Procedura : 2016/2222(INI)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury : A8-0066/2017

Teksty złożone :

A8-0066/2017

Debaty :

PV 03/04/2017 - 19
CRE 03/04/2017 - 19

Głosowanie :

PV 04/04/2017 - 7.3
Wyjaśnienia do głosowania

Teksty przyjęte :

P8_TA(2017)0098

SPRAWOZDANIE     
PDF 801kWORD 98k
17.3.2017
PE 593.850v02-00 A8-0066/2017

w sprawie oleju palmowego i wylesiania lasów deszczowych

(2016/2222(INI))

Komisja Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności

Sprawozdawczyni: Kateřina Konečná

PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
 UZASADNIENIE
 OPINIA Komisji Rozwoju
 OPINIA Komisji Handlu Międzynarodowego
 OPINIA Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi
 WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGOW KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ
 GŁOSOWANIE KOŃCOWE W KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ W FORMIE GŁOSOWANIA IMIENNEGO

PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie oleju palmowego i wylesiania lasów deszczowych

(2016/2222(INI))

Parlament Europejski,

–  uwzględniając cele zrównoważonego rozwoju ONZ na lata 2015–2030,

–  uwzględniając porozumienie paryskie osiągnięte podczas 21. sesji Konferencji Stron Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w Sprawie Zmian Klimatu (COP21),

–  uwzględniając sprawozdanie techniczne Komisji 2013-063 zatytułowane „Wpływ europejskiej konsumpcji na wylesianie”,

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 17 października 2008 r. zatytułowany „Podjęcie wyzwań związanych z wylesianiem i degradacją lasów w celu przeciwdziałania zmianom klimatycznym i utracie różnorodności biologicznej” (COM(2008)0645),  

–  uwzględniając deklarację amsterdamską z dnia 7 grudnia 2015 r. zatytułowaną „W kierunku zaprzestania wylesiania w ramach łańcuchów towarów rolnych obejmujących państwa europejskie”, w której wyrażono poparcie dla w pełni zrównoważonego łańcucha dostaw oleju palmowego do 2020 r. oraz dla zakończenia nielegalnego wylesiania do 2020 r.,

–  uwzględniając obietnicę wsparcia rządowego dla planu pełnego zrównoważenia przemysłu oleju palmowego do 2020 r. złożoną przez pięć państw członkowskich, które podpisały deklarację amsterdamską: Danię, Niemcy, Francję, Zjednoczone Królestwo i Holandię,

–  uwzględniając europejską strategię na rzecz niskoemisyjnej mobilności z lipca 2016 r. i wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych (wersja przekształcona) z dnia 30 listopada 2016 r.,

–  uwzględniając zlecone i sfinansowane przez Komisję studium z dnia 4 października 2016 r. zatytułowane „The land use change impact of biofuels consumed in the EU: Quantification of area and greenhouse gas impacts” [„Wpływ zużycia biopaliw w UE na zmianę użytkowania gruntów: kwantyfikacja obszaru i wpływu gazów cieplarnianych”],

–  uwzględniając sprawozdanie zatytułowane „Globiom: the basis for biofuel policy post-2020” [„Globiom: podstawa polityki w zakresie biopaliw po 2020 r.”],

–  uwzględniając sprawozdanie specjalne Trybunału Obrachunkowego nr 18/2016 w sprawie unijnego systemu certyfikacji zrównoważonych ekologicznie biopaliw,

–  uwzględniając Konwencję o różnorodności biologicznej ONZ,

–  uwzględniając Konwencję o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES),

–  uwzględniając protokół z Nagoi do Konwencji o różnorodności biologicznej dotyczący dostępu do zasobów genetycznych oraz sprawiedliwego i równego podziału korzyści wynikających z ich wykorzystania, który został przyjęty w dniu 29 października 2010 r. w Nagoi (Japonia), a wszedł w życie w dniu 12 października 2014 r.,

–  uwzględniając unijną strategię ochrony różnorodności biologicznej na okres do 2020 r. i jej śródokresowy przegląd(1),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 2 lutego 2016 r. w sprawie śródokresowego przeglądu unijnej strategii ochrony różnorodności biologicznej(2),

–  uwzględniając Światowy Kongres Ochrony Przyrody (World Conservation Congress) zorganizowany w 2016 r. na Hawajach przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody i jego wniosek 066 w sprawie złagodzenia wpływu poszerzania uprawy palmy olejowej i powiązanej działalności na różnorodność biologiczną,

–  uwzględniając Deklarację praw ludów tubylczych ONZ,

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności oraz opinie Komisji Rozwoju, Komisji Handlu Międzynarodowego oraz Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi (A8-0066/2017),

A.  mając na uwadze, że Unia Europejska ratyfikowała porozumienie paryskie i powinna odgrywać podstawową rolę w osiąganiu wyznaczonych celów w zakresie walki ze zmianą klimatu, ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju;

B.  mając na uwadze, że UE odegrała ważną rolę w kształtowaniu celów zrównoważonego rozwoju, które blisko wiążą się z kwestią oleju palmowego (cele nr 2, 3, 6, 14, 16 i 17, a zwłaszcza 12, 13 i 15);

C.  mając na uwadze, że zgodnie z agendą na rzecz zrównoważonego rozwoju do 2030 r. UE zobowiązała się wspierać wdrażanie zrównoważonego gospodarowania wszelkiego rodzaju lasami, zatrzymać wylesianie, odnawiać zniszczone lasy i znacznie zwiększyć zalesianie i ponowne zalesianie na całym świecie do 2020 r.; mając na uwadze, że zgodnie z agendą na rzecz zrównoważonego rozwoju do 2030 r. UE zobowiązała się również do zapewnienia zrównoważonej zrównoważonych wzorców konsumpcji i produkcji, do zachęcania przedsiębiorstw do przyjęcia zrównoważonych praktyk i włączenia informacji o zrównoważoności do ich cyklu sprawozdawczego oraz do promowania zrównoważonych praktyk w zakresie zamówień publicznych zgodnie z polityką krajową i priorytetami globalnymi do 2020 r.;

D.  mając na uwadze, że istnieje wiele czynników prowadzących do globalnego wylesiania, w tym produkcja towarów rolnych takich jak soja, wołowina, kukurydza i olej palmowy;

E.  mając na uwadze, że niemal połowa (49 %) niedawnego wylesiania w strefie tropikalnej wynika z nielegalnej wycinki na potrzeby rolnictwa komercyjnego, a zniszczenia te spowodowane są popytem z zagranicy na towary rolne takie jak olej palmowy, wołowina, soja, a także na produkty drzewne; mając na uwadze, że według szacunków nielegalne przekształcanie lasów tropikalnych w grunty dla rolnictwa komercyjnego powoduje powstanie 1,47 gigaton dwutlenku węgla rocznie, co odpowiada 25 % rocznych emisji z paliw kopalnych w UE(3);

F.  mając na uwadze, że w 2015 r. w Indonezji i na Borneo odnotowano najbardziej dotkliwe pożary lasów od prawie dwóch dekad, do czego przyczyniły się globalna zmiana klimatu, zmiana użytkowania gruntów i wylesianie; mając na uwadze, że w przyszłości w tych regionach skrajnie suche warunki pogodowe mogą występować coraz częściej, o ile nie zostaną podjęte skoordynowane działania w celu zapobiegania pożarom;

G.  mając na uwadze, że pożary lasów w Indonezji i na Borneo naraziły 69 milionów ludzi na szkodliwe dla zdrowia zanieczyszczenie powietrza i są przyczyną tysięcy przedwczesnych zgonów;

H.  mając na uwadze, że pożary w Indonezji zwykle są spowodowane karczowaniem gruntów pod plantacje palmy olejowej i inne użytkowanie rolnicze; mając na uwadze, że 52 % pożarów w Indonezji w 2015 r. miało miejsce na bogatych w węgiel torfowiskach, przez co Indonezja dołączyła do państw ponoszących największą odpowiedzialność za ocieplenie na świecie(4);

I.  mając na uwadze, że brak dokładnych map koncesji na uprawę palmy olejowej oraz publicznych rejestrów gruntów w wielu krajach produkujących utrudnia ustalenie odpowiedzialności za pożary lasów;

J.  mając na uwadze, że Unia Europejska zgodziła się na mocy deklaracji nowojorskiej w sprawie lasów „pomóc w osiągnięciu celu sektora prywatnego, jakim jest wyeliminowanie wylesiania z produkcji towarów rolnych, takich jak olej palmowy, soja, papier i wyroby z mięsa wołowego, nie później niż do roku 2020, przy czym odnotowano, że wiele przedsiębiorstw ma jeszcze bardziej ambitne cele”;

K.  mając na uwadze, że w 2008 r. UE zobowiązała się do ograniczenia wylesiania o co najmniej 50 % do roku 2020 i powstrzymania globalnej utraty powierzchni terenów zalesionych do roku 2030;

L.  mając na uwadze, że bezcenne ekosystemy tropikalne, pokrywające jedynie 7 % powierzchni Ziemi, są coraz bardziej zagrożone wylesianiem; mając na uwadze, że zakładanie plantacji palmy olejowej skutkuje ogromnymi pożarami lasów, wysychaniem rzek, erozją gleby, melioracją torfowisk, zanieczyszczaniem cieków wodnych i ogólną utratą różnorodności biologicznej, co prowadzi do zaniku podstawowych usług ekosystemowych i ma zasadniczy wpływ na klimat, zachowanie zasobów naturalnych i zachowanie środowiska Ziemi z myślą o obecnych i przyszłych jej mieszkańcach;

M.  mając na uwadze, że konsumpcja oleju palmowego i pochodnych produktów przetworzonych odgrywa zasadniczą rolę w oddziaływaniu unijnej konsumpcji na wylesianie w skali globalnej;

N.  mając na uwadze, że według przewidywań popyt na oleje roślinne będzie wzrastał(5), a prognozy wskazują, że do 2050 r. popyt na olej palmowy wzrośnie dwukrotnie(6); mając na uwadze, że aż 90 % wzrostu produkcji oleju palmowego w okresie od lat 70. do dzisiaj przypada na Indonezję i Malezję; mając ponadto na uwadze, że uprawa palmy olejowej rozwija się również w innych państwach azjatyckich, a także w Afryce i Ameryce Łacińskiej, gdzie wciąż zakłada się nowe plantacje i rozszerza te już istniejące, co prowadzić będzie do dalszego niszczenia środowiska; mając jednak na uwadze, że zastąpienie oleju palmowego innymi olejami roślinnymi wymagałoby większej powierzchni upraw;

O.  mając na uwadze, że rozpowszechnione wykorzystanie oleju palmowego wynika przede wszystkim z niskich kosztów tego produktu, które można osiągnąć dzięki zwiększaniu liczby plantacji palmy olejowej na obszarach wylesionych; mając ponadto na uwadze, że wykorzystanie oleju palmowego w sektorze spożywczym jest powiązane z niezrównoważonym modelem masowej produkcji i konsumpcji, który jest sprzeczny z wykorzystywaniem i promowaniem ekologicznych składników i produktów wysokiej jakości, które pochodzą z lokalnych rynków;

P.  mając na uwadze rosnące wykorzystanie oleju palmowego jako biopaliwa oraz w przetworzonej żywności (zawiera go już około 50 % pakowanych produktów);

Q.  mając na uwadze, że niektóre firmy handlujące olejem palmowym nie są w stanie udowodnić ponad wszelką wątpliwość, że olej palmowy w ich łańcuchu dostaw nie ma związku z wylesianiem, melioracją torfowisk lub zanieczyszczeniem środowiska i że wyprodukowano go z poszanowaniem podstawowych praw człowieka oraz odpowiednich norm społecznych;

R.  mając na uwadze, że Komisja, w ramach siódmego unijnego programu działań w zakresie środowiska, jest zobowiązana do oceny oddziaływania na środowisko unijnej konsumpcji produktów żywnościowych i nieżywnościowych w kontekście globalnym oraz, w stosownych przypadkach, opracowania wniosków dotyczących polityki w odpowiedzi na wyniki takich ocen i rozważenia opracowania planu działania Unii Europejskiej w sprawie wylesiania i degradacji lasów;

S.  mając na uwadze planowane przez Komisję badania nad wylesianiem i olejem palmowym;

T.  mając na uwadze, że nie jest znana całkowita emisja gazów cieplarnianych spowodowana zmianami użytkowania gruntów związanymi z uprawami palmy olejowej; mając na uwadze konieczność poprawy ocen naukowych w tym zakresie;

U.  mając na uwadze, że w krajach produkujących brak jest wiarygodnych danych dotyczących powierzchni gruntów przeznaczonych na uprawę palmy olejowej, zarówno tę zatwierdzoną, jak i tę niezatwierdzoną; mając na uwadze, że jest to przeszkoda stawiająca od początku pod znakiem zapytania działania służące certyfikowaniu oleju palmowego ze zrównoważonych upraw;

V.  mając na uwadze, że w 2014 r. sektor energii był odpowiedzialny za 60 % importu oleju palmowego do UE, przy czym 46 % importowanego oleju palmowego zużyto jako paliwo w transporcie (sześciokrotnie więcej niż w 2010 r.), a 15 % na wytwarzanie energii elektrycznej i cieplnej;

W.  mając na uwadze prognozy wskazujące, że do 2020 r. ilość gruntów, które zostaną na całym świecie przekształcone w uprawy palmy olejowej na potrzeby produkcji biodiesla, wyniesie 1 Mha (milion hektarów), z czego 0,57 Mha będzie pochodzić z lasów pierwotnych Azji Południowo-Wschodniej(7);

X.  mając na uwadze, że całkowita powierzchnia gruntów, których sposób użytkowania zmieniono wskutek regulacji unijnych dotyczących biopaliw do roku 2020, wynosi 8,8 Mha, w tym 2,1 Mha gruntów jest przekształcane w Azji Południowo-Wschodniej pod presją wynikającą z ekspansji plantacji palmy olejowej, z których połowa powstaje kosztem lasów tropikalnych i torfowisk;

Y.  mając na uwadze, że wylesianie lasów deszczowych niszczy siedliska przyrodnicze i zagraża przetrwaniu ponad połowy gatunków zwierząt na świecie i ponad dwóch trzecich gatunków roślin; mając na uwadze, że w lasach deszczowych żyją niektóre z najrzadszych gatunków na świecie, często będących gatunkami endemicznymi, ujętych w czerwonej księdze Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody jako gatunki krytycznie zagrożone, czyli takie, w przypadku których stwierdzone, szacowane, przewidywane lub podejrzewane zmniejszenie populacji danego gatunku przekracza 80 % w okresie 10 lat lub w trzech kolejnych pokoleniach; mając na uwadze, że konsumentów w UE należy lepiej informować o wysiłkach czynionych w celu ochrony tych gatunków zwierząt i roślin;

Z.  mając na uwadze liczne dochodzenia ujawniające powszechne naruszanie podstawowych praw człowieka w czasie tworzenia i eksploatacji plantacji palmy olejowej w wielu krajach, w tym przymusowe eksmisje, przemoc zbrojną, pracę dzieci, niewolę za długi i dyskryminację społeczności tubylczych;

AA.  mając na uwadze bardzo niepokojące doniesienia(8) o tym, że znaczna część światowej produkcji oleju palmowego łączy się z naruszaniem podstawowych praw człowieka i odpowiednich standardów społecznych, częstymi przypadkami pracy dzieci i licznymi konfliktami dotyczącymi gruntów między społecznościami lokalnymi i tubylczymi a posiadaczami koncesji na produkcję oleju palmowego;

Uwagi ogólne

1.  przypomina, że najważniejszymi założeniami celów zrównoważonego rozwoju są: zrównoważone rolnictwo, bezpieczeństwo żywnościowe i zrównoważona gospodarka leśna;

2.  przypomina o podstawowym znaczeniu lasów w dostosowywaniu się do zmiany klimatu i łagodzeniu jej skutków;

3.  zauważa złożoność czynników powodujących wylesianie na świecie, takich jak karczowanie gruntów pod hodowlę bydła i uprawę roślin, w szczególności produkcję paszy sojowej dla zwierząt gospodarskich w UE czy też oleju palmowego, a także niekontrolowane rozrastanie się miast, pozyskiwanie drewna czy inne formy intensywnej działalności rolnej;

4.  zauważa, że 73 % światowego wylesiania jest wynikiem karczowania gruntów pod uprawy rolne, a 40 % światowego wylesiania spowodowane jest przekształcaniem lasów w wielkie monokulturowe plantacje palmy olejowej(9);

5.  zauważa, że wykorzystywanie oleju palmowego nie jest jedyną przyczyną wylesiania i że problem ten wynika również z coraz częstszych nielegalnych wyrębów i presji demograficznej;

6.  zauważa, że inne oleje roślinne, wytwarzane z soi, rzepaku i innych roślin uprawnych, mają znacznie większy wpływ na środowisko i wymagają znacznie szerszego wykorzystania gruntów niż olej palmowy; zauważa, że uprawa innych roślin oleistych zazwyczaj wiąże się z bardziej intensywnym stosowaniem pestycydów i nawozów;

7.  zauważa z niepokojem, że obserwowany na świecie masowy popyt na ziemię wynika z rosnącego światowego zapotrzebowania na biopaliwa i surowce oraz ze spekulowania gruntami i towarami rolnymi;

8.  przypomina, że UE jest ważnym importerem produktów uzyskanych w wyniku wylesiania, mających niszczycielski wpływ na różnorodność biologiczną;

9.  zauważa, że w handlu międzynarodowym nieco poniżej jednej czwartej (pod względem wartości) wszystkich produktów rolnych pochodzących z nielegalnego wylesiania jest przeznaczona dla UE, w tym 27 % soi, 18 % oleju palmowego, 15 % wołowiny oraz 31 % skór(10);

10.  podkreśla, że aby skutecznie zwalczać wylesianie związane z konsumpcją produktów rolnych, działania UE powinny brać pod uwagę nie tylko produkcję oleju palmowego, ale wszystkie tego rodzaju przywożone produkty rolne;

11.  przypomina, że Malezja i Indonezja to główni producenci oleju palmowego, wytwarzający – jak się szacuje – 85 do 90 % produkcji światowej, oraz z zadowoleniem przyjmuje fakt, że obszar lasów pierwotnych w Malezji zwiększa się od 1990 r., ale jest nadal zaniepokojony faktem, że obecne poziomy wylesiania w Indonezji powodują zmniejszanie się łącznej powierzchni lasów o 0,5 % co pięć lat;

12.  przypomina, że Indonezja stała się niedawno trzecim krajem na świecie pod względem ilości wytwarzanego CO2 oraz że kraj ten odczuwa zanik różnorodności biologicznej, a kilka zagrożonych gatunków dzikiej fauny i flory jest bliskich wyginięcia;

13.  przypomina, że olej palmowy stanowi około 40 % globalnego obrotu olejami roślinnymi oraz że UE, sprowadzająca około 7 mln ton rocznie, jest drugim co do wielkości jego importerem na świecie;

14.  wyraża zaniepokojenie faktem, że około połowy obszaru nielegalnie wycinanych lasów jest wykorzystywane do produkcji oleju palmowego na rynek UE;

15.  zauważa, że olej palmowy jest wykorzystywany jako składnik lub substytut w sektorze rolno-spożywczym ze względu na jego wydajność i właściwości chemiczne, np. łatwość przechowywania czy temperaturę topnienia, a także niższą cenę jako surowca;

16.  stwierdza ponadto, że makuch z rdzenia palmy jest stosowany w UE w paszach, szczególnie w tuczu bydła mlecznego i mięsnego;

17.  podkreśla w tym kontekście, że normy socjalne, sanitarne i środowiskowe w UE są surowsze;

18.  w pełni uznaje złożoność tematyki oleju palmowego i podkreśla znaczenie wypracowania globalnego rozwiązania opartego na zasadzie zbiorowej odpowiedzialności wielu podmiotów; stanowczo zaleca zasadę zbiorowej odpowiedzialności wszystkich uczestników łańcucha dostaw, w tym: UE i innych organizacji międzynarodowych, państw członkowskich, instytucji finansowych, rządów krajów produkujących, ludności tubylczej i społeczności lokalnych, przedsiębiorstw krajowych i międzynarodowych zaangażowanych w proces produkcji, dystrybucji i przetwarzania oleju palmowego, stowarzyszeń konsumentów i organizacji pozarządowych; jest ponadto przekonany, że wszystkie te podmioty muszą koniecznie wziąć udział w skoordynowanych wysiłkach na rzecz rozwiązania wielu poważnych problemów związanych z niezrównoważoną produkcją i konsumpcją oleju palmowego;

19.  podkreśla wspólną globalną odpowiedzialność za osiągnięcie zrównoważonej produkcji oleju palmowego i zwraca uwagę na ważną rolę przemysłu spożywczego w pozyskiwaniu alternatywnych produktów wytworzonych w sposób zrównoważony;

20.  zauważa, że pewna liczba producentów towarów i podmiotów handlujących nimi, sprzedawców detalicznych i innych pośredników w łańcuchu dostaw, w tym przedsiębiorstw europejskich, zobowiązała się do wytwarzania produktów i handlu nimi w sposób niepowodujący wylesiania ani przekształcania bogatych w węgiel torfowisk, przy poszanowaniu praw człowieka oraz zasad przejrzystości, identyfikowalności, weryfikacji przez stronę trzecią i odpowiedzialnego zarządzania;

21.  przyznaje, że ochrona lasów deszczowych i różnorodności biologicznej na świecie mają doniosłe znaczenie dla przyszłości Ziemi i ludzkości, ale podkreśla, że wysiłki na rzecz ich zachowania powinny być połączone z instrumentami polityki rozwoju obszarów wiejskich, tak aby zapobiegać ubóstwu i rozwijać zatrudnienie dla małych społeczności rolniczych na tych obszarach;

22.  uważa, że wysiłki na rzecz powstrzymania wylesiania muszą obejmować budowanie zdolności lokalnych, wsparcie technologiczne, wymianę najlepszych praktyk między społecznościami i pomoc dla drobnych producentów w jak najefektywniejszym wykorzystywaniu gruntów uprawnych bez potrzeby dalszego przekształcania lasów; zwraca w tym kontekście uwagę na ogromny tkwiący w praktykach agroekologicznych potencjał maksymalizowania funkcji ekosystemu dzięki połączeniu technik wysoce zróżnicowanego sadzenia, agroleśnictwa i permakultury, bez uciekania się do uzależnienia od nakładów lub plantacji monokulturowych;

23.  zauważa, że uprawa palmy olejowej może przyczyniać się do rozwoju gospodarczego danego państwa i oferować rolnikom opłacalne możliwości ekonomiczne, pod warunkiem że uprawa ta odbywa się w sposób odpowiedzialny i zrównoważony oraz że określi się rygorystyczne warunki zrównoważonej uprawy;

24.  przyjmuje do wiadomości istnienie różnego typu dobrowolnych systemów certyfikacji, jak np. RSPO, ISPO czy MSPO, i z zadowoleniem przyjmuje ich rolę w promowaniu zrównoważonej produkcji oleju palmowego; zauważa jednak, że kryteria zrównoważonego rozwoju tych standardów są przedmiotem krytyki, zwłaszcza w zakresie spójności ekologicznej i społecznej; podkreśla, że istnienie różnych systemów jest mylące dla konsumentów i że ostatecznym celem powinno być stworzenie jednolitego systemu certyfikacji, który ułatwiłby konsumentom identyfikację oleju palmowego produkowanego w sposób zrównoważony; apeluje do Komisji o zapewnienie, by taki system certyfikacji zagwarantował, że na rynek UE trafi tylko olej palmowy produkowany w sposób zrównoważony;

25.  zauważa, że zewnętrzni partnerzy UE również muszą być bardziej świadomi roli, którą odgrywają w rozwiązywaniu kwestii dotyczących zrównoważonego rozwoju i wylesiania, w tym przez praktyki pozyskiwania produktów;

Zalecenia

26.  wzywa Komisję do wypełnienia międzynarodowych zobowiązań UE, podjętych m.in. w ramach COP21, Forum Narodów Zjednoczonych ds. Lasów(11), Konwencji Narodów Zjednoczonych o różnorodności biologicznej (CBD)(12), nowojorskiej deklaracji w sprawie lasów, celu zrównoważonego rozwoju dotyczącego powstrzymania wylesiania do 2020 r.(13);

27.  dostrzega potencjał inicjatyw takich jak nowojorska deklaracja w sprawie lasów(14), która ma wspierać sektor prywatny w osiągnięciu do 2020 r. celów w zakresie powstrzymania wylesiania związanego z produkcją takich towarów rolnych jak olej palmowy, soja, papier i wołowina; zauważa, że niektóre przedsiębiorstwa mają ambitniejsze cele, lecz choć 60 % przedsiębiorstw prowadzących działalność związaną z olejem palmowym przystąpiło do tych inicjatyw, do tej pory tylko 2 % jest w stanie prześledzić do źródła pochodzenie oleju palmowego, którym handluje(15);

28.  odnotowuje wysiłki i postępy poczynione przez sektor produkcji żywności, aby pozyskiwać certyfikowany olej palmowy ze zrównoważonych upraw (CSPO); apeluje do wszystkich sektorów przemysłu wykorzystujących olej palmowy do zwiększenia wysiłków na rzecz pozyskiwania CSPO;

29.  wzywa Komisję i wszystkie państwa członkowskie UE, które jeszcze tego nie uczyniły, do okazania zaangażowania w działania na rzecz ustanowienia ogólnounijnego krajowego zobowiązania do pozyskiwania w 100 % certyfikowanego oleju palmowego ze zrównoważonych upraw do roku 2020, m.in. przez podpisanie i wdrożenie deklaracji amsterdamskiej pt. „W kierunku eliminacji wylesiania z łańcuchów towarów rolnych obejmujących kraje europejskie”, i w działania na rzecz ustanowienia zobowiązania branżowego, m.in. przez podpisanie i wdrożenie deklaracji amsterdamskiej, w której wyrażono poparcie dla w pełni zrównoważonego łańcucha dostaw oleju palmowego do 2020 r.;

30.  wzywa firmy uprawiające palmę olejową do przestrzegania porozumienia z Bangkoku w sprawie jednolitego podejścia do wypełniania zobowiązań do powstrzymania się od wylesiania i do przestrzegania zasad HCS (High Carbon Stock), które pomagają określić obszary odpowiednie do tworzenia plantacji palmy olejowej, np. obszary zdegradowane o niskiej zdolności do magazynowania węgla i małych walorach przyrodniczych;

31.  wzywa UE, by utrzymała swoje zobowiązania, przyspieszyła trwające obecnie negocjacje w sprawie umów o dobrowolnym partnerstwie dotyczących egzekwowania prawa, zarządzania i handlu w dziedzinie leśnictwa (FLEGT) i zapewniła, by ostateczna wersja umów obejmowała drewno pochodzące z przekształcania lasów przy rozwoju plantacji palmy olejowej; podkreśla potrzebę zapewnienia, by umowy te były zgodne z przepisami prawa międzynarodowego i zobowiązaniami dotyczącymi ochrony środowiska, praw człowieka i zrównoważonego rozwoju oraz by prowadziły do odpowiednich środków ochrony lasów i zrównoważonego gospodarowania nimi, w tym ochrony praw społeczności lokalnych oraz ludności tubylczej; zauważa, że podobne podejście można by zastosować w celu zapewnienia odpowiedzialnego łańcucha dostaw oleju palmowego; sugeruje, że polityka UE w sektorze oleju palmowego powinna bazować na zasadach FLEGT dotyczących dialogu wielostronnego i rozwiązywania głęboko zakorzenionych problemów w zakresie sprawowania rządów w krajach produkujących, a także na wspierającej unijnej polityce importowej; zauważa, że środki te mogą doprowadzić do lepszej kontroli sektora oleju palmowego w krajach docelowych;

32.  zauważa, że ważnym elementem jest współpraca z krajami produkującymi olej palmowy przez wymianę informacji na temat zrównoważonych i opłacalnych ekonomicznie rozwiązań oraz praktyk handlowych; wspiera kraje produkujące olej palmowy w ich wysiłkach zmierzających do opracowania zrównoważonych praktyk, które mogą przyczynić się do poprawy warunków życiowych i gospodarczych w tych krajach;

33.  zwraca się do Komisji o zachęcanie do wymiany dobrych praktyk z zakresu przejrzystości oraz współpracy między rządami i przedsiębiorstwami stosującymi olej palmowy, a także o działanie wraz z państwami członkowskimi i państwami trzecimi na rzecz opracowania i wdrożenia ustawodawstwa krajowego oraz przestrzegania zwyczajowych praw własności społeczności lokalnych, zapewniających ochronę lasów, mieszkańców lasów i ich źródeł utrzymania;

34.  wzywa Komisję, by w ramach umowy o dobrowolnym partnerstwie w sprawie FLEGT oceniła konieczność utworzenia mechanizmów służących rozwiązaniu problemu przekształcania lasów na potrzeby rolnictwa komercyjnego oraz by w procesie tym umocniła jeszcze pozycję organizacji społeczeństwa obywatelskiego, społeczności tubylczych oraz rolników-właścicieli gruntów;

