Procedure : 2016/2007(INI)
Stadium plenaire behandeling
Documentencyclus : A8-0168/2016

Ingediende teksten :

A8-0168/2016

Debatten :

PV 25/05/2016 - 24
CRE 25/05/2016 - 24

Stemmingen :

PV 26/05/2016 - 6.1
Stemverklaringen

Aangenomen teksten :

P8_TA(2016)0228

VERSLAG     
PDF 329kWORD 126k
3.5.2016
PE 575.277v02-00 A8-0000/2016

over virtuele valuta

(2016/2007(INI))

Commissie economische en monetaire zaken

Rapporteur: Jakob von Weizsäcker

ONTWERPRESOLUTIE VAN HET EUROPEES PARLEMENT
 TOELICHTING
 ADVIES van de Commissie interne markt en consumentenbescherming
 UITSLAG VAN DE EINDSTEMMINGIN DE TEN PRINCIPALE BEVOEGDE COMMISSIE

ONTWERPRESOLUTIE VAN HET EUROPEES PARLEMENT

over virtuele valuta

(2016/2007(INI))

Het Europees Parlement,

–  gezien het paper van de Bank voor Internationale Betalingen over digitale valuta van november 2015(1),

–  gezien de publicatie van de Bank of England over het economisch belang van digitale valuta (Q3/2014)(2),

–  gezien het advies van de Europese Bankautoriteit over virtuele valuta van juni 2014(3),

–  gezien de analyse van de Europese Centrale Bank over virtuelevalutastelsels van februari 2015(4),

–  gezien het actieplan van de Commissie voor effectievere bestrijding van de financiering van terrorisme van 2 februari 2016(5),

–  gezien de studie van de Commissie over de omvang van de btw-kloof in de EU van mei 2015(6),

–  gezien de studie van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie over de digitale agenda van virtuele valuta(7),

–  gezien de richtsnoeren voor een op risico's gebaseerde benadering van virtuele valuta van de Financial Action Task Force (FATF) van juni 2015,

–  gezien de conclusies van de Europese Raad over de bestrijding van terrorismefinanciering van 12 februari 2016(8),

–  gezien het arrest van het Europese Hof van Justitie over de btw-behandeling van het inwisselen van virtuele valuta (C-264/14)(9), en de conclusies van advocaat-generaal Kokott van 16 juli 2015(10),

–  gezien de raadpleging van ESMA over "Investment using virtual currencies or distributed ledger technology" van juli 2015(11),

–  gezien de briefing van EPRS "Bitcoin market, economics and regulation"(12),

–  gezien het rapport van Europol "Changes in modus operandi of Islamic State terrorist attacks" van 18 januari 2016(13),

–  gezien het rapport van de FATF over virtuele valuta van juni 2014(14),

–  gezien de studie van de OESO "The Bitcoin Question - currency versus trust-less transfer technology"(15),

–  gezien het werkdocument van het IMF "Virtual Currencies and Beyond" van januari 2016(16),

–  gezien het rapport van de wetenschappelijke hoofdadviseur van het Britse Government Office for Science "Distributed Ledger Technology: beyond block chain", van 2016(17),

–  gezien de hoorzitting van de Commissie economische en monetaire zaken over virtuele valuta van 25 januari 2016,

–  gezien artikel 52 van zijn Reglement,

–  gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken en het advies van de Commissie interne markt en consumentenbescherming (A8-0168/2016),

A.  overwegende dat, aangezien er nog geen algemeen toepasbare definitie is, maar virtuele valuta soms worden aangeduid als digitaal geld, de Europese Bankenautoriteit (EBA) virtuele valuta als een digitale weergave van waarde beschouwt die noch door een centrale bank, noch door een overheid wordt uitgegeven en evenmin aan een vertrouwensmunt is gekoppeld, maar die door natuurlijke of rechtspersonen als een ruilmiddel wordt aanvaard en kan worden overgedragen, opgeslagen of elektronisch verhandeld; overwegende dat virtuele valuta vooral gebaseerd zijn op de zogeheten "distributed ledger"-technologie (DLT), die de technologische basis vormt voor meer dan 600 stelsels van virtuele valuta(18)waarvan de bekendste tot dusverre de Bitcoin is, en die "peer-to-peer" ruilen vergemakkelijkt; overwegende dat de Bitcoin in 2009 werd gelanceerd en momenteel onder de op DTL gebaseerde virtuele valuta een marktaandeel van bijna 90% en een marktwaarde aan uitstaande Bitcoins ten belope van circa 5 miljard EUR(19)heeft en dus geen systeemrelevante verspreiding heeft gevonden;

B.  overwegende dat DLT databanken omvat met uiteenlopende niveaus van vertrouwen en bestendigheid, die grote aantallen transacties snel kunnen verwerken en niet alleen op het gebied van virtuele valuta over omzettingscapaciteit beschikken, maar ook meer in het algemeen op het gebied van de financiële technologie waarbij de verrekening en verevening voor de hand liggende toepassingen zijn evenals, buiten het financieel gebied, vooral het bewijzen van identiteit en eigendom;

C.  overwegende dat investeringen in DLT integraal deel uitmaken van de lopende innovatiecyclus van de financiële technologie en dat zij tot op heden meer dan 1 miljard EUR belopen, zowel uit durfkapitaalfondsen als uit bedrijfsinvesteringen(20);

