Διαδικασία : 2014/2208(INI)
Διαδρομή στην ολομέλεια
Διαδρομή του εγγράφου : A8-0215/2015

Κείμενα που κατατέθηκαν :

A8-0215/2015

Συζήτηση :

PV 06/07/2015 - 13
CRE 06/07/2015 - 13

Ψηφοφορία :

PV 09/07/2015 - 12.1
Αιτιολογήσεις ψήφου

Κείμενα που εγκρίθηκαν :

P8_TA(2015)0266

ΕΚΘΕΣΗ     
PDF 301kWORD 270k
25.6.2015
PE 552.085v02-00 A8-0215/2015

σχετικά με την αποδοτικότητα των πόρων: προς μια κυκλική οικονομία

(2014/2208 (INI))

Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων

Εισηγήτρια: Sirpa Pietikäinen

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ
ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ
 ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων
 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ της Επιτροπής Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας
 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ

σχετικά με την αποδοτικότητα των πόρων: προς μια κυκλική οικονομία

(2014/2208(INI))

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

‒      έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Προς μια κυκλική οικονομία: πρόγραμμα μηδενικών αποβλήτων για την Ευρώπη» (COM(2014) 0398),

‒      έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Ευκαιρίες αποδοτικής χρήσης των πόρων στον οικοδομικό τομέα» (COM(2014) 0445),

       έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Πράσινο σχέδιο δράσης για τις ΜΜΕ: Να δοθεί η δυνατότητα στις ΜΜΕ να μετατρέψουν τις περιβαλλοντικές προκλήσεις σε επιχειρηματικές δραστηριότητες» (COM(2014)0440),

       έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Στρατηγική πλαίσιο για μια ανθεκτική Ενεργειακή Ένωση με μακρόπνοη πολιτική για την κλιματική αλλαγή» (COM(2015) 0080),

‒      έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Οικοδόμηση ενιαίας αγοράς για πράσινα προϊόντα – Διευκόλυνση της καλύτερης πληροφόρησης σχετικά με τις περιβαλλοντικές επιδόσεις των προϊόντων και των οργανισμών» (COM(2013) 0196),

       έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Καινοτομία για βιώσιμη ανάπτυξη: μια βιοοικονομία για την Ευρώπη (COM(2012) 0060),

‒      έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Χάρτης πορείας για μια αποδοτική, από πλευράς πόρων, Ευρώπη» (COM(2011) 0571),

‒      έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Μια Ευρώπη που χρησιμοποιεί αποτελεσματικά τους πόρους – Εμβληματική πρωτοβουλία στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020»» (COM(2011) 0021),

‒      έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Ευρώπη 2020 – Στρατηγική για έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη» (COM(2010) 2020),

       έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 12ης Δεκεμβρίου 2013, σχετικά με την Οικολογική καινοτομία – Απασχόληση και ανάπτυξη μέσω της περιβαλλοντικής πολιτικής(1)1,

       έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 14ης Ιανουαρίου 2014, σχετικά με μια ευρωπαϊκή στρατηγική για τα πλαστικά απόβλητα στο περιβάλλον(2)2,

‒      έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 24ης Μαΐου 2012, σχετικά με μια Ευρώπη που χρησιμοποιεί αποτελεσματικά τους πόρους(3)3,

‒      έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 13ης Σεπτεμβρίου 2011, σχετικά με μια αποτελεσματική στρατηγική στον τομέα των πρώτων υλών για την Ευρώπη(4)4,

‒      έχοντας υπόψη το 7ο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον,

       έχοντας υπόψη τη στρατηγική της ΕΕ για την αειφόρο ανάπτυξη (2006) και την αναθεώρησή της το 2009,

‒      έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Συμβουλίου Περιβάλλοντος της 28ης Οκτωβρίου 2014 σχετικά με την «Ενσωμάτωση ‘πράσινης’ διάστασης στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο και τη στρατηγική Ευρώπη 2020 – Ενδιάμεση επανεξέταση»,

       έχοντας υπόψη τη συγκεφαλαιωτική έκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος σχετικά με το ευρωπαϊκό περιβάλλον, την κατάσταση και τις προοπτικές του το 2015 («The European environment – state and outlook 2015»),

‒      έχοντας υπόψη τη σύμβαση για τη βιολογική ποικιλότητα (ΣΒΠ),

‒      έχοντας υπόψη την έρευνα του προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για το περιβάλλον (UNEP) σχετικά με τον σχεδιασμό ενός βιώσιμου χρηματοπιστωτικού συστήματος,

‒      έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα της διεθνούς επιτροπής φυσικών πόρων του UNEP με τίτλο «Environmental Risks and Challenges of Anthropogenic Metals Flows and Cycles» (Περιβαλλοντικοί κίνδυνοι και προκλήσεις των ανθρωπογενών ροών και κύκλων μετάλλων) (2013),

‒      έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα της διεθνούς επιτροπής φυσικών πόρων του UNEP με τίτλο «Decoupling natural resource use and environmental impacts from economic growth» (Αποσύνδεση της χρήσης φυσικών πόρων και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων από την οικονομική ανάπτυξη) (2011),

‒      έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής της 10ης Δεκεμβρίου 2014(5)5,

‒      έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών της 12ης Φεβρουαρίου 2015(6)6,

–       έχοντας υπόψη το άρθρο 52 του Κανονισμού του,

–       έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων και τις γνωμοδοτήσεις της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων και της Επιτροπής Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας (A8-0215/2015),

A.     λαμβάνοντας υπόψη ότι η μη βιώσιμη χρήση των πόρων αποτελεί τη βασική αιτία διαφόρων περιβαλλοντικών κινδύνων, όπως η κλιματική αλλαγή, η απερήμωση, η αποδάσωση, η απώλεια βιοποικιλότητας και η αποδυνάμωση των υπηρεσιών οικοσυστήματος· λαμβάνοντας υπόψη ότι για την παγκόσμια παραγωγή και την απορρόφηση των αποβλήτων η παγκόσμια οικονομία χρησιμοποιεί πόρους που αντιστοιχούν σε 1,5 πλανήτες σαν τη Γη, και ότι έως το 2030 αναμένεται να χρειάζονται δύο πλανήτες σαν τη Γη·

B.     λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ευρώπη εξαρτάται από εισαγόμενους πόρους περισσότερο από κάθε άλλη περιοχή στον κόσμο και ότι πολλοί πόροι πρόκειται να εξαντληθούν σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα· λαμβάνοντας υπόψη ότι η ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης μπορεί να αυξηθεί σημαντικά μέσω της ενίσχυσης της προστιθέμενης αξίας των πόρων στην οικονομία και της προώθησης της βιώσιμης προμήθειας υλικών από ευρωπαϊκές πηγές· λαμβάνοντας επίσης υπόψη ότι, ως συμβολή στη διασφάλιση του εφοδιασμού με πρώτες ύλες, θα πρέπει να ενισχυθούν οι συμπράξεις καινοτομίας μεταξύ της βιομηχανίας και του τομέα διαχείρισης των αποβλήτων καθώς και η έρευνα για την ανακυκλωσιμότητα των σημαντικών πρώτων υλών·

Γ.     λαμβάνοντας υπόψη ότι η μετάβαση σε μια κυκλική οικονομία αποτελεί ουσιαστικά ζήτημα οικονομικού χαρακτήρα όσον αφορά την πρόσβαση σε πρώτες ύλες ή τη διαρκή διαθεσιμότητά τους, την επανεκβιομηχάνιση και την περαιτέρω ψηφιοποίηση της Ευρώπης, τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και τις προκλήσεις που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή, την ενεργειακή ανασφάλεια και την έλλειψη πρώτων υλών· λαμβάνοντας υπόψη ότι η επένδυση σε μια κυκλική οικονομία μπορεί κατά συνέπεια να είναι πλήρως συμβατή με το θεματολόγιο της Επιτροπής για θέσεις απασχόλησης, ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα, και προσφέρει τη δυνατότητα για τη δημιουργία μιας αμοιβαία επωφελούς κατάστασης για όλους τους ενδιαφερόμενους·

Δ.     λαμβάνοντας υπόψη ότι η αποδοτικότητα των πόρων πρέπει επίσης να λαμβάνει υπόψη και να συνδέεται με ευρύτερες ανησυχίες για τη βιωσιμότητα, οι οποίες περιλαμβάνουν περιβαλλοντικές, δεοντολογικές, οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις·

E.     λαμβάνοντας υπόψη τον δεσμευτικό χαρακτήρα των στόχων και των τελικών δράσεων προτεραιότητας του έβδομου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον·

ΣΤ.   λαμβάνοντας υπόψη ότι σύμφωνα με το περιβαλλοντικό πρόγραμμα του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), η περιβαλλοντική αποτελεσματικότητα της οικειοθελούς προσέγγισης είναι συχνά αμφισβητήσιμη και η οικονομική της αποδοτικότητα είναι γενικά χαμηλή(7)7·

Ζ.     λαμβάνοντας υπόψη ότι η μετάβαση σε μια κυκλική οικονομία προϋποθέτει συστημικές αλλαγές που επηρεάζουν όλους τους συντελεστές της αλυσίδας αξίας, όπως επίσης και σημαντικές καινοτομίες στην τεχνολογία, τις επιχειρήσεις και την κοινωνία στο σύνολό της·

H.     λαμβάνοντας υπόψη ότι οι πολίτες, οι μικρές επιχειρήσεις και οι δημόσιες αρχές σε τοπικό επίπεδο διαδραματίζουν ιδιαίτερο ρόλο στη διασφάλιση της αποδοτικότητας των πόρων και την προαγωγή της αποσύνδεσης της οικονομικής ανάπτυξης από την κατανάλωση πόρων·

Θ.     λαμβάνοντας υπόψη ότι μια λειτουργική κυκλική οικονομία χρειάζεται ανταγωνιστικές επιχειρήσεις και ότι αυτές καθαυτές οι επιχειρήσεις αποτελούν φορείς προώθησης της μετάβασης σε μια κυκλική οικονομία·

Ι.      λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι σημαντικό να τεθούν οι ΜΜΕ στο επίκεντρο της στρατηγικής της ΕΕ για την αποδοτική χρήση των πόρων, καθώς οι ΜΜΕ αντιπροσωπεύουν το 99% των επιχειρήσεων της ΕΕ και απασχολούν τα δύο τρίτα του εργατικού δυναμικού·

ΙΑ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι μια φιλόδοξη ευρωπαϊκή δέσμη μέτρων για την κυκλική οικονομία δημιουργεί επιχειρηματικές ευκαιρίες, διασφαλίζει την πρόσβαση σε πρωτογενή υλικά, παρατείνει την παραγωγική τους χρήση (μέσω της επαναχρησιμοποίησης, της επαναμεταποίησης, της ανακύκλωσης ή της χρήσης ως ανταλλακτικών), διασφαλίζει διαδικασίες ανακύκλωσης υψηλής ποιότητας μόλις τα προϊόντα φθάσουν στο τέλος του κύκλου ζωής τους και επιτρέπει επίσης την εκμετάλλευση όλων των υποπροϊόντων και των αποβλήτων ως πολύτιμων ροών πόρων για να παραταθεί η χρήση τους·

ΙΒ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι η βιώσιμη και υπεύθυνη απόκτηση πρωτογενών πρώτων υλών έχει καθοριστική σημασία για να διασφαλιστεί η αποδοτικότητα των πόρων και να εκπληρωθούν οι στόχοι της κυκλικής οικονομίας·

ΙΓ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι αναγκαίο να αναπτυχθούν αγορές για δευτερογενείς πρώτες ύλες προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της αποδοτικότητας των πόρων και μια κυκλική οικονομία·

ΙΔ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι το Κοινοβούλιο έχει καλέσει επανειλημμένα την Επιτροπή να ορίσει δείκτες και νομικά δεσμευτικούς στόχους για την αποδοτικότητα των πόρων·

ΙΕ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι η εξάλειψη των τοξικών χημικών ουσιών, για τις οποίες υφίστανται ήδη ή πρόκειται να αναπτυχθούν ασφαλέστερες εναλλακτικές λύσεις σύμφωνα με τη νομοθεσία που ισχύει για τα χημικά προϊόντα, διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην οικοδόμηση μιας κυκλικής οικονομίας·

ΙΣΤ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι τα στοιχεία της Eurostat σχετικά με την επεξεργασία των αστικών αποβλήτων στην ΕΕ 28 καταδεικνύουν σαφώς ότι αφενός εξακολουθούν να μην υπάρχουν ίσοι όροι ανταγωνισμού όσον αφορά την πολιτική για τα απόβλητα και αφετέρου ότι η εφαρμογή και η επιβολή της υφιστάμενης νομοθεσίας παρουσιάζει σημαντικές προκλήσεις·

ΙΖ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι κατά μέσον όρο μόνο το 40% των στερεών αποβλήτων επαναχρησιμοποιείται ή ανακυκλώνεται, ενώ το υπόλοιπο καταλήγει σε χώρους υγειονομικής ταφής ή καύσης·

ΙΗ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι για την παραγωγή και κατανάλωση τροφίμων γεωργικής προέλευσης χρησιμοποιείται σημαντική ποσότητα πόρων, με σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον, τη δημόσια υγεία, την υγεία των ζώων και την καλή διαβίωση των ζώων· λαμβάνοντας υπόψη ότι πρέπει να εξευρεθούν βιώσιμες λύσεις για να αντιμετωπιστεί από κάθε άποψη η μη αποδοτική χρήση των διατροφικών πόρων·

ΙΘ.   λαμβάνοντας υπόψη ότι η κατάργηση των περιβαλλοντικά επιζήμιων επιδοτήσεων, μεταξύ άλλων των άμεσων και έμμεσων επιδοτήσεων των ορυκτών καυσίμων, θα μειώσει σημαντικά τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, θα συμβάλει στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και θα επιτρέψει τη μετάβαση στην κυκλική οικονομία·

1.      επικροτεί την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Προς μια κυκλική οικονομία: πρόγραμμα μηδενικών αποβλήτων για την Ευρώπη» (COM(2014) 0398), ενστερνίζεται την προσέγγιση της Επιτροπής στον σχεδιασμό και την καινοτομία για μια κυκλική οικονομία, με τη συγκρότηση πλαισίου πολιτικής για τη στήριξη της αποδοτικής χρήσης των πόρων καθώς και τον ορισμό στόχου για την αποδοτική χρήση των πόρων, όπως περιγράφεται στην ανακοίνωση, και τη χάραξη ειδικού πολιτικού πλαισίου που επιτρέπει στις ΜΜΕ να μετατρέπουν τις περιβαλλοντικές προκλήσεις σε περιβαλλοντικά βιώσιμες επιχειρηματικές ευκαιρίες· τονίζει ότι απαιτούνται νομοθετικά μέτρα για τη μετάβαση σε μια κυκλική οικονομία, και καλεί την Επιτροπή να παρουσιάσει μια φιλόδοξη πρόταση για την κυκλική οικονομία έως το τέλος του 2015, όπως είχε ανακοινώσει στο πρόγραμμα εργασίας της για το 2015·

2.      τονίζει ότι για την αντιμετώπιση της έλλειψης πόρων απαιτείται η μείωση της συνολικής εξόρυξης και χρήσης πόρων και η καθολική αποσύνδεση της ανάπτυξης από τη χρήση των φυσικών πόρων –μια συστημική αλλαγή που απαιτεί ανάλυση των αναγκαίων ενεργειών για την περιβαλλοντική, οικονομική, κοινωνική και τεχνολογική βιωσιμότητα με ορίζοντα το 2050 και την άμεση ανάληψη δράσης·

3.      επισημαίνει ότι η παραγωγή και η κατανάλωση αποτελούν τομείς που πρέπει να ρυθμιστούν με τρόπο ώστε να διασφαλιστεί η σύνδεση με τους ευρύτερους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης·

4.      υπενθυμίζει ότι, παρά τις βελτιώσεις που έχουν ήδη γίνει ως προς την αποδοτική χρήση των πόρων, η συνεχής αύξηση της παραγωγής έχει εξανεμίσει αυτά τα οφέλη αποδοτικότητας και η εξόρυξη πόρων εξακολουθεί να αυξάνεται ραγδαία σε παγκόσμιο επίπεδο με αποτέλεσμα να υπάρχει επείγουσα ανάγκη για συνολική μείωση της εξόρυξης και χρήσης των πόρων προκειμένου να αντιμετωπιστεί το φαινόμενο της υποτροπής· καλεί την Επιτροπή να προτείνει κατάλληλα μέτρα·

5.      υπενθυμίζει ότι το νερό, τόσο ως φυσικός πόρος που χρησιμοποιείται σε διαδικασίες παραγωγής όσο και ως δημόσιο αγαθό, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στον υπολογισμό των αριθμητικών στοιχείων για την κατανάλωση πρώτων υλών, και να χρησιμοποιείται με αποδοτικό τρόπο·

6.      τονίζει ότι η βελτίωση της χρήσης των πόρων μέσω της βελτίωσης των απαιτήσεων σχεδιασμού και της θέσπισης νομοθεσίας περί αποβλήτων που θα διασφαλίζει υψηλότερη θέση στην ιεραρχία των αποβλήτων (ενθαρρύνοντας έτσι την πρόληψη, την επαναχρησιμοποίηση, την προετοιμασία της επαναχρησιμοποίησης και την ανακύκλωση των αποβλήτων), θα μπορούσε να επιφέρει σημαντική καθαρή εξοικονόμηση πόρων για τις επιχειρήσεις της ΕΕ, τις δημόσιες αρχές και τους καταναλωτές, που εκτιμάται σε 600 δισεκατομμύρια ευρώ, ή 8% του ετήσιου κύκλου εργασιών, με παράλληλη μείωση των συνολικών ετήσιων εκπομπών αερίων θερμοκηπίου κατά 2-4%· τονίζει ότι η αύξηση της παραγωγικότητας των πόρων κατά 30% έως το 2030 θα μπορούσε να αυξήσει το ΑΕΠ κατά σχεδόν 1% και να δημιουργήσει δύο εκατομμύρια νέες βιώσιμες θέσεις εργασίας(8)1· υπενθυμίζει ότι η αποδοτικότητα των πόρων αποτελεί στόχο προτεραιότητας του 7ου προγράμματος περιβαλλοντικής δράσης, στο οποίο επισημαίνεται η ανάγκη τόνωσης της παραγωγής και της ζήτησης περιβαλλοντικά βιώσιμων προϊόντων και υπηρεσιών από τους καταναλωτές μέσω πολιτικών που προάγουν τη διαθεσιμότητα, την προσιτή τιμή, τη λειτουργικότητα και την ελκυστικότητά τους·

7.      είναι πεπεισμένο ότι η βελτίωση της αποδοτικής χρήσης των πόρων απαιτεί νομοθετικά και οικονομικά κίνητρα, την ενσωμάτωση του εξωτερικού κόστους και την περαιτέρω χρηματοδότηση της έρευνας και της καινοτομίας, όπως επίσης αλλαγή σε κοινωνικό επίπεδο και στον τρόπο ζωής· επισημαίνει ότι χρειάζεται πληθώρα μέσων σε διάφορα πολιτικά επίπεδα, λαμβανομένης υπόψη της αρχής της επικουρικότητας·

8.      πιστεύει ότι η εφαρμογή της πλήρως κυκλικής οικονομίας απαιτεί τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων μερών, περιφερειών, δήμων, τοπικών κοινοτήτων, ΜΜΕ, ΜΚΟ, εκπροσώπων της βιομηχανίας, συνδικαλιστικών οργανώσεων και πολιτών·

9.      καλεί την Επιτροπή να συμπεριλάβει τις τοπικές και περιφερειακές αρχές σε όλη την ανάπτυξη της δέσμης για την κυκλική οικονομία·

10.    τονίζει ότι η ευαισθητοποίηση του κοινού και η κατανόηση και η συμμετοχή των πολιτών έχουν ζωτική σημασία για την επιτυχημένη μετάβαση σε μια κυκλική οικονομία· επισημαίνει ότι θα πρέπει να δοθεί η αναγκαία προσοχή και να διατεθούν οι απαραίτητοι πόροι για την εκπαίδευση και την ενημέρωση, για την προώθηση προτύπων βιώσιμης κατανάλωσης και παραγωγής, καθώς και για την προβολή των πλεονεκτημάτων που προσφέρει η μετάβαση σε μια κυκλική, αποδοτική ως προς τη χρήση των πόρων οικονομία·

11.    επισημαίνει ότι η μετάβαση σε μια κυκλική οικονομία απαιτεί ειδικευμένο εργατικό δυναμικό, και ότι η εκπαίδευση και κατάρτιση πρέπει να λαμβάνει υπόψη την ανάγκη για «πράσινες» δεξιότητες·

12.    υπογραμμίζει ότι σε ευρωπαϊκό επίπεδο υφίστανται ήδη ορισμένα χρηματοοικονομικά μέσα προς όφελος της κυκλικής οικονομίας, τα οποία διατίθενται μεταξύ άλλων μέσω των προγραμμάτων «Ορίζων 2020» και Life+, και ότι, αν τα εν λόγω μέσα αξιοποιηθούν δεόντως, θα συμβάλουν στην προώθηση της οικολογικής καινοτομίας και της βιομηχανικής οικολογίας στα κράτη μέλη και τις περιφέρειες της ΕΕ·

13.    υπογραμμίζει ότι πρέπει να υπάρχει ασφάλεια δικαίου και μακροπρόθεσμη προβλεψιμότητα προκειμένου να αξιοποιηθούν οι δυνατότητες του Ευρωπαϊκού Ταμείου Στρατηγικών Επενδύσεων για την κυκλική οικονομία, ώστε να γίνουν επενδύσεις στη βιώσιμη οικονομία·

14.    τονίζει ότι η μετάβαση προς μια βιώσιμη και κυκλική οικονομία θα πρέπει να συνδυάζει φιλόδοξους περιβαλλοντικούς στόχους με ισχυρές κοινωνικές απαιτήσεις, συμπεριλαμβανομένης της προώθησης της αξιοπρεπούς εργασίας, της υγείας και ασφαλών συνθηκών εργασίας (δηλαδή: εξασφαλίζοντας ότι οι εργαζόμενοι δεν εκτίθενται σε επιβλαβείς ουσίες στον χώρο εργασίας τους)·

15.    υπογραμμίζει την ανάγκη διαμόρφωσης ενός συνεκτικότερου νομικού πλαισίου για τη βιώσιμη παραγωγή και κατανάλωση, το οποίο θα καλύπτει το σύνολο του παραγωγικού κύκλου, από τη βιώσιμη άντληση μέχρι την ανάκτηση στο τέλος του κύκλου ζωής·

Δείκτες και στόχοι

16.    τονίζει ότι μέχρι το 2050 θα πρέπει η χρήση των πόρων της ΕΕ πρέπει να έχει καταστεί βιώσιμη, και ότι αυτό απαιτεί, μεταξύ άλλων, απόλυτη μείωση της κατανάλωσης πόρων σε βιώσιμα επίπεδα, με βάση αξιόπιστη μέτρηση της κατανάλωσης πόρων σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού, αυστηρή εφαρμογή της ιεράρχησης των αποβλήτων, υλοποίηση μιας κλιμακωτής χρήσης πόρων, ιδίως στη χρήση βιομάζας, υπεύθυνη και βιώσιμη προμήθεια πρώτων υλών, τη δημιουργία ενός κλειστού βρόχου μη ανανεώσιμων ενεργειακών πόρων, αύξηση της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας εντός των ορίων ανανεωσιμότητάς τους, και σταδιακή εξάλειψη των τοξικών ουσιών, ιδίως όταν υπάρχουν ή πρόκειται να αναπτυχθούν ασφαλέστερες εναλλακτικές ουσίες σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία περί χημικών ουσιών, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ανάπτυξη μη τοξικών κύκλων υλικών και να βελτιωθεί η ποιότητα των υπηρεσιών οικοσυστήματος·

17.    υπενθυμίζει ότι το 2012 το Κοινοβούλιο ζητούσε ήδη να οριστούν σαφείς, αξιόπιστοι και μετρήσιμοι δείκτες της οικονομικής δραστηριότητας που να λαμβάνουν υπόψη την κλιματική αλλαγή, τη βιοποικιλότητα και την αποδοτικότητα των πόρων μέσα από το πρίσμα του κύκλου ζωής τους, καθώς επίσης να χρησιμοποιηθούν οι εν λόγω δείκτες ως βάση νομοθετικών πρωτοβουλιών και συγκεκριμένων αριθμητικών στόχων μείωσης·

18.    καλεί την Επιτροπή να αναπτύξει και να εφαρμόσει έως το τέλος του 2015 έναν βασικό δείκτη και μια σειρά επιμέρους δεικτών για την αποδοτική χρήση των πόρων, περιλαμβανομένων των υπηρεσιών οικοσυστήματος· επισημαίνει ότι η χρήση των εν λόγω εναρμονισμένων δεικτών πρέπει να είναι νομικά δεσμευτική από το 2018, και ότι οι δείκτες θα πρέπει να μετρούν την κατανάλωση πόρων, συμπεριλαμβανομένων των εισαγωγών και των εξαγωγών, σε επίπεδο ΕΕ, κρατών μελών και βιομηχανίας, και να λαμβάνουν υπόψη ολόκληρο τον κύκλο ζωής των προϊόντων και των υπηρεσιών, με βάση τη μεθοδολογία του αποτυπώματος, μετρώντας κατ' ελάχιστο τη χρήση του εδάφους, των υδάτων και των υλικών, και τις εκπομπές άνθρακα·

19.    καλεί την Επιτροπή να προτείνει, έως το τέλος του 2015, δεσμευτικό στόχο για την αύξηση κατά 30%, σε σχέση με το 2014, της αποδοτικότητας των πόρων σε επίπεδο ΕΕ έως το 2030, καθώς και μεμονωμένους στόχους για κάθε κράτος μέλος· τονίζει ότι, προκειμένου μπορούν να υλοποιηθούν οι στόχοι για την αποδοτική χρήση των πόρων, πρέπει να βασίζονται σε δείκτες·

20.    καλεί την Επιτροπή να προωθήσει μέσω διεθνών συμβάσεων τη χρήση δεικτών για την αποδοτική χρήση των πόρων, προκειμένου να υπάρχει συγκρισιμότητα μεταξύ οικονομικών κλάδων και οικονομιών και να εξασφαλίζονται ίσοι όροι ανταγωνισμού, όπως επίσης για να στηριχτούν ο διάλογος και η συνεργασία με τρίτες χώρες·

21.    τονίζει ότι οι εν λόγω δείκτες θα πρέπει να συμπεριληφθούν στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο και σε όλες τις εκτιμήσεις αντικτύπου·

Πολιτική προϊόντων και οικολογική σχεδίαση

22.    τονίζει τη σημασία που έχει μια καλά μελετημένη πολιτική προϊόντων η οποία αυξάνει την αναμενόμενη διάρκεια ζωής των προϊόντων, την ανθεκτικότητα, τη δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης και την ανακυκλωσιμότητα· επισημαίνει ότι η ποσότητα πόρων που χρησιμοποιεί ένα προϊόν στη διάρκεια ζωής του, καθώς επίσης η επιδιορθωσιμότητα, η δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης και η ανακυκλωσιμότητά του, καθορίζονται σε μεγάλο βαθμό κατά τη φάση σχεδίασής του· καλεί την Επιτροπή να προωθήσει μια προσέγγιση κύκλου ζωής στις πολιτικές για τα προϊόντα, μεταξύ άλλων μέσω της ανάπτυξης εναρμονισμένων μεθοδολογιών για την εκτίμηση των περιβαλλοντικών αποτυπωμάτων των προϊόντων·

23.    καλεί, εν προκειμένω, την Επιτροπή, να υποβάλει φιλόδοξο πρόγραμμα εργασίας και να εφαρμόσει πλήρως και με αποφασιστικότητα τις απαιτήσεις οικολογικής σχεδίασης της ισχύουσας οδηγίας για τον οικολογικό σχεδιασμό με νέα και επικαιροποιημένα μέτρα εφαρμογής, ξεκινώντας με την άμεση έγκριση των μέτρων που έχουν ήδη καταρτιστεί·

24.    καλεί την Επιτροπή να προτείνει την επανεξέταση της οδηγίας για τον οικολογικό σχεδιασμό και της λοιπής νομοθεσίας σχετικά με την πολιτική για τα προϊόντα έως το τέλος του 2016, με βάση εκτίμηση επιπτώσεων, ενσωματώνοντας τις εξής σημαντικές αλλαγές: διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής των απαιτήσεων οικολογικής σχεδίασης για την κάλυψη όλων των βασικών ομάδων προϊόντων, και όχι μόνο των συνδεόμενων με την ενέργεια προϊόντων· σταδιακή ενσωμάτωση όλων των σχετικών χαρακτηριστικών για την αποδοτικότητα των πόρων στις υποχρεωτικές απαιτήσεις του σχεδιασμού προϊόντων· καθιέρωση υποχρεωτικού «διαβατηρίου προϊόντος» με βάση τις εν λόγω απαιτήσεις· εφαρμογή διαδικασιών αυτοπαρακολούθησης και διενέργεια ανεξάρτητων ελέγχων με σκοπό την εξασφάλιση της συμμόρφωσης των προϊόντων με τα εν λόγω πρότυπα· και καθορισμός οριζόντιων απαιτήσεων, μεταξύ άλλων όσον αφορά τη διάρκεια, την επιδιορθωσιμότητα, τη δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης και την ανακυκλωσιμότητα·

25.    καλεί την Επιτροπή να αξιολογήσει, βάσει ανάλυσης κόστους-οφέλους, τη δυνατότητα καθορισμού ελάχιστων τιμών για τα ανακυκλωμένα υλικά που περιέχονται σε νέα προϊόντα, στο πλαίσιο της μελλοντικής αναθεώρησης της οδηγίας για τον οικολογικό σχεδιασμό·

26.    καλεί την Επιτροπή να αναπτύξει μέτρα κατά της προγραμματισμένης απαξίωσης και να αναπτύξει περαιτέρω ένα σύνολο προτύπων για την κυκλική οικονομία, το οποίο να περιλαμβάνει την ανακαίνιση και την επισκευή, τη διευκόλυνση της αποσυναρμολόγησης, και την αποδοτική χρήση πρώτων υλών, ανανεώσιμων πόρων και ανακυκλωμένων υλικών στα προϊόντα·

27.    υπενθυμίζει ότι, κατά τον σχεδιασμό μιας επιτυχημένης κυκλικής οικονομίας, σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν μεταξύ άλλων η διαθεσιμότητα τυποποιημένων και διαρθρωμένων συστατικών μερών, ο σχεδιασμός της αποσυναρμολόγησης, η σχεδίαση προϊόντων για μεγάλη διάρκεια, καθώς και οι αποδοτικές παραγωγικές διαδικασίες· καλεί την Επιτροπή να αναλάβει σχετικές ενέργειες για να εξασφαλίσει ότι τα προϊόντα θα έχουν διάρκεια και θα μπορούν να αναβαθμιστούν, να επαναχρησιμοποιηθούν, να ανακατασκευαστούν, να επιδιορθωθούν, να ανακυκλωθούν και τελικά να αποσυναρμολογηθούν προκειμένου να δημιουργήσουν νέους πόρους, καθώς και ότι τα μέρη των προϊόντων που περιέχουν επικίνδυνες ουσίες θα προσδιορίζονται με σαφήνεια στα εγχειρίδια χρήσης, για να διευκολύνεται ο διαχωρισμός τους πριν από την ανακύκλωση· εν προκειμένω, ζητεί από την Επιτροπή να προτείνει ορισμό των βιολογικών προϊόντων, που να προβλέπει την παρουσία ανανεώσιμου υλικού σε ποσοστό τουλάχιστον 50%·

28.    καλεί την Επιτροπή να προτείνει απαιτήσεις πληροφόρησης σχετικά με τους πόρους που περιέχει ένα προϊόν και την αναμενόμενη διάρκεια ζωής του προϊόντος, χωρίς υπερβολική διοικητική επιβάρυνση για τις ΜΜΕ· τονίζει ότι αυτή η ενημέρωση θα πρέπει να είναι σε μορφή προσιτή στους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις, ώστε να διευκολύνονται η λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων και η επιδιόρθωση και ανακύκλωση των προϊόντων· επισημαίνει ότι είναι καθοριστικό να ευαισθητοποιηθούν περισσότερο οι καταναλωτές και να αυξηθεί ο ενεργός ρόλος τους·

29.    καλεί την Επιτροπή να προτείνει την επέκταση των ελάχιστων εγγυήσεων ανθεκτικών καταναλωτικών αγαθών, προκειμένου να επεκταθεί η αναμενόμενη διάρκεια ζωής των προϊόντων, και να διευκρινίσει ότι, σύμφωνα με την οδηγία 1999/44/ΕΚ, οι πωλητές καταναλωτικών αγαθών θα πρέπει να εξετάζουν τα ελαττώματα που εμφανίζονται κατά τα πρώτα δύο έτη της νόμιμης εγγύησης και να χρεώνουν τους καταναλωτές μόνο αν το ελάττωμα έχει προκληθεί από ακατάλληλη χρήση·

30.    καλεί την Επιτροπή να προτείνει κατάλληλα μέτρα για τη διαθεσιμότητα ανταλλακτικών προκειμένου να εξασφαλίζεται η επιδιορθωσιμότητα των προϊόντων κατά τη διάρκεια του κύκλου ζωής τους·

31.    καλεί την Επιτροπή, τα κράτη μέλη και τον ευρωπαϊκό οργανισμό χημικών προϊόντων (ECHA) να εντείνουν τις προσπάθειές τους για την υποκατάσταση των ουσιών που προκαλούν πολύ μεγάλη ανησυχία και τον περιορισμό των ουσιών που συνεπάγονται απαράδεκτο κίνδυνο για την υγεία του ανθρώπου και το περιβάλλον, στο πλαίσιο του κανονισμού REACH, μεταξύ άλλων ως μέσο εκπλήρωσης της απαίτησης του 7ου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον σχετικά με την ανάπτυξη μη τοξικών κύκλων υλικών, ώστε τα υλικά που ανακυκλώνονται να χρησιμοποιούνται ως σημαντική, αξιόπιστη πηγή πρώτων υλών για την Ένωση· καλεί, εν προκειμένω, την Επιτροπή να άρει άμεσα τη μονομερή αναστολή της επεξεργασίας των συστάσεων του ECHA σε σχέση με τη συμπερίληψη των ουσιών που προκαλούν πολύ μεγάλη ανησυχία στο παράρτημα XIV του κανονισμού REACH, και να προχωρήσει άμεσα στη συμπερίληψη αυτών των ουσιών· τονίζει, σύμφωνα με την ιεράρχηση των αποβλήτων, ότι η πρόληψη έχει προτεραιότητα έναντι της ανακύκλωσης και ότι, αντίστοιχα, η ανακύκλωση δεν πρέπει να δικαιολογεί τη διαιώνιση της χρήσης επικίνδυνων παλαιών ουσιών·

32.    καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να εντείνουν τις προσπάθειές τους για την αντικατάσταση επικίνδυνων ουσιών στο πλαίσιο της οδηγίας 2011/65/ΕΕ για τον περιορισμό της χρήσης ορισμένων επικίνδυνων ουσιών σε ηλεκτρικό και ηλεκτρονικό εξοπλισμό προκειμένου να δημιουργηθούν μη τοξικοί κύκλοι υλικών·

33.    καλεί τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν τον αποτελεσματικό έλεγχο της αγοράς προκειμένου να υπάρξει συμμόρφωση τόσο των ευρωπαϊκών όσο και των εισαγόμενων προϊόντων με τις απαιτήσεις οικολογικής σχεδίασης και πολιτικής των προϊόντων· καλεί τα κράτη μέλη, προκειμένου να εξασφαλιστεί η αποτελεσματική επιτήρηση της αγοράς, να προχωρήσουν χωρίς καθυστέρηση στη νομοθετική διαδικασία για την αναθεώρηση του κανονισμού σχετικά με την εποπτεία της αγοράς· επισημαίνει ότι κάθε περαιτέρω καθυστέρηση θα έβλαπτε τα συμφέροντα των επιχειρήσεων και των πολιτών·

Προς μηδενικά απόβλητα

34.    επισημαίνει την ανάλυση της Επιτροπής, η οποία δείχνει ότι η υιοθέτηση νέων στόχων για τα απόβλητα θα μπορούσε να δημιουργήσει 180.000 θέσεις εργασίας, να καταστήσει την Ευρώπη ανταγωνιστικότερη και να μειώσει τη ζήτηση για δαπανηρούς και σπάνιους πόρους(9)2· εκφράζει την απογοήτευσή του για την απόσυρση της νομοθετικής πρότασης σχετικά με τα απόβλητα(10)3, αλλά θεωρεί την ανακοίνωση του Αντιπροέδρου Timmerman στη σύνοδο του Κοινοβουλίου τον Δεκέμβριο του 2014 ως ευκαιρία για μια νέα και πιο φιλόδοξη δέσμη για την κυκλική οικονομία·

35.    καλεί την Επιτροπή να υποβάλει την ανακοινωθείσα πρόταση σχετικά με την επανεξέταση της νομοθεσίας περί αποβλήτων έως το τέλος του 2015, εφαρμόζοντας με συνέπεια την ιεράρχηση των αποβλήτων, και να συμπεριλάβει τα ακόλουθα σημεία:

–  σαφείς και αδιαμφισβήτητους ορισμούς·

–  ανάπτυξη μέτρων πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων·

–  καθορισμός δεσμευτικών στόχων όσον αφορά τη μείωση των αστικών, εμπορικών και βιομηχανικών αποβλήτων, με προθεσμία έως το 2025·

–  καθορισμός σαφών ελάχιστων απαιτήσεων για διευρυμένη ευθύνη των παραγωγών με στόχο την εξασφάλιση διαφάνειας και αποτελεσματικότητας όσον αφορά το κόστος των καθεστώτων διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού·

–  έγκριση της αρχής «πληρωμή κατά την απόρριψη» όσον αφορά τα υπολειμματικά απόβλητα σε συνδυασμό με καθεστώτα χωριστής συλλογής με σκοπό την προώθηση ανακυκλώσιμων υλικών υψηλής ποιότητας· – καθιέρωση υποχρεωτικής χωριστής συλλογής των βιολογικών αποβλήτων έως το 2020·

–  αύξηση των στόχων ανακύκλωσης και προετοιμασίας για επαναχρησιμοποίηση των αστικών στερεών αποβλήτων τουλάχιστον στο 70% και της ανακύκλωσης αποβλήτων από συσκευασίες στο 80% έως το 2030, βάσει αξιόπιστης μεθόδου υποβολής στοιχείων στο πλαίσιο της οποίας δεν θα είναι δυνατό τα απορριπτόμενα απόβλητα (αποτεφρωμένα ή θαμμένα) να αναφέρονται ως ανακυκλωμένα απόβλητα, και εφαρμογή της ίδιας εναρμονισμένης μεθόδου σε όλα τα κράτη μέλη με εξωτερική επαλήθευση των στατιστικών στοιχείων· υποχρέωση των ανακυκλωτών να υποβάλλουν στοιχεία σχετικά με τις εισερχόμενες ποσότητες αποβλήτων στη μονάδα διαλογής, και σχετικά με τις εξερχόμενες ποσότητες ανακυκλώσιμων υλικών από τις μονάδες διαλογής·

–  αυστηρός περιορισμός της αποτέφρωσης, με ή χωρίς ανάκτηση ενέργειας, έως το 2020, σε μη ανακυκλώσιμα ή μη βιοαποικοδομήσιμα απόβλητα·

–  δεσμευτική, προοδευτική μείωση κάθε υγειονομικής ταφής, σύμφωνα με τις απαιτήσεις για την ανακύκλωση, σε τρεις φάσεις (2020, 2025 και 2030), με απώτερο στόχο την απαγόρευση όλων των δραστηριοτήτων υγειονομικής ταφής, με εξαίρεση ορισμένα επικίνδυνα απόβλητα και κατάλοιπα αποβλήτων για τα οποία η υγειονομική ταφή είναι η καταλληλότερη από περιβαλλοντική άποψη επιλογή·

–  επιβολή τελών στην υγειονομική ταφή και την αποτέφρωση·

36.    τονίζει την ανάγκη και την προστιθέμενη αξία των ευρωπαϊκών στόχων όσον αφορά την πολιτική για τα απόβλητα, αφενός για την ασφάλεια δικαίου και τη μακροπρόθεσμη προβλεψιμότητα, και τη δημιουργία ίσων όρων ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά, και αφετέρου για τη διασφάλιση της προστασίας και της βελτίωσης του περιβάλλοντος διαβίωσης όλων των πολιτών της ΕΕ·

37.    καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προαγάγει τους ίδιους στόχους για όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, ώστε να διασφαλιστεί το ίδιο υψηλό επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος σε ολόκληρη την ΕΕ και να αποφευχθεί η υπονόμευση της ενιαίας αγοράς·

38.    καλεί την Επιτροπή να διασφαλίσει την πλήρη και ορθή υλοποίηση των στόχων της υφιστάμενης νομοθεσίας περί αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένης ιδιαίτερα της υποχρέωσης για συστήματα χωριστής συλλογής αποβλήτων, προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι τα κράτη μέλη θα εντείνουν τις προσπάθειές τους για την επίτευξη των υφιστάμενων στόχων και τη θέσπιση μέτρων στήριξης των κρατών μελών στην εφαρμογή των κατάλληλων μέσων για την επίτευξη των στόχων εντός των προθεσμιών·

39.    τονίζει ότι, προκειμένου να διασφαλιστεί η βέλτιστη δυνατή χρήση του διαθέσιμου δυναμικού διαχείρισης αποβλήτων στην ΕΕ, απαιτείται καλύτερος σχεδιασμός και ανταλλαγή πληροφοριών για την αποφυγή υπερβάλλουσας παραγωγικής ικανότητας·

40.    καλεί την Επιτροπή να διερευνήσει περαιτέρω τη σκοπιμότητα πρότασης σχετικά με τη θέσπιση κανονιστικού πλαισίου ενισχυμένης ανασκαφής χωματερών, ώστε να είναι δυνατή η ανάκτηση δευτερογενών πρώτων υλών που περιέχονται σε υφιστάμενους χώρους υγειονομικής ταφής, και να εξετάσει την ανάπτυξη ενός καθεστώτος περιβαλλοντικής αδειοδότησης για τη βιομηχανία ανακύκλωσης·

41.    ζητεί από την Επιτροπή να εξασφαλίσει μεγαλύτερη διαφάνεια και καλύτερους έλεγχους για να μην μεταφέρονται απόβλητα σε χώρες με περιβαλλοντικά και κοινωνικά πρότυπα χαμηλότερα από εκείνα της ΕΕ·

42.    καλεί την Επιτροπή να καταβάλει, από κοινού με τα κράτη μέλη, περισσότερες προσπάθειες για την καταπολέμηση της παράνομης εξαγωγής αποβλήτων μετά την κατανάλωση·

43.    καλεί την Επιτροπή να καθορίσει, στο πλαίσιο της οδηγίας-πλαισίου για τα απόβλητα, ελάχιστες απαιτήσεις όσον αφορά τον καθορισμό των εθνικών προγραμμάτων πρόληψης, και να καθορίσει ένα σύνολο στόχων και δεικτών που θα καθιστούν εφικτή τη σύγκριση των αποτελεσμάτων στα επιμέρους κράτη μέλη·

44.    καλεί την Επιτροπή να αντιμετωπίσει τις συγκεκριμένες προκλήσεις στον τομέα των αποβλήτων και να αναλάβει δράση σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής για την κυκλική οικονομία (COM(2014)0398)· παροτρύνει τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να διασφαλίσουν την κινητοποίηση των χρηματοδοτικών πόρων της ΕΕ για την υποστήριξη της επίτευξης στόχων της ολοκληρωμένης διαχείρισης αποβλήτων, όπως η χωριστή συλλογή και η ανάπτυξη υποδομών ανακύκλωσης·

45.    καλεί την Επιτροπή να προτείνει έναν στόχο για τη μείωση των θαλάσσιων απορριμμάτων κατά 50% έως το 2025 σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2014·

46.    τονίζει την ανάγκη διατύπωσης στόχων σχετικά με τη συλλογή και την ανακύκλωση συγκεκριμένων κρίσιμων μετάλλων δεδομένης της αυξανόμενης σπανιότητάς τους και για τη μείωση της εξάρτησης·

47.    καλεί την Επιτροπή να προτείνει, μέχρι το τέλος του 2015, στόχους, μέτρα και μέσα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της σπατάλης τροφίμων, καθορίζοντας μεταξύ άλλων δεσμευτικό στόχο για τη μείωση της σπατάλης τροφίμων κατά 30% τουλάχιστον έως το 2025, στους τομείς της μεταποίησης, του λιανικού εμπορίου/διανομής, των υπηρεσιών εστίασης/φιλοξενίας και στα νοικοκυριά· καλεί την Επιτροπή, στο πλαίσιο της εκτίμησης επιπτώσεων σε σχέση με νέες νομοθετικές προτάσεις, να αποτιμά τον δυνητικό αντίκτυπό τους όσον αφορά τη σπατάλη τροφίμων·

Βιώσιμα κτίρια

48.    επιδοκιμάζει την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Ευκαιρίες αποδοτικής χρήσης των πόρων στον οικοδομικό τομέα» (COM(2014)0445)· θεωρεί ότι απαιτείται ειδική προσέγγιση για τον οικοδομικό τομέα, με βάση χάρτη πορείας και τους μακροπρόθεσμους στόχους του·

49.    καλεί την Επιτροπή να προτείνει την πλήρη εφαρμογή των αρχών και απαιτήσεων της κυκλικής οικονομίας στον τομέα των κτιρίων και να αναπτύξει περαιτέρω το πλαίσιο πολιτικής για την αποδοτική χρήση των πόρων στα κτίρια – αυτό περιλαμβάνει την ανάπτυξη δεικτών, προτύπων και μεθόδων, και απαιτήσεων ποιότητας όσον αφορά τη χρήση γης και τον πολεοδομικό σχεδιασμό, την αρχιτεκτονική, τη δομική μηχανική, την κατασκευή, τη συντήρηση, την προσαρμοσιμότητα, την ενεργειακή απόδοση, την ανακαίνιση και επαναχρησιμοποίηση, και την ανακύκλωση· επισημαίνει ότι οι στόχοι και οι δείκτες που αφορούν τα βιώσιμα κτίρια θα πρέπει να περιλαμβάνουν επίσης τη δημιουργία «πράσινων» υποδομών, όπως οι «πράσινες» οροφές· τονίζει τη σημασία μιας ολιστικής θεώρησης του κτιριακού δυναμικού της Ευρώπης, με σαφείς και φιλόδοξους στόχους σε μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη βάση, και της χάραξης χαρτών πορείας για την υλοποίηση του οράματος αυτού·

50.    θεωρεί ότι η ποιότητα του αέρα στους εσωτερικούς χώρους και η ευημερία και οι κοινωνικές ανάγκες των χρηστών θα πρέπει να ενσωματωθούν στην εκτίμηση βιωσιμότητας των κτιρίων·

51.    καλεί την Επιτροπή να αναπτύξει, στο πλαίσιο των γενικών δεικτών για την αποδοτικότητα των πόρων, δείκτες αξιολόγησης της βιωσιμότητας των κτιρίων σε όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής τους, με τη χρήση υφιστάμενων προτύπων και μεθόδων και με βάση μια προσέγγιση βασισμένη στην περιβαλλοντική, οικονομική και κοινωνική βιωσιμότητα·

52.    καλεί την Επιτροπή να προτείνει την εφαρμογή των αρχών και των προτύπων της βέλτιστης διαθέσιμης τεχνολογίας σε όλα τα υλικά και τα μέρη των κτιρίων, και να αναπτύξει ένα «διαβατήριο κτιρίου» βασισμένο στη συνολική διάρκεια ζωής ενός κτιρίου· θεωρεί ότι το διαβατήριο κτιρίου θα πρέπει να ενισχύει τη διαφάνεια και να περιέχει πληροφορίες που διευκολύνουν τη συντήρηση, επισκευή, ανακαίνιση και ανακύκλωση·

53.    θεωρεί ότι καθώς έχει ήδη καλυφθεί το 90% του δομημένου περιβάλλοντος του 2050, θα πρέπει να θεσπιστούν ειδικές απαιτήσεις και φορολογικά κίνητρα για τον τομέα της ανακαίνισης κτιρίων ώστε το ενεργειακό ισοζύγιο των κτιρίων να είναι ως επί το πλείστον θετικό έως το 2050· καλεί, ως εκ τούτου, την Επιτροπή να αναπτύξει μια μακροπρόθεσμη στρατηγική για την ανακαίνιση των υφιστάμενων κτιρίων και να αναβαθμίσει τον ρόλο των εθνικών στρατηγικών ανακαίνισης που θεσπίστηκαν με την οδηγία 2012/27/ΕΕ σχετικά με την ενεργειακή απόδοση·

54.    καλεί τα κράτη μέλη να διευκολύνουν τη βελτίωση της ανακύκλωσης μέσω της ανάπτυξης υποδομών επιλεκτικής συλλογής και ανακύκλωσης στον κατασκευαστικό κλάδο·

55.    καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να εξετάσουν το ενδεχόμενο της διενέργειας ελέγχων πριν από την κατεδάφιση (αξιολόγηση ενός κτιρίου πριν από την αποδόμηση ή την κατεδάφιση προκειμένου να περιγραφούν τα υλικά που υπάρχουν και να καθοριστεί ποια συστατικά θα μπορούσαν να διαχωριστούν για ανακύκλωση), καθώς και της επιτόπου διαλογής των ανακυκλώσιμων υλικών (από την επιτόπου διαλογή προκύπτουν συνήθως δευτερογενείς πρώτες ύλες με υψηλότερη καθαρότητα από τα προϊόντα ανακύκλωσης στη μονάδα κατεργασίας· η διαδικασία αυτή μπορεί να συμβάλει στη μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των μεταφορών, π.χ. μέσω της επιτόπου σύνθλιψης/συμπαγοποίησης)·

56.    επισημαίνει ότι το σκυρόδεμα είναι ένα από τα πλέον χρησιμοποιούμενα υλικά στον κατασκευαστικό κλάδο· καλεί την Επιτροπή να αξιολογήσει τις δυνατότητες μεγαλύτερης ανακύκλωσης του σκυροδέματος στον κατασκευαστικό κλάδο, όπως συμβαίνει στη Γερμανία και την Ελβετία·

Αναπτυσσόμενες αγορές για δευτερογενείς πρώτες ύλες

57.    καλεί την Επιτροπή να αναπτύξει μέτρα για τη διευκόλυνση της ανάπτυξης των αγορών με στόχο την παροχή υψηλής ποιότητας δευτερογενών πρώτων υλών και την ανάπτυξη της επιχειρηματικής δραστηριότητας βάσει της επαναχρησιμοποίησης δευτερογενών πρώτων υλών·

58.    θεωρεί ότι ένα μακροπρόθεσμο και προβλέψιμο πλαίσιο άσκησης πολιτικής θα συμβάλει στην τόνωση του επιπέδου επενδύσεων και δράσης που είναι αναγκαίο για να αναπτυχθούν πλήρως οικολογικότερες τεχνολογίες και να προωθηθούν βιώσιμες επιχειρηματικές λύσεις· τονίζει ότι οι δείκτες και οι στόχοι αποδοτικής χρήσης των πόρων που θα στηρίζονται σε αξιόπιστη συλλογή δεδομένων θα παρέχουν στα δημόσια και ιδιωτικά κέντρα λήψης αποφάσεων την αναγκαία καθοδήγηση για τον μετασχηματισμό της οικονομίας·

59.    τονίζει ότι είναι σημαντικό να προωθήσουν η Επιτροπή και τα κράτη μέλη τη διαμόρφωση προγραμμάτων βιομηχανικής συμβίωσης που υποστηρίζουν τη δημιουργία βιομηχανικών συνεργιών για την επαναχρησιμοποίηση και την ανακύκλωση και βοηθούν τις επιχειρήσεις –ιδίως τις ΜΜΕ– να ανακαλύψουν τον τρόπο με τον οποίο η ενέργεια, τα απόβλητα και τα υποπροϊόντα τους μπορούν να χρησιμεύσουν ως πόροι για άλλους· επισημαίνει παρόμοιες έννοιες, όπως η «από λίκνο σε λίκνο» και η βιομηχανική οικολογία·

Άλλα μέτρα

60.    καλεί την Επιτροπή να προτείνει υποχρεωτικές διαδικασίες «πράσινων» δημόσιων συμβάσεων· θεωρεί ότι τα επαναχρησιμοποιούμενα, επισκευασμένα, ανακατασκευασμένα, ανακαινισμένα και λοιπά βιώσιμα και αποδοτικά ως προς τη χρήση των πόρων προϊόντα και λύσεις πρέπει να προτιμώνται σε όλες τις δημόσιες συμβάσεις ή, σε αντίθετη περίπτωση, να εφαρμόζεται η αρχή «συμμόρφωση ή αιτιολόγηση»·

61.    υπογραμμίζει την ανάγκη για ένα φορολογικό πλαίσιο που θα είναι σύμφωνο με την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», δίνοντας έτσι τα σωστά σήματα για επενδύσεις στην αποδοτική χρήση των πόρων, τον εκσυγχρονισμό των διαδικασιών παραγωγής και την κατασκευή πιο επιδιορθώσιμων και μακροβιότερων προϊόντων (παραδείγματος χάρη, μείωση της φορολόγησης δραστηριοτήτων επισκευαστικών υπηρεσιών και αύξηση της φορολόγησης των προϊόντων υψηλής έντασης πόρων και των μη ανακυκλώσιμων και μίας χρήσης προϊόντων)· ζητεί από τα κράτη μέλη να επιδιώξουν την επίτευξη προόδου στον συγκεκριμένο τομέα στο πλαίσιο της διαδικασίας του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου(11)1·

62.    καλεί την Επιτροπή να μελετήσει και να προτείνει μέτρα φορολογικού χαρακτήρα, όπως είναι η μείωση του ΦΠΑ για τα ανακυκλωμένα, επαναχρησιμοποιούμενα και ενεργειακά αποδοτικά προϊόντα·

63.    καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν πλήρως το πράσινο σχέδιο δράσης για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις·

64.    καλεί την Επιτροπή να αναπτύξει ένα πλαίσιο πολιτικής για τις θρεπτικές ύλες με σκοπό την ενίσχυση της ανακύκλωσης, την υποστήριξη της καινοτομίας, τη βελτίωση των συνθηκών της αγοράς και τη συνεκτίμηση της διάστασης της διατηρήσιμης χρήσης τους στη νομοθεσία της ΕΕ για τα λιπάσματα, τα τρόφιμα, τα ύδατα και τα απόβλητα·

65.    προτρέπει την Επιτροπή να υποβάλει μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2016 την ανακοίνωση για τα βιώσιμα τρόφιμα, η οποία έχει αναβληθεί επανειλημμένως από το 2013· υπογραμμίζει πως, δεδομένου ότι για την παραγωγή και κατανάλωση τροφίμων χρησιμοποιείται σημαντική ποσότητα πόρων, η ανακοίνωση θα πρέπει να καλύπτει συνολικά την ανεπάρκεια πόρων στην αλυσίδα τροφίμων και θα ενθαρρύνει την ανάπτυξη μιας βιώσιμης πολιτικής για τα τρόφιμα· καλεί την Επιτροπή να αξιολογήσει τη δυνατότητα αυξημένης χρήσης φιλικών προς το περιβάλλον συσκευασιών στα τρόφιμα, συμπεριλαμβανομένης της εξέτασης της σκοπιμότητας για προοδευτική αντικατάσταση των συσκευασιών τροφίμων με βιολογικά και βιοαποικοδομήσιμα υλικά, σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα·

66.    καλεί την Επιτροπή να δημιουργήσει μια μόνιμη πλατφόρμα για την αποδοτική χρήση των πόρων, με τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων, προκειμένου να ενθαρρύνει και να διευκολύνει την εφαρμογή των τελευταίων ερευνητικών πορισμάτων, την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και την ανάδειξη μιας νέας βιομηχανικής σύνθεσης και νέων βιομηχανικών οικοσυστημάτων·

67.    καλεί την Επιτροπή να συγκροτήσει μια διατομεακή, κοινή μεταξύ των ΓΔ, ομάδα εργασίας για τη βιώσιμη χρηματοδότηση, με σκοπό την ενσωμάτωση των δεικτών αποδοτικής χρήσης των πόρων στα ολοκληρωμένα συστήματα υποβολής εκθέσεων και λογιστικής των επιχειρήσεων, σεβόμενη παράλληλα την εμπιστευτικότητα ορισμένων επιχειρηματικών πληροφοριών· καλεί επίσης την Επιτροπή να εξετάσει με ποιον τρόπο θα μπορούσε να ενσωματώσει την αποδοτική χρήση των πόρων και τους περιβαλλοντικούς κινδύνους στις αξιολογήσεις πιστοληπτικής ικανότητας και στις κεφαλαιακές απαιτήσεις των τραπεζών, μεταξύ άλλων, να αναπτύξει ένα ολοκληρωμένο σύστημα ασφάλισης για τους περιβαλλοντικούς κινδύνους και να ορίσει απαιτήσεις ενημέρωσης για τα επενδυτικά προϊόντα, με κατάλληλη αξιολόγηση αντικτύπου· πιστεύει ότι, σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή θα επωφεληθεί από τη συνεργασία με το πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το περιβάλλον (UNEP) σχετικά με τον σχεδιασμό ενός βιώσιμου χρηματοπιστωτικού συστήματος· ζητεί από την Επιτροπή να μελετήσει τις ισχύουσες προαιρετικές πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται στα κράτη μέλη με σκοπό την ενδεχόμενη ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών·

68.    καλεί την Επιτροπή να αναθεωρήσει τις πολιτικές συστάσεις της ευρωπαϊκής πλατφόρμας για την αποδοτική χρήση των πόρων όσον αφορά την ανάπτυξη προτύπων βιώσιμου πορισμού για ύλες και εμπορεύματα προτεραιότητας, δεδομένου ότι η βιώσιμη και υπεύθυνη άντληση πρωτογενών πρώτων υλών έχουν ζωτική σημασία για την αποδοτική χρήση των πόρων και την επίτευξη των στόχων της κυκλικής οικονομίας· επισημαίνει, στο πλαίσιο αυτό, την κοινή στήριξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου στις προτάσεις της Επιτροπής σχετικά με την υπεύθυνη προμήθεια μετάλλων και ορυκτών από ζώνες συγκρούσεων·

69.    καλεί την Επιτροπή να επανεξετάσει τον ορισμό των «κρίσιμης σημασίας» πρώτων υλών, λαμβάνοντας περισσότερο υπόψη τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις και τους κινδύνους που απορρέουν από την εξόρυξη και την επεξεργασία τους, καθώς και τις αντίστοιχες δυνατότητες υποκατάστασής τους από δευτερογενή υλικά·

70.    τονίζει ότι όλες οι χρηματοδοτήσεις της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της χρηματοδότησης μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ), του «Ορίζων 2020», του Ταμείου Συνοχής και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, πρέπει να κινητοποιηθούν για την προώθηση της αποδοτικής χρήσης των πόρων, σύμφωνα με την ιεράρχηση των αποβλήτων, και καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά όλες τις επιζήμιες για το περιβάλλον επιδοτήσεις, περιλαμβανομένων και εκείνων που αφορούν την παραγωγή ενέργειας από το βιοαποικοδομήσιμο κλάσμα των βιομηχανικών και αστικών αποβλήτων με αποτέφρωση σύμφωνα με την οδηγία 2009/28/ΕΚ σχετικά με την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και των άμεσων και έμμεσων επιδοτήσεων για τα ορυκτά καύσιμα·

71.    ζητεί, η χρηματοδότηση που χορηγείται από το πρόγραμμα της ΕΕ για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και τις ΜΜΕ (COSME), το πρόγραμμα Ορίζων 2020 και τα ευρωπαϊκά διαρθρωτικά και επενδυτικά ταμεία να επικεντρωθεί περισσότερο στην ανάπτυξη βιώσιμων, καινοτόμων και αποδοτικών ως προς τους πόρους λύσεων, νέων επιχειρηματικών μοντέλων (όπως συστήματα μίσθωσης ή υπηρεσιών προϊόντων) και τη βελτίωση της σχεδίασης των προϊόντων και της αποδοτικής χρήσης υλικών στα προϊόντα, και των διαδικασιών·

72.    υπογραμμίζει ότι η έρευνα και η καινοτομία έχουν ζωτική σημασία για τη στήριξη της μετάβασης προς μια κυκλική οικονομία στην Ευρώπη και ότι είναι αναγκαία, στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων 2020», η συμβολή σε έργα έρευνας και καινοτομίας τα οποία μπορούν να καταδείξουν και να δοκιμάσουν στην πράξη την οικονομική και περιβαλλοντική βιωσιμότητα της κυκλικής οικονομίας· τονίζει, παράλληλα, ότι με την υιοθέτηση μιας συστημικής προσέγγισης, τα έργα αυτά μπορούν να διευκολύνουν την κατάρτιση ενός κανονισμού που θα ενθαρρύνει την καινοτομία και θα εφαρμόζεται ευκολότερα, μέσω του εντοπισμού κανονιστικών αβεβαιοτήτων, εμποδίων και/ή ελλείψεων που μπορούν να εμποδίσουν την ανάπτυξη επιχειρηματικών μοντέλων με βάση την αποδοτική χρήση των πόρων·

73.    ζητεί από την Επιτροπή να αξιοποιήσει όλες τις δυνατότητες που προσφέρουν το ψηφιακό θεματολόγιο και η τεχνολογία της πληροφορίας, για την προώθηση της αποδοτικής χρήσης των πόρων και τη μετάβαση σε μια κυκλική οικονομία·

74.    επισημαίνει ότι η ΕΕ διαθέτει μια ανοικτή οικονομία, που πραγματοποιεί εισαγωγές και εξαγωγές σε μια παγκόσμια αγορά· εφιστά την προσοχή στην ανάγκη να αντιμετωπιστεί, και σε διεθνές επίπεδο, το παγκόσμιο πρόβλημα της εξάντλησης των φυσικών πόρων· καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να υποστηρίξουν ενεργά το έργο της διεθνούς επιτροπής φυσικών πόρων στο πλαίσιο του Περιβαλλοντικού Προγράμματος του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (UNEP), η οποία διερευνά καίρια ζητήματα παγκοσμίου εμβέλειας σχετικά με τους πόρους και αναπτύσσει πρακτικές λύσεις στους τομείς της χάραξης πολιτικής, της βιομηχανίας και της κοινωνίας·

75.    καλεί την Επιτροπή να λάβει τα αναγκαία μέτρα σε διεθνές επίπεδο για τη βελτίωση της ιχνηλασιμότητας των προϊόντων·

76.    τονίζει ότι η αύξηση της ενεργειακής απόδοσης μπορεί να συμβάλει στη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης και της ενεργειακής φτώχειας στην ΕΕ, από την οποία πλήττονται περίπου 125 εκατομμύρια ευρωπαίοι πολίτες· παρατηρεί ότι η ενεργειακή απόδοση αξίζει να θεωρείται χωριστή πηγή ενέργειας, η προώθηση της οποίας συμβάλλει σημαντικά στην ανάπτυξη της βιομηχανίας της ΕΕ, στην απασχόληση και στη μείωση των λογαριασμών ενέργειας του πληθυσμού·

77.    καλεί την Επιτροπή να εξετάσει κατά πόσον η ισχύουσα και η σχεδιαζόμενη νομοθεσία θέτουν εμπόδια στην κυκλική οικονομία, στα υπάρχοντα καινοτόμα επιχειρηματικά μοντέλα ή την ανάδειξη νέων, όπως η οικονομία της μίσθωσης ή η κοινόχρηστη/συνεργατική οικονομία, ή αν υπάρχουν εν προκειμένω οικονομικά ή θεσμικά εμπόδια· καλεί την Επιτροπή να βελτιώσει την εν λόγω νομοθεσία και να αντιμετωπίζει τέτοια εμπόδια όπου απαιτείται· καλεί την Επιτροπή να επανεξετάσει τη σχετική νομοθεσία με στόχο τη βελτίωση των περιβαλλοντικών επιδόσεων και της αποδοτικότητας των προϊόντων από πλευράς χρήσης των πόρων σε όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής τους, την ενίσχυση της συνεκτικότητας μεταξύ των υπαρχόντων μέσων και την ανάπτυξη ενός πρωτοποριακού ρόλου·

78.    ζητεί από την Επιτροπή να αποσαφηνίσει τις σχετικές πτυχές της πολιτικής ανταγωνισμού της ΕΕ σε σχέση με την κυκλική οικονομία, κυρίως για να διευκρινίσει την ισορροπία μεταξύ των κίνδυνων αθέμιτης σύμπραξης στην αγορά και της ανάγκης για εμβάθυνση της συνεργασίας μεταξύ των κατασκευαστών και των προμηθευτών τους·

79.    καλεί την Επιτροπή να υποβάλει έκθεση στο Κοινοβούλιο σχετικά με όλα τα προαναφερθέντα μέτρα και να προτείνει τα επόμενα βήματα με χρονικό ορίζοντα το 2018·

o

o       o

80.    αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, στην Επιτροπή και στα εθνικά κοινοβούλια.

(1)

1 Κείμενα που εγκρίθηκαν, P7_TA(2013)0584.

(2)

2 Κείμενα που εγκρίθηκαν, P7_TA(2014)0016.

(3)

3 Κείμενα που εγκρίθηκαν, P7_TA(2012)0223.

(4)

4 Κείμενα που εγκρίθηκαν, P7_TA(2011)0364.

(5)

5 Δεν έχει δημοσιευθεί ακόμη στην Επίσημη Εφημερίδα.

(6)

6 Δεν έχει δημοσιευθεί ακόμη στην Επίσημη Εφημερίδα.

(7)

7 The OECD Environment Programme, «Voluntary approaches to environmental policy», 2003.

(8)

1 Ανακοίνωση της Επιτροπής, της 2ας Ιουλίου 2014, με τίτλο «Προς μια κυκλική οικονομία: πρόγραμμα μηδενικών αποβλήτων για την Ευρώπη» (COM(2014)0398).

(9)

2 Υπηρεσιακό έγγραφο εργασίας της Επιτροπής, της 2ας Ιουλίου 2014, που περιλαμβάνει σύνοψη της εκτίμησης αντικτύπου που συνοδεύει την πρόταση οδηγίας που τροποποιεί τις οδηγίες για τα απόβλητα (COM(2014)0397) (SWD(2014)0208).

(10)

3 Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση των οδηγιών 2008/98/ΕΚ για τα απόβλητα, 94/62/ΕΚ για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας, 1991/31/ΕΚ για την υγειονομική ταφή των αποβλήτων, 2000/53/ΕΚ για τα οχήματα στο τέλος του κύκλου ζωής τους και 2006/66/ΕΚ σχετικά με τις ηλεκτρικές στήλες και τους συσσωρευτές και τα απόβλητα ηλεκτρικών στηλών και συσσωρευτών και 2012/19/ΕΕ σχετικά με τα απόβλητα ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού (COM(2014) 0397).

(11)

1 Budget Europe, 2015, Country-Specific Recommendations in Support of the European Semester Process, σελίδα 6, http://www.foes.de/pdf/2015-02-25_CSR%20Recommendations_FINAL.pdf.


ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Ο επείγων χαρακτήρας της αποδοτικής χρήσης των πόρων

Η μη βιώσιμη χρήση των πόρων όχι μόνο προκαλεί περιβαλλοντικές ζημίες αλλά επιπλέον ενέχει οικονομικούς κινδύνους. Για την παγκόσμια παραγωγή και την απορρόφηση των αποβλήτων, η παγκόσμια οικονομία χρησιμοποιεί πόρους που αντιστοιχούν σε 1,5 πλανήτες σαν τη Γη. Έως το 2030, αναμένεται να χρειαστούν δύο πλανήτες σαν τη Γη.

Η ετήσια κατανάλωση μεταλλευμάτων, ορυκτών καυσίμων και βιομάζας αναμένεται να διπλασιαστεί έως το 2050, αγγίζοντας τους 140 εκατομμύρια τόνους. Αυτό οφείλεται σε συνδυασμό παραγόντων συνδεόμενων με την αύξηση του πληθυσμού, του διαθεσίμου εισοδήματος, του εύρους προϊόντων καθώς και με τη μείωση της διάρκειας ζωής των προϊόντων.

Εάν συνεχίσουμε προς αυτήν την κατεύθυνση, θα βρεθούμε σε οικολογικό και οικονομικό αδιέξοδο.

Η ανθρωπότητα έχει ήδη παραβιάσει ορισμένα πλανητικά όρια τα οποία οφείλουμε να τηρούμε για να αποφύγουμε το σημείο καμπής το οποίο θα οδηγήσει σε αρνητικές κλιματικές αλλαγές. Οι οικολογικές συνέπειες είναι πολλές και σε πολλές περιπτώσεις μη αναστρέψιμες: αλλαγή του κλίματος, αποψίλωση, απερήμωση, υποβάθμιση του εδάφους, απώλεια βιοποικιλότητας, μείωση της γενετικής ποικιλότητας και αποδυνάμωση των υπηρεσιών οικοσυστήματος.

Για να αποφύγουμε τις δυσμενείς αυτές επιπτώσεις στη βιόσφαιρα πρέπει να χρησιμοποιούμε λιγότερους πόρους. Μπορούμε και πρέπει να επιτύχουμε το ίδιο βιοτικό επίπεδο και επίπεδο ευημερίας που έχουμε σήμερα με το ένα δέκατο των πόρων. Η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, η αναβιομηχάνιση και η βελτίωση του βιοτικού επιπέδου στην Ευρώπη μπορεί να επιτευχθούν μόνο μέσω της αποσύνδεσης της ανάπτυξης από τη χρήση των πόρων.

Σήμερα, η Ευρώπη εξαρτάται περισσότερο από κάθε άλλη περιοχή στον κόσμο από εισαγόμενους πόρους. Το 40% όλων των υλικών που χρησιμοποιούνται στην ΕΕ είναι εισαγόμενα. Στην περίπτωση ορισμένων στρατηγικών πόρων, όπως τα μεταλλεύματα και οι θρεπτικές ουσίες, το ποσοστό αυτό είναι ακόμη υψηλότερο. Ο φώσφορος, ο οποίος είναι καίριας σημασίας για την ευρωπαϊκή γεωργία, εισάγεται σε ποσοστό 92%, κυρίως από τη Ρωσία, τη Συρία, το Μαρόκο και την Τυνησία.

Η βελτίωση της αποδοτικής χρήσης των πόρων θα ωφελήσει την οικονομία και την ασφάλεια της ΕΕ, θα μειώσει την εξάρτησή της από τους πόρους και θα αποφέρει εξοικονόμηση σε επίπεδο κόστους υλικών. Επιπλέον, θα ευνοήσει την επιχειρηματική δραστηριότητα και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης στην Ευρώπη. Η αύξηση της παραγωγικότητας των πόρων κατά 2% ετησίως θα δημιουργήσει 2 εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας στην ΕΕ έως το 2030, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Πρόκειται για ένα αμοιβαία επωφελές σενάριο. Η αποδοτική χρήση των πόρων είναι η λύση στο οικολογικό δίλημμα και στις οικονομικές προκλήσεις που πασχίζει να αντιμετωπίσει η Ευρώπη.

Αλλαγή αντίληψης

Η ενίσχυση της αποδοτικής χρήσης των πόρων βασίζεται σε έξι βασικές έννοιες: κυκλική οικονομία, κλιμακωτή χρήση των πόρων, ιεράρχηση των αποβλήτων, διευρυμένη ευθύνη του παραγωγού, βιομηχανική συμβίωση και νέα επιχειρηματικά μοντέλα.

1. Για τη βελτίωση της αποδοτικής χρήσης των πόρων απαιτείται μετατόπιση από την τρέχουσα γραμμική οικονομία η οποία χαρακτηρίζεται από ένα μοντέλο παραγωγής και κατανάλωσης του τύπου «εξαγωγή-κατασκευή-κατανάλωση και διάθεση». Στην κυκλική οικονομία, σχεδόν όλα τα μη ανανεώσιμα υλικά κινούνται σε κλειστούς βρόχους. Τα απόβλητα που δημιουργούνται μετά την κατανάλωση συλλέγονται, ανακυκλώνονται και χρησιμοποιούνται αποτελεσματικά για τη δημιουργία νέων προϊόντων. Η κυκλική οικονομία θέτει τα απόβλητα εκτός σχεδιασμού. Οι πρωτογενείς πρώτες ύλες –είτε ανανεώσιμες είτε όχι– χρησιμοποιούνται μόνον όταν δεν υπάρχουν δευτερογενείς πρώτες ύλες. Οι ανανεώσιμοι πόροι χρησιμοποιούνται εντός των ορίων της βιωσιμότητας και της ικανότητας απορρόφησης των οικοσυστημάτων.

2. Η κλιμακωτή χρήση των πόρων είναι ένας τρόπος μεγιστοποίησης της αποδοτικότητάς τους. Εστιάζει στη συστηματική προσπάθεια εκμετάλλευσης των υλικών για προϊόντα υψηλότερης προστιθεμένης αξίας και στην επακόλουθη χρήση αυτών των υλικών ως πόρων σε άλλες κατηγορίες προϊόντων.

3. Η ιεράρχηση των αποβλήτων (πρόληψη, επαναχρησιμοποίηση, ανακύκλωση, ανάκτηση, διάθεση) επιτρέπει την εξασφάλιση μέγιστων οφελών από τα προϊόντα μέσω της μηδενικής σχεδόν παραγωγής αποβλήτων προς την κατεύθυνση μιας οικονομίας με μηδενικά απόβλητα.

4. Η διευρυμένη ευθύνη του παραγωγού καθιστά τους παραγωγούς υπεύθυνους για τη διαχείριση των προϊόντων τους στο τέλος κύκλου ζωής. Οι έμποροι λιανικής θα μπορούσαν να είναι υπεύθυνοι μόνο για την πώληση των υπηρεσιών που παρέχονται μέσω των προϊόντων, ενώ τα ίδια τα προϊόντα θα παραμένουν στην κυριότητα του παραγωγού ο οποίος και θα καθίσταται υπεύθυνος για τη διαχείρισή τους στο τέλος του κύκλου ζωής σύμφωνα με τις ισχύουσες ρυθμίσεις.

5. Στο πλαίσιο της βιομηχανικής συμβίωσης, οι παραγωγοί συνεργάζονται μεταξύ τους με σκοπό τη χρήση των υποπροϊόντων τους.

6. Δημιουργούνται νέα επιχειρηματικά μοντέλα με σκοπό τη βελτίωση της αποδοτικής χρήσης των πόρων. Ένα παράδειγμα των νέων αποδοτικών ως προς τη χρήση των πόρων επιχειρηματικών μοντέλων είναι η οικονομία της μίσθωσης, που αφορά την πώληση και τη διατήρηση της υπηρεσιακής διάστασης του προϊόντος αντί της πώλησης του προϊόντος αυτού καθεαυτού. Η μίσθωση παρέχει στις επιχειρήσεις μια σταθερή ροή εσόδων και δίνει κίνητρα τόσο στις εταιρείες όσο και στους πελάτες ώστε να μειώσουν τη χρήση των πόρων και να διατηρούν το προϊόν σε καλή κατάσταση.

Νομοθετικά και οικονομικά κίνητρα για τη δημιουργία της απαιτούμενης μόχλευσης

Οι τρέχουσες πολιτικές δεν επικεντρώνουν επαρκώς τις προσπάθειες προς αυτήν την αλλαγή αντίληψης. Η Ευρώπη βρίσκεται εγκλωβισμένη σε ένα σύστημα στο οποίο πολύτιμα υλικά, πολλά εκ των οποίων έχουν υψηλό περιβαλλοντικό και κοινωνικό κόστος, καταλήγουν σε χώρους υγειονομικής ταφής ή αποτέφρωσης. Εξακολουθεί να μην υπάρχει μια λειτουργική αγορά δευτερογενών πρώτων υλών.

Για να αλλάξει η παρούσα κατάσταση, πρέπει να παρασχεθούν τόσο νομοθετικά όσο και οικονομικά κίνητρα τα οποία θα δημιουργήσουν μόχλευση, όπως:

•   Στήριξη της καινοτομίας όσον αφορά τα αποδοτικά ως προς τη χρήση των πόρων προϊόντα και υπηρεσίες μέσω διαφόρων χρηματοδοτικών μηχανισμών.

•   Στήριξη της ζήτησης για τα εν λόγω προϊόντα μέσω δημόσιων συμβάσεων και φιλικών προς το περιβάλλον φόρων, και επιβολή τελών τα οποία αποθαρρύνουν την κατανάλωση προϊόντων και υπηρεσιών που δεν είναι αποδοτικά ως προς τη χρήση των πόρων.

•   Επιβολή απαιτήσεων οικολογικού σχεδιασμού όσον αφορά τα προϊόντα, για παράδειγμα μέσω μιας ορθής οδηγίας για τον οικολογικό σχεδιασμό. Η διασφάλιση ότι τα εισαγόμενα εμπορεύματα συμμορφώνονται εξίσου με τις εν λόγω απαιτήσεις και η ουσιαστική βελτίωση της χαλαρής εποπτείας της αγοράς αποτελούν προϋποθέσεις για την εξασφάλιση της αποδοτικής χρήσης των πόρων σε επίπεδο προϊόντων.

•   Η διασφάλιση ότι η ισχύουσα νομοθεσία δεν εμποδίζει την ανάπτυξη αποδοτικών ως προς τη χρήση των πόρων προϊόντων, υπηρεσιών ή επιχειρηματικών μοντέλων. Τέτοιου είδους εμπόδια εντοπίζονται, για παράδειγμα, στη νομοθεσία για την ασφάλεια και τον ανταγωνισμό.

•   Σταδιακή κατάργηση επιζήμιων για το περιβάλλον επιδοτήσεων (π.χ. επιχορηγήσεις των ταμείων συνοχής για την κατασκευή νέων χώρων υγειονομικής ταφής ή εγκαταστάσεων αποτέφρωσης).

Η νομοθεσία στον τομέα των χρηματοοικονομικών και των οικονομικών δεν λαμβάνει υπόψη την αξία των οικοσυστημικών υπηρεσιών και της βιοποικιλότητας ούτε τους οικολογικούς και κοινωνικούς κινδύνους. Οι εν λόγω κίνδυνοι ενέχουν επίσης οικονομικούς κινδύνους για τις μακροπρόθεσμες οικονομικές επιδόσεις, κάτι το οποίο δεν αντικατοπτρίζεται στη συμβατική χρηματοοικονομική ανάλυση. Το γεγονός αυτό οδηγεί σε ανισοβαρή κατανομή των κεφαλαίων.

Η βελτιωμένη λογοδοσία όσον αφορά τους συστημικούς κινδύνους της περιβαλλοντικής υποβάθμισης και της υπερεκμετάλλευσης των πόρων καθώς και η αδράνεια που παρατηρείται επί του παρόντος στη βραχυπρόθεσμη πορεία των αγορών πρέπει να περιλαμβάνονται στις οικονομικές καταστάσεις, στη λογιστική νομοθεσία και στις ολοκληρωμένες εκθέσεις. Η έλλειψη πόρων και οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι πρέπει να ενσωματωθούν στη χρηματοπιστωτική νομοθεσία η οποία αφορά, μεταξύ άλλων, τις αξιολογήσεις πιστοληπτικής ικανότητας, τις κεφαλαιακές απαιτήσεις, τα συστήματα ασφάλισης, τις πληροφορίες για χρηματοοικονομικά προϊόντα, τη λογιστική και τους ελέγχους. Οι κεφαλαιακές αγορές μπορούν να αναπροσανατολιστούν προς τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα μέσω της ενσωμάτωσης περιβαλλοντικών, κοινωνικών παραγόντων και παραγόντων διακυβέρνησης. Οι υψηλοί περιβαλλοντικοί κίνδυνοι θα πρέπει να αντικατοπτρίζονται στις υψηλότερες κεφαλαιακές απαιτήσεις.

Απαιτείται επίσης ένα νέο και σαφές πλαίσιο πολιτικής που θα στρέψει το ενδιαφέρον των ιδιωτικών και θεσμικών επενδυτών στις βιώσιμες επενδύσεις με μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να δημιουργήσουν την αναγκαία ασφάλεια δικαίου που θα οδηγήσει σε αποδοτικές ως προς τη χρήση των πόρων επενδύσεις και επιχειρηματικές στρατηγικές.

Οι επιχειρήσεις και το περιβάλλον έχουν αμοιβαία και όχι αντικρουόμενα συμφέροντα και οφέλη. Η ένταση που παρατηρείται σε όλους τους τομείς αφορά τις επιχειρήσεις που στηρίζουν την επιχειρηματική τους δραστηριότητα στην καινοτομία και την αποδοτική χρήση των πόρων και τις επιχειρήσεις που παραμένουν εγκλωβισμένες σε πολιτικές και συνθήκες αγοράς άλλων εποχών.

Η αναβιομηχάνιση της Ευρώπης μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω των καινοτόμων επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν αποτελεσματικά τους πόρους. Η διαδικασία της αλλαγής πρέπει να ξεκινήσει επειγόντως έτσι ώστε να αποτραπεί ο εγκλωβισμός σε αναποτελεσματικές ως προς τη χρήση των πόρων δομές.

Βιώσιμα κτίρια

Στην ΕΕ, τα κτίρια αντιπροσωπεύουν το 40% της τελικής χρήσης ενέργειας και το 36% των εκπομπών CO2. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην αποδοτική χρήση των πόρων του δομημένου περιβάλλοντος και των κτιρίων.

Ορισμένες φορές, η έννοια των βιώσιμων κτιρίων καλύπτει μόνον τις επιλογές υλικών ή την ενεργειακή απόδοση. Ωστόσο, η έννοια είναι κατά πολύ ευρύτερη. Για να μπορεί ένα κτίριο να είναι βιώσιμο, πρέπει να εξετάζεται ολόκληρος ο κύκλος ζωής του, από τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό, τη στατική μελέτη και σχεδιασμό έως την κατασκευή και τις επιλογές υλικών καθώς και τη λειτουργία, την τροποποίηση και την ανακαίνιση έως την τελική του διάθεση. Πρέπει επίσης η έξυπνη και βιώσιμη διαχείριση της χρήσης γης και οι πράσινες υποδομές να ενταχθούν στο πλαίσιο για τα βιώσιμα κτίρια. Οι λύσεις σε επίπεδο πολεοδομικού σχεδιασμού και μεταφορών επίσης συμβάλλουν σε σημαντικό βαθμό στην οικοδόμηση μιας βιώσιμης κοινωνίας.

Κατά τον καθορισμό προτύπων για τα βιώσιμα κτίρια, απαιτείται υψηλό επίπεδο φιλοδοξίας. Δεδομένου ότι ανακαινίσεις πραγματοποιούνται σπανίως, είναι προς το συμφέρον της κοινωνίας και του ιδιοκτήτη του κτιρίου να γίνονται με τον σωστό τρόπο. Όλες οι ανακαινίσεις που πραγματοποιούνται σήμερα θα πρέπει να στοχεύουν στην αποδοτικότερη δυνατή χρήση των πόρων.

Δεδομένου ότι το απόθεμα κατοικιών για το 2050 έχει ήδη καλυφθεί κατά 90%, απαιτούνται φιλόδοξες πολιτικές που θα στηρίζουν τις ανακαινίσεις των υφισταμένων κτιρίων με σκοπό τη δημιουργία ενός αποδοτικού από πλευράς πόρων και υψηλών επιδόσεων δομημένου περιβάλλοντος στο μέλλον. Οι ανακαινίσεις θα προσφέρουν πληθώρα οφελών σε ένα ευρύ φάσμα πεδίων, όπως η ποιότητα του αέρα εσωτερικών χώρων και η αυξημένη ζήτηση για ΜΜΕ, οι οποίες καταλαμβάνουν ηγετική θέση στον τομέα της ανακαίνισης κτιρίων, όπου δεν είναι δυνατή η μεταφορά θέσεων εργασίας εκτός της Ευρώπης.

Εξακολουθεί να υπάρχει μεγάλη ασυνέπεια όσον αφορά τον ορισμό των βιώσιμων οικοδομικών και κατασκευαστικών υλικών. Η έννοια των βιώσιμων κτιρίων είναι περιορισμένη λόγω της έλλειψης εναρμόνισης, γεγονός που συνεπάγεται υψηλό κόστος, οδηγεί σε έλλειψη εμπιστοσύνης, δυσχεραίνει την επικοινωνία και καθιστά σχεδόν αδύνατη τη χρήση δεικτών αναφοράς για τον τομέα συνολικά.

Τα εμπόδια στην αξιοποίηση του δυναμικού των κτιριακών πόρων είναι συνήθως οικονομικής φύσεως: η υγειονομική ταφή κοστίζει λιγότερο από τη συλλογή, τη διαλογή και την ανακύκλωση. Επιπλέον, πολλά κράτη μέλη δεν διαθέτουν υποδομές ανακύκλωσης.

Τα κίνητρα και οι υποχρεώσεις θα οδηγήσουν στη βελτίωση του σχεδιασμού της χρήσης των πόρων και σε καλύτερες επιλογές βιώσιμων υλικών σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής των κτιρίων.

Μέτρηση της προόδου

Η αποτελεσματική διαχείριση των πόρων απαιτεί μετρήσεις, και οι μετρήσεις απαιτούν κοινώς συμφωνημένους δείκτες και συμμετοχή όλων των μερών.

Ως εκ τούτου, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να αναπτύξει έναν δεσμευτικό βασικό δείκτη για την αποδοτική χρήση των πόρων. Ωστόσο, η ανάπτυξη βασικού δείκτη δεν επαρκεί για τη μέτρηση της προόδου. Ο δείκτης αυτός πρέπει να συμπληρώνεται με υποδείκτες για τις διάφορες πτυχές της αποδοτικότητας των πόρων. Οι υποδείκτες προσδιορίζουν με περισσότερη σαφήνεια ποιοι συμβιβασμοί είναι περισσότερο εύλογοι και οικονομικά αποδοτικοί.

Η σημασία των δεικτών καταδεικνύεται καλύτερα μέσα από το παράδειγμα της λογιστικής. Τα λογιστικά έσοδα των επιχειρήσεων δημοσιεύονται σε περιοδική βάση και υπόκεινται στην υποχρέωση υποβολής εκθέσεων με βάση τα λογιστικά πρότυπα. Τα λογιστικά έσοδα αντιστοιχούν στα χρήματα που εισπράττει μια εταιρεία σε μια δεδομένη χρονική περίοδο. Οι διάφοροι χρηματοοικονομικοί υποδείκτες μπορούν να προσδιορίσουν σε τι οφείλεται το έλλειμμα ή το κέρδος μιας εταιρείας.

Εάν κάθε εταιρεία υπέβαλλε εκθέσεις σχετικά τις χρηματοοικονομικές ροές της σύμφωνα με τα δικά της προτιμώμενα συστήματα και εάν οι εν λόγω εκθέσεις ήταν εθελοντικές, κανένα από αυτά τα δεδομένα δεν θα ήταν συγκρίσιμο ή αξιόπιστο. Παρόμοιοι λόγοι καθιστούν χρήσιμους τους δείκτες για την αποδοτική χρήση των πόρων. Η κατανάλωση πόρων σε κάθε κράτος μέλος καθώς και η κατανάλωση πόρων του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα θα πρέπει να επιμετρώνται με ομοιόμορφο τρόπο. Οι δείκτες θα πρέπει επίσης να λαμβάνουν υπόψη τις εισαγωγές και όχι μόνο τα εμπορεύματα εγχώριας παραγωγής. Σε επίπεδο επιχειρήσεων, η λογιστική παρακολούθηση των πόρων προϋποθέτει την ανάπτυξη παρόμοιων μεθόδων με αυτές που χρησιμοποιούνται στη χρηματοοικονομική λογιστική.

Με βάση τους παραπάνω δείκτες, η ΕΕ πρέπει να θεσπίσει έναν φιλόδοξο βασικό στόχο για την αποδοτική χρήση των πόρων και να προσφέρει ευρύ φάσμα δυνατοτήτων σχετικά με τα καινοτόμα επιχειρηματικά μοντέλα και τις επιλογές πολιτικής.


ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων (1.6.2015)

προς την Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων

σχετικά με την αποδοτικότητα των πόρων: προς μια κυκλική οικονομία

(2014/2208(INI))

Συντάκτρια γνωμοδότησης: Tiziana Beghin

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων καλεί την Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων, που είναι αρμόδια επί της ουσίας, να συμπεριλάβει στην πρόταση ψηφίσματός της τις ακόλουθες προτάσεις:

1.  εκφράζει τη λύπη του για την απόσυρση της νομοθετικής δέσμης για την κυκλική οικονομία, οι διατάξεις της οποίας θα είχαν συμβάλει στη δημιουργία έως 180.000 θέσεων εργασίας μόνο στον τομέα διαχείρισης των αποβλήτων της ΕΕ και καλεί την Επιτροπή να υποβάλει μια ισορροπημένη νέα πρόταση, το αργότερο στο τέλος του 2015, η οποία να είναι τουλάχιστον εξίσου φιλόδοξη με την αρχική πρόταση, θα συνοδεύεται από διεξοδική εκτίμηση επιπτώσεων και θα εστιάζει στην έννοια της μη δημιουργίας αποβλήτων καταρχήν·

2.  επισημαίνει το γεγονός ότι ο τομέας των περιβαλλοντικών υπηρεσιών παρουσίασε ισχυρή ανθεκτικότητα ακόμη και κατά τα έτη της οικονομικής κρίσεως και υπογραμμίζει ότι μια καλά ανεπτυγμένη κυκλική οικονομία έχει το δυναμικό να δημιουργήσει εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας σε όλη την Ευρώπη, που δεν επιδέχονται μετεγκατάσταση και απαιτούν διάφορα επίπεδα δεξιοτήτων, με παράλληλο σεβασμό των δικαιωμάτων των εργαζομένων και των συλλογικών συμβάσεων· τονίζει ότι, για την πλήρη αξιοποίηση του δυναμικού της, απαιτείται μια αλλαγή αντίληψης της κοινωνίας όσον αφορά την καθοριστική σημασία της αποδοτικής χρήσης των πόρων· τονίζει ότι οι κυβερνήσεις πρέπει να εξασφαλίσουν μια συνεκτική και ολοκληρωμένη προσέγγιση πολιτικής, ώστε να υποστηρίξουν την αλλαγή αυτή, και ότι πρέπει να δημιουργηθούν ευκαιρίες για την απόκτηση των δεξιοτήτων που έχει ανάγκη η κυκλική οικονομία·

3.  τονίζει ότι η κυκλική οικονομία θα οδηγήσει σε μια βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη και ότι έχει μακροχρόνιες επωφελείς συνέπειες για την αγορά εργασίας, αφού επιτρέπει να δημιουργηθούν ποιοτικές και βιώσιμες θέσεις απασχόλησης και δίνει ώθηση στην καινοτομία· πιστεύει ότι μια γνήσια ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική, που θα βασίζεται στην οικονομική και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα και στοχεύει στην υπέρβαση του επιχειρηματικού μοντέλου «πάρε-κατασκεύασε-κατανάλωσε-πέταξε», συνιστά ουσιώδες επίτευγμα·

4.  επιμένει ότι η κυκλική οικονομία παράγει διάσπαρτες, αποκεντρωμένες θέσεις εργασίας, και με τον τρόπο αυτόν υποστηρίζει τις ΜΜΕ, βοηθά στην αντιμετώπιση του προβλήματος της υψηλής ανεργίας σε φτωχές περιφέρειες που έχουν πληγεί από την παγκοσμιοποίηση και την αποβιομηχάνιση, μειώνει τις ανισότητες και επιτυγχάνει τους στόχους της πολιτικής συνοχής της ΕΕ· υπογραμμίζει τη σημασία του ρόλου των τοπικών και περιφερειακών αρχών στον σχεδιασμό και την υποστήριξη μιας παρόμοιας εξέλιξης·

5.  αναγνωρίζει τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζει η κοινωνική επιχείρηση, ιδίως όσον αφορά τη βελτίωση των ευκαιριών απασχόλησης για όσους αποκλείονται από την αγορά εργασίας, π.χ. στον τομέα της επισκευής και επαναχρησιμοποίησης· πιστεύει ότι ο οικολογικός σχεδιασμός ο οποίος βοηθά την επισκευή, επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της κυκλικής οικονομίας·

6.  τονίζει ότι, ενώ οι δραστηριότητες της κυκλικής οικονομίας δεν είναι εντατικές από την άποψη της χρήσης πόρων, είναι εντατικές όσον αφορά τη χρήση εργασίας σε σύγκριση με τη συμβατική οικονομία και, ως εκ τούτου, διαθέτουν υψηλό δυναμικό για δημιουργία θέσεων απασχόλησης· καλεί τα κράτη μέλη να παράσχουν ολοκληρωμένη προστασία στον τομέα της επαγγελματικής υγείας των εργαζομένων, κυρίως σε τομείς όπου τα προϊόντα τα οποία περιέχουν ιδιαίτερα επικίνδυνα συστατικά στοιχεία ανακυκλώνονται· τονίζει σχετικά ότι οι εν λόγω δραστηριότητες θα πρέπει να έχουν προτεραιότητα στις ευρωπαϊκές επενδύσεις, κυρίως από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ)·

7.  πιστεύει ότι η επένδυση σε χώρους υγειονομικής ταφής και αποτέφρωσης αποβλήτων, απομακρύνει πόρους οι οποίοι θα μπορούσαν να επενδυθούν σε δραστηριότητες που δημιουργούν θέσεις απασχόλησης όπως η πρόληψη της δημιουργίας αποβλήτων, η επαναχρησιμοποίηση, η επισκευή και η προετοιμασία για επαναχρησιμοποίηση· καλεί την Επιτροπή να διασφαλίσει ότι η χρηματοδότηση στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής της ΕΕ στοχεύει στις δραστηριότητες της κυκλικής οικονομίας και δεν διατίθεται για χώρους υγειονομικής ταφής και αποτέφρωσης αποβλήτων·

8.  πιστεύει ότι η κυκλική οικονομία αποτελεί ένα από τα βασικά στοιχεία που θα αντισταθμίσουν τη μείωση των εξειδικευμένων θέσεων εργασίας καθώς και των θέσεων απασχόλησης μέσου επιπέδου και θα δημιουργήσουν μόνιμες θέσεις απασχόλησης που απαιτούν υψηλά επίπεδα επαγγελματικών δεξιοτήτων, για παράδειγμα στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης ή και στον σχεδιασμό καθ' όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής ενός προϊόντος·

9.  τονίζει ότι μια αποτελεσματική και με άφθονες θέσεις εργασίας μετάβαση προς την κυκλική οικονομία απαιτεί την πρόβλεψη (δηλαδή την αναγνώριση των ελλείψεων σε δεξιότητες), την προορατική διαχείριση του μετασχηματισμού και τον μακροχρόνιο σχεδιασμό, μεταξύ άλλων και στο πλαίσιο της επαναβιομηχάνισης, ιδίως στους τομείς που έχουν πληγεί περισσότερο από την οικονομική κρίση· σημειώνει, συνεπώς, τη σημασία της εκπαίδευσης, κατάρτισης και επανακατάρτισης των εργαζομένων, ιδίως σε τομείς που χρησιμοποιούν αποτελεσματικά τους πόρους, καθώς και τη σημασία του κοινωνικού διαλόγου για το θεματολόγιο της κυκλικής οικονομίας· ζητεί μέτρα τα οποία θα βελτιώσουν την ποιότητα της πληροφόρησης, της παροχής συμβουλών και της καθοδήγησης σχετικά με τις σταδιοδρομίες και τις δεξιότητες οι οποίες απαιτούνται προκειμένου να αξιοποιηθούν οι ευκαιρίες απασχόλησης που παρέχονται από την κυκλική οικονομία·

10. σημειώνει ότι κατά τη μετάβαση προς μια κυκλική οικονομία, ο εσωτερικός μετασχηματισμός και ο επαναπροσδιορισμός των θέσεων εργασίας μπορεί να επηρεάσει τους τομείς με υψηλό μερίδιο εκπομπών· ζητεί, κατά συνέπεια, από τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να συνεργαστούν με τους κοινωνικούς εταίρους και να αναπτύξουν τους απαραίτητους οδικούς χάρτες και τους κατάλληλους μηχανισμούς αλληλεγγύης (δηλαδή : οικονομική υποστήριξη, οικονομικά κίνητρα για επιχειρηματικές πρωτοβουλίες, καθώς χρήση υπαρχόντων πόρων της ΕΕ για επανεκπαίδευση και αναβάθμιση δεξιοτήτων) για να αντισταθμίσουν τις δυσμενείς επιπτώσεις της μετάβασης για όλους τους εμπλεκομένους και ιδίως για ορισμένες κατηγορίες εργαζομένων και κοινωνικά ευάλωτων ομάδων·

11. πιστεύει ακράδαντα ότι η μετάβαση προς μια κυκλική οικονομία απαιτεί αποφασιστική δράση και κίνητρα από τα κράτη μέλη και την Επιτροπή· καλεί τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να θέσουν σε εφαρμογή ένα ορθό ρυθμιστικό περιβάλλον και να θεσπίσουν τις κατάλληλες πολιτικές για την επαναχρησιμοποίηση, την επισκευή και την προετοιμασία για επαναχρησιμοποίηση· ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να θέσουν σε εφαρμογή φορολογικά κίνητρα τα οποία θα τονώσουν την ανάπτυξη της κυκλικής οικονομίας, όπως η μετατόπιση του βάρους της φορολογίας από την εργασία και η διαφοροποίηση των συντελεστών ΦΠΑ σύμφωνα με την ιεράρχηση των αποβλήτων, καθιστώντας με τον τρόπο αυτό την αποδοτική χρήση των πόρων, την ανακύκλωση, την αποκατάσταση και την επαναχρησιμοποίηση ελκυστικότερες και συμβάλλοντας στη δημιουργία ανάπτυξης με άφθονες θέσεις εργασίας· τονίζει ότι οι ενέργειες που θα γίνουν δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να έχουν ως αποτέλεσμα περικοπές στην κάλυψη κοινωνικής ασφάλισης των εργαζομένων και πρέπει να σέβονται τα δικαιώματα των εργαζομένων στην κοινωνική προστασία·

12. καλεί τα κράτη μέλη να προωθήσουν την κυκλική οικονομία στις τοπικές περιφερειακές και δημοτικές αρχές, που αντιπροσωπεύουν το πλέον κατάλληλο επίπεδο για την εφαρμογή σχετικών δραστηριοτήτων σε μακροπρόθεσμη βάση·

13. τονίζει την ανάγκη περιορισμού του διοικητικού βάρους για τις επιχειρήσεις, και ιδίως για τις ΜΜΕ και τις πολύ μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες εκπροσωπούν 99% των επιχειρήσεων της Ένωσης και δημιουργούν πάνω από 85% των θέσεων απασχόλησης στην ήπειρο, διατηρώντας ταυτόχρονα τα κοινωνικά δικαιώματα των εργαζομένων· υπενθυμίζει ότι ως μέρος μιας προορατικής προσέγγισης, τα φορολογικά κίνητρα και η διευκόλυνση της πρόσβασης στην πίστωση για τις επιχειρήσεις του τομέα μπορούν να εκπροσωπούν ένα σημαντικό μοχλό·

14. τονίζει ότι η μετάβαση προς μια βιώσιμη και κυκλική οικονομία θα πρέπει να συνδυάζει φιλόδοξους περιβαλλοντικούς στόχους με ισχυρές κοινωνικές απαιτήσεις, συμπεριλαμβανομένης της προώθησης της αξιοπρεπούς εργασίας, της υγείας και των ασφαλών συνθηκών εργασίας (δηλαδή: εξασφαλίζοντας ότι οι εργαζόμενοι δεν εκτίθενται σε επιβλαβείς ουσίες στον χώρο εργασίας τους)·

15. υπενθυμίζει τη σημασία της απλοποίησης των υποχρεώσεων κοινοποίησης των κρατών μελών, κυρίως με τον εξορθολογισμό των μεθόδων υπολογισμού των σχετικών στόχων για τα αστικά απόβλητα, την υγειονομική ταφή και τα απόβλητα συσκευασίας·

16. καλεί την Επιτροπή να εγγυηθεί ότι θα λαμβάνονται υπόψη τα κοινωνικά και περιβαλλοντικά πρότυπα στις διαδικασίες ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων, απαραίτητη προϋπόθεση για την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης και τη μετάβαση προς μια κυκλική οικονομία·

17. καλεί τους διάφορους φορείς να αναπτύξουν εταιρικές σχέσεις δημοσίου-ιδιωτικού τομέα για να βελτιστοποιήσουν τη δημιουργία μιας κυκλικής οικονομίας σε πολλούς κλάδους·

18. υπενθυμίζει ότι η ορθή διαχείριση των επικίνδυνων αποβλήτων παραμένει προβληματική, ιδίως για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων· χαιρετίζει, στο πλαίσιο αυτό, τη θέληση να ενισχυθεί η καταγραφή των δεδομένων και η ιχνηλασιμότητα των επικινδύνων αποβλήτων με τη δημιουργία σχετικών μητρώων και την προβολή των πλεονεκτημάτων και των ανεπαρκειών των συστημάτων διαχείρισης των κρατών μελών· καλεί τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να θεσπίσουν όλα τα απαραίτητα μέσα για να προστατεύσουν τους εργαζόμενους που έρχονται σε επαφή με επικίνδυνες ουσίες.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Ημερομηνία έγκρισης

28.5.2015

 

 

 

Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας

+:

–:

0:

50

0

0

Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Laura Agea, Guillaume Balas, Brando Benifei, David Casa, Ole Christensen, Agnes Jongerius, Jan Keller, Agnieszka Kozłowska-Rajewicz, Zdzisław Krasnodębski, Jean Lambert, Jérôme Lavrilleux, Patrick Le Hyaric, Jeroen Lenaers, Verónica Lope Fontagné, Javi López, Thomas Mann, Dominique Martin, Anthea McIntyre, Joëlle Mélin, Elisabeth Morin-Chartier, Emilian Pavel, Terry Reintke, Claude Rolin, Anne Sander, Sven Schulze, Siôn Simon, Jutta Steinruck, Yana Toom, Ulrike Trebesius, Marita Ulvskog, Tatjana Ždanoka, Jana Žitňanská, Inês Cristina Zuber, Георги Пирински

Αναπληρωτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Heinz K. Becker, Lynn Boylan, Mercedes Bresso, Deirdre Clune, Tania González Peñas, Eduard Kukan, Edouard Martin, Evelyn Regner, Csaba Sógor, Амджад Башир

Αναπληρωτές (άρθρο 200 παρ. 2) παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Marco Affronte, Andor Deli, Norica Nicolai, Urmas Paet, Pavel Telička, Marco Zanni


ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ της Επιτροπής Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας (2.6.2015)

προς την Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων

σχετικά με την αποδοτικότητα των πόρων: προς μια κυκλική οικονομία

(2014/2208(INI))

Συντάκτης γνωμοδότησης: Benedek Jávor

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η Επιτροπή Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας καλεί την Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων, που είναι αρμόδια επί της ουσίας, να συμπεριλάβει στην πρόταση ψηφίσματός της τις ακόλουθες προτάσεις:

1.  υπενθυμίζει ότι η Ευρώπη αποτελεί καθαρό εισαγωγέα φυσικών πόρων και ότι οι τιμές των πόρων αυξήθηκαν κατά 147% την πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα(1)1, καθιστώντας ιδιαίτερα ευάλωτη την οικονομία της Ευρώπης· πιστεύει ότι, προκειμένου να αντιμετωπίσει τις παγκόσμιες προκλήσεις και την εξάρτηση της ΕΕ από φυσικούς πόρους, είναι σημαντικό η ενέργεια και η αποδοτικότητα των πόρων να αποτελέσουν τη βάση της ευρωπαϊκής βιομηχανικής ανανέωσης, έτσι ώστε η ΕΕ να διατηρήσει την ανταγωνιστικότητά της στο μέλλον, στηριζόμενη σε καινοτόμους κλάδους, να τονώσει την παραγωγική ικανότητα και να δημιουργήσει νέες, βιώσιμες και αξιοπρεπώς αμειβόμενες θέσεις εργασίας, μεταξύ των οποίων και θέσεις υψηλής ειδίκευσης·

2.  επισημαίνει ότι, προκειμένου να προωθεί η κυκλική οικονομία, απαιτείται μια αλλαγή τρόπου σκέψης, ώστε να μην σπαταλούνται πόροι· πιστεύει ότι για μια τέτοια αλλαγή πρέπει να δοθούν τα κατάλληλα σήματα στους παραγωγούς και τους καταναλωτές, όπως μέσα από ένα δυναμικό φορολογικό και ρυθμιστικό πλαίσιο, ώστε να επιταχυνθεί η μετάβαση προς μια οικονομία βασισμένη στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και να περιοριστούν οι ενδεχόμενες αρνητικές επιπτώσεις· πιστεύει ότι απαιτείται ένας συνδυασμός προσεγγίσεων που θα σέβονται την επικουρικότητα σε διάφορα επίπεδα πολιτικής, μεταξύ των οποίων:

–   εσωτερίκευση των εξωτερικών παραγόντων και προώθηση της αρχής της κλιμακωτής χρήσης των πόρων,

–   χρήση ανακυκλώσιμων αποβλήτων ως σημαντική, αξιόπιστη πηγή πρώτης ύλης, μέσω της ανάπτυξης κύκλων για μη τοξικές ύλες,

–   εστίαση σε κύκλους βασικών υλικών, αντιμετώπιση προϊόντων υψηλής έντασης πόρων και ανταμοιβή των πρωτοπόρων,

–   συγκρότηση επιχειρηματικών μοντέλων που θα δίνουν κίνητρα για τη διαμόρφωση κλειστών κυκλωμάτων υλικών και προϊόντων,

–   σχεδιασμό προϊόντων έτσι ώστε να έχουν μεγάλη διάρκεια, να μπορούν να επισκευαστούν εύκολα και να είναι εύκολη η επαναχρησιμοποίηση ή ανακύκλωση των συστατικών τους μερών,

–   οργάνωση της υλικοτεχνικής υποστήριξης έτσι ώστε τα προϊόντα που δεν χρησιμοποιούνται πλέον να επιστρέφονται εύκολα και αποδοτικά στην αρχή της αλυσίδας,

–   στόχευση στη βελτίωση της νομοθεσίας, εφαρμόζοντας αποδεδειγμένες ορθές πρακτικές, απλουστεύοντας και/ή εναρμονίζοντας τη νομοθεσία της ΕΕ όπου κρίνεται απαραίτητο και εξασφάλιση καλύτερης εφαρμογής της·

3.  τονίζει ότι η βελτίωση της χρήσης των πόρων μέσω της βελτίωσης των απαιτήσεων σχεδιασμού και η θέσπιση νομοθεσίας περί αποβλήτων που θα διασφαλίζει την ανοδική κίνηση της ιεραρχίας των αποβλήτων, ενθαρρύνοντας έτσι την πρόληψη, την επαναχρησιμοποίηση, την προετοιμασία της επαναχρησιμοποίησης και την ανακύκλωση των αποβλήτων, θα μπορούσε να επιφέρει σημαντική καθαρή εξοικονόμηση πόρων για τις επιχειρήσεις της ΕΕ, τις δημόσιες αρχές και τους καταναλωτές, που εκτιμάται σε 600 δισεκατομμύρια ευρώ, ή 8% του ετήσιου κύκλου εργασιών, καθώς και μείωση των συνολικών ετήσιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 2-4%· τονίζει ότι η αύξηση της παραγωγικότητας των πόρων κατά 30% έως το 2030 θα μπορούσε να αυξήσει το ΑΕΠ κατά σχεδόν 1% και να δημιουργήσει 2 εκατομμύρια πρόσθετες βιώσιμες θέσεις εργασίας(2)1· υπενθυμίζει ότι η αποδοτικότητα των πόρων αποτελεί στόχο προτεραιότητας του 7ου προγράμματος περιβαλλοντικής δράσης, στο οποίο επισημαίνεται η ανάγκη τόνωσης της παραγωγής και της ζήτησης περιβαλλοντικά βιώσιμων προϊόντων και υπηρεσιών από τους καταναλωτές μέσω πολιτικών που προάγουν τη διαθεσιμότητα, την προσιτή τιμή, τη λειτουργικότητα και την ελκυστικότητά τους· τονίζει ότι η σπανιότητα των φυσικών πόρων επιβάλλει την επιδίωξη της απόλυτης αποσύνδεσης, ώστε η χρήση των πόρων και η αύξηση του ΑΕγχΠ να μην ξεπερνούν τα βιοφυσικά όρια του πλανήτη·

4.  υπογραμμίζει τη σημασία των στόχων της ΕΕ για τη διαμόρφωση ισότιμου πεδίου ανταγωνισμού·

5.  επισημαίνει την ανάλυση της Επιτροπής, η οποία δείχνει ότι η υιοθέτηση νέων στόχων για τα απόβλητα θα μπορούσε να δημιουργήσει 180.000 θέσεις εργασίας, να καταστήσει την Ευρώπη πιο ανταγωνιστική και να μειώσει τη ζήτηση για δαπανηρούς και σπάνιους πόρους(3)2· λυπάται για την απόσυρση της νομοθετικής πρότασης σχετικά με τα απόβλητα(4)3, αλλά βλέπει στην ανακοίνωση του Αντιπροέδρου Timmerman, στη σύνοδο του Κοινοβουλίου τον Δεκέμβριο του 2014, την ευκαιρία για μια νέα και πιο φιλόδοξη δέσμη για την κυκλική οικονομία (ΔΚΟ), που θα πρέπει να παρουσιαστεί περί τα τέλη του 2015· ζητεί να υποβληθεί, ως μέρος της δέσμης για την κυκλική οικονομία, πριν από το τέλος του 2015, μια νομοθετική πρόταση, βασισμένη σε σχετική εκτίμηση αντικτύπου, που θα αντιμετωπίζει όχι μόνο τις οικιακές αλλά και τις βιομηχανικές και τις εμπορικές ροές αποβλήτων και θα ορίζει ποσοτικούς στόχους· ζητεί η νέα ΔΚΟ να αντιμετωπίζει συγκεκριμένες ροές αποβλήτων, περιλαμβανομένων των οργανικών αποβλήτων, των αποβλήτων ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού (ΑΗΗΕ) και των υπολειμμάτων κατασκευών·

6.  ζητεί η ΔΚΟ να περιλαμβάνει διατάξεις που θα θεσπίζουν, σύμφωνα με τις συστάσεις της πλατφόρμας για την αποδοτικότητα των ευρωπαϊκών πόρων(5)4, τη δέσμη της ΕΕ για το κλίμα και την ενέργεια και το έβδομο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον, ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο πολιτικής που θα αυξάνει σημαντικά την ανεξαρτησία της Ευρώπης ως προς τους πόρους, μέσω συγκεκριμένων στόχων πολιτικής και της καλύτερης ενσωμάτωσης και εκσυγχρονισμού των υφιστάμενων εργαλείων πολιτικής, όπως με την πλήρη εφαρμογή και επέκταση της οδηγίας για τον οικολογικό σχεδιασμό και της οδηγίας για την οικολογική σήμανση σε διάφορους τύπους προϊόντων και στη διάσταση της αποδοτικότητας των πόρων· επιμένει ότι τα εργαλεία και τα μέτρα πρέπει να εξασφαλίζουν πραγματικές ευκαιρίες για τις ΜΜΕ, ως καίριους παράγοντες, αλλά και για τις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας και τις τοπικές αρχές, και την ενεργό συμμετοχή τους στην κυκλική οικονομία· τονίζει ότι το πλαίσιο πρέπει να περιλαμβάνει συγκεκριμένες πολιτικές για μια διατηρήσιμη δημιουργία τοπικών θέσεων εργασίας, να αποφύγει τις υπερβολικές διοικητικές απαιτήσεις και να παραμείνει προσιτό για τα νοικοκυριά·

7.  ζητεί η ΔΚΟ να προβλέπει ειδικά μέτρα υποστήριξης για τις ΜΜΕ, όπως μέτρα για την αύξηση της ευαισθητοποίησης, τεχνική συνδρομή και πρόσβαση σε χρηματοδότηση, σε ενημέρωση και σε δεξιότητες· υποστηρίζει την εφαρμογή του πράσινου σχεδίου δράσης για τις ΜΜΕ και επικροτεί τη συγκρότηση ενός ευρωπαϊκού κέντρου αριστείας για την αποδοτική χρήση των πόρων, με σκοπό την παροχή συμβουλών και βοήθειας σε ΜΜΕ που επιδιώκουν να βελτιώσουν τις επιδόσεις τους στον τομέα της αποδοτικής χρήσης των πόρων·

8.  τονίζει την ανάγκη να εξασφαλιστεί ισότιμο πεδίο ανταγωνισμού μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών εταιρειών που ασχολούνται με τα απόβλητα, ακόμα και όταν υπάρχει ένα δημοτικό ή δημόσιο μονοπώλιο για την οργάνωση της συλλογής αποβλήτων·

9.  καλεί τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να ενισχύσουν το ρυθμιστικό πλαίσιο για τη διευρυμένη ευθύνη των παραγωγών (ΔΕΠ) και να αυξήσουν τη διαφάνεια κατά την εφαρμογή των προγραμμάτων ΔΕΠ· θεωρεί ότι οι σαφείς ορισμοί, μία κοινή μέθοδος υπολογισμού βασιζόμενη σε στοιχεία που υποστηρίζονται από αποδείξεις και η θέσπιση ελάχιστων απαιτήσεων για τα προγράμματα ΔΕΠ είναι καίριας σημασίας εν προκειμένω· τονίζει ότι πρέπει να βελτιωθούν οι απαιτήσεις σχεδιασμού των συσκευασιών, προκειμένου να ελαττωθεί η χρήση υλικών και να αυξηθεί η ανακύκλωση·

10. ζητεί η ΔΚΟ να περιλαμβάνει διατάξεις που θα βελτιώσουν και θα ενισχύσουν την εφαρμογή της υφιστάμενης νομοθεσίας και να εισαγάγει μια βιώσιμη πολιτική διαχείρισης υλικών σε επίπεδο ΕΕ, όπου θα εμπλέκονται όλοι οι σημαντικοί ενδιαφερόμενοι φορείς, και υιοθετώντας μια προσέγγιση κύκλου ζωής με στόχο την οικολογικά αποδοτική, μακροχρόνια και περιβαλλοντικά υπεύθυνη χρήση των υλικών, κατά τις φάσεις της εξόρυξης, του σχεδιασμού, της παραγωγής, της κατανάλωσης, της συντήρησης, της διαχείρισης των αποβλήτων και της επαναχρησιμοποίησης, καθώς και την αποδοτική αντικατάσταση των επικίνδυνων ουσιών και υλικών· θεωρεί, όσον αφορά τα νοικοκυριά, ότι τα προαναφερθέντα μέτρα δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να υπερβούν τα όρια του οικονομικά προσιτού·

11. τονίζει ότι τα προϊόντα οικολογικής προέλευσης και οι σχετικές υπηρεσίες πρέπει να καταλαμβάνουν ιδιαίτερη θέση στην κυκλική οικονομία· παροτρύνει την Επιτροπή να λάβει υπόψη τους στόχους της στρατηγικής για τη βιοοικονομία, του 2012(6)· θεωρεί ότι τα βιώσιμα υλικά από ξύλο και με βάση το ξύλο μπορούν να χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατα των μη ανανεώσιμων υλικών στην πρωτογενή παραγωγή, επεκτείνοντας κατ᾽ αυτόν τον τρόπο τη βιωσιμότητα της κυκλικής οικονομίας σε όλη την αλυσίδα αξίας·

12. υπενθυμίζει την ανάγκη διασφάλισης μέτρων υψηλού επιπέδου σχετικά με την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, ανάλογα με τους ειδικούς κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι σε ορισμένους από αυτούς τους τομείς·

13. επισημαίνει τις δυνατότητες που προσφέρει η αστική εξόρυξη για την ανάκτηση υλικών από απόβλητα και τη μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από τις εισαγωγές πρώτων υλών· καλεί τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν πλήρως τη νομοθεσία για τα απόβλητα, ιδίως όσον αφορά τα φορτία αποβλήτων και επικίνδυνων αποβλήτων, καθώς και να βελτιώσουν τις δραστηριότητες ελέγχου για την καταπολέμηση των παράνομων μεταφορών αποβλήτων· καλεί την Επιτροπή να καλύψει τα όποια νομοθετικά κενά στον κανονισμό για τη μεταφορά των αποβλήτων· τονίζει την ανάγκη να διευκολυνθεί η ζήτηση στην αγορά για ανακυκλώσιμα υλικά, δίνοντας κίνητρα στην αγορά δευτερογενών πρώτων υλών, και την ανάγκη δημιουργίας μιας ευρωπαϊκής αγοράς ανακυκλωμένων προϊόντων·

14. τονίζει το δυναμικό που προσφέρει η αναβάθμιση της επαναχρησιμοποίησης, επισκευής και προετοιμασίας για επαναχρησιμοποίηση, για τη δημιουργία ποιοτικών τοπικών θέσεων εργασίας, την εξοικονόμηση πόρων και την ανάπτυξη του ρόλου της κοινωνικής οικονομίας και των παραγόντων των ΜΜΕ, περιλαμβανομένων των κοινωνικών επιχειρήσεων· ζητεί η νέα ΔΚΟ να περιλαμβάνει διατάξεις που θα παρέχουν κίνητρα τόσο για την επαναχρησιμοποίηση όσο και για την προετοιμασία για επαναχρησιμοποίηση μέσω ποσοτικών στόχων που θα εξασφαλίζουν την πρόσβαση στη ροή αποβλήτων μέσω εγκεκριμένων κέντρων επαναχρησιμοποίησης και θα υποστηρίζουν την ανάπτυξη και εδραίωση υποδομών και δικτύων επαναχρησιμοποίησης και επισκευής· τονίζει την ανάγκη διασφάλισης καλύτερων προδιαγραφών σχεδιασμού προϊόντων, που θα καθιστούν τα καταναλωτικά προϊόντα μακροβιότερα, εύκολα στην αποσυναρμολόγηση, αναβαθμίσιμα, επισκευάσιμα και ανακυκλώσιμα· καλεί την Επιτροπή να εντείλει τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς τυποποίησης να συνεργαστούν ενεργά με εκπροσώπους των ΜΜΕ, τους καταναλωτές και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών για τον σκοπό αυτόν·

15. εξετάζει το ενδεχόμενο λήψης μέτρων, σε επίπεδο ΕΕ, για την καταπολέμηση της προγραμματισμένης αχρήστευσης· καλεί την Επιτροπή να εξετάσει, για παράδειγμα, τις ελάχιστες νομικές εγγυήσεις για τα καταναλωτικά αγαθά και την ενσωμάτωση ρητρών επισκευής, στη νομοθεσία που επιβάλλει στον κατασκευαστή που υπόκειται στις σχετικές οδηγίες (απόβλητα, οικολογικός σχεδιασμός, ΑΗΗΕ, μπαταρίες, καταναλωτικά δικαιώματα) να καθιστά διαθέσιμες συναφείς και αξιόπιστες πληροφορίες (όπως διάρκεια ζωής, επεξεργασία στο τέλος του κύκλου ζωής, ανακυκλωσιμότητα, αποσυναρμολόγηση, περιβαλλοντικές επιπτώσεις) σε φορείς επαναχρησιμοποίησης, προμηθευτές και καταναλωτές, προκειμένου να καταστεί δυνατή η συνειδητή αγορά, αναβάθμιση και επισκευή, επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση·

16. καλεί τα κράτη μέλη να παράσχουν κίνητρα για την επαναχρησιμοποίηση, την επισκευή και τη ζήτηση βιώσιμων προϊόντων μέσω μηχανισμών από την πλευρά της ζήτησης, όπως η πολιτική μηδενικού ΦΠΑ επί της επισκευής και πώλησης μεταχειρισμένων προϊόντων και η ενίσχυση των κριτηρίων για τις πράσινες δημόσιες συμβάσεις για την αγορά περισσότερο αποδοτικών ως προς τους πόρους και περισσότερο ανακυκλώσιμων προϊόντων, που παράγουν λιγότερα απόβλητα·

17. επικροτεί το γεγονός ότι, στην ανακοίνωσή της, η Επιτροπή πραγματεύεται διάφορες προκλήσεις σχετικά με τα απόβλητα, όπως η πρόληψη της δημιουργίας αποβλήτων, τα θαλάσσια απορρίμματα και τα απόβλητα τροφίμων· επισημαίνει την άμεση οικονομική επίπτωση για τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές των αποβλήτων τροφίμων, λόγω του κόστους της διάθεσης των αποβλήτων και των οικονομικών απωλειών που προκαλούνται από την απόρριψη εμπορεύσιμων ή βρώσιμων τροφίμων (περισσότερα από 100 εκατομμύρια τόνοι τροφίμων καταλήγουν στα σκουπίδια κάθε χρόνο στην ΕΕ)· υπενθυμίζει ότι κάθε ένα ευρώ που δαπανάται για την καταπολέμηση της σπατάλης των τροφίμων θα μπορούσε να αποτρέψει τη σπατάλη 250 κιλών τροφίμων, αξίας 500 ευρώ· επισημαίνει το δυναμικό για περιβαλλοντικά και οικονομικά οφέλη που προσφέρει η επανακυκλοφορία θρεπτικών συστατικών μεταξύ αστικών και αγροτικών περιοχών και το «κλείσιμο του βρόχου» μεταξύ των πόλεων και της γεωργικής βιομηχανίας· καλεί την Επιτροπή να αντιμετωπίσει, στο πλαίσιο της ΔΚΟ, το θέμα των αποβλήτων τροφίμων και της επανακυκλοφορίας θρεπτικών συστατικών· καλεί την Επιτροπή να εφαρμόσει χωριστά καθεστώτα συλλογής για τα τρόφιμα και τα οργανικά απόβλητα (περιλαμβανομένης, κατά περίπτωση, της συλλογής από πόρτα σε πόρτα) και να θέσει ως προτεραιότητα την λιπασματοποίηση των οργανικών υλών·

18. τονίζει τη σημασία που έχει να προωθήσουν η Επιτροπή και τα κράτη μέλη τη διαμόρφωση προγραμμάτων βιομηχανικής συμβίωσης για την υποστήριξη της δημιουργίας βιομηχανικών συνεργειών για την επαναχρησιμοποίηση και την ανακύκλωση και την παροχή βοήθειας σε επιχειρήσεις, ιδίως στις ΜΜΕ, ώστε να ανακαλύψουν τον τρόπο με τον οποίο η ενέργεια, τα απόβλητα και τα υποπροϊόντα τους μπορούν να χρησιμεύσουν ως πόροι για άλλους· σημειώνει παρόμοιες έννοιες, όπως η «από λίκνο σε λίκνο» και η βιομηχανική οικολογία·

19. καλεί τις μητρικές εταιρείες παραγωγής και διανομής και τα κράτη μέλη στις αγορές των οποίων διατίθενται τα προϊόντα των εταιρειών αυτών, να δημιουργήσουν, με τους όρους της αγοράς, σημεία συλλογής και επιστροφής των χρησιμοποιημένων μηχανημάτων και εξοπλισμού, με σκοπό οι δευτερογενείς πρώτες ύλες που ανακτώνται με την ανακύκλωση να διατίθενται απευθείας για χρήση με βάση τους όρους της αγοράς·

20. υπογραμμίζει την ανάγκη για ένα φορολογικό πλαίσιο που θα είναι σύμφωνο με την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», δίνοντας έτσι τα σωστά σήματα για επενδύσεις στην αποδοτική χρήση των πόρων, τον εκσυγχρονισμό των διαδικασιών παραγωγής και την κατασκευή πιο επισκευάσιμων και μακροβιότερων προϊόντων (παραδείγματος χάρη, μείωση της φορολόγησης δραστηριοτήτων επισκευαστικών υπηρεσιών και αύξηση της φορολόγησης των προϊόντων υψηλής έντασης πόρων και των μη ανακυκλώσιμων και μίας χρήσης προϊόντων)· ζητεί να σημειωθεί πρόοδος σε αυτόν τον τομέα από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της διαδικασίας του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου(7)· καλεί την ΕΕ και τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τις επιζήμιες για το περιβάλλον επιδοτήσεις και να καθιερώσουν κατάλληλα τέλη για μη αποδοτικές ως προς τους πόρους δραστηριότητες όπως η υγειονομική ταφή και η αποτέφρωση ανακτήσιμων και ανακυκλώσιμων υλικών·

21. επισημαίνει ότι η αποδοτικότητα των πόρων μπορεί να βοηθήσει τις επιχειρήσεις της ΕΕ να εκμεταλλευτούν τις αγορές στις ταχέως αναπτυσσόμενες οικολογικές βιομηχανίες, όμως σε πολλές περιπτώσεις δεν ευνοούνται οι επενδύσεις σε καινοτόμα επιχειρηματικά μοντέλα· καλεί την Επιτροπή να διαμορφώσει μια κατάλληλη πολιτική βάση για την κυκλική οικονομία· καλεί την Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων να διασφαλίσουν ότι το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ) υποστηρίζει στόχους στον τομέα της αποδοτικής χρήσης των πόρων και της ενεργειακής απόδοσης, περιλαμβανομένης της βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων (και στο πεδίο της κοινωνικής κατοικίας) και της προώθησης περιβαλλοντικά βιώσιμων και καινοτόμων ΜΜΕ, νέων επιχειρήσεων και επιχειρηματιών, και ενισχύει την παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών όσον αφορά την αποδοτική χρήση των πόρων· ζητεί η χρηματοδότηση που χορηγείται από το πρόγραμμα της ΕΕ για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και τις ΜΜΕ (COSME), το πρόγραμμα Ορίζοντας 2020 και τα ευρωπαϊκά διαρθρωτικά και επενδυτικά ταμεία να επικεντρωθεί περισσότερο στην ανάπτυξη βιώσιμων, καινοτόμων και αποδοτικών ως προς τους πόρους λύσεων, νέων επιχειρηματικών μοντέλων (όπως συστήματα μίσθωσης ή υπηρεσιών προϊόντων) και τη βελτίωση του σχεδιασμού των προϊόντων και την αποδοτική χρήση υλικών, με βελτίωση της απόδοσης των προϊόντων και των διαδικασιών· καλεί την Επιτροπή να σταματήσει να χρησιμοποιεί πόρους της ΕΕ για έργα υγειονομικής ταφής και, προκειμένου να αποφευχθεί η σπατάλη πολύτιμων υλικών, ο εγκλωβισμός και καταστάσεις πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας, να μην προάγει, ούτε να επενδύει σε ενεργειακά σπάταλες υποδομές·

22. επισημαίνει ότι η ΕΕ διαθέτει μια ανοικτή οικονομία, που εισάγει και εξάγει σε μια παγκόσμια αγορά· εφιστά την προσοχή στην ανάγκη να αντιμετωπιστεί, και σε διεθνές επίπεδο, το παγκόσμιο πρόβλημα της εξάντλησης των φυσικών πόρων· καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να υποστηρίξουν ενεργά το έργο της διεθνούς επιτροπής φυσικών πόρων στο πλαίσιο του Περιβαλλοντικού Προγράμματος του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (UNEP), η οποία διερευνά καίρια ζητήματα παγκοσμίου εμβέλειας σχετικά με τους πόρους και αναπτύσσει πρακτικές λύσεις στους τομείς της χάραξης πολιτικής, της βιομηχανίας και της κοινωνίας·

23. καλεί την Επιτροπή να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στην ανάγκη ανάπτυξης των κατάλληλων επαγγελματικών προσόντων και τονίζει ότι η ΔΚΟ πρέπει να προβλέπει μέτρα και χρηματοδότηση για τα προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που θα απευθύνονται σε εργαζομένους και ανέργους·

24. τονίζει ότι η αύξηση της ενεργειακής απόδοσης μπορεί να συμβάλει στη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης και της ενεργειακής φτώχειας στην ΕΕ, από την οποία πλήττονται περίπου 125 εκατομμύρια ευρωπαίοι πολίτες· διαπιστώνει ότι η ενεργειακή απόδοση αξίζει να θεωρείται χωριστή πηγή ενέργειας, η ανάπτυξη της οποίας συμβάλλει σημαντικά στην εξέλιξη της βιομηχανίας της ΕΕ, στην απασχόληση και στη μείωση των λογαριασμών ενέργειας του πληθυσμού·

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Ημερομηνία έγκρισης

28.5.2015

 

 

 

Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας

+:

–:

0:

53

8

0

Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Nicolas Bay, Jerzy Buzek, Soledad Cabezón Ruiz, Philippe De Backer, Pilar del Castillo Vera, Christian Ehler, Peter Eriksson, Adam Gierek, Theresa Griffin, Marek Józef Gróbarczyk, András Gyürk, Roger Helmer, Hans-Olaf Henkel, Dawid Bohdan Jackiewicz, Kaja Kallas, Barbara Kappel, Krišjānis Kariņš, Seán Kelly, Jeppe Kofod, Janusz Lewandowski, Paloma López Bermejo, Edouard Martin, Angelika Mlinar, Csaba Molnár, Nadine Morano, Dan Nica, Morten Helveg Petersen, Herbert Reul, Paul Rübig, Algirdas Saudargas, Jean-Luc Schaffhauser, Dario Tamburrano, Evžen Tošenovský, Claude Turmes, Adina-Ioana Vălean, Henna Virkkunen, Martina Werner, Anna Záborská, Flavio Zanonato, Carlos Zorrinho, Εύα Καϊλή, Νεοκλής Συλικιώτης, Владимир Уручев

Αναπληρωτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Pervenche Berès, David Coburn, Miriam Dalli, João Ferreira, Francesc Gambús, Jens Geier, Gerben-Jan Gerbrandy, Benedek Jávor, Constanze Krehl, Barbara Kudrycka, Werner Langen, Olle Ludvigsson, Vladimír Maňka, Marian-Jean Marinescu, Massimiliano Salini, Σοφία Σακοράφα

Αναπληρωτές (άρθρο 200 παρ. 2) παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Eleonora Evi, Cecilia Wikström

(1)

1 Σύμφωνα με το McKinsey Global Institute, οι τιμές της ενέργειας έχουν αυξηθεί κατά 190%, των τροφίμων κατά 135% και των υλικών κατά 135%· Βλ. «Resource Revolution: Meeting the world’s energy, materials, food, and water needs», (Ανακύκληση πόρων: ικανοποίηση των παγκόσμιων αναγκών σε ενέργεια, υλικά, τρόφιμα και νερό), Νοέμβριος 2011, σ. 30 (http://www.mckinsey.com/insights/energy_resources_materials/resource_revolution) .

(2)

1 Ανακοίνωση της Επιτροπής, της 2ας Ιουλίου 2014, με τίτλο «Προς μια κυκλική οικονομία: πρόγραμμα μηδενικών αποβλήτων για την Ευρώπη» (COM(2014)0398).

(3)

2 Έγγραφο εργασίας της Επιτροπής της 2ας Ιουλίου 2014 που περιλαμβάνει εκτελεστική σύνοψη της εκτίμησης αντικτύπου η οποία συνοδεύει την πρόταση οδηγίας που τροποποιεί τις οδηγίες για τα απόβλητα (COM(2014)0397) (SWD(2014)0208).

(4)

3 Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση των οδηγιών 2008/98/ΕΚ για τα απόβλητα, 94/62/ΕΚ για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας, 1991/31/ΕΚ για την υγειονομική ταφή των αποβλήτων, 2000/53/ΕΚ για τα οχήματα στο τέλος του κύκλου ζωής τους και 2006/66/ΕΚ σχετικά με τις ηλεκτρικές στήλες και τους συσσωρευτές και τα απόβλητα ηλεκτρικών στηλών και συσσωρευτών και 2012/19/ΕΕ σχετικά με τα απόβλητα ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού (COM(2014) 0397).

(5)

4 Ευρωπαϊκή πλατφόρμα για την αποδοτικότητα των πόρων (EREP) Μανιφέστο και Προτάσεις πολιτικής, Μάρτιος 2014: http://ec.europa.eu/environment/resource_efficiency/documents/erep_manifesto_and_policy_recommendations_31-03-2014.pdf

(6)

«Καινοτομία για βιώσιμη ανάπτυξη: μια βιοοικονομία για την Ευρώπη» (COM(2012)0060), (SWD(2012)0011), http://ec.europa.eu/research/bioeconomy/pdf/official-strategy_en.pdf.

(7)

Ευρώπη με πράσινο προϋπολογισμό, 2015, Συστάσεις ανά χώρα προς υποστήριξη της διαδικασίας του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, σελίδα 6

http://www.foes.de/pdf/2015-02-25_CSR%20Recommendations_FINAL.pdf.


ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Ημερομηνία έγκρισης

17.6.2015

 

 

 

Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας

+:

–:

0:

56

5

5

Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Marco Affronte, Pilar Ayuso, Zoltán Balczó, Lynn Boylan, Nessa Childers, Alberto Cirio, Birgit Collin-Langen, Mireille D’Ornano, Seb Dance, Angélique Delahaye, Jørn Dohrmann, Stefan Eck, Bas Eickhout, Eleonora Evi, José Inácio Faria, Karl-Heinz Florenz, Iratxe García Pérez, Elisabetta Gardini, Gerben-Jan Gerbrandy, Jens Gieseke, Julie Girling, Sylvie Goddyn, Matthias Groote, Françoise Grossetête, Andrzej Grzyb, Anneli Jäätteenmäki, Jean-François Jalkh, Benedek Jávor, Karin Kadenbach, Kateřina Konečná, Giovanni La Via, Peter Liese, Norbert Lins, Susanne Melior, Miroslav Mikolášik, Massimo Paolucci, Gilles Pargneaux, Piernicola Pedicini, Pavel Poc, Marcus Pretzell, Frédérique Ries, Annie Schreijer-Pierik, Davor Škrlec, Renate Sommer, Dubravka Šuica, Tibor Szanyi, Glenis Willmott, Jadwiga Wiśniewska, Дамиано Дзофоли

Αναπληρωτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Paul Brannen, Renata Briano, Nicola Caputo, Mark Demesmaeker, James Nicholson, Marit Paulsen, Marijana Petir, Sirpa Pietikäinen, Bart Staes, Claude Turmes, Tom Vandenkendelaere, Νίκος Ανδρουλάκης

Αναπληρωτές (άρθρο 200 παρ. 2) παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Damian Drăghici, Fredrick Federley, Anthea McIntyre, Jens Nilsson, Morten Helveg Petersen

Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου