Procedura : 2016/2056(INI)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury : A8-0294/2016

Teksty złożone :

A8-0294/2016

Debaty :

PV 21/11/2016 - 13
CRE 21/11/2016 - 13

Głosowanie :

PV 22/11/2016 - 5.7
Wyjaśnienia do głosowania

Teksty przyjęte :

P8_TA(2016)0434

SPRAWOZDANIE     
PDF 590kWORD 72k
17.10.2016
PE 583.922v02-00 A8-0294/2016

w sprawie zielonej księgi w sprawie detalicznych usług finansowych

(2016/2056(INI))

Komisja Gospodarcza i Monetarna

Sprawozdawca: Olle Ludvigsson

POPRAWKI
PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
 UZASADNIENIE
 OPINIA Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów
 WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGOW KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ

PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie zielonej księgi w sprawie detalicznych usług finansowych

(2016/2056(INI))

Parlament Europejski,

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 11 maja 1999 r. pt. „Wprowadzanie w życie ram dla rynków finansowych: plan działania” (plan działań na rzecz usług finansowych) (COM(1999)0232),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 31 stycznia 2007 r. pt. „Badanie sektorowe na podstawie art. 17 rozporządzenia 1/2003 w sprawie bankowości detalicznej (sprawozdanie końcowe)” (COM(2007)0033),

–  uwzględniając zieloną księgę Komisji z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie detalicznych usług finansowych na jednolitym rynku (COM(2007)0226),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającą dyrektywę Rady 87/102/EWG(1),

–  uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 924/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 września 2009 r. w sprawie płatności transgranicznych we Wspólnocie oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 2560/2001(2),

–  uwzględniając zieloną księgę Komisji z dnia 11stycznia 2012 r. pt. „W kierunku zintegrowanego europejskiego rynku płatności realizowanych przy pomocy kart płatniczych, przez Internet i za pośrednictwem urządzeń przenośnych” (COM(2011)0941),

–  uwzględniając dokument Europejskiego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych z 2014 r. pt. „Report on Good Practices on Comparison Websites” („Sprawozdanie dotyczące dobrych praktyk w zakresie porównywarek internetowych”),

–  uwzględniając opinię Europejskiego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych dla instytucji UE z kwietnia 2016 r. dotyczącą wspólnych ram oceny ryzyka i przejrzystości dla instytucji pracowniczych programów emerytalnych,

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/17/UE z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie konsumenckich umów o kredyt związanych z nieruchomościami mieszkalnymi i zmieniającą dyrektywy 2008/48/WE i 2013/36/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 1093/2010(3),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/65/UE z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych oraz zmieniającą dyrektywę 2002/92/WE oraz dyrektywę 2011/61/UE(4),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 910/2014 z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych na rynku wewnętrznym oraz uchylające dyrektywę 1999/93/WE(5),

–  uwzględniając dyrektywę 2009/65/WE ostatnio zmienioną dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/91/UE z dnia 23 lipca 2014 r. zmieniającą dyrektywę 2009/65/WE w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) w zakresie funkcji depozytariusza, polityki wynagrodzeń oraz sankcji(6),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/92/UE z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie porównywalności opłat związanych z rachunkami płatniczymi, przenoszenia rachunku płatniczego oraz dostępu do podstawowego rachunku płatniczego(7),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1286/2014 z dnia 26 listopada 2014 r. w sprawie dokumentów zawierających kluczowe informacje dotyczących detalicznych produktów zbiorowego inwestowania i ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych(8),

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji z dnia 8 sierpnia 2014 r. w sprawie funkcjonowania Europejskich Urzędów Nadzoru i Europejskiego Systemu Nadzoru Finansowego (COM(2014)0509),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/751 z dnia 29 kwietnia 2015 r. w sprawie opłat interchange w odniesieniu do transakcji płatniczych realizowanych w oparciu o kartę(9),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2366 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego, zmieniającą dyrektywy 2002/65/WE, 2009/110/WE, 2013/36/UE i rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 oraz uchylającą dyrektywę 2007/64/WE(10),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/97 z dnia 20 stycznia 2016 r. w sprawie dystrybucji ubezpieczeń (wersja przekształcona)(11),

–  uwzględniając swoją rezolucję w sprawie wirtualnych walut(12),

–  uwzględniając zieloną księgę Komisji z dnia 10 grudnia 2015 r. w sprawie detalicznych usług finansowych: lepsze produkty, szerszy wybór i większe możliwości dla konsumentów i przedsiębiorstw (COM(2015)0630),

–  uwzględniając odpowiedź EUNB z dnia 21 marca 2016 r. na zieloną księgę Komisji w sprawie detalicznych usług finansowych (COM(2015)0630),

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Gospodarczej i Monetarnej oraz opinię Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów (A8-0294/2016),

A.  mając na uwadze, że unijny rynek detalicznych usług finansowych nadal jest raczej słabo rozwinięty i bardzo rozdrobniony, na przykład pod względem niskiej liczby transakcji transgranicznych, a zatem konieczne są skuteczne działania w celu odblokowania pełnego potencjału jednolitego rynku i ułatwienia wprowadzania innowacji z korzyścią dla użytkowników końcowych;

B.  mając na uwadze, że dynamikę rynków detalicznych usług finansowych cechuje połączenie stosunkowo wysokiej koncentracji oraz niewystarczającej konkurencji, co może skutkować ograniczonym wyborem i niskim stosunkiem jakości do ceny oraz dużymi rozbieżnościami między państwami członkowskimi;

C.  mając na uwadze, że europejski rynek detalicznych usług finansowych byłby skuteczny tylko wówczas, gdyby oferował konsumentom rzeczywistą wartość dodaną dzięki zapewnieniu skutecznej konkurencji, dostępu i ochrony konsumentów, szczególnie w odniesieniu do produktów, które są rzeczywiście niezbędne do uczestnictwa w życiu gospodarczym;

D.  mając na uwadze, że dalszy rozwój rynku detalicznych usług finansowych na szczeblu unijnym w odpowiednich ramach prawnych zapewniających wymaganą ochronę konsumentów nie tylko ułatwiłby intensywną i owocną działalność transgraniczną, ale mógłby także stworzyć szersze dla pole zdrowej konkurencji na szczeblu krajowym; mając na uwadze, że prawdziwy europejski rynek wewnętrzny detalicznych usług finansowych ma wielki potencjał w zakresie zapewnienia konsumentom lepszych usług i produktów finansowych, większego wyboru i lepszego dostępu do usług i produktów finansowych, a także niższych cen; mając na uwadze, że wpływ konkurencji na ceny będzie odmienny w poszczególnych sektorach i w odniesieniu do poszczególnych produktów;

E.  mając na uwadze, że zielona księga koncentruje się głównie na usługach finansowych dla obywateli potrzebujących usług o charakterze transgranicznym; mając na uwadze, że istotne jest, aby w razie przedłożenia nowych wniosków przynosiły one korzyści wszystkim konsumentom w Unii, gwarantując, że rynek detalicznych usług finansowych funkcjonuje z korzyścią dla wszystkich;

F.  mając na uwadze, że należy utrzymać ambitne założenia dotyczące zniesienia barier i ograniczenia istniejących tendencji protekcjonistycznych, które ograniczają innowacyjność w obszarze detalicznych usług finansowych; mając na uwadze, że prawdziwy jednolity rynek uatrakcyjni UE jako centrum innowacyjnych usług finansowych;

G.  mając na uwadze, że gwałtowne przemiany zachodzące wskutek digitalizacji oraz innowacji w dziedzinie technologii finansowej nie tylko oferują możliwość – pod warunkiem że będzie się nimi ostrożnie zarządzać – tworzenia nowych i często lepszych produktów finansowych dla konsumentów oraz przyczyniania się do włączenia społecznego pod względem finansowym, w tym przez obniżanie kosztów transakcji i ułatwianie dostępu do finansowania, ale także niosą ze sobą istotne wyzwania dotyczące bezpieczeństwa, ochrony danych, ochrony konsumentów, opodatkowania, uczciwej konkurencji i stabilności finansowej, które powinny być ściśle monitorowane, aby maksymalizować korzyści dla obywateli;

H.  przypominając, że choć wiele usług przenosi się do internetu, należy dopilnować, aby nikt nie był pomijany, a w razie potrzeby był również zapewniony dostęp przez kanały niecyfrowe, aby unikać wykluczenia finansowego;

I.  mając na uwadze, że wszelkie działania na rzecz wzmocnienia unijnego rynku detalicznych usług finansowych powinny być skoordynowane z programami działań dotyczących jednolitego rynku cyfrowego, unii rynków kapitałowych i strategii jednolitego rynku, a ich ogólnym celem powinno być tworzenie większej liczby miejsc pracy, większy trwały wzrost gospodarczy, wzmocnienie stabilności finansowej i roli konsumenta w gospodarce europejskiej;

J.  podkreśla, że europejski rynek detalicznych usług finansowych musi przynosić korzyści MŚP zarówno po stronie podaży, jak i popytu; po stronie podaży musi on służyć ułatwieniu dostępu MŚP do finansowania; po stronie popytu musi on umożliwić MŚP łatwiejszy dostęp do rynków transgranicznych;

K.  mając na uwadze, że ukończenie tworzenia rynku wewnętrznego jest ważne dla konsumentów, ale istotne znaczenie ma również zapewnienie europejskim przedsiębiorstwom działającym w branży technologii finansowych możliwości czerpania korzyści z rynku wewnętrznego w odniesieniu do konkurowania z tradycyjnymi podmiotami, aby oferować innowacyjne, przyjazne konsumentom rozwiązania oraz tworzyć miejsca pracy w całej UE;

L.  mając na uwadze, że mikroprzedsiębiorstwa, małe i średnie przedsiębiorstwa, a także spółki o średniej kapitalizacji stanowią trzon gospodarki europejskiej oraz siłę napędową zatrudnienia i wzrostu gospodarczego; mając na uwadze, że wszystkie europejskie przepisy i inicjatywy muszą być dostosowane do specyfiki tych przedsiębiorstw;

M.  mając na uwadze, że ukończenie tworzenia europejskiego rynku wewnętrznego ma ogromne znaczenie dla konsumentów i przedsiębiorstw oraz że innowacyjne, nowe podmioty zaczynają oferować alternatywne wobec istniejącej oferty usługi;

1.  z zadowoleniem przyjmuje zieloną księgę Komisji w sprawie detalicznych usług finansowych (rozumianych jako obejmujące swym zakresem ubezpieczenia) oraz ożywioną i produktywną debatę, jaką dotychczas ona wywołała; z zadowoleniem przyjmuje konsultacje publiczne dotyczące zielonej księgi w sprawie detalicznych usług finansowych, gdyż umożliwiły one poszczególnym podmiotom, których dotyczą detaliczne usługi finansowe, przedstawienie opinii uwzględniających ich specyfikę lub obszary działalności; podkreśla, że jednolite podejście do detalicznych usług finansowych miałoby efekt przeciwny do zamierzonego ze względu na różnorodność podmiotów i produktów, których te usługi dotyczą;

2.  uważa, że digitalizacja nadal stwarzać będzie nowe możliwości dla konsumentów, inwestorów, MŚP i innych przedsiębiorstw w zakresie konkurencji, prowadzenia działalności transgranicznej i innowacji; podkreśla, że sama digitalizacja nie wystarcza, aby stworzyć prawdziwy europejski rynek detalicznych usług finansowych; przypomina, że licznych przeszkód – takich jak różne systemy podatkowe, systemy opieki społecznej, sądownictwa, służby zdrowia, prawa umów i ochrony konsumentów, a także różne języki i kultury – nie można przezwyciężyć wyłącznie za sprawą digitalizacji;

3.  uważa, że inicjatywa zawarta w zielonej księdze została przedstawiona we właściwym czasie, zważywszy na potrzebę proaktywnego działania na wszystkich etapach procesu kształtowania polityki, aby odpowiednio i skutecznie reagować na rozwój wydarzeń na tym innowacyjnym i szybko zmieniającym się rynku;

4.  uważa, że uproszczenie przepisów, które ułatwia zniechęcanie do tworzenia nadmiernie skomplikowanych produktów i usług, ma zasadnicze znaczenie dla starań na rzecz większej porównywalności produktów dostępnych na rynkach poszczególnych państwa członkowskich, szczególnie w sektorze ubezpieczeń;

5.  zwraca uwagę, że przyjęto już szereg przepisów unijnych dotyczących jednolitego rynku detalicznych usług finansowych, takich jak druga dyrektywa o usługach płatniczych, rozporządzenie w sprawie wielostronnych opłat interchange, dyrektywa o rachunkach płatniczych, dyrektywa w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy, dyrektywa w sprawie kredytów hipotecznych i dyrektywa w sprawie dystrybucji ubezpieczeń; wzywa Komisję do ścisłego monitorowania transpozycji i wdrażania tych przepisów przy jednoczesnym unikaniu powtarzania się i nakładania przepisów;

6.  podkreśla znaczenie wspierania pozytywnych postępów na rynkach detalicznych usług finansowych przez stworzenie konkurencyjnego otoczenia i zachowanie równych warunków działania dla wszystkich zainteresowanych podmiotów, w tym dotychczasowych operatorów i nowych podmiotów, z regulacjami w możliwie jak największym stopniu neutralnymi pod względem technologii i modeli biznesowych; zwraca uwagę, że takie podejście jest nieodzowne, zwłaszcza dla zapewnienia nowym i innowacyjnym MŚP i przedsiębiorstwom typu start-up pomocy w rozwoju;

7.  wzywa Komisję do dopilnowania, aby do tej samej usługi stosowano te same zasady, aby uniknąć zakłóceń konkurencji, zwłaszcza wobec pojawiania się nowych dostawców detalicznych usług finansowych; nalega, aby zasady te nie hamowały innowacyjności; podkreśla, że tworzenie „punktów kontaktowych” umożliwiających zainteresowanym podmiotom zgłaszanie przypadków niezgodnego z prawem stosowania unijnych przepisów w zakresie udzielania pozwoleń sprzyjałoby integracji rynkowej;

8.  zauważa, że w pierwszym kwartale 2016 r. finansowanie technologii finansowych w Europie wyniosło jedynie 348 mln USD, natomiast w Stanach Zjednoczonych 1,8 mld USD, a w Chinach 2,6 mld USD, co wskazuje na pilną potrzebę zmiany mentalności i odpowiedniej reakcji regulacyjnej na zmiany technologiczne, aby Europa stała się wiodącym rynkiem pod względem innowacyjności; podkreśla, że rzeczywisty jednolity rynek detalicznych usług finansowych zapewniający nowym podmiotom takie same warunki działania sprawi, że UE stanie się atrakcyjnym centrum innowacyjnych usług finansowych i zapewni konsumentom większy i lepszy wybór i niższe stawki; podkreśla, że choć przełomowe technologie stwarzają regulacyjne wyzwania, ale również oferują ogromne możliwości w zakresie innowacji i przynoszą korzyści użytkownikom końcowym oraz stanowią bodziec dla wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy;

9.  podkreśla, że zwłaszcza aby odbudować zaufanie i zadowolenie konsumentów inicjatywa zawarta w zielonej księdze może się powieść tylko wówczas, gdy będzie zdecydowanie ukierunkowana na tworzenie rynku unijnego, na którym należycie chronieni konsumenci będą mieć równe szanse oraz równy dostęp do przejrzystych i nieskomplikowanych produktów o dobrym stosunku jakości do ceny; dostrzega wartość dostarczania konsumentom prostych, bezpiecznych i standardowych produktów; wzywa europejskie urzędy nadzoru do regularnej oceny wpływu praktyk z zakresu sprzedaży wiązanej na ceny i konkurencję w sektorze detalicznych usług finansowych; wzywa Komisję do wprowadzenia ram dla prostych, możliwych do przenoszenia i bezpiecznych produktów finansowych; wzywa ponadto Komisję do zbadania możliwości stworzenia ujednoliconych ram prawnych dla zestandaryzowanych opcji domyślnych w przypadku najczęściej stosowanych unijnych produktów finansowych wzorem podstawowego rachunku bankowego i modelu ogólnoeuropejskiego produktu emerytalnego (PEPP);

10.  podkreśla, że inicjatywy wynikające z zielonej księgi muszą być zgodne z zasadą proporcjonalności;

11.  przypomina, że wszystkie inicjatywy na podstawie zielonej księgi powinny iść w parze z zaostrzeniem międzynarodowej walki z oszustwami podatkowymi, unikaniem i uchylaniem się od opodatkowania oraz praniem pieniędzy i uwzględniać wzmożenie wysiłków na rzecz opracowania wspólnego numeru identyfikacji podatkowej;

12.  zauważa, że detaliczne produkty finansowe stają się coraz bardziej złożone; podkreśla potrzebę opracowania inicjatyw oraz instrumentów zwiększających konkurencję i umożliwiających konsumentom rozpoznawanie i porównywanie bezpiecznych i nieskomplikowanych produktów spośród całej gamy dostępnych produktów; popiera takie inicjatywy jak dokument zawierający kluczowe informacje dla inwestorów przeznaczony dla przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe oraz dokument zawierający kluczowe informacje dla inwestorów dotyczące detalicznych produktów zbiorowego inwestowania i ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych (PRIIP); podkreśla konieczność dostosowania tych mechanizmów informowania do realiów epoki cyfrowej; w tym kontekście uważa, że podsumowanie prospektu emisyjnego powinno być dostosowane do dokumentu zawierającego kluczowe informacje dla inwestorów w detalicznych produktach zbiorowego inwestowania i ubezpieczeniowych produktach inwestycyjnych (PRIIP), aby umożliwić inwestorom detalicznym odpowiednią ocenę ryzyka związanego z papierami wartościowymi znajdującymi się w ofercie publicznej lub dopuszczonymi do obrotu;

13.  przypomina o niedawnych zmianach ram prawnych dla sektora bankowego, w szczególności o dyrektywie w sprawie naprawy oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków oraz o dyrektywie w sprawie systemów gwarancji depozytów; przypomina, że nowo wprowadzony system restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji spowodował zwiększenie poziomu ryzyka niektórych instrumentów oferowanych inwestorom detalicznym; zwraca uwagę na potrzebę wyczerpującego informowania konsumentów o skutkach nowych przepisów, w szczególności jeśli ich depozyty lub inwestycje są zagrożone w związku z umorzeniem lub konwersją długu; wzywa Komisję do zbadania, czy państwa członkowskie prawidłowo stosują przepisy dyrektywy w sprawie systemów gwarancji depozytów; zwraca uwagę, że sprzedaż inwestorom detalicznym określonych instrumentów podlegających umorzeniu lub konwersji jest wysoce problematyczna pod względem zarówno ochrony konsumentów, jak i zapewnienia wykonalności umorzenia lub konwersji, i apeluje do Komisji o zbadanie możliwości ograniczenia takich praktyk;

14.  uważa, że europejski rynek detalicznych usług finansowych może funkcjonować wyłącznie pod warunkiem, że konsumenci będą cieszyć się identyczną ochroną prawną w całej Unii; podkreśla, że konieczna jest aktualizacja i wspieranie sieci rozstrzygania sporów finansowych FIN-NET;

15.  zwraca uwagę, że brak ubezpieczeniowego systemu gwarancyjnego w niektórych państwach członkowskich może podważyć zaufanie konsumentów, i apeluje do Komisji o rozważenie usankcjonowania przepisami zakresu ubezpieczeniowego systemu gwarancyjnego;

16.  podkreśla, że należy zawsze mieć na względzie perspektywę włączenia finansowego, a także podjąć środki zapewniające wszystkim konsumentom równy dostęp przynajmniej do najbardziej podstawowych usług finansowych także za pośrednictwem kanałów niecyfrowych, aby unikać wykluczenia finansowego;

17.  uważa, że zmiany strukturalne zachodzące w sektorze finansowym – począwszy od pojawienia się technologii finansowych, a na połączeniach i przejęciach skończywszy – które mogłyby skutkować zmniejszeniem liczby zatrudnionych i oddziałów, muszą dokonywać się bez obniżania jakości usług dla osób znajdujących się w najmniej korzystnym położeniu, zwłaszcza dla osób w podeszłym wieku i osób mieszkających na obszarach wiejskich lub słabo zaludnionych;

18.  podkreśla znaczenie edukacji finansowej jako narzędzia służącego ochronie i wzmacnianiu pozycji konsumentów; apeluje o rozszerzenie i ułatwienie dostępu do niezależnej edukacji finansowej oraz podkreśla konieczność uwrażliwienia konsumentów na możliwości inwestycyjne;

19.  zauważa, że digitalizacja może przynieść korzyści inwestorom detalicznym, takie jak łatwiejsza porównywalność produktów, lepszy i łatwiejszy dostęp do inwestycji transgranicznych i wynikająca z tego uczciwsza konkurencja między usługodawcami oraz szybsze i łatwiejsze procesy rejestracji i płatności, a w związku z tym niższe koszty transakcji, lecz że digitalizacja może również stawiać wyzwania, których nie można ignorować, na przykład zagwarantowanie przestrzegania wymogów dotyczących zasady „znaj swojego klienta”, przeciwdziałania praniu pieniędzy i ochrony danych, jak i stwarzać zagrożenia, na przykład podatność scentralizowanych systemów na ataki cybernetyczne; apeluje o wskazanie i monitorowanie kształtujących się i ukształtowanych tendencji na rynkach finansowych oraz wynikających z nich korzyści i zagrożeń z wykorzystaniem potencjalnego wpływu na inwestorów detalicznych jako punktu odniesienia;

20.  zwraca uwagę, że finansowe i niefinansowe dane konsumentów pochodzące z różnych źródeł są w coraz większym zakresie wykorzystywane przez podmioty świadczące usługi finansowe do różnych celów, w szczególności w sektorze kredytów i ubezpieczeń; podkreśla, że wykorzystywanie danych osobowych i dużych zbiorów danych przez podmioty świadczące usługi finansowe powinno odbywać się zgodnie z unijnymi przepisami dotyczącymi ochrony danych, a także powinno być ściśle ograniczone do danych niezbędnych do realizacji usługi oraz przynosić korzyści konsumentom; w tym kontekście brak podziału ryzyka w ubezpieczeniach wiążącego się ze stosowaniem dużych zbiorów danych powinien być ściśle nadzorowany;

21.  podkreśla, że dostęp do środków pieniężnych za pośrednictwem bankomatów stanowi podstawową usługę, która powinna być powszechnie dostępna, wolna od nadużyć i dyskryminacyjnych praktyk oraz nie powinna pociągać za sobą nadmiernych kosztów;

22.  podkreśla, że większe zaufanie konsumentów do usług finansowych jest konieczne, ponieważ utrzymuje się na niskim poziomie zwłaszcza w odniesieniu do produktów finansowych charakteryzujących się wysokim ryzykiem różnic kursowych, i apeluje do Komisji o zapewnienie pełnego wdrożenia obowiązujących środków zmierzających do poprawy edukacji finansowej i wiedzy o finansach oraz wprowadzenie tam, gdzie jest to konieczne, dodatkowych środków, które umożliwią konsumentom podejmowanie świadomych decyzji, zwiększą przejrzystość tych produktów, usuną bariery utrudniające konsumentom zmianę produktu oraz zlikwidują nieuzasadnione koszty związane z produktem lub odstąpieniem od niego; podkreśla, że przed zawarciem umowy konsumenci powinni rutynowo otrzymywać formularze europejskiego znormalizowanego arkusza informacyjnego (ESIS) i standardowego europejskiego arkusza informacyjnego dotyczącego kredytu konsumenckiego jako element wyceny kredytu, pożyczki czy hipoteki;

23.  zwraca uwagę, że pracownicy obsługujący klientów w instytucjach finansowych i podmioty świadczące usługi finansowe mają do odegrania kluczową rolę w procesie otwierania usług detalicznych na wszystkie warstwy społeczeństwa oraz na konsumentów w całej Europie; podkreśla, że co do zasady pracownicy ci powinni mieć zapewnione szkolenia oraz czas niezbędny do starannej obsługi klientów i nie powinni podlegać żadnym celom sprzedażowym lub zachętom, które mogłyby wpływać na treść ich porad lub wypaczać ich sens, oraz zawsze powinni postępować w interesie klienta zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi ochrony konsumentów zawartymi w dyrektywie MiFID II;

24.  podkreśla, że dostęp do przystępnych cenowo i niezależnych porad ma kluczowe znaczenie dla podejmowania rozważnych decyzji inwestycyjnych; zauważa, że wynagradzanie pracowników i pośredników w oparciu o cele sprzedażowe może często prowadzić do sprzedaży wiązanej i niewłaściwej sprzedaży; podkreśla, że udoskonalenie doradztwa wymaga w szczególności szerszej oferty standardowych detalicznych produktów inwestycyjnych oraz przydatnych dokumentów informacyjnych dla inwestorów dotyczących złożonych i prostych produktów;

25.  zauważa, że pomimo istniejącego popytu brakuje obecnie przystępnych cenowo, ukierunkowanych porad, które miałyby węższy zakres niż porady inwestycyjne uregulowane w ramach MiFID; zauważa, że w niektórych państwach członkowskich przeprowadzono analizy i podjęto inicjatywy dotyczące stworzenia takiej usługi pośrednictwa; apeluje do Komisji, państw członkowskich i podmiotów działających na rynku, aby wskazywały, badały i wykorzystywały dobre praktyki i inicjatywy w tym zakresie;

26.  podkreśla niedociągnięcia we wdrażaniu dyrektywy MiFID II na szczeblu krajowym, co w wielu przypadkach skutkuje wymagającymi od pośredników dużych nakładów pracy wymogami sprawozdawczymi, które nie zwiększają skutecznie ochrony konsumentów i idą dalej niż sama dyrektywa MiFID II; wzywa do wyciągnięcia wniosków z tych doświadczeń;

27.  podkreśla, że bankowość detaliczna odgrywa decydującą rolę w odpowiednim przenoszeniu warunków polityki pieniężnej na rynek, w szczególności na konsumentów; podkreśla znaczenie odpowiedniej polityki pieniężnej dla promowania długoterminowego oszczędzania wśród konsumentów;

28.  podkreśla, że w trosce o zapewnienie skuteczności i dynamiki jednolitego rynku detalicznych usług finansowych nie należy niepotrzebnie lub niesprawiedliwie różnicować państw należących oraz nienależących do strefy euro;

29.  uważa, że przyjęcie wspólnej waluty przez wszystkie bez wyjątku państwa członkowskie przyniesie jednolitemu rynkowi detalicznych usług finansowych większą skuteczność i spójność;

30.  zauważa, że zapewne trzeba będzie zwiększyć możliwości gromadzenia i analizy danych na szczeblu unijnym w tej dziedzinie; zwraca uwagę, że niektóre z najbardziej obiecujących pomysłów zawartych w zielonej księdze muszą zyskać solidne i właściwe podstawy empiryczne, nim będzie można przystąpić do procesu ustawodawczego; podkreśla, że metodyka i założenia takich prac empirycznych powinny być odpowiednio ujawniane i w pełni wykorzystywać wyniki prac monitorujących powierzonych Europejskiemu Urzędowi Nadzoru w rozporządzeniu w sprawie EUNB, aby wskazać korzyści i zagrożenia wynikające z różnych innowacji i wszelkich działań ustawodawczych koniecznych do zapewnienia odpowiedniej równowagi między nimi;

31.  wzywa Komisję do zajęcia się problemem niewłaściwej sprzedaży produktów i usług finansowych; w szczególności wzywa Komisję do ścisłego monitorowania wdrażania nowych przepisów na mocy znowelizowanej dyrektywy w sprawie rynków instrumentów finansowych (MiFID II), które zakazują prowizji dla niezależnych doradców finansowych i ograniczają ich stosowanie w przypadku doradców, którzy nie są niezależni, oraz do rozważenia na podstawie tych działań monitorujących, czy te ograniczenia należy uściślić;

Priorytety krótkoterminowe

32.  podkreśla, że należy wzmocnić egzekwowanie unijnych i krajowych norm prawa finansowego i konsumenckiego oraz że jednolity rynek detalicznych usług finansowych wymaga zaawansowanego prawodawstwa dotyczącego ochrony konsumentów oraz spójnego i rygorystycznego egzekwowania go we wszystkich państwach członkowskich; przypomina jednocześnie, że w ostatnich latach znacznie zwiększono objętość przepisów dotyczących detalicznych usług finansowych, aby zwiększyć stabilność ostrożnościową, wzmocnić ochronę konsumentów i przywrócić zaufanie do sektora finansowego; podkreśla, że europejskie organy nadzoru powinny zintensyfikować działania w sprawach dotyczących konsumentów i inwestorów detalicznych, a właściwe agencje w poszczególnych państwach członkowskich powinny zacząć aktywniej i bardziej kompetentnie działać w tej dziedzinie; wzywa organy nadzoru państw członkowskich do prowadzenia wymiany dobrych praktyk w celu zadbania o to, by przepisy dotyczące detalicznych usług finansowych były stosowane w sposób chroniący uczciwą konkurencję przy jednoczesnym egzekwowaniu przepisów dotyczących ochrony konsumentów;

33.  apeluje do Komisji, aby w ramach procedury związanej z planowaną białą księgą w sprawie finansowania europejskich urzędów nadzoru i zarządzania nimi zwróciła szczególną uwagę na dopilnowanie, aby organy te otrzymały modele finansowania i upoważnienia potrzebne do odegrania aktywniejszej i ukierunkowanej na konsumenta roli na rynku detalicznych usług finansowych przy jednoczesnym zapewnianiu stabilności finansowej;

34.  przyjmuje z zadowoleniem zaangażowanie Komisji na rzecz zachęcania sektora finansów do zrównoważonych i zielonych inwestycji oraz nalega, by Komisja opierając się na dokonanych w przeszłości konsultacjach i ściśle angażując Parlament Europejski odgrywała aktywniejszą rolę w wykorzystywaniu unii rynków kapitałowych, będącego elementem wprowadzania w życie porozumienia paryskiego, do wspierania rozwijającego się rynku zrównoważonych odpowiedzialnych inwestycji przez promowanie zrównoważonych inwestycji,

35.  wzywa Komisję do wzmożenia działań przeciwko dyskryminacji z powodu miejsca zamieszkania na europejskim rynku detalicznych usług finansowych oraz do uzupełnienia w koniecznym zakresie planowanych ogólnych propozycji zniesienia nieuzasadnionego blokowania geograficznego oraz dalszych inicjatyw ustawodawczych ukierunkowanych w szczególności na sektor finansowy, przy uwzględnieniu, że cena niektórych produktów i usług jest związana z pewną liczbą czynników (regulacyjnych lub geograficznych), które różnią się między sobą w poszczególnych państwach członkowskich;

36.  apeluje do Komisji – między innymi w oparciu o strukturę dyrektywy o rachunkach płatniczych oraz analizę sektora ubezpieczeń przeprowadzoną przez Europejski Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych – by stworzyła ustrukturyzowaną i łatwą w użyciu unijną porównywarkę internetową obejmującą większość lub całość segmentów rynku detalicznych usług finansowych; podkreśla, że narzędzia porównawcze muszą być precyzyjne i przydatne konsumentom oraz nie mogą koncentrować się wyłącznie na cenach produktów, ale muszą uwzględniać także ich jakość, zwracając uwagę, że porównywane mogą być jedynie podobne produkty;

37.  nawiązując między innymi do dyrektywy o rachunkach płatniczych, wzywa Komisję do zidentyfikowania zasad, praktyk i ich braku w odniesieniu do przenoszenia rachunków płatniczych na szczeblach krajowym i transgranicznym w odnośnych segmentach europejskiego rynku detalicznych usług finansowych oraz do przedstawienia spójnej i kompleksowej strategii ułatwiania konsumentom transgranicznego przenoszenia w obrębie całej UE;

38.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do wzmocnienia struktur alternatywnych metod rozwiązywania sporów (ADR) związanych z rynkiem detalicznych usług finansowych poprzez zadbanie o to, by organy do spraw ADR były rzeczywiście niezależne i by tym organom podlegały wszystkie podmioty na rynku, a także poprzez podejmowanie działań w celu zadbania o to, by sieć FIN-NET była skuteczniejsza i dobrze znana konsumentom; apeluje także do Komisji, aby po dokonaniu planowanej oceny wdrożenia zalecenia w sprawie zbiorowego dochodzenia roszczeń zbadała możliwość wprowadzenia europejskiego systemu zbiorowego dochodzenia roszczeń;

39.  zwraca się do Komisji o dokładniejsze zbadanie zawiłych i czasami wprowadzających w błąd praktyk stosowanych wobec konsumentów, którzy dokonują płatności kartą i wypłat z bankomatów obejmujących wymianę walut, a także do przedstawienia spójnego rozwiązania, które umożliwi konsumentom pełne zrozumienie i kontrolę sytuacji, także od strony praktycznej, w tym w odniesieniu do płatności związanych z rynkiem cyfrowym;

40.  przypomina Komisji, że instytucje finansowe wciąż praktykują wycofywanie z użycia kart płatniczych, gdy ich posiadacz przenosi się do innego państwa członkowskiego, i wzywa do podjęcia działań w tym zakresie, w tym do uczulenia na to organów krajowych;

41.  wzywa Komisję do wspierania wzajemnego uznawania i interoperacyjności technik identyfikacji cyfrowej bez uszczerbku dla poziomu bezpieczeństwa dotychczasowych systemów lub zdolności spełniania przez nie wymogów przewidzianych w unijnych ramach przeciwdziałania praniu pieniędzy; wzywa zatem Komisję i państwa członkowskie, by – przez przemyślane działania na rzecz wdrożenia rozporządzenia eIDAS oraz nowego prawodawstwa w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy – stworzyły ogólne środowisko łączące wysokie wymagania w zakresie bezpieczeństwa z uczciwymi i prostymi procedurami samodzielnej identyfikacji konsumentów przy poszanowaniu zasad ochrony danych osobowych, co powinno być całkowicie wykonalne; wzywa również Komisję i państwa członkowskie do wskazania i usunięcia przeszkód regulacyjnych utrudniających korzystanie z usług finansowych za pomocą podpisu elektronicznego oraz do ułatwienia transgranicznego onboardingu cyfrowego w całej UE;

42.  zwraca uwagę, że potencjalnie sprzyjający transformacji wpływ technologii zdecentralizowanej księgi rachunkowej wymaga zwiększenia zdolności regulacyjnych, aby na wczesnym etapie wskazać potencjalne zagrożenia systemowe i wyzwania w kontekście ochrony konsumentów; apeluje w związku z tym do Komisji o stworzenie horyzontalnej grupy zadaniowej, której zadaniem będzie ścisłe monitorowanie zagrożeń i pomoc w ich szybkim eliminowaniu;

43.  apeluje do Komisji, by w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi sporządziła plan utworzenia skoordynowanej sieci krajowych punktów kompleksowej obsługi zgodnie z koncepcją pojedynczych punktów kontaktowych, które będą wspierać przedsiębiorstwa świadczące detaliczne usługi finansowe chcące lepiej wykorzystać transgraniczne możliwości biznesowe;

44.  podkreśla, że należy zachęcać dostawców detalicznych usług finansowych do finansowania projektów związanych z innowacjami i ochroną środowiska; podkreśla, że można by rozważyć podejście podobne do podejścia opartego na współczynniku wsparcia MŚP;

45.  apeluje do Komisji, aby podjęła działania następcze w związku z wnioskiem EIOPA dotyczącym wspólnych ram oceny ryzyka i przejrzystości dla instytucji pracowniczych programów emerytalnych w celu sprzyjania stabilnemu systemowi w ramach drugiego filaru w całej Unii i porównywalności systemów, a także w celu lepszego zrozumienia korzyści i zagrożeń dla konsumentów przez organy regulacyjne, nadzorcze i przez samych konsumentów;

46.  wzywa Komisję do rozważenia nowych podejść, które mogłyby zapewnić przedsiębiorstwom większą elastyczność regulacyjną umożliwiającą eksperymentowanie i wprowadzanie innowacji przy jednoczesnym zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony konsumentów i bezpieczeństwa;

47.  zwraca się do Komisji o przedstawienie wniosku ustawodawczego dotyczącego utworzenia „rachunku oszczędnościowego UE”, aby uwolnić finansowanie długoterminowe i wesprzeć transformację ekologiczną w Europie;

48.  wzywa Komisję do wyjaśnienia, jak należy stosować zasady dobra ogólnego, które mogą być obecnie wykorzystywane zastępczo przez państwa członkowskie w celu blokowania dostępu nowych produktów do ich rynków, oraz do wzmocnienia europejskich urzędów nadzoru, aby stały się aktywnym mediatorem między państwami członkowskimi w przypadku sprzecznych wykładni tych przepisów;

Perspektywa długoterminowa

49.  zwraca się do Komisji o dalsze zbadanie wykonalności, adekwatności, korzyści i kosztów usunięcia istniejących przeszkód w świadczeniu transgranicznych usług finansowych i zapewnienie w ten sposób możliwości przenoszenia na szczeblu krajowym i transgranicznym w różnych segmentach rynku detalicznych usług finansowych (przykładowo w odniesieniu do indywidualnych produktów emerytalnych i ubezpieczeniowych);

50.  podkreśla, że dyrektywa w sprawie kredytów hipotecznych jest obecnie transponowana do przepisów krajowych państw członkowskich lub jest w trakcie wdrażania; zachęca Komisję, by uważnie monitorowała transpozycję i wdrażanie tej dyrektywy oraz by przeanalizowała skutki tej dyrektywy dla rynku detalicznych usług finansowych; przypomina, że nadal istnieją istotne bariery utrudniające stworzenie solidniejszego jednolitego rynku kredytów hipotecznych i konsumpcyjnych; zachęca zatem Komisję do dalszych działań przy równoczesnym zapewnieniu stabilności finansowej, równowagi między ochroną prywatności i ochrony danych a poprawą transgranicznego dostępu do lepiej skoordynowanych baz danych kredytowych oraz przy zagwarantowaniu, że w związku z udzielaniem kredytów nie dojdzie więcej do sytuacji, w których konsumenci zostają nadmiernie narażeni na ryzyka kursowe;

51.  wzywa Komisję, by wraz z państwami członkowskimi przeanalizowała wdrażanie i skutki unijnych przepisów dotyczących detalicznych usług finansowych; wzywa Komisję i państwa członkowskie, by przeprowadziły szczegółową analizę barier prawnych i wciąż istniejących przeszkód utrudniających działalność transgraniczną i ukończenie tworzenia unijnego rynku detalicznych usług finansowych; podkreśla, że w analizie tej należy uwzględnić specyfikę MŚP;

52.  apeluje do Komisji o zbadanie, jakie dane są potrzebne kredytodawcom, by umożliwić im dokonanie oceny zdolności kredytowej klientów, i o przedstawienie – w oparciu o tę analizę – wniosków dotyczących uregulowania tego procesu oceny; wzywa Komisję do dalszego badania obecnych praktyk biur informacji kredytowej w zakresie gromadzenia i przetwarzania danych oraz obrotu danymi konsumentów, aby zadbać o to, by praktyki te były odpowiednie i nie naruszały praw konsumentów; wzywa Komisję do rozważenia, w stosownych przypadkach, działań w tym obszarze;

53.  zwraca się do państw członkowskich o dopilnowanie, by komunikacja i sprzedaż cyfrowa związana z detalicznymi usługami finansowymi były dostępne dla osób niepełnosprawnych, w tym za pośrednictwem stron internetowych i plików w formacie umożliwiającym ich pobranie; opowiada się za tym, aby wszystkie detaliczne usługi finansowe zostały w pełni objęte zakresem dyrektywy dotyczącej wymogów dostępności produktów i usług (europejski akt w sprawie dostępności);

54.  z zadowoleniem przyjmuje prace zmierzające do większej przejrzystości w ustalaniu cen za usługi wynajmu samochodów, w tym za sprzedaż dodatkowych ubezpieczeń, i innych opłat; podkreśla, że wszystkie opłaty lub należności – niezależnie od tego, czy wymagane czy opcjonalne – związane z wynajmem pojazdu powinny być uwidocznione w wyraźny i wyróżniający się sposób na stronie internetowej wypożyczalni samochodów lub porównywarki internetowej; przypomina Komisji o potrzebie egzekwowania dyrektywy o nieuczciwych praktykach handlowych oraz z zadowoleniem przyjmuje nowe wytyczne dotyczące wdrażania, przyjęte niedawno w związku ze zmianami technologicznymi;

55.  przypomina prace wykonane w związku z rozporządzeniem w sprawie agencji ratingowych; zwraca się do Komisji, by dokonała przeglądu skutków takich przepisów w kontekście produktów sprzedawanych konsumentom detalicznym;

56.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.

(1)

Dz.U. L 133 z 22.5.2008, s. 66.

(2)

Dz.U. L 266 z 9.10.2009, s. 11.

(3)

Dz.U. L 60 z 28.2.2014, s. 34.

(4)

Dz.U. L 173 z 12.6.2014, s. 349.

(5)

Dz.U. L 257 z 28.8.2014, s. 73.

(6)

Dz.U. L 257 z 28.8.2014, s. 186.

(7)

Dz.U. L 257 z 28.8.2014, s. 214.

(8)

Dz.U. L 352 z 9.12.2014, s. 1.

(9)

Dz.U. L 123 z 19.5.2015, s. 1.

(10)

Dz.U. L 337 z 23.12.2015, s. 35.

(11)

Dz.U. L 26 z 2.2.2016, s. 19.

(12)

Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0228.


UZASADNIENIE

Mając na uwadze inicjatywę w sprawie detalicznych usług finansowych sprawozdawca jest zdania, że Komisja postąpiła właściwie. Procedura ta stanowi właściwą drogę. Zielona księga została przedstawiona we właściwym czasie, za czym przemawiają przynajmniej trzy argumenty:

Po pierwsze, jeżeli chcemy, by nowe prawo dobrze sprawdziło się w kontekście tak szybko zmieniającego się rynku, musimy być aktywni tu i teraz: na kolejnych etapach cyklu ustawodawczego. To jest kluczowy aspekt zielonej księgi. Musimy dopilnować, by środki drugiego szczebla były dopasowane i przydatne. Musimy uważnie monitorować wdrażanie na szczeblu krajowym. Musimy przygotować się do odpowiedniej oceny już od samego początku. Ważne jest rozpoznanie rzeczywistych problemów oraz możliwości na jak najwcześniejszym etapie. Zielona księga porusza szereg punktów, w których aktualnie wprowadzane prawodawstwo może zyskać na uzupełnieniu w kolejnych latach. Aby tak się stało, musimy stale znać aktualny stan rzeczy. Generalnie inicjatywa Komisji prezentuje dynamiczne podejście do tworzenia polityki, co wydaje się być nieodzowne w tej dziedzinie.

Po drugie, raczej nie ma wątpliwości co do tego, że w ostatnich latach udało się wiele zdziałać, ale wciąż pozostaje sporo do zrobienia. Póki co nie posunęliśmy się zbyt daleko w budowie jednolitego rynku detalicznych usług finansowych. Co się tyczy większości detalicznych produktów finansowych, wciąż mamy 28 różnych, a przy tym niezbyt konkurencyjnych rynków krajowych. Działalność transgraniczna jest wciąż ograniczona z uwagi na mnóstwo istniejących barier. To zła wiadomość dla klientów, innowacyjnych przedsiębiorstw oraz funkcjonowania całej gospodarki europejskiej. Istnieje ogromny potencjał, którego jeszcze nie wykorzystaliśmy.

Po trzecie, zielona księga pojawiła się we właściwym czasie również dlatego, że digitalizacja otwiera właśnie w szybkim tempie nowe możliwości. O ile zostanie odpowiednio uregulowana, digitalizacja może stanowić bodziec potrzebny do zniesienia owych transgranicznych barier. Obecnie istnieje realna szansa na powiązanie podmiotów finansowych prowadzących działalność w różnych miejscach Europy z konsumentami zamieszkującymi na całym jej obszarze. Pojawiło się okno możliwości jednolitego rynku, którego nie należy przegapić.

W tych uwarunkowaniach występują też istotne wyzwania, którym należy stawić czoła, by posunąć naprzód realizację programu detalicznych usług finansowych.

Jednym z takich wyzwań jest zwiększenie możliwości gromadzenia i analizy danych na szczeblu UE. Choć sporo pomysłów zawartych w zielonej księdze brzmi obiecująco, to większość z nich należy poprzeć szerokimi oraz odpowiednimi informacjami praktycznymi, nim będzie można przystąpić do procesu ustawodawczego. Ogólne spostrzeżenie jest takie, że oceny skutków przeprowadzane przez Komisję mogłyby czasami mieć mocniejsze podstawy empiryczne.

Innym wyzwaniem jest praktyczne funkcjonowanie identyfikacji. W nadchodzących latach należy zrobić w tej kwestii o wiele więcej. Obecnie problemy z identyfikacją stwarzają rozmaite przeszkody w rozwoju nowych usług w wielu sytuacjach transgranicznych. Technologie uwierzytelniania również należą do zakresu tego zagadnienia. Trzeba działać w sposób skoordynowany. Należy zgrać wykładnię przepisów dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy ze ściślejszymi europejskimi ramami bezpiecznej i skutecznej identyfikacji. Jest to niełatwe zadanie, ale trzeba je wykonać.

Kolejnym wyzwaniem jest stworzenie i utrzymanie równych warunków działania. Nowa inicjatywa ustawodawcza na podstawie zielonej księgi musi być w możliwie jak największym stopniu neutralna względem technologii oraz modeli biznesowych. To jedyna uzasadniona i zrównoważona droga do celu na tym szybko rozwijającym się rynku. O tym, kto osiąga sukces, a kto poniesie porażkę na rynku, nie powinni decydować politycy, ale konsumenci faktycznie korzystający z danych produktów finansowych.

Należy również zwrócić uwagę na konieczność zapewnienia, by nie miało miejsca niepotrzebne lub niesprawiedliwe różnicowanie państw należących oraz nienależących do strefy euro. Aby jednolity rynek mógł stać się naprawdę skuteczny, należy zachować jego niepodzielność również i na tym istotnym polu.

Ostatnim wyzwaniem jest zapewnienie pełnego włączenia. Wykluczenie finansowe jest powszechnym i poważnym problemem w Europie. Kiedy ktoś nie jest w stanie uzyskać sensownego dostępu przynajmniej do podstawowych usług finansowych, jego życie staje się naprawdę trudne. Przy prowadzeniu wszelkich działań w sferze detalicznych usług finansowych musimy zachować perspektywę włączenia społecznego. Ogólnym i spójnym celem musi pozostać ograniczenie wykluczenia. Nowa dyrektywa o rachunkach płatniczych, która ma być w pełni wdrożona tej jesieni, przyznaje każdemu konsumentowi prawo do podstawowego rachunku płatniczego. Choć jest to ważny krok w dobrym kierunku, przed nami jeszcze długa droga. Należy zrobić o wiele więcej.

Czeka nas jeszcze wiele pracy. Tworzenie sprawnego jednolitego rynku detalicznych usług finansowych to projekt niemały. Jednocześnie bez wątpienia jest on wart wysiłków. Stanowi bowiem wyraźny przykład tworzenia unijnej wartości dodanej.


OPINIA Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów (19.7.2016)

dla Komisji Gospodarczej i Monetarnej

w sprawie zielonej księgi w sprawie detalicznych usług finansowych

(2016/2056(INI))

Sprawozdawca komisji opiniodawczej: Sergio Gutiérrez Prieto

WSKAZÓWKI

Komisja Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów zwraca się do Komisji Gospodarczej i Monetarnej, jako komisji przedmiotowo właściwej, o uwzględnienie w końcowym tekście projektu rezolucji następujących wskazówek:

1.  z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji, gdyż cyfryzacja, zmniejszenie fragmentacji rynku i wzmocnienie pozycji konsumentów są kluczowe dla stworzenia rzeczywistego jednolitego rynku dla detalicznych usług finansowych;

2.  zgadza się z Komisją, że brak transgranicznych usług finansowych jest poważnym problemem i może szkodzić interesom konsumentów i przedsiębiorstw, a także osłabiać funkcjonowanie jednolitego rynku; popiera wszystkie działania mające na celu znalezienie nowych sposobów ożywienia w praktyce jednolitego rynku detalicznych usług finansowych i wzywa Komisję do zagwarantowania prawidłowego wdrożenia i egzekwowania przepisów dotyczących detalicznych usług finansowych;

3.  zauważa, że aby pobudzić gospodarkę dzielenia się, szczególnie ważne jest usunięcie barier transgranicznych w sektorze ubezpieczeń;

4.  przypomina, że w odpowiedzi na kryzys finansowy usługi finansowe – w tym niektóre detaliczne usługi finansowe – były w ciągu ostatnich pięciu lat przedmiotem szeroko zakrojonych działań ustawodawczych / działalności ustawodawczej zmierzających do zwiększenia solidności i przejrzystości produktów i usług finansowych oraz że kilka środków ustawodawczych dopiero niedawno zostało przetransponowanych lub są one ciągle na etapie transpozycji i wdrażania; zachęca Komisję do zapewnienia właściwej transpozycji i wdrożenia niedawno przyjętych przepisów, przeprowadzenia analizy wpływu wszystkich przepisów odnoszących się do sektora detalicznych usług finansowych oraz uwzględnienia tej analizy przy ocenianiu, czy potrzebne są dalsze przepisy;

5.  ubolewa nad faktem, że przedsiębiorstwa chcące rozwijać działalność transgraniczną nadal napotykają liczne trudności; podkreśla, że – jak przedstawiono w zielonej księdze – bariery uniemożliwiające sprzedaż detalicznych produktów finansowych za granicę i brak sprzedaży transgranicznej występują najczęściej nie na szczeblu europejskim, lecz są zazwyczaj spowodowane przepisami krajowymi, w tym krajowymi wymogami dotyczącymi ustanowienia siedziby lub zarejestrowania się w państwie członkowskim, w którym mieszka konsument, albo podziałem jednolitego rynku na rynki krajowe, oraz że bariery te nie mogą zostać rozwiązane przez samą branżę;

6.  wzywa Komisję do przeprowadzenia szczegółowego badania i analizy zarówno krajowych, jak i transgranicznych przeszkód i nadal istniejących barier w transakcjach transgranicznych oraz do urzeczywistnienia jednolitego rynku w sektorze finansowym w celu zidentyfikowania przyczyn istniejącej segmentacji rynku i dyskryminacji cenowej, a także zalecenia środków, które respektując swobodę zawierania umów mogłyby zostać wprowadzone w celu zachęcenia instytucji finansowych do konkurowania poza granicami krajowymi i zakwestionowania bieżących krajowych struktur cenowych;

7.  podkreśla, że szczególne zaniepokojenie budzi ciągły brak transgranicznej sprzedaży indywidualnej polisy od odpowiedzialności cywilnej w ubezpieczeniach pojazdów; zauważa, że ten brak konkurencji spowodował, iż niektórzy obywatele UE płacą za taki sam model pojazdu stawki setki razy wyższe niż inni; choć rozumie, że ryzyko i koszty są czynnikami uwzględnianymi w cenie, zauważa, iż nie są one wystarczające do wyjaśnienia takiej fragmentacji cen w Europie; zwraca się do Komisji, by przyjęła sektorowy plan działania dotyczący europejskiego rynku indywidualnych ubezpieczeń pojazdów silnikowych, obejmujący zalecenia co do ogólnounijnych przepisów w zakresie funduszy gwarancyjnych, wskazówki co do wykorzystania danych z systemu bonus-malus w przypadku, gdy obywatel UE przenosi się do innego państwa członkowskiego, a także inne możliwe działania potrzebne do stworzenia rzeczywistego jednolitego rynku ubezpieczeń pojazdów;

8.  z zadowoleniem przyjmuje duży potencjał, jaki oferuje transformacja cyfrowa usług finansowych, innowacje technologiczne oraz powstawanie nietradycyjnych przedsiębiorstw działających w branży technologii finansowych; zauważa, że taki rozwój sytuacji wywołuje zmianę sposobu interakcji między detalistami a konsumentami; wzywa Komisję do oceny obecnego ustawodawstwa europejskiego w kontekście digitalizacji i potrzeb społeczeństwa cyfrowego, aby cyfryzacja zapewniała lepszy dostęp do rynku dla wszystkich rodzajów przedsiębiorstw, w tym na równych zasadach MŚP i firmom z obszaru technologii finansowej, a także uczciwą konkurencję między różnymi podmiotami w celu dania konsumentom większych możliwości wyboru i przyczynienia się do obniżenia cen i poprawy jakości usług finansowych w UE, zapewniając jednocześnie wysoki poziom ochrony konsumentów i bezpieczeństwa cybernetycznego;

9.  zwraca uwagę na coraz większą liczbę nowych rodzajów usługodawców działających na tym rynku; uważa, że może to przynieść znaczące korzyści konsumentom, o ile towarzyszyć temu będą odpowiednie ramy prawodawcze mające na celu zagwarantowanie uczciwej konkurencji oraz wysokiego poziomu bezpieczeństwa i przejrzystości;

10.  jest zdania, że instytucje UE powinny dysponować odpowiednimi procedurami zarządzania i kontroli w odniesieniu do nowych rodzajów produktów finansowych; zwraca uwagę na fakt, że wszelkie innowacyjne produkty na rynku usług finansowych niosą ze sobą nieprzewidywalne skutki dla konsumentów, rynku i systemu jako całości; uważa, że w tych okolicznościach władze powinny uzależniać prowadzenie takiej działalności od odpowiedniego nadzoru;

11.  podkreśla, że większe zaufanie konsumentów do usług finansowych jest konieczne, ponieważ utrzymuje się na niskim poziomie zwłaszcza w odniesieniu do produktów finansowych charakteryzujących się wysokim ryzykiem różnic kursowych, i apeluje do Komisji o zapewnienie pełnego wdrożenia obowiązujących środków zmierzających do poprawy edukacji finansowej i wiedzy o finansach oraz wprowadzenie tam, gdzie jest to konieczne, dodatkowych środków, które umożliwią konsumentom podejmowanie świadomych decyzji, zwiększą przejrzystość tych produktów, usuną bariery utrudniające konsumentom zmianę produktu oraz zlikwidują nieuzasadnione koszty związane z produktem lub odstąpieniem od niego; podkreśla, że przed zawarciem umowy konsumenci powinni rutynowo otrzymywać formularze europejskiego znormalizowanego arkusza informacyjnego (ESIS) i standardowego europejskiego arkusza informacyjnego dotyczącego kredytu konsumenckiego jako element wyceny kredytu, pożyczki czy hipoteki;

12.  jest zdania, że narzędzia, które pozwalają na porównanie cen i jakości różnych usług finansowych, mogą znacznie poprawić przejrzystość i porównywalność różnych produktów finansowych, zmniejszyć różnice cenowe i ostatecznie ułatwić konsumentom dokonywanie lepszych i bardziej świadomych wyborów; apeluje do Komisji, aby zadbała o to, by niezbędne narzędzia porównawcze były dokładne, porównując produkty i usługi, które są porównywalne w wielu jurysdykcjach, oraz by współpracowała z detalistami, MŚP, organizacjami konsumentów i innymi zainteresowanymi podmiotami w celu stworzenia niezależnej pan-europejskiej strony internetowej do porównywania najczęściej sprzedawanych produktów usług finansowych;

13.  z zadowoleniem przyjmuje prace różnych europejskich agencji chroniących interesy konsumentów w sektorze finansowym; podkreśla jednak konieczność lepszej współpracy między tymi agencjami, aby zwiększyć efektywność i unikać powielania zadań;

14.  wzywa państwa członkowskie do jak najszybszej pełnej transpozycji i wdrożenia dyrektywy w sprawie kredytów hipotecznych (MCD), dyrektywy w sprawie rachunków płatniczych (PAD), dyrektywy w sprawie dystrybucji ubezpieczeń (IDD) oraz drugiej dyrektywy w sprawie rynków instrumentów finansowych (MiFID II), zwłaszcza w odniesieniu do wymogów dotyczących informowania konsumentów i środków ochrony;

15.  podkreśla rolę, jaką odgrywają Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (EUNB), Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA) i Europejski Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych (EIOPA), zapewniając ochronę konsumentów produktów finansowych; zwraca się do Komisji o dopilnowanie, aby urzędy te były niezależne i posiadały narzędzia niezbędne do wykonywania ich misji oraz ubolewa z powodu cięć budżetowych, które spowodowały ograniczenie ich programów prac;