Kansen en risico's van virtuele valuta en DLT in de snel evoluerende technologische betalingsomgeving

1.  onderstreept dat virtuele valuta en DLT een positieve bijdrage kunnen leveren aan het welzijn van de burger en de economische ontwikkeling, met inbegrip van de financiële sector, middels:

a)  een verlaging van de operationele en transactiekosten voor betalingen en vooral de grensoverschrijdende overdracht van middelen, wellicht tot ver beneden de 1 % in vergelijking met de traditionele 2 tot 4 % voor online-betalingssystemen(21), en gemiddeld tot meer dan 7 % voor grensoverschrijdende overmakingen(22), waardoor, volgens een optimistische schatting, de totale kosten voor overmakingen met tot 20 miljard EUR zouden kunnen worden verlaagd;

b)  meer in het algemeen, een verlaging van de kosten van de toegang tot financiering, zelfs zonder een traditionele bankrekening, waardoor in aanleg wordt bijgedragen tot financiële integratie en tot de verwezenlijking van de G20- en G8- "5x5"-doelstelling(23);

c)  het vergroten van de bestendigheid en, afhankelijk van de architectuur van het systeem, de snelheid van betalingssystemen en de handel in goederen en diensten dankzij de inherent gedecentraliseerde architectuur van DLT, die waarschijnlijk betrouwbaar kan blijven functioneren, zelfs als delen van haar netwerk slecht zouden functioneren of gehackt zouden worden;

d)  het mogelijk maken van systemen die het gebruiksgemak paren aan lage operationele en transactiekosten en een hoge mate van privacy, maar zonder volledige anonimiteit, zodat transacties tot op zekere hoogte kunnen worden getraceerd in geval van misdrijven en zodat de transparantie voor marktdeelnemers in het algemeen kan worden vergroot;

e)  de aanwending van dergelijke systemen voor het ontwikkelen van veilige online-oplossingen voor microbetalingen die de individuele privacy respecteren en die mogelijkerwijze een aantal van de bestaande onlinebedrijfsmodellen zouden kunnen vervangen welke een aanzienlijke bedreiging voor de individuele privacy vormen;

f)  het potentieel doen opgaan van diverse soorten traditionele en innovatieve betalingsmechanismen, van kredietkaarten tot mobiele oplossingen, in één veilige en gebruikersvriendelijke toepassing, hetgeen bevorderend kan zijn voor bepaalde aspecten van de e-handel in Europa en kan bijdragen tot een verdieping van de interne markt;

2.  constateert dat virtuele valuta en DLT-systemen risico's met zich meebrengen die naar behoren moeten worden aangepakt ter verhoging van de betrouwbaarheid, waarbij in de huidige omstandigheden onder andere moet worden gedacht aan:

a)  het ontbreken van flexibele, maar bestendige en betrouwbare bestuursstructuren of een definitie van dergelijk structuren, vooral in het geval van sommige DLT-toepassingen, zoals de Bitcoin, die onzekerheid en problemen voor de bescherming van de consument en - meer in het algemeen - van de gebruiker veroorzaken, vooral bij uitdagingen die de ontwerpers van de oorspronkelijke software niet hebben voorzien;

b)  de grote volatiliteit van virtuele valuta en potentiële speculatieve zeepbellen, alsmede het ontbreken van traditionele vormen van toezicht op de regelgeving, van waarborgen en van bescherming, kwesties die voor consumenten een groot probleem vormen;

c)  de soms beperkte capaciteit van regelgevers op het gebied van nieuwe technologie, die het moeilijk maakt tijdig de passende beveiligingen af te bakenen waarmee de juiste en betrouwbare werking van DLT-toepassingen kunnen worden gegarandeerd wanneer en zelfs voordat zij zo groot worden dat zij systeemrelevant worden;

d)  de rechtsonzekerheid ten aanzien van nieuwe DLT-toepassingen;

e)  het energieverbruik van het in omloop houden van bepaalde virtuele valuta dat, volgens het rapport over DLT van de wetenschappelijke hoofdadviseur van de Britse regering, in het geval van de Bitcoin wordt geraamd op meer dan 1 GW, hetgeen investeringen in onderzoek naar en de bevordering van efficiëntere mechanismen voor het verifiëren van transacties nodig maakt;

f)  het ontbreken van voldoende transparante en gemakkelijk toegankelijke technische documentatie over de werking van specifieke virtuele valuta en andere DLT-regelingen;

g)  potentiële bronnen van financiële instabiliteit in verband met derivaten die zijn gebaseerd op slecht begrepen kenmerken van virtuele valuta;

h)  de mogelijke toekomstige beperkingen op de lange termijn van de doeltreffendheid van het monetair beleid, indien particuliere systemen van virtuele valuta op grote schaal worden gebruikt als vervanging van officiële vertrouwensmunten;

i)  het potentieel voor transacties op de zwarte markt, het witwassen van geld, terrorismefinanciering(24), belastingfraude en -ontwijking en andere criminele activiteiten op basis van "pseudonimiteit" en "het combineren van diensten" die sommige dienstverleners aanbieden, en het gedecentraliseerde karakter van sommige virtuele valuta waarbij moet worden bedacht dat transacties in contanten nog veel moeilijker te traceren zijn;

