Procedura : 2017/2040(INI)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury : A8-0389/2017

Teksty złożone :

A8-0389/2017

Debaty :

PV 15/01/2018 - 15
CRE 15/01/2018 - 15

Głosowanie :

PV 16/01/2018 - 5.2

Teksty przyjęte :

P8_TA(2018)0002

SPRAWOZDANIE     
PDF 702kWORD 78k
1.12.2017
PE 604.868v02-00 A8-0389/2017

w sprawie wdrażania strategii makroregionalnych UE

(2017/2040(INI))

Komisja Rozwoju Regionalnego

Sprawozdawca: Andrea Cozzolino

UZASADNIENIE – STRESZCZENIE FAKTÓW I USTALENIA
 PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
 OPINIA Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności
 INFORMACJE O PRZYJĘCIU SPRAWOZDANIAW KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ
 GŁOSOWANIE KOŃCOWE W FORMIE GŁOSOWANIA IMIENNEGOW KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ

UZASADNIENIE – STRESZCZENIE FAKTÓW I USTALENIA

Kontekst

W ostatnich latach wzrosło znaczenie strategii makroregionalnych jako platform współpracy międzynarodowej między państwami członkowskimi, a także współpracy z państwami trzecimi. Zapewniają one zintegrowane ramy, dzięki którym podejmować można wspólne wyzwania i wykorzystywać wspólny potencjał. W okresie programowania 2014–2020 strategie makroregionalne zostały włączone do programów europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych.

Obecnie cztery istniejące strategie makroregionalne (dla regionu Morza Bałtyckiego, regionu adriatycko-jońskiego, regionu Dunaju i regionu alpejskiego) zrzeszają 19 państw członkowskich UE i 8 państw spoza UE. Niektóre państwa członkowskie uczestniczą w więcej niż jednej strategii makroregionalnej.

Strategie makroregionalne wpisują się w zasadę trzech „nie”: żadnych nowych środków unijnych, żadnych dodatkowych formalnych struktur unijnych ani żadnych nowych przepisów unijnych.

Wsparcie finansowe pochodzi z programów współpracy transnarodowej w ramach europejskiej współpracy terytorialnej, a programy te finansowane są z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR). Cztery z takich programów wspierają wdrażanie strategii makroregionalnych (w nawiasie podano łączny budżet operacyjny programu).

-  Region Morza Bałtyckiego (333 414 456 EUR)

-  Region Dunaju (262 989 839 EUR)

-  Region adriatycko-joński (117 918 198 EUR)

-  Region alpejski (139 751 456 EUR)

Państwa zachęcane są do korzystania z różnych źródeł finansowania (europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne i inne instrumenty UE, programy IPA/ENI, krajowe, regionalne i lokalne zasoby, źródła prywatne itd.), aby mogły przyczyniać się do realizacji wspólnych celów określonych w strategiach makroregionalnych.

Jak stwierdziła Komisja(1), w strategiach makroregionalnych chodzi o coś więcej niż samo finansowanie, ponieważ strategie te „zbliżają do siebie obywateli różnych państw członkowskich i przyczyniają się do poprawy ich społecznych i gospodarczych warunków życia dzięki współpracy transgranicznej”.

Strategie makroregionalne mają różne struktury zarządcze i borykają się z różnymi wyzwaniami. Niektóre problemy są do pewnego stopnia wspólne, jak zapewnienie odpowiedniego poziomu zaangażowania politycznego i udostępnianie wystarczających zasobów.

We wdrażaniu strategii makroregionalnych Komisja odgrywa rolę koordynacyjną.

W 2010 r. Komisja, w odpowiedzi na apele ze story Rady, utworzyła grupę wysokiego szczebla ds. strategii makroregionalnych, której powierzono zadanie „udzielania Komisji wsparcia w wykonywaniu jej uprawnień i obowiązków związanych z działaniem strategii makroregionalnych”, a także zadanie specjalne polegające na „zapewnianiu Komisji doradztwa w zakresie koordynacji i monitorowania strategii makroregionalnych”(2). Członkami grupy wysokiego szczebla są przedstawiciele uczestniczących w strategiach makroregionalnych państw członkowskich i państw spoza UE. Do udziału w posiedzeniach grupy wysokiego szczebla w charakterze obserwatorów zapraszani są również przedstawiciele Komitetu Regionów i Europejskiego Banku Inwestycyjnego.

Przyszłość

Debata na temat kształtu polityki spójności w okresie po 2020 r. trwa i najwyższy czas podjąć dyskusję na temat przyszłości strategii makroregionalnych w kontekście polityki spójności.

Jeżeli chodzi o przyszłość strategii makroregionalnych, należy udzielić odpowiedzi na kilka pytań:

-  poczucie odpowiedzialności i zaangażowanie polityczne – jak dopilnować, by wszystkie państwa uczestniczące inwestowały wystarczającą ilość środków w strategie makroregionalne?

-  zorientowanie na wyniki – jak sprawić można, by wyniki strategii makroregionalnych były w większym stopniu mierzalne?

-  zakres – czy są powody do rozszerzenia koncepcji strategii makroregionalnych?

Rada, uznając znaczenie strategii makroregionalnych i potwierdzając zasadę trzech „nie”, jest nadal „gotowa analizować wszelkie wspólnie uzgodnione i dojrzałe inicjatywy – zmierzające do ustanowienia nowej strategii makroregionalnej – przedstawiane przez państwa członkowskie, które muszą stawiać czoła takim samym wyzwaniom na określonych obszarze geograficznym”(3).

Na posiedzeniu w dniach 12–13 lipca 2017 r. Komisja REGI zorganizuje warsztaty z udziałem ekspertów w dziedzinie strategii makroregionalnych w celu wsparcia prac nad tym sprawozdaniem z wykonania. Ustalenia z tych warsztatów zostaną uwzględnione w poprawkach do projektu sprawozdania.

(1)

Komunikat Komisji z dnia 14 grudnia 2015 r. pt. „Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu gospodarczego – maksymalizowanie wkładu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych” (COM(2015)0639, final)

(2)

Rejestr grup ekspertów Komisji i podobnych zespołów – grupa wysokiego szczebla ds. strategii makroregionalnych http://ec.europa.eu/transparency/regexpert/index.cfm?do=groupDetail.groupDetail&groupID=2455&Lang=PL

(3)

Konkluzje Rady w sprawie wdrażania strategii makroregionalnych UE http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/cooperate/macro_region_strategy/pdf/concl_implementation_macro_region_strategy_en.pdf


PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie wdrażania strategii makroregionalnych UE

(2017/2040(INI))

Parlament Europejski,

–  uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), a w szczególności jego tytuł XVIII,

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (zwane dalej „rozporządzeniem w sprawie wspólnych przepisów”)(1),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1299/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie przepisów szczegółowych dotyczących wsparcia z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna”(2),

  uwzględniając rozporządzenie (UE) nr 1302/2013 dnia 17 grudnia 2013 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1082/2006 w sprawie europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej (EUWT) w celu doprecyzowania, uproszczenia i usprawnienia procesu tworzenia takich ugrupowań oraz ich funkcjonowania(3),

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 25 kwietnia 2017 r. w sprawie wdrażania strategii makroregionalnych UE,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji z dnia 16 grudnia 2016 r. z realizacji strategii makroregionalnych UE (COM(2016)0805) oraz towarzyszący mu dokument roboczy służb Komisji (SWD(2016)0443),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 10 czerwca 2009 r. dotyczący strategii Unii Europejskiej dla regionu Morza Bałtyckiego (COM(2009)0248),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 8 grudnia 2010 r. pt. „Strategia Unii Europejskiej dla regionu Dunaju” (COM(2010) 0715),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 17 czerwca 2014 r. dotyczący strategii Unii Europejskiej dla regionu adriatycko-jońskiego (COM(2014)0357),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 28 lipca 2015 r. w sprawie strategii UE na rzecz regionu alpejskiego (COM(2015)0366),

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji z dnia 20 maja 2014 r. w sprawie zarządzania strategiami makroregionalnymi (COM(2014)0284),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 14 grudnia 2015 r. pt. „Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu gospodarczego – maksymalizowanie wkładu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych” (COM(2015)0639),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 17 lutego 2011 r. w sprawie wdrożenia strategii UE na rzecz regionu naddunajskiego(4),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 3 lipca 2012 r. w sprawie ewolucji strategii makroregionalnych UE: obecne praktyki i przyszłe perspektywy, szczególnie w regionie Morza Śródziemnego(5),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 września 2012 r. w sprawie strategii na rzecz obszaru atlantyckiego w ramach polityki spójności UE(6),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 28 października 2015 r. w sprawie strategii UE dla regionu adriatycko-jońskiego(7),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 września 2016 r. w sprawie strategii UE na rzecz regionu alpejskiego(8).

