυτόχρονα κυρίαρχο μέλημα. Στη διαδικασία της Μπολόνια, η απασχολησιμότητα ορίζεται ως η ικανότητα απόκτησης αρχικής ουσιαστικής απασχόλησης, ή αυτοαπασχόλησης, η διατήρηση της απασχόλησης και η δυνατότητα κινητικότητας εντός της αγοράς εργασίας.(1) Στο πλαίσιο αυτό, ο ρόλος της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι να εξοπλίσει τους φοιτητές με τις γνώσεις, τις δεξιότητες και τις ικανότητες που χρειάζονται στην αγορά εργασίας και να τους παρέχει τη δυνατότητα να αναπτύσσουν τις δεξιότητες αυτές καθ' όλη τη διάρκεια της επαγγελματικής τους σταδιοδρομίας.

Οι προσπάθειες θα πρέπει να επικεντρωθούν στην ενίσχυση της απασχολησιμότητας μέσω του συνεχούς διαλόγου με τους εργοδότες, της εφαρμογής προγραμμάτων με βάση τις ικανότητες και της παρακολούθησης της επαγγελματικής σταδιοδρομίας των αποφοίτων.

Εξωτερική διάσταση

Η σημασία της εξωτερικής διάστασης του ΕΧΤΕ θα αυξάνεται όλο και περισσότερο στο μέλλον. Επίκεντρο θα πρέπει να αποτελέσει η προώθηση του ΕΧΤΕ προκειμένου να αυξηθούν η ελκυστικότητα και η ανταγωνιστικότητά του σε παγκόσμιο επίπεδο, η στήριξη της δικτύωσης και της συνεργασίας μεταξύ των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (ιδίως στις γειτονικές χώρες του ΕΧΤΕ), η περαιτέρω αναγνώριση των προσόντων, καθώς και η ανάπτυξη κοινών και συνεργατικών προγραμμάτων σε όλα τα επίπεδα.

Προτεραιότητες για το άμεσο μέλλον

Ένας συνεκτικός, διαφανής και υψηλής ποιότητας τομέας της εκπαίδευσης είναι ουσιώδης για την πολιτιστική, οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη. Οι στόχοι της Μπολόνια παρέχουν τα απαραίτητα μέσα για να ανταποκριθεί η ευρωπαϊκή τριτοβάθμια εκπαίδευση στις τρέχουσες προκλήσεις. Ωστόσο, απαιτούνται ακόμη πολλές προσπάθειες για την επίτευξη των στόχων της διαδικασίας της Μπολόνια. Παρότι είναι σαφές ότι τα επιτεύγματα είναι πολλά και ότι έχει επιτευχθεί σημαντική διαρθρωτική σύγκλιση, νέες προκλήσεις έχουν προκύψει. Για την αντιμετώπισή τους και την αναζωογόνηση της διαδικασίας, έχει καίρια σημασία η εστίαση στην ορθή εφαρμογή της τρέχουσας διάρθρωσης και των εργαλείων, στη διόρθωση των ελλείψεων τους, και στη στροφή της εκπαιδευτικής διαδικασίας προς μια προσέγγιση περισσότερο προσανατολισμένη στους φοιτητές και στα αποτελέσματα. Είναι επίσης σημαντικό να ενισχυθούν οι δεσμοί της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με την έρευνα μέσω της διευκόλυνσης του διαλόγου μεταξύ της επιστήμης και της κοινωνίας και μέσω της προώθησης των επωφελών χρήσεων των τεχνολογικών καινοτομιών στη διδασκαλία και τη μάθηση. Επιπλέον, υπάρχει ανάγκη για εστίαση στον καλύτερο συγχρονισμό των δράσεων για τη στήριξη της διαδικασίας της Μπολόνια, όπως τα προγράμματα Ορίζοντας 2020 και Erasmus+.

(1)

Ομάδα εργασίας για την απασχολησιμότητα, διάσκεψη της Μπολόνια, Λουβαίν/Λουβαίν-λα-Νεβ 28-29 Απριλίου 2009.


ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Ημερομηνία έγκρισης

24.3.2015

 

 

 

Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας

+:

–:

0:

24

5

0

Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Isabella Adinolfi, Dominique Bilde, Andrea Bocskor, Silvia Costa, Mircea Diaconu, Damian Drăghici, Jill Evans, Petra Kammerevert, Andrew Lewer, Fernando Maura Barandiarán, Luigi Morgano, Michaela Šojdrová, Yana Toom, Helga Trüpel, Sabine Verheyen, Julie Ward, Bogdan Brunon Wenta, Bogdan Andrzej Zdrojewski, Milan Zver, Krystyna Łybacka, Εμμανουήλ Γλέζος, Γιώργος Γραμματικάκης, Θεόδωρος Ζαγοράκης, Ангел Джамбазки, Светослав Христов Малинов, Момчил Неков

Αναπληρωτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Sylvie Guillaume, György Hölvényi, Dietmar Köster, Ernest Maragall, Emma McClarkin, Liadh Ní Riada, Илхан Кючюк

Αναπληρωτές (άρθρο 200, παρ. 2) παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Daniela Aiuto

Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου