Procedura : 2012/0175(COD)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury : A8-0315/2015

Teksty złożone :

A8-0315/2015

Debaty :

PV 24/11/2015 - 4
CRE 24/11/2015 - 4

Głosowanie :

PV 24/11/2015 - 5.5
Wyjaśnienia do głosowania

Teksty przyjęte :

P8_TA(2015)0400

SPRAWOZDANIE UZUPEŁNIAJĄCE     ***I
PDF 1440kWORD 480k
3.11.2015
PE 569.792v01-00 A8-0315/2015

w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie pośrednictwa ubezpieczeniowego (wersja przekształcona)

(COM(2012)0360 – C7‑0180/2012 – 2012/0175(COD))

Komisja Gospodarcza i Monetarna

Sprawozdawca: Werner Langen

(Przekształcenie – art. 104 Regulaminu)

POPRAWKI
PROJEKT REZOLUCJI USTAWODAWCZEJ PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

PROJEKT REZOLUCJI USTAWODAWCZEJ PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie pośrednictwa ubezpieczeniowego (wersja przekształcona)

(COM(2012)0360 – C8‑0180/2012 – 2012/0175(COD))

(Zwykła procedura ustawodawcza -przekształcenie)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając wniosek Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2012)0360),

–  uwzględniając art. 294 ust. 2, art. 53 ust. 1 oraz art. 62 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z którymi wniosek został przedstawiony Parlamentowi przez Komisję (C8–0180/2012),

–  uwzględniając art. 294 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 13 grudnia 2012 r.(1),

–    uwzględniając Porozumienie międzyinstytucjonalne z dnia 28 listopada 2001 r. w sprawie bardziej uporządkowanego wykorzystania techniki przekształcania aktów prawnych(2),

–  uwzględniając pismo Komisji Prawnej z dnia 9 listopada 2012 r. skierowane do Komisji Gospodarczej i Monetarnej zgodnie z art. 104 ust. 3 Regulaminu,

–  uwzględniając zobowiązanie przedstawiciela Rady, przekazane pismem z dnia 22 lipca 2015 r., do zatwierdzenia stanowiska Parlamentu Europejskiego, zgodnie z art. 294 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 104 i 59 oraz art. 61 ust. 2 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Gospodarczej i Monetarnej oraz opinie Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów, jak również Komisji Prawnej (A7-0085/2014),

–  uwzględniając poprawki przyjęte przez Parlament na posiedzeniu w dniu 26 lutego 2014 r.(3),

–  uwzględniając decyzję Konferencji Przewodniczących z dnia 18 września 2014 r. dotyczącą spraw w toku pozostałych po siódmej kadencji parlamentarnej,

–  uwzględniając sprawozdanie uzupełniające Komisji Gospodarczej i Monetarnej (A8-0315/2015),

A.  mając na uwadze, że konsultacyjna grupa robocza służb prawnych Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji stwierdziła, że wniosek Komisji nie zawiera żadnych zmian merytorycznych innych niż te określone jako takie we wniosku, oraz mając na uwadze, że w odniesieniu do ujednolicenia niezmienionych przepisów wcześniejszych aktów z tymi zmianami wniosek ogranicza się do zwykłego ujednolicenia istniejących tekstów, bez zmiany co do istoty,

1.    uchwala poniższe stanowisko w pierwszym czytaniu, biorąc pod uwagę zalecenia konsultacyjnej grupy roboczej służb prawnych Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji;

2.  zwraca się do Komisji o ponowne przekazanie mu sprawy, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do swojego wniosku lub zastąpienie go innym tekstem;

3.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji oraz parlamentom narodowym.

Poprawka:    1

POPRAWKI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO(4)*

do wniosku Komisji

DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) 2015/...

w sprawie dystrybucji ubezpieczeń i uchylająca dyrektywę 2002/92/WE(wersja przekształcona)

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 53 ust. 1 oraz art. 62,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego(5),

stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą(6),

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)  W dyrektywie 2002/92/WE Parlamentu Europejskiego i Rady ▌należy wprowadzić szereg zmian(7). Mając na uwadze jasność dyrektywa ta powinna zostać przekształcona.

(2)  Ponieważ głównym celem i przedmiotem niniejszego przekształcenia jest harmonizacja krajowych przepisów dotyczących dystrybucji ubezpieczeń, a także ponieważ działalność ta prowadzona jest na całym terytorium Unii, podstawą niniejszej nowej dyrektywy powinny być art. 53 ust. 1 i art. 62 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Forma dyrektywy jest w tym przypadku właściwa, aby w razie potrzeby umożliwić dostosowanie przepisów wykonawczych w obszarach objętych zakresem stosowania niniejszej dyrektywy do istniejącej specyfiki danego rynku i systemu prawnego w każdym z państw członkowskim. Celem niniejszej dyrektywy powinna być również koordynacja krajowych przepisów dotyczących warunków podejmowania działalności w zakresie dystrybucji produktów ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych.

(3)   Jednakże niniejsza dyrektywa ma na celu harmonizację minimalną, i dlatego nie powinna uniemożliwiać państwom członkowskim utrzymania lub wprowadzenia bardziej rygorystycznych przepisów w celu ochrony klientów, pod warunkiem że przepisy takie będą spójne z prawem Unii, w tym z niniejszą dyrektywą.

(4)  Pośrednicy ubezpieczeniowi oraz reasekuracyjni odgrywają główną rolę w dystrybucji produktów ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych w Unii.

(5)  Dystrybucję produktów ubezpieczeniowych mogą prowadzić różne rodzaje osób lub instytucji, takie jak agenci, brokerzy i podmioty oferujące polisy ubezpieczeniowe klientom banków („bancassurance”), zakłady ubezpieczeń, biura podróży oraz wypożyczalnie samochodów. Równe traktowanie podmiotów gospodarczych i ochrona klientów wymagają, aby wszystkie te osoby lub instytucje były objęte niniejszą dyrektywą.

(6)   Konsumenci powinni korzystać z ochrony na jednakowym poziomie niezależnie od różnic między kanałami dystrybucji. Dla zagwarantowania jednakowego poziomu ochrony oraz umożliwienia konsumentowi korzystania z porównywalnych standardów, zwłaszcza w dziedzinie ujawniania informacji, zasadnicze znaczenie mają równe warunki prowadzenia działalności przez dystrybutorów.

(7)  Stosowanie dyrektywy 2002/92/WE wykazało, że konieczne jest doprecyzowanie szeregu przepisów, aby ułatwić prowadzenie dystrybucji ubezpieczeń, oraz że ochrona konsumentów wymaga objęcia zakresem stosowania tej dyrektywy wszystkich transakcji sprzedaży produktów ubezpieczeniowych▌. Zakłady ubezpieczeń prowadzące bezpośrednią sprzedaż produktów ubezpieczeniowych należy objąć zakresem stosowania niniejszej dyrektywy w podobny sposób, jak agentów i brokerów ubezpieczeniowych.

(8)  W celu zapewnienia stosowania jednakowego poziomu ochrony bez względu na kanał, za pośrednictwem którego klienci nabywają produkt ubezpieczeniowy, albo bezpośrednio od zakładu ubezpieczeń, albo pośrednio od pośrednika ubezpieczeniowego, zakresem stosowania niniejszej dyrektywy należy objąć nie tylko zakłady ubezpieczeń i pośredników ubezpieczeniowych, ale także innych uczestników rynku, którzy prowadzą sprzedaż produktów ubezpieczeniowych jako działalność poboczną, takich jak biura podróży i wypożyczalnie samochodów, chyba że spełniają oni warunki zwolnienia.

(9)  Nadal występują znaczne różnice między przepisami krajowymi, tworzące bariery dla podejmowania i prowadzenia działalności w dziedzinie dystrybucji produktów ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych na rynku wewnętrznym. Należy dalej umacniać rynek wewnętrzny oraz wspierać prawdziwy rynek wewnętrzny produktów i usług ubezpieczeń na życie oraz produktów i usług ubezpieczeniowych innych niż ubezpieczenia na życie.

(10)  Obecne i niedawne zaburzenia na rynkach finansowych uwypukliły znaczenie zapewniania skutecznej ochrony konsumentów we wszystkich sektorach finansowych. Należy zatem zwiększyć poziom zaufania klientów i bardziej ujednolicić przepisy regulujące dystrybucję produktów ubezpieczeniowych, aby zapewnić stosowny poziom ochrony klientów w całej Unii. Należy podnieść poziom ochrony konsumenta w stosunku do poziomu ochrony przewidzianego w dyrektywie 2002/92/WE, aby ograniczyć potrzebę stosowania zróżnicowanych środków krajowych. Należy uwzględnić specyfikę umów ubezpieczeniowych w porównaniu z produktami inwestycyjnymi regulowanymi dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/65/UE(8). Dystrybucja umów ubezpieczeniowych, w tym ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych, powinna być zatem regulowana niniejszą dyrektywą oraz dostosowana do dyrektywy 2014/65/UE. Należy podnieść minimalne standardy dotyczące zasad dystrybucji oraz stworzyć równe warunki działania dla wszystkich ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych.

(11)  Niniejsza dyrektywa powinna mieć zastosowanie do osób, których działalność polega na świadczeniu usług dystrybucji produktów ubezpieczeniowych lub reasekuracyjnych na rzecz osób trzecich▌.

(12)  Niniejsza dyrektywa powinna mieć zastosowanie do osób, których działalność polega na udzielaniu informacji na temat umowy lub umów ubezpieczenia ▌w odpowiedzi na kryteria wybrane przez klienta za pośrednictwem stron internetowych lub innych mediów lub na udostępnianiu rankingów produktów ubezpieczeniowych ▌lub zapewnianiu zniżki od ceny umowy ubezpieczenia, w przypadku gdy klient jest w stanie bezpośrednio lub pośrednio zawrzeć umowę ubezpieczenia na końcowym etapie tego procesu. Niniejsza dyrektywa nie powinna mieć zastosowania do stron internetowych zarządzanych przez organy publiczne lub stowarzyszenia konsumentów, niesłużących zawarciu jakiejkolwiek umowy, a tylko porównaniu produktów ubezpieczeniowych dostępnych na rynku.

(13)   Niniejsza dyrektywa nie powinna mieć ▌zastosowania do czynności wstępnych, polegających jedynie na przekazywaniu pośrednikom ubezpieczeniowym lub reasekuracyjnym lub zakładom ubezpieczeń lub reasekuracji danych i informacji dotyczących potencjalnych ubezpieczających, czy też na przekazywaniu potencjalnym ubezpieczającym informacji na temat produktów ubezpieczeniowych lub reasekuracyjnych lub pośredników ubezpieczeniowych lub reasekuracyjnych lub zakładów ubezpieczeń lub reasekuracji.

(14)  Niniejsza dyrektywa nie powinna mieć zastosowania do osób prowadzących innego typu działalność zawodową, takich jak eksperci podatkowi, księgowi lub prawnicy, którzy w toku prowadzenia tego innego typu działalności zawodowej udzielają okazjonalnie porad w sprawie ochronny ubezpieczeniowej, ani nie powinna mieć zastosowania do działalności polegającej wyłącznie na dostarczaniu ogólnych informacji o produktach ubezpieczeniowych, pod warunkiem że celem takiej działalności nie jest udzielanie klientowi pomocy przy zawieraniu lub wykonywaniu umowy ubezpieczenia lub reasekuracji. Niniejsza dyrektywa nie powinna mieć zastosowania do zawodowej obsługi roszczeń w imieniu zakładu ubezpieczeń lub reasekuracji ani do likwidacji szkód i wyceny szkód przez biegłych.

(15)   Niniejsza dyrektywa nie powinna mieć zastosowania do osób prowadzących dystrybucję ubezpieczeń jako działalność poboczną, jeżeli wysokość składki nie przekracza określonej kwoty, a rodzaje ryzyka objęte ubezpieczeniem są ograniczone. Takie ubezpieczenie może być uzupełnieniem towaru lub usługi i obejmować ryzyko niewykorzystania usługi w określonym czasie, np. podróży pociągiem, abonamentu na zajęcia sportowe lub na przedstawienia teatralne w danym sezonie, a także inne rodzaje ryzyka związane z podróżą, np. anulowanie podróży lub utratę bagażu. Jednak aby zagwarantować, że z działalnością z zakresu dystrybucji ubezpieczeń jest zawsze powiązany wystarczający poziom ochrony konsumenta, dystrybutor ubezpieczeń prowadzący działalność dystrybucyjną za pośrednictwem pośrednika oferującego ubezpieczenia uzupełniające i zwolnionego z wymogów określonych w niniejszej dyrektywie powinien zapewnić spełnienie pewnych podstawowych wymogów, np. wymogu podania tożsamości dystrybutora i wskazania możliwości złożenia skargi, a także uwzględnienia wymagań i potrzeb klienta.

(16)   Niniejsza dyrektywa powinna zapewniać stosowanie jednakowego poziomu ochrony konsumentów oraz umożliwiać wszystkim konsumentom korzystanie z porównywalnych standardów. Niniejsza dyrektywa powinna sprzyjać równym warunkom działania i równym zasadom konkurencji między pośrednikami, niezależnie od tego, czy są oni powiązani z zakładem ubezpieczeń. Dla konsumenta jest korzystne, jeżeli produkty ubezpieczeniowe są dystrybuowane różnymi kanałami i przez pośredników współpracujących w różnych formach z zakładami ubezpieczeń, pod warunkiem że są oni zobowiązani stosować podobne zasady dotyczące ochrony konsumenta. Państwa członkowskie powinny uwzględnić takie kwestie przy wdrażaniu niniejszej dyrektywy.

(17)   Niniejsza dyrektywa powinna uwzględniać różnice w rodzajach kanałów dystrybucji. Powinna na przykład uwzględniać charakterystykę pośredników ubezpieczeniowych mających umowny obowiązek prowadzenia działalności z zakresu dystrybucji ubezpieczeń wyłącznie na rzecz danego zakładu ubezpieczeń lub danych zakładów ubezpieczeń (powiązani pośrednicy ubezpieczeniowi), istniejących na rynkach niektórych państw członkowskich, a także powinna określać odpowiednie i współmierne warunki mające zastosowanie do poszczególnych rodzajów dystrybucji. W szczególności państwa członkowskie powinny mieć możliwość postanowienia, że dystrybutor produktów ubezpieczeniowych lub reasekuracyjnych odpowiedzialny za działalność pośrednika ubezpieczeniowego lub reasekuracyjnego lub pośrednika oferującego ubezpieczenia uzupełniające ma zapewnić, aby taki pośrednik spełniał warunki rejestracji, oraz ma zarejestrować tego pośrednika.

(18)  Pośrednicy ubezpieczeniowi i reasekuracyjni oraz pośrednicy oferujący ubezpieczenia uzupełniające będący osobami fizycznymi powinni być zarejestrowani we właściwym organie państwa członkowskiego, w którym zamieszkują. W przypadku takich osób przemieszczających się codziennie między państwem członkowskim, w którym znajduje się ich prywatne miejsce zamieszkania, a państwem członkowskim, w którym prowadzą działalność dystrybucyjną (tj. miejscem prowadzenia ich działalności zawodowej), państwem członkowskim rejestracji powinno być państwo prowadzenia działalności zawodowej. Pośrednicy ubezpieczeniowi i reasekuracyjni oraz pośrednicy oferujący ubezpieczenia uzupełniające będący osobami prawnymi powinni być zarejestrowani we właściwym organie państwa członkowskiego, w którym mieści się ich siedziba statutowa lub, jeśli zgodnie z prawem krajowym nie mają siedziby statutowej, siedziba zarządu. Państwa członkowskie powinny mieć możliwość zezwolenia innym organom na współpracę z właściwymi organami przy rejestracji i regulowaniu działalności pośredników ubezpieczeniowych. Pośrednicy ubezpieczeniowi i reasekuracyjni oraz pośrednicy oferujący ubezpieczenia uzupełniające powinni być rejestrowani pod warunkiem, że spełniają rygorystyczne wymogi zawodowe dotyczące ich umiejętności, nieposzlakowanej opinii, ubezpieczenia od odpowiedzialności zawodowej i zdolności finansowej. Od pośredników ▌już zarejestrowanych w państwach członkowskich nie powinno się wymagać ponownej rejestracji na podstawie niniejszej dyrektywy.

(19)   Brak możliwości swobodnego funkcjonowania pośredników ubezpieczeniowych w całej Unii utrudnia sprawne funkcjonowanie rynku wewnętrznego ubezpieczeń. Niniejsza dyrektywa jest istotnym krokiem na drodze do podniesienia poziomu ochrony konsumentów i integracji rynku.

(20)  Pośrednicy ubezpieczeniowi i reasekuracyjni oraz pośrednicy oferujący ubezpieczenia uzupełniające powinni móc korzystać ze swobody przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług, zapisanych w TFUE. Rejestracja w państwie członkowskim pochodzenia ▌powinna więc umożliwiać pośrednikom ubezpieczeniowym i reasekuracyjnym oraz pośrednikom oferującym ubezpieczenia uzupełniające prowadzenie działalności w innych państwach członkowskich, zgodnie z zasadami swobody przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług, pod warunkiem że właściwe organy dopełniły odpowiednich procedur wzajemnego powiadomienia.

(21)   Aby zapewnić wysoką jakość usług i skuteczną ochronę konsumenta, państwo członkowskie pochodzenia i przyjmujące państwo członkowskie powinny ściśle współpracować przy egzekwowaniu obowiązków określonych w niniejszej dyrektywie. Jeżeli pośrednicy ubezpieczeniowi i reasekuracyjni oraz pośrednicy oferujący ubezpieczenia uzupełniające prowadzą działalność w różnych państwach członkowskich, korzystając ze swobody świadczenia usług, właściwy organ państwa członkowskiego pochodzenia powinien być odpowiedzialny za zapewnienie zgodności z obowiązkami określonymi w niniejszej dyrektywie w odniesieniu do całej działalności prowadzonej w ramach rynku wewnętrznego. Jeżeli właściwy organ przyjmującego państwa członkowskiego uzyska informacje o jakichkolwiek naruszeniach obowiązków na terytorium tego państwa członkowskiego, powinien poinformować właściwy organ państwa członkowskiego pochodzenia, który następnie powinien być zobowiązany do zastosowania właściwych środków. Dotyczy to w szczególności naruszeń przepisów o wymogach dotyczących nieposzlakowanej opinii, wiedzy fachowej i kompetencji zawodowych lub o prowadzeniu działalności. Ponadto właściwy organ przyjmującego państwa członkowskiego powinien być uprawniony do interwencji, jeżeli państwo członkowskie pochodzenia nie zastosuje właściwych środków lub jeżeli zastosowane środki będą niewystarczające.

(22)   W przypadku utworzenia oddziału lub ustanowienia stałej obecności w innym państwie członkowskim właściwym rozwiązaniem jest podział odpowiedzialności za egzekwowanie przepisów między państwo członkowskie pochodzenia i przyjmujące państwo członkowskie. Podczas gdy odpowiedzialność za wypełnianie obowiązków dotyczących prowadzenia działalności jako całości – np. przepisów o wymogach zawodowych – powinna nadal spoczywać na właściwym organie państwa członkowskiego pochodzenia, na takich samych zasadach, jak w przypadku świadczenia usług, to z kolei właściwy organ przyjmującego państwa członkowskiego powinien ponosić odpowiedzialność za egzekwowanie przepisów o wymogach informacyjnych i prowadzeniu działalności w odniesieniu do usług świadczonych na terytorium tego państwa. Jeżeli jednak właściwy organ przyjmującego państwa członkowskiego uzyska informacje o jakichkolwiek naruszeniach obowiązków na terytorium tego państwa członkowskiego, w odniesieniu do których niniejsza dyrektywa nie nakłada odpowiedzialności na przyjmujące państwo członkowskie, powinien poinformować właściwy organ państwa członkowskiego pochodzenia, który następnie powinien być zobowiązany do zastosowania właściwych środków. Dotyczy to w szczególności naruszeń przepisów o wymogach dotyczących nieposzlakowanej opinii, wiedzy fachowej i kompetencji zawodowych. Ponadto właściwy organ przyjmującego państwa członkowskiego powinien być uprawniony do interwencji, jeżeli państwo członkowskie pochodzenia nie zastosuje właściwych środków lub jeżeli zastosowane środki będą niewystarczające.

(23)   Właściwe organy państw członkowskich powinny mieć do dyspozycji wszelkie środki niezbędne do zapewnienia prawidłowego prowadzenia działalności na całym terytorium Unii przez pośredników ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych oraz pośredników oferujących ubezpieczenia uzupełniające, niezależnie od tego, czy jest ona prowadzona na podstawie swobody przedsiębiorczości, czy swobody świadczenia usług. Aby zapewnić skuteczność nadzoru, wszelkie działania podejmowane przez właściwe organy powinny być proporcjonalne do charakteru, skali i złożoności ryzyka właściwego dla działalności danego dystrybutora, niezależnie od znaczenia tego dystrybutora dla ogólnej stabilności finansowej rynku.

(24)  Państwa członkowskie powinny utworzyć pojedynczy punkt informacyjny dający dostęp do ich rejestrów pośredników ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych oraz pośredników oferujących ubezpieczenia uzupełniające. Ten pojedynczy punkt informacyjny powinien również podawać odsyłacze do poszczególnych odpowiednich właściwych organów w każdym państwie członkowskim. W celu zwiększenia przejrzystości i ułatwienia transgranicznej wymiany handlowej Europejski Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych („EIOPA”) ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1094/2010(9) powinien utworzyć, udostępnić publicznie i aktualizować pojedynczą elektroniczną bazę danych zawierającą wykaz wszystkich pośredników ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych oraz pośredników oferujących ubezpieczenia uzupełniające, którzy zgłosili zamiar korzystania z przysługującej im swobody przedsiębiorczości lub świadczenia usług. Państwa członkowskie powinny bez zwłoki przekazywać EIOPA stosowne informacje, aby umożliwić mu realizację tego zadania. Wspomniana baza danych powinna zawierać odnośniki do poszczególnych odpowiednich właściwych organów w każdym państwie członkowskim. Każdy właściwy organ z każdego państwa członkowskiego powinien podawać na swoich stronach internetowych odnośnik do tej bazy danych.

(25)   Wszelka stała obecność pośrednika na terytorium innego państwa członkowskiego równoważna z istnieniem oddziału powinna być traktowana tak samo jak oddział, chyba że pośrednik zgodnie z prawem nada tej obecności inną formę prawną. Przypadek taki może mieć miejsce, w zależności od innych okoliczności, nawet jeśli obecność ta nie przyjmuje formalnie postaci oddziału, a polega jedynie na posiadaniu biura zarządzanego przez własny personel pośrednika lub przez osobę niezależną, ale mającą stałe upoważnienie do działania w imieniu pośrednika w taki sam sposób, jak przedstawicielstwo.

(26)  Należy wyraźnie ustanowić odnośne prawa i obowiązki państwa członkowskiego pochodzenia i przyjmującego państwa członkowskiego w zakresie nadzoru nad pośrednikami ubezpieczeniowymi i reasekuracyjnymi oraz pośrednikami oferującymi ubezpieczenia uzupełniające, którzy zostali przez nie zarejestrowani lub którzy prowadzą dystrybucję produktów ubezpieczeniowych lub reasekuracyjnych na ich terytorium, korzystając z praw w zakresie swobody przedsiębiorczości lub swobody świadczenia usług.

(27)  Aby zaradzić sytuacjom, gdy pośrednik ubezpieczeniowy lub pośrednik oferujący ubezpieczenia uzupełniające zakłada siedzibę w danym państwie członkowskim wyłącznie w celu uniknięcia konieczności przestrzegania przepisów innego państwa członkowskiego, w którym prowadzi całą działalność lub jej główną część, właściwym rozwiązaniem może być danie przyjmującemu państwu członkowskiemu możliwości zastosowania środków ostrożnościowych, jeżeli zagrożone jest właściwe funkcjonowanie rynku ubezpieczeń przyjmującego państwa członkowskiego, a sytuacji takiej nie można zapobiec przy zastosowaniu niniejszej dyrektywy. Środki te nie powinny jednak stanowić przeszkody dla swobody świadczenia usług i swobody przedsiębiorczości ani bariery w dostępie do działalności transgranicznej.

(28)  Należy zagwarantować wysoki poziom profesjonalizmu i kompetencji pośredników ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, pośredników oferujących ubezpieczenia uzupełniające oraz pracowników zakładów ubezpieczeń, którzy są zaangażowani w czynności przygotowawcze do sprzedaży polis ubezpieczeniowych oraz czynności wykonywane w trakcie sprzedaży polis ubezpieczeniowych i po tej sprzedaży. Fachowa wiedza pośredników ubezpieczeniowych i pośredników ubezpieczeniowych oferujących ubezpieczenia uzupełniające oraz pracowników zakładów ubezpieczeń powinna zatem odpowiadać stopniowi złożoności tej działalności. Od pośredników oferujących ubezpieczenia uzupełniające powinno się wymagać znajomości warunków polis, które dystrybuują, a w stosownych przypadkach – zasad obsługi roszczeń i skarg.

(29)   Należy zapewnić doskonalenie zawodowe i rozwój. To doskonalenie i rozwój może obejmować różne rodzaje oferowanych możliwości kształcenia, w tym kursy, e-uczenie się i programy mentorskie. Kwestie formy i treści szkoleń oraz wymaganych świadectw lub innych odpowiednich dowodów, np. odnotowania w rejestrze lub pozytywnego zaliczenia egzaminu, powinny być regulowane przez państwa członkowskie.

(30)   Wymogi dotyczące uczciwości przyczyniają się do istnienia solidnego i wiarygodnego sektora ubezpieczeń i służą odpowiedniej ochronie ubezpieczających. Wymogi te obejmują nienotowanie w rejestrze karnym lub innych odpowiednikach krajowych w związku z niektórymi wykroczeniami lub przestępstwami, np. naruszeniem przepisów dotyczących usług finansowych, złamaniem etyki zawodowej, oszustwem lub przestępstwem finansowym i innymi naruszeniami prawa spółek, prawa upadłościowego lub przepisów o niewypłacalności.

(31)   Odpowiednie osoby w strukturze zarządzania pośredników ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych oraz pośredników oferujących ubezpieczenia uzupełniające, uczestniczące w dystrybucji produktów ubezpieczeniowych lub reasekuracyjnych, a także odpowiedni pracownicy dystrybutora ubezpieczeniowego bezpośrednio zaangażowani w dystrybucję produktów ubezpieczeniowych lub reasekuracyjnych powinni również posiadać odpowiedni poziom wiedzy i kompetencji w dziedzinie działalności dystrybucyjnej. Odpowiedni poziom wiedzy i kompetencji powinno zapewniać stosowanie do tych osób szczególnych wymogów dotyczących wiedzy i umiejętności zawodowych.

(32)   Państwa członkowskie nie powinny uznawać za odpowiednie osoby członków kierownictwa ani pracowników nieuczestniczących bezpośrednio w dystrybucji produktów ubezpieczeniowych. W odniesieniu do pośredników ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych oraz zakładów ubezpieczeń i reasekuracji od wszystkich pracowników bezpośrednio zaangażowanych w działalność dystrybucyjną powinno oczekiwać się posiadania odpowiedniego poziomu wiedzy i kompetencji, z pewnymi wyjątkami, jak na przykład w stosunku do osób wykonujących np. wyłącznie zadania administracyjne. W odniesieniu do pośredników oferujących ubezpieczenia uzupełniające przynajmniej osoby odpowiedzialne za dystrybucję ubezpieczeń uzupełniających powinny być uznawane za odpowiednich pracowników, od których oczekuje się posiadania odpowiedniego poziomu wiedzy i kompetencji. Jeżeli dystrybutor produktów ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych jest osobą prawną, osoby należące do struktury zarządzania odpowiedzialne za wykonywanie polityki i procedur dotyczących działalności z zakresu dystrybucji produktów ubezpieczeniowych również powinny spełniać wymogi posiadania odpowiedniej wiedzy i kompetencji. W tym zakresie osoba odpowiedzialna za działalność z zakresu dystrybucji ubezpieczeń prowadzoną przez pośredników ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych oraz pośredników oferujących ubezpieczenia uzupełniające powinna również spełniać wymogi posiadania odpowiedniej wiedzy i kompetencji.

(33)   W odniesieniu do pośredników ubezpieczeniowych i zakładów ubezpieczeń doradzających klientom detalicznym w sprawie ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych lub sprzedający im takie produkty państwa członkowskie powinny zapewniać posiadanie odpowiedniego poziomu wiedzy i kompetencji w zakresie oferowanych produktów. Taki wymóg jest szczególnie istotny z uwagi na coraz większy stopień złożoności i ciągłe innowacje w tworzeniu ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych. Zakup ubezpieczeniowego produktu inwestycyjnego wiąże się z ryzykiem, więc inwestor powinien móc polegać na dostarczanych informacjach i jakości prezentowanych ocen. Ponadto pracownikom powinno się zapewnić odpowiedni czas i zasoby umożliwiające im dostarczenie klientom wszystkich istotnych informacji o oferowanych produktach.

(34)  Koordynacja przepisów krajowych w sprawie wymogów zawodowych i rejestracji osób podejmujących i prowadzących działalność w dziedzinie dystrybucji produktów ubezpieczeniowych lub reasekuracyjnych może przyczynić się zarówno do tworzenia wewnętrznego rynku usług finansowych, jak i do lepszej ochrony konsumentów w tym zakresie.

(35)  W celu zwiększenia transgranicznego obrotu handlowego należy wprowadzić zasady regulujące wzajemne uznawanie wiedzy i umiejętności pośredników.

(36)  Pomimo istnienia systemów jednolitego paszportu dla ubezpieczycieli i pośredników rynek ubezpieczeń w Unii pozostaje głęboko rozdrobniony. W celu ułatwienia prowadzenia działalności w kontekście transgranicznym oraz zwiększenia przejrzystości wobec klientów państwa członkowskie powinny zapewnić publikowanie przepisów dotyczących dobra ogólnego obowiązujących na ich terytorium; należy również zapewnić publiczne udostępnianie jednego rejestru elektronicznego i informacji na temat przepisów dotyczących dobra ogólnego obowiązujących we wszystkich państwach członkowskich w odniesieniu do dystrybucji produktów ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych.

(37)  Dla ochrony klientów oraz zapewnienia prawidłowej działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej na wewnętrznym rynku zasadnicze znaczenie ma współpraca i wymiana informacji między właściwymi organami. Zarówno w procesie rejestracji, jak i w bieżących działaniach należy w szczególności wspierać wymianę informacji o nieposzlakowanej opinii oraz wiedzy zawodowej i kompetencjach zawodowych osób odpowiedzialnych za prowadzenie działalności dystrybutora ubezpieczeń.

(38)  Potrzebne są odpowiednie i skuteczne pozasądowe procedury reklamacyjne i odszkodowawcze w państwach członkowskich w celu rozstrzygania sporów między dystrybutorami ubezpieczeń a klientami, w stosownych przypadkach z wykorzystaniem istniejących procedur. Procedury te powinny być dostępne w odniesieniu do rozstrzygania sporów dotyczących praw i obowiązków ustanowionych w niniejszej dyrektywie. ▌ Celem tych pozasądowych procedur reklamacyjnych i odszkodowawczych powinno być uzyskanie szybszego i mniej kosztownego rozstrzygnięcia sporów między dystrybutorami ubezpieczeń a klientami▌.

(39)  Wielu pośredników ubezpieczeniowych i wiele zakładów ubezpieczeń w coraz większym stopniu prowadzi jednocześnie wiele rodzajów działalności, co zwiększa ryzyko wystąpienia konfliktów interesów między tymi różnymi rodzajami prowadzonej działalności a interesami ich klientów. Dlatego też konieczne jest wprowadzenie ▌przepisów zapewniających brak negatywnego wpływu takich konfliktów interesów na interesy klientów.

(40)  Klientom należy z wyprzedzeniem udostępniać jasne informacje na temat statusu osób, które sprzedają produkty ubezpieczeniowe, oraz rodzaju wynagrodzenia, jakie te osoby otrzymują. ▌Takie informacje powinny być przekazywane klientom przed zawarciem umowy. Informacje te mają na celu ukazanie stosunku łączącego w stosownych przypadkach zakład ubezpieczeń i pośrednika oraz rodzaju wynagrodzenia, jakie otrzymuje pośrednik.

(41)  Aby udostępnić klientom ▌informacje na temat świadczonych usług dystrybucji ubezpieczeń, niezależnie od tego, czy klient dokonuje zakupu produktu ubezpieczeniowego przez pośrednika, czy też bezpośrednio w zakładzie ubezpieczeń, oraz aby uniknąć zakłócenia konkurencji, do czego prowadzić może zachęcanie zakładów ubezpieczeń do bezpośredniej sprzedaży produktów klientom, a nie przez pośredników, w celu uniknięcia konieczności ujawniania informacji, na zakłady ubezpieczeń należy również nałożyć wymóg przekazywania klientom▌ informacji o charakterze wynagrodzenia, które ich pracownicy otrzymują z tytułu sprzedaży produktów ubezpieczeniowych.

(42)   Pośrednicy ubezpieczeniowi i zakłady ubezpieczeń są objęci jednolitymi wymogami w przypadku dystrybucji ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych, zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1286/2014(10). Oprócz informacji, które muszą być podawane w dokumencie zawierającym kluczowe informacje, dystrybutorzy ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych powinni podawać dodatkowe informacje wyszczególniające wszelkie koszty dystrybucji, które nie zostały uwzględnione w kosztach wymienionych w dokumencie zawierającym kluczowe informacje, aby umożliwić klientowi zrozumienie skumulowanego wpływu tych łącznych kosztów na zwrot z inwestycji. Niniejsza dyrektywa powinna zatem ustanowić przepisy dotyczące dostarczania informacji na temat kosztów usługi dystrybucji związanej z danymi ubezpieczeniowymi produktami inwestycyjnymi.

(43)  Ponieważ celem niniejszej dyrektywy jest zwiększenie poziomu ochrony konsumentów, niektóre z jego przepisów mają wyłącznie zastosowanie do stosunków między przedsiębiorstwami a konsumentami (B2C), zwłaszcza przepisy regulujące zasady prowadzenia działalności pośredników ubezpieczeniowych lub innych sprzedawców produktów ubezpieczeniowych.

(44)  Aby uniknąć przypadków niewłaściwej sprzedaży▌, sprzedaży produktów ubezpieczeniowych powinien zawsze towarzyszyć test wymagań i potrzeb klienta w oparciu o uzyskane od niego informacje. Każdy produkt ubezpieczeniowy oferowany klientowi powinien zawsze odpowiadać wymaganiom i potrzebom klienta i być zaprezentowany w zrozumiałej formie umożliwiającej klientowi podjęcie świadomej decyzji.

(45)   W przypadku udzielenia porady przed sprzedażą produktu ubezpieczeniowego oprócz wypełnienia obowiązku określenia wymagań i potrzeb klienta należy przedstawić klientowi zindywidualizowaną rekomendację, wyjaśniając, dlaczego dany produkt najlepiej spełnia potrzeby ubezpieczeniowe klienta.

(46)   Państwa członkowskie powinny wymagać, by stosowana przez dystrybutorów ubezpieczeń polityka wynagradzania pracowników lub przedstawicieli nie wpływała ujemnie na zdolność do działania zgodnie z najlepiej pojętym interesem klienta ani nie uniemożliwiała im wydawania odpowiednich rekomendacji lub przedstawiania informacji w uczciwej, jasnej i niewprowadzającej w błąd formie. Wynagrodzenie oparte na wynikach sprzedaży nie powinno być zachętą do zalecania klientowi określonego produktu.

(47)  Dla klientów istotna jest świadomość, czy mają oni do czynienia z pośrednikiem, który doradza im na podstawie uczciwej i zindywidualizowanej analizy. Aby ocenić, czy liczba umów i dostawców uwzględniona przez pośrednika jest wystarczająco duża, by przedstawić uczciwą i zindywidualizowaną analizę, powinno się należycie uwzględnić m.in. potrzeby klienta, liczbę dostawców na rynku, udział tych dostawców w rynku, liczbę stosownych produktów ubezpieczeniowych dostępnych u poszczególnych dostawców oraz charakterystykę tych produktów. Niniejsza dyrektywa nie powinna uniemożliwiać państwom członkowskim nałożenia na pośrednika ubezpieczeniowego chcącego na podstawie uczciwej i zindywidualizowanej analizy udzielić porady dotyczącej danej umowy ubezpieczenia wymogu udzielenia takiej porady w odniesieniu do wszystkich umów ubezpieczenia, które taki pośrednik ubezpieczeniowy dystrybuuje.

(48)  Przed zawarciem umowy, w tym w przypadku transakcji sprzedaży, której nie towarzyszy udzielenie porady, klientowi należy przekazać istotne informacje na temat produktu ubezpieczeniowego, aby umożliwić mu podjęcie świadomej decyzji. Dokument zawierający informacje o produkcie ubezpieczeniowym powinien zawierać ustandaryzowane informacje o produktach ubezpieczeniowych innych niż ubezpieczenia na życie. Powinien być sporządzony przez odpowiedni zakład ubezpieczeń lub – w tych państwach członkowskich, w których występuje taka sytuacja – pośrednika ubezpieczeniowego, który tworzy dany produkt ubezpieczeniowy. Pośrednik ubezpieczeniowy powinien ▌wyjaśnić klientowi główne cechy produktów ubezpieczeniowych, które sprzedaje, a zatem jego pracownicy powinni otrzymać odpowiednie zasoby i wystarczający czas na wykonanie tego zadania.

(49)   W przypadku ubezpieczeń grupowych „klient” powinien oznaczać przedstawiciela grupy członków, który zawiera umowę ubezpieczenia w imieniu tej grupy członków, jeżeli poszczególni członkowie nie mogą podjąć odrębnej decyzji o przystąpieniu do umowy, jak w przypadku obowiązkowych pracowniczych programów emerytalnych. W krótkim czasie po objęciu danego członka ubezpieczeniem grupowym przedstawiciel grupy powinien ujawnić, w stosownych przypadkach, dokument zawierający informacje o produkcie ubezpieczeniowym i informacje o prowadzeniu działalności przez dystrybutora.

(50)  Należy określić jednolite przepisy w celu dania klientowi możliwości wyboru nośnika, na którym ▌przekazywane są ▌informacje, umożliwiające wykorzystanie, w stosownych przypadkach, środków komunikacji elektronicznej, z uwzględnieniem okoliczności transakcji. Należy jednak zapewnić klientowi możliwość otrzymania tych informacji na papierze. W interesie zapewnienia klientowi dostępu do informacji wszelkie informacje przekazywane przed zawarciem umowy powinny być udostępniane bezpłatnie.

(51)  Wymóg ujawnienia takich informacji wtedy, gdy klient poszukuje ochrony reasekuracyjnej lub ubezpieczeniowej obejmującej ryzyko handlowe i przemysłowe lub – wyłącznie dla potrzeb dystrybucji ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych – jest klientem profesjonalnym zgodnie z definicją zawartą w dyrektywie 2014/65/UE, nie jest tak potrzebny.

(52)  Niniejsza dyrektywa powinna określać obowiązki dystrybutorów ubezpieczeń▌ w zakresie udzielania informacji klientom. Państwo członkowskie powinno być w stanie utrzymać lub przyjąć bardziej restrykcyjne przepisy w zakresie udzielania informacji, które mogą być nakładane na dystrybutorów ubezpieczeń prowadzących działalność w zakresie dystrybucji ubezpieczeń na terytorium tego państwa członkowskiego, niezależnie od przepisów państwa członkowskiego pochodzenia, pod warunkiem że takie bardziej restrykcyjne przepisy są zgodne z prawem Unii, w tym z dyrektywą 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady(11). Państwo członkowskie, które zgłasza zamiar stosowania przepisów regulujących działalność dystrybutorów ubezpieczeń oraz sprzedaż produktów ubezpieczeniowych i stosuje te przepisy w uzupełnieniu przepisów określonych w niniejszej dyrektywie, powinno zapewniać, by obciążenia administracyjne wynikające z tych przepisów były współmierne do celu, jakim jest ochrona konsumentów, i pozostały ograniczone.

(53)  Praktyki sprzedaży krzyżowej stanowią powszechną strategię stosowaną przez dystrybutorów ubezpieczeń w całej Unii. Praktyki te mogą przynosić klientom korzyści, ale mogą również prowadzić do sytuacji, w których interesy klientów nie są należycie uwzględniane. Niniejsza dyrektywa nie powinna uniemożliwiać dystrybucji polis ubezpieczenia od wielu rodzajów ryzyka.

(54)   Przepisy niniejszej dyrektywy dotyczące sprzedaży krzyżowej powinny pozostawać bez uszczerbku dla stosowania prawodawstwa Unii stanowiącego przepisy mające zastosowanie do praktyk sprzedaży krzyżowej w odniesieniu do niektórych kategorii towarów lub usług.

(55)   Aby zapewnić spełnianie potrzeb rynku docelowego przez produkty ubezpieczeniowe, zakłady ubezpieczeń, a w odpowiednich jurysdykcjach pośrednicy ubezpieczeniowi tworzący produkty ubezpieczeniowe sprzedawane następnie klientom, powinni utrzymywać proces zatwierdzania każdego produktu ubezpieczeniowego, stosować ten proces i poddawać go przeglądowi. Jeżeli dystrybutor ubezpieczeń udziela porady na temat produktów ubezpieczeniowych, których nie tworzy, lub proponuje takie produkty ubezpieczeniowe, powinien w każdym razie być w stanie zrozumieć cechy i określony rynek docelowy tych produktów. Niniejsza dyrektywa nie powinna ograniczać różnorodności i elastyczności podejść stosowanych przez zakłady przy opracowywaniu nowych produktów.

(56)  Ubezpieczeniowe produkty inwestycyjne często oferowane są klientom jako produkty alternatywne wobec produktów inwestycyjnych objętych dyrektywą 2014/65/UE lub jako zamienniki tych produktów. W celu zapewnienia spójnej ochrony inwestorów i uniknięcia ryzyka arbitrażu regulacyjnego ▌ubezpieczeniowe produkty inwestycyjne powinny podlegać nie tylko standardom prowadzenia działalności określonym dla wszystkich produktów ubezpieczeniowych, ale również szczególnym standardom mającym uwzględniać wbudowany w te produkty element inwestycyjny. Takie szczególne standardy powinny obejmować przepisy dotyczące udostępniania odpowiednich informacji, wymogi w zakresie adekwatności udzielanych porad oraz ograniczenia w zakresie wynagrodzeń. ▌

(57)   W celu zapewnienia, aby honoraria, prowizje lub niepieniężne korzyści związane z dystrybucją ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych i wypłacane jakiejkolwiek stronie lub przez jakąkolwiek stronę z wyjątkiem klienta lub osoby występującej w jego imieniu nie miały negatywnego wpływu na jakość odpowiedniej usługi świadczonej klientowi, dystrybutor ubezpieczeń powinien wprowadzić odpowiednie i współmierne rozwiązania strukturalne służące uniknięciu takiego negatywnego wpływu. W tym celu dystrybutor ubezpieczeń powinien opracować, przyjąć i regularnie poddawać przeglądowi politykę i procedury dotyczące konfliktu interesów, by uniknąć wszelkiego negatywnego wpływu na jakość odpowiedniej usługi świadczonej klientowi oraz zapewnić klientowi odpowiednie informacje o honorariach, prowizjach lub korzyściach.

(58)  W celu zapewnienia przestrzegania przepisów niniejszej dyrektywy przez zakłady ubezpieczeń i osoby prowadzące dystrybucję ubezpieczeń oraz w celu zapewnienia podobnego traktowania tych zakładów i osób w całej Unii państwa członkowskie należy zobowiązać do ustanowienia skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji i innych środków administracyjnych. W komunikacie Komisji z dnia 8 grudnia 2010 r. „Wzmocnienie systemów sankcji w branży usług finansowych” dokonano przeglądu istniejących uprawnień i ich praktycznego stosowania w celu osiągnięcia większej zbieżności sankcji i innych środków. Sankcje i inne środki administracyjne ustanowione przez państwa członkowskie powinny więc spełniać pewne zasadnicze wymogi dotyczące ich adresatów, kryteriów, które należy brać pod uwagę przy nakładaniu sankcji lub innego środka, a także ujawniania informacji o zastosowanych środkach▌.

(59)   Chociaż nie ma przeszkód, aby państwa członkowskie wprowadzały przepisy dotyczące sankcji administracyjnych i karnych za te same naruszenia, państwa członkowskie nie powinny być zobowiązane do ustanawiania przepisów dotyczących sankcji administracyjnych za naruszenia niniejszej dyrektywy, które podlegają krajowemu prawu karnemu. Zgodnie z prawem krajowym państwa członkowskie nie mają obowiązku nakładania sankcji administracyjnych i karnych za to samo przestępstwo, powinny jednak móc nakładać takie sankcje, jeżeli zezwala na to prawo krajowe. Utrzymanie sankcji karnych zamiast sankcji administracyjnych za naruszenia przepisów niniejszej dyrektywy nie powinno jednak ograniczać ani w żaden inny sposób naruszać zdolności właściwych organów do współpracy, terminowego uzyskiwania dostępu do informacji i wymiany informacji z właściwymi organami w innych państwach członkowskich do celów niniejszej dyrektywy, w tym po zgłoszeniu danych naruszeń właściwym organom sądowym w celu przeprowadzenia postępowania karnego.

(60)  W szczególności właściwym organom należy przyznać uprawnienia do nakładania sankcji finansowych, które są wystarczająco wysokie, aby niwelowały rzeczywiste i potencjalne zyski oraz aby nawet dla większych instytucji i osób zarządzających nimi stanowiły środek odstraszający.

(61)   W celu zapewnienia spójnej ochrony inwestorów i uniknięcia ryzyka arbitrażu regulacyjnego w przypadku naruszeń dotyczących dystrybucji ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych sankcje administracyjne i inne środki określone przez państwa członkowskie powinny być dostosowane do sankcji i środków określonych w rozporządzeniu (UE) nr 1286/2014.

(62)  W celu zapewnienia spójnego stosowania sankcji w całej Unii państwa członkowskie powinny zapewniać, by przy ustalaniu rodzaju sankcji administracyjnych lub innych środków oraz wysokości administracyjnych sankcji finansowych ▌właściwe organy uwzględniały wszystkie istotne okoliczności.

(63)  Aby nadać decyzjom właściwych organów w sprawie naruszeń efekt odstraszający w stosunku do ogółu społeczeństwa oraz informować uczestników rynku o zachowaniach uważanych za szkodliwe dla klientów, decyzje te powinny być publikowane, pod warunkiem że upłynął termin na złożenie odwołania, a odwołanie nie zostało złożone, chyba że publikacja taka zaszkodzi stabilności rynków ubezpieczeń i reasekuracji. Jeżeli prawo krajowe przewiduje publikację informacji o sankcji lub innym środku, od których złożono odwołanie, bez zbędnej zwłoki publikowane powinny być informacje o takiej sankcji lub innym środku, jak również wynik postępowania odwoławczego. Jeżeli publikacja informacji o sankcji lub innym środku wyrządziłaby niewspółmierną szkodę zaangażowanym stronom, właściwy organ powinien mieć w każdym przypadku możliwość niepublikowania informacji o sankcji lub innym środku lub publikowania jej bez podania tożsamości ukaranych.

(64)  W celu wykrywania potencjalnych naruszeń przepisów właściwe organy powinny dysponować niezbędnymi uprawnieniami dochodzeniowymi oraz powinny ustanowić skuteczne mechanizmy umożliwiające zgłaszanie potencjalnych lub faktycznych naruszeń.

(65)  Niniejsza dyrektywa powinna odwoływać się do sankcji administracyjnych i innych środków, bez względu na to, czy w świetle prawa krajowego dane działanie kwalifikuje się jako sankcja, czy też jako inny środek.

(66)  Niniejsza dyrektywa nie powinna naruszać jakichkolwiek przepisów państw członkowskich dotyczących przestępstw kryminalnych.

(67)  Aby osiągnąć cele określone w niniejszej dyrektywie należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjęcia aktów zgodnie z art. 290 TFUE w odniesieniu do nadzoru nad produktami i do wymogów dotyczących zarządzania w stosunku do wszystkich produktów, a także w odniesieniu do dystrybucji ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych, zarządzania konfliktami interesów, warunków, w jakich można wypłacać lub otrzymywać zachęty, a także oceny odpowiedniości i stosowności. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów. Przygotowując i opracowując akty delegowane, Komisja powinna zapewnić jednoczesne, terminowe i odpowiednie przekazywanie stosownych dokumentów Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.

(68)  Standardy techniczne dotyczące usług finansowych powinny zapewnić spójną harmonizację i odpowiednią ochronę konsumentów w całej Unii. Ponieważ EIOPA jest organem dysponującym wysokospecjalistyczną wiedzą, można powierzyć mu wyłącznie opracowanie projektów ▌wykonawczych standardów technicznych, które nie wymagają decyzji politycznych, w celu ich przedłożenia Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Komisji.

(69)  Zgodnie ze wspólnym porozumieniem w sprawie aktów delegowanych między Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją Europejską i bez uszczerbku dla jego dalszego przeglądu Komisja powinna uwzględnić okres na zgłaszanie zastrzeżeń oraz procedury Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczące daty przekazania aktu delegowanego. Ponadto zgodnie ze wspólnym porozumieniem w sprawie aktów delegowanych i bez uszczerbku dla jego dalszego przeglądu oraz, w stosownych przypadkach, z rozporządzeniem (UE) nr 1094/2010 należy przed przyjęciem aktu delegowanego zapewnić odpowiednią przejrzystość i stosowne kontakty z Parlamentem i z Radą.

(70)  Przetwarzanie danych osobowych prowadzone przez EIOPA w ramach niniejszej dyrektywy, pod nadzorem Europejskiego Inspektora Ochrony Danych, powinny regulować dyrektywa 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady(12) oraz rozporządzenie (WE) nr 45/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady(13).

(71)  Niniejsza dyrektywa nie narusza praw podstawowych i jest zgodna z zasadami uznanymi w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej i zapisanymi w traktatach.

(72)   Niniejsza dyrektywa nie powinna stanowić nadmiernego obciążenia dla małych i średnich dystrybutorów produktów ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych. Jednym ze sposobów osiągnięcia tego celu jest odpowiednie zastosowanie zasady proporcjonalności. Zasada ta powinna mieć zastosowanie zarówno do wymogów wobec dystrybutorów produktów ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, jak i do wykonywania uprawnień nadzorczych.

(73)  Przegląd niniejszej dyrektywy należy przeprowadzić po pięciu latach od jej wejścia w życie w celu uwzględnienia zmian na rynku, a także zmian w innych obszarach unijnego prawa lub doświadczeń państw członkowskich z wdrażaniem prawa Unii, zwłaszcza w odniesieniu do produktów objętych dyrektywą 2003/41/WE Parlamentu Europejskiego i Rady(14).

(74)  Dyrektywa 2002/92/WE powinna zostać uchylona 24 miesiące po wejściu w życie niniejszej dyrektywy. Jednakże rozdział IIIA dyrektywy 2002/92/WE powinien zostać skreślony ze skutkiem od dnia wejścia w życie niniejszej dyrektywy.

(75)  Obowiązek transpozycji niniejszej dyrektywy do prawa krajowego należy ograniczyć do tych przepisów, które stanowią merytoryczną zmianę dyrektywy 2002/92/WE. Obowiązek transpozycji przepisów, które nie uległy zmianie, wynika z tej dyrektywy.

(76)  Niniejsza dyrektywa nie powinna naruszać zobowiązań państw członkowskich dotyczących terminów transpozycji do prawa krajowego dyrektywy 2002/92/WE.

(77)  Zgodnie z art. 28 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 45/2001 skonsultowano się z Europejskim Inspektorem Ochrony Danych, który wydał opinię w dniu 23 listopada 2012 r.(15),

(78)  Ponieważ cele niniejszej dyrektywy nie mogą zostać osiągnięte w stopniu wystarczającym przez państwa członkowskie, natomiast ze względu na jej zakres możliwe jest ich lepsze osiągnięcie na poziomie Unii, może ona podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest niezbędne do osiągnięcia tych celów.

(79)  Zgodnie ze wspólną deklaracją polityczną państw członkowskich i Komisji dotyczącą dokumentów wyjaśniających z dnia 28 września 2011 r. państwa członkowskie zobowiązały się, że w uzasadnionych przypadkach będą dołączać do powiadomienia o środkach transpozycji dokument lub dokumenty wyjaśniające związki między elementami dyrektywy a odpowiadającymi im elementami krajowych instrumentów służących transpozycji. W odniesieniu do niniejszej dyrektywy prawodawca uznaje, że złożenie takich dokumentów jest uzasadnione,

PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:

Rozdział IZakres i definicje

Artykuł 1Zakres

1.  Niniejsza dyrektywa ustanawia zasady podejmowania i prowadzenia działalności w zakresie dystrybucji produktów ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych w Unii.

2.  Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do wszelkich osób fizycznych lub prawnych zamieszkałych lub mających siedzibę albo chcących zamieszkać lub założyć siedzibę w danym państwie członkowskim w celu podjęcia i prowadzenia dystrybucji produktów ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych.

3.  Niniejsza dyrektywa nie ma zastosowania do pośredników oferujących ubezpieczenia uzupełniające i wykonujących działalność z zakresu dystrybucji produktów ubezpieczeniowych, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki:

a)  ubezpieczenie uzupełnia towar lub usługę dostarczaną przez dostawcę, jeżeli takie ubezpieczenie obejmuje:

(i)  ryzyko zniszczenia, utraty lub uszkodzenia towarów dostarczanych przed tego dostawcę lub nieskorzystania ze świadczonej przez niego usługi; lub

(ii)  uszkodzenie lub utratę bagażu i inne rodzaje ryzyka związane z podróżą zarezerwowaną u tego dostawcy;

b)  kwota składki z tytułu umowy ubezpieczenia nie przekracza 600 EUR rocznie;

c)  w drodze odstępstwa od lit. b), jeżeli ubezpieczenie uzupełnia usługę, o której mowa w lit. a), a czas trwania tej usługi nie przekracza trzech miesięcy, kwota składki płaconej od osoby nie przekracza 200 EUR.

4.  Państwa członkowskie zapewniają, aby przy prowadzeniu działalności dystrybucyjnej z pomocą pośrednika oferującego ubezpieczenia uzupełniające i zwolnionego ze stosowania niniejszej dyrektywy zgodnie z ust. 3 zakład ubezpieczeń lub pośrednik ubezpieczeniowy zapewniał:

a)  udostępnianie klientom informacji, przed zawarciem umowy, o tożsamości i adresie pomocą pośrednika oferującego ubezpieczenia uzupełniające i zwolnionego ze stosowania niniejszej dyrektywy zgodnie z ust. 3 oraz o procedurach, o których mowa w art. 14, umożliwiających klientom i innym zainteresowanym stronom składanie skarg;

b)  istnienie odpowiednich i współmiernych rozwiązań służących zapewnieniu zgodności z art. 17 i 24 oraz uwzględnieniu wymagań i potrzeb klienta przed zaproponowaniem mu umowy;

c)  dostarczenie klientowi, przed zawarciem umowy, dokumentu zawierającego informacje o produkcie, o którym mowa w art. 20 ust. 4.

5.  Państwa członkowskie zapewniają, aby właściwe organy monitorowały rynki ubezpieczeń i reasekuracji, w tym rynek uzupełniających produktów ubezpieczeniowych, które są wprowadzane do obrotu, dystrybuowane lub sprzedawane w ich państwach członkowskich lub z ich terytorium. EIOPA może ułatwiać i koordynować takie monitorowanie.

6.  Niniejsza dyrektywa nie ma zastosowania do działalności z zakresu dystrybucji produktów ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych dotyczących ryzyk i zobowiązań umiejscowionych poza Unią.

Niniejsza dyrektywa nie ma wpływu na przepisy państwa członkowskiego w odniesieniu do działalności z zakresu dystrybucji produktów ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych prowadzonej przez zakłady ubezpieczeń i reasekuracji lub pośredników ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych mających siedzibę w państwie trzecim i prowadzących działalność na jego terytorium zgodnie z zasadą swobody świadczenia usług, pod warunkiem że zagwarantowano równość traktowania wszystkich osób prowadzących działalność z zakresu dystrybucji produktów ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych na tym rynku lub osób, którym udzielono zezwolenia na prowadzenie takiej działalności.

Niniejsza dyrektywa nie reguluje działalności w zakresie dystrybucji produktów ubezpieczeniowych lub reasekuracyjnych prowadzonej w państwach trzecich.

Państwa członkowskie informują Komisję o wszelkich trudnościach natury ogólnej, które napotykają ich dystrybutorzy ubezpieczeń przy podejmowaniu lub prowadzeniu działalności w zakresie dystrybucji ubezpieczeń w dowolnym państwie trzecim.

Artykuł 2Definicje

Na użytek niniejszej dyrektywy:

1)  „dystrybucja ubezpieczeń” oznacza działalność polegającą na doradzaniu, proponowaniu lub przeprowadzaniu innych prac przygotowawczych do zawarcia umów ubezpieczenia, zawieraniu takich umów lub udzielaniu pomocy w administrowaniu takimi umowami i wykonywaniu ich, w szczególności w przypadku roszczenia▌;

Na użytek niniejszej definicji:

a)  udzielanie informacji na temat umowy ubezpieczenia lub umów ubezpieczenia na podstawie kryteriów wybranych przez klienta za pośrednictwem stron internetowych lub innych mediów oraz opracowanie rankingu produktów ubezpieczeniowych obejmującego porównanie cen i produktów lub udzielanie zniżki od ceny umowy ubezpieczenia, jeżeli klient jest w stanie pośrednio lub bezpośrednio zawrzeć umowę ubezpieczenia za pośrednictwem stron internetowych lub innych mediów, uważa się za dystrybucję ubezpieczeń; oraz

b)  za dystrybucję ubezpieczeń nie uznaje się żadnego z następujących rodzajów działalności:

(i)  działalności polegającej na okazjonalnym dostarczaniu informacji klientowi w kontekście innej działalności zawodowej, jeżeli dostawca nie podejmuje żadnych dodatkowych działań mających ▌pomóc w zawarciu lub wykonywaniu umowy ubezpieczenia;

(ii)  zawodowej obsługi roszczeń zakładu ubezpieczeń ani likwidacji szkód i wyceny szkód przez biegłych;

(iii)  samego przekazywania pośrednikom ubezpieczeniowym lub zakładom ubezpieczeń danych i informacji na temat potencjalnych ubezpieczających, jeżeli dostawca nie podejmuje żadnych dodatkowych działań mających pomóc w zawarciu umowy ubezpieczenia;

(iv)  samego przekazywania potencjalnym ubezpieczającym informacji na temat produktów ubezpieczeniowych, pośrednika ubezpieczeniowego lub zakładu ubezpieczeń, jeżeli dostawca nie podejmuje żadnych dodatkowych działań mających pomóc w zawarciu umowy ubezpieczenia.

2)  „dystrybucja produktów reasekuracyjnych” oznacza działalność - również wtedy, gdy działalność ta prowadzona jest przez zakład reasekuracji bez pośrednictwa pośrednika reasekuracyjnego - polegającą na doradzaniu, proponowaniu lub wykonywaniu innych prac przygotowawczych do zawarcia umów reasekuracji lub zawieraniu takich umów, lub udzielaniu pomocy w administrowaniu takimi umowami i wykonywaniu ich, w szczególności w przypadku roszczenia;

Na użytek niniejszej definicji, za dystrybucję produktów reasekuracyjnych nie uznaje się żadnego z następujących rodzajów działalności:

a)  działalności polegającej na okazjonalnym dostarczaniu informacji w kontekście innej działalności zawodowej, pod warunkiem że celem tej działalności nie jest udzielanie klientowi pomocy w zawarciu lub wykonywaniu umowy reasekuracji;

b)  zawodowej obsługi roszczeń zakładu reasekuracji ani likwidacji szkód i wyceny szkód przez biegłych;

c)  samego przekazywania pośrednikom reasekuracyjnym lub zakładom reasekuracji danych i informacji na temat potencjalnych ubezpieczających, jeżeli dostawca nie podejmuje żadnych dodatkowych działań mających pomóc w zawarciu umowy reasekuracji;

d)  samego przekazywania potencjalnym ubezpieczającym informacji na temat produktów reasekuracyjnych, pośrednika reasekuracyjnego lub zakładu reasekuracji, jeżeli dostawca nie podejmuje żadnych dodatkowych działań mających pomóc w zawarciu umowy reasekuracji.

3)  „pośrednik ubezpieczeniowy” oznacza dowolną osobę fizyczną lub prawną inną niż zakład ubezpieczeń lub reasekuracji lub jego pracownicy i inną niż pośrednik oferujący ubezpieczenia uzupełniające, która podejmuje lub prowadzi działalność z zakresu dystrybucji ubezpieczeń za wynagrodzeniem;

4)  „pośrednik oferujący ubezpieczenia uzupełniające” oznacza dowolną osobę fizyczną lub prawną inną niż instytucja kredytowa lub firma inwestycyjna zdefiniowane w art. 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013(16), która za wynagrodzeniem podejmuje lub prowadzi działalność z zakresu dystrybucji ubezpieczeń jako działalność poboczną, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki:

(a)  podstawowa działalność zawodowa tej osoby fizycznej lub prawnej jest inna niż dystrybucja ubezpieczeń;

(b)  osoba fizyczna lub prawna dystrybuuje tylko niektóre produkty ubezpieczeniowe, uzupełniające dany towar lub usługę;

(c)  dane produkty ubezpieczeniowe nie obejmują ubezpieczenia na życie ani ryzyka z tytułu odpowiedzialności, chyba że ochrona taka jest uzupełnieniem produktu dostarczanego lub usługi świadczonej przez pośrednika w ramach jego głównej działalności zawodowej;

5)  „pośrednik reasekuracyjny” oznacza dowolną osobę fizyczną lub prawną inną niż zakład reasekuracji lub jego pracownicy, która podejmuje lub prowadzi działalność z zakresu dystrybucji produktów reasekuracyjnych za wynagrodzeniem;

6)  „zakład ubezpieczeń” oznacza zakład zdefiniowany w art. 13 pkt 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/138/WE(17);

7)  „zakład reasekuracji” oznacza zakład reasekuracji zdefiniowany w art. 13 pkt 4 dyrektywy 2009/138/WE;

8)  „dystrybutor ubezpieczeń” oznacza dowolnego pośrednika ubezpieczeniowego, pośrednika oferującego ubezpieczenia uzupełniające lub zakład ubezpieczeń;

9)  „wynagrodzenie” oznacza prowizję, honorarium, opłatę lub inną płatność, w tym korzyść ekonomiczną jakiegokolwiek rodzaju lub dowolną inną korzyść lub zachętę finansową lub niefinansową, oferowane lub przekazywane w związku z działalnością w zakresie dystrybucji ubezpieczeń;

10)  „państwo członkowskie pochodzenia” oznacza:

a)  w przypadku pośrednika będącego osobą fizyczną – państwo członkowskie, w którym posiada on miejsce zamieszkania;

b)  w przypadku pośrednika będącego osobą prawną – państwo członkowskie, w którym znajduje się siedziba statutowa pośrednika lub, jeżeli na mocy prawa krajowego nie posiada on siedziby statutowej, państwo członkowskie, w którym mieści się siedziba zarządu;

11)  „przyjmujące państwo członkowskie” oznacza państwo członkowskie, w którym pośrednik ubezpieczeniowy lub reasekuracyjny ustanowił stałą obecność lub posiada zakład lub w którym świadczy on usługi, a które nie jest państwem członkowskim jego pochodzenia;

12)  „oddział” oznacza agencję lub miejsce prowadzenia działalności pośrednika znajdujące się na terytorium państwa członkowskiego innego niż państwo członkowskie pochodzenia;

13)  „bliskie powiązania” oznaczają bliskie związki zdefiniowane w art. 13 pkt 17 dyrektywy 2009/138/WE;

14)  „główne miejsce prowadzenia działalności” oznacza miejsce, z którego zarządzana jest główna działalność;

15)  „doradztwo” oznacza udzielenie klientowi zindywidualizowanej rekomendacji, na jego życzenie lub z inicjatywy dystrybutora ubezpieczeń, w odniesieniu do umowy lub umów ubezpieczenia;

16)  „duże ryzyka” oznaczają duże ryzyka zdefiniowane w art. 13 pkt 27 dyrektywy 2009/138/WE;

17)  „ubezpieczeniowy produkt inwestycyjny” oznacza produkt ubezpieczeniowy dający pewną wartość w dniu zapadalności lub wartość wykupu, jeżeli ta wartość w dniu zapadalności lub wartość wykupu jest całkowicie lub częściowo, pośrednio lub bezpośrednio narażona na wahania rynkowe, z wyłączeniem:

a)  produktów ubezpieczeniowych innych niż ubezpieczenia na życie, wymienionych w załączniku I do dyrektywy 2009/138/WE (Grupy ubezpieczeń innych niż na życie);

b)  umów ubezpieczenia na życie, jeżeli korzyści z umowy są wypłacalne wyłącznie w razie śmierci lub inwalidztwa wynikającego z obrażeń, choroby lub niepełnosprawności;

c)  produktów emerytalnych uznanych w prawie krajowym za mające za główny cel zapewnienie inwestorowi dochodu na emeryturze i uprawniających inwestora do określonych świadczeń;

d)  oficjalnie uznanych pracowniczych programów emerytalnych wchodzących w zakres dyrektywy 2003/41/WE lub dyrektywy 2009/138/WE;

e)  indywidualnych produktów emerytalnych, w przypadku których przepisy prawa krajowego wymagają wkładu finansowego od pracodawcy, a pracodawca lub pracownik nie ma możliwości wyboru produktu emerytalnego lub jego dostawcy;

18)  „trwały nośnik▌” oznacza każde narzędzie, które:

a)  pozwala klientowi na przechowywanie informacji kierowanych do niego osobiście, w sposób umożliwiający przyszłe korzystanie z nich przez okres odpowiedni do celów informacji, oraz

b)  pozwala na niezmienione odtworzenie przechowywanych informacji.

Rozdział II Wymogi rejestracyjne

Artykuł 3Rejestracja

1.  ▌Pośrednicy ubezpieczeniowi i reasekuracyjni oraz pośrednicy oferujący ubezpieczenia uzupełniające są rejestrowani we właściwym organie w państwie członkowskim pochodzenia.

Zakłady ubezpieczeń i reasekuracji oraz ich pracownicy nie mają obowiązku ▌rejestracji na podstawie niniejszej dyrektywy.

Bez uszczerbku dla akapitu pierwszego państwa członkowskie mogą postanowić, że zakłady ubezpieczeń i reasekuracji oraz pośrednicy ubezpieczeniowi i reasekuracyjni i inne instytucje mogą współpracować z właściwymi organami w zakresie rejestrowania pośredników ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych oraz pośredników oferujących ubezpieczenia uzupełniające i stosowania do nich wymogów określonych w art. 10.

W szczególności zakłady ubezpieczeń i reasekuracji oraz pośrednicy i inne instytucje mogą być rejestrowani przez zakład ubezpieczeń lub reasekuracji, pośrednika ubezpieczeniowego lub reasekuracyjnego lub stowarzyszenie zakładów ubezpieczeń lub reasekuracji lub pośredników ubezpieczeniowych lub reasekuracyjnych, pod nadzorem właściwego organu.

Za działalność pośrednika ubezpieczeniowego lub reasekuracyjnego lub pośrednika oferującego ubezpieczenia uzupełniające odpowiedzialność może ponosić zakład ubezpieczeń lub reasekuracji lub inny ▌pośrednik▌. W takim przypadku państwa członkowskie mogą postanowić, że zakład ubezpieczeń lub reasekuracji lub inny pośrednik ponosi odpowiedzialność za zapewnienie, aby pośrednik ubezpieczeniowy lub reasekuracyjny lub pośrednik oferujący ubezpieczenia uzupełniające spełniali warunki rejestracji, w tym warunki określone w ust. 6 akapit pierwszy lit. c).

Państwa członkowskie mogą również postanowić, że zakład ubezpieczeń lub reasekuracji lub inny pośrednik przyjmujący odpowiedzialność za pośrednika ubezpieczeniowego lub reasekuracyjnego lub pośrednik oferujący ubezpieczenia uzupełniające rejestruje tego pośrednika lub pośrednika oferującego ubezpieczenia uzupełniające.

Państwa członkowskie nie muszą stosować wymogu, o którym mowa w akapicie pierwszym, ▌do wszystkich osób fizycznych, które pracują w zakładzie ubezpieczeń lub reasekuracji lub u pośrednika oferującego ubezpieczenia uzupełniające i prowadzą działalność w zakresie dystrybucji ubezpieczeń lub reasekuracji, ale państwa członkowskie zapewniają podanie w rejestrze nazwisk osób fizycznych wchodzących w skład zarządu dystrybutora produktów ubezpieczeniowych lub reasekuracyjnych i odpowiedzialnych za dystrybucję produktów ubezpieczeniowych lub reasekuracyjnych.

Ponadto w rejestrach podaje się państwa członkowskie, w których pośrednik prowadzi działalność na podstawie zasady swobody przedsiębiorczości lub swobody świadczenia usług.

2.  Państwa członkowskie mogą ustanowić jeden lub więcej rejestrów pośredników ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych oraz pośredników oferujących ubezpieczenia uzupełniające, pod warunkiem że ustanowią kryteria, zgodnie z którymi rejestruje się pośredników.

Państwa członkowskie ustanawiają system rejestracji internetowej▌. System ten jest łatwo dostępny i umożliwia wypełnienie ▌formularza rejestracji bezpośrednio w internecie.

3.  Jeżeli istnieje więcej niż jeden rejestr w państwie członkowskim, to państwo członkowskie tworzy pojedynczy punkt informacyjny umożliwiający szybki i łatwy publiczny dostęp do informacji z tych rejestrów, opracowywanych elektronicznie i ▌aktualizowanych. Punkt informacyjny udostępnia również dane identyfikacyjne właściwych organów ▌państwa członkowskiego pochodzenia.

4.  EIOPA ustanawia, publikuje na swoich stronach internetowych oraz aktualizuje pojedynczy rejestr elektroniczny zawierający wykaz pośredników ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych oraz pośredników oferujących ubezpieczenia uzupełniające, którzy zgłosili zamiar prowadzenia działalności transgranicznej zgodnie z rozdziałem III. Państwa członkowskie bez zwłoki przekazują EIOPA stosowne informacje, aby umożliwić mu realizację tego zadania. ▌Rejestr ten zawiera także odnośniki do stron internetowych właściwych organów z każdego państwa członkowskiego, a strony internetowe tych organów zawierają odnośniki prowadzące do tego rejestru.

EIOPA ma prawo dostępu do danych przechowywanych w rejestrze, o którym mowa w akapicie pierwszym. EIOPA i właściwe organy są uprawnione do zmiany takich danych. Podmioty danych, których dane osobowe są przechowywane w rejestrze, mają prawo dostępu do takich przechowywanych danych i prawo do bycia w należyty sposób poinformowanym w przypadku, gdy takie dane są wymieniane.

EIOPA tworzy stronę internetową z odnośnikami do każdego pojedynczego punktu informacyjnego lub, w stosownych przypadkach, do rejestru, ustanowionego przez państwa członkowskie zgodnie z ust. 3.

Państwa członkowskie, o których mowa w ust. 1 akapit pierwszy niniejszego artykułu, zapewniają, aby rejestracja pośredników ubezpieczeniowych▌ i ▌reasekuracyjnych oraz pośredników oferujących ubezpieczenia uzupełniające wymagała spełnienia odpowiednich wymogów ▌ustanowionych w art. 10

▌Ważność rejestracji podlega okresowej kontroli ze strony właściwego organu.

Państwa członkowskie zapewniają, aby pośrednicy ubezpieczeniowi i reasekuracyjni oraz pośrednicy oferujący ubezpieczenia uzupełniające, którzy przestali spełniać wymogi określone w art. 10, byli usuwani z rejestru. W stosownych przypadkach państwo członkowskie pochodzenia informuje przyjmujące państwo członkowskie o takim usunięciu.

5.  Państwa członkowskie zapewniają, aby wnioski pośredników o wpis do rejestru były rozpatrywane w terminie trzech miesięcy od daty złożenia kompletnego wniosku oraz aby wnioskodawca został niezwłocznie poinformowany o podjętej decyzji.

6.  Państwa członkowskie zapewniają, aby następujące informacje były wymagane jako warunek rejestracji pośredników ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych oraz pośredników oferujących ubezpieczenia uzupełniające:

a)  tożsamość akcjonariuszy lub udziałowców, czy to osób fizycznych, czy też prawnych, którzy posiadają w pośredniku udział kapitałowy przekraczający 10 %, oraz wysokość tych udziałów;

b)  tożsamość osób, które mają bliskie powiązania z pośrednikiem▌;

c)  dowody, że te udziały kapitałowe lub bliskie powiązania nie uniemożliwiają właściwemu organowi skutecznego sprawowania funkcji nadzorczych.

Państwa członkowskie zapewniają, aby pośrednicy informowali właściwe organy bez zbędnej zwłoki o jakichkolwiek zmianach informacji przewidzianych w niniejszym ustępie.

7.  Państwa członkowskie zapewniają, by właściwe organy odmawiały rejestracji, jeżeli skuteczne sprawowanie ich funkcji nadzorczych uniemożliwiają przepisy ustawowe, wykonawcze lub administracyjne państwa trzeciego regulujące osobę fizyczną lub prawną lub osoby fizyczne lub prawne, z którymi pośrednik ▌ma bliskie powiązania, lub trudności związane z egzekwowaniem tych przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych.

▌Rozdział IIISwoboda świadczenia usług i swoboda przedsiębiorczości

Artykuł 4 Korzystanie ze swobody świadczenia usług

1.  Każdy pośrednik ubezpieczeniowy lub reasekuracyjny lub pośrednik oferujący ubezpieczenia uzupełniające, który po raz pierwszy zamierza prowadzić działalność na terytorium innego państwa członkowskiego na podstawie swobody świadczenia usług, przekazuje następujące informacje właściwemu organowi państwa członkowskiego pochodzenia:

a)  nazwa, adres i, w stosownych przypadkach, numer rejestracyjny pośrednika;

b)  państwo członkowskie lub państwa członkowskie, w których pośrednik zamierza prowadzić działalność;

c)  kategoria pośrednika oraz, w stosownych przypadkach, nazwa każdego zakładu ubezpieczeń lub reasekuracji, który reprezentuje;

d)  w stosownych przypadkach, informacje na temat danych klas ubezpieczenia.

2.  Właściwy organ państwa członkowskiego pochodzenia w terminie jednego miesiąca od otrzymania informacji, o których mowa w ust. 1, przekazuje je właściwemu organowi przyjmującego państwa członkowskiego, który niezwłocznie potwierdza ich odbiór. Właściwy organ państwa członkowskiego pochodzenia informuje na piśmie pośrednika ubezpieczeniowego lub reasekuracyjnego lub pośrednik oferujący ubezpieczenia uzupełniające, że właściwy organ przyjmującego państwa członkowskiego otrzymał te informacje i dany pośrednik ▌może rozpocząć działalność w przyjmującym państwie członkowskim. W stosownych przypadkach równocześnie właściwy organ państwa członkowskiego pochodzenia powiadamia pośrednika, że informacje o przepisach, o których mowa w art. 11 ust. 1, mających zastosowanie w przyjmującym państwie członkowskim, są dostępne przy użyciu środków, o których mowa w art. 11 ust. 3 i 4, jak również że pośrednik musi przestrzegać tych przepisów, by rozpocząć działalność w przyjmującym państwie członkowskim.

3.  Jeżeli jakiekolwiek informacje przekazane zgodnie z ust. 1 ulegną zmianie, pośrednik ubezpieczeniowy lub reasekuracyjny lub pośrednik oferujący ubezpieczenia uzupełniające powiadamia ▌właściwy organ państwa członkowskiego pochodzenia o tej zmianie na przynajmniej jeden miesiąc przed wprowadzeniem jej w życie. Właściwy organ państwa członkowskiego pochodzenia jak najszybciej informuje również o tej zmianie właściwy organ przyjmującego państwa członkowskiego, nie później niż w ciągu jednego miesiąca od daty otrzymania tych informacji przez właściwy organ państwa członkowskiego pochodzenia.

Artykuł 5Naruszenie obowiązków w przypadku korzystania ze swobody świadczenia usług

1.  Jeżeli właściwy organ przyjmującego państwa członkowskie ma podstawy, aby uznać, że pośrednik ubezpieczeniowy lub reasekuracyjny lub pośrednik oferujący ubezpieczenia uzupełniające prowadzący działalność na jego terytorium na podstawie swobody świadczenia usług narusza którykolwiek z obowiązków określonych w niniejszej dyrektywie, informuje o tym właściwy organ państwa członkowskiego pochodzenia.

Po przeprowadzeniu oceny informacji otrzymanych zgodnie z akapitem pierwszym właściwy organ państwa członkowskiego pochodzenia w stosownym przypadku możliwie najszybciej podejmuje odpowiednie środki, by zaradzić tej sytuacji. Informuje on o takich przyjętych środkach właściwy organ przyjmującego państwa członkowskiego.

Jeżeli mimo środków przyjętych przez państwo członkowskie pochodzenia, z powodu niedostatecznego charakteru tych środków lub z powodu ich nieprzyjęcia pośrednik ubezpieczeniowy lub reasekuracyjny lub pośrednik oferujący ubezpieczenia uzupełniające w dalszym ciągu działa w sposób wyraźnie i w dużej skali szkodzący interesom konsumentów przyjmującego państwa członkowskiego lub prawidłowemu funkcjonowaniu rynków ubezpieczeń i reasekuracji, właściwy organ przyjmującego państwa członkowskiego może, po powiadomieniu właściwego organu państwa członkowskiego pochodzenia, przyjąć odpowiednie środki w celu zapobieżenia dalszym nieprawidłowościom, w tym, jeżeli jest to bezwzględnie konieczne, środki uniemożliwiające temu pośrednikowi kontynuowanie działalności na terytorium przyjmującego państwa członkowskiego.

Ponadto właściwy organ państwa członkowskiego pochodzenia lub przyjmującego państwa członkowskiego może przekazać sprawę EIOPA oraz zwrócić się do niego o pomoc zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) nr 1094/2010. W takim przypadku EIOPA może podjąć działania zgodnie z uprawnieniami powierzonymi mu zgodnie z tym artykułem.

2.  Ust. 1 nie wpływa na uprawnienia przyjmującego państwa członkowskiego do podejmowania właściwych środków w celu zapobiegania nieprawidłowościom popełnianym na ich terytorium lub karania ich, jeżeli natychmiastowe działanie jest niezbędne do ochrony praw konsumentów. Uprawnienia te obejmują prawo do uniemożliwienia pośrednikom ubezpieczeniowym i reasekuracyjnym oraz pośrednikom oferującym ubezpieczenia uzupełniające prowadzenia dalszej działalności na terytorium tego państwa członkowskiego.

3.  O wszelkich środkach przyjętych przez właściwe organy przyjmującego państwa członkowskiego zgodnie z niniejszym artykułem zainteresowany pośrednik ubezpieczeniowy lub reasekuracyjny lub pośrednik oferujący ubezpieczenia uzupełniające jest powiadamiany w należycie uzasadnionym dokumencie; informację o nich przekazuje się również bez zbędnej zwłoki właściwemu organowi państwa członkowskiego pochodzenia, EIOPA i Komisji.

Artykuł 6 Korzystanie ze swobody przedsiębiorczości

1.  Państwa członkowskie zapewniają, aby pośrednik ubezpieczeniowy, reasekuracyjny lub pośrednik oferujący ubezpieczenia uzupełniające, który zamierza skorzystać ze swobody przedsiębiorczości tworząc oddział lub ustanawiając stałą obecność na terytorium innego państwa członkowskiego, powiadomił o tym właściwy organ państwa członkowskiego pochodzenia oraz przekazał temu organowi następujące informacje:

a)  nazwa, adres i, w stosownych przypadkach, numer rejestracyjny ▌pośrednika;

b)  państwo członkowskie, na którego terytorium pośrednik ubezpieczeniowy, reasekuracyjny lub pośrednik oferujący ubezpieczenia uzupełniające planuje utworzyć oddział lub ustanowić stałą obecność;

c)  kategoria pośrednika oraz, w stosownych przypadkach, nazwa każdego zakładu ubezpieczeń lub reasekuracji, który reprezentuje;

d)  w stosownych przypadkach, informacje na temat danych klas ubezpieczenia;

e)  adres w przyjmującym państwie członkowskim, pod którym można uzyskać dokumenty;

f)  nazwiska wszystkich osób odpowiedzialnych za kierowanie oddziałem lub stałą obecnością.

Wszelka stała obecność pośrednika na terytorium innego państwa członkowskiego równoważna z istnieniem oddziału jest traktowana tak samo jak oddział, chyba że pośrednik zgodnie z prawem nada takiej stałej obecności inną formę prawną.

2.  W terminie jednego miesiąca od otrzymania informacji, o których mowa w ust. 1, właściwy organ państwa członkowskiego pochodzenia przekazuje te informacje właściwemu organowi przyjmującego państwa członkowskiego, który niezwłocznie potwierdza ich odbiór, chyba że właściwy organ państwa członkowskiego pochodzenia ma podstawy, by przy uwzględnieniu planowanej działalności w zakresie dystrybucji wątpić w odpowiedniość struktury organizacyjnej lub sytuacji finansowej pośrednika ubezpieczeniowego lub reasekuracyjnego lub pośrednika oferującego ubezpieczenia uzupełniające. Właściwy organ państwa członkowskiego pochodzenia informuje na piśmie pośrednika ubezpieczeniowego lub reasekuracyjnego lub pośrednika oferującego ubezpieczenia uzupełniające o otrzymaniu tych informacji przez właściwy organ przyjmującego państwa członkowskiego.

W terminie miesiąca od otrzymania informacji, o których mowa w niniejszym ustępie akapit pierwszy, właściwy organ przyjmującego państwa członkowskiego powiadamia właściwy organ państwa członkowskiego pochodzenia o przepisach mających zastosowanie na terytorium przyjmującego państwa członkowskiego, o których mowa w art. 11 ust. 1, za pomocą środków, o których mowa w art. 11 ust. 3 i 4. Państwo członkowskie pochodzenia przekazuje te informacje pośrednikowi i powiadamia go, że może on rozpocząć działalność w przyjmującym państwie członkowskim pod warunkiem przestrzegania tych przepisów.

Jeżeli pośrednik ubezpieczeniowy lub reasekuracyjny lub pośrednik oferujący ubezpieczenia uzupełniające nie otrzyma powiadomienia w terminie określonym w akapicie drugim, to może utworzyć oddział i rozpocząć działalność.

3.  Jeżeli właściwy organ państwa członkowskiego pochodzenia odmówi przekazania informacji, o których mowa w ust. 1, właściwemu organowi przyjmującego państwa członkowskiego, to w terminie jednego miesiąca od otrzymania wszystkich informacji, o których mowa w ust. 1, podaje pośrednikowi ubezpieczeniowemu lub reasekuracyjnemu lub pośrednikowi oferującemu ubezpieczenia uzupełniające powody odmowy.

Od odmowy, o której mowa w akapicie pierwszym, lub jakiegokolwiek innego zaniechania właściwego organu państwa członkowskiego pochodzenia w kwestii przekazania informacji, o których mowa w ust. 1, przysługuje prawo odwołania się do sądu w państwie członkowskim pochodzenia.

4.  Jeżeli jakiekolwiek informacje przekazane zgodnie z ust. 1 ulegną zmianie, pośrednik ubezpieczeniowy lub reasekuracyjny lub pośrednik oferujący ubezpieczenia uzupełniające powiadamia ▌właściwy organ państwa członkowskiego pochodzenia o tej zmianie na przynajmniej jeden miesiąc przed wprowadzeniem jej w życie. Właściwy organ państwa członkowskiego pochodzenia informuje o tej zmianie właściwy organ przyjmującego państwa członkowskiego w jak najkrótszym terminie, nie później niż w ciągu jednego miesiąca od daty otrzymania tych informacji przez właściwy organ państwa członkowskiego pochodzenia.

Artykuł 7 Podział kompetencji między państwo członkowskie pochodzenia i przyjmujące państwo członkowskie

1.  Jeżeli główne miejsce prowadzenia działalności pośrednika ubezpieczeniowego lub reasekuracyjnego lub pośrednika oferującego ubezpieczenia uzupełniające mieści się w ▌państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie pochodzenia, właściwy organ tego innego państwa członkowskiego może uzgodnić z właściwym organem państwa członkowskiego pochodzenia, że w odniesieniu do przepisów rozdziałów IV, V, VI i VII będzie działał tak, jakby był właściwym organem państwa członkowskiego pochodzenia. W przypadku takiego uzgodnienia właściwy organ państwa członkowskiego pochodzenia niezwłocznie informuje o tym fakcie pośrednika ubezpieczeniowego lub reasekuracyjnego lub pośrednika oferującego ubezpieczenia uzupełniające oraz EIOPA.

2.  Właściwy organ przyjmującego państwa członkowskiego przyjmuje odpowiedzialność za zapewnienie zgodności usług świadczonych przez zakład na jego terytorium z obowiązkami określonymi w rozdziałach V i VI oraz w środkach przyjętych na ich podstawie.

Właściwemu organowi przyjmującego państwa członkowskiego przysługuje prawo badania kwestii związanych z organizacją zakładu oraz żądania wprowadzenia zmian, które są konieczne, aby umożliwić właściwemu organowi egzekwowanie obowiązków określonych w rozdziałach V i VI oraz w środkach przyjętych na ich podstawie, w odniesieniu do usług świadczonych lub działalności prowadzonej przez zakład na terytorium przyjmującego państwa członkowskiego.

Artykuł 8Naruszenie obowiązków w przypadku korzystania ze swobody przedsiębiorczości

1.  Jeżeli właściwy organ przyjmującego państwa członkowskiego stwierdzi, że pośrednik ubezpieczeniowy lub reasekuracyjny lub pośrednik oferujący ubezpieczenia uzupełniające narusza przepisy ustawowe lub wykonawcze przyjęte w tym państwie członkowskim na podstawie przepisów rozdziału V i VI, może przyjąć odpowiednie środki w celu zaradzenia tej sytuacji.

2.  Jeżeli właściwy organ przyjmującego państwa członkowskiego ma podstawy, aby uznać, że pośrednik ubezpieczeniowy lub reasekuracyjny lub pośrednik oferujący ubezpieczenia uzupełniające prowadzący działalność na jego terytorium ▌ za pośrednictwem zakładu narusza którykolwiek z obowiązków określonych w niniejszej dyrektywie, i jeżeli ten właściwy organ nie ponosi odpowiedzialności zgodnie z art. 7 ust. 2, przekazuje ▌te ustalenia właściwemu organowi państwa członkowskiego pochodzenia. Po przeprowadzeniu oceny informacji otrzymanych zgodnie z niniejszym ustępem akapit pierwszy właściwy organ państwa członkowskiego pochodzenia w stosownym przypadku i możliwie prędko podejmuje odpowiednie środki, by zaradzić tej sytuacji. Informuje o takich przyjętych środkach właściwy organ przyjmującego państwa członkowskiego.

3.  Jeżeli mimo środków przyjętych przez państwo członkowskie pochodzenia, z powodu niedostatecznego charakteru tych środków lub z powodu ich nieprzyjęcia pośrednik ubezpieczeniowy lub reasekuracyjny lub pośrednik oferujący ubezpieczenia uzupełniające w dalszym ciągu działa w sposób wyraźnie i w dużej skali szkodzący interesom konsumentów przyjmującego państwa członkowskiego lub prawidłowemu funkcjonowaniu rynków ubezpieczeń i reasekuracji, właściwy organ przyjmującego państwa członkowskiego może, po powiadomieniu właściwego organu państwa członkowskiego pochodzenia, przyjąć odpowiednie środki w celu zapobieżenia dalszym nieprawidłowościom, w tym, jeżeli jest to bezwzględnie konieczne, środki uniemożliwiające temu pośrednikowi kontynuowanie działalności na terytorium przyjmującego państwa członkowskiego.

Ponadto właściwy organ państwa członkowskiego pochodzenia lub przyjmującego państwa członkowskiego może przekazać sprawę EIOPA oraz zwrócić się do niego o pomoc zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) nr 1094/2010. W takim przypadku EIOPA może podjąć działania zgodnie z uprawnieniami powierzonymi mu zgodnie z tym artykułem▌.

4.  Ust. 2 i 3 nie mają wpływu na uprawnienia przyjmującego państwa członkowskiego do podejmowania właściwych, niedyskryminujących środków w celu zapobiegania nieprawidłowościom popełnianym na jego terytorium lub karania ich, jeżeli natychmiastowe działanie jest bezwzględnie niezbędne do ochrony praw konsumentów w przyjmującym państwie członkowskim i jeżeli równoważne środki państwa członkowskiego pochodzenia są niewystarczające lub nie zostały przyjęte. W takich sytuacjach państwa członkowskie mają możliwość uniemożliwienia danemu pośrednikowi ubezpieczeniowemu, reasekuracyjnemu lub pośrednikowi oferującemu ubezpieczenia uzupełniające prowadzenia dalszej działalności na terytorium tego państwa członkowskiego.

5.  O wszelkich środkach przyjętych przez właściwe organy przyjmującego państwa członkowskiego zgodnie z niniejszym artykułem zainteresowany pośrednik ubezpieczeniowy, reasekuracyjny lub pośrednik oferujący ubezpieczenia uzupełniające jest powiadamiany w należycie uzasadnionym dokumencie; informację o nich przekazuje się również bez zbędnej zwłoki właściwemu organowi państwa członkowskiego pochodzenia, EIOPA i Komisji.

Artykuł 9Uprawnienia dotyczące przepisów krajowych przyjętych w interesie dobra ogólnego

1.  Niniejsza dyrektywa nie ma wpływu na uprawnienia przyjmujących państw członkowskich do przyjmowania właściwych, niedyskryminujących środków mających na celu karanie popełnianych na ich terytoriach nieprawidłowości sprzecznych z przepisami, o których mowa w art. 11 ust. 1, jeżeli jest to bezwzględnie niezbędne. W takich sytuacjach państwa członkowskie mają możliwość uniemożliwienia danemu pośrednikowi ubezpieczeniowemu, reasekuracyjnemu lub pośrednikowi oferującemu ubezpieczenia uzupełniające prowadzenia dalszej działalności na terytorium tego państwa członkowskiego.

2.  Ponadto niniejsza dyrektywa nie wpływa na uprawnienia właściwego organu przyjmującego państwa członkowskiego do przyjmowania odpowiednich środków w celu uniemożliwienia dystrybutorowi ubezpieczeń z siedzibą w innym państwie członkowskim prowadzenia działalności na terytorium przyjmującego państwa członkowskiego na podstawie swobody świadczenia usług lub, w stosownych przypadkach, swobody przedsiębiorczości, jeżeli dana działalność jest w całości lub w głównej mierze ukierunkowana na terytorium przyjmującego państwa członkowskiego wyłącznie w celu uniknięcia konieczności przestrzegania przepisów, które miałyby zastosowanie, gdyby ten dystrybutor produktów ubezpieczeniowych miał miejsce zamieszkania lub siedzibę statutową w tym przyjmującym państwie członkowskim, a ponadto jeżeli działalność tego pośrednika poważnie zagraża właściwemu funkcjonowaniu rynków ubezpieczeń i reasekuracji w przyjmującym państwie członkowskim, jeżeli chodzi o ochronę konsumentów. W takim przypadku właściwy organ przyjmującego państwa członkowskiego, po poinformowaniu właściwego organu państwa członkowskiego pochodzenia, może przyjąć w stosunku do tego dystrybutora ubezpieczeń wszelkie odpowiednie środki niezbędne do ochrony konsumentów w przyjmującym państwie członkowskim. Zaangażowane właściwe organy mogą skierować sprawę do EIOPA i zwrócić się do niego o pomoc zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) nr 1094/2010; w takim przypadku EIOPA może działać zgodnie z zakresem uprawnień przyznanych mu w tym artykule w razie braku porozumienia między właściwymi organami przyjmującego państwa członkowskiego i państwa członkowskiego pochodzenia.

Rozdział IV

▌ Wymogi organizacyjne

Artykuł 10 Wymogi zawodowe  i organizacyjne

1.  Państwa członkowskie pochodzenia zapewniają, aby dystrybutorzy produktów ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych oraz pracownicy zakładów ubezpieczeń i reasekuracji prowadzący działalność w zakresie dystrybucji produktów ubezpieczeniowych lub reasekuracyjnych posiadali właściwą wiedzę i umiejętności ▌umożliwiające im odpowiednią realizację ich zadań i wykonywanie ich obowiązków ▌.

2.  Państwa członkowskie pochodzenia zapewniają, aby pośrednicy ubezpieczeniowi i reasekuracyjni oraz pracownicy zakładów ubezpieczeń i reasekuracji, a także pracownicy pośredników ubezpieczeniowych spełniali wymogi w zakresie ustawicznego szkolenia i doskonalenia zawodowego w celu utrzymania odpowiedniego poziomu świadczonych przez nich usług, odpowiednio do pełnionej przez nich roli oraz odnośnego rynku.

W tym celu państwa członkowskie pochodzenia wprowadzają i podają do publicznej wiadomości mechanizmy pozwalające na skuteczną kontrolę i ocenę wiedzy i kompetencji zdobytych przez pośredników ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych oraz pracowników zakładów ubezpieczeń i reasekuracji, a także pracowników pośredników ubezpieczeniowych w trakcie co najmniej 15 godzin szkolenia lub doskonalenia zawodowego rocznie, z uwzględnieniem charakteru sprzedawanych produktów, rodzaju dystrybutora, pełnionej przez niego roli oraz działalności prowadzonej u dystrybutora produktów ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych.

Państwa członkowskie pochodzenia mogą wymagać, aby pomyślne wypełnienie wymogu szkolenia i doskonalenia zostało potwierdzone uzyskaniem świadectwa.

Państwa członkowskie dostosowują wymagane warunki w odniesieniu do wiedzy i umiejętności do danej działalności dystrybutorów produktów ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych oraz produktów będących przedmiotem dystrybucji, w szczególności w przypadku pośredników oferujących ubezpieczenia uzupełniające. ▌Państwa członkowskie mogą wymagać, aby w przypadkach, o których mowa w art. 3 ust. 1 akapit trzeci, oraz w odniesieniu do pracowników zakładów ubezpieczeń, którzy prowadzą działalność w zakresie dystrybucji ubezpieczeń, zakład ubezpieczeń lub pośrednik powinien sprawdzić, czy wiedza i umiejętności pośredników są zgodne z obowiązkami określonymi w ▌ust. 1, i w razie konieczności zapewnić takim pośrednikom możliwości szkolenia lub doskonalenia zawodowego odpowiadającego wymogom dotyczącym produktów sprzedawanych przez pośredników.

Państwa członkowskie nie muszą stosować wymogów, o których mowa w ust. 1 i w akapicie pierwszym niniejszego ustępu, do wszystkich osób fizycznych pracujących w zakładzie ubezpieczeń lub reasekuracji bądź u pośrednika ubezpieczeniowego lub reasekuracyjnego, prowadzącego działalność w zakresie dystrybucji produktów ubezpieczeniowych lub reasekuracyjnych, ale państwa członkowskie zapewniają, aby odpowiednie osoby wchodzące w skład struktur zarządzania tymi zakładami, odpowiedzialne za dystrybucję w odniesieniu do produktów ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, i wszystkie pozostałe osoby bezpośrednio zaangażowane w dystrybucję produktów ubezpieczeniowych lub reasekuracyjnych wykazywały wiedzę i umiejętności niezbędne do wykonywania swoich obowiązków.

Pośrednicy ubezpieczeniowi i reasekuracyjni muszą wykazać, że spełniają odpowiednie wymogi w zakresie wiedzy fachowej i kompetencji zawodowych, określone w załączniku.

3.  Osoby fizyczne pracujące w zakładzie ubezpieczeń lub reasekuracji lub u pośredników ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, które prowadzą dystrybucję produktów ubezpieczeniowych lub reasekuracyjnych, cieszą się nieposzlakowaną opinią. Warunkiem minimalnym jest, aby nie figurowały one w rejestrze karnym lub innych odpowiednikach krajowych w związku z ciężkimi przestępstwami przeciwko mieniu lub innymi przestępstwami związanymi z działalnością finansową i nie ciążyły na nich uprzednie orzeczenia o upadłości, o ile nie zostali oczyszczeni z zarzutów zgodnie z prawem krajowym.

Państwa członkowskie mogą, zgodnie z art. 3 ust. 1 akapit trzeci, umożliwić dystrybutorowi ubezpieczeń sprawdzanie nieposzlakowanej opinii jego pracowników i w stosownych przypadkach pośredników ubezpieczeniowych.

Państwa członkowskie nie muszą stosować wymogu wskazanego w akapicie pierwszym niniejszego ustępu do wszystkich osób fizycznych pracujących w zakładzie ubezpieczeń lub reasekuracji bądź u pośrednika ubezpieczeniowego lub reasekuracyjnego, pod warunkiem że nie są one bezpośrednio zaangażowane w dystrybucję produktów ubezpieczeniowych lub reasekuracyjnych. Państwa członkowskie zapewniają, aby osoby wchodzące w skład struktury zarządzania odpowiedzialne za dystrybucję produktów ubezpieczeniowych lub reasekuracyjnych oraz pracownicy bezpośrednio zaangażowani w dystrybucję produktów ubezpieczeniowych lub reasekuracyjnych spełniały ten wymóg.

W odniesieniu do pośredników oferujących ubezpieczenia uzupełniające państwa członkowskie zapewniają, aby osoby odpowiedzialne za dystrybucję ubezpieczeń uzupełniających spełniały wymóg, o którym mowa w akapicie pierwszym.

4.  Pośrednicy ubezpieczeniowi i reasekuracyjni posiadają ubezpieczenie od odpowiedzialności zawodowej, obejmujące całe terytorium Unii, lub inną porównywalną gwarancję odpowiedzialności wynikającej z zaniedbania zawodowego, opiewającą przynajmniej na 1 250 000 EUR w stosunku do każdego roszczenia oraz 1 850 000 EUR rocznie w stosunku do wszystkich roszczeń łącznie, o ile takie ubezpieczenie lub porównywalna gwarancja nie zostały już przewidziane przez zakład ubezpieczeń, zakład reasekuracji lub inny zakład, w którego imieniu działa pośrednik ubezpieczeniowy lub reasekuracyjny lub w którego imieniu pośrednik ubezpieczeniowy lub reasekuracyjny jest upoważniony do działania, lub o ile taki zakład nie przyjął pełnej odpowiedzialności za działania pośrednika.

5.  Państwa członkowskie wymagają, aby pośrednicy oferujący ubezpieczenia uzupełniające posiadali ubezpieczenie od odpowiedzialności zawodowej lub porównywalną gwarancję odpowiedzialności na poziomie ustalonym przez państwa członkowskie z uwzględnieniem charakteru sprzedawanych produktów i prowadzonej działalności.

6.  Państwa członkowskie podejmują wszelkie niezbędne środki w celu ochrony klientów przed niezdolnością pośrednika ubezpieczeniowego, reasekuracyjnego lub pośrednika oferującego ubezpieczenia uzupełniające do przekazania składki do zakładu ubezpieczeń lub do przekazania kwoty roszczenia lub zwrotu składki ubezpieczonemu.

Środki te przyjmują co najmniej jedną z poniższych form:

a)  przepisów przewidzianych prawem lub umową, według których sumy pieniędzy wpłacone przez klienta pośrednikowi traktuje się jako wpłacone zakładowi, natomiast sum pieniędzy wypłaconych przez zakład pośrednikowi nie traktuje się jako wypłaconych klientowi do czasu, kiedy klient faktycznie je otrzyma;

b)  wymogu posiadania przez pośredników ubezpieczeniowych trwałej zdolności finansowej w wysokości 4 % sumy rocznych pobranych składek, przy czym kwota ta nie może być mniejsza od 18 750 EUR;

c)  wymogu przekazywania sum pieniędzy klienta za pomocą ściśle wyznaczonych do tego celu rachunków klienta i niewykorzystywania tych rachunków do celu dokonywania zwrotów na rzecz innych wierzycieli w przypadku upadłości;

d)  wymogu ustanowienia funduszu gwarancyjnego.

7.  EIOPA regularnie dokonuje przeglądu kwot określonych w ust. 4 i 6 w celu uwzględnienia zmian w europejskim wskaźniku cen konsumpcyjnych, publikowanym przez Eurostat. Pierwszy przegląd następuje do dnia 31 grudnia 2017 r., a następnie kolejne przeglądy przeprowadza się co pięć lat▌.

EIOPA opracowuje projekty standardów regulacyjnych dostosowujących kwotę bazową w euro, o której mowa w ust. 4 i 6, o procentową zmianę wskaźnika, o którym mowa w akapicie pierwszym niniejszego ustępu, w okresie między 31 grudnia 2012 r. a 31 grudnia 2017 r. lub między datą ostatniego przeglądu a datą kolejnego przeglądu, z zaokrągleniem w górę do wielokrotności 10 EUR.

EIOPA przedkłada te projekty regulacyjnych standardów Komisji do dnia 30 czerwca 2018 r., a następnie kolejne projekty regulacyjnych standardów technicznych – co pięć lat▌.

Komisja jest uprawniona do przyjęcia standardów regulacyjnych, o których mowa w akapitach drugim i trzecim niniejszego ustępu, zgodnie z art. 10-14 rozporządzenia (UE) nr 1094/2010.

8.  W celu zapewnienia zgodności z wymogami określonymi w ust. 1, 2 i 3 zakłady ubezpieczeń i reasekuracji przyjmują i wprowadzają w życie politykę wewnętrzną i odpowiednie procedury wewnętrzne oraz regularnie dokonują ich przeglądu.

Zakłady ubezpieczeń i reasekuracji wyznaczają osobę, której funkcją jest zapewnienie prawidłowego stosowania przyjętej polityki i procedur.

Zakłady ubezpieczeń i reasekuracji ustanawiają, utrzymują i regularnie aktualizują rejestr wszystkich odpowiednich dokumentów dotyczących stosowania ust. 1, 2 i 3. Zakłady ubezpieczeń i reasekuracji ujawniają na żądanie nazwisko osoby pełniącej tę funkcję właściwemu organowi państwa członkowskiego pochodzenia.

Artykuł 11 Publikacja zasad dobra ogólnego

1.  Państwa członkowskie zapewniają odpowiednią publikację przez swoje właściwe organy stosownych krajowych przepisów prawnych służących ochronie dobra ogólnego, które mają zastosowanie do prowadzenia działalności w zakresie dystrybucji produktów ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych na ich terytorium, w tym informacji, czy i w jaki sposób państwa członkowskie zamierzają stosować bardziej restrykcyjne przepisy przewidziane w art. 29 ust. 3.

2.  Państwo członkowskie, które zgłasza zamiar stosowania i stosuje – obok przepisów określonych w niniejszej dyrektywie – dodatkowe przepisy regulujące dystrybucję ubezpieczeń▌, zapewnia współmierność obciążeń administracyjnych wynikających z tych przepisów do celu, jakim jest ochrona konsumentów. To państwo członkowskie nieprzerwanie monitoruje te przepisy w celu zapewnienia, aby pozostawały one zgodne z niniejszym ustępem.

3.  EIOPA zamieszcza na swojej stronie internetowej odnośniki do stron internetowych właściwych organów, na których publikowane są informacje na temat zasad dobra ogólnego. Informacje te są regularnie aktualizowane przez krajowe właściwe organy i udostępniane przez EIOPA na stronach internetowych tego urzędu▌, przy czym wszystkie krajowe przepisy dotyczące dobra ogólnego przyporządkowane są do poszczególnych odpowiednich obszarów prawa.

4.  Państwa członkowskie ustanawiają pojedynczy punkt kontaktowy odpowiedzialny za przekazywanie informacji na temat zasad dobra ogólnego obowiązujących w danym państwie członkowskim. Tym punktem kontaktowym powinien być odpowiedni właściwy organ.

5.  Przed (18)*, w kontekście prawidłowego funkcjonowania niniejszej dyrektywy i rynku wewnętrznego, EIOPA analizuje w sprawozdaniu zasady dobra ogólnego publikowane przez państwa członkowskie, o których mowa w niniejszym artykule, oraz informuje o nich Komisję.

Artykuł 12Właściwe organy

1.  Państwa członkowskie wyznaczają właściwe organy upoważnione do zapewnienia wprowadzenia w życie niniejszej dyrektywy. Powiadamiają o tym Komisję, wskazując ewentualny podział obowiązków.

2.  Organy, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, są organami publicznymi lub instytucjami uznanymi przez prawo krajowe lub władze publiczne, wyraźnie upoważnionymi do tego celu przez prawo krajowe. Nie mogą być zakładami ubezpieczeń lub reasekuracji ani stowarzyszeniami, których bezpośrednimi lub pośrednimi członkami są m.in. zakłady ubezpieczeń lub reasekuracji bądź pośrednicy ubezpieczeniowi lub reasekuracyjni, bez uszczerbku dla możliwości współpracy między właściwymi organami i innymi instytucjami w przypadkach wyraźnie przewidzianych w art. 3 ust. 1.

3.  Właściwe organy posiadają wszystkie kompetencje niezbędne do wykonania swoich obowiązków wynikających z niniejszej dyrektywy. Jeżeli na terytorium państwa członkowskiego istnieje więcej niż jeden właściwy organ, państwo członkowskie zapewnia, aby te organy ściśle ze sobą współpracowały w sposób umożliwiający skuteczne wykonywanie właściwych dla nich obowiązków.

Artykuł 13

Współpraca i wymiana informacji między właściwymi organami państw członkowskich

1.  Właściwe organy różnych państw członkowskich współpracują ze sobą i wymieniają między sobą wszelkie istotne informacje na temat dystrybutorów produktów ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych w celu zapewnienia prawidłowego stosowania niniejszej dyrektywy.

2.  W szczególności podczas procesu rejestracji oraz w bieżącej działalności właściwe organy wymieniają między sobą odpowiednie informacje dotyczące nieposzlakowanej opinii oraz wiedzy fachowej i kompetencji zawodowych dystrybutorów produktów ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych.

3.  Właściwe organy wymieniają również informacje w sprawie dystrybutorów produktów ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, na których nałożono ▌sankcję lub inny środek, o których mowa w rozdziale VIII, i te informacje mogą prowadzić do usunięcia takich dystrybutorów z rejestru. ▌

4.  Wszystkie osoby, od których wymaga się otrzymywania lub rozpowszechniania informacji w związku z niniejszą dyrektywą, wiąże tajemnica zawodowa w sposób ustanowiony w art. 64 dyrektywy 2009/138/WE.

Artykuł 14Skargi

Państwa członkowskie zapewniają, aby ustanowiono procedury umożliwiające klientom i innym zainteresowanym stronom, w szczególności organizacjom konsumenckim, składanie skarg dotyczących dystrybutorów produktów ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych ▌. We wszystkich przypadkach składający skargi muszą otrzymać odpowiedź.

Artykuł 15Odszkodowania pozasądowe

1.  Państwa członkowskie zapewniają ustanowienie – zgodnie ze stosownymi przepisami prawa unijnego i krajowego – odpowiednich i skutecznych, bezstronnych i niezależnych pozasądowych procedur reklamacyjnych i odszkodowawczych w celu ▌rozstrzygania sporów między klientami a dystrybutorami ubezpieczeń, dotyczących praw i obowiązków wynikających z niniejszej dyrektywy, w stosownych przypadkach – z wykorzystaniem istniejących instytucji. Państwa członkowskie zapewniają ▌, aby takie procedury miały zastosowanie do dystrybutorów ubezpieczeń, wobec których wszczęto takie postępowanie, oraz aby właściwość odpowiednich organów rzeczywiście obejmowała tych dystrybutorów.

2.  Państwa członkowskie zapewniają, aby organy, o których mowa w ust. 1, współpracowały w celu rozstrzygania transgranicznych sporów związanych z prawami i obowiązkami wynikającymi z niniejszej dyrektywy.

Artykuł 16Ograniczenie w zakresie korzystania z usług pośredników

Państwa członkowskie zapewniają, aby korzystając z usług pośredników ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych lub pośredników oferujących ubezpieczenia uzupełniające, zakłady ubezpieczeń i reasekuracji oraz pośrednicy ubezpieczeniowi i reasekuracyjni korzystali z usług dystrybucji produktów ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych świadczonych wyłącznie przez zarejestrowanych pośredników ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, pośredników oferujących ubezpieczenia uzupełniające lub pośredników oferujących ubezpieczenia uzupełniające, o których mowa w art. 1 ust. 3.

Rozdział V Wymogi informacyjne i zasady prowadzenia działalności

Artykuł 17 Zasady ogólne

1.  Państwa członkowskie dopilnowują, aby pośrednicy ubezpieczeniowi lub dystrybutorzy ubezpieczeń, świadcząc dystrybucję ubezpieczeń▌, zawsze postępowali uczciwie, rzetelnie i profesjonalnie, zgodnie z najlepiej pojętym interesem swoich klientów.

2.  Nie naruszając dyrektywy 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady(19), państwa członkowskie dopilnowują, aby wszystkie informacje związane z przedmiotem niniejszej dyrektywy, w tym materiały marketingowe kierowane przez dystrybutora ubezpieczeń ▌do klientów lub potencjalnych klientów, były rzetelne, jasne i niewprowadzające w błąd. Materiały marketingowe są zawsze w jednoznaczny sposób oznaczone jako takie.

3.  Państwa członkowskie dopilnowują, aby dystrybutorzy ubezpieczeń nie byli wynagradzani ani nie wynagradzali swoich pracowników i nie oceniali ich wyników w sposób sprzeczny z obowiązkiem działania zgodnie z najlepiej pojętym interesem swoich klientów. W szczególności dystrybutor ubezpieczeń nie może dokonywać jakichkolwiek ustaleń dotyczących wynagrodzeń, celów sprzedaży lub innych kwestii, które mogłyby stanowić zachętę dla niego lub jego pracowników do rekomendowania klientowi konkretnego produktu ubezpieczeniowego, w sytuacji gdy dystrybutor ubezpieczeń mógłby zaoferować inny produkt ubezpieczeniowy, który lepiej odpowiadałby potrzebom klienta.

Artykuł 18 Ogólne informacje dostarczane przez pośrednika ubezpieczeniowego lub zakład ubezpieczeń

Państwa członkowskie dopilnowują, aby

a)  odpowiednio wcześnie przed zawarciem umowy ubezpieczenia pośrednik ubezpieczeniowy ▌ujawniał klientom następujące informacje:

(i)  swoją tożsamość i adres oraz fakt bycia pośrednikiem ubezpieczeniowym;

(ii)  to, czy świadczy on ▌doradztwo związane ze sprzedawanymi produktami ubezpieczeniowymi;

(iii)  procedury, o których mowa w art. 14, umożliwiające klientom i innym zainteresowanym podmiotom składanie skarg dotyczących pośredników ubezpieczeniowych ▌, i pozasądowe procedury reklamacyjne i odszkodowawcze, o których mowa w art. 15;

(iv)  rejestr, do którego jest wpisany, i środki umożliwiające sprawdzenie, czy dokonano jego rejestracji; oraz

(v)  to, czy pośrednik reprezentuje klienta, czy też działa na rzecz i w imieniu zakładu ubezpieczeń;

b)  odpowiednio wcześnie przed zawarciem umowy ubezpieczenia zakład ubezpieczeniowy ujawniał klientom następujące informacje:

(i)  swoje dane identyfikacyjne i adres oraz fakt bycia zakładem ubezpieczeń;

(ii)  to, czy świadczy on ▌doradztwo związane ze sprzedawanymi produktami ubezpieczeniowymi;

(iii)  procedury, o których mowa w art. 14, umożliwiające klientom i innym zainteresowanym podmiotom składanie skarg dotyczących zakładów ubezpieczeń, i pozasądowe procedury reklamacyjne i odszkodowawcze, o których mowa w art. 15.

Artykuł 19Konflikty interesów i przejrzystość

1.  Państwa członkowskie zapewniają, aby odpowiednio wcześnie przed zawarciem ▌umowy ubezpieczenia pośrednik ubezpieczeniowy ▌dostarczał klientowi co najmniej następujące informacje:

a)  czy posiada, bezpośrednio lub pośrednio, udziały reprezentujące ▌10% lub więcej praw głosu lub kapitału w danym zakładzie ubezpieczeń;

b)  czy dany zakład ubezpieczeń lub zakład dominujący danego zakładu ubezpieczeń posiada, bezpośrednio lub pośrednio, udziały reprezentujące ▌10% lub więcej praw głosu lub kapitału pośrednika ubezpieczeniowego;

c)  w odniesieniu do proponowanej umowy lub umowy będącej przedmiotem porady, czy:

(i)  świadczy usługi doradcze na podstawie rzetelnej i zindywidualizowanej analizy;

(ii)  podlega zobowiązaniu umownemu do prowadzenia działalności w zakresie dystrybucji ubezpieczeń wyłącznie z jednym zakładem ubezpieczeń lub z większą liczbą zakładów ubezpieczeń, w którym to przypadku powinien podać mu nazwy tych zakładów ubezpieczeń; lub

(iii)  nie podlega zobowiązaniu umownemu do prowadzenia działalności w zakresie dystrybucji ubezpieczeń wyłącznie z jednym zakładem ubezpieczeń lub większą liczbą zakładów ubezpieczeń i nie świadczy doradztwa na podstawie rzetelnej i zindywidualizowanej analizy, w którym to przypadku powinien podać mu nazwy zakładów ubezpieczeń, z którymi może prowadzić i prowadzi działalność;

d)  informacje na temat charakteru wynagrodzenia otrzymanego w związku z umową ubezpieczenia;

e)  czy w związku z umową ubezpieczenia za swoją pracę otrzymuje:

(i)  honorarium, to znaczy wynagrodzenie płacone bezpośrednio przez klienta; lub

(ii)  prowizję dowolnego rodzaju, to znaczy wynagrodzenie uwzględnione w kwocie składki ubezpieczenia;

(iii)  jakikolwiek inny rodzaj wynagrodzenia, w tym korzyść ekonomiczną jakiegokolwiek rodzaju oferowaną lub przekazywaną w związku z umową ubezpieczenia;

(iv)  wynagrodzenie stanowiące połączenie którychkolwiek rodzajów wynagrodzenia określonych w pkt (i), (ii) i (iii).

2.  Jeżeli honorarium jest płacone bezpośrednio przez klienta, pośrednik ubezpieczeniowy informuje klienta o wysokości honorarium, a w przypadku gdy jest to niemożliwe – metodę wyliczenia honorarium.

3.  Jeżeli po zawarciu umowy ubezpieczenia klient dokonuje z jej tytułu jakichkolwiek płatności innych niż bieżące składki i planowe płatności, pośrednik ubezpieczeniowy ujawnia również informacje zgodnie z niniejszym artykułem w odniesieniu do każdej takiej płatności.

4.  Państwa członkowskie zapewniają, aby odpowiednio wcześnie przed zawarciem umowy ubezpieczenia każdy zakład ubezpieczeniowy informował swojego klienta o charakterze wynagrodzeń otrzymywanych przez jego pracowników w związku z tą umową ubezpieczenia.

5.  Jeżeli po zawarciu umowy ubezpieczenia klient dokonuje z jej tytułu jakichkolwiek płatności innych niż bieżące składki i planowe płatności, zakład ubezpieczeń ▌ujawnia również informacje zgodnie z niniejszym artykułem w odniesieniu do każdej takiej płatności.

Artykuł 20Doradztwo oraz standardy regulujące transakcje sprzedaży, w ramach których doradztwo nie jest świadczone

1.  Przed zawarciem ▌umowy ubezpieczenia dystrybutor ubezpieczeń ▌określa na podstawie informacji otrzymanych od klienta ▌wymagania i potrzeby tego klienta oraz podaje klientowi w zrozumiałej formie obiektywne informacje na temat produktu ubezpieczeniowego, aby umożliwić temu klientowi podjęcie świadomej decyzji.

Każda proponowana umowa jest zgodna z wymaganiami i potrzebami klienta w zakresie ubezpieczenia.

W przypadku świadczenia doradztwa przed zawarciem każdej konkretnej umowy dystrybutor ubezpieczeń udziela klientowi zindywidualizowanej rekomendacji, wyjaśniając, dlaczego dany produkt najlepiej spełnia wymagania i potrzeby klienta.

2.  Szczegóły, o których mowa w ust. 1 ▌, dostosowuje się do stopnia złożoności proponowanego produktu ubezpieczeniowego oraz rodzaju klienta.

3.  W przypadku gdy pośrednik ubezpieczeniowy ▌informuje klienta, iż prowadzi działalność doradczą na podstawie rzetelnej i zindywidualizowanej analizy, świadczy tą działalność doradczą na podstawie wystarczającej liczby umów ubezpieczeń dostępnych na rynku, umożliwiającej mu sformułowanie – zgodnie z kryteriami zawodowymi – zindywidualizowanej rekomendacji dotyczącej umowy ubezpieczenia, która w najwłaściwszy sposób spełniałaby potrzeby klienta.

4.  Nie naruszając art. 183 i 184 dyrektywy 2009/138/WE, przed zawarciem umowy, bez względu na to, czy udzielono porady, i niezależnie od tego, czy produkt ubezpieczeniowy jest częścią pakietu zgodnie z art. 25 niniejszej dyrektywy, dystrybutor ubezpieczeń przekazuje konsumentowi w zrozumiałej formie istotne informacje na temat produktu ubezpieczeniowego, aby umożliwić konsumentowi podjęcie świadomej decyzji, uwzględniając złożoność produktu ubezpieczeniowego i rodzaj konsumenta.

5.  W odniesieniu do dystrybucji ubezpieczeń innych niż ubezpieczenia na życie wymienionych w załączniku I do dyrektywy 2009/138/WE, informacje, o których mowa w ust. 4 niniejszego artykułu, są przekazywane w postaci ustandaryzowanego dokumentu zawierającego informacje o produkcie ubezpieczeniowym w formie papierowej lub na innym trwałym nośniku.

6.  Dokument zawierający informacje o produkcie ubezpieczeniowym jest sporządzany przez twórcę produktu ubezpieczeniowego innego niż ubezpieczenie na życie, o którym mowa w ust. 5.

7.  Dokument zawierający informacje o produkcie ubezpieczeniowym:

a)  jest krótkim i odrębnym dokumentem;

b)  ma przejrzysty układ i strukturę ułatwiające jego czytanie, a wielkość użytej czcionki sprawia, że jest czytelny;

c)  jeżeli w oryginale został sporządzony w kolorze – jestnie mniej zrozumiały w przypadku wydrukowania lub skopiowania go w wersji czarno-białej;

d)  jest napisany w językach urzędowych lub w jednym z języków urzędowych używanych w tej części państwa członkowskiego, w której produkt ubezpieczeniowy jest oferowany, lub w innym języku, jeżeli zostanie to uzgodnione między klientem i dystrybutorem;

e)  jest dokładny i nie wprowadza w błąd;

f)  zawiera na górze pierwszej strony tytuł „Dokument zawierający informacje o produkcie ubezpieczeniowym”;

g)  zawiera stwierdzenie, że pełne informacje podawane przed zawarciem umowy i informacje umowne dotyczące produktu podane są w innych dokumentach.

Państwa członkowskie mogą postanowić, że dokument zawierający informacje o produkcie ubezpieczeniowym powinien być dostarczany razem z informacjami wymaganymi na podstawie innych odpowiednich krajowych lub unijnych aktów ustawodawczych, pod warunkiem że spełnione są wszystkie wymogi przewidziane w akapicie pierwszym.

8.  Dokument zawierający informacje o produkcie ubezpieczeniowym zawiera następujące informacje:

a)  informacje o rodzaju ubezpieczenia;

b)  krótki opis ochrony ubezpieczeniowej obejmujący główne rodzaje ubezpieczanego ryzyka, sumę ubezpieczenia i w stosownych przypadkach zakres geograficzny oraz krótki opis ryzyka nieobjętego ubezpieczeniem;

c)  tryb opłacania składek i okresy płatności;

d)  główne wyłączenia, w przypadku których nie można dochodzić roszczeń;

e)  obowiązki na początku umowy;

f)  obowiązki w czasie trwania umowy;

g)  obowiązki w przypadku przedstawienia roszczenia;

h)  czas trwania umowy, łącznie z datą rozpoczęcia i zakończenia umowy;

i)  tryb rozwiązywania umowy.

9.  EIOPA, po konsultacji z organami krajowymi i po przeprowadzeniu badań konsumenckich, opracowuje projekty wykonawczych standardów technicznych dotyczących ustandaryzowanego formatu prezentacji dokumentu zawierającego informacje o produkcie ubezpieczeniowym, określające szczegóły prezentacji informacji, o których mowa w ust. 8.

EIOPA przedstawia Komisji te projekty wykonawczych standardów technicznych do dnia …(20)*.

Komisja jest uprawniona do przyjęcia wykonawczych standardów technicznych, o których mowa w akapicie pierwszym, zgodnie z art. 15 rozporządzenia (UE) nr 1094/2010.

Artykuł 21

Informacje dostarczane przez pośredników oferujących ubezpieczenia uzupełniające

Państwa członkowskie zapewniają, aby pośrednicy oferujący ubezpieczenia uzupełniające spełniali wymogi art. 18 lit. a) pkt (i), (iii) i (iv) oraz art. 19 ust. 1 lit. d).

Artykuł 22Zwolnienia z wymogów informacyjnych i klauzula elastyczności

1.  Informacji określonych w art. 18, 19 i 20 nie trzeba podawać, jeżeli dystrybutor ubezpieczeń prowadzi działalność w zakresie dystrybucji związaną z ubezpieczaniem dużego ryzyka, oraz w przypadku dystrybucji prowadzonej przez pośredników reasekuracyjnych lub zakłady reasekuracji ▌.

Państwa członkowskie mogą postanowić, że informacji, o których mowa w art. 29 i 30 niniejszej dyrektywy, nie trzeba podawać klientom profesjonalnym zdefiniowanym w art. 4 ust. 1 pkt 10 dyrektywy 2014/65/UE.

2.  Państwa członkowskie mogą utrzymać lub przyjąć bardziej restrykcyjne przepisy dotyczące wymogów informacyjnych określonych w niniejszym rozdziale, pod warunkiem że przepisy te są zgodne z prawem Unii. Państwa członkowskie przekazują takie przepisy krajowe EIOPA i Komisji.

Państwa członkowskie podejmują również niezbędne kroki, aby zapewnić odpowiednią publikację przez swoje właściwe organy informacji o tym, czy i w jaki sposób państwo członkowskie zamierza stosować bardziej restrykcyjne przepisy zgodnie z niniejszym ustępem.

W szczególności państwa członkowskie mogą wprowadzić obowiązek świadczenia doradztwa, o którym mowa w art. 20 ust. 1 akapit trzeci, w przypadku sprzedaży każdego produktu ubezpieczeniowego lub niektórych rodzajów produktów ubezpieczeniowych. W takim przypadku dystrybutorzy ubezpieczeń, w tym dystrybutorzy działający na podstawie swobody świadczenia usług lub swobody przedsiębiorczości, przestrzegają takich bardziej restrykcyjnych przepisów krajowych przy zawieraniu umów ubezpieczenia z klientami mającymi miejsce zwykłego pobytu w tym państwie członkowskim.

3.  Państwa członkowskie mogą wprowadzić ograniczenie lub zakaz przyjmowania lub pobierania honorariów, prowizji lub innych korzyści pieniężnych lub niepieniężnych wypłacanych lub przekazywanych dystrybutorom ubezpieczeń przez jakąkolwiek stronę trzecią lub osobę występującą w imieniu strony trzeciej, w związku z dystrybucją produktów ubezpieczeniowych.

4.  W celu ustanowienia wysokiego poziomu przejrzystości wszystkimi właściwymi środkami EIOPA zapewnia przekazywanie otrzymywanych przez niego informacji o przepisach krajowych również klientom oraz dystrybutorom produktów ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych.

5.  Państwa członkowskie zapewniają, aby w przypadku gdy dystrybutor ubezpieczeń jest odpowiedzialny za obowiązkowe pracownicze programy emerytalne, a pracownik zostaje uczestnikiem takiego programu bez podjęcia indywidualnej decyzji o przystąpieniu, informacje, o których mowa w niniejszym artykule, zostały przekazane pracownikowi niezwłocznie po ich przystąpieniu do danego programu.

Artykuł 23Warunki dotyczące informacji

1.  Wszystkie informacje, jakie mają zostać podane zgodnie z art. 18, 19, 20 i 29, są przekazywane klientom:

a)  w formie papierowej;

b)  w jasny i dokładny sposób, zrozumiały dla klienta; ▌

c)  w języku urzędowym państwa członkowskiego, w którym umiejscowione jest ryzyko, lub państwa członkowskiego zobowiązania lub w dowolnym innym języku uzgodnionym przez strony; oraz

d)   nieodpłatnie.

2.  Na zasadzie odstępstwa od ust. 1 lit. a) niniejszego artykułu informacje, o których mowa w art. 18, 19, 20 i 29, mogą być przekazywane klientowi na jednym z następujących nośników:

a)  trwałym nośniku informacji innym niż papier, w przypadku spełnienia warunków określonych w ust. 4 niniejszego artykułu; lub

b)  stronie internetowej, w przypadku spełnienia warunków określonych w ust. 5 niniejszego artykułu.

3.  Jednak w przypadku przekazania informacji, o których mowa w art. 18, 19, 20 i 29, z wykorzystaniem trwałego nośnika informacji innego niż papier lub za pośrednictwem strony internetowej, na żądanie klienta przekazuje mu się nieodpłatnie kopię papierową.

4.  Informacje, o których mowa w art. 18, 19, 20 i 29, mogą być przekazywane z wykorzystaniem trwałego nośnika informacji innego niż papier, jeżeli spełnione są następujące warunki:

a)  wykorzystanie trwałego nośnika jest właściwe w związku z transakcją przeprowadzaną między dystrybutorem ubezpieczeń a klientem; oraz

b)  klientowi zapewniono wybór między informacjami w formie papierowej a informacjami na trwałym nośniku i klient wybrał informacje na trwałym nośniku.

5.  Informacje, o których mowa w art. 18, 19, 20 i 29, mogą być przekazywane za pośrednictwem strony internetowej, jeżeli są skierowane osobiście do klienta lub jeżeli spełnione są następujące warunki:

a)  przekazanie informacji, o których mowa w art. 18, 19, 20 i 29, za pośrednictwem strony internetowej jest właściwe w związku z transakcją przeprowadzaną między dystrybutorem ubezpieczeń a klientem;

b)  klient wyraził zgodę na przekazanie mu informacji, o których mowa w art. 18, 19, 20 i 29, za pośrednictwem strony internetowej;

c)  klient został powiadomiony drogą elektroniczną o adresie strony internetowej oraz miejscu na tej stronie, gdzie można znaleźć informacje, o których mowa w art. 18, 19, 20 i 29;

d)  zapewniono dostępność informacji, o których mowa w art. 18, 19, 20 i 29, na stronie internetowej tak długo, jak długo klient może w normalnych okolicznościach mieć potrzebę się z nimi zapoznać.

6.  Na użytek ust. 4 i 5 przekazywanie informacji na trwałym nośniku informacji innym niż papier lub za pośrednictwem strony internetowej uznaje się za właściwe w związku z transakcją prowadzoną między dystrybutorem ubezpieczeń a klientem, jeśli istnieją dowody na to, że klient ma regularny dostęp do internetu. Za taki dowód uznaje się podanie przez klienta adresu poczty elektronicznej na potrzeby tej transakcji.

7.  W przypadku sprzedaży telefonicznej informacje udzielone klientowi uprzednio, w tym dokument zawierający informacje o produkcie ubezpieczeniowym, muszą być zgodne z przepisami Unii mającymi zastosowanie do sprzedaży konsumentom usług finansowych na odległość. Ponadto, nawet jeżeli klient zdecydował się na otrzymywanie uprzednich informacji na trwałym nośniku innym niż papier, zgodnie z ust. 4, informacje dostarczane są klientowi zgodnie z ust. 1 lub 2 niezwłocznie po zawarciu umowy ubezpieczenia.

Artykuł 24Sprzedaż krzyżowa

1.  W przypadku gdy ▌produkt ubezpieczeniowy oferowany jest wraz z produktem uzupełniającym lub usługą uzupełniającą, które nie są ubezpieczeniem, jako część pakietu lub tej samej umowy, dystrybutor ubezpieczeń ▌informuje klienta, czy istnieje możliwość odrębnego zakupu poszczególnych składników▌, a jeśli tak, przekazuje odpowiedni opis poszczególnych elementów umowy lub pakietu, a także osobne zestawienie kosztów i opłat dla każdego składnika ▌.

2.  W okolicznościach, o których mowa w ust. 1, gdy ryzyko lub zakres ubezpieczenia wynikające z takiej umowy lub pakietu oferowanego klientowi różnią się od ryzyka lub zakresu związanych z poszczególnymi składnikami oddzielnie, dystrybutor ubezpieczeń przedstawia odpowiedni opis poszczególnych składników umowy lub pakietu i wskazuje, w jaki sposób ich wzajemne związki wpływają na ryzyko lub zakres ubezpieczenia.

3.  Jeżeli produkt ubezpieczeniowy jest uzupełnieniem towaru lub usługi, które nie są ubezpieczeniem, jako część pakietu lub element tej samej umowy, dystrybutor ubezpieczeń oferuje klientowi możliwość odrębnego zakupu tego towaru lub tej usługi. Niniejszy ustęp nie ma zastosowania, jeżeli produkt ubezpieczeniowy jest uzupełnieniem usługi inwestycyjnej lub działalności inwestycyjnej, zgodnie z definicją w art. 4 ust. 1 pkt 2 dyrektywy 2014/65/UE, umowy o kredyt zdefiniowanej w art. 4 pkt 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/17/UE(21) lub rachunku płatniczego zdefiniowanego w art. 2 pkt 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/92/UE(22).

4.  EIOPA może opracować ▌wytyczne dotyczące oceniania i nadzorowania praktyk sprzedaży krzyżowej, wskazując ▌sytuacje, w których praktyki sprzedaży krzyżowej stosowane są z naruszeniem obowiązków określonych w art. 17.

5.  Niniejszy artykuł nie uniemożliwia dystrybucji produktów ubezpieczeniowych zapewniających ochronę przed różnymi rodzajami ryzyka (polis ubezpieczeniowych od wielu rodzajów ryzyka).

6.  W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 3, państwa członkowskie zapewniają, aby dystrybutor ubezpieczeń określał wymagania i potrzeby klienta w odniesieniu do produktów ubezpieczeniowych, które stanowią część pakietu ogólnego lub tej samej umowy.

7.  Państwa członkowskie mogą utrzymać lub przyjąć dodatkowe, bardziej restrykcyjne środki lub interweniować w poszczególnych przypadkach, zakazując sprzedaży ubezpieczeń wraz z usługą uzupełniającą lub produktem uzupełniającym, które nie są ubezpieczeniem, jako części pakietu lub tej samej umowy, jeżeli mogą wykazać, że takie praktyki przynoszą szkodę konsumentom.

Artykuł 25

Wymogi w zakresie nadzoru nad produktem i zarządzania nim

1.  Zakłady ubezpieczeń, a także pośrednicy, którzy tworzą jakikolwiek produkt ubezpieczeniowy przeznaczony do sprzedaży klientom, utrzymują w mocy i stosują proces zatwierdzania każdego produktu ubezpieczeniowego lub istotnych dostosowań istniejącego produktu ubezpieczeniowego, zanim zostanie on wprowadzony do obrotu lub do dystrybucji wśród klientów, a także dokonują przeglądu tego procesu.

Proces zatwierdzania produktu musi być współmierny i odpowiedni do charakteru tego produktu ubezpieczeniowego.

W procesie zatwierdzania produktu wskazuje się określony rynek docelowy w odniesieniu do każdego produktu oraz zapewnia się ocenę wszelkich istotnych rodzajów ryzyka dla takiego określonego rynku docelowego oraz adekwatność zamierzonej strategii dystrybucji do określonego rynku docelowego, a także podejmuje się rozsądne działania, by zapewnić dystrybucję tego produktu ubezpieczeniowego na określonym rynku docelowym.

Zakład ubezpieczeń ma szeroką wiedzę na temat produktów ubezpieczeniowych, które oferuje lub wprowadza do obrotu, i dokonuje ich regularnych przeglądów, przy uwzględnieniu wszelkich zdarzeń, które mogą istotnie wpływać na potencjalne ryzyko dla określonego rynku docelowego, żeby ocenić co najmniej, czy dany produkt nadal odpowiada potrzebom określonego rynku docelowego oraz czy zamierzona strategia dystrybucji jest nadal właściwa.

Zakłady ubezpieczeń, a także pośrednicy, którzy tworzą produkty ubezpieczeniowe, udostępniają dystrybutorom wszystkie odpowiednie informacje o danym produkcie ubezpieczeniowym i o procesie zatwierdzania produktu, w tym informacje na temat określonego rynku docelowego danego produktu ubezpieczeniowego.

W przypadku gdy dystrybutor ubezpieczeń udziela porady na temat produktów ubezpieczeniowych lub proponuje produkty ubezpieczeniowe, których nie tworzy, dysponuje on odpowiednimi rozwiązaniami w celu uzyskania informacji, o których mowa w akapicie piątym, oraz rozumie cechy i określony rynek docelowy każdego produktu ubezpieczeniowego.

2.  Komisja jest uprawniona do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 38 w celu sprecyzowania zasad ustalonych w niniejszym artykule, z uwzględnieniem w proporcjonalny sposób prowadzonej działalności, charakteru sprzedawanych produktów ubezpieczeniowych oraz rodzaju dystrybutora.

3.  Strategie, procesy i rozwiązania, o których mowa w niniejszym artykule, nie naruszają jakichkolwiek innych wymogów na mocy niniejszej dyrektywy, w tym dotyczących ujawniania informacji, odpowiedniości lub adekwatności, wykrywania konfliktów interesów i zarządzania nimi oraz zachęt.

4.  Niniejszego artykułu nie stosuje się do produktów ubezpieczeniowych, w których skład wchodzi ubezpieczenie dużego ryzyka.

Rozdział VI

Dodatkowe wymogi ▌dotyczące ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych

Artykuł 26Zakres dodatkowych wymogów

W niniejszym rozdziale ustanawia się ▌wymogi dodatkowe w stosunku do wymogów mających zastosowanie do działalności w zakresie dystrybucji produktów ubezpieczeniowych zgodnie z art. 17, 18, 19 i 20, gdy działalność w zakresie dystrybucji ubezpieczeń prowadzona jest w związku ze sprzedażą ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych przez:

a)  pośrednika ubezpieczeniowego;

b)  zakład ubezpieczeń.

Artykuł 27

Zapobieganie konfliktom interesów

Bez uszczerbku dla art. 17, pośrednik ubezpieczeniowy lub zakład ubezpieczeń prowadzący dystrybucję ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych utrzymują w mocy i stosują skuteczne rozwiązania organizacyjne i administracyjne, służące podejmowaniu wszelkich rozsądnych działań mających zapobiegać konfliktom interesów określonym zgodnie z art. 28, tak aby nie miały one negatywnego wpływu na interesy klientów. Rozwiązania te muszą być proporcjonalne do prowadzonej działalności, sprzedawanych produktów ubezpieczeniowych oraz rodzaju dystrybutora.

Artykuł 28Konflikty interesów

1.  Państwa członkowskie zapewniają, aby pośrednicy ubezpieczeniowi i zakłady ubezpieczeń podejmowali wszelkie stosowne kroki w celu identyfikowania konfliktów interesów między nimi, w tym między członkami ich kierownictwa i pracownikami ▌, lub dowolną osobą mającą bezpośrednie lub pośrednie powiązania z nimi z racji sprawowanej kontroli a ich klientami, lub też między jednym klientem a drugim, które powstają w trakcie prowadzenia jakiejkolwiek działalności w zakresie dystrybucji ubezpieczeń.

2.  Jeżeli uzgodnienia organizacyjne lub administracyjne wprowadzone przez pośrednika ubezpieczeniowego lub zakład ubezpieczeń zgodnie z art. 27 w celu zarządzania konfliktami interesów nie są wystarczające, by z należytą pewnością zapewnić uniknięcie ryzyka naruszenia interesów klienta ▌, pośrednik ubezpieczeniowy lub zakład ubezpieczeń wyraźnie ujawnia klientowi ogólny charakter lub źródła konfliktu interesów ▌odpowiednio wcześnie przed zawarciem umowy ubezpieczenia.

3.  Na zasadzie odstępstwa od art. 23 ust. 1 ujawniane informacje, o których mowa w ust. 2 niniejszego artykułu:

a)  przedstawione są na trwałym nośniku; oraz

b)  obejmują wystarczająco szczegółowe dane, z uwzględnieniem rodzaju klienta, umożliwiające mu podjęcie świadomej decyzji co do działalności z zakresu dystrybucji ubezpieczeń, w odniesieniu do której zaistniał konflikt interesów.

4.  Komisja jest uprawniona do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 38 w celu ▌:

a)  określenia działań▌, których podjęcia można zasadnie oczekiwać od pośredników ubezpieczeniowych i zakładów ubezpieczeń w celu identyfikowania konfliktów interesów, zapobiegania im, zarządzania nimi i ich ujawniania w trakcie prowadzenia działalności w zakresie dystrybucji ubezpieczeń;

b)  ustalenia odpowiednich kryteriów służących określeniu rodzajów konfliktów interesów, których istnienie może przynieść szkodę interesom klientów lub potencjalnych klientów pośrednika ubezpieczeniowego lub zakładu ubezpieczeń.

Artykuł 29

▌Informacje przekazywane klientom

1.  Nie naruszając art. 18 i art. 19 ust. 1 i 2, odpowiednio wcześnie przed zawarciem umowy klientom lub potencjalnym klientom przekazuje się odpowiednie informacje dotyczące dystrybucji ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych oraz wszystkich kosztów i powiązanych opłat. Informacje te obejmują co najmniej:

a)  w przypadku świadczenia usługi doradztwa – informację, czy pośrednik ubezpieczeniowy lub zakład ubezpieczeń ▌udostępniać będzie klientowi okresową ocenę odpowiedniości rekomendowanych mu ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych, o której mowa w art. 30;

b)  w odniesieniu do informacji o ubezpieczeniowych produktach inwestycyjnych i proponowanych strategiach inwestycyjnych – stosowne wskazówki oraz ostrzeżenia dotyczące ryzyka związanego z ubezpieczeniowymi produktami inwestycyjnymi oraz poszczególnych proponowanych strategii inwestycyjnych;▌

c)  w odniesieniu do informacji o wszelkich kosztach i powiązanych opłatach, które mają zostać ujawnione – informacje dotyczące dystrybucji ubezpieczeniowego produktu inwestycyjnego, w tym w stosownym przypadku kosztu doradztwa, kosztu ubezpieczeniowego produktu inwestycyjnego rekomendowanego lub sprzedawanego klientowi oraz sposobu zapłaty przez klienta, co obejmuje również wszelkie płatności stron trzecich.

Informacje o wszystkich kosztach i opłatach, w tym o kosztach i opłatach związanych z dystrybucją ubezpieczeniowego produktu inwestycyjnego, które nie wynikają z zaistnienia podstawowego ryzyka rynkowego, zestawia się zbiorczo, aby umożliwić klientowi zrozumienie całkowitego kosztu, a także skumulowanego wpływu na zwrot inwestycji, a na żądanie klienta przedstawia się zestawienie kosztów i opłat. W stosownych przypadkach w okresie trwania inwestycji takich informacji udziela się klientowi regularnie, przynajmniej co roku.

Informacje, o których mowa w niniejszym ustępie, są przekazywane w zrozumiałej formie w taki sposób, aby klienci lub potencjalni klienci w normalnych okolicznościach byli w stanie zrozumieć charakter oferowanego ubezpieczeniowego produktu inwestycyjnego oraz związane z nim ryzyko i w konsekwencji byli w stanie podejmować świadome decyzje inwestycyjne. Państwa członkowskie mogą zezwolić, aby informacje te były przekazywane w ustandaryzowanym formacie.

2.  Nie naruszając art. 19 ust. 1 lit. d) i e), art. 19 ust. 3 oraz art. 22 ust. 3, państwa członkowskie zapewniają, aby uznawano, że pośrednicy ubezpieczeniowi lub zakłady ubezpieczeń wypełniają obowiązki przewidziane w art. 17 ust. 1, art. 27 lub art. 28, jeśli wypłacają lub przyjmują honorarium lub prowizję bądź przekazują lub czerpią jakiekolwiek korzyści niepieniężne w związku z dystrybucją ubezpieczeniowego produktu inwestycyjnego lub świadczeniem usługi uzupełniającej jakiemukolwiek podmiotowi lub od jakiegokolwiek podmiotu z wyłączeniem klienta lub osoby występującej w jego imieniu, wyłącznie w przypadku gdy opłata lub korzyść:

a)  nie wywiera szkodliwego wpływu na jakość odnośnej usługi świadczonej na rzecz klienta; oraz

b)  nie narusza spoczywającego na pośredniku ubezpieczeniowym lub zakładzie ubezpieczeń obowiązku uczciwego, rzetelnego i profesjonalnego działania zgodnie z najlepiej pojętym interesem swoich klientów.

3.  Państwa członkowskie mogą nałożyć na dystrybutorów surowsze wymagania dotyczące zagadnień objętych niniejszym artykułem. W szczególności państwa członkowskie mogą dodatkowo wprowadzić zakaz oferowania lub przyjmowania honorariów, prowizji lub korzyści niepieniężnych od stron trzecich w związku ze świadczeniem usług doradztwa ubezpieczeniowego, lub w większym stopniu je ograniczyć.

Takie dodatkowe zakazy lub dalsze ograniczenia mogą obejmować żądanie zwrócenia klientowi wszelkich takich honorariów, prowizji lub korzyści niepieniężnych bądź odliczenia ich od opłat uiszczanych przez klienta.

Państwa członkowskie mogą wprowadzić obowiązek świadczenia doradztwa, o którym mowa w art. 30, w przypadku sprzedaży każdego ubezpieczeniowego produktu inwestycyjnego lub niektórych rodzajów takich produktów.

Wszyscy pośrednicy ubezpieczeniowi i zakłady ubezpieczeń, w tym działający na podstawie swobody świadczenia usług lub swobody przedsiębiorczości, muszą przestrzegać tych bardziej restrykcyjnych przepisów państwa członkowskiego przy zawieraniu umów ubezpieczenia z klientami mającymi miejsce zwykłego pobytu w tym państwie członkowskim.

Państwa członkowskie mogą wymagać, aby w przypadku gdy pośrednik informuje klienta, że doradztwo jest świadczone w sposób niezależny, pośrednik dokonywał oceny wystarczająco dużej liczby produktów ubezpieczeniowych dostępnych na rynku oraz wystarczająco zróżnicowanych pod względem rodzaju i dostawców produktów, tak aby cele klienta zostały należycie osiągnięte, oraz by produkty nie ograniczały się do produktów ubezpieczeniowych wyemitowanych lub dostarczonych przez podmioty mające bliskie powiązania z danym pośrednikiem.

4.  Nie naruszając ust. 3 niniejszego artykułu, Komisja jest uprawniona do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 38 w celu określenia:

a)   kryteriów oceny, czy zachęty wypłacone lub otrzymane przez pośrednika ubezpieczeniowego lub zakład ubezpieczeń wywierają szkodliwy wpływ na jakość odnośnej usługi świadczonej na rzecz klienta;

b)  kryteriów oceny wywiązywania się przez pośredników ubezpieczeniowych i zakłady ubezpieczeń wypłacających lub otrzymujących zachęty z obowiązku uczciwego, rzetelnego i profesjonalnego działania zgodnie z najlepiej pojętym interesem klienta.

5.  Akty delegowane, o których mowa w ust. 4, uwzględniają:

a)  charakter usług oferowanych klientowi lub potencjalnemu klientowi lub świadczonych na ich rzecz, z uwzględnieniem rodzaju, przedmiotu, wielkości i częstotliwości transakcji;

b)  charakter oferowanych lub rozpatrywanych produktów, w tym różne rodzaje produktów ubezpieczeniowych.

Artykuł 30Ocena odpowiedniości i stosowności oraz sprawozdawczość wobec klientów

1.  Nie naruszając art. 20 ust. 1, świadcząc usługę doradztwa w zakresie ubezpieczeniowego produktu inwestycyjnego, pośrednik ubezpieczeniowy i zakład ubezpieczeń uzyskują również niezbędne informacje dotyczące wiedzy i doświadczenia klienta lub potencjalnego klienta w dziedzinie inwestycji istotnej dla danego rodzaju produktu lub usługi, sytuacji finansowej tej osoby, w tym jej zdolności ponoszenia strat, oraz jej celów inwestycyjnych, w tym jej tolerancji ryzyka, tak aby pośrednik ubezpieczeniowy lub zakład ubezpieczeń mogli zarekomendować klientowi lub potencjalnemu klientowi odpowiednie dla niego i, w szczególności, odpowiadające jego tolerancji ryzyka i zdolności ponoszenia strat ubezpieczeniowe produkty inwestycyjne.

Państwa członkowskie zapewniają, aby w przypadku gdy pośrednik ubezpieczeniowy i zakład ubezpieczeń świadczący usługi doradztwa inwestycyjnego rekomendują pakiet usług lub produktów zgodnie z art. 24, cały pakiet był odpowiedni dla klienta.

2.  Nie naruszając art. 20 ust. 1, państwa członkowskie zapewniają, aby pośrednicy ubezpieczeniowi lub zakłady ubezpieczeń, prowadząc działalność w zakresie dystrybucji inną niż ta, o której mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, przy transakcjach sprzedaży, w ramach których nie udzielono porady, zwracali się do klienta lub potencjalnego klienta o przekazanie informacji na temat posiadanej przez tę osobę wiedzy i doświadczenia w dziedzinie inwestycji istotnej dla danego rodzaju produktu lub usługi, które są oferowane klientowi lub których klient się domaga, aby umożliwić pośrednikowi ubezpieczeniowemu lub zakładowi ubezpieczeń ocenę tego, czy przedmiotowa usługa ubezpieczeniowa lub przedmiotowy produkt ubezpieczeniowy są stosowne dla klienta. W przypadku gdy przewiduje się pakiet usług lub produktów zgodnie z art. 24, w ocenie rozważa się, czy cały pakiet jest odpowiedni.

W przypadku gdy pośrednik ubezpieczeniowy lub zakład ubezpieczeń uzna, w oparciu o informacje otrzymane na podstawie akapitu pierwszego, że produkt ▌nie jest stosowny dla klienta lub potencjalnego klienta, pośrednik ubezpieczeniowy lub zakład ubezpieczeń ostrzega o tym fakcie klienta lub potencjalnego klienta. Ostrzeżenie to może być przekazywane w ustandaryzowanym formacie.

W przypadku gdy klient lub potencjalny klient nie przekaże informacji, o których mowa w akapicie pierwszym, lub przekaże niewystarczające informacje na temat swojej wiedzy lub doświadczenia, pośrednik ubezpieczeniowy lub zakład ubezpieczeń ostrzega klienta lub potencjalnego klienta, że nie jest w stanie stwierdzić, czy przedmiotowy ▌produkt jest dla niego stosowny. Ostrzeżenie to może być przekazywane w ustandaryzowanym formacie.

3.   Nie naruszając art. 20 ust. 1, w przypadku gdy nie jest świadczona usługa doradztwa w zakresie ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych, państwa członkowskie mogą odstąpić od obowiązków, o których mowa w ust. 2 niniejszego artykułu, zezwalając pośrednikom ubezpieczeniowym i zakładom ubezpieczeń na prowadzenie działalności w zakresie dystrybucji ubezpieczeń na swoim terytorium bez konieczności uzyskiwania informacji lub dokonywania ustaleń określonych w ust. 2, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki:

a)   dana działalność dotyczy jednego z następujących ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych:

(i)   umowy, których ryzyko inwestycyjne odnosi się tylko do instrumentów finansowych uznanych za niezłożone zgodnie z dyrektywą 2014/65/UE i które nie mają struktury utrudniającej klientowi zrozumienie odnośnego ryzyka; lub

(ii)   inne niezłożone ubezpieczeniowe produkty inwestycyjne do celów niniejszego ustępu;

b)   działalność w zakresie dystrybucji ubezpieczeń jest prowadzona z inicjatywy klienta lub potencjalnego klienta;

c)   klient lub potencjalny klient został wyraźnie poinformowany, że prowadząc tę działalność w zakresie dystrybucji ubezpieczeń, pośrednik ubezpieczeniowy lub zakład ubezpieczeń nie jest zobowiązany do oceny stosowności dostarczanego lub oferowanego ubezpieczeniowego produktu inwestycyjnego lub świadczonej lub oferowanej działalności w zakresie dystrybucji ubezpieczeń, a klient lub potencjalny klient nie korzysta z odnośnej ochrony na mocy stosownych przepisów dotyczących prowadzenia działalności; Takie ostrzeżenie można przekazywać w ustandaryzowanym formacie;

d)   pośrednik ubezpieczeniowy lub zakład ubezpieczeń spełnia obowiązki spoczywające na nim na mocy art. 27 i 28.

Przy zawieraniu umów ubezpieczenia z klientami mającymi miejsce zwykłego pobytu w państwie członkowskim, które nie korzysta z odstępstwa, o którym mowa w niniejszym ustępie, wszyscy pośrednicy ubezpieczeniowi i zakłady ubezpieczeń, w tym działający na podstawie swobody świadczenia usług lub swobody przedsiębiorczości, przestrzegają mających zastosowanie przepisów tego państwa członkowskiego transponujących niniejszą dyrektywę.

4.  Pośrednik ubezpieczeniowy lub zakład ubezpieczeń zakłada ewidencję zawierającą dokument lub dokumenty ▌uzgodnione między pośrednikiem ubezpieczeniowym lub zakładem ubezpieczeń a klientem, w których określono prawa i obowiązki stron, oraz inne warunki, na jakich pośrednik ubezpieczeniowy lub zakład ubezpieczeń będzie świadczyć usługi na rzecz klienta. Prawa i obowiązki stron umowy mogą zostać określone przez odwołanie do innych dokumentów lub tekstów prawnych.

5.  ▌Pośrednik ubezpieczeniowy lub zakład ubezpieczeń dostarcza klientowi odpowiednie sprawozdania dotyczące świadczonej usługi na trwałym nośniku. Sprawozdania te obejmują okresowe informacje kierowane do klientów, z uwzględnieniem rodzaju i złożoności danych ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych oraz charakteru usługi świadczonej na rzecz klienta, oraz zawierają, w stosownych przypadkach, zestawienie kosztów związanych z transakcjami i usługami realizowanymi w imieniu klienta. ▌

Świadcząc usługę doradztwa w zakresie ubezpieczeniowego produktu inwestycyjnego, pośrednik ubezpieczeniowy lub zakład ubezpieczeń przed zawarciem umowy dostarcza klientowi na trwałym nośniku oświadczenie dotyczące odpowiedniości, w którym przedstawia udzieloną poradę i wskazuje, jak ta porada odpowiada preferencjom, celom i innych cechom klienta. Zastosowane mają warunki określone w art. 23 ust. 1-4.

W przypadku zawarcia umowy za pomocą środków porozumiewania się na odległość, które uniemożliwiają uprzednie dostarczenie oświadczenia o odpowiedniości, pośrednik ubezpieczeniowy lub zakład ubezpieczeń może przedłożyć pisemne oświadczenie o odpowiedniości na trwałym nośniku niezwłocznie po związaniu klienta jakąkolwiek umową, pod warunkiem spełnienia obu następujących warunków:

a)   klient zgodził się na otrzymanie oświadczenia o odpowiedniości bez zbędnej zwłoki po zawarciu umowy; oraz

b)   pośrednik ubezpieczeniowy lub zakład ubezpieczeń dał klientowi możliwość późniejszego zawarcia umowy, aby mógł on otrzymać oświadczenie o odpowiedniości przed takim zawarciem umowy.

W przypadku gdy pośrednik ubezpieczeniowy lub zakład ubezpieczeń poinformował klienta, że będzie prowadził okresowe oceny odpowiedniości, w sprawozdaniu okresowym ujmuje się zaktualizowaną informację o tym, jak dany ubezpieczeniowy produkt inwestycyjny odpowiada preferencjom, celom i innym cechom klienta.

5.  Komisja jest uprawniona do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 38 w celu zapewnienia przestrzegania przez pośredników ubezpieczeniowych i zakłady ubezpieczeń zasad określonych w niniejszym artykule przy świadczeniu działalności w zakresie dystrybucji ubezpieczeń na rzecz swoich klientów, obejmujących informacje, które należy uzyskać w przypadku dokonywania oceny odpowiedniości i adekwatności ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych dla ich klientów, kryteria oceny niezłożonych ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych na potrzeby ust. 3 lit. a) pkt (ii) niniejszego artykułu, treść i format rejestrów oraz umów o świadczenie usług klientom i przeznaczonych dla klientów okresowych sprawozdań dotyczących świadczonych usług. Te akty delegowane uwzględniają:

a)  charakter ▌usług oferowanych klientowi lub potencjalnemu klientowi lub świadczonych na ich rzecz, z uwzględnieniem rodzaju, przedmiotu, wielkości i częstotliwości transakcji;

b)  charakter oferowanych lub rozpatrywanych produktów, w tym różne rodzaje ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych;

c)   detaliczny lub profesjonalny charakter klienta lub potencjalnego klienta.

6.   Do dnia …(23)* EIOPA opracuje, a potem okresowo aktualizuje wytyczne dotyczące oceny ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych, które mają strukturę utrudniającą klientowi zrozumienie związanych z nimi ryzyk, o których mowa w ust. 3 lit. a) pkt (i).

7.   EIOPA może opracować, a następnie okresowo aktualizować wytyczne dotyczące oceny ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych sklasyfikowanych jako niezłożone na potrzeby ust. 3 lit. a) pkt (ii), z uwzględnieniem aktów delegowanych przyjętych na mocy ust. 5.

Rozdział VIII Sankcje i środki

Artykuł 31Sankcje administracyjne i inne środki

1.  Nie naruszając uprawnień nadzorczych właściwych organów ani prawa państw członkowskich do przewidywania i nakładania sankcji karnych, państwa członkowskie zapewniają, aby ich właściwe organy mogły nakładać sankcje administracyjne i inne środki mające zastosowanie w przypadku wszelkich naruszeń przepisów krajowych transponujących niniejszą dyrektywę oraz podejmują wszelkie konieczne środki, by zapewnić wykonanie tych przepisów. Państwa członkowskie zapewniają skuteczność, proporcjonalność i odstraszający charakter swoich sankcji i środków administracyjnych.

2.   Państwa członkowskie mogą zadecydować o niewprowadzaniu przepisów dotyczących sankcji administracyjnych na podstawie niniejszej dyrektywy za naruszenia, które podlegają sankcjom karnym na mocy ich prawa krajowego. W takim przypadku państwa członkowskie powiadamiają Komisję o odpowiednich przepisach swojego prawa karnego.

3.   Właściwe organy wykonują swoje uprawnienia nadzorcze, w tym uprawnienia dochodzeniowe i uprawnienia do nakładania sankcji przewidzianych w niniejszym rozdziale, zgodnie z krajowymi ramami prawnymi:

a)   bezpośrednio;

b)   we współpracy z innymi organami;

c)   poprzez zwracanie się do właściwych organów sądowych.

4.  W przypadku gdy dystrybutorzy produktów ubezpieczeniowych lub reasekuracyjnych ▌ podlegają określonym obowiązkom, państwa członkowskie zapewniają możliwość stosowania, w przypadku naruszenia któregokolwiek z tych obowiązków, sankcji administracyjnych oraz innych środków wobec członków ich organów zarządzających lub nadzorczych oraz wszelkich innych osób fizycznych lub prawnych, które w świetle prawa krajowego ponoszą odpowiedzialność za takie naruszenie.

5.   Państwa członkowskie zapewniają prawo odwołania się od sankcji administracyjnych oraz innych środków podjętych zgodnie z niniejszym artykułem.

6.  Właściwym organom przyznaje się wszelkie uprawnienia dochodzeniowe, które są niezbędne do wykonywania ich funkcji. Wykonując swoje uprawnienia do nakładania sankcji, właściwe organy ściśle ze sobą współpracują w celu zapewnienia pożądanej skuteczności ▌środków i sankcji administracyjnych oraz koordynują swoje działania w przypadku postępowań obejmujących sprawy transgraniczne, zapewniając spełnienie warunków legalności przetwarzania danych zgodnie z dyrektywą 95/46/WE oraz rozporządzeniem (WE) nr 45/2001.

W przypadku gdy państwa członkowskie postanawiają – zgodnie z ust. 2 niniejszego artykułu – ustanowić sankcje karne za naruszenia przepisów, o których mowa w art. 33, zapewniają, aby zostały wprowadzone odpowiednie środki zapewniające właściwym organom posiadanie wszystkich niezbędnych uprawnień do:

a)  współpracy z organami sądowymi w ich jurysdykcji w celu otrzymywania szczególnych informacji związanych z dochodzeniami lub postępowaniami karnymi wszczętymi w związku z możliwymi naruszeniami niniejszej dyrektywy; oraz

b)  udzielania takich informacji innym właściwym organom i EIOPA w celu wypełnienia obowiązku ich współpracy ze sobą i z EIOPA do celów niniejszej dyrektywy.

Artykuł 32Publikacja informacji o nałożonych sankcjach oraz innych środkach

1.  Państwa członkowskie zapewniają publikowanie przez właściwe organy bez zbędnej zwłoki informacji o sankcji administracyjnej lub innym środku nałożonych za naruszenie prawa krajowego przyjętych w celu wdrożenia niniejszej dyrektywy, wobec których nie wniesiono w terminie odwołania, w tym informacji na temat rodzaju i charakteru naruszenia oraz tożsamości osób odpowiedzialnych za naruszenie. Jednakże w przypadku gdy właściwy organ uzna, że opublikowanie tożsamości osób prawnych bądź tożsamości lub danych osobowych osób fizycznych byłoby nieproporcjonalne, w oparciu o indywidualną ocenę przeprowadzoną w odniesieniu do proporcjonalności opublikowania takich danych, lub w przypadku gdy taka publikacja zagroziłaby stabilności rynków finansowych lub trwającemu dochodzeniu, właściwy organ może podjąć decyzję o odroczeniu publikacji, zaniechaniu publikacji lub o opublikowaniu informacji o nałożonych sankcjach bez podania tożsamości ukaranych.

2.   W przypadku gdy prawo krajowe przewiduje publikację decyzji o nałożeniu sankcji lub innego środka, od których przysługuje odwołanie do odpowiednich organów sądowych lub innych organów, właściwe organy bez zbędnej zwłoki publikują na swojej oficjalnej stronie internetowej takie informacje oraz wszelkie późniejsze informacje na temat wyniku takiego odwołania. Ponadto publikuje się również każdą decyzję uchylającą poprzednią decyzję o nałożeniu sankcji lub innego środka, która została opublikowana.

3.   Właściwe organy informują EIOPA o wszystkich sankcjach administracyjnych i innych środkach, które nałożyły, lecz nie opublikowały zgodnie z ust. 1, w tym o wszelkich odwołaniach z nimi związanych i ich wynikach.

Artykuł 33

Naruszenia i sankcje oraz inne środki

1.  Niniejszy artykuł ma zastosowanie co najmniej do:

a)  osób, które nie zarejestrowały swojej działalności w zakresie dystrybucji zgodnie z art. 3;

b)  zakładu ubezpieczeń lub reasekuracji lub pośrednika ubezpieczeniowego lub reasekuracyjnego korzystającego z usług dystrybucji produktów ubezpieczeniowych lub reasekuracyjnych świadczonych przez osoby, o których mowa w lit. a);

c)  pośrednika ubezpieczeniowego, reasekuracyjnego lub pośrednika oferującego ubezpieczenia uzupełniające, który uzyskał rejestrację w oparciu o fałszywe oświadczenia lub w jakikolwiek inny niezgodny z prawem sposób, z naruszeniem art. 3;

d)  dystrybutora ubezpieczeń▌, który nie spełnia przepisów art. 10;

e)  zakładu ubezpieczeń lub pośrednika ubezpieczeniowego ▌, który nie przestrzega wymogów w zakresie prowadzenia działalności zgodnie z rozdziałami V i VI, w odniesieniu do dystrybucji ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych;

f)   dystrybutora ubezpieczeń, który nie przestrzega wymogów w zakresie prowadzenia działalności zgodnie z rozdziałem V, w odniesieniu do wszelkich produktów ubezpieczeniowych innych niż produkty, o których mowa w lit. e).

2.  W przypadku jakiegokolwiek naruszenia, o którym mowa w ust. 1 lit. e), państwa członkowskie zapewniają, aby właściwe organy mogły stosować zgodnie z prawem krajowym co najmniej następujące sankcje administracyjne i inne środki ▌:

a)  publiczne oświadczenie wskazujące odpowiedzialną osobę fizyczną lub prawną oraz charakter naruszenia;

b)  nakaz zobowiązujący odpowiedzialną osobę fizyczną lub prawną do zaprzestania danego postępowania oraz do powstrzymania się od ponownego podejmowania tego postępowania;

c)  w przypadku pośrednika ubezpieczeniowego ▌ – cofnięcie rejestracji, o której mowa w art. 3;

d)  tymczasowy zakaz sprawowania funkcji zarządczych u pośredników ubezpieczeniowych▌ lub w zakładach ubezpieczeń▌nałożony na członka organu zarządzającego pośrednika ubezpieczeniowego▌ lub zakładu ubezpieczeń▌, którego uznano za odpowiedzialnego za naruszenie;

e)  w przypadku osoby prawnej – następujące administracyjne sankcje finansowe w maksymalnej wysokości: ▌

(i)   co najmniej 5 000 000 EUR lub do 5% całkowitych rocznych obrotów na podstawie ostatniego dostępnego sprawozdania zatwierdzonego przez organ zarządzający lub, w państwie członkowskim, w którym walutą nie jest euro, równowartość tej kwoty w walucie krajowej na dzień wejścia w życie niniejszej dyrektywy; jeżeli dana osoba prawna jest jednostką dominującą lub jednostką zależną jednostki dominującej, która ma obowiązek sporządzania skonsolidowanych sprawozdań finansowych zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE(24), za odpowiedni całkowity roczny obrót uznaje się całkowity roczny obrót na podstawie ostatniego dostępnego skonsolidowanego sprawozdania zatwierdzonego przez organ zarządzający najwyższej jednostki dominującej; lub

(ii)   równej dwukrotności kwoty korzyści uzyskanych lub strat unikniętych w wyniku naruszenia, w przypadku gdy możliwe jest ich ustalenie;

f)  w przypadku osoby fizycznej – następujące administracyjne sankcje finansowe w maksymalnej wysokości: ▌

(i)   co najmniej 700 000 EUR lub, w państwie członkowskim, którego walutą nie jest euro, równowartość tej kwoty w walucie krajowej na dzień wejścia w życie niniejszej dyrektywy; lub

(ii)   równej dwukrotności kwoty korzyści uzyskanych lub strat unikniętych w wyniku naruszenia, w przypadku gdy możliwe jest ich ustalenie.

3.   W przypadkach naruszeń, o których mowa w ust. 1 lit. a)–e) i g), państwa członkowskie zapewniają, aby, właściwe organy mogły stosować zgodnie z prawem krajowym co najmniej następujące sankcje administracyjne i inne środki:

a)   nakaz zobowiązujący odpowiedzialną osobę fizyczną lub prawną do zaprzestania danego postępowania oraz do powstrzymania się od ponownego podejmowania tego postępowania;

b)   w przypadku pośrednika ubezpieczeniowego, reasekuracyjnego lub pośrednika oferującego ubezpieczenia uzupełniające – cofnięcie rejestracji, o której mowa w art. 3.

4.   Państwa członkowskie mogą upoważnić właściwe organy do wprowadzenia dodatkowych sankcji administracyjnych lub innych środków oraz administracyjnych sankcji finansowych wyższych niż te, które przewidziano w niniejszym artykule.

Artykuł 34 Skuteczne stosowanie sankcji oraz innych środków

1.  Państwa członkowskie zapewniają, aby określając rodzaj stosowanych sankcji administracyjnych lub innych środków oraz wysokość administracyjnych sankcji finansowych, właściwe organy uwzględniały wszystkie istotne okoliczności, w tym, w stosownych przypadkach:

a)  wagę naruszenia i czas jego trwania:

b)  stopień odpowiedzialności odpowiedzialnej osoby fizycznej lub prawnej;

c)  sytuację finansową odpowiedzialnej osoby fizycznej lub prawnej, której wyznacznikiem jest rocznych dochodów odpowiedzialnej osoby fizycznej lub wysokość całkowitych obrotów odpowiedzialnej osoby prawnej;

d)  skalę korzyści uzyskanych lub strat unikniętych przez odpowiedzialną osobę fizyczną lub prawną, o ile można je ustalić;

e)  straty poniesione przez klientów i strony trzecie w związku z naruszeniem, o ile można je ustalić;

f)  gotowość odpowiedzialnej osoby fizycznej lub prawnej do współpracy z właściwym organem;

g)   środki podjęte przez odpowiedzialną osobę prawną lub fizyczną, aby zapobiec powtórzeniu naruszenia; oraz

h)  wszelkie uprzednie naruszenia popełnione przez odpowiedzialną osobę fizyczną lub prawną.

Artykuł 35 Zgłaszanie naruszeń

1.  Państwa członkowskie zapewniają, aby właściwe organy ustanowiły skuteczne mechanizmy umożliwiające zgłaszanie i zachęcające do zgłaszania im ewentualnych lub faktycznych naruszeń przepisów prawa krajowego wdrażających niniejszą dyrektywę.

2.  Mechanizmy, o których mowa w ust. 1, obejmują co najmniej:

a)  szczególne procedury odbierania zgłoszeń o naruszeniach oraz działania następcze;

b)  odpowiednią ochronę, co najmniej przed działaniami odwetowymi, dyskryminacją lub innymi rodzajami niesprawiedliwego traktowania, pracowników dystrybutorów produktów ubezpieczeniowych lub reasekuracyjnych i w miarę możliwości innych osób, które zgłaszają naruszenia popełnione w tych jednostkach; oraz

c)  ochronę tożsamości zarówno osoby zgłaszającej naruszenie, jak i osoby fizycznej, której zarzuca się popełnienie naruszenia, na wszystkich etapach procedury, chyba że takie ujawnienie informacji wymagane jest prawem krajowym w związku z dalszym dochodzeniem lub późniejszym postępowaniem administracyjnym lub sądowym.

Artykuł 36 Przekazywanie EIOPA informacji na temat sankcji oraz innych środków

1.   Właściwe organy informują EIOPA o wszystkich sankcjach administracyjnych i innych środkach nałożonych, lecz nieopublikowanych zgodnie art. 32 ust. 1.

2.  Właściwe organy przekazują EIOPA co roku zbiorczą informację o wszystkich środkach administracyjnych i innych środkach nałożonych zgodnie z art. 31.

EIOPA publikuje te informacje w sprawozdaniu rocznym.

3.  Jeżeli właściwy organ ujawni opinii publicznej sankcję administracyjną lub inny środek, powiadamia o tym jednocześnie EIOPA.

Rozdział VIII Przepisy końcowe

Artykuł 37Ochrona danych

1.  Państwa członkowskie stosują dyrektywę 95/46/WE w odniesieniu do przetwarzania danych osobowych prowadzonego w państwach członkowskich na podstawie niniejszej dyrektywy.

2.  Do przetwarzania danych prowadzonego przez EIOPA zgodnie z niniejszą dyrektywą stosuje się rozporządzenie (WE) nr 45/2001.

Artykuł 38Akty delegowane

Komisja jest uprawniona do przyjęcia zgodnie z art. 34 aktów delegowanych dotyczących art. ▌25, 28, 29 i 30.

Artykuł 39 Wykonywanie przekazanych uprawnień

1.  Powierzenie Komisji uprawnień do przyjęcia aktów delegowanych podlega warunkom określonym w niniejszym artykule.

2.  Uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych, o których mowa w art. ▌25, 28, 29 i 30, powierza się Komisji na czas nieokreślony od dnia …(25)*.

3.  Przekazanie uprawnień, o których mowa w art. ▌25, 28, 29 i 30, może zostać w dowolnym momencie odwołane przez Parlament Europejski lub przez Radę. Decyzja o odwołaniu kończy przekazanie określonych w niej uprawnień. Decyzja o odwołaniu staje się skuteczna od następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej lub w określonym w tej decyzji późniejszym terminie. Nie wpływa ona na ważność jakichkolwiek już obowiązujących aktów delegowanych.

4.  Niezwłocznie po przyjęciu aktu delegowanego Komisja przekazuje go równocześnie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.

5.  Akt delegowany przyjęty na podstawie art. ▌25, 28, 29 i 30 wchodzi w życie tylko wtedy, jeśli Parlament Europejski albo Rada nie wyraziły sprzeciwu w terminie trzech miesięcy od przekazania tego aktu Parlamentowi Europejskiemu i Radzie lub jeśli przed upływem tego terminu zarówno Parlament Europejski, jak i Rada poinformowały Komisję, że nie wniosą sprzeciwu. Termin ten przedłuża się o trzy miesiące z inicjatywy Parlamentu Europejskiego lub Rady.

Artykuł 40

Okres przejściowy

Państwa członkowskie zapewniają, aby do dnia …(26)* pośrednicy zarejestrowani już na podstawie dyrektywy 2002/92/WE spełnili odpowiednie przepisy prawa krajowego wdrażające art. 10 ust. 1 niniejszej dyrektywy.

Artykuł 41 Przegląd i ocena

1.   Do dnia …(27)* Komisja przedłoży Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie dotyczące stosowania art. 1. Takie sprawozdanie zawiera dokonaną na podstawie informacji otrzymanych od państw członkowskich i EIOPA zgodnie z art. 1 ust. 5 ocenę, czy zakres niniejszej dyrektywy, łącznie z wyjątkiem określonym w art. 1 ust. 3, jest nadal odpowiedni, jeśli chodzi o poziom ochrony konsumentów, proporcjonalność traktowania różnych dystrybutorów ubezpieczeń i obciążenia administracyjne nakładane na właściwe organy i kanały dystrybucji ubezpieczeń.

2.   Do dnia …(28)* Komisja dokona przeglądu niniejszej dyrektywy. Przegląd ten obejmuje ogólną analizę praktycznego stosowania przepisów ustanowionych w niniejszej dyrektywie, z należytym uwzględnieniem zmian na rynkach detalicznych produktów inwestycyjnych oraz doświadczeń nabytych przy praktycznym stosowaniu przepisów niniejszej dyrektywy, rozporządzenia (UE) nr 1286/2014 oraz dyrektywy 2014/65/UE. Przegląd obejmuje ocenę, czy szczególne zasady prowadzenia działalności dotyczące dystrybucji ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych określone w rozdziale VI niniejszej dyrektywy przynoszą odpowiednie i proporcjonalne wyniki, z uwzględnieniem konieczności zapewnienia wystarczającej ochrony konsumentów zgodnie ze standardami ochrony inwestorów obowiązującymi na mocy dyrektywy 2014/65/UE oraz specyfiką ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych i szczególnym charakterem kanałów ich dystrybucji. W ramach tego przeglądu rozpatruje się również możliwość zastosowania przepisów niniejszej dyrektywy do produktów wchodzących w zakres dyrektywy 2003/41/WE. Taki przegląd obejmuje również szczególną analizę skutków art. 19 niniejszej dyrektywy, z uwzględnieniem stanu konkurencji na rynku dystrybucji ubezpieczeń w odniesieniu do umów innych niż umowy należące do którejkolwiek z grup wymienionych w załączniku II do dyrektywy 2009/138/WE, oraz wpływu obowiązków, o których mowa w art. 19 niniejszej dyrektywy, na pośredników ubezpieczeniowych będących małymi i średnimi przedsiębiorstwami.

3.  Po konsultacji ze Wspólnym Komitetem Europejskich Urzędów Nadzoru Komisja przedkłada pierwsze sprawozdanie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.

4.  Do dnia …(29)*, a następnie nie rzadziej niż co dwa lata EIOPA sporządza drugie sprawozdanie na temat stosowania niniejszej dyrektywy. Przed upublicznieniem swojego sprawozdania EIOPA konsultuje się z ESMA.

5.  W trzecim sprawozdaniu, które ma zostać sporządzone do dnia …(30)**, EIOPA dokonuje oceny struktury rynków pośredników ubezpieczeniowych.

6.  W sprawozdaniu, które EIOPA ma sporządzić do dnia …*, o którym mowa w ust. 4, analizuje się, czy właściwe organy, o których mowa w art. 12 ust. 1, posiadają wystarczające uprawnienia oraz odpowiednie zasoby, aby wykonywać swoje zadania.

7.  W sprawozdaniu, o którym mowa w ust. 4, analizuje się przynajmniej następujące kwestie:

a)  jakiekolwiek zmiany struktury rynku pośredników ubezpieczeniowych;

b)  jakiekolwiek zmiany charakterystyki działalności transgranicznej;

c)  okresową ocenę poprawy jakości doradztwa i metod sprzedaży oraz wpływ niniejszej dyrektywy na pośredników ubezpieczeniowych będących małymi i średnimi przedsiębiorstwami.

8.  W sprawozdaniu, o którym mowa w ust. 4, uwzględnia się również dokonaną przez EIOPA ocenę skutków niniejszej dyrektywy.

Artykuł 42Transpozycja

1.  Państwa członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy do dnia …(31)*. Niezwłocznie przekazują Komisji tekst tych przepisów.

Środki przyjęte przez państwa członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji. Środki te zawierają także wskazanie, że w istniejących przepisach ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odniesienia do dyrektywy uchylonej niniejszą dyrektywą odczytuje się jako odniesienia do niniejszej dyrektywy. Metody dokonywania takiego odniesienia i formułowania takiego wskazania określane są przez państwa członkowskie.

2.  Państwa członkowskie przekazują Komisji tekst podstawowych przepisów prawa krajowego, przyjętych w dziedzinie objętej niniejszą dyrektywą.

Artykuł 43

Zmiana dyrektywy 2002/92/WE

Rozdział IIIA dyrektywy 2002/92/WE skreśla się ze skutkiem od dnia …(32)*.

Artykuł 44

Uchylenie

Dyrektywa 2002/92/WE traci moc ze skutkiem od dnia…(33)**, bez uszczerbku dla obowiązków państw członkowskich w zakresie terminów transpozycji tej dyrektywy do prawa krajowego.

Odesłania do uchylonej dyrektywy odczytuje się jako odesłania do niniejszej dyrektywy.

Artykuł 45Wejście w życie

Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Artykuł 46Adresaci

Niniejsza dyrektywa skierowana jest do państw członkowskich.

Sporządzono w ...

W imieniu Parlamentu Europejskiego  W imieniu Rady

Przewodniczący  Przewodniczący

ZAŁĄCZNIK

MINIMALNE WYMOGI DOTYCZĄCE WIEDZY FACHOWEJ I KOMPETENCJI ZAWODOWYCH W ZAKRESIE DYSTRYBUCJI POLIS

(o których mowa w art. 10 ust. 1)

I.   Ubezpieczenia inne niż ubezpieczenia na życie zaliczone do klas 1–18 w części A załącznika I do dyrektywy 2009/138/WE

a)  minimalna niezbędna znajomość warunków oferowanych polis, w tym ryzyk dodatkowych, jeżeli są objęte takimi polisami;

b)  minimalna niezbędna znajomość obowiązujących przepisów regulujących dystrybucję produktów ubezpieczeniowych, takich jak prawo ochrony konsumentów, odpowiednie prawo podatkowe oraz odpowiednie prawo socjalne i prawo pracy;

c)  minimalna niezbędna znajomość obsługi roszczeń;

d)  minimalna niezbędna znajomość obsługi skarg;

e)  minimalna niezbędna wiedza na temat oceny potrzeb klienta;

f)  minimalna niezbędna znajomość rynku ubezpieczeń;

g)  minimalna niezbędna znajomość standardów etyki biznesu; oraz

h)  minimalny niezbędny poziom kwalifikacji finansowych.

II.   Ubezpieczeniowe produkty inwestycyjne

a)  minimalna niezbędna znajomość ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych, w tym warunków i składek netto oraz w stosownych przypadkach świadczeń gwarantowanych i niegwarantowanych;

b)  minimalna niezbędna wiedza na temat zalet i wad różnych wariantów inwestycyjnych dla ubezpieczających;

c)  minimalna niezbędna wiedza na temat ryzyka finansowego ponoszonego przez ubezpieczających;

d)  minimalna niezbędna znajomość polis obejmujących ryzyka dla życia i innych produktów oszczędnościowych;

e)  minimalna niezbędna wiedza na temat organizacji systemu emerytalnego i gwarantowanych przezeń świadczeń;

f)  minimalna niezbędna znajomość obowiązujących przepisów regulujących dystrybucję produktów ubezpieczeniowych, takich jak prawo ochrony konsumentów i odpowiednie prawo podatkowe;

g)  minimalna niezbędna znajomość rynku ubezpieczeń i rynku produktów oszczędnościowych;

h)  minimalna niezbędna znajomość obsługi skarg;

i)  minimalna niezbędna wiedza na temat oceny potrzeb klienta;

j)  postępowanie w przypadku konfliktu interesów;

k)  minimalna niezbędna znajomość standardów etyki biznesu; oraz

l)  minimalny niezbędny poziom kwalifikacji finansowych.

III.   Ubezpieczenia na życie sklasyfikowane w załączniku II do dyrektywy 2009/138/WE

a)  minimalna niezbędna wiedza na temat polis, w tym znajomość warunków, świadczeń gwarantowanych i w stosownych przypadkach ryzyk dodatkowych;

b)  minimalna niezbędna wiedza na temat organizacji systemu emerytalnego w danym państwie członkowskim i gwarantowanych przezeń świadczeń;

c)  znajomość obowiązującego prawa w zakresie umów ubezpieczeniowych, prawa ochrony konsumentów, prawa ochrony danych, prawa w zakresie zapobiegania praniu pieniędzy oraz w stosownych przypadkach odpowiedniego prawa podatkowego oraz odpowiedniego prawa socjalnego i prawa pracy;

d)  minimalna niezbędna znajomość rynków ubezpieczeń i innych istotnych rynków usług finansowych;

e)  minimalna niezbędna znajomość obsługi skarg;

f)  minimalna niezbędna wiedza na temat oceny potrzeb konsumenta; g)  postępowanie w przypadku konfliktu interesów;

h)  minimalna niezbędna znajomość standardów etyki biznesu; oraz

i)  minimalny niezbędny poziom kwalifikacji finansowych.

PROCEDURA

Tytuł

Pośrednictwo ubezpieczeniowe (wersja przekształcona)

Odsyłacze

COM(2012)0360 – C7-0180/2012 – 2012/0175(COD)

Data przedstawienia w PE

3.7.2012

 

 

 

Komisja przedmiotowo właściwa

Data ogłoszenia na posiedzeniu

ECON

11.9.2012

 

 

 

Komisja(e) wyznaczona(e) do wydania opinii

Data ogłoszenia na posiedzeniu

IMCO

11.9.2012

JURI

22.11.2012

JURI

11.9.2012

 

Sprawozdawca(y)

Data powołania

Werner Langen

27.3.2012

 

 

 

Rozpatrzenie w komisji

6.11.2012

21.1.2013

24.4.2013

28.5.2013

Data przyjęcia

22.1.2014

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

35

4

3

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Marino Baldini, Elena Băsescu, Jean-Paul Besset, Sharon Bowles, Udo Bullmann, Nikolaos Chountis, George Sabin Cutaş, Leonardo Domenici, Derk Jan Eppink, Diogo Feio, Elisa Ferreira, Ildikó Gáll-Pelcz, Jean-Paul Gauzès, Sven Giegold, Othmar Karas, Wolf Klinz, Jürgen Klute, Rodi Kratsa-Tsagaropoulou, Philippe Lamberts, Werner Langen, Astrid Lulling, Hans-Peter Martin, Arlene McCarthy, Marlene Mizzi, Ivari Padar, Anni Podimata, Antolín Sánchez Presedo, Peter Simon, Theodor Dumitru Stolojan, Ivo Strejček, Kay Swinburne, Sampo Terho, Marianne Thyssen, Pablo Zalba Bidegain

Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Jean-Pierre Audy, Herbert Dorfmann, Sari Essayah, Ashley Fox, Enrique Guerrero Salom, Sophia in ‘t Veld, Oleg Valjalo

Zastępca(y) (art. 187 ust. 2) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Jürgen Creutzmann, Marian Harkin

Data złożenia

5.2.2014

ODESŁANIE DO KOMISJI

Data złożenia wniosku o odesłanie do komisji (art. 61 ust. 2)

17.04.2014

Sprawozdawca(y)

Data powołania

Werner Langen

22.7.2014

 

 

 

Rozpatrzenie w komisji

 

 

 

 

Data przyjęcia

14.09.2015

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

31

0

4

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Burkhard Balz, Hugues Bayet, Udo Bullmann, Esther de Lange, Fabio De Masi, Anneliese Dodds, Elisa Ferreira, Sven Giegold, Sylvie Goulard, Roberto Gualtieri, Brian Hayes, Gunnar Hökmark, Danuta Maria Hübner, Alain Lamassoure, Sander Loones, Olle Ludvigsson, Notis Marias, Fulvio Martusciello, Bernard Monot, Stanisław Ożóg, Molly Scott Cato, Peter Simon, Kay Swinburne, Marco Valli, Cora van Nieuwenhuizen, Jakob von Weizsäcker, Pablo Zalba Bidegain

Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Ramón Jáuregui Atondo, Barbara Kappel, Jeppe Kofod, Thomas Mann, Eva Paunova, Andreas Schwab, Romana Tomc, Beatrix von Storch

Data złożenia

20.10.2015

(1)

  Dz.U. C 44 z 15.2.2013, s. 95.

(2)

  Dz.U. C 77 z 28.3.2002, s. 1.

(3)

  Teksty przyjęte, P7_TA(2014)0155.

(4)

* Poprawki: tekst nowy lub zmieniony został zaznaczony wytłuszczonym drukiem i kursywą; symbol ▌sygnalizuje skreślenia.

(5)

  Dz.U. C 44 z 15.2.2013, s. 95.

(6)

  Stanowisko Parlamentu Europejskiego z dnia … (dotychczas nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym) oraz decyzja Rady z dnia ….

(7)

  Dyrektywa 2002/92/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 9 grudnia 2002 r. w sprawie pośrednictwa ubezpieczeniowego (Dz.U. L 9 z 15.1.2003, s. 3).

(8)

  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/65/UE z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych oraz zmieniająca dyrektywę 2002/92/WE i dyrektywę 2011/61/UE (Dz.U. L 173 z 12.6.2014, s. 349).

(9)

  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1094/2010 z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie ustanowienia Europejskiego Urzędu Nadzoru (Europejskiego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych), zmiany decyzji nr 716/2009/WE i uchylenia decyzji Komisji 2009/79/WE (Dz.U. L 331 z 15.12.2010, s. 48).

(10)

  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1286/2014 z dnia 26 listopada 2014 r. w sprawie dokumentów zawierających kluczowe informacje, dotyczących detalicznych produktów zbiorowego inwestowania i ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych (PRIIP) (Dz.U. L 352 z 9.12.2014, s. 1).

(11)

  Dyrektywa 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywa o handlu elektronicznym) (Dz.U. L 178 z 17.7.2000, s. 1).

(12)

  Dyrektywa 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych (Dz.U. L 281 z 23.11.1995, s. 31).

(13)

  Rozporządzenie (WE) nr 45/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2000 r. o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje i organy wspólnotowe i o swobodnym przepływie takich danych (Dz.U. L 8 z 12.1.2001, s. 1).

(14)

  Dyrektywa 2003/41/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie działalności instytucji pracowniczych programów emerytalnych oraz nadzoru nad takimi instytucjami (Dz.U. L 235 z 23.9.2003, s. 10).

(15)

  OJ C 100, 6.4.2013, p. 12.

(16)

  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniające rozporządzenie (UE) nr 648/2012 (Dz.U. L 176 z 27.6.2013. s. 1).

(17)

  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/138/WE z dnia 25 listopada 2009 r. w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Wypłacalność II) (Dz.U. L 335 z 17.12.2009, s. 1).

(18)

*   Dz.U.: proszę wstawić datę: trzy lata po wejściu w życie niniejszej dyrektywy.

(19)

  Dyrektywa 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. dotycząca nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniająca dyrektywę Rady 84/450/EWG, dyrektywy 97/7/WE, 98/27/WE i 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady („Dyrektywa o nieuczciwych praktykach handlowych”) (Dz.U. L 149 z 11.6.2005, s. 22).

(20)

*   Dz.U.: proszę wstawić datę: 12 miesięcy po wejściu w życie niniejszej dyrektywy.

(21)

  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/17/UE z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie konsumenckich umów o kredyt związanych z nieruchomościami mieszkalnymi i zmieniająca dyrektywy 2008/48/WE i 2013/36/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 (Dz.U. L 60 z 28.2.2014, s. 34).

(22)

  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/92/UE z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie porównywalności opłat związanych z rachunkami płatniczymi, przenoszenia rachunku płatniczego oraz dostępu do podstawowego rachunku płatniczego (Dz.U. L 257 z 28.8.2014, s. 214).

(23)

*   Dz.U.: proszę wstawić datę: 18 miesięcy po wejściu w życie niniejszej dyrektywy.

(24)

  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie rocznych sprawozdań finansowych, skonsolidowanych sprawozdań finansowych i powiązanych sprawozdań niektórych rodzajów jednostek, zmieniająca dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/43/WE oraz uchylająca dyrektywy Rady 78/660/EWG i 83/349/EWG (Dz.U. L 182 z 29.6.2013, s. 19).

(25)

*   Dz.U.: należy wstawić datę wejścia w życie niniejszej dyrektywy.

(26)

*   Dz.U.: proszę wstawić datę: trzy lata po wejściu w życie niniejszej dyrektywy.

(27)

*   Dz.U.: proszę wstawić datę: pięć lat po wejściu w życie niniejszej dyrektywy.

(28)

*   Dz.U.: proszę wstawić datę: pięć lat po wejściu w życie niniejszej dyrektywy.

(29)

*   Dz.U.: proszę wstawić datę: cztery lata po wejściu w życie niniejszej dyrektywy.

(30)

**   Dz.U.: proszę wstawić datę: dwa lata po wejściu w życie niniejszej dyrektywy.

(31)

*   Dz.U.: proszę wstawić datę: 24 miesiące po wejściu w życie niniejszej dyrektywy.

(32)

*   Dz.U.: proszę wstawić datę: dzień wejścia w życie niniejszej dyrektywy.

(33)

**   Dz.U.: proszę wstawić datę: 24 miesiące po wejściu w życie niniejszej dyrektywy.

Informacja prawna