Procedura : 2013/0321(NLE)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury : A8-0216/2016

Teksty złożone :

A8-0216/2016

Debaty :

Głosowanie :

PV 14/09/2016 - 9.1
Wyjaśnienia do głosowania

Teksty przyjęte :

P8_TA(2016)0339

ZALECENIE     ***
PDF 601kWORD 106k
23.6.2016
PE 582.160v02-00 A8-0216/2016

w sprawie projektu decyzji Rady dotyczącej podpisania Protokołu do Umowy między Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Konfederacją Szwajcarską, z drugiej strony, w sprawie swobodnego przepływu osób, dotyczącego udziału Republiki Chorwacji jako Umawiającej się strony w następstwie jej przystąpienia do Unii Europejskiej

(14381/2013 – C8-0120/2016 – 2013/0321(NLE))

Komisja Zatrudnienia i Spraw Socjalnych

Sprawozdawczyni: Danuta Jazłowiecka

PROJEKT REZOLUCJI USTAWODAWCZEJ PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
 ZWIĘZŁE UZASADNIENIE
 WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGOW KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ
 GŁOSOWANIE KOŃCOWE W KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJW FORMIE GŁOSOWANIA IMIENNEGO

PROJEKT REZOLUCJI USTAWODAWCZEJ PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie projektu decyzji Rady dotyczącej podpisania Protokołu do Umowy między Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Konfederacją Szwajcarską, z drugiej strony, w sprawie swobodnego przepływu osób, dotyczącego udziału Republiki Chorwacji jako Umawiającej się strony w następstwie jej przystąpienia do Unii Europejskiej

(14381/2013 – C8-0120/2016 2013/0321(NLE))

(Zgoda)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając projekt decyzji Rady (14381/2013),

–  uwzględniając Protokół do Umowy między Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Konfederacją Szwajcarską, z drugiej strony, w sprawie swobodnego przepływu osób, dotyczącego udziału Republiki Chorwacji jako Umawiającej się strony w następstwie jej przystąpienia do Unii Europejskiej (14382/2013),

–  uwzględniając wniosek o wyrażenie zgody przedstawiony przez Radę na mocy art. 217, art. 218 ust. 6 lit. a) i art. 218 ust. 8 akapit drugi Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (C8-0120/2016),

–  uwzględniając art. 99 ust. 1 akapity pierwszy i trzeci, art. 99 ust. 2 oraz art. 108 ust. 7 Regulaminu,

–  uwzględniając zalecenie Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych (A8-0216/2016),

1.  wyraża zgodę na zawarcie protokołu;

2.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji, jak również rządom i parlamentom państw członkowskich oraz Konfederacji Szwajcarskiej.


ZWIĘZŁE UZASADNIENIE

I. Umowy dwustronne – informacje ogólne

Unia Europejska składająca się z 28 państw członkowskich jest najważniejszym partnerem Szwajcarii ze względu na sąsiedztwo geograficzne i bliskość kulturową, a w szczególności z uwagi na znaczenie polityczne i ekonomiczne. Dla porównania, dzięki całemu szeregowi umów, UE ma bliższe więzi ze Szwajcarią niż z jakimkolwiek innym państwem spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG). Choć Szwajcaria jest czwartym co do wielkości partnerem handlowym UE, zaraz po Stanach Zjednoczonych, Chinach i Rosji, UE jest największym partnerem dla Szwajcarii. Ponad milion obywateli UE mieszka w Szwajcarii, a kolejne 230 tys. przekracza codziennie jej granice w drodze do pracy. Około 430 tys. obywateli szwajcarskich mieszka w UE. Z przystąpieniem do UE Rumunii, Bułgarii i Chorwacji poszerzony został rynek wewnętrzny, który obejmując prawie 505 mln osób, stał się jeszcze ważniejszy dla naszego szwajcarskiego partnera.

Po tym, jak Szwajcaria odmówiła przystąpienia do Porozumienia EOG w 1992 r., obie strony, zdając sobie sprawę z ogromnego znaczenia współpracy, negocjowały wiele umów dwustronnych (tzw. umów dwustronnych I). Dotyczyły one swobodnego przepływu osób, transportu lądowego, transportu lotniczego, rolnictwa, badań, jak również barier technicznych w handlu i zamówieniach publicznych, i weszły w życie z dniem 1 czerwca 2002 r.

Drugi pakiet umów (umowy dwustronne II) był negocjowany od czerwca 2002 r. i został podpisany w 2004 r. Pakiet ten zawiera dziewięć różnych umów, które dotyczą opodatkowania oszczędności, współpracy w zakresie zwalczania nadużyć finansowych, włączenia Szwajcarii w stosowanie dorobku Schengen, udziału Szwajcarii w rozporządzeniu dublińskim i rozporządzeniu Eurodac, handlu przetworzonymi produktami rolnymi, udziału Szwajcarii w Europejskiej Agencji Środowiska i Europejskiej Sieci Informacji i Obserwacji Środowiska (EIONET), współpracy w dziedzinie statystyki, uczestnictwa Szwajcarii w programach szkoleniowych MEDIA Plus i MEDIA oraz umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania emerytów instytucji wspólnotowych.