–  uwzględniając badanie ze stycznia 2015 r. zatytułowane „Nowa rola makroregionów w europejskiej współpracy terytorialnej”, opublikowane przez Dyrekcję Generalną ds. Polityki Wewnętrznej PE (Departament Polityczny B: Polityka Strukturalna i Polityka Spójności),

–  uwzględniając sprawozdanie Interact z lutego 2017 r. zatytułowane „Wartość dodana strategii makroregionalnych – perspektywa dotycząca programu i projektu”,

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu, a także art. 1 ust. 1 lit. e) decyzji Konferencji Przewodniczących z dnia 12 grudnia 2002 r. w sprawie procedury udzielania zgody na sporządzenie sprawozdań z własnej inicjatywy i załącznik 3 do tej decyzji,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Rozwoju Regionalnego oraz opinię Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (A8-0389/2017),

A.  mając na uwadze, że makroregion można zdefiniować jako obszar geograficzny obejmujący regiony należące do różnych krajów, posiadające przynajmniej jedną wspólną cechę lub trudność do przezwyciężenia(9)6;

B.  mając na uwadze, że strategie makroregionalne zostały utworzone na obszarach, których rozwój ilustruje naturalną ewolucję UE w zakresie współpracy transgranicznej; mając na uwadze, że są one istotne, ponieważ są w stanie angażować podmioty publiczne i prywatne, społeczeństwo obywatelskie i ośrodki akademickie, a także mobilizować środki w celu realizacji wspólnych celów polityki UE;

C.  mając na uwadze, że strategie makroregionalne zapewniają platformę umożliwiającą głębszą i szerzej zakrojoną interakcję na poziomie międzysektorowym, regionalnym i transgranicznym między państwami członkowskimi UE i państwami sąsiednimi, interakcję służącą rozwiązywaniu wspólnych problemów, wspólnemu planowaniu i wzmacnianiu więzi współpracy między tymi państwami oraz zwiększaniu integracji różnych partnerów i różnych sektorów polityk, w tym w dziedzinie ochrony środowiska i bioróżnorodności, strategii łagodzenia zmiany klimatu i przystosowania się do niej, unieszkodliwiania odpadów, zaopatrzenia w wodę, planowania przestrzennego obszarów morskich i systemów zintegrowanego zarządzania strefą przybrzeżną; w związku z tym z zadowoleniem przyjmuje wysiłki podejmowane na rzecz propagowania współpracy między europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi a IPA;

D.  mając na uwadze, że makroregiony uczestniczą we wdrażaniu właściwych długoterminowych, wzajemnie połączonych i przekrojowych działań politycznych, ponieważ makroregiony te są związane z polityką spójności celami strategii makroregionalnych wpisanymi w ich programy operacyjne oraz tworzą projekty przez inteligentne synergie; mając na uwadze, że makroregiony przyczyniają się w ten sposób do bardziej skutecznego osiągania celów strategii makroregionalnych, przyciągają prywatne inwestycje, wykazują zaufanie i angażują się w dialog, współpracę i solidarność transgraniczną;

E.  mając na uwadze, że strategie makroregionalne opierają się na zasadzie trzech „nie” (żadnych nowych środków, żadnych nowych struktur ani żadnych nowych przepisów) w istniejących ramach politycznych UE;

F.  mając na uwadze, że wdrażanie strategii makroregionalnych, zwłaszcza na wczesnym etapie, ułatwione jest dzięki istniejącym już wcześniej mechanizmom współpracy na szczeblu UE i między państwami członkowskimi a regionami;

G.  mając na uwadze, że co dwa lata Komisja przyjmuje jedno sprawozdanie z realizacji wszystkich czterech obecnie istniejących unijnych strategii makroregionalnych, podkreślając w nim pomyślne realizacje, a także wskazując elementy wymagające dalszych usprawnień, a następne takie sprawozdanie ma się ukazać pod koniec 2018 r.; w tym kontekście uważa, że niezbędna jest ocena aspektów dotyczących środowiska naturalnego, jako jednego z filarów zrównoważonego rozwoju;

Strategie makroregionalne jako platformy współpracy i koordynacji

1.  proces globalizacji uwypukla znaczenie strategii makroregionalnych; sprawił on, że poszczególne państwa są od siebie zależne i niezbędne jest znalezienie rozwiązań dla łączących się z tym procesem problemów transgranicznych;

2.  uznaje, że elementy, od których zależy jakość wdrożenia, takie jak zaangażowanie, odpowiedzialność, zasoby i sprawowanie rządów nadal sprawiają – choć w różnym stopniu – trudności w dążeniu do realizacji wcześniej określonych celów;

3.  podkreśla, że strategie makroregionalne nadal wnoszą nieoceniony i innowacyjny wkład we współpracę transgraniczną, międzysektorową i wielopoziomową w Europie, a ich potencjał w tej dziedzinie nie został jeszcze wystarczająco wykorzystany z myślą o rozwoju sieci połączeń i zacieśnianiu powiązań gospodarczych oraz wzmacnianiu transferu wiedzy pomiędzy regionami i państwami; zauważa jednak, że w związku z tym, że proces uzgadniania wspólnych działań przebiega na wielu poziomach, z udziałem wielu państw i regionów, uzyskanie dostępu do funduszy UE dla projektów strategii makroregionalnych jest wyzwaniem;

4.  uważa strategie makroregionalne i związane z nimi programy środowiskowe są przydatnymi instrumentami pokazującymi obywatelom korzyści płynące ze współpracy europejskiej i dlatego wzywa wszystkie strony do pełnego zaangażowania się w strategie i uczestniczenia w ich realizacji;

5.  jest zdania, że wielopoziomowe sprawowanie rządów, w którym regiony odgrywają odpowiednią rolę, powinno stanowić główny element wszelkich strategii makroregionalnych od etapu projektowania oraz że w proces ten powinny być zaangażowane społeczności regionalne i lokalne oraz podmioty publiczne i prywatne, jak również przedstawiciele trzeciego sektora; zachęca państwa członkowskie i zaangażowane regiony do opracowania odpowiednich struktur zarządzania i porozumień roboczych, aby ułatwić współpracę obejmującą wspólne planowanie, rozwijanie możliwości finansowania i podejście oddolne;

6.  zachęca do poprawy koordynacji i partnerstwa, zarówno w wymiarze wertykalnym, jak i horyzontalnym, między różnymi podmiotami publicznymi i prywatnymi, środowiskami naukowymi, organizacjami pozarządowymi i organizacjami międzynarodowymi działającymi w tej dziedzinie oraz różnymi strategiami politycznymi na szczeblu unijnym, krajowym i regionalnym w celu ułatwienia i poprawy wdrażania strategii makroregionalnych i współpracy transgranicznej; wzywa Komisje do zachęcania do udziału tych zainteresowanych stron między innymi w radach zarządzających strategiami makroregionalnymi, przy jednoczesnym przestrzeganiu wymogu ogólnego stosowania się do zasad UE;

7.  podkreśla znaczenie dysponowania odpowiednimi zasobami ludzkimi i zdolnościami administracyjnymi przez właściwe organy krajowe i regionalne w celu dopilnowania, by zaangażowanie polityczne przełożyło się na skuteczne wdrożenie strategii; w związku z tym zwraca uwagę na wartość programu wspierania reform strukturalnych, który na wniosek państwa członkowskiego może wspierać budowanie zdolności i zapewniać skuteczne wsparcie na rzecz rozwoju i finansowania projektów w ramach strategii makroregionalnych; wzywa ponadto Komisję i państwa członkowskie do aktywnego wspierania rozpowszechniania i stosowania dobrych praktyk administracyjnych oraz doświadczeń zgromadzonych przy pomyślnym wdrażaniu strategii makroregionalnych;

8.  podkreśla, że strategie makroregionalne muszą być wystarczająco elastyczne i dostosowane tak, by mogły skutecznie reagować na nieprzewidziane wydarzenia i potrzeby, które mogą mieć wpływ na biorące w nich udział regiony, państwa członkowskie i ogólnie na UE; uważa, że realizacja strategii makroregionalnych powinna uwzględniać specyficzne uwarunkowania regionalne i lokalne; zwraca uwagę, że pod tym kątem istotne jest, by Komisja odgrywała rolę koordynacyjną, także w odniesieniu do ponownego określenia konkretnych celów poszczególnych strategii;

Strategia UE dla regionu Morza Bałtyckiego (EUSBRS)

9.  z zadowoleniem przyjmuje wyniki osiągnięte od uruchomienia strategii w 2009 r., zwłaszcza w odniesieniu do mechanizmów koordynacji działających nie tylko pomiędzy uczestniczącymi regionami i państwami (tj. w Radzie podczas odnośnych posiedzeń ministerialnych), ale także w samych tych regionach i państwach, np. w parlamentach lub rządach; zauważa, że strategia Unii Europejskiej dla regionu Morza Bałtyckiego (EUSBRS) zapewnia stabilne ramy współpracy oraz obejmuje ponad 100 inicjatyw przewodnich i nowych sieci;

10.  zwraca uwagę na nadal aktualne wyzwania, zwłaszcza te związane ze środowiskiem i jakością sieci połączeń; wzywa państwa uczestniczące do wzmożenia wysiłków w celu rozwiązania problemu zanieczyszczenia Morza Bałtyckiego (problem jakości wody i powietrza oraz eutrofizacji), ponieważ jest ono jednym z najbardziej zanieczyszczonych mórz na świecie; zauważa, że osiągnięcie dobrego stanu środowiska do roku 2020 jest jednym z głównych celów działań politycznych tym regionie;

11.  przywiązuje wagę do ewentualnego podłączenia Morza Bałtyckiego do sieci energetycznych w celu ograniczenia i wyeliminowania ubóstwa energetycznego oraz zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego i bezpieczeństwa dostaw;

Strategia UE dla regionu Dunaju (EUSDR)

12.  podkreśla pozytywny wpływ, jaki strategia ta ma na współpracę między państwami i regionami uczestniczącymi przez poprawę mobilności i wzajemnych połączeń obejmującą wszystkie środki transportu, promocję czystej energii, kultury i zrównoważonej turystyki, a w szczególności wspieranie bezpośrednich kontaktów międzyludzkich i dążenie do większej spójności między regionami i państwami uczestniczącymi w strategii;

13.  uważa, że projekt „Euro access”, inicjatywa „Keep Danube clean” i dialog na temat finansowania w regionie Dunaju są dobitnymi, pozytywnymi przykładami sposobu przezwyciężania trudności w finansowaniu, które są przeszkodą, z jaką projekty o znaczeniu ponadnarodowym i transgranicznym często się borykają; jest zdania, że dzięki temu dialogowi istniejące między regionami w rejonie Dunaju różnice w rozwoju będą mogły zostać jeszcze bardziej zmniejszone; uważa ponadto, że ponowne otwarcie ośrodka ds. strategii na rzecz regionu Dunaju może przyczynić się do usprawnienia wdrażania strategii;

14.  podkreśla, że zapobieganie szkodom wyrządzonym przez poważne powodzie pozostaje jednym z najpoważniejszych wyzwań środowiskowych dla państw w makroregionie Dunaju; podkreśla, że należy rozważyć dodatkowe wspólne środki zapobiegania zanieczyszczeniom transgranicznym;

15.  przypomina, że konieczne są projekty strategiczne i podkreśla, że istotne jest, by utrzymać wysoki poziom wsparcia politycznego i zwiększyć zasoby i zdolności właściwych organów państwowych w celu zmierzenia się z pozostałymi do rozwiązania problemami; w związku z tym podkreśla, że niezbędne jest utrzymanie dynamiki politycznej wokół strategii UE na rzecz regionu Dunaju (EUSDR) i dopilnowanie, by grupa sterująca ds. EUSDR wykonała dobrą pracę;

16.  biorąc pod uwagę naturalne połączenie Dunaju i Morza Czarnego, zachęca państwa uczestniczące do wzmocnienia koordynacji pomiędzy EUSDR a programem współpracy transgranicznej w regionie Morza Czarnego oraz do bliskiego współdziałania, aby sprostać wspólnym wyzwaniom społeczno-ekonomicznym, środowiskowym i transportowym;

17.  podkreśla, że bardziej zintegrowane podejście do mobilności i multimodalności w regionie naddunajskim byłoby również korzystne dla środowiska;

Strategia UE na rzecz regionu Morza Adriatyckiego i Morza Jońskiego (EUSAIR)

18.  podkreśla odmienny charakter strategii UE na rzecz regionu Morza Adriatyckiego i Morza Jońskiego (EUSAIR) wynikający z liczby potencjalnych państw uczestniczących i państw, które już ubiegają się o uczestnictwo, oraz uważa, że ta formuła współpracy może być doskonałym źródłem możliwości dla całego regionu; jest zdania, że EUSAIR mogłaby dać nowy impuls do procesu rozszerzenia i integracji;

19.  zauważa z niepokojem utrzymujące się problemy związane z brakiem odpowiedniego połączenia takich elementów, jak dostępność zasobów, sprawowanie rządów i odpowiedzialność, a problemy te są przeszkodą w pełnej realizacji celów EUSAIR; wzywa państwa uczestniczące do zapewnienia właściwym organom wsparcia i ukierunkowanych środków w celu realizacji tej strategii;

20.  podkreśla, że region ten został w ostatnich latach w szczególny sposób dotknięty kryzysem migracyjnym; uważa, że EUSAIR, dysponując niezbędnymi instrumentami i zasobami, mogłaby przyczynić się do rozwiązania tych problemów; w tym kontekście przyjmuje z zadowoleniem dążenia Komisji mające na celu znalezienie sposobu na zgromadzenie środków finansowych na działania związane z migracją, w tym na współpracę z państwami trzecimi;

21.  uważa filar zrównoważonej turystyki regionu Morza Adriatyckiego i Morza Jońskiego za pozytywny instrument na rzecz trwałego wzrostu gospodarczego w regionie oraz zwiększania wiedzy obywateli na temat wyzwań środowiskowych i strategii makroregionalnych;

22.  wzywa zainteresowane państwa do priorytetowego traktowania budowania zdolności głównych podmiotów realizujących EUSAIR i organów programowych odpowiedzialnych za programy operacyjne związane z EUSAIR;

Strategia UE na rzecz regionu alpejskiego (EUSALP)

23.  jest zdania, że EUSALP jest dowodem na to, że koncepcja makroregionalna może mieć skuteczne zastosowanie również w przypadku lepiej rozwiniętych regionów; wzywa zainteresowane strony do wspierania związanych ze środowiskiem inwestycji, które łagodzą konsekwencje zmiany klimatu; podkreśla ponadto, że region alpejski jest ważnym regionalnym węzłem transportu, a jednocześnie jednym z największych wyjątkowych obszarów przyrodniczych i wypoczynkowych, oraz że należy go chronić; podkreśla zatem, że konieczne są równoważone i uzupełniające się strategie transportu;

24.  z zadowoleniem przyjmuje wprowadzaną obecnie strukturę zarządczą tej strategii, ponieważ pierwsze działania związane z realizacją tej strategii okazały się trudne, a zarządzanie nimi podlegało różnym strukturom, ramom i harmonogramom; w związku z tym wzywa państwa uczestniczące do dalszego zaangażowania na rzecz członków grupy działania EUSALP i do dalszego udzielania im wsparcia;

25.  podkreśla, że EUSALP można postrzegać jako dobry przykład wzorcowej strategii na rzecz spójności terytorialnej, ponieważ łączy ona jednocześnie różne specyficzne obszary, tereny produkcyjne, obszary górskie i wiejskie, a także kilka najważniejszych i najbardziej rozwiniętych miast UE, oferując przy tym platformę wspólnego podejmowania wyzwań stojących przed tymi obszarami (zmiana klimatu, demografia, bioróżnorodność, migracja, globalizacja, ekoturystyka i rolnictwo zrównoważone, dostawy energii, transport i mobilność oraz przepaść cyfrowa); wzywa państwa i regiony uczestniczące, by realizując wspólne priorytety, zwróciły należytą uwagę na wykorzystanie programu INTERREG „Obszar alpejski” oraz innych właściwych funduszy;

26.  podkreśla, że obszar regionu alpejskiego znaczą liczne granice, a usunięcie tych barier stanowi podstawowy warunek dobrze funkcjonującej współpracy, zwłaszcza jeżeli chodzi o rynek pracy i działalność gospodarczą MŚP; podkreśla, że EUSALP może również zapewnić możliwość wzmocnienia transgranicznej współpracy transnarodowej między przyległymi regionami, miastami i społecznościami lokalnymi oraz tworzenia powiązań i sieci między ludźmi, również pod względem wzajemnych połączeń transportowych i zasięgu technologii cyfrowych; zwraca ponadto uwagę na wrażliwość tego regionu ze względu na cechy jego środowiska naturalnego;

Makroregionalna Europa w okresie po 2020 r.?