16.  podkreśla, że każdy nowy wniosek Komisji powinien opierać się na prawidłowych i dokładnych danych;

17.  uważa, że nieuzasadniona dyskryminacja ze względu na miejsce zamieszkania, a także występujące między państwami członkowskimi nieuzasadnione różnice w cenach popularnych detalicznych produktów finansowych oraz nieuczciwe i nieuzasadnione praktyki blokowania geograficznego tych produktów wymagają podjęcia pilnych działań;

18.  podkreśla, że możliwość przenoszenia produktów jest niezbędnym elementem rzeczywistego jednolitego rynku detalicznych usług finansowych, zwłaszcza w odniesieniu do przenoszenia uprawnień emerytalnych i prywatnego ubezpieczenia zdrowotnego; wzywa w związku z tym Komisję, aby zaproponowała środki gwarantujące możliwość transgranicznego przenoszenia oraz harmonizujące prawa i obowiązki przedsiębiorstw i konsumentów w tym sektorze w całej UE;

19.  zwraca uwagę, że rosnąca liczba transakcji transgranicznych powoduje wzrost popytu na prywatne dane finansowe, takie jak dane dotyczące wypłacalności w ramach umów prywatnych, i podkreśla potrzebę lepszej wymiany informacji oraz przyjęcia wspólnych przepisów w odniesieniu do tego rodzaju wymiany informacji, zgodnie z przepisami w zakresie ochrony danych;

20.  wzywa do usunięcia przeszkód w dostarczaniu produktów i usług finansowych na odległość, przy jednoczesnym zagwarantowaniu wysokiego poziomu ochrony i bezpieczeństwa konsumentów; z zadowoleniem przyjmuje coraz powszechniejsze korzystanie z podpisu elektronicznego w ramach rozporządzenia eIDAS i zwraca uwagę, że należy wspierać wzajemne uznawanie i interoperacyjność technik identyfikacji cyfrowej w sektorze prywatnym w UE, bez uszczerbku dla poziomu bezpieczeństwa dotychczasowych systemów; wzywa Komisję, by propagowała stosowanie identyfikacji elektronicznej jako środka identyfikacji na odległość, który spełnia obecne wymogi bezpieczeństwa; zwraca się do państw członkowskich, aby dopilnowały, żeby podpis elektroniczny stal się normą w transakcjach i umowach dotyczących usług finansowych;

21.  zauważa, że konieczne jest przestrzeganie swobody zawierania umów, jaką dysponują instytucje finansowe i która pozwala im oferować usługi w wymiarze transgranicznym, gdyż usługodawcy powinni zachować możliwość decydowania o tym, jakie kategorie klientów i rynków są właściwe dla ich modelu biznesowego;

22.  podkreśla znaczenie dostępności mechanizmu pozasądowego rozstrzygania sporów (ADR) i internetowego rozstrzygania sporów (ODR), zwłaszcza w kontekście transgranicznym, gdyż skuteczne dochodzenie roszczeń jest kluczem do jednolitego rynku, MŚP i zaufania konsumentów; zaleca włączenie programu Fin-NET do struktur ADR i ODR, aby zwiększyć jego skuteczność i działanie służące skonsolidowaniu takich usług w punkcie kompleksowej obsługi konsumentów;

23.  zwraca się do państw członkowskich o dopilnowanie, aby cyfrowa łączność i sprzedaż związane z detalicznymi usługami finansowymi były dostępne dla osób niepełnosprawnych, w tym za pośrednictwem stron internetowych i w dającym się pobrać formacie plików; opowiada się za tym, aby wszystkie detaliczne usługi finansowe zostały w pełni objęte zakresem dyrektywy dotyczącej wymogów dostępności produktów i usług (europejski akt w sprawie dostępności);

24.  wzywa Komisję do przedstawienia planu działania w obszarze detalicznych usług finansowych.

25.  zwraca się do Komisji, by oceniła skutki wniosku zakazującego pobierania wszelkich opłat lub należności związanych z wysłaniem lub otrzymaniem SEPA lub krajowych przekazów pieniężnych oraz możliwe korzyści dla konsumentów europejskich;

26.  z zadowoleniem przyjmuje prace mające przynieść większą przejrzystość ustalania cen za usługi wynajmu samochodów, w tym za sprzedaż dodatkowych ubezpieczeń, i innych opłat; podkreśla, że wszystkie opłaty lub należności – niezależnie od tego, czy wymagane, czy opcjonalne – związane z wynajmem pojazdu powinny być uwidocznione w wyraźny i wyróżniający się sposób na stronie internetowej wypożyczalni samochodów lub porównywarki internetowej; przypomina Komisji o potrzebie egzekwowania dyrektywy o nieuczciwych praktykach handlowych oraz z zadowoleniem odnosi się do nowych wytycznych dotyczących wdrażania, przyjętych niedawno w związku ze zmianami technologicznymi;

27.  przypomina prace wykonane w związku z rozporządzeniem w sprawie agencji ratingowych; zwraca się do Komisji, by dokonała przeglądu skutków takich przepisów w kontekście produktów sprzedawanych konsumentom detalicznym;

28.  popiera wprowadzenie systemu w pełni przenoszonych numerów rachunków bankowych, który zastąpiłby obecny system SEPA, wiążący konsumenta z jedną instytucją przez połączenie IBAN z ustalonym kodem BIC/SWIFT; wzywa Komisję, by zgłosiła wniosek umożliwiający przenoszenie numerów rachunków bankowych i uważa, że przenoszenie powinno być możliwe przynajmniej między instytucjami w danym państwie członkowskim;

WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGOW KOMISJI OPINIODAWCZEJ

Data przyjęcia

14.7.2016

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

30

1

2

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Carlos Coelho, Sergio Gaetano Cofferati, Nicola Danti, Vicky Ford, Ildikó Gáll-Pelcz, Evelyne Gebhardt, Maria Grapini, Sergio Gutiérrez Prieto, Robert Jarosław Iwaszkiewicz, Liisa Jaakonsaari, Jiří Maštálka, Eva Paunova, Jiří Pospíšil, Virginie Rozière, Christel Schaldemose, Andreas Schwab, Olga Sehnalová, Ivan Štefanec, Catherine Stihler, Richard Sulík, Róża Gräfin von Thun und Hohenstein, Mylène Troszczynski, Anneleen Van Bossuyt, Marco Zullo

Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego

Jan Philipp Albrecht, Pascal Arimont, Kaja Kallas, Julia Reda, Ulrike Trebesius, Lambert van Nistelrooij, Kerstin Westphal

Zastępcy (art. 200 ust. 2) obecni podczas głosowania końcowego

Gesine Meissner, Lieve Wierinck


WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGOW KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ

Data przyjęcia

11.10.2016

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

47

7

3

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Gerolf Annemans, Pervenche Berès, Udo Bullmann, Esther de Lange, Fabio De Masi, Anneliese Dodds, Jonás Fernández, Sven Giegold, Neena Gill, Roberto Gualtieri, Brian Hayes, Gunnar Hökmark, Danuta Maria Hübner, Cătălin Sorin Ivan, Petr Ježek, Barbara Kappel, Othmar Karas, Georgios Kyrtsos, Philippe Lamberts, Werner Langen, Bernd Lucke, Olle Ludvigsson, Ivana Maletić, Fulvio Martusciello, Marisa Matias, Costas Mavrides, Bernard Monot, Luděk Niedermayer, Stanisław Ożóg, Dimitrios Papadimoulis, Sirpa Pietikäinen, Pirkko Ruohonen-Lerner, Alfred Sant, Molly Scott Cato, Pedro Silva Pereira, Theodor Dumitru Stolojan, Kay Swinburne, Michael Theurer, Ramon Tremosa i Balcells, Ernest Urtasun, Marco Valli, Tom Vandenkendelaere, Cora van Nieuwenhuizen, Miguel Viegas, Beatrix von Storch, Jakob von Weizsäcker, Pablo Zalba Bidegain, Sotirios Zarianopoulos

Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego

Alain Cadec, Ashley Fox, Sophia in ‘t Veld, Thomas Mann, Emmanuel Maurel, Siôn Simon, Joachim Starbatty, Tibor Szanyi, Romana Tomc

Informacja prawna