35.  apeluje do UE, aby w uzupełnieniu umów o dobrowolnym partnerstwie stworzyła przepisy nawiązujące do tych umów w odniesieniu do oleju palmowego, na wzór rozporządzenia UE w sprawie drewna, obejmujące zarówno przedsiębiorstwa, jak i instytucje finansowe; odnotowuje, że UE uregulowała łańcuchy dostaw drewna, ryb i minerałów z regionów ogarniętych konfliktami, ale nie uregulowała jeszcze łańcuchów dostaw towarów rolniczych stanowiących zagrożenie dla lasów; wzywa Komisję i państwa członkowskie, by wzmogły wysiłki na rzecz wdrożenia rozporządzenia w sprawie drewna, aby lepiej zmierzyć jego skuteczność oraz stwierdzić, czy rozporządzenie to może posłużyć za model przy opracowywaniu aktu prawodawczego Unii mającego na celu zapobieganie sprzedaży w UE oleju palmowego pochodzącego z niezrównoważonej produkcji;

36.  wzywa Komisję, by wraz ze wszystkimi zainteresowanymi stronami z sektora publicznego i prywatnego zainicjowała kampanie informacyjne i dostarczała konsumentom pełne informacje o pozytywnych efektach produkcji oleju palmowego ze zrównoważonych upraw z punktu widzenia środowiska, społeczeństwa i polityki; apeluje do Komisji o opracowanie łatwo rozpoznawalnego znaku umieszczanego na wszystkich produktach zawierających olej palmowy i informującego konsumentów, czy dany produkt pochodzi ze zrównoważonych upraw, i stanowczo zaleca, by znak ten był umieszczany na produkcie lub opakowaniu lub by był łatwo dostępny dzięki jego cechom technologicznym;

37.  wzywa Komisję, by ściśle współpracowała z innymi znaczącymi konsumentami oleju palmowego, takimi jak Chiny i Indie, oraz z krajami produkującymi olej palmowy w celu podniesienia ich świadomości oraz poszukiwania wspólnych rozwiązań problemu wylesiania obszarów tropikalnych i degradacji lasów;

38.  oczekuje z niecierpliwością wyników badań Komisji nad wylesianiem i olejem palmowym, które mają być zaprezentowane niezwłocznie po zakończeniu tych badań;

39.  zwraca się do Komisji o dostarczenie pełnych danych dotyczących stosowania i konsumpcji oleju palmowego w Europie oraz jego importu do UE;

40.  wzywa Komisję, by prowadziła intensywniejsze badania w celu zgromadzenia informacje na temat wpływu europejskiej konsumpcji i europejskich inwestycji na proces wylesiania, a także na problemy społeczne, zagrożone gatunki i zanieczyszczenie środowiska w państwach trzecich oraz by wezwała partnerów handlowych spoza UE do podjęcia analogicznych działań;

41.  apeluje do Komisji, by rozwijała technologie i przedstawiła konkretny plan działań, obejmujący kampanie informacyjne, aby ograniczyć wpływ europejskiej konsumpcji i europejskich inwestycji na wylesianie w państwach trzecich;

42.  przyjmuje do wiadomości pozytywny wkład istniejących systemów certyfikacji, lecz ubolewa, że RSPO, ISPO, MSPO ani żaden inny uznawany główny system certyfikacji nie zakazuje skutecznie swoim członkom przekształcania lasów deszczowych i torfowisk w plantacje palmy olejowej; uważa zatem, że te główne systemy certyfikacji nie przynoszą skutecznego ograniczenia emisji gazów cieplarnianych w procesie zakładania plantacji i uprawy, w związku z czym nie zapobiegły one ogromnym pożarom lasów i torfowisk; wzywa Komisję, aby zapewniła niezależną kontrolę i monitorowanie tych systemów certyfikacji, aby zagwarantować, że olej palmowy wprowadzany na rynek UE spełnia wszystkie odpowiednie standardy i jest produkowany w sposób zrównoważony; odnotowuje, że kwestia zrównoważonego charakteru sektora oleju palmowego nie może zostać rozwiązana wyłącznie dzięki środkom dobrowolnym i politycznym, lecz konieczne są również wiążące zasady i obowiązkowe programy certyfikacji przedsiębiorstw produkujących olej palmowy;

43.  apeluje do UE, aby wprowadziła minimalne kryteria zrównoważoności dla wprowadzanego na rynek UE oleju palmowego i produktów zawierających go, tak by olej palmowy w UE:

-   nie przyczyniał się bezpośrednio ani pośrednio do degradacji ekosystemu, takiej jak wylesianie lasów pierwotnych lub wtórnych, niszczenie lub degradacja torfowisk czy innych siedlisk cennych środowiskowo, oraz nie przyczyniał się do utraty różnorodności biologicznej, przede wszystkim w odniesieniu do wszelkich zagrożonych gatunków roślin i zwierząt,

-   nie przyczyniał się do zmian w praktykach gospodarowania gruntami mających negatywny wpływ na środowisko,

-   nie przyczyniał się do powstawania problemów i konfliktów gospodarczych, społecznych lub środowiskowych, w tym w szczególności do pracy dzieci, pracy przymusowej, masowego wykupu i dzierżawy ziemi i wysiedlania społeczności tubylczych lub lokalnych,

-   był produkowany z pełnym poszanowaniem podstawowych praw człowieka i praw społecznych oraz w pełnej zgodności z odpowiednimi normami społecznymi i normami pracy gwarantującymi bezpieczeństwo i dobre warunki życiowe pracowników,

-  był certyfikowany w systemie umożliwiającym członkostwo drobnym rolnikom uprawiającym palmę olejową i zapewniającym sprawiedliwy udział w zyskach,

-   był produkowany na plantacjach zarządzanych z zastosowaniem nowoczesnych technik agroekologicznych wspierających przejście na zrównoważone praktyki rolnicze, by minimalizować szkodliwe skutki środowiskowe i społeczne;

44.  zauważa, że rygorystyczne standardy odpowiedzialnej produkcji oleju palmowego, w tym opracowane przez grupę ds. innowacji w zakresie oleju palmowego (POIG), już istnieją, ale nie zostały jeszcze powszechnie przyjęte przez przedsiębiorstwa i w ramach systemów certyfikacji, za wyjątkiem RSPO Next;

45.  zwraca uwagę, jak ważna dla wszystkich podmiotów w łańcuchu dostaw jest możliwość odróżnienia oleju palmowego pozyskiwanego w sposób zrównoważony od oleju pozyskiwanego w sposób niezrównoważony, a także jego pozostałości i produktów ubocznych; zwraca uwagę na znaczenie identyfikowalności towarów i przejrzystości na wszystkich etapach łańcucha dostaw;

46.  wzywa UE do wprowadzenia wiążących ram prawnych gwarantujących możliwość prześledzenia wszystkich łańcuchów dostaw importerów towarów rolnych aż do miejsca pochodzenia surowca;

47.  wzywa Komisję, aby zwiększyła możliwości prześledzenia pochodzenia oleju palmowego importowanego do UE oraz, do czasu zastosowania jednolitego systemu certyfikacji, rozważyła zastosowanie zróżnicowanych stawek celnych, aby lepiej odzwierciedlić realne koszty związane ze szkodami środowiskowymi; wzywa ponadto Komisję, aby rozważyła wprowadzenie i stosowanie w sposób niedyskryminujący barier taryfowych i pozataryfowych ustanowionych na podstawie śladu węglowego oleju palmowego; apeluje o pełne stosowanie zasady „zanieczyszczający płaci” w odniesieniu do wylesiania;

48.  wzywa Komisję do jasnego określenia sankcji za nieprzestrzeganie przepisów przy jednoczesnym utrzymaniu stosunków handlowych z państwami trzecimi;

49.  wzywa w tym kontekście Komisję do zainicjowania reformy nomenklatury Systemu Zharmonizowanego (HS) Światowej Organizacji Celnej, co pozwoliłoby wprowadzić rozróżnienie na certyfikowany olej palmowy i jego pochodne ze zrównoważonej produkcji oraz olej palmowy i jego pochodne z niezrównoważonej produkcji;

50.  wzywa Komisję, aby w rozdziałach na temat zrównoważonego rozwoju w zawieranych umowach handlowych i umowach dotyczących współpracy na rzecz rozwoju bezzwłocznie uwzględniła wiążące zobowiązania mające przeciwdziałać wylesianiu, w tym w szczególności gwarancję niewylesiania w umowach handlowych zawieranych z krajami produkującymi, i zapewniać stanowcze i egzekwowalne środki służące eliminacji niezrównoważonych praktyk w leśnictwie w krajach produkujących;

51.  apeluje do Komisji i państw członkowskich, aby skoncentrowały się na tworzeniu narzędzi, dzięki którym tematyka środowiskowa będzie lepiej uwzględniana we współpracy na rzecz rozwoju; zauważa, że w ten sposób łatwiej będzie zapewnić, by działania na rzecz rozwoju nie przyczyniały się do nieprzewidzianych problemów ekologicznych, ale by tworzyły synergię z działaniami chroniącymi środowisko;

52.  zauważa, że słabe systemy rejestrów ziemi uprawnej w krajach produkujących stanowią główną przeszkodę dla kontroli rozszerzania plantacji palm olejowych, jednocześnie utrudniając drobnym rolnikom dostęp do kredytów niezbędnych do poprawienia zrównoważonego charakteru ich plantacji; stwierdza, że warunkiem skutecznej polityki ochrony środowiska jest wzmocnienie zarządzania i instytucji w sektorze leśnictwa na szczeblu lokalnym i krajowym; wzywa Komisję, by zapewniła krajom produkującym pomoc techniczną i finansową w celu wzmocnienia ich systemów rejestrów ziemi uprawnej i poprawy zrównoważenia środowiskowego plantacji palm olejowych; zauważa, że mapowanie obszarów w krajach produkujących, w tym z wykorzystaniem technologii satelitarnych i geoprzestrzennych, stanowi jedyny sposób, by monitorować koncesje na uprawę palmy olejowej i zastosować strategie dotyczące zalesiania, ponownego zalesiania i tworzenia korytarzy ekologicznych; apeluje do Komisji, aby wspierała kraje produkujące olej palmowy we wprowadzeniu systemów zapobiegania pożarom;

53.  popiera niedawno przyjęte moratorium rządu Indonezji dotyczące torfowisk, które powinno zapobiec rozszerzaniu plantacji na zalesionych torfowiskach; popiera utworzenie agencji ds. przywracania torfowisk w celu odtworzenia 2 mln hektarów torfowisk dotkniętych pożarami;

54.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, by w ramach dialogów z tymi krajami zwracały uwagę na konieczność niezwiększania powierzchni przeznaczonej na uprawy palmy olejowej, w tym przez wprowadzenie moratorium na wydawanie nowych koncesji, tak aby zachować istniejące jeszcze lasy deszczowe;

55.  jest zaniepokojony faktem, że transakcje w obrocie gruntami mogą naruszać zapisaną w konwencji MOP nr 169 zasadę dobrowolnej, uprzedniej i świadomej zgody miejscowych społeczności; wzywa UE i państwa członkowskie do zapewnienia, by inwestorzy z siedzibą w UE w pełni przestrzegali międzynarodowych norm odpowiedzialnego inwestowania w rolnictwie, zwłaszcza wytycznych OECD i FAO dotyczących odpowiedzialnych łańcuchów dostaw w rolnictwie, dobrowolnych wytycznych FAO dotyczących własności ziemi, wytycznych ONZ dotyczących biznesu i praw człowieka oraz wytycznych OECD dla przedsiębiorstw wielonarodowych; podkreśla konieczność podjęcia działań zapewniających ofiarom nadużyć popełnianych przez przedsiębiorstwa dostęp do środków odwoławczych;

56.  apeluje zatem do odpowiednich organów w krajach pochodzenia o przestrzeganie praw człowieka, w tym praw mieszkańców lasów do ziemi, i zwiększenie zobowiązań środowiskowych, socjalnych i sanitarnych, z uwzględnieniem dobrowolnych wytycznych w zakresie własności ziemi Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO)(16);

57.  wzywa UE do wspierania mikro-, małych i rodzinnych lokalnych przedsiębiorstw wiejskich oraz do propagowania krajowych i lokalnych prawnych rejestrów własności lub posiadania gruntów;

58.  zwraca uwagę na niski współczynnik wylesiania ziem należących do ludów tubylczych, gdzie obowiązują tradycyjne zabezpieczone systemy własności ziemi i zarządzania zasobami, co ma duży potencjał efektywnej pod względem kosztów redukcji emisji i zapewniania globalnych usług ekosystemowych; apeluje o sięganie po międzynarodowe fundusze na rzecz klimatu i rozwoju w celu zabezpieczenia ziem należących do ludów tubylczych i miejscowych społeczności oraz o wspieranie ludów tubylczych i społeczności, które inwestują w ochronę swoich ziem;

59.  przypomina, że od zasobów leśnych zależy w szczególności utrzymanie ubogich kobiet na obszarach wiejskich; zaznacza, że należy uwzględniać aspekt płci w krajowej polityce leśnej i realizujących ją instytucjach, aby wspierać np. równy dostęp kobiet do własności gruntów oraz do innych zasobów;

60.  przypomina Komisji o jej komunikacie pt. „Podjęcie wyzwań związanych z wylesianiem i degradacją lasów w celu przeciwdziałania zmianom klimatycznym i utracie różnorodności biologicznej”(17), w którym zwrócono uwagę na całościowe podejście do wylesiania lasów tropikalnych, z uwzględnieniem wszystkich czynników prowadzących do wylesiania, w tym produkcji oleju palmowego; przypomina Komisji o jej celu w negocjacjach COP21, jakim jest powstrzymanie globalnej utraty powierzchni terenów zalesionych najpóźniej do roku 2030 oraz zmniejszenie wylesiania obszarów tropikalnych brutto do roku 2020 przynajmniej o 50 % w porównaniu z obecnymi poziomami;

61.  wzywa Komisję, by zintensyfikowała prace nad unijnym planem działania w sprawie wylesiania i degradacji lasów, który zawierałby konkretne środki regulacyjne w celu zagwarantowania, że żadne łańcuchy dostaw i transakcje finansowe powiązane z UE nie powodują wylesiania i degradacji lasów, zgodnie z siódmym programem działań w zakresie środowiska oraz unijnym planem działania w sprawie oleju palmowego; wzywa Komisję, aby przyjęła jednolitą definicję pojęcia „niepowodujący wylesiania”;

62.  wzywa państwa członkowskie i Komisję do opracowania definicji lasu obejmującej różnorodność biologiczną, społeczną i kulturową, aby zapobiegać masowemu wykupowi i dzierżawie ziemi i niszczeniu lasów tropikalnych w wyniku zakładania rozległych monokultur palmy olejowej, gdyż zaszkodziłoby to zobowiązaniom UE w dziedzinie zmiany klimatu; podkreśla potrzebę priorytetowego traktowania gatunków rodzimych, co służy ochronie ekosystemów, siedlisk i miejscowych społeczności;

63.  wzywa Komisję do przedstawienia planu działań UE na rzecz odpowiedzialnego prowadzenia działalności gospodarczej;

64.  podkreśla, że instytucje finansowe zaangażowane we wspieranie rozwoju powinny zapewniać wiążący charakter ich polityki gwarancji społecznych i środowiskowych oraz jej pełne dostosowanie do prawa międzynarodowego w dziedzinie praw człowieka; apeluje o większą przejrzystość finansowania w prywatnych instytucjach finansowych i publicznych organach finansowych;