W ramach swojej polityki względem Europy Szwajcaria zawsze starała się zacieśniać relacje z UE, o czym świadczy prawie 20 umów zasadniczych i ponad 120 umów dwustronnych z warunkami określonymi i zatwierdzonymi przez naród szwajcarski w siedmiu referendach mających miejsce od 2000 r.

II. Swobodny przepływ osób

Umowa w sprawie swobodnego przepływu osób, podpisana w ramach umów dwustronnych I, przyznaje obywatelom zawierających ją stron prawo wjazdu, zamieszkania i pracy na terytoriach umawiających się stron poprzez obustronne zniesienie większości ograniczeń. Niemniej jednak, aby w pełni korzystać z wyżej wymienionych praw, konieczne jest posiadanie umowy o pracę lub na świadczenie usług, lub posiadanie wystarczających środków finansowych na utrzymanie oraz ubezpieczenie. Celem tej umowy było ustalenie w relacjach pomiędzy Unią Europejską a Szwajcarią zasad równoważnych do tych przewidzianych w dorobku wspólnotowym, pozwalających na wjazd, zamieszkanie, podjęcie pracy, prowadzenie działalności na własny rachunek i studia, wprowadzających prawa do świadczeń socjalnych i zapewniających takie same warunki życia, zatrudnienia i pracy, jakie przysługują obywatelom. Ponadto celem umowy było ułatwienie świadczenia usług na terytorium umawiających się stron.

Powyższa umowa była przedmiotem niektórych przepisów przejściowych, stopniowo umożliwiając wszystkim obywatelom UE i Szwajcarii korzystanie ze swobodnego przepływu.

Umowy dwustronne I zawierają również istotną klauzulę, tzw. klauzulę gilotynową, która stanowi, że jeśli któraś z siedmiu umów zostanie rozwiązana, automatycznie rozwiązane zostają wszystkie pozostałe, a także klauzulę zawieszającą, zgodnie z którą umawiające się strony zobowiązują się do niepodejmowania żadnych dalszych środków ograniczających w dziedzinach objętych niniejszą umową względem obywateli drugiej strony.

III. Protokół do Umowy w sprawie swobodnego przepływu osób

Umowa w sprawie swobodnego przepływu osób, podpisana w 2000 r. na mocy umów dwustronnych I i obowiązująca od dnia 1 czerwca 2002 r., została podpisana pomiędzy Szwajcarią a UE-15. Umowa w sprawie swobodnego przepływu osób jest jedyną, którą nie objęto automatycznie nowych państw członkowskich po rozszerzeniu UE w dniu 1 maja 2004 r. W związku z powyższym umowa została zmieniona protokołem i rozszerzona na kraje Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji. Pierwszy protokół do umowy wszedł w życie z dniem 1 kwietnia 2006 r. Każdy z protokołów sporządzony był na wzór umowy z UE-15, z uwzględnieniem mających odpowiednio zastosowanie kontyngentów, ustaleń w sprawie dostępu do rynku pracy, ograniczeń i klauzul ochronnych.

Po przystąpieniu do Unii Europejskiej Bułgarii i Rumunii w dniu 1 stycznia 2007 r. umowa została zmieniona po raz kolejny i weszła w życie w 2009 r. jako Protokół II.

Po przystąpieniu do Unii Europejskiej Chorwacji w 2013 r. zainicjowano działania dążące do podpisania Protokołu III. Jednak w związku z referendum z 9 lutego 2014 r. „przeciwko masowej imigracji” działania te wstrzymano. W odpowiedzi UE zawiesiła negocjacje dotyczące kilku umów ze Szwajcarią, w tym umowy w sprawie programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji „Horyzont 2020” i programu wymiany studenckiej Erasmus +. Jednak w dniu 4 marca 2016 r. Szwajcaria i UE podpisały Protokół III rozszerzający Umowę w sprawie swobodnego przepływu osób na Chorwację.

Obecny Protokół III wymaga, tak jak i poprzednie, zgody Parlamentu Europejskiego.

IV. Przedmiotowy protokół

Protokół stanowi, że przez okres 7 lat od jego wejścia w życie Szwajcaria może ograniczyć dostęp obywateli chorwackich do rynku pracy (kontyngenty, pierwszeństwo dla miejscowych pracowników, kontrola warunków zatrudnienia i płac). W ostatnich dwóch latach tego okresu przejściowego ograniczenia muszą być zaakceptowane przez Wspólny Komitet UE-Szwajcaria.

W kwestii ograniczeń na rynku pracy Szwajcaria może utrzymać limity ilościowe w zakresie dostępu pracowników zatrudnionych w Szwajcarii i osób pracujących na własny rachunek, będących obywatelami Chorwacji w odniesieniu do następujących dwóch kategorii pobytu: a) pobyt na okres przekraczający cztery miesiące, lecz krótszy niż jeden rok; b) pobyt na okres równy lub przekraczający jeden rok.

Limity ilościowe są ustalane na każdy rok przez okres siedmiu lat wdrażania protokołu. Kontyngenty przewidziane na każdy rok zmieniają się stopniowo, tak aby Szwajcaria mogła z roku na rok otwierać swój rynek pracy dla pracowników chorwackich.

Ustanowiono ponadto przepisy w celu umożliwienia Szwajcarii i Chorwacji utrzymania kontroli pierwszeństwa pracowników włączonych do uregulowanego rynku pracy oraz warunków płacy i zatrudnienia mających zastosowanie do obywateli drugiej umawiającej się strony.

Chorwacja zostanie uprawniona do wprowadzenia w tych samych okresach takich samych ograniczeń ilościowych dla obywateli Szwajcarii. Ważna końcowa klauzula ochronna stanowi, że po zakończeniu siedmioletniego okresu obowiązywania protokołu Szwajcaria ma możliwość przedłużenia go na kolejne trzy lata, uruchamiając jednostronnie klauzulę ochronną wobec obywateli chorwackich w celu ograniczenia liczby zezwoleń na pobyt umożliwiających im podjęcie pracy. W tym celu ustanowiono przepisy szczegółowe.

Pełny okres przejściowy z uwzględnieniem – w stosownych przypadkach – klauzuli ochronnej wynosi więc 10 lat od daty wejścia w życie niniejszego protokołu.

V. Referendum z dnia 9 lutego 2014 r. „przeciwko masowej imigracji”

W dniu 9 lutego 2014 r., z wynikiem 50,3% głosów i przy poparciu większości kantonów, przedstawiona przez Szwajcarską Partię Ludową inicjatywa obywatelska zatytułowana „Przeciwko masowej imigracji” została przyjęta przez naród szwajcarski w drodze referendum. Głównym elementem tej inicjatywy było wprowadzenie nowego artykułu 121a do szwajcarskiej konstytucji federalnej. Najważniejsze postanowienia tego artykułu głoszą, że Szwajcaria samodzielnie reguluje imigrację, może wprowadzać ograniczenia w zakresie zezwoleń na pobyt oraz kontyngenty w oparciu o dobro interesów gospodarczych Szwajcarii, a przedsiębiorstwa w momencie zatrudniania personelu są zobowiązane do priorytetowego traktowania obywateli szwajcarskich. Ponadto, co jest bardzo istotne dla umowy UE-Szwajcaria, inicjatywa „Przeciwko masowej imigracji” głosi, że żaden międzynarodowy traktat ani umowa nie mogą naruszać nowo wprowadzonego artykułu.

W praktyce art. 121a konstytucji ma na celu wprowadzenie ograniczeń dotyczących imigracji do Szwajcarii, aby ponownie zastosować kontyngenty wobec obcokrajowców i wzywa do renegocjacji Umowy w sprawie swobodnego przepływu osób z UE. Jego przyjęcie oznacza, że Rada Federalna ma trzy lata – czyli do lutego 2017 r. – na wdrożenie środków, aby osiągnąć te cele. Należy jednak zaznaczyć, że art. 121a nie jest zgodny z Umową w sprawie swobodnego przepływu osób.

W lipcu 2014 r. do Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych, która jest odpowiedzialna za zarządzanie umową UE-Szwajcaria w sprawie swobodnego przepływu osób, wpłynęło pismo wzywające do zmiany Umowy w sprawie swobodnego przepływu osób. Natychmiastowo, po konsultacji z państwami członkowskimi, został przesłana odpowiedź ze strony Wysokiej Przedstawiciel Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa Catherine Ashton, w której podkreślono, że renegocjacja zasady niedyskryminacji, w tym równego traktowania, w celu wprowadzenia ograniczeń ilościowych i kontyngentów, w połączeniu z zastosowaniem zasady pierwszeństwa dla obywateli szwajcarskich jest w głębokiej sprzeczności z umową oraz że w związku z tym UE nie zgadza się na jakiekolwiek zmiany w tym zakresie.

Biorąc pod uwagę „klauzulę gilotynową” i konieczność przestrzegania warunków umowy, prowadzone są obecnie konsultacje z przedstawicielami Szwajcarii w celu znalezienia akceptowalnego dla wszystkich stron rozwiązania, być może na podstawie interpretacji art. 14 ust. 2 umowy, który w przypadku „poważnych trudności gospodarczych i społecznych” przewiduje, że Wspólny Komitet może rozpatrzyć odpowiednie środki w celu zaradzenia takiej sytuacji.