3.  wijst erop dat voor de aanpak van deze risico's de regelgevingscapaciteit, met inbegrip van de technische expertise moet worden vergroot, en een gedegen wettelijk kader dat gelijke tred houdt met innovatie, moet worden ontwikkeld om te zorgen voor een tijdige en passende reactie, indien en wanneer het gebruik van DLT-toepassingen systeemrelevant wordt;

4.  stelt echter dat, als er te vroeg regelgeving wordt vastgesteld, deze misschien niet is afgestemd op een situatie die nog verandert, hetgeen naar het publiek een verkeerd signaal kan uitsturen over de voordelen of de veiligheid van virtuele valuta;

Een aanwending van DLT die verder gaat dan betalingen

5.  constateert dat het potentieel van DLT voor het bespoedigen, decentraliseren, automatiseren en standaardiseren van datagestuurde processen tegen geringere kosten het in aanleg mogelijk maakt de wijze waarop activa worden overgedragen en gegevens worden bewaard fundamenteel te veranderen met gevolgen voor zowel de particuliere als de overheidssector waarbij laatstgenoemde in drie opzichten betrokken is: als dienstverlener, als toezichthouder en als wetgever;

6.  wijst erop dat de verrekening, verevening en andere transactieverwerkingsprocessen de financiële sector wereldwijd momenteel meer dan 50 miljard EUR per jaar kosten(25), en dat het gebruik van DLT hierbij en bij de processen voor het afstemmen van banksaldi wel eens een ingrijpende verandering teweeg zou kunnen brengen op het punt van efficiëntie, snelheid en bestendigheid, maar ook tot nieuwe uitdagingen voor de regelgeving kan leiden;

7.  onderstreept dat particuliere actoren op dit gebied meerdere initiatieven hebben ontplooid en vraagt de bevoegde Europese en nationale autoriteiten deze initiatieven te volgen;

8.  constateert dat DLT daarnaast kan worden gebruikt om zowel tussen regeringen en burgers, alsook tussen particuliere actoren en klanten voor een betere uitwisseling van gegevens en meer transparantie en vertrouwen te zorgen;

9.  erkent dat het zich nog steeds ontwikkelende potentieel van DLT verder reikt dan de financiële sector, met inbegrip van crowdfunding met geëncrypteerd kapitaal, conflictbemiddelingsdiensten, met name in de financiële en juridische sectoren, en de mogelijkheden van slimme contracten in combinatie met digitale handtekeningen, toepassingen die een betere gegevensbescherming en synergieën met de ontwikkeling van het internet der dingen mogelijk maken;

10.  onderstreept dat de "block-chain"-technologieën in de economie een bepaalde dynamiek tot stand brengen en over het potentieel beschikken om op de lange termijn verandering in de reële economie op gang te brengen;

11.  onderkent het potentieel van DLT voor regeringen bij de bestrijding van witwaspraktijken, fraude en corruptie;

12.  moedigt overheidsinstanties aan, na verrichting van de passende effectbeoordelingen, DLT-systemen te testen om de dienstverlening aan burgers en e-governmentoplossingen te verbeteren, overeenkomstig de EU-regels inzake gegevensbescherming; moedigt overheidsinstanties aan lock-ineffecten te voorkomen die zich kunnen voordoen wanneer men vertrouwt op DLT-systemen waaraan eigendomsrechten verbonden zijn; erkent met name het potentieel van DLT voor verbeteringen van kadastersystemen;

13.  beveelt overheidsinstanties en bevoegde autoriteiten die met het analyseren van grote hoeveelheden gegevens zijn belast, aan het gebruik van real-time toezicht- en rapportage-instrumenten op basis van DLT te bestuderen als deel van een RegTech-agenda in de financiële sector en daarbuiten, mede om ten minste de aanzienlijke btw-kloof in de Unie te verkleinen(26);

Slimme regelgeving ter bevordering van innovatie en ter waarborging van de integriteit

14.  dringt aan op een evenredige regelgevingsaanpak op EU-niveau ten einde innovatie niet in de kiem te smoren, hieraan in dit vroege stadium geen overbodige kosten toe te voegen en daarbij de uitdagingen op het stuk van regelgeving serieus te nemen die door het wijdverbreide gebruik van virtuele valuta en DLT kunnen ontstaan;

15.  beklemtoont de overeenkomsten tussen DLT, die uit een aantal knooppunten bestaat die in een systeem participeren en een gemeenschappelijk gegevensbestand delen, en het world wide web, dat gedefinieerd worden als een wereldwijd pakket op logische wijze via hyperlinks met elkaar verbonden bronnen; wijst erop dat zowel DLT, als het world wide web op het internet gebaseerd zijn, dat wil zeggen op een mondiaal systeem van onderling verbonden mainframe-, personal- en draadloze computernetwerken;

16.  herinnert eraan dat het internet, ondanks de inspanningen om tot een benadering met meerdere belanghebbende partijen te komen, nog altijd onder de National Telecommunications and Information Administration valt, een agentschap dat onder het Amerikaanse Ministerie van Handel ressorteert;

17.  is verheugd over het feit dat op het niveau van het Forum voor internetbeheer een dynamische coalitie voor "block-chain"-technologieën tot stand is gebracht, en verzoekt de Commissie te werken aan een gedeeld en inclusief beheer van DLT, ten einde problemen zoals destijds bij de ontwikkeling van het internet te voorkomen;

18.  constateert dat essentiële EU-wetgeving, zoals de verordening inzake de Europese marktinfrastructuur, de verordening inzake centrale effectenbewaarinstellingen, de finaliteitsrichtlijn, MiFID/MiFIR, de icbe-richtlijn en de AIFM-richtlijn, een regelgevingskader kan vormen naar gelang van de ontplooide activiteiten, ongeacht de basistechnologie, zelfs nu virtuele valuta en op DLT gebaseerde toepassingen actief worden op nieuwe markten en hun activiteiten uitbreiden; constateert echter dat wellicht meer op maat gesneden wetgeving nodig is;

19.  is ingenomen met de voorstellen van de Commissie om omwisselingsplatformen voor virtuele valuta in de antiwitwasrichtlijn op te nemen om een einde te maken aan de anonimiteit die met deze platforms verbonden is; verwacht dat elk voorstel in dit verband doelgericht is, gerechtvaardigd wordt door een alomvattende analyse van de aan virtuele valuta verbonden risico's en gebaseerd wordt op een gedegen effectbeoordeling;

20.  beveelt de Europese Commissie aan een omvattende analyse van virtuele valuta op te maken en op basis van deze evaluatie, indien nodig, te overwegen de desbetreffende EU-wetgeving inzake betalingen, met inbegrip van de richtlijn betalingsrekeningen, de richtlijn betalingsdiensten en de richtlijn elektronisch geld, te herzien in het licht van de nieuwe mogelijkheden die door nieuwe technologische ontwikkelingen worden geboden, met inbegrip van virtuele valuta en DLT, ten einde de concurrentie verder te vergroten en de transactiekosten te verlagen, mede middels een versterkte interoperabiliteit en mogelijk ook via de bevordering van een universele en niet aan eigendomsrechten gebonden elektronische portemonnee;

21.  constateert dat in Europa meerdere virtuele plaatselijke valuta zijn ontwikkeld niet in de laatste plaats als reactie op de financiële crisissen en de kredietschaarste; dringt erop aan in de context van toekomstige wetgevingsvoorstellen uiterst zorgvuldig te zijn bij het vaststellen van een definitie van virtuele valuta ten einde terdege rekening te houden met de zogenaamde "lokale valuta" zonder winstoogmerk, die vaak een beperkte fungibiliteit hebben en belangrijke maatschappelijke en milieuvoordelen opleveren, en onevenredige regelgeving te vermijden, zolang belastingen niet vermeden noch ontweken worden;

22.  dringt aan op de instelling van een horizontale DLT-task force onder leiding van de Commissie die bestaat uit technische en regelgevingsexperts om te zorgen voor:

i)  het bieden van de nodige technische en regelgevende expertise in de diverse sectoren van de relevante DLT-toepassingen, het bij elkaar brengen van de belanghebbende partijen en het ondersteunen van de betrokken overheidsactoren op het niveau van zowel de EU als van de lidstaten in hun inspanningen toezicht te houden op het gebruik van DLT op Europees niveau en in de wereld;

ii)  het bevorderen van de bewustwording en het analyseren van de voordelen en risico's - mede voor de eindgebruikers - van DLT-toepassingen ten einde een optimaal gebruik van het potentieel ervan te maken, mede door het in kaart brengen van de belangrijkste kenmerken van DLT-systemen die in het algemeen belang zijn, zoals niet aan eigendomsrechten gebonden, open normen, en het afbakenen van normen voor optimale praktijken, wanneer dergelijke normen zich ontwikkelen;

iii) het ondersteunen van een tijdige, goed gefundeerde en passende reactie op de nieuwe mogelijkheden en uitdagingen die voortvloeien uit de invoering van belangrijke DLT-toepassingen, met inbegrip van een routekaart voor verdere stappen op EU-niveau en in de lidstaten waartoe een beoordeling van de bestaande Europese regelgeving behoort ten einde deze, waar nodig, aan te passen in reactie op het significante en systeemrelevante gebruik van DLT waarbij tevens de consumentenbescherming en systeemuitdagingen worden aangepakt;

iv) het ontwikkelen van stresstests voor alle relevante aspecten van virtuele valuta en ander DLT-systemen die zoveel gebruikt worden dat zij voor de stabiliteit systeemrelevant zijn;

23.  onderstreept het belang van de bewustmaking van de consumenten, van transparantie en vertrouwen bij het gebruik van virtuele valuta; vraagt dat de Commissie, in overleg met de lidstaten en de sector van de virtuele betalingen, richtsnoeren opstelt om te garanderen dat correcte, duidelijke en volledige informatie wordt gegeven aan de huidige en toekomstige gebruikers van virtuele valuta, zodat zij met kennis van zaken hun keuze kunnen bepalen, en aldus de virtuelevalutasystemen voor de consumenten transparanter te maken ten aanzien van de wijze waarop deze systemen georganiseerd zijn en werken, en hoe zij zich onderscheiden van gereguleerde en gecontroleerde betalingssystemen op het stuk van de consumentenbescherming;

24.  verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie.

(1)

http://www.bis.org/cpmi/publ/d137.pdf

(2)

http://www.bankofengland.co.uk/publications/Documents/quarterlybulletin/2014/qb14q3digitalcurrenciesBitcoin2.pdf

(3)

https://www.eba.europa.eu/documents/10180/657547/EBA-Op-2014-08+Opinion+on+Virtual+Currencies.pdf

(4)

https://www.ecb.europa.eu/pub/pdf/other/virtualcurrencyschemesen.pdf

(5)

http://ec.europa.eu/justice/newsroom/criminal/news/160202_en.htm

(6)

http://europa.eu/rapid/press-release_IP-15-5592_en.htm

(7)

http://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/bitstream/JRC97043/the%20digital%20agenda%20of%20virtual%20currencies_final.pdf

(8)

http://www.consilium.europa.eu/nl/press/press-releases/2016/02/12-conclusions-terrorism-financing/

(9)

http://curia.europa.eu/juris/documents.jsf?pro=&lgrec=de&nat=or&oqp=&lg=&dates=&language=nl&jur=C%2CT%2CF&cit=none%252CC%252CCJ%252CR%252C2008E%252C%252C%252C%252C%252C%252C%252C%252C%252C%252Ctrue%252Cfalse%252Cfalse&num=C-264%252F14&td=%3BALL&pcs=Oor&avg=&page=1&mat=or&jge=&for=&cid=171895

(10)

http://eur-lex.europa.eu/legal-content/Nl/TXT/?uri=CELEX%3A62014CC0264

(11)

https://www.esma.europa.eu/sites/default/files/library/2015/11/2015-532_call_for_evidence_on_virtual_currency_investment.pdf

(12)

http://www.europarl.europa.eu/RegData/bibliotheque/briefing/2014/140793/LDM_BRI(2014)140793_REV1_EN.pdf

(13)

https://www.europol.europa.eu/sites/default/files/publications/changes_in_modus_operandi_of_is_in_terrorist_attacks.pdf

(14)

http://www.fatf-gafi.org/media/fatf/documents/reports/virtual-currency-key-definitions-and-potential-aml-cft-risks.pdf

(15)

http://www.oecd.org/daf/fin/financial-markets/The-Bitcoin-Question-2014.pdf

(16)

https://www.imf.org/external/pubs/ft/sdn/2016/sdn1603.pdf

(17)

https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/492972/gs-16-1-distributed-ledger-technology.pdf

(18)

http://www.bis.org/cpmi/publ/d137.pdf

(19)

http://coinmarketcap.com/

(20)

Zie onder andere: http://www.coindesk.com/state-of-Bitcoin-blockchain-2016/

(21)

https://www.eba.europa.eu/documents/10180/657547/EBA-Op-2014-08+Opinion+on+Virtual+Currencies.pdf

(22)

https://remittanceprices.worldbank.org/sites/default/files/rpw_report_december_2015.pdf

(23)

 http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/TOPICS/EXTFINANCIALSECTOR/0,,contentMDK:22383199~pagePK:210058~piPK:210062~theSitePK:282885,00.html

(24)

Hoewel het mogelijk is virtuele valuta te gebruiken voor de financiering van terrorisme, heeft Europol onlangs (18 januari 2016) erop gewezen dat, hoewel derden hebben gemeld dat anonieme valuta, zoals de Bitcoin, die door terroristen worden gebruikt om hun activiteiten te financieren, dit door wetshandhavingsinstanties niet is bevestigd.

(25)

https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/492972/gs-16-1-distributed-ledger-technology.pdf

(26)

http://europa.eu/rapid/press-release_IP-15-5592_en.htm


TOELICHTING

Zeven jaar na de lancering van de Bitcoin, de eerste en bekendste virtuele munteenheid, wordt het duidelijk dat de hieraan ten grondslag liggende innovatie, de zogeheten "distributed ledger"- technologie (DLT), een aanzienlijke weerslag op de financiële sector en daarbuiten zal hebben. Deze technologie zorgt in beginsel voor een gedecentraliseerd, snel, bestendig en vrij zeker instrument voor het opslaan van elke soort transactie, samen met alle daaraan voorafgaande transacties, in een "decentraal grootboek". Investeringen in DLT nemen een hoge vlucht en bepaalde toepassingen zouden wel eens snel systeemrelevant kunnen worden. Hoewel er nog vraagtekens bestaan ten aanzien van de omvang van deze technologische omwenteling, komt dit eerste verslag van het Europees Parlement over virtuele valuta en DLT mooi op tijd, aangezien hieraan aanzienlijke mogelijkheden en niet te verwaarlozen risico's verbonden zijn.

Een snel evoluerende technologische omgeving

De belangrijkste voordelen van virtuele valuta en DLT voor het betalingsverkeer houden verband met verlagingen van de transactiekosten en het gebruiksgemak terwijl tegelijkertijd bestendigheid en uiteenlopende niveaus van privacy worden geboden. In dit verband zij opgemerkt dat de transactiekosten voor betalingen verrassend hoog blijven. Gemiddeld meer dan 7% van de grensoverschrijdende overmakingen gaan op aan overdrachtskosten die zowel de G20 als de G8 hebben toegezegd aanzienlijk te zullen verlagen. In de interne markt zijn echter concurrerendere transactiekosten mogelijk. Op de middellange termijn kan de concurrentie verder worden aangescherpt via de invoering van niet aan eigendom gebonden, interoperabele zogeheten "single wallets".