27.  wskazuje na to, że strategie makroregionalne przynoszą owoce, jeśli są zanurzone w długoterminowej perspektywie politycznej i są zorganizowane w taki sposób, że wszystkie podmioty, zwłaszcza władze regionalne i lokalne, jak i podmioty prywatne i społeczeństwo obywatelskie są od samego początku skutecznie reprezentowane, a wymaga to skutecznej wymiany informacji, najlepszych praktyk, wiedzy eksperckiej i doświadczeń między makroregionami a ich odpowiednimi władzami regionalnymi i lokalnymi; uważa, że koniecznie jest usprawnienie wielopoziomowego sprawowania rządów w ramach strategii makroregionalnych, a zarządzanie to powinno być przejrzyste i oparte na skuteczniejszych mechanizmach koordynacji i komunikacji, tak aby szerzyć informacje na temat strategii regionalnych i zdobyć dla nich akceptację wśród społeczności lokalnych i regionalnych;

28.  uważa, że wdrażanie tej strategii może być pomyślne jedynie, jeśli oparte będzie na długoterminowej wizji i skutecznych strukturach koordynacji dysponujących niezbędnymi zdolnościami administracyjnymi, a także na wspólnym długoterminowym zobowiązaniu politycznym różnych zaangażowanych szczebli instytucjonalnych i na strukturach współpracy oraz jeśli poparte będzie odpowiednim finansowaniem; podkreśla zatem potrzebę zwiększenia skuteczności inwestycji przez dążenie do dostosowania finansowania regionalnego i krajowego do istniejących unijnych instrumentów finansowania oraz do osiągnięcia między nimi synergii i komplementarności, gdyż instrumenty te, poza wspieraniem programów europejskiej współpracy terytorialnej, propagują projekty transgraniczne w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, EFIS, a także poprzez finansowanie bezpośrednie;

29.  uważa, że uproszczenie funduszy i procedur w celu ich wykorzystywania w strategiach makroregionalnych przyczyniłoby się do zwiększenia ich skuteczności;

30.  proponuje, by państwa uczestniczące od początku podejmowały wyraźne zobowiązania w zakresie finansowania i zasobów ludzkich, jakie zostaną udostępnione do celów realizacji strategii makroregionalnych; zwraca się do Komisji, by udzieliła pomocy w ściślejszej koordynacji w obrębie strategii makroregionalnych, propagowała dobre praktyki i rozwijała zachęty w celu sprzyjania aktywnemu udziałowi wszystkich zainteresowanych stron oraz koordynacji między nimi, a także z myślą o wzmocnieniu powiązań między politykami UE a realizacją strategii makroregionalnych; ponadto zachęca do tego, by w ramach strategii makroregionalnych w większym stopniu korzystać z zielonych zamówień publicznych w celu wspierania ekoinnowacji, biogospodarki, rozwoju nowych modeli przedsiębiorczości oraz wykorzystania surowców wtórnych, jak ma to miejsce w gospodarce o obiegu zamkniętym, tak aby osiągnąć najwyższy poziom ochrony środowiska i zdrowia oraz wspierać bliskie powiązania między producentami i konsumentami;

31.  podkreśla, że niezbędne jest podejście w większym stopniu skoncentrowane na wynikach i podejmowaniu konkretnych wyzwań, w tym w dziedzinie ochrony środowiska, aby zapewnić planowanie mające rzeczywisty wpływ na dany obszar oraz aby uzasadnić inwestowanie środków, które z kolei powinny być proporcjonalne do obranych celów i zgodne z rzeczywistymi potrzebami zaangażowanych obszarów;

32.  apeluje o to, by wszystkie kwestie związane ze strategiami makroregionalnymi, jak odpowiedzialność i niezbędne zachęty polityczne, były podejmowane w sposób uzgodniony wcześniej przez wszystkie zainteresowane regiony;

33.  jest zdania, że należy zwiększyć widoczność działań makroregionów, powszechną wiedzę na ich temat oraz na temat osiągniętych przez nie wyników w regionach, na które strategie te są ukierunkowane, przez prowadzenie kampanii informacyjnych i wymianę najlepszych praktyk, w tym za pośrednictwem platform internetowych i portali społecznościowych, gdyż w ten sposób będą one łatwo dostępne dla ogółu społeczeństwa;

34.  podkreśla, że kolejny przegląd wieloletnich ram finansowych (WRF) stanowi okazję do dokonania równoległego przeglądu celów strategii makroregionalnych z myślą o wzmocnieniu ich związku z priorytetami UE i skonsolidowaniu powiązanych zobowiązań finansowych;

35.  wzywa Komisję, aby w ramach przyszłego przeglądu rozporządzeń dotyczących polityki spójności przedstawiła wnioski mające na celu lepsze wdrożenie strategii makroregionalnych;

36.  apeluje do Komisji o to, by ramach kolejnego sprawozdania w sprawie wdrażania strategii makroregionalnych, które ma się ukazać w 2018 r., przeprowadziła głębszą analizę, skupiając się przede wszystkim na:

a)  skuteczności realizowanych w ramach europejskiej współpracy terytorialnej transnarodowych programów w dostarczaniu strategiom makroregionalnym finansowania i strategicznego impulsu;

b)  wskaźnikach, które można by włączyć do poszczególnych strategii makroregionalnych w celu umożliwienia większego zorientowania na wyniki, lepszego monitorowania i dokładniejszej oceny;

c)  środkach służących zwiększeniu związku z priorytetami UE;

d)  uproszczeniu wdrażana i integracji systemów finansowania;

e)  jakości zaangażowania władz regionalnych i lokalnych w realizację strategii makroregionalnych;

37.  podkreśla, że apel o opracowanie nowych strategii, np. strategii dla regionu Karpat, Atlantyku, Morza Śródziemnego czy regionu iberyjskiego, nie powinien przesłaniać głównego celu, jakim jest skuteczniejsze i głębsze wdrażanie istniejących strategii makroregionalnych;

38.  wspiera zasadę trzech „nie” w odniesieniu do strategii makroregionalnych (żadnych nowych przepisów unijnych, żadnych nowych unijnych środków finansowych i żadnych nowych struktur UE); sugeruje jednak, by w swoim kolejnym sprawozdaniu z wykonania strategii makroregionalnych Komisja dokonała oceny wpływu zasady trzech „nie” na programy podlegające finansowaniu z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych;

39.  podkreśla, że w odniesieniu do działań w zakresie współpracy należy przyjąć podejście ukierunkowane na konkretne obszary, we wszystkich przypadkach stosownie do danych okoliczności, gdyż celem strategii makroregionalnych jest podejmowanie wyzwań terytorialnych, które można skuteczniej rozwiązać, działając wspólnie; podkreśla znaczenie zapewnienia synergii i konwergencji między różnymi elementami współpracy terytorialnej w programach europejskiej współpracy terytorialnej a makroregionami, tak aby wzmocnić wpływ programów transnarodowych, współdzielić zasoby, uprościć finansowanie strategii makroregionalnych i wzmocnić wyniki ich realizacji oraz zwiększyć wydajność zainwestowanych środków;

40.  potwierdza zaangażowanie UE na rzecz realizacji celów zrównoważonego rozwoju; podkreśla znaczenie dopasowania celów strategii makroregionalnych do unijnych inicjatyw przewodnich, jak unia energetyczna, porozumienie paryskie w sprawie zmian klimatu oraz niebieski wzrost w makroregionach morskich; zwraca uwagę na zarządzanie ryzykiem środowiskowym, a mianowicie ochronę przyrody, bioróżnorodności i zasobów rybnych, zwalczanie wyrzucania odpadów do morza i rozwój zrównoważonej turystyki i ekoturystyki; zachęca do współpracy w sektorze energii odnawialnej; w tym kontekście zachęca też do stosowania strategii inteligentnej specjalizacji (S3), wzmocnienia MŚP oraz tworzenia wysokiej jakości miejsc pracy;

41.  podkreśla, że Parlament od samego początku wspierał makroregiony za pośrednictwem projektów pilotażowych i działań przygotowawczych; ponadto zwraca uwagę na doświadczenia z regionu Morza Bałtyckiego pokazujące, że dalekosiężne myślenie strategiczne powinno pozostać podstawą współpracy makroregionalnej;

42.  wzywa Komisję do zaproszenia Parlamentu do uczestniczenia w roli obserwatora w pracach grupy wysokiego szczebla ds. strategii makroregionalnych;

o

o    o

43.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Europejskiemu Komitetowi Regionów, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu, a także rządom oraz narodowym i regionalnym parlamentom państw członkowskich i państw trzecich uczestniczących w strategiach makroregionalnych.

(1)

Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 320.

(2)

Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 259.

(3)

Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 303.

(4)

Dz.U. CE 188 z 28.6.2012, s. 30.

(5)

Dz.U. C 349 E z 29.11.2013, s. 1.

(6)

Dz.U. C 353 E z 3.12.2013, s. 122.

(7)

Dz.U. C 355 z 20.10.2017, s. 23.

(8)

Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0336.

(9)

6 Schmitt i inni (2009), EU macro-regions and macro-regional strategies – A scoping study [Unijne makroregiony i strategie makroregionalne – Badanie określające zakres], Nordregio, dokument roboczy w wersji elektronicznej 2009:4.


OPINIA Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (28.9.2017)

dla Komisji Rozwoju Regionalnego

w sprawie wdrażania strategii makroregionalnych UE

(2017/2040(INI))

Sprawozdawczyni komisji opiniodawczej: Biljana Borzan

WSKAZÓWKI

Komisja Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności zwraca się do Komisji Rozwoju Regionalnego, jako komisji przedmiotowo właściwej, o uwzględnienie w końcowym tekście projektu rezolucji następujących wskazówek:

1.  uznaje znaczenie strategii makroregionalnych Unii, a mianowicie strategii UE dla regionu Morza Bałtyckiego (EUSBRS) z 2009 r., strategii UE na rzecz regionu Dunaju (EUSDR) z 2011 r., strategii UE na rzecz regionu Morza Adriatyckiego i Morza Jońskiego (EUSAIR) z 2014 r. oraz strategii UE na rzecz regionu alpejskiego (EUSALP) z 2015 r.; zwraca uwagę, że strategie makroregionalne są konsekwentnie uwzględniane w planowaniu polityki na szczeblu UE, podczas gdy na szczeblu krajowym i regionalnym dzieje się to bardziej sporadycznie; z zadowoleniem przyjmuje sprawozdanie Komisji, uważa jednak, że należy przeprowadzić dodatkową ocenę realizacji istniejących strategii makroregionalnych, zwłaszcza aspektów dotyczących środowiska naturalnego, jako jednego z filarów zrównoważonego rozwoju; wzywa Komisję, aby w następnych sprawozdaniach skupiła się w szczególności na wynikach projektów realizowanych w ramach strategii makroregionalnych;

2.  uznaje znaczenie strategii makroregionalnych jako wyjątkowych zintegrowanych ram sprzyjających skoordynowanym działaniom, których celem jest stawienia czoła wspólnym wyzwaniom stojącym przed różnymi podmiotami na określonym obszarze geograficznym obejmującym państwa członkowskie i państwa trzecie, które to podmioty odnoszą dzięki temu korzyści z pogłębionej współpracy przyczyniającej się do osiągnięcia spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej; wzywa Komisję oraz kraje uczestniczące i ich regiony do rozwijania synergii i do dalszego włączania strategii makroregionalnych do unijnych polityk sektorowych, zwłaszcza w dziedzinach ochrony środowiska i różnorodności biologicznej, łagodzenia zmiany klimatu i przystosowania się do niej;

3.  podkreśla potencjalne korzyści wspólnego działania w ramach strategii makroregionalnych w odniesieniu do kwestii ochrony środowiska, w tym o charakterze transgranicznym, takich jak ograniczenie emisji gazów cieplarnianych i zanieczyszczeń, ochrona różnorodności biologicznej i środowiska naturalnego, jak również strategie dostosowywania się do zmiany klimatu w oparciu o podejście ekosystemowe; uważa, że zarządzanie tymi czterema strategiami mogłoby być jeszcze skuteczniejsze w odniesieniu do zrównoważonego rozwoju, zmiany klimatu i energii ze źródeł odnawialnych oraz tzw. niebieskiej gospodarki; uważa, że skutecznym podejściem służącym znalezieniu trwałych rozwiązań wyzwań środowiskowych jest międzyregionalna koordynacja polityki; apeluje, by pojęcie integracji środowiskowej było uwzględniane podczas opracowywania i realizacji różnych międzysektorowych strategii politycznych na rzecz obecnych i przyszłych makroregionów;

4.  zachęca do powiększenia obszarów ochrony, aby chronić środowisko i powstrzymać proces utraty różnorodności biologicznej, w szczególności poprzez wzmocnienie sieci NATURA 2000 i Emerald oraz programu LIFE;

5.  uważa strategie makroregionalne i związane z nimi programy środowiskowe są przydatnymi instrumentami pokazującymi obywatelom korzyści płynące z współpracy europejskiej i dlatego wzywa wszystkie zainteresowane strony do pełnego zaangażowania się w strategie i uczestniczenia w ich realizacji;

6.  wzywa do terminowego przyjęcia przez państwa członkowskie, a także przez nadbrzeżne państwa kandydujące i nadbrzeżne potencjalne państwa kandydujące strategii w zakresie planowania przestrzennego obszarów morskich i zintegrowanego zarządzania strefą przybrzeżną;

7.  zwraca uwagę, że na obszarach wiejskich przyroda stanowi podstawę gospodarczą dla wielu mieszkańców, a programy środowiskowe mogą się powieść wyłącznie przy wsparciu ze strony miejscowych mieszkańców; podkreśla, że aby osiągnąć cele ochrony środowiska, projekty takie muszą w pełni uwzględniać długoterminowe interesy społeczności lokalnych;

8.  apeluje do wszystkich zainteresowanych podmiotów o to, by kontynuowały politykę przeciwdziałania zmianie klimatu obejmującą wzorce produkcyjne i konsumpcyjne oparte na zasadach gospodarki o obiegu zamkniętym, na ochronie środowiska i zdrowia oraz na krótszych cyklach w łańcuchu dostaw żywności, a także by położyły nacisk na racjonalne wykorzystywanie i ponowne przetwarzanie surowców i zasobów naturalnych, z zapewnieniem nietoksycznych cyklów materiałowych, łącznie ze ściekami i odpadami rolnymi, a także o wspieranie bliskich powiązań między producentami i konsumentami na szczeblu lokalnym; zachęca do stosowania we wszystkich strategiach makroregionalnych ekologicznych zamówień publicznych w celu pobudzenia innowacji ekologicznych i rozwoju nowych modeli biznesowych;

9.  wzywa do wzmocnienia do 2020 r. morskiej sieci NATURA 2000 oraz spójnej i reprezentatywnej sieci morskich obszarów chronionych w oparciu o dyrektywę ramową w sprawie strategii morskiej;

10.  podkreśla znaczenie dialogu z zainteresowanymi stronami oraz informowania opinii publicznej o strategiach makroregionalnych w celu szerzenia wiedzy na ich temat i zdobycia akceptacji dla nich wśród społeczności lokalnych; uważa, że jest to klucz do powodzenia strategii makroregionalnych;

11.  domaga się konkretnej synchronizacji i lepiej skoordynowanego wykorzystania istniejących środków finansowych na wszystkich szczeblach, aby zrealizować cele makroregionalne i uwolnić potencjał strategii makroregionalnych; zaleca, aby doświadczenia zdobyte przy realizacji strategii makroregionalnych były wykorzystywane w celu poprawy skuteczności właściwych instrumentów finansowych Unii; odnotowuje, że finansowanie unijne są zazwyczaj związane z określonymi projektami, podczas gdy wyzwania w zakresie ochrony środowiska wymagają długoterminowego podejścia; podkreśla, że Komisja, państwa członkowskie i właściwe władze powinny rozważyć tę długoterminową perspektywę przy finansowaniu projektów i przy opracowywaniu przyszłych programów finansowania oraz skuteczniej koordynować środki dostępne na finansowanie szczególnych celów środowiskowych makroregionów oraz dostosować ich wykorzystanie do priorytetów politycznych;