Rozwiązanie kwestii skutków wspomnianego referendum będzie musiało zostać znalezione w najbliższych miesiącach. Biorąc pod uwagę, że jednostronna decyzja Szwajcarii może spowodować wypowiedzenie umów dwustronnych I, do Konfederacji Szwajcarskiej należy zaproponowanie zadowalającego rozwiązania.

VI. Stanowisko sprawozdawczyni

Szwajcaria, podobnie jak państwa członkowskie UE, skorzysta na rynku wewnętrznym i jego rozszerzeniach, co zostało wielokrotnie stwierdzone przez szwajcarskich partnerów(1) i podkreślone w szwajcarskich analizach konsekwencji wypowiedzenia umów dwustronnych I(2). Nie ulega wątpliwości, że podpisanie niniejszego Protokołu III będzie politycznie, gospodarczo i kulturowo korzystne zarówno dla Chorwacji, jak i dla Szwajcarii, gdyż zapewni im zyski z większego rynku wewnętrznego, którego kluczowym elementem jest swobodny przepływ.

Ze wszystkich wymienionych wyżej względów sprawozdawczyni popiera Protokół do Umowy i zaleca udzielenie zgody na jego podpisanie.

(1)

Economiesuisse – szwajcarskie zrzeszenie przedsiębiorstw – określa umowy dwustronne jako „niezbędne i nieuniknione”, szczególnie jeśli w grę wchodzą umowy umożliwiające dostęp do rynków nowych państw członkowskich;

(2)

https://www.seco.admin.ch/seco/fr/home/Aussenwirtschaftspolitik_Wirtschaftliche_Zusammenarbeit/Wirtschaftsbeziehungen/Wirtschaftsbeziehungen_mit_der_EU/wirtschaftliche-bedeutung-der-bilateralen-i/volkswirtschaftliche-auswirkungen-eines-wegfalls-der-bilateralen.html


WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGOW KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ

Data przyjęcia

21.6.2016

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

44

2

0

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Laura Agea, Guillaume Balas, Tiziana Beghin, Brando Benifei, Vilija Blinkevičiūtė, Enrique Calvet Chambon, David Casa, Ole Christensen, Martina Dlabajová, Lampros Fountoulis, Elena Gentile, Arne Gericke, Marian Harkin, Czesław Hoc, Danuta Jazłowiecka, Jan Keller, Ádám Kósa, Jérôme Lavrilleux, Jeroen Lenaers, Javi López, Morten Løkkegaard, Thomas Mann, Dominique Martin, Emilian Pavel, Georgi Pirinski, Marek Plura, Terry Reintke, Sofia Ribeiro, Anne Sander, Sven Schulze, Romana Tomc, Yana Toom, Marita Ulvskog, Renate Weber, Tatjana Ždanoka

Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego

Daniela Aiuto, Georges Bach, Lynn Boylan, Sergio Gutiérrez Prieto, Dieter-Lebrecht Koch, Joachim Schuster, Csaba Sógor, Neoklis Sylikiotis, Flavio Zanonato, Gabriele Zimmer

Zastępcy (art. 200 ust. 2) obecni podczas głosowania końcowego

Paul Tang


GŁOSOWANIE KOŃCOWE W KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJW FORMIE GŁOSOWANIA IMIENNEGO

44

+

ALDE

ECR

EFDD

GUE/NGL

Green/EFA

PPE

 

S&D

Enrique Calvet Chambon, Martina Dlabajová, Marian Harkin, Morten Løkkegaard, Yana Toom, Renate Weber

Arne Gericke, Czesław Hoc

Laura Agea, Daniela Aiuto, Tiziana Beghin

Lynn Boylan, Neoklis Sylikiotis, Gabriele Zimmer

Terry Reintke, Tatjana Zdanoka

Georges Bach, David Casa, Danuta Jazłowiecka, Dieter-Lebrecht Koch, Ádám Kósa, Jérôme Lavrilleux, Jeroen Lenaers, Thomas Mann, Marek Plura, Sofia Ribeiro, Anne Sander, Sven Schulze, Csaba Sógor, Romana Tomc

Guillaume Balas, Brando Benifei, Vilija Blinkevičiūtė, Ole Christensen, Elena Gentile, Sergio Gutiérrez Prieto, Jan Keller, Javi López, Emilian Pavel, Georgi Pirinski, Joachim Schuster, Paul Tang, Marita Ulvskog, Flavio Zanonato

2

-

ENF

NI

Dominique Martin

Lampros Fountoulis

0

0

 

 

Objaśnienie używanych znaków:

+  :  za

-  :  przeciw

0  :  wstrzymali się

Informacja prawna