Veel van het DLT-potentieel zal echter waarschijnlijk buiten de betalingssector worden gerealiseerd. Transactieverwerking wordt in het verslag als een van de duidelijke mogelijkheden voor de aanwending van DLT in de particuliere sector genoemd. Meer in het algemeen zullen toepassingen waarschijnlijk vooral ingang vinden op gebieden waar betrouwbaarheid, bewijs van identiteit en eigendom en standaardisering belangrijk zijn: slimme contracten, overdrachten van intellectuele-eigendomsrechten, beheer van toeleveringsketens en een aantal overheidsdiensten. Als onderdeel van een RegTech-agenda moet bijvoorbeeld worden gekeken naar de mogelijkheid de huidige btw-kloof van 168 miljard EUR te verkleinen door gebruik te maken van DLT(1).

Net zoals dit met de mogelijkheden het geval is, zullen ook de aan virtuele valuta en DLT verbonden risico's duidelijker worden naarmate het gebruik ervan toeneemt. Een aantal belangrijke risico's zijn echter al duidelijk naar voren gekomen, bijv. het misbruik van bepaalde toepassingen voor criminele praktijken, met inbegrip van het witwassen van geld en de financiering van terrorisme(2). Aangezien DLT waarschijnlijk zal worden gebruikt op een aantal systeemrelevante gebieden, moeten de goede werking en bestendigheid van dergelijke systemen worden gewaarborgd dankzij gedegen structuren voor het beheer en toezicht. Bovendien zullen vraagstukken inzake consumentenbescherming in een aantal toepassingen een prominente plaats innemen.

Slimme regelgeving voor DLT

De sleutel tot slimme regelgeving in een dergelijke omgeving van dynamische innovatie is de ontwikkeling door de regelgever van toereikende capaciteit, met inbegrip van technische expertise. Anticiperende en logge regelgeving die de groei blokkeert, moet en kan worden vermeden. Dergelijke slimme regelgeving op basis van analytische uitmuntendheid en evenredigheid mag niet worden verward met inschikkelijke regelgeving: snelle en krachtige voorschriften moeten deel uitmaken van het instrumentarium ten einde, waar nodig, de risico's aan te pakken voordat zij uitgroeien tot systeemrisico's. Ten einde de voor deze aanpak noodzakelijke regelgevingscapaciteiten te waarborgen dringt uw rapporteur aan op de instelling van een horizontale DLT-task force die onder leiding van de Commissie moet worden opgezet.

(1)

Persverklaring van de Commissie, http://europa.eu/rapid/press-release_MEMO-15-5593_en.htm

(2)

Zie het recente "Actieplan ter versterking van de strijd tegen terrorismefinanciering", http://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?qid=1455113825366&uri=CELEX:52016DC0050


ADVIES van de Commissie interne markt en consumentenbescherming (21.4.2016)

aan de Commissie economische en monetaire zaken

inzake virtuele valuta

(2016/2007(INI))

Rapporteur: Ulrike Trebesius

SUGGESTIES

De Commissie interne markt en consumentenbescherming verzoekt de ten principale bevoegde Commissie economische en monetaire zaken onderstaande suggesties in haar ontwerpresolutie op te nemen:

1.  wijst erop dat de sector en technologie van de virtuele valuta nog in de kinderschoenen staan;

2.  wijst erop dat de sector en technologie van de virtuele valuta innovatieve technologieën zijn die niet op basis van bestaande infrastructuur worden ontwikkeld;

3.  erkent de potentiële voordelen van virtuele valuta en de technologie van de virtuele valuta voor consumenten, bedrijven, liefdadigheidsinstellingen en de economie in het algemeen, waartoe een snellere en efficiëntere verwerking tegen lagere kosten bij betalingen en overschrijvingen behoort, vooral over de grenzen heen, de mogelijke bevordering van financiële inclusie en het vergemakkelijken van de toegang tot financiering en financiële middelen voor het bedrijfsleven en de kmo's; merkt ook op dat het gebruik van virtuele valuta en de "distributed ledger"-technologie (DLT) een positieve bijdrage heeft geleverd voor microbetalingen bij de online-aankoop van goederen, en deze heeft vergemakkelijkt;

4.  onderstreept dat virtuele valuta naast contant geld het enige betaalmiddel zijn dat de realtimeafwikkeling kan vergemakkelijken (de ontvanger krijgt 100 % van de fondsen op het ogenblik van betaling);

5.  onderstreept dat moet worden gezorgd voor gelijke concurrentievoorwaarden op Europees niveau, zodat het waardevolle potentieel van DLT kan worden ontsloten en volledig ontwikkeld, een technologie die kan worden aangewend in tal van innovatieve gebieden en in een ruime waaier van sectoren en diensten, zoals "slimme contracten", crowdfunding met geëncrypteerd kapitaal en conflictbemiddelingsdiensten, met name in de financiële en juridische sectoren; moedigt bovendien de overheidsinstellingen aan na te gaan wat de voordelen en mogelijkheden zijn van de toepassing van dergelijke innovatieve technologieën op andere gebieden, met het oog op een betere, snellere en efficiëntere dienstverlening aan de EU-burgers;