65.  wzywa państwa członkowskie, by wprowadziły obowiązkowe wymogi promujące olej palmowy ze zrównoważonych upraw we wszystkich krajowych procedurach udzielania zamówień publicznych;

66.  zauważa z niepokojem, że rolnictwo komercyjne nadal jest istotnym czynnikiem globalnego wylesiania, a około połowy wszystkich wycinek lasów tropikalnych od 2000 r. było wynikiem nielegalnego przekształcania lasów w grunty dla rolnictwa komercyjnego, co może się również wiązać z ryzykiem konfliktów; apeluje o lepszą koordynację polityki leśnej, rolnictwa komercyjnego, użytkowania gruntów i rozwoju obszarów wiejskich z myślą o osiągnięciu celów zrównoważonego rozwoju i realizacji zobowiązań dotyczących zmiany klimatu; podkreśla, że również w tej dziedzinie potrzebna jest spójność polityki na rzecz rozwoju, w tym jeśli chodzi o politykę UE na rzecz odnawialnych źródeł energii;

67.  zwraca uwagę na problemy związane z procesami koncentracji gruntów i zmianami użytkowania gruntów przy tworzeniu monokultur, na przykład plantacji palmy olejowej;

68.  wzywa Komisję do wspierania dalszych badań nad wpływem zmian sposobu użytkowania gruntów – w tym wylesiania i produkcji bioenergii – na emisję gazów cieplarnianych;

69.  wzywa Komisję, by dała przykład innym krajom, wprowadzając w prawodawstwie UE zasady rozliczania emisji gazów cieplarnianych z uprawianych terenów podmokłych i ze zmian użytkowania gruntów na terenach podmokłych;

70.  zwraca uwagę na skutki wielkich monokultur palmy olejowej, które potęgują obecność organizmów szkodliwych, zanieczyszczenie wody chemikaliami rolniczymi i erozję gleby, a także wpływają na pochłanianie dwutlenku węgla i równowagę ekologiczną całego regionu, utrudniając migrację różnych gatunków zwierząt;

71.  odnotowuje wyniki najnowszych badań wykazujące, że agroleśnictwo wielouprawowe zastosowane do plantacji palmy olejowej może przynieść połączone korzyści w zakresie różnorodności biologicznej, produktywności i pozytywnych skutków społecznych;

72.  wzywa Komisję, by zagwarantowała spójność i zwiększyła efekty synergii między wspólną polityką rolną (WPR) a innymi politykami unijnymi oraz by zapewniła, że będą one realizowane zgodnie z programami – takimi jak REDD – mającymi na celu powstrzymanie wylesiania w krajach rozwijających się; zwraca się do Komisji o zapewnienie, by reforma WPR nie prowadziła pośrednio ani bezpośrednio do dalszego wylesiania oraz by wspierała cel, jakim jest zakończenie globalnego wylesiania; zwraca się ponadto do Komisji i państw członkowskich o zapewnienie, by problemy środowiskowe związane z wylesianiem wynikającym z produkcji oleju palmowego rozwiązywano, uwzględniając również cele zawarte w strategii UE na rzecz różnorodności biologicznej na okres do 2020 r., które to cele powinny stanowić integralną część działań zewnętrznych UE w tej dziedzinie;

73.  apeluje do Komisji o wsparcie organizacji działających głównie in situ, lecz również ex situ na rzecz ochrony wszystkich gatunków zwierząt dotkniętych utratą siedlisk przyrodniczych w konsekwencji wylesiania spowodowanego uprawą palmy olejowej;

74.  apeluje o zintensyfikowanie na szczeblu UE badań nad zrównoważonymi paszami, aby stworzyć dla rolnictwa europejskiego alternatywy wobec produktów z palmy olejowej;

75.  zwraca uwagę, że 70 % biopaliw zużywanych w UE pochodzi z upraw lub produkcji unijnych, natomiast 23 % biopaliw importowanych do UE to olej palmowy, głównie z Indonezji, a 6 % z nich to soja(18);

76.  zauważa pośrednie skutki popytu na biopaliwa w UE powiązane z niszczeniem lasów tropikalnych;

77.  zauważa, że po uwzględnieniu pośredniej zmiany sposobu użytkowania gruntów (ILUC) biopaliwa pochodzące z upraw w niektórych przypadkach mogą nawet prowadzić do wzrostu netto emisji gazów cieplarnianych, np. ze względu na wypalanie siedlisk przyrodniczych o wysokich zasobach węgla, takich jak lasy tropikalne i torfowiska; wyraża zaniepokojenie faktem, że wpływ ILUC nie jest objęty oceną systemów dobrowolnych dokonywaną przez Komisję;

78.  wzywa instytucje UE, by w ramach przeglądu dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii ujęły w dobrowolnym systemie szczegółowe procedury weryfikacji dotyczące konfliktów wokół własności ziemi, pracy przymusowej i pracy dzieci, złych warunków pracy rolników oraz zagrożeń dla zdrowia i bezpieczeństwa; analogicznie wzywa UE, by wzięła pod uwagę oddziaływanie ILUC oraz uwzględniła w przeglądzie dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii wymogi dotyczące odpowiedzialności społecznej;

79.  apeluje o włączenie do unijnej polityki w dziedzinie biopaliw efektywnych kryteriów zrównoważonego rozwoju, które będą chronić obszary cenne ze względu na różnorodność biologiczną, obszary zasobne w węgiel i torfowiska, jak również obejmą kryteria społeczne;

80.  przyjmuje do wiadomości najnowsze sprawozdanie(19) Europejskiego Trybunału Obrachunkowego analizujące dotychczasowe systemy certyfikacji biopaliw, w którym Trybunał stwierdza, że systemom tym brakuje ważnych aspektów zrównoważonego rozwoju, np. nie uwzględnia się pośrednich skutków popytu, brakuje w nich weryfikacji i nie mogą one zagwarantować, że certyfikowane biopaliwa nie powodują wylesiania ani związanych z nim negatywnych skutków społeczno-gospodarczych; zdaje sobie sprawę z obaw o przejrzystość przy ocenie systemów certyfikacji; wzywa Komisję do poprawienia przejrzystości systemów zrównoważonej produkcji, co obejmuje odpowiedni wykaz aspektów, które są poddawane analizie, takich jak sprawozdania roczne i możliwość zwrócenia się o kontrole przeprowadzane przez niezależne strony trzecie; apeluje o zwiększenie uprawnień Komisji do weryfikacji i monitorowania systemów, sprawozdań i działań;

81.  wzywa do wdrożenia odpowiednich zaleceń Trybunału, w myśl uzgodnień Komisji;

82.  zauważa z niepokojem, że 46 % oleju palmowego przywożonego do UE przeznacza się na produkcję biopaliw i że ilość ta wymaga użytkowania około miliona hektarów gruntów na obszarach tropikalnych; wzywa Komisję do podjęcia działań w celu stopniowego wycofania – najlepiej do 2020 r. – wchodzących w skład biopaliw olejów roślinnych, w tym oleju palmowego, które są czynnikiem powodującym wylesianie;

83.  zauważa, że sam zakaz lub stopniowe eliminowanie oleju palmowego może prowadzić do zastąpienia go w produkcji biopaliw innymi tropikalnymi olejami roślinnymi, najprawdopodobniej produkowanymi w tych samych wrażliwych ekologicznie regionach, gdzie produkuje się olej palmowy, i mogącymi mieć znacznie większy wpływ na różnorodność biologiczną, użytkowanie gruntów i emisje gazów cieplarnianych niż sam olej palmowy; zaleca znalezienie i promowanie bardziej zrównoważonych alternatyw w produkcji biopaliw, takich jak europejskie oleje z krajowych upraw rzepaku i słonecznika;

84.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do równoczesnego wspierania dalszego rozwoju biopaliw drugiej i trzeciej generacji, aby zmniejszyć ryzyko pośredniej zmiany sposobu użytkowania gruntów w Unii i stymulować przechodzenie na zaawansowane biopaliwa zgodnie z dyrektywą (UE) 2015/1513 oraz zgodnie z unijnymi ambicjami dotyczącymi gospodarki o obiegu zamkniętym, efektywnego gospodarowania zasobami i mobilności niskoemisyjnej;

85.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji, a także rządom i parlamentom państw członkowskich.

(1)

  Komunikat Komisji pt. „Nasze ubezpieczenie na życie i nasz kapitał naturalny: unijna strategia ochrony różnorodności biologicznej na okres do 2020 r.” (COM(2011)0244).

(2)

  Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0034.

(3)

  Źródło: Forest Trends, „Consumer Goods and Deforestation: An Analysis of the Extent and Nature of Illegality in Forest Conversion for Agriculture and Timber Plantations” [„Towary konsumpcyjne a wylesianie: analiza zakresu i charakteru niezgodności z prawem przekształcania lasów w uprawy rolne i plantacje drewna”] (http://www.forest-trends.org/documents/files/doc_4718.pdf).

(4)

  Źródło: World Resources Institute (http://www.wri.org/blog/2015/10/indonesia%E2%80%99s-fire-outbreaks-producing-more-daily-emissions-entire-us-economy).

(5)

  http://www.fao.org/docrep/016/ap106e/ap106e.pdf (FAO, „World Agriculture Towards 2030/2050 - The 2012 Revision” [„Rolnictwo na świecie w perspektywie roku 2030/2050 – przegląd z 2012 r.”]).

(6)

  http://wwf.panda.org/what_we_do/footprint/agriculture/palm_oil/ (WWF)

(7)

  Źródło: Sprawozdanie Globiom (https://ec.europa.eu/energy/sites/ener/files/documents/Final%20Report_GLOBIOM_publication.pdf).

(8)

  Na przykład: Amnesty International – „The Great Palm Oil Scandal” [„Wielki skandal związany z olejem palmowym”] (https://www.amnesty.org/en/documents/asa21/5243/2016/en/) i Rainforest Action Network – „The Human Cost of Conflict Palm Oil” [„Koszty ludzkie oleju palmowego z obszarów objętych konfliktami”] (https://d3n8a8pro7vhmx.cloudfront.net/rainforestactionnetwork/pages/15889/attachments/original/1467043668/The_Human_Cost_of_Conflict_Palm_Oil_RAN.pdf?1467043668).

(9)

  „The impact of EU consumption on deforestation: Comprehensive analysis of the impact of EU consumption on deforestation” [„Wpływ konsumpcji UE na wylesianie: kompleksowa ocena wpływu konsumpcji UE na wylesianie”], 2013, Komisja Europejska, http://ec.europa.eu/environment/forests/pdf/1.%20Report%20analysis%20of%20impact.pdf (s. 56).

(10)

  Źródło: FERN, „Stolen Goods: The EU’s complicity in illegal tropical deforestation” [„Skradzione dobra: współudział UE w nielegalnym wylesianiu lasów tropikalnych”] (http://www.fern.org/sites/fern.org/files/Stolen%20Goods_EN_0.pdf).

(11)

  Konkluzje Forum Narodów Zjednoczonych ds. Lasów.

(12)

  Konwencja Narodów Zjednoczonych o różnorodności biologicznej, cele Aichi: https://www.cbd.int/sp/targets/

(13)

  Cele zrównoważonego rozwoju, art. 15.2, cel powstrzymania wylesiania: https://sustainabledevelopment.un.org/sdg15

(14)

  Szczyt klimatyczny ONZ w 2014 r.

(15)

  http://forestdeclaration.org/wp-content/uploads/2015/09/2016-NYDF-Goal-2-Assessment-Report.pdf

(16)

  UN FAO’s Voluntary Guidelines on the Responsible Governance of Tenure of Land, Fisheries and Forests in the Context of National Food Security [„Dobrowolne wytyczne FAO w zakresie odpowiedzialnego zarządzania własnością gruntów, łowisk i lasów w kontekście krajowego bezpieczeństwa żywności”], Rzym 2012, http://www.fao.org/docrep/016/i2801e/i2801e.pdf

(17)

  Komunikat Komisji z dnia 17 października 2008 r. (COM(2008)0645 final).

(18)

  EUROSTAT – Podaż, przetwarzanie i zużycie energii ze źródeł odnawialnych; Dane roczne (nrg_107a), Badanie Globiom „The land use change impact of biofuels consumed in the EU” [„Wpływ zużycia biopaliw w UE na zmianę użytkowania gruntów”], 2015, i http://www.fediol.be/

(19)

  Źródło: Europejski Trybunał Obrachunkowy, „Certyfikacja biopaliw – kontrolerzy stwierdzili uchybienia w zatwierdzaniu systemu i nadzorze nad nim” (http://www.eca.europa.eu/en/Pages/NewsItem.aspx?nid=7171).


UZASADNIENIE

Na temat zrównoważonego rozwoju Komisja mówi: „Rozwój zrównoważony to jest taki rozwój, w którym potrzeby obecnego pokolenia mogą być zaspokojone bez umniejszania szans przyszłych pokoleń na ich zaspokojenie”. Jednym z fundamentów UE jest wizja progresywnego i długofalowego rozwoju ludzkości i musi ona być brana pod uwagę przy podejmowaniu decyzji także w takich przypadkach jak problematyka oleju palmowego.

Nie minęło nawet 20 lat, od kiedy olej palmowy stał się najczęściej używanym olejem na świecie, a także jedną z przyczyn rozległej dewastacji różnych ekosystemów strefy tropikalnej. Z powodu tego produktu indonezyjskie wyspy Sumatra i Borneo zapisały się w historii jako miejsca najszybszego wylesiania w historii ludzkości. Ponieważ ten sektor przemysłu rozrastał się niebywale szybko, nie przewidziano niestety wszystkich zagrożeń związanych z gwałtownym rozwojem plantacji monokulturowych. Czas pokazał, że nie doceniono ryzyka, a obecnie oczywiste stają się negatywne skutki nadmiernej i niemal w ogóle nieuregulowanej uprawy palmy olejowej.

Ekosystemy tropikalne, przede wszystkim lasy deszczowe, stanowią jedynie 7 % światowej roślinności, a znajdują się pod najsilniejszą presją w historii ludzkości. Dochodzi do utraty nie tylko bardzo cennej roślinności, lecz także wielu gatunków zwierząt, w wielu przypadkach jeszcze nawet nieodkrytych. Uprawa palmy olejowej wpływa jednak nie tylko na lasy deszczowe. Coraz bardziej zagrożone są również pobliskie ekosystemy morskie. Dochodzi do bezpowrotnej utraty wód gruntowych i wysychania rzek. Mają miejsce rozległe pożary lasów i torfowisk oraz całkowita zmiana klimatu na omawianych obszarach, co wpływa na zmianę klimatu w skali świata. Zmiany te nie wpływają jedynie na tropikalną faunę i florę, lecz także na mieszkańców, których życie jest ściśle związane z tymi ekosystemami. Olej palmowy staje się więc również zarzewiem wielu konfliktów społecznych i gospodarczych. Zmiany te postępują w alarmującym tempie i wymagają natychmiastowej reakcji.

Unia Europejska jest trzecim co do wielkości rynkiem zbytu oleju palmowego, a w związku z tym ma istotny udział w zjawiskach występujących w krajach tropikalnych, gdzie produkuje się olej palmowy. Ponadto europejskie instytucje finansowe należą do największych inwestorów w tym sektorze i ponoszą odpowiedzialność za to, jak wykorzystuje się ich środki. Należy zauważyć, że udział w tych problemach ma wiele podmiotów i wszystkie one ponoszą częściową odpowiedzialność. Spośród wielu podmiotów również UE i państwa członkowskie powinny zmierzyć się z tą odpowiedzialnością i podjąć działania służące poprawie obecnej krytycznej sytuacji.

ONZ stworzyła agendę na rzecz zrównoważonego rozwoju do 2030 r., zawierającą 17 podstawowych celów, które mają zostać spełnione do tego czasu. Problematyka oleju palmowego związana jest w różnym stopniu ze wszystkimi tymi celami – najbardziej z celami nr 2, 3, 6, 14, 16 i 17, a ponadto zwłaszcza z celami nr 12, 13 i 15. Pokazuje to, jak istotnym tematem jest olej palmowy i dlaczego trzeba niezwłocznie zająć się tą tematyką i szukać zadowalających długofalowych rozwiązań.


OPINIA Komisji Rozwoju (2.3.2017)

dla Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności

w sprawie oleju palmowego i wylesiania lasów deszczowych

(2016/2222(INI))

Sprawozdawczyni komisji opiniodawczej: Heidi Hautala

WSKAZÓWKI

Komisja Rozwoju zwraca się do Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności, jako komisji przedmiotowo właściwej, o uwzględnienie w końcowym tekście projektu rezolucji następujących wskazówek:

1.  przypomina, że zrównoważone rolnictwo, bezpieczeństwo żywności i zrównoważona gospodarka leśna należą do najważniejszych założeń celów zrównoważonego rozwoju; zauważa z niepokojem, że produkcja oleju palmowego to istotny motyw wylesiania, zwłaszcza w Malezji, Indonezji, Papui-Nowej Gwinei, Liberii, Kamerunie, Republice Konga, Kolumbii i Peru; przypomina o podstawowym znaczeniu lasów w dostosowywaniu się do zmiany klimatu i łagodzeniu ich skutków;

2.  zwraca uwagę na niski współczynnik wylesiania ziem należących do ludów tubylczych, gdzie obowiązują tradycyjne zabezpieczone systemy własności ziemi i zarządzania zasobami, co ma duży potencjał efektywnej pod względem kosztów redukcji emisji i zapewniania globalnych usług ekosystemowych; apeluje o sięganie po międzynarodowe fundusze na rzecz klimatu i rozwoju w celu zabezpieczenia ziem należących do ludów tubylczych i miejscowych społeczności oraz o wspieranie ludów tubylczych i społeczności, które inwestują w ochronę swoich ziem;

3.  przypomina, że od zasobów leśnych zależy w szczególności utrzymanie ubogich kobiet na obszarach wiejskich; zaznacza, że należy uwzględniać aspekt płci w krajowej polityce leśnej i realizujących ją instytucjach, aby wspierać np. równy dostęp kobiet do własności gruntów oraz do innych zasobów;

4.  zauważa z niepokojem, że rolnictwo komercyjne nadal jest istotnym czynnikiem globalnego wylesiania, a około połowy wszystkich wycinek lasów tropikalnych od 2000 r. było wynikiem nielegalnego przekształcania lasów w grunty dla rolnictwa komercyjnego, co może się również wiązać z ryzykiem konfliktów; apeluje o lepszą koordynację polityki leśnej, rolnictwa komercyjnego, użytkowania gruntów i rozwoju obszarów wiejskich z myślą o osiągnięciu celów zrównoważonego rozwoju i realizacji zobowiązań dotyczących zmiany klimatu; podkreśla, że również w tej dziedzinie potrzebna jest spójność polityki na rzecz rozwoju, w tym jeśli chodzi o politykę UE na rzecz odnawialnych źródeł energii;

5.  zauważa z niepokojem, że obserwowany na świecie masowy popyt na ziemię wynika z rosnącego światowego zapotrzebowania na biopaliwa i surowce oraz ze spekulowania gruntami i towarami rolnymi; wskazuje na wniosek zawarty w sprawozdaniu specjalnym Trybunału Obrachunkowego nr 18/2016, zgodnie z którym unijny system certyfikacji zrównoważonego charakteru biopaliw nie jest całkowicie niezawodny; wzywa instytucje UE, by w ramach przeglądu dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii ujęły w dobrowolnym systemie szczegółowe procedury weryfikacji dotyczące konfliktów wokół własności ziemi, pracy przymusowej i pracy dzieci, złych warunków pracy rolników oraz zagrożeń dla zdrowia i bezpieczeństwa; wzywa również UE, by uwzględniła wpływ pośredniej zmiany użytkowania gruntów oraz by w przeglądzie dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii ujęła wymogi dotyczące odpowiedzialności społecznej;

6.  podkreśla kluczowe znaczenie produkcji oleju palmowego w gospodarce wytwarzających go krajów rozwijających się, gdzie produkt ten jest cennym źródeł dochodu i zatrudnienia;

7.  przypomina Komisji, że w komunikacie z dnia 17 października 2008 r. w sprawie podjęcia wyzwań związanych z wylesianiem i degradacją lasów w celu przeciwdziałania zmianom klimatycznym i utracie różnorodności biologicznej (COM(2008)0645) zwróciła uwagę na całościowe podejście do wycinki lasów tropikalnych, uwzględniające wszystkie przyczyny wylesiania, w tym produkcję oleju palmowego; przypomina Komisji, że jej celem w negocjacjach dotyczących Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC) jest powstrzymanie utraty obszarów zalesionych najpóźniej do 2030 r. oraz zmniejszenie łącznego ubytku powierzchni lasów tropikalnych do 2020 r. o co najmniej 50 % w porównaniu z aktualnym poziomem;

8.  wzywa do udzielenia pomocy krajom produkującym olej palmowy w opracowywaniu i wdrażaniu odpowiedniej polityki krajowej i uregulowań mających minimalizować wpływ tego sektora na wylesianie, ekosystemy i dziedzictwo naturalne;

9.  wzywa UE do wprowadzenia wiążących ram prawnych gwarantujących możliwość prześledzenia wszystkich łańcuchów dostaw importerów towarów rolnych aż do miejsca pochodzenia surowca;

10.  przypomina, że Malezja i Indonezja to główni producenci oleju palmowego, wytwarzający – jak się szacuje – 85 do 90 % produkcji światowej, oraz z zadowoleniem przyjmuje fakt, że obszar lasów pierwotnych w Malezji zwiększa się od 1990 r., ale jest nadal zaniepokojony faktem, że obecne poziomy wylesiania w Indonezji powodują zmniejszanie się łącznej powierzchni lasów o 0,5 % co pięć lat;

11.  przypomina, że UE jest ważnym importerem produktów uzyskanych w wyniku wylesiania, mających niszczycielski wpływ na różnorodność biologiczną; apeluje o zniesienie dotacji UE na biopaliwa produkowane z roślin spożywczych oraz o stopniowe wycofanie takich paliw, które nie powinny być uwzględniane w ocenie osiągania przez UE wszystkich celów w dziedzinie klimatu i energii na 2030 r., co dotyczy zwłaszcza biodiesla, który wykreował popyt na olej palmowy niemożliwy do zaspokojenia w sposób zrównoważony; podkreśla potrzebę zwiększenia wiarygodności dobrowolnych systemów certyfikacji, takich jak okrągły stół ds. zrównoważonej produkcji oleju palmowego (RSPO), by lepiej podejmować problem masowego wykupu i dzierżawy ziemi, w tym grabieżczego użytkowania zasobów wodnych, oraz łamania praw człowieka; wyraża głębokie zaniepokojenie faktem, że liczne dochodzenia wskazują na powszechne łamanie podstawowych praw człowieka przy tworzeniu i prowadzeniu plantacji palmy olejowej w wielu krajach, w tym na przymusowe wysiedlenia, przemoc zbrojną, pracę dzieci, przymusowe „odpracowywanie długów” czy dyskryminację społeczności tubylczych;

12.  wzywa Komisję do przyjęcia wiążących regulacji dotyczących łańcuchów dostaw importerów towarów rolnych, aby do 2020 r. zagwarantować w pełni zrównoważony łańcuch dostaw oleju palmowego, zgodnie z deklaracją amsterdamską w sprawie oleju palmowego; apeluje w szczególności o odpowiednie i obowiązkowe regulacje dotyczące należytej staranności i mechanizmów identyfikowalności w całym łańcuchu dostaw oleju palmowego, na wzór przyjętych na świecie najlepszych standardów oraz z uwzględnieniem ryzyka konfliktów, jakie wiąże się z towarami produkowanymi z oleju palmowego; zachęca UE, by włączała ważne podmioty, takie jak Indie czy Chiny, w dążenia do odpowiedzialnej i zrównoważonej produkcji oleju palmowego;

13.  podkreśla, że należy poprawić warunki produkcji oleju palmowego, wspierając istniejące systemy certyfikacji przez zapewnienie ich dostępności dla MŚP i czytelności dla konsumentów, a także przez potwierdzenie, że dany olej palmowy jest produkowany zgodnie z wytycznymi dotyczącymi zrównoważonego rozwoju, w tym zgodnie z wymogiem, by dany produkt można było rzeczywiście i przejrzyście identyfikować w całym łańcuchu dostaw;

14.  zwraca uwagę, że oprócz sektora biopaliw znaczne ilości produkowanego oleju palmowego wykorzystuje również przemysł spożywczy; wzywa UE do stworzenia zachęt, dzięki którym do 2020 r. Europa będzie importować tylko olej palmowy ze zrównoważonej produkcji;

15.  wzywa Komisję do współpracy z krajami produkującymi olej palmowy na rzecz zwiększania różnorodności biologicznej na obszarach plantacji, w szczególności dzięki takim działaniom jak tworzenie korytarzy ekologicznych;

16.  przypomina, że 30 do 50 % pożarów, które wybuchły w Indonezji w 2015 r., a są zwykle rezultatem karczowania gruntów pod plantacje palmy olejowej i inne uprawy, miało miejsce na bogatych w węgiel torfowiskach, przez co Indonezja dołączyła do państw ponoszących największą odpowiedzialność za ocieplenie na Ziemi;

17.  wzywa Komisję, by w ramach umowy o dobrowolnym partnerstwie dotyczącej egzekwowania prawa, zarządzania i handlu w dziedzinie leśnictwa (FLEGT) oceniła konieczność utworzenia mechanizmów służących rozwiązaniu problemu przekształcania lasów na potrzeby rolnictwa komercyjnego oraz by w procesie tym umocniła jeszcze pozycję organizacji społeczeństwa obywatelskiego, społeczności tubylczych oraz rolników i właścicieli gruntów; apeluje do UE o zwiększenie pomocy technicznej i finansowej dla krajów-producentów i ich władz lokalnych, by zwalczać korupcję, poprawić sprawowanie rządów i przejrzystość oraz propagować zrównoważone metody produkcji; uznaje zasługi planu działań FLEGT, zauważa jednak potrzebę dalszych starań o zmniejszenie wpływu UE na lasy; wzywa Komisję, by w trybie pilnym przedłożyła plan działań UE w sprawie wylesiania i degradacji lasów;

18.  zauważa, że olej palmowy można uprawiać odpowiedzialnie i że może on wnosić realny wkład w rozwój gospodarczy kraju, oferując opłacalne możliwości ekonomiczne rolnikom, ludom tubylczym i członkom społeczności produkujących olej palmowy, pod warunkiem że nie dochodzi do wylesiania, plantacje nie powstają na torfowiskach i są zarządzane z zastosowaniem nowoczesnych technik agroekologicznych minimalizujących szkodliwe skutki środowiskowe i społeczne, a ponadto przestrzegane są prawa do ziemi, w tym w przypadku kobiet i społeczności tubylczych, a także prawa człowieka i prawa pracownicze;

19.  wzywa Komisję, by dała przykład innym krajom, wprowadzając w prawodawstwie UE zasady rozliczania emisji gazów cieplarnianych z uprawianych terenów podmokłych i ze zmian użytkowania gruntów na terenach podmokłych;

20.  wzywa UE do wspierania mikro-, małych i rodzinnych lokalnych przedsiębiorstw wiejskich oraz do propagowania krajowych i lokalnych prawnych rejestrów własności lub posiadania gruntów;

21.  stwierdza, że według najnowszych badań zastosowanie zasad rolno-leśnych upraw wielokulturowych do plantacji palmy olejowej może przynieść korzyści pod względem różnorodności biologicznej, produktywności i pozytywnych rezultatów społecznych;

22.  przypomina, że należy pomagać krajom rozwijającym się w zwiększaniu ich potencjału ludzkiego;

23.  jest zaniepokojony negatywnym wpływem nieodpowiedzialnej produkcji oleju palmowego na zmianę klimatu, użytkowanie gruntów, żyzność gleby, różnorodność biologiczną, degradację lasów oraz prawa człowieka przynależne ludności tubylczej, społecznościom lokalnym i drobnym rolnikom, w tym na tradycyjne systemy własności i zarządzania zasobami, co zagraża przetrwaniu ludności, której przeżycie zależy od zdobycia pożywienia w lasach; apeluje do rządów państw produkujących olej palmowy o zagwarantowanie prawa człowieka do żywności i wyżywienia (co zakłada zgodność z zasadą adekwatności, osiągalności, dostępności i zrównoważoności) oraz o przyjęcie i wdrażanie podstawowych norm pracy MOP oraz programu godnej pracy; apeluje o eliminację wszelkich form pracy przymusowej lub obowiązkowej, w tym pracy dzieci, o poprawę pozycji pracowników migrujących, przestrzeganie wolności zrzeszania się oraz o utworzenie prawomocnych, dostępnych i przejrzystych mechanizmów składania skarg, zgodnych z najlepszymi praktykami międzynarodowymi;

24.  wzywa państwa członkowskie i Komisję do opracowania definicji lasu obejmującej różnorodność biologiczną, społeczną i kulturową, aby zapobiegać masowemu wykupowi i dzierżawie ziemi i niszczeniu lasów tropikalnym w wyniku zakładania rozległych monokultur palmy olejowej, gdyż zaszkodziłoby to zobowiązaniom UE w dziedzinie zmiany klimatu; podkreśla potrzebę priorytetowego traktowania gatunków rodzimych, co służy ochronie ekosystemów, siedlisk i miejscowych społeczności;

25.  jest zaniepokojony faktem, że transakcje w obrocie gruntami mogą naruszać zasadę dobrowolnej, uprzedniej i świadomej zgody miejscowych społeczności zapisaną w konwencji MOP nr 169; wzywa UE i państwa członkowskie do zapewnienia, że inwestorzy z siedzibą w UE w pełni przestrzegają międzynarodowych norm odpowiedzialnego inwestowania w rolnictwie, zwłaszcza wytycznych OECD i FAO dotyczących odpowiedzialnych łańcuchów dostaw w rolnictwie, dobrowolnych wytycznych FAO dotyczących własności ziemi, wytycznych ONZ dotyczących biznesu i praw człowieka oraz wytycznych OECD dla przedsiębiorstw wielonarodowych; podkreśla konieczność podjęcia działań zapewniających ofiarom nadużyć popełnianych przez przedsiębiorstwa dostęp do środków odwoławczych;

26.  podkreśla, że instytucje finansowe zaangażowane we wspieranie rozwoju powinny zapewniać wiążący charakter ich polityki ochrony społecznej i ochrony środowiska oraz jej pełne dostosowanie do prawa międzynarodowego w dziedzinie praw człowieka; apeluje o większą przejrzystość finansowania w prywatnych instytucjach finansowych i publicznych organach finansowych;

27.  zwraca uwagę na problemy związane z procesami koncentracji gruntów i zmianami użytkowania gruntów przy tworzeniu monokultur, na przykład plantacji palmy olejowej;

28.  wzywa Komisję do przedstawienia planu działań UE na rzecz odpowiedzialnego prowadzenia działalności gospodarczej.

WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGOW KOMISJI OPINIODAWCZEJ

Data przyjęcia

28.2.2017

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

20

1

2

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Nirj Deva, Raymond Finch, Doru-Claudian Frunzulică, Enrique Guerrero Salom, Heidi Hautala, Maria Heubuch, Teresa Jiménez-Becerril Barrio, Stelios Kouloglou, Arne Lietz, Linda McAvan, Norbert Neuser, Vincent Peillon, Maurice Ponga, Cristian Dan Preda, Lola Sánchez Caldentey, Elly Schlein, Eleftherios Synadinos, Eleni Theocharous, Bogdan Brunon Wenta, Anna Záborská, Željana Zovko

Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego

Ádám Kósa, Paul Rübig


OPINIA Komisji Handlu Międzynarodowego (24.1.2017)

dla Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności

w sprawie oleju palmowego i wylesiania lasów deszczowych

(2016/2222(INI))

Sprawozdawczyni komisji opiniodawczej: Tiziana Beghin

WSKAZÓWKI

Komisja Handlu Międzynarodowego zwraca się do Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności, jako komisji przedmiotowo właściwej, o uwzględnienie w końcowym tekście projektu rezolucji następujących wskazówek:

1.  przypomina, że olej palmowy stanowi około 40 % globalnego obrotu olejami roślinnymi oraz że UE, sprowadzająca około 7 mln ton rocznie, jest drugim co do wielkości jego importerem na świecie; wzywa Komisję, aby we współpracy z państwami członkowskimi zredukowała i lepiej kontrolowała ilość importowanego oleju palmowego z państw trzecich pochodzącego z niezrównoważonej produkcji przez zastosowanie innych mechanizmów stawek celnych w przypadku produktów z certyfikowanego oleju palmowego ze zrównoważonej produkcji, idąc dalej niż systemy certyfikacji takie jak okrągły stół ds. zrównoważonej produkcji oleju palmowego (RSPO), RSPO-NEXT zgodnie z wymogami w zakresie zrównoważonej produkcji określonymi przez Palm Oil Innovation Group (POIG – Grupa ds. innowacji w zakresie oleju palmowego); zwraca się do Komisji także o wspieranie państw produkujących olej palmowy w opracowywaniu i wdrażaniu odpowiednich programów zachęt i regulacyjnych ram wymiany handlowej prowadzących do ograniczenia wpływu sektora na wylesianie, zanik różnorodności biologicznej, niezrównoważone użytkowanie gruntów, intensywne stosowanie środków chemicznych i zmianę klimatu;

2.  wyraża zaniepokojenie faktem, że około połowa obszaru nielegalnie wycinanych lasów jest wykorzystywana do produkcji oleju palmowego na rynek UE oraz że 18 % łącznej nielegalnej produkcji oleju palmowego trafia na rynek UE; odnotowuje, że kwestia zrównoważonego charakteru sektora oleju palmowego nie może zostać rozwiązana wyłącznie dzięki środkom dobrowolnym i politycznym, jako że konieczne są również wiążące zasady i obowiązkowe programy certyfikacji dotyczące przedsiębiorstw produkujących olej palmowy; wzywa Komisję do zaproponowania ustawodawstwa podobnego do rozporządzenia FLEGT oraz rozporządzenia w sprawie minerałów z regionów ogarniętych konfliktami;

3.  wzywa w tym kontekście Komisję do zainicjowania reformy nomenklatury Systemu Zharmonizowanego (HS) Światowej Organizacji Celnej, co pozwoliłoby wprowadzić rozróżnienie pomiędzy certyfikowanym olejem palmowym i jego pochodnymi ze zrównoważonej produkcji a olejem palmowym i jego pochodnymi z niezrównoważonej produkcji;

4.  przypomina, że Malezja i Indonezja to główni producenci oleju palmowego – szacuje się ją na 85–90 % produkcji globalnej – oraz że rosnący popyt na ten produkt wywiera presję na użytkowanie gruntów i ma duży wpływ na lokalne społeczności, zdrowie i zmianę klimatu; podkreśla w tym kontekście, że umowa o wolnym handlu między UE i Indonezją oraz UE i Malezją, a także inne umowy o wolnym handlu powinny zająć się kwestiami związanymi z olejami roślinnymi z niezrównoważonej produkcji, w tym olejem palmowym i jego pochodnymi, na etapie negocjacji i powinny zawierać wiążące i możliwe do wyegzekwowania rozdziały dotyczące zrównoważonego rozwoju obejmujące kwestię wylesiania, środowiska, łamania praw człowieka, pracy dzieci i pracy przymusowej, zwłaszcza kobiet, przymusowych eksmisji i dyskryminacji społeczności tubylczych oraz podstawowe konwencje MOP i ich stosowanie; w tym względzie podkreśla, że produkcja wielu substytutów oleju palmowego skutkowałaby większymi emisjami gazów cieplarnianych i powodowałaby pogłębienie i przyspieszenie procesu wylesiania;

5.  przypomina, że Indonezja stała się niedawno trzecim krajem na świecie pod względem ilości wytwarzanego CO2 oraz cierpi z powodu zaniku różnorodności biologicznej, czego oznaką jest fakt, że kilka zagrożonych gatunków dzikiej fauny i flory jest bliskich wyginięcia;

6.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że obszar lasów pierwotnych w Malezji zwiększa się od 1990 r., ale wyraża zaniepokojenie, że obecne poziomy wylesiania w Indonezji powodują zmniejszanie się łącznej powierzchni lasów o 0,5 % co pięć lat;

7.  podkreśla dodatkowo znaczenie i pilną potrzebę dalszych działań podejmowanych przez wiele zainteresowanych stron oraz inicjatyw wielostronnych, unijnych lub krajowych, których celem jest stopniowe wycofywanie z obrotu oleju palmowego z niezrównoważonej produkcji, zgodnie z normami i regulacjami WTO; ponownie podkreśla, że w celu zapewnienia najwyższej skuteczności w ramach tych inicjatyw przy ocenie problemów społeczno-ekonomicznych i środowiskowych powinno się uwzględniać różne systemy produkcyjne i czynniki charakterystyczne dla poszczególnych krajów;

8.  w związku z powyższym wzywa sektor finansowy do uwzględnienia kwestii zrównoważonego rozwoju w jego działalności inwestycyjnej i pożyczkowej;

9.  podkreśla znaczenie, jakie ma poprawa sytuacji dzięki odpowiedniemu systemowi certyfikacji, łatwo dostępnemu i niedyskryminującemu drobnych producentów i MŚP oraz zrozumiałemu dla konsumentów, dzięki któremu można będzie uzyskać pewność, że dany olej palmowy został wyprodukowany – zgodnie z wytycznymi w zakresie zrównoważonego rozwoju i globalnie przyjętymi najlepszymi standardami i praktykami – bez szkód dla środowiska, różnorodności biologicznej, lokalnych społeczności, ludów tubylczych i społeczeństwa oraz że dany produkt jest rzeczywiście i w sposób przejrzysty możliwy do prześledzenia w całym łańcuchu dostaw; wyraża przekonanie, że dobrowolne systemy certyfikacji mogą lepiej spełniać swoje zadanie, jeżeli zostaną wzmocnione stosowaniem ostrzejszych niż obecne standardy kryteriów, będą częścią szerszych działań odpowiednich interesariuszy w zakresie należytej staranności, tak by wobec nielegalnych praktyk podejmowane były działania prawne oraz by informacje przekazywane konsumentom uległy znaczącej poprawie; wzywa Komisję do inicjowania kampanii informacyjnych oraz zapewnienia konsumentom dostępu do pełnych informacji o skutkach niezrównoważonej produkcji oleju palmowego;

10.  podkreśla, że w celu uniknięcia destrukcyjnego wpływu na handel międzynarodowy systemy certyfikacji powinny być rozwijane w formie integracyjnego procesu opartego na uczestnictwie i obejmującego wszystkie istotne podmioty w łańcuchu dostaw, ze wszystkich zaangażowanych krajów;

11.  przyjmuje w tym kontekście ze szczególnym zadowoleniem, wśród innych inicjatyw, RSPO, podkreślając jednak potrzebę jego ciągłego rozwijania między innymi przez zwiększenie reprezentacji zainteresowanych stron w drodze większego włączenia MŚP oraz przez zwiększenie zdolności w zakresie audytu i egzekwowania przepisów;

12.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby nadal badały odpowiednie alternatywy dla biodiesla wyprodukowanego z oleju palmowego;

13.  uważa, że zrównoważoność oleju palmowego została zdefiniowana w dyrektywie w sprawie odnawialnych źródeł energii w przypadku biopłynów oraz w dyrektywie w sprawie jakości paliw w przypadku biopaliw, ale brak jest kryteriów w przypadku oleju palmowego i innych olejów roślinnych, w tym oleju rzepakowego i oleju słonecznikowego, stosowanych w przemyśle spożywczym; apeluje zatem o opracowanie definicji i wzywa Komisję do zbadania możliwości rozszerzenia kryteriów zrównoważonego rozwoju, tak aby obejmowały one inne formy wykorzystania tych samych upraw, zgodnie z regulacjami WTO i wytycznymi OECD;

14.  stwierdza, że konieczne jest, aby systemy certyfikacji gwarantowały faktycznie zrównoważoną produkcję oleju palmowego, z zastosowaniem skutecznych protokołów zapewniających ochronę różnorodności biologicznej w odniesieniu do warunków pracy i ukierunkowanych na osiągnięcie zerowego poziomu wylesiania;

15.  podkreśla, że na mocy rozporządzenia w sprawie egzekwowania prawa, zarządzania i handlu w dziedzinie leśnictwa oraz dobrowolnych umów o partnerstwie między UE i krajami produkującymi drewno pierwszy w pełni operacyjny system zezwoleń obowiązujący od dnia 15 listopada 2016 r. ustanowiono z Indonezją; wzywa UE do utrzymania zobowiązań odnoszących się do umów o dobrowolnym partnerstwie dotyczących FLEGT oraz zapewniania, by obejmowały one drewno pochodzące z wycinki pod produkcję oleju palmowego; sugeruje, aby strategie polityczne UE dotyczące sektora oleju palmowego wzorowane były na zasadach FLEGT dotyczących dialogu pomiędzy wieloma zainteresowanymi stronami oraz rozwiązywania głęboko zakorzenionych problemów dotyczących kwestii sprawowania rządów w krajach produkujących, jak również na wspierających politykach importowych UE; wzywa do dalszego inicjowania dobrowolnych umów o partnerstwie, takich jak FLEGT; zauważa, że podobne podejście można by zastosować w przypadku oleju palmowego, by doprowadzić do lepszej kontroli sektora oleju palmowego w państwach docelowych;

16.  uważa tego rodzaju inicjatywy za wysoce korzystne i wzywa do ich dalszego wspierania i rozwijania, tak aby obejmowały także inne towary.

WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGOW KOMISJI OPINIODAWCZEJ

Data przyjęcia

24.1.2017

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

35

4

2

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Laima Liucija Andrikienė, Maria Arena, Tiziana Beghin, David Borrelli, David Campbell Bannerman, Salvatore Cicu, Marielle de Sarnez, Santiago Fisas Ayxelà, Christofer Fjellner, Eleonora Forenza, Karoline Graswander-Hainz, Heidi Hautala, Yannick Jadot, Bernd Lange, David Martin, Emmanuel Maurel, Anne-Marie Mineur, Sorin Moisă, Alessia Maria Mosca, Franz Obermayr, Artis Pabriks, Franck Proust, Godelieve Quisthoudt-Rowohl, Inmaculada Rodríguez-Piñero Fernández, Tokia Saïfi, Matteo Salvini, Marietje Schaake, Helmut Scholz, Joachim Schuster, Joachim Starbatty, Adam Szejnfeld, Hannu Takkula, Iuliu Winkler, Jan Zahradil

Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego

Eric Andrieu, Bendt Bendtsen, Edouard Ferrand, Syed Kamall, Seán Kelly, Ramon Tremosa i Balcells

Zastępcy (art. 200 ust. 2) obecni podczas głosowania końcowego

Laura Agea


OPINIA Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi (2.3.2017)

dla Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności

w sprawie oleju palmowego i wylesiania lasów deszczowych

(2016/2222(INI))

Sprawozdawca komisji opiniodawczej: Florent Marcellesi

WSKAZÓWKI

Komisja Rolnictwa i Rozwoju Wsi zwraca się do Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności, jako komisji przedmiotowo właściwej, o uwzględnienie w końcowym tekście projektu rezolucji następujących wskazówek:

1.  odnotowuje rosnące wykorzystanie oleju palmowego w porównaniu z innymi olejami roślinnymi, zarówno jako biopaliwa, jak i w przetworzonej żywności, zawiera go już bowiem około 50 % pakowanych produktów;

2.  zauważa, że olej palmowy stanowi około jedną czwartą całkowitego światowego spożycia olejów roślinnych i 60 % światowego handlu tymi olejami;

3.  wyraża zaniepokojenie potencjalnym zagrożeniem dla środowiska i społeczeństwa w związku z trzykrotnym wzrostem światowego popytu na olej palmowy, jaki przewiduje się w nadchodzących latach;

Stosowanie innych tłuszczów i olejów

4.  zauważa, że olej palmowy jest wykorzystywany jako składnik i/lub substytut w sektorze rolno-spożywczym ze względu na jego wydajność i właściwości chemiczne, np. łatwość przechowywania czy temperaturę topnienia, a także niższą cenę jako surowca;

5.  stwierdza ponadto, że w UE makuch z rdzenia palmy jest stosowany w paszach, szczególnie w tuczu bydła mlecznego i mięsnego;

6.  zwraca uwagę, że makuch rzepakowy i inne produkty uboczne rzepaku również mogą być wykorzystywane jako bogata w białko pasza, co może zmniejszyć uzależnienie od światowego importu nasion soi;

7.  podkreśla w tym kontekście, że normy socjalne, sanitarne i środowiskowe w UE są surowsze;

8.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do wprowadzenia strategii politycznej na rzecz szerszego wykorzystania tłuszczów mlecznych produkowanych w UE w dużych ilościach, aby zmniejszyć uzależnienie od oleju palmowego przywożonego z państw trzecich;

Oznakowanie

9.  z zadowoleniem przyjmuje postanowienia rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności dotyczące obowiązkowego podawania w wykazie składników żywności pakowanej rodzajów olejów roślinnych, w tym oleju palmowego;

10.  nalega na wdrożenie tego obowiązkowego oznakowania przez państwa członkowskie i przetwórców, aby umożliwić identyfikowalność i świadome decyzje zakupowe;

11.  zauważa wielki potencjał korzystania z narzędzi cyfrowych w celu dostarczania konsumentom informacji o zrównoważoności oleju palmowego znajdującego się w przetworzonych produktach, na przykład za pomocą aplikacji skanujących kod kreskowy;

12.  zwraca się do Komisji o dostarczenie pełnych danych dotyczących stosowania i spożycia oleju palmowego w Europie oraz jego importu do UE;

Zdrowie

13.  zwraca uwagę na wnioski płynące z badania Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA)(1) i innych badań, z których wynika, że przetworzone oleje roślinne, a w szczególności olej palmowy, zawierają zanieczyszczenia genotoksyczne i rakotwórcze powstałe w procesie rafinacji lub w wysokich temperaturach, i mogą mieć konsekwencje zdrowotne;

14.  wzywa państwa członkowskie do dalszego pilnowania zgodności produktów wytwarzanych z wykorzystaniem tłuszczów roślinnych, w tym oleju palmowego, z przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa żywności i etykietowania;

15.  zauważa z zaniepokojeniem, że w niektórych państwach członkowskich nadal wykorzystuje się olej palmowy do produkcji takich wyrobów mleczarskich jak ser bez podawania odpowiedniej informacji na produkcie, co wprowadza konsumentów w błąd;

16.  zwraca się do Komisji i państw członkowskich o prowadzenie kampanii informujących konsumentów o specyfice oleju palmowego w trosce o ich zdrowie i świadomą konsumpcję;

Siły napędowe wylesiania i zasięg geograficzny

17.  zauważa, że na obszarach tropikalnych produkcja oleju palmowego jest poważną siłą napędową wylesiania na niepokojącą skalę;

18.  zauważa, że 73 % światowego wylesiania jest wynikiem oczyszczania gruntów pod uprawy rolne, przy czym 40 % światowego wylesiania spowodowane jest przekształcaniem lasów w wielkie monokulturowe plantacje palmy olejowej(2);

19.  zwraca uwagę, że większość produkcji oleju palmowego ma miejsce w Malezji i Indonezji, które razem odpowiadają za 85 % światowej produkcji, lecz jest ona również znacząca lub wręcz rośnie w Papui-Nowej Gwinei, Liberii, Demokratycznej Republice Konga, Kolumbii i Peru;

20.  podkreśla też coraz większą szybkość zmian, zważywszy na fakt, że w wyżej wymienionych siedmiu głównych krajach eksportujących w ciągu dziesięciu czy dwudziestu lat obszar przekształcony pod uprawę palmy olejowej wzrósł dwu- lub trzykrotnie, powodując zmniejszenie powierzchni lasów o 15 % w ciągu zaledwie dekady;

21.  zauważa złożoność czynników powodujących światowe wylesianie, takich jak oczyszczanie gruntów pod hodowlę bydła i uprawę roślin, w szczególności produkcję paszy sojowej dla zwierząt gospodarskich w UE czy też oleju palmowego, a także ekspansja miejska, pozyskiwanie drewna czy inne formy intensywnej działalności rolnej;

22.  uznaje, że potrzebne jest wszechstronne podejście, które uwzględni wszystkie siły napędowe wylesiania i obejmie działanie i współpracę zarówno ze strony krajów będących producentami, jak i krajów będących konsumentami;

Wpływ na środowisko

23.  uznaje znaczenie ochrony lasów deszczowych i różnorodności biologicznej; jest głęboko zaniepokojony przekształcaniem wyjątkowo różnorodnych biologicznie lasów tropikalnych w monokulturowe plantacje palmy olejowej kosztem niepowtarzalnych naturalnych siedlisk i ekosystemów obejmujących niezliczone gatunki krytycznie zagrożone i endemiczne;

24.  zwraca uwagę na skutki wielkich monokultur palmy olejowej, które potęgują obecność organizmów szkodliwych, zanieczyszczenie wody chemikaliami rolniczymi i erozję gleby, a także wpływają na pochłanianie dwutlenku węgla i równowagę ekologiczną całego regionu, utrudniając migrację różnych gatunków zwierząt;

25.  zauważa, że wypalanie lasów tropikalnych i terenów torfowych, m.in. w celu przekształcenia gruntów w środki produkcji systemów rolno-spożywczych czy energetycznych, wiąże się z poważnymi szkodami w środowisku, w tym z uwalnianiem dużej ilości gazów cieplarnianych;

Wpływ na społeczności lokalne, zawłaszczanie ziemi i drobnych rolników

26.  zauważa bardzo negatywne skutki przekształcania lasów w monokulturowe uprawy palmy olejowej dla mieszkańców terenów leśnych, w tym drobnych rolników, którzy coraz częściej pozbawiani są ziemi albo przenoszeni na mniej urodzajne obszary;

27.  z zaniepokojeniem odnotowuje, że wyrąb lasów, masowy wykup gruntów rolnych i nielegalne lub przymusowe nabywanie ziemi pod plantacje to zjawiska powszechne; zauważa ponadto, że niszczenie lasów deszczowych pozbawia źródeł utrzymania społeczności, których egzystencja od nich zależy;

28.  zwraca uwagę na niesprawiedliwość społeczną i złe warunki pracy panujące na niektórych plantacjach;

29.  apeluje zatem do właściwych władz w krajach pochodzenia o przestrzeganie praw człowieka, w tym praw mieszkańców lasów do ziemi, i zwiększenie zobowiązań środowiskowych, socjalnych i sanitarnych, z uwzględnieniem dobrowolnych wytycznych w zakresie własności ziemi Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO)(3);

Rozwój obszarów wiejskich i praktyki agroekologiczne

30.  uważa, że ochronie lasów deszczowych powinien towarzyszyć zrównoważony rozwój obszarów wiejskich, aby zapobiegać ubóstwu i wspierać zatrudnienie na tych obszarach, i apeluje do Komisji o tego rodzaju wkład w rozwój społeczno-gospodarczy;

31.  uznaje znaczenie oleju palmowego jako części różnych systemów płodozmianu w dostarczaniu cennego dochodu drobnym producentom rolnym;

32.  uważa, że wysiłki na rzecz powstrzymania wylesiania muszą obejmować budowanie zdolności lokalnych, wsparcie technologiczne, wymianę najlepszych praktyk między społecznościami i pomoc dla drobnych producentów w zakresie jak najefektywniejszego wykorzystywania ich gruntów uprawnych bez potrzeby dalszego przekształcania lasów; zwraca w tym kontekście uwagę na ogromny potencjał tkwiący w praktykach agroekologicznych w zakresie maksymalizowania funkcji ekosystemu, dzięki połączeniu technik wysoce zróżnicowanego sadzenia, agroleśnictwa i permakultury, bez uciekania się do uzależnienia od nakładów lub plantacji monokulturowych;

Biopaliwa

Rosnące wykorzystanie oleju palmowego jako biopaliwa

33.  stwierdza, że popyt na olej palmowy w Europie wynika w znacznej mierze z jego wykorzystania jako biopaliwa;

34.  zwraca uwagę, że 70 % biopaliw zużywanych w UE pochodzi z upraw lub produkcji unijnych oraz że 23 % biopaliw importowanych do UE to olej palmowy, głównie z Indonezji, a 6 % z nich to soja(4);

35.  zauważa – mimo różnic w jego stosowaniu w poszczególnych państwach członkowskich – ogromny wzrost zużycia oleju palmowego jako biodiesla pierwszej generacji, które zwiększyło się o 2,6 mln ton w okresie od 2010 do 2014 r., czyli o 606 %, podczas gdy całkowity udział oleju palmowego w unijnym zużyciu biodiesla wzrósł z 6 % w 2010 r. do prawie jednej trzeciej w 2014 r. (31 %), przy czym prawie połowa zużywanego w UE oleju palmowego jest stosowana jako paliwo transportowe(5);

Skutki pośrednie, w tym pośrednia zmiana użytkowania gruntów

36.  zauważa pośrednie skutki popytu na biopaliwa w UE powiązane z niszczeniem lasów tropikalnych;

37.  zauważa, że niektóre ścieżki produkcji biopaliw powodują wzrost całkowitych emisji gazów cieplarnianych, jeśli uwzględnić emisje wynikające ze zmiany użytkowania gruntów(6), gdyż biodiesel z oleju palmowego jest biopaliwem generującym największe ilości emisji(7);

38.  domaga się zatem, by przy analizie biodiesla jako paliwa alternatywnego brać pod uwagę całkowite koszty energetyczne uprawy roślin, z których produkuje się biopaliwa oraz by w dyrektywie w sprawie odnawialnych źródeł energii w pełni uwzględnić emisje pochodzące z produkcji biopaliw, a wynikające ze zmiany użytkowania gruntów;

39.  jest zdania, że zgodnie z zasadą spójności polityki na rzecz rozwoju biopaliwa nie powinny powodować wylesiania ani wpływać na bezpieczeństwo żywnościowe i prawo do pożywienia w państwach trzecich i że należy dążyć do stopniowego znoszenia wsparcia publicznego dla biopaliw wytwarzanych z oleju palmowego;

Biopaliwa pierwszej i drugiej generacji

40.  zauważa, że w sprzedaży przeważają biopaliwa pierwszej generacji, natomiast biopaliwa drugiej generacji są trudno dostępne; wzywa Komisję i państwa członkowskie do wspierania dalszego rozwoju następnych generacji biopaliw w celu zapobiegania wylesianiu;

41.  apeluje o szybkie przystąpienie do stopniowego znoszenia wszelkich zachęt na rzecz biopaliw produkowanych z oleju palmowego, gdyż napędzają one konkurencję o ziemię kosztem produkcji żywności i prowadzą do wylesiania, a tym samym znacznie przyczyniają się do emisji gazów cieplarnianych;

42.  zwraca uwagę na badanie przeprowadzone przez GLOBIOM, w którym wykazano niezwykle wysoki poziom emisji gazów cieplarnianych związany z produkcją oleju palmowego;

43.  domaga się obowiązkowego systemu oznaczania pochodzenia składników biopaliw;

Przejrzystość łańcucha dostaw 

44.  jest zdania, że identyfikowalność w całym łańcuchu żywnościowym ma zasadnicze znaczenie dla importerów i konsumentów, szczególnie ze względu na to, że pozwala rozróżnić olej palmowy i jego produkty uboczne produkowane zgodnie z prawem i niezgodnie z prawem czy też pochodzące ze zrównoważonych i z niezrównoważonych źródeł;

45.  zauważa, że przejrzystość łańcucha dostaw umożliwia dostęp do informacji o oleju palmowym pochodzącym z obszarów wysokiego ryzyka;

Certyfikacja

46.  uznaje ważną rolę i potencjał różnego rodzaju dobrowolnych systemów certyfikacji w zakresie zrównoważonego charakteru produktów z oleju palmowego i jest zdania, że muszą one uwzględniać wpływ produkcji oleju na środowisko i społeczeństwo;

47.  przypomina, że Trybunał Obrachunkowy stwierdził(8), iż niektóre systemy certyfikacji nie gwarantują autentycznie zrównoważonego charakteru oleju palmowego i są w związku z tym nieskuteczne w zapewnianiu odpowiednich standardów i zgodności z nimi;

48.  zauważa w szczególności, że Trybunał Obrachunkowy orzekł, iż niektóre systemy nie są wystarczająco przejrzyste lub mają nieobiektywne struktury zarządcze, co grozi konfliktem interesów i nieskuteczną komunikacją, skrytykował standardy stosowane w zakresie kryteriów zrównoważoności, obejmujące m.in. konflikty co do własności gruntów, pracę przymusową, pracę dzieci i złe warunki pracy rolników, oraz stwierdził, że skutkiem tych nieprawidłowości są niewiarygodne statystyki i przeszacowanie ilości biopaliw certyfikowanych jako zrównoważone;

49.  jest w związku z tym zaniepokojony faktem, że unijny system certyfikacji w zakresie zrównoważonego charakteru biopaliw nie jest do końca wiarygodny, i uważa, że należy dalej rozwijać i nieustannie ulepszać systemy certyfikacji, aby zapewnić prawdziwie zrównoważoną produkcję oleju palmowego i rzeczywiste przestrzeganie odpowiednich standardów;

50.  wzywa do wdrożenia odpowiednich zaleceń Trybunału, w myśl uzgodnień Komisji;

51.  wzywa Komisję do zapewnienia wiarygodnych standardów i działania na rzecz ustanowienia solidnych i wiążących ram w celu zagwarantowania zrównoważonego charakteru oleju palmowego;

52.  domaga się, by produkty uboczne palmy olejowej (śruta poekstrakcyjna lub makuch) wykorzystywane w UE również podlegały certyfikacji;

Inicjatywy

53.  z zadowoleniem przyjmuje wszelkie inicjatywy oparte na porozumieniu zainteresowanych stron i zmierzające do określenia i przestrzegania ambitnych standardów w zakresie zrównoważonej produkcji oleju palmowego, w tym praw człowieka, prawa do ziemi i prawa pracy;

54.  popiera cele określone w inicjatywie ONZ na rzecz zrównoważonego oleju palmowego oraz w deklaracji amsterdamskiej z 2015 r. na rzecz łańcucha dostaw bez wylesiania i bez konfliktów do 2020 r.;

55.  dostrzega potencjał inicjatyw takich jak nowojorska deklaracja w sprawie lasów(9), która zmierza do wspierania sektora prywatnego w realizacji celów w zakresie powstrzymania wylesiania związanego z produkcją takich towarów rolnych jak palmy, soja, papier i wołowina do 2020 r.; zauważa, że niektóre przedsiębiorstwa mają ambitniejsze cele, lecz choć 60 % przedsiębiorstw związanych z olejem palmowym przystąpiło do tych inicjatyw, do tej pory tylko 2 % jest w stanie prześledzić pochodzenie oleju palmowego, którym handluje(10);

56.  zwraca się do Komisji, państw członkowskich i przemysłu o wspieranie inicjatyw takich jak podejście High Carbon Stock (HCS), które identyfikuje obszary nadające się pod uprawę palmy olejowej, np. tereny zdegradowane o niskim wskaźniku składowania dwutlenku węgla i małej wartości dla środowiska, i promowanie w ten sposób prawdziwie zrównoważonej produkcji oleju palmowego: bez przekształcania lasów i naruszania ekosystemów o wysokiej wartości ochronnej;

Dialog na rzecz lepszego zarządzania w krajach produkujących

57.  wzywa Komisję do pogłębienia, w razie potrzeby, dialogu z rządami krajów i przedsiębiorstwami produkującymi olej palmowy, także w ramach dwustronnych umów z krajami produkującymi, aby zachęcić je do stosowania skutecznych przepisów w dziedzinie ochrony środowiska w celu zapobieżenia szkodliwej zmianie użytkowania gruntów, podnieść standardy w zakresie ochrony środowiska, ochrony bioróżnorodności, praw człowieka, praw socjalnych, prawa do ziemi i prawa pracy, zwiększyć przejrzystość w odniesieniu do własności ziemi i własności przedsiębiorstw oraz częściej zasięgać opinii społeczności lokalnych, a dzięki temu nie dopuszczać do zawłaszczania ziemi;

Unijne ramy prawne, w tym apele do Komisji

58.  zdaje sobie sprawę, że UE jest trzecim co do wielkości światowym importerem oleju palmowego i poekstrakcyjnej śruty palmowej, i podkreśla potrzebę wprowadzenia zasad, które zapewnią rzeczywiście zrównoważony charakter produkcji oleju palmowego;

59.  apeluje do Komisji i państw członkowskich o wzmocnienie istniejących narzędzi kontroli i zastosowanie wszelkich możliwych środków w celu zapobiegania wwozowi do UE oleju palmowego wyprodukowanego w wyniku wylesiania oraz o ustanowienie ram regulacyjnych w postaci stanowczych i egzekwowalnych przepisów służących dopilnowaniu, aby wszystkie podmioty w całym łańcuchu dostaw – w tym europejskie instytucje finansowe z ich inwestycjami i pożyczkami – uczestniczyły jedynie w rzeczywiście zrównoważonej produkcji oleju palmowego, która zapewnia ochronę lasów, ich mieszkańców oraz różnorodności biologicznej;

60.  wzywa Komisję do jasnego określenia sankcji za nieprzestrzeganie przepisów przy jednoczesnym utrzymaniu stosunków handlowych z państwami trzecimi;

Pierwszeństwo i obowiązujące prawodawstwo

61.  obserwuje model sektora produkcji kakao jako podstawę dla ustanowienia międzynarodowych norm zrównoważonej produkcji oleju palmowego i odnotowuje, że mechanizmy podobne do unijnego rozporządzenia w sprawie drewna mogą pomóc w dopilnowaniu, by na rynek UE trafiały jedynie produkty wytwarzane zgodnie z prawem;

62.  apeluje o włączenie do unijnej polityki w dziedzinie biopaliw efektywnych kryteriów zrównoważonego rozwoju, które będą chronić obszary cenne ze względu na różnorodność biologiczną, obszary zasobne w węgiel i torfowiska, jak również obejmą kryteria społeczne;

Wykorzystanie umów dwustronnych i handel

63.  stwierdza, że mechanizmy takie jak dobrowolne umowy o partnerstwie mogą pomóc w wyjaśnianiu problemów związanych ze zgodnością z prawem w przypadku masowego wykupu gruntów i przekształcania lasów, prowadząc do krajowych reform rolnych i przejrzystości w zakresie własności ziemi;

64.  wzywa do wykorzystywania umów dwustronnych jako katalizatora skutecznej ochrony środowiska, również poprzez stosowanie systemów różnicowania taryf w zależności od tego, czy dany olej palmowy ma charakter zrównoważony, czy nie, lub wyłączanie niezrównoważonego oleju palmowego i jego pochodnych z umów o wolnym handlu;

65.  zwraca się do Komisji o włączenie gwarancji niewylesiania i wymogu poszanowania praw społeczności do negocjacji umów handlowych z krajami produkującymi olej palmowy;

Wsparcie i budowanie zdolności

66.  podkreśla znaczenie wspierania krajów rozwijających się za pomocą środków niezbędnych do poprawy zarządzania, procedur egzekwowania przepisów i procedur sądowych na szczeblu lokalnym, regionalnym i krajowym, w celu zapewnienia ochrony lasów i torfowisk oraz upowszechniania praktyk agroekologicznych;

67.  zwraca się do Komisji o zachęcanie do wymiany dobrych praktyk z zakresu przejrzystości oraz do współpracy między rządami i przedsiębiorstwami stosującymi olej palmowy, a także o działanie wraz z państwami członkowskimi i państwami trzecimi na rzecz opracowania i wdrożenia ustawodawstwa krajowego oraz przestrzegania zwyczajowych praw własności społeczności lokalnych, zapewniających ochronę lasów, mieszkańców lasów i ich źródeł utrzymania;

Obecne zobowiązania UE i plan działań

68.  wzywa Komisję do wypełnienia międzynarodowych zobowiązań UE, podjętych m.in. w ramach paryskiej konferencji klimatycznej (COP 21), Forum Narodów Zjednoczonych ds. Lasów(11), Konwencji Narodów Zjednoczonych o różnorodności biologicznej (CBD)(12), nowojorskiej deklaracji w sprawie lasów, celu zrównoważonego rozwoju dotyczącego powstrzymania wylesiania do 2020 r.(13), planu działań UE na rzecz egzekwowania prawa, zarządzania i handlu w dziedzinie leśnictwa (FLEGT), oraz zwiększenia wysiłków zmierzających do opracowania szczegółowego planu działań UE na rzecz wyraźnej i zdecydowanej ochrony lasów i praw społeczności żyjących w lasach, a także do przedstawienia konkretnych propozycji w zakresie powstrzymania wylesiania i niszczenia lasów, w tym przepisów dotyczących handlu towarami rolnymi, zwłaszcza olejem palmowym, i zapobiegających klasyfikowaniu plantacji monokulturowych jako ponownego zalesiania;

69.  podkreśla, że przy ocenie różnych strategii leśnych kryteria społeczne i środowiskowe, w tym prawo dostępu do ziemi, powinny mieć pierwszeństwo przed logiką czystego zysku finansowego;

70.  apeluje o zintensyfikowanie na szczeblu UE badań nad zrównoważonymi paszami, aby stworzyć dla rolnictwa europejskiego alternatywy wobec produktów z palmy olejowej.

WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGOW KOMISJI OPINIODAWCZEJ

Data przyjęcia

28.2.2017

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

34

3

3

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

John Stuart Agnew, Clara Eugenia Aguilera García, Eric Andrieu, Daniel Buda, Nicola Caputo, Matt Carthy, Viorica Dăncilă, Michel Dantin, Paolo De Castro, Jean-Paul Denanot, Albert Deß, Herbert Dorfmann, Luke Ming Flanagan, Beata Gosiewska, Martin Häusling, Anja Hazekamp, Esther Herranz García, Jan Huitema, Peter Jahr, Ivan Jakovčić, Jarosław Kalinowski, Elisabeth Köstinger, Zbigniew Kuźmiuk, Mairead McGuinness, Ulrike Müller, James Nicholson, Marijana Petir, Laurenţiu Rebega, Bronis Ropė, Maria Lidia Senra Rodríguez, Czesław Adam Siekierski, Tibor Szanyi, Marc Tarabella, Marco Zullo

Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego

Franc Bogovič, Michela Giuffrida, Florent Marcellesi, Anthea McIntyre, Susanne Melior, Sofia Ribeiro

GŁOSOWANIE KOŃCOWE W KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ W FORMIE GŁOSOWANIA IMIENNEGO

34

+

ALDE

Jan Huitema, Ivan Jakovčić, Ulrike Müller

ECR

Beata Gosiewska, Zbigniew Kuźmiuk, Anthea McIntyre, James Nicholson

EPP

Franc Bogovič, Daniel Buda, Michel Dantin, Albert Deß, Herbert Dorfmann, Esther Herranz García, Peter Jahr, Jarosław Kalinowski, Elisabeth Köstinger, Mairead McGuinness, Marijana Petir, Sofia Ribeiro, Czesław Adam Siekierski

EUL/NGL

Matt Carthy

Verts/ALE

Martin Häusling, Florent Marcellesi, Bronis Ropė

S&D

Clara Eugenia Aguilera García, Eric Andrieu, Nicola Caputo, Viorica Dăncilă, Paolo De Castro, Jean-Paul Denanot, Michela Giuffrida, Susanne Melior, Tibor Szanyi, Marc Tarabella

3

-

EFDD

Marco Zullo

GUE/NGL

Luke Ming Flanagan, Anja Hazekamp

3

0

EFDD

John Stuart Agnew

ENF

Laurenţiu Rebega

GUE/NGL

Maria Lidia Senra Rodríguez

Objaśnienie używanych znaków

+  :  za

-  :  przeciw

0  :  wstrzymało się

(1)

Dziennik EFSA 2016;14(5):4426 [159 s.], https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/4426

(2)

The impact of EU consumption on deforestation: Comprehensive analysis of the impact of EU consumption on deforestation (‘Wpływ konsumpcji UE na wylesianie: kompleksowa ocena skutków konsumpcji UE dla wylesiania’), 2013, Komisja Europejska, http://ec.europa.eu/environment/forests/pdf/1.%20Report%20analysis%20of%20impact.pdf (s. 56)

(3)

UN FAO’s Voluntary Guidelines on the Responsible Governance of Tenure of Land, Fisheries and Forests in the Context of National Food Security (‘Dobrowolne wytyczne FAO w zakresie odpowiedzialnego zarządzania własnością gruntów, łowisk i lasów w kontekście krajowego bezpieczeństwa żywności’), Rzym 2012, http://www.fao.org/docrep/016/i2801e/i2801e.pdf

(4)

EUROSTAT, Supply, transformation and consumption of renewable energies (‘Podaż, przetwarzanie i zużycie energii ze źródeł odnawialnych’), dane roczne (nrg_107a), badanie Globiom „The land use change impact of biofuels consumed in the EU” (‘Wpływ zużycia biopaliw w UE na zmianę użytkowania gruntów’), 2015, i http://www.fediol.be/

(5)

Ibidem.

(6)

Sprawozdanie Komisji z postępów w dziedzinie energii odnawialnej (SWD(2015)0117).

(7)

Badanie Globiom „The land use change impact of biofuels consumed in the EU” (‘Wpływ zużycia biopaliw w UE na zmianę użytkowania gruntów’), 2015.

(8)

Sprawozdanie specjalne Europejskiego Trybunału Obrachunkowego nr 18/2016 (absolutorium za rok 2015): „Unijny system certyfikacji zrównoważonych ekologicznie biopaliw”: http://www.eca.europa.eu/Lists/ECADocuments/SR16_18/SR_BIOFUELS_PL.pdf

(9)

Szczyt klimatyczny ONZ w 2014 r.

(10)

http://forestdeclaration.org/wp-content/uploads/2015/09/2016-NYDF-Goal-2-Assessment-Report.pdf

(11)

Konkluzje Forum Narodów Zjednoczonych ds. Lasów.

(12)

Konwencja Narodów Zjednoczonych o różnorodności biologicznej, cele Aichi: https://www.cbd.int/sp/targets/

(13)

Cele zrównoważonego rozwoju, art. 15.2, cel powstrzymania wylesiania: https://sustainabledevelopment.un.org/sdg15


WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGOW KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ

Data przyjęcia

9.3.2017

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

56

1

0

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Marco Affronte, Margrete Auken, Zoltán Balczó, Ivo Belet, Simona Bonafè, Biljana Borzan, Lynn Boylan, Paul Brannen, Soledad Cabezón Ruiz, Nessa Childers, Alberto Cirio, Mireille D’Ornano, Seb Dance, Angélique Delahaye, Mark Demesmaeker, Ian Duncan, Stefan Eck, Bas Eickhout, José Inácio Faria, Francesc Gambús, Gerben-Jan Gerbrandy, Arne Gericke, Jens Gieseke, Sylvie Goddyn, Françoise Grossetête, Jytte Guteland, Benedek Jávor, Karin Kadenbach, Kateřina Konečná, Urszula Krupa, Peter Liese, Valentinas Mazuronis, Gilles Pargneaux, Bolesław G. Piecha, Pavel Poc, Julia Reid, Frédérique Ries, Annie Schreijer-Pierik, Davor Škrlec, Renate Sommer, Claudiu Ciprian Tănăsescu, Ivica Tolić, Estefanía Torres Martínez, Nils Torvalds, Adina-Ioana Vălean

Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego

Clara Eugenia Aguilera García, Nicola Caputo, Albert Deß, Eleonora Evi, Merja Kyllönen, James Nicholson, Gabriele Preuß, Christel Schaldemose, Bart Staes, Carlos Zorrinho

Zastępcy (art. 200 ust. 2) obecni podczas głosowania końcowego

Edouard Martin, Lieve Wierinck


GŁOSOWANIE KOŃCOWE W KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ W FORMIE GŁOSOWANIA IMIENNEGO

56

+

ALDE

Gerben-Jan Gerbrandy, Valentinas Mazuronis, Frédérique Ries, Nils Torvalds, Lieve Wierinck

ECR

Mark Demesmaeker, Ian Duncan, Arne Gericke, Urszula Krupa, James Nicholson, Bolesław G. Piecha

EFDD

Eleonora Evi

ENF

Mireille D’Ornano, Sylvie Goddyn

GUE/NGL

Lynn Boylan, Stefan Eck, Kateřina Konečná, Merja Kyllönen, Estefanía Torres Martínez

NI

Zoltán Balczó

PPE

Ivo Belet, Alberto Cirio, Angélique Delahaye, Albert Deß, José Inácio Faria, Francesc Gambús, Jens Gieseke, Françoise Grossetête, Peter Liese, Annie Schreijer-Pierik, Renate Sommer, Ivica Tolić, Adina-Ioana Vălean

S&D

Clara Eugenia Aguilera García, Simona Bonafè, Biljana Borzan, Paul Brannen, Soledad Cabezón Ruiz, Nicola Caputo, Nessa Childers, Seb Dance, Jytte Guteland, Karin Kadenbach, Edouard Martin, Gilles Pargneaux, Pavel Poc, Gabriele Preuß, Christel Schaldemose, Claudiu Ciprian Tănăsescu, Carlos Zorrinho

VERTS/ALE

Marco Affronte, Margrete Auken, Bas Eickhout, Benedek Jávor, Bart Staes, Davor Škrlec

1

-

EFDD

Julia Reid

0

0

 

 

Objaśnienie używanych znaków:

+  :  za

-  :  przeciw

0  :  wstrzymało się

Informacja prawna