6.  erkent dat virtuele valuta risico's met zich mee kunnen brengen met betrekking tot criminele activiteiten, zoals het financieren van terrorisme, het witwassen van geld, belastingontwijking en belastingfraude, alsook andere mogelijk illegale activiteiten en problemen; constateert echter dat er weinig aanwijzingen zijn dat virtuele valuta op grote schaal worden gebruikt als betalingsmiddel voor criminele activiteiten en dat transacties in contanten veel moeilijker traceerbaar zijn dan transacties in virtuele valuta en onderstreept;

7.  wijst erop dat gebruikers van virtuele valuta kwetsbaar zijn voor illegale activiteiten en problemen, zoals oplichting, het stelen van virtuele valuta, cybercrime, hacking, het gebrekkig functioneren van de software/hardware, fraude en georganiseerde fraude, valse voorwendsels en misleiding; vraagt dat de Commissie ervoor zorgt dat er voldoende waarborgen en efficiënte rechtsmiddelen voorhanden zijn voor consumenten die geconfronteerd kunnen worden met bovengenoemde risico's die aan het gebruik van virtuele valuta verbonden zijn;

8.  erkent dat virtuele valuta, die niet een nationale of buitenlandse munteenheid zijn, indien zij worden gebruikt als een alternatief voor vertrouwensmunten, potentiële risico's voor het financiële systeem vormen zowel inzake regulering als op het gebied van markttoezicht en veiligheid, en dat zij gevaren en bedreigingen voor de financiële integriteit en een doeltreffende financiële regelgeving met zich mee kunnen brengen; benadrukt dat de risico's voor de financiële stabiliteit kunnen groeien naarmate het gebruik van virtuele valuta toeneemt;

9.  erkent dat mensen die hun vermogen veilig willen stellen onafhankelijke munteenheden, zoals de bitcoin, kunnen gebruiken in perioden van lage rentes of als een veilige haven in tijden van economische instabiliteit;

10.  wijst op de aanzienlijke schommelingen die zich in het verleden hebben voorgedaan in de wisselkoersen van bepaalde virtuele valuta en op de mogelijke risico's van het gebruik van virtuele valuta voor de consumenten; wijst erop dat er in de EU geen specifieke regelgevende bescherming bestaat die consumenten voor financiële verliezen vrijwaart indien een platform dat virtuele valuta omwisselt of bezit, failliet gaat of zijn activiteiten staakt; constateert dat virtuele valuta kunnen worden gesecuriseerd met onderliggende activa; beklemtoont de noodzaak van consumentenbescherming bij het gebruik van virtuele valuta, met name wat betreft de cyberbeveiliging, de gebruikte algoritmen, contactpersonen en contactgegevens ingeval van onderzoeken of problemen, alsook de noodzaak van begrijpelijke voorwaarden, met inbegrip van een duidelijke verklaring van de risico's en het feit dat virtuele valuta en de waarde ervan niet noodzakelijk gegarandeerd worden door banken of landen; onderstreept dat deze potentiële problemen bekend dienen te worden gemaakt door de bedrijven in de sector van de virtuele valuta;

11.  erkent de moeilijkheden en onzekerheden bij het voorspellen van de wijze waarop virtuele valuta zich zullen ontwikkelen, alsmede bij het bepalen van mogelijke specifieke beleidsreacties op de langere termijn zonder de innovatie in de kiem te smoren; verzoekt de Commissie een coherente en omvattende strategie op EU-niveau te ontwikkelen, met het doel de voordelen en risico's van virtuele valuta en technologie voor virtuele valuta, alsmede mogelijke specifieke beleidsreacties op de langere termijn te bepalen, waarbij rekening wordt gehouden met de noodzaak de versplintering en verstoring van de interne markt te voorkomen, met het beginsel van betere regelgeving en met de noodzaak de financiële en technologische innovatie te bevorderen en met de betrokken belanghebbenden en virtuelevalutabedrijven samen te werken om de EU aantrekkelijk te houden als locatie voor O&O en de toepassing van deze technologieën; beklemtoont het belang van permanente monitoring en analyse van de wijze waarop virtuele valuta evolueren en van de beleidsuitdagingen die deze met zich meebrengen; stelt voor dat een task force, onder leiding van de Commissie, de betrokken openbare en particuliere actoren ondersteunt en elke mogelijke evolutie van virtuele valutatechnologieën en DLT-toepassingen evalueert en analyseert; vraagt dat de Commissie bijzondere aandacht besteedt aan de in virtuele valuta gebruikte algoritmen en de veiligheid ervan evalueert;

12.  doet een beroep op de Commissie rekening te houden met de bijdrage van virtuele valuta en DLT aan alle sectoren, met inbegrip van hun rol bij de ontwikkeling van de digitale interne markt, ten einde ervoor te zorgen dat erkende bedrijven in de sector van de virtuele valuta de kans krijgen te gedijen;

13.  erkent dat de formulering van een doeltreffende regelgevende respons op de ontwikkeling van virtuele valuta nog in een vroeg en delicaat stadium zit; benadrukt dat regelgevers op een aantal gebieden aanzienlijke vorderingen hebben geboekt bij het formuleren van een doeltreffende respons; merkt evenwel op dat er nog veel werk moet worden verricht om doeltreffende regelingen tot stand te brengen waarbij virtuele valuta zo gereguleerd worden dat er een bescherming wordt geboden tegen de risico's, en de financiële en technologische innovatie toch niet in de kiem worden gesmoord;

14.  onderstreept het belang van de bewustmaking van de consumenten, van transparantie en vertrouwen bij het gebruik van virtuele valuta; vraagt dat de Commissie, in overleg met de lidstaten en de sector van de virtuele betalingen, richtsnoeren opstelt om te garanderen dat correcte, duidelijke en volledige informatie wordt gegeven aan de huidige en toekomstige gebruikers van virtuele valuta, zodat zij met kennis van zaken hun keuze kunnen bepalen, en zodoende de virtuelevalutasystemen voor de consumenten transparanter te maken ten aanzien van de wijze waarop deze systemen georganiseerd zijn en werken, en hoe zij zich onderscheiden van gereguleerde en gecontroleerde betalingssystemen op het stuk van de consumentenbescherming; doet een beroep op de sector van de virtuele betalingen om zich, in samenwerking met de Commissie en de lidstaten, te beraden over de toepassing van de relevante, door de internationale normen vastgelegde vereisten in het kader van het bestrijden van witwassen en terrorismefinanciering op handelaren in converteerbare virtuele valuta en alle andere soorten instellingen die optreden als knooppunten waar activiteiten met converteerbare virtuele valuta en het gereguleerde financieel systeem van vertrouwensmunten elkaar kruisen, en verzoekt de Commissie zich te beraden over de verruiming van de werkingssfeer van de antiwitwasrichtlijn, zodat deze ook van toepassing wordt op omwisselingsplatformen voor virtuele valuta;

UITSLAG VAN DE EINDSTEMMING IN DE MEDEADVISERENDE COMMISSIE

Datum goedkeuring

21.4.2016

 

 

 

Uitslag eindstemming

+:

–:

0:

31

2

4

Bij de eindstemming aanwezige leden

Dita Charanzová, Carlos Coelho, Sergio Gaetano Cofferati, Lara Comi, Anna Maria Corazza Bildt, Nicola Danti, Dennis de Jong, Vicky Ford, Ildikó Gáll-Pelcz, Evelyne Gebhardt, Antanas Guoga, Sergio Gutiérrez Prieto, Robert Jarosław Iwaszkiewicz, Liisa Jaakonsaari, Philippe Juvin, Antonio López-Istúriz White, Marlene Mizzi, Robert Rochefort, Virginie Rozière, Christel Schaldemose, Andreas Schwab, Olga Sehnalová, Igor Šoltes, Ivan Štefanec, Mylène Troszczynski, Anneleen Van Bossuyt, Marco Zullo

Bij de eindstemming aanwezige vaste plaatsvervangers

Lucy Anderson, Birgit Collin-Langen, Edward Czesak, João Pimenta Lopes, Julia Reda, Ulrike Trebesius, Lambert van Nistelrooij, Sabine Verheyen, Kerstin Westphal

Bij de eindstemming aanwezige plaatsvervangers (art. 200, lid 2)

Georg Mayer


UITSLAG VAN DE EINDSTEMMINGIN DE TEN PRINCIPALE BEVOEGDE COMMISSIE

Datum goedkeuring

26.4.2016

 

 

 

Uitslag eindstemming

+:

–:

0:

54

1

2

Bij de eindstemming aanwezige leden

Gerolf Annemans, Hugues Bayet, Pervenche Berès, Esther de Lange, Markus Ferber, Jonás Fernández, Elisa Ferreira, Neena Gill, Roberto Gualtieri, Brian Hayes, Gunnar Hökmark, Danuta Maria Hübner, Cătălin Sorin Ivan, Othmar Karas, Georgios Kyrtsos, Alain Lamassoure, Philippe Lamberts, Werner Langen, Sander Loones, Bernd Lucke, Olle Ludvigsson, Ivana Maletić, Fulvio Martusciello, Bernard Monot, Luděk Niedermayer, Stanisław Ożóg, Dimitrios Papadimoulis, Sirpa Pietikäinen, Dariusz Rosati, Pirkko Ruohonen-Lerner, Alfred Sant, Molly Scott Cato, Peter Simon, Theodor Dumitru Stolojan, Paul Tang, Ramon Tremosa i Balcells, Ernest Urtasun, Marco Valli, Cora van Nieuwenhuizen, Jakob von Weizsäcker, Pablo Zalba Bidegain, Marco Zanni

Bij de eindstemming aanwezige vaste plaatsvervangers

Matt Carthy, Philippe De Backer, Mady Delvaux, Ashley Fox, Marian Harkin, Ian Hudghton, Sophia in ‘t Veld, Syed Kamall, Krišjānis Kariņš, Paloma López Bermejo, Emmanuel Maurel, Siôn Simon, Romana Tomc

Bij de eindstemming aanwezige plaatsvervangers (art. 200, lid 2)

Daniela Aiuto, Virginie Rozière

Juridische mededeling