12.  podkreśla znaczenie, jakie ma opracowanie narzędzi monitorowania i oceny różnych wskaźników w celu lepszego oszacowania realizacji celów środowiskowych bez tworzenia niepotrzebnych obciążeń administracyjnych dla partnerów i zainteresowanych stron uczestniczących w projektach;

13.  wzywa zainteresowane strony z makroregionów, aby korzystały z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (EFSI) oraz z innych unijnych źródeł finansowania do wspierania inwestycji związanych ze środowiskiem, które mają na celu między innymi łagodzenie zmiany klimatu;

14.  wzywa zainteresowane strony z makroregionów, aby oprócz funduszy istotnych z punktu widzenia strategii makroregionalnych oraz instrumentów służących finansowaniu szczególnych celów środowiskowych brały również pod uwagę Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFSI);

15.  zwraca uwagę, że region Morza Adriatyckiego i Morza Jońskiego jest narażony na różne źródła zanieczyszczeń, w tym odpady nieprzetworzone, odpady morskie i nieoczyszczone ścieki, oraz na eutrofizację powodowaną przez ścieki z terenów rolniczych i z gospodarstw rybackich; wzywa zatem państwa uczestniczące do wzmożenia wysiłków w dążeniu do sprostania tym wyzwaniom środowiskowym; podkreśla znaczenie, jakie ma w tym względzie wprowadzenie odpowiednich systemów gospodarowania odpadami, oczyszczania ścieków i ochrony zasobów wodnych;

16.  zaznacza, że ponieważ Morze Adriatyckie jest morzem częściowo zamkniętym, jest szczególnie narażone na zanieczyszczenia i posiada wyjątkowe cechy hydrograficzne, takie jak bardzo zróżnicowana głębokość i wybrzeże znacznie różniące się między północną a południową częścią regionu; z zadowoleniem przyjmuje fakt, że wszystkie cztery filary regionu Morza Adriatyckiego i Morza Jońskiego mają za zadanie przyczynić się do realizacji celów w zakresie zrównoważonego rozwoju;

17.  uważa, że ukończenie budowy infrastruktury drogowej i transportowej oraz środki, których celem jest uwolnienie ogromnego niewykorzystanego potencjału odnawialnych źródeł energii, stanowią zasadnicze warunki osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju tego makroregionu;

18.  podkreśla ponadto, że w celu zapewnienia zrównoważenia środowiskowego makroregionu adriatyckiego i jońskiego konieczne są konkretne działania na rzecz ochrony środowiska, w tym projekty mające na celu rozpoczęcie badań nad osuwaniem się gruntów oraz przeciwdziałania temu zjawisku;

19.  przypomina swoje poprzednie stanowisko przedstawione w rezolucji z dnia 3 lipca 2012 r. w sprawie ewolucji strategii makroregionalnych UE: obecne praktyki i przyszłe perspektywy, szczególnie w regionie Morza Śródziemnego; zwraca uwagę, że region Morza Śródziemnego to spójna całość stanowiąca jeden obszar kulturowy i środowiskowy o bardzo wielu wspólnych cechach i priorytetach wynikających z klimatu śródziemnomorskiego, takich jak: takie same uprawy, obfitość odnawialnych źródeł energii, zwłaszcza energii słonecznej, znaczenie turystyki, takie same zagrożenia związane z klęskami żywiołowymi (pożary, powodzie, trzęsienia ziemi, niedobór wody) i zagrożenia związane z działalnością człowieka, szczególnie zanieczyszczenie morza; po raz kolejny wyraża swoje poparcie dla wprowadzenia strategii makroregionalnej dla basenu Morza Śródziemnego w celu stworzenia planu działania na rzecz uporania się z wspólnymi i problematycznymi wyzwaniami stojącymi przed krajami i regionami obszaru Morza Śródziemnego oraz w celu nadania odpowiedniej struktury temu obszarowi o zasadniczym znaczeniu dla rozwoju i integracji Europy, a także wzywa Radę i Komisję do szybkiego podjęcia działań w tym zakresie;

20.  wzywa Komisję do zadbania o to, by państwa trzecie zaangażowane w projekty w makroregionach przestrzegały odnośnego dorobku prawnego Unii, aby zagwarantować zrównoważoną eksploatację zasobów Unii, w szczególności by przestrzegały dyrektywy ramowej w sprawie strategii morskiej, ramowej dyrektywy wodnej, dyrektywy dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych, dyrektywy azotanowej, dyrektywy w sprawie odpadów, dyrektywy ptasiej i siedliskowej oraz strategii dotyczącej zielonej infrastruktury; zaleca, aby wykorzystać porozumienia i konwencje do zaangażowania krajów spoza UE w projekty UE związane ze środowiskiem;

21.  uważa filar zrównoważonej turystyki regionu Morza Adriatyckiego i Morza Jońskiego za pozytywny instrument na rzecz trwałego wzrostu gospodarczego w regionie oraz zwiększania wiedzy obywateli na temat wyzwań środowiskowych i strategii makroregionalnych;

22.  zwraca uwagę, że duża różnorodność biologiczna obszarów przybrzeżnych regionu Morza Adriatyckiego i Morza Jońskiego jest ważnym czynnikiem pobudzającym działalność turystyczną, rekreacyjną i rybacką, a także wnosi wkład w dziedzictwo kulturowe makroregionu; dlatego uważa brak map siedlisk za niefortunny; wzywa państwa uczestniczące do podjęcia działań w zakresie tworzenia map w ramach EUSAIR;

23.  podkreśla, że w celu zapewnienia zrównoważonego wykorzystywania zasobów w ramach zintegrowanego zarządzania strefą przybrzeżną i planowania przestrzennego obszarów morskich niezbędne jest podejście do koordynacji działań oparte na ekosystemie, ponieważ i jedne, i drugie ramy w istotny sposób sprzyjają współpracy transgranicznej i współpracy zainteresowanych stron w zakresie różnych działań sektora przybrzeżnego i morskiego, a także są w stanie połączyć w zrównoważony sposób usługi ekosystemowe i szanse związane z niebieskim wzrostem;

24.  wzywa do stworzenia skoordynowanego systemu monitorowania oraz bazy danych dotyczących odpadów morskich i zanieczyszczenia mórz, w tym identyfikowania źródeł i rodzajów odpadów i zanieczyszczeń, oraz bazy danych w ramach systemu informacji geograficznych dotyczących lokalizacji i źródeł odpadów morskich;

25.  apeluje o przygotowanie i wdrożenie wspólnego planu awaryjnego na wypadek wycieku ropy naftowej i innych zanieczyszczeń na dużą skalę, który to plan opierałby się na subregionalnym planie awaryjnym opracowanym przez Wspólną Komisję ds. Ochrony Morza Adriatyckiego i obszarów przybrzeżnych oraz na protokołach do konwencji barcelońskiej;

26.  wzywa kraje uczestniczące do priorytetowego traktowania budowania zdolności ukierunkowanych na główne podmioty realizujące EUSAIR i na organy programowe odpowiedzialne za odpowiednie programy operacyjne programu EUSAIR;

27.  podkreśla, że zapobieganie szkodom wyrządzonym przez rozległe powodzie pozostaje jednym z najpoważniejszych wyzwań środowiskowych dla krajów w makroregionie Dunaju; podkreśla, że należy rozważyć dodatkowe wspólne środki zapobiegania zanieczyszczeniom transgranicznym;

28.  docenia wdrożenie projektów takich jak DANUBEPARKS 2.0, STURGEON 2020, SEERISK, CC-WARE i klaster Danube Air Nexus w dążeniu od osiągnięcia celów środowiskowych strategii UE na rzecz regionu Dunaju;

29.  z zadowoleniem przyjmuje projekt „EuroAccess” dotyczący regionu Dunaju, który stanowi narzędzie ułatwiające dostęp do funduszy, i zachęca inne makroregiony do uznania go za przykład najlepszych praktyk;

30.  wzywa Komisję do rozpoczęcia prac w celu wytyczenia makroregionu Półwyspu Iberyjskiego, który będzie odpowiadał na wyzwania zorganizowanej i planowej polityki leśnej zgodnej z wymogami klimatycznymi, zdolnej do przeciwdziałania wyludnianiu obszarów wiejskich, pustynnieniu i degradacji gleb dzięki właściwemu zarządzaniu ekologicznemu i dywersyfikacji lasów, wykorzystaniu autochtonicznych gatunków drzew liściastych bardziej odpornych na ogień, co umożliwi zapobieganie masowej destrukcji lasów spowodowanej pożarami nawiedzającymi co roku Portugalię i Hiszpanię;

31.  z zadowoleniem przyjmuje ustanowienie transnarodowego programu Interreg Dunaju jako narzędzia przydatnego w zarządzaniu regionem i podkreśla, że bezpośredni wkład tego programu w realizację strategii jest jednym z najbardziej widocznych osiągnięć strategii UE na rzecz regionu Dunaju;

32.  podkreśla, że bardziej zintegrowane podejście do mobilności i multimodalności w regionie naddunajskim byłoby również korzystne dla środowiska;

33.  podkreśla, że Komisja powinna szybko rozpocząć badania dotyczące utworzenia makroregionu iberyjskiego z uwzględnieniem ważnych wyzwań transgranicznych związanych ze zmianą klimatu i ochroną środowiska, zapobieganiem zagrożeniom i zarządzaniem nimi, promowaniem skutecznego wykorzystywania zasobów, ochroną środowiska i różnorodnością biologiczną, wspólnymi zasobami wodnymi i wykorzystywaniem potencjału tzw. niebieskiej gospodarki i energii ze źródeł odnawialnych;

34.  z zadowoleniem przyjmuje ustanowienie ośrodka ds. strategii na rzecz regionu Dunaju (Danube Strategy Point) jako nowego organu ułatwiającego wdrażanie tej strategii i zachęca do zaangażowania wszystkich zainteresowanych stron i podmiotów potencjalnie zainteresowanych;

35.  z zaniepokojeniem odnotowuje, że w porównaniu z pierwszymi latami realizacji strategii UE na rzecz regionu Dunaju wydaje się, że obecnie strategii tej przyznaje się niższy priorytet w narracji politycznej na szczeblu krajowym w krajach uczestniczących; podkreśla potrzebę utrzymania dynamiki politycznej, ponieważ zaangażowanie krajów wpływa bezpośrednio na dostępność zasobów ludzkich w administracji krajowej i regionalnej, co ma zasadnicze znaczenie dla sprawnego funkcjonowania strategii i dla działania na rzecz konsolidacji dotychczasowych postępów i rezultatów;

36.  apeluje do krajów uczestniczących o zapewnienie odpowiedniego udziału przedstawicieli krajowych w posiedzeniach grupy sterującej ds. strategii UE na rzecz regionu Dunaju dotyczących obszarów priorytetowych oraz o rozważenie zmniejszenia liczby i zakresu obecnych obszarów priorytetowych, jeśli w dokładnie określonych ramach czasowych nie zostaną przydzielone dostateczne zasoby;

37.  zwraca uwagę na kwestię licznych zatonięć statków na Dunaju, które stanowią zagrożenie nawigacyjne i ekologiczne, zwłaszcza tam, gdzie poziom wody jest niski; zauważa, że wraki leżące na dnie zawierają znaczne ilości paliwa i innych substancji stale zanieczyszczających wodę, a rdzewiejące metalowe elementy statków powodują stałe zanieczyszczenie o poważnych konsekwencjach; wzywa do przeznaczenia środków finansowych UE na rozwiązanie tego problemu oraz do bliższej współpracy w ramach strategii UE na rzecz regionu naddunajskiego;

38.  wzywa zainteresowane strony makroregionu alpejskiego, aby korzystały z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych oraz innych unijnych źródeł finansowania do wspierania inwestycji związanych ze środowiskiem, które wśród swoich celów przewidują łagodzenie zmiany klimatu i przystosowanie się do niej; ze szczególnym zadowoleniem przyjmuje zintegrowane podejście regionu mające na celu pogodzenie ochrony środowiska i ekosystemów z dążeniem do dobrobytu gospodarczego i społecznego;

39.  podkreśla, że polityka środowiskowa ma przekrojowy charakter, a preferowane opcje w poszczególnych sektorach strategii na rzecz regionu alpejskiego muszą pogodzić zrównoważenie środowiskowe z rozwojem gospodarczym; podkreśla, że region alpejski jest ważnym regionalnym węzłem transportu, a jednocześnie jednym z największych obszarów przyrodniczych i wypoczynkowych oraz jednym z najatrakcyjniejszych regionów turystycznych Europy; odnotowuje jednak, że z uwagi na szczególne uwarunkowania geograficzne i przyrodnicze dostęp do niektórych części tego regionu stanowi wyzwanie; uważa, że fundamentalne znaczenie dla zachowania Alp jako wyjątkowego obszaru przyrodniczego ma stworzenie zrównoważonych i uzupełniających się strategii w dziedzinie transportu, jak również uwzględnienie strategii na rzecz łagodzenia zmian klimatu i zachowania różnorodności biologicznej, w tym w zakresie łączności ekologicznej, aby umożliwić migrację gatunków;

40.  jest zaniepokojony tym, że zmiana klimatu może zdestabilizować region alpejski pod względem hydrogeologicznym i zagrozić jego różnorodności biologicznej; podkreśla, że wzrost temperatur poważnie zagraża przetrwaniu populacji gatunków żyjących na dużych wysokościach, a topnienie lodowców to kolejny powód do obaw, ponieważ ma duży wpływ na zasoby wód gruntowych;

41.  podkreśla, że sektory turystyki i rolnictwa regionu alpejskiego są kluczowymi stronami zainteresowanymi zrównoważonym rozwojem regionu i w związku z tym powinny być uwzględniane na wszystkich etapach wdrażania projektów z zakresu ochrony środowiska;

42.  zauważa, że pierwsze kroki w realizacji strategii UE na rzecz regionu alpejskiego pokazały, że jej integracja z istniejącymi programami okazała się trudna, ponieważ wiążą się z nimi struktury, ramy i terminy, które często nie odpowiadają potrzebom strategii makroregionalnej;

43.  wzywa kraje uczestniczące do wzmocnienia swojego zobowiązania na rzecz członków grupy działania EUSALP, którzy będą je reprezentować, oraz do zapewnienia ciągłości ich działania, stabilności oraz ugruntowania pozycji, a także do zadbania o to, by wszystkie grupy działania były odpowiednio reprezentowane;

44.  z zadowoleniem przyjmuje wprowadzenie korzystnych dla środowiska projektów w regionie Morza Bałtyckiego, takich jak „BLASTIC” na rzecz ograniczenia zaśmiecania mórz, platforma dialogu klimatycznego na rzecz usprawnienia zintegrowanego reagowania na wyzwania klimatyczne i „PRESTO” na rzecz poprawy jakości wody; uważa jednak, że należy podjąć dalsze starania, aby sprostać wyzwaniom w zakresie środowiska naturalnego występującym w makroregionie Morza Bałtyckiego, w szczególności jeżeli chodzi o eutrofizację, lepszą ochronę morza, jakość powietrza i zanieczyszczenie powietrza;

45.  zwraca uwagę, że strategia Unii Europejskiej dla regionu Morza Bałtyckiego skupia się od początku jej realizacji, czyli od 2009 r., przede wszystkim na stanie środowiska Morza Bałtyckiego;

46.  przypomina, że Morze Bałtyckie jest jednym z najbardziej zanieczyszczonych mórz na świecie; podkreśla znaczenie współpracy na rzecz poprawy stanu Morza Bałtyckiego; wzywa do kontynuowania programów sąsiedzkich w całym zlewisku Morza Bałtyckiego oraz do uwzględnienia w nich środków finansowych, za ich pośrednictwem których można doprowadzić do poprawy stanu środowiska w całym zlewisku;

47.  zauważa, że osiągnięcie dobrego stanu środowiska do roku 2020 jest jednym z kluczowych celów działań politycznych w regionie Morza Bałtyckiego;

48.  uważa, że z punktu widzenia makroregionów morskich godny ubolewania jest fakt, że statki mogą odprowadzać nieoczyszczone ścieki do morza, jeżeli znajdują się ponad 12 mil morskich (w przybliżeniu 22 km) od brzegu, oraz że oczyszczone ścieki mogą być odprowadzane do wody nawet 3 mile morskie (około 5,5 km) od brzegu; apeluje o przeznaczenie środków finansowych na zwiększenie zdolności portów do przyjmowania ścieków, aby wszystkie statki pasażerskie mogły oczyszczać ścieki zgodnie z wymogami określonymi w zmienionym załączniku IV do konwencji MARPOL;

49.  apeluje do zainteresowanych stron o częstsze i bardziej regularne organizowanie dyskusji politycznych poświęconych strategii Unii Europejskiej dla regionu Morza Bałtyckiego na szczeblu krajowym na forum parlamentów i rządów, a także w Radzie podczas odnośnych posiedzeń ministerialnych;

50.  z punktu widzenia makroregionu bałtyckiego z zadowoleniem przyjmuje dyrektywę w sprawie zawartości siarki przyjętą przez UE oraz decyzję Komitetu Ochrony Środowiska Morskiego Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO) z dnia 27 października 2016 r. o uznaniu Morza Bałtyckiego i Morza Północnego za obszar kontroli emisji tlenków azotu (obszar NECA); przypomina, że zanieczyszczone paliwa używane przez statki nadal powodują emisję dużych ilości azotu i siarki do powietrza, skąd trafiają one do morza;

51.  zauważa, że strategia Unii Europejskiej dla regionu Morza Bałtyckiego zapewnia stabilne ramy współpracy oraz obejmuje ponad 100 inicjatyw przewodnich i nowych sieci; wzywa jednak zainteresowane strony, aby utrzymały dynamikę realizacji strategii oraz usprawniły koordynację i treść polityki w oparciu o wyniki projektów;

52.  uważa, że ważne jest, aby dokonać przeglądu zezwolenia na odprowadzanie przez użytkowników aparatów absorpcyjnych związków siarki o obiegu otwartym z powrotem do morza; zwraca uwagę, że ścieki z aparatów absorpcyjnych związków siarki o obiegu zamkniętym muszą być poddawane oczyszczaniu, podczas gdy ścieki z aparatów absorpcyjnych o obiegu otwartym są odprowadzane bezpośrednio do morza, przez co powstaje pseudoekologiczny model działania, w którym siarka jest usuwana z powietrza, ale trafia do morza;

53.  przypomina o znaczeniu bezpieczeństwa na morzu, zwłaszcza na Morzu Bałtyckim; podkreśla znaczenie współpracy między państwami regionu Morza Bałtyckiego w celu uporania się z wyzwaniami wynikającymi z rosnącego natężenia ruchu morskiego, a w szczególności transportu ropy i substancji niebezpiecznych;

54.  przypomina, że niebieski wzrost w makroregionach morskich opiera się na zrównoważonym wykorzystywaniu potencjału mórz, co oznacza, że we wszystkich działaniach należy uwzględniać aspekt środowiskowy; przypomina, że w ramach niebieskiej biogospodarki można znaleźć nowe produkty i usługi oraz rozwijać i stosować opartą na nich wiedzę fachową w celu propagowania zatrudnienia; podkreśla, że zrównoważone wykorzystywanie zasobów naturalnych oraz korzystny stan środowiska wodnego i morskiego tworzą solidny fundament niebieskiej biogospodarki;

55.  podkreśla ważną zmianę w myśleniu o gospodarce, sposobach jej funkcjonowania i związanych z nią procesach w kierunku biogospodarki i gospodarki o obiegu zamkniętym, co z kolei może ułatwić reagowanie na wyzwania środowiskowe Morza Bałtyckiego; przypomina o możliwościach w zakresie wykorzystywania odnawialnych źródeł energii i poprawy efektywności energetycznej w regionie Morza Bałtyckiego;

56.  przywiązuje wagę do podłączenia Morza Bałtyckiego do sieci energetycznych w celu ograniczenia i wyeliminowania ubóstwa energetycznego oraz zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego i bezpieczeństwa dostaw.

INFORMACJE O PRZYJĘCIU OPINIIW KOMISJI OPINIODAWCZEJ

Data przyjęcia

28.9.2017

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

59

1

2

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Marco Affronte, Margrete Auken, Pilar Ayuso, Zoltán Balczó, Ivo Belet, Simona Bonafè, Biljana Borzan, Paul Brannen, Birgit Collin-Langen, Mireille D’Ornano, Seb Dance, Angélique Delahaye, Bas Eickhout, Arne Gericke, Jens Gieseke, Julie Girling, Françoise Grossetête, Andrzej Grzyb, Jytte Guteland, Anneli Jäätteenmäki, Jean-François Jalkh, Benedek Jávor, Josu Juaristi Abaunz, Karin Kadenbach, Kateřina Konečná, Urszula Krupa, Jo Leinen, Peter Liese, Norbert Lins, Rupert Matthews, Valentinas Mazuronis, Gilles Pargneaux, Piernicola Pedicini, Bolesław G. Piecha, Pavel Poc, Frédérique Ries, Michèle Rivasi, Annie Schreijer-Pierik, Davor Škrlec, Renate Sommer, Claudiu Ciprian Tănăsescu, Ivica Tolić, Nils Torvalds, Adina-Ioana Vălean, Jadwiga Wiśniewska, Damiano Zoffoli

Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego

Guillaume Balas, Jørn Dohrmann, Eleonora Evi, Christofer Fjellner, Elena Gentile, Anja Hazekamp, Merja Kyllönen, Ulrike Müller, Stanislav Polčák, Gabriele Preuß, Elżbieta Katarzyna Łukacijewska

Zastępcy (art. 200 ust. 2) obecni podczas głosowania końcowego

Matt Carthy, Olle Ludvigsson, Bernard Monot, Jens Nilsson, Marita Ulvskog

GŁOSOWANIE KOŃCOWE W FORMIE GŁOSOWANIA IMIENNEGO W KOMISJI OPINIODAWCZEJ

59

+

ALDE

Anneli Jäätteenmäki, Valentinas Mazuronis, Ulrike Müller, Frédérique Ries, Nils Torvalds

ECR

Jørn Dohrmann, Arne Gericke, Julie Girling, Urszula Krupa, Rupert Matthews, Bolesław G. Piecha, Jadwiga Wiśniewska

EFDD

Eleonora Evi, Piernicola Pedicini

GUE/NGL

Matt Carthy, Anja Hazekamp, Josu Juaristi Abaunz, Kateřina Konečná, Merja Kyllönen

NI

Zoltán Balczó

PPE

Pilar Ayuso, Ivo Belet, Birgit Collin-Langen, Angélique Delahaye, Christofer Fjellner, Jens Gieseke, Françoise Grossetête, Andrzej Grzyb, Peter Liese, Norbert Lins, Elżbieta Katarzyna Łukacijewska, Stanislav Polčák, Annie Schreijer-Pierik, Renate Sommer, Ivica Tolić, Adina-Ioana Vălean

S&D

Guillaume Balas, Simona Bonafè, Biljana Borzan, Paul Brannen, Seb Dance, Elena Gentile, Jytte Guteland, Karin Kadenbach, Jo Leinen, Olle Ludvigsson, Jens Nilsson, Gilles Pargneaux, Pavel Poc, Gabriele Preuß, Claudiu Ciprian Tănăsescu, Marita Ulvskog, Damiano Zoffoli

VERTS/ALE

Marco Affronte, Margrete Auken, Bas Eickhout, Benedek Jávor, Michèle Rivasi, Davor Škrlec

1

-

ENF

Mireille D’Ornano

2

0

ENF

Jean-François Jalkh, Bernard Monot

Objaśnienie używanych znaków:

+  :  za

-  :  przeciw

0  :  wstrzymało się


INFORMACJE O PRZYJĘCIU SPRAWOZDANIAW KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ

Data przyjęcia

23.11.2017

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

34

1

1

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Pascal Arimont, Franc Bogovič, Mercedes Bresso, Rosa D’Amato, John Flack, Iratxe García Pérez, Michela Giuffrida, Krzysztof Hetman, Ivan Jakovčić, Marc Joulaud, Constanze Krehl, Sławomir Kłosowski, Martina Michels, Iskra Mihaylova, Andrey Novakov, Younous Omarjee, Konstantinos Papadakis, Stanislav Polčák, Monika Smolková, Maria Spyraki, Ruža Tomašić, Monika Vana, Matthijs van Miltenburg, Lambert van Nistelrooij

Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego

Daniel Buda, Viorica Dăncilă, Raffaele Fitto, Elena Gentile, John Howarth, Ivana Maletić, Demetris Papadakis, Dimitrios Papadimoulis, Bronis Ropė, Damiano Zoffoli, Milan Zver

Zastępcy (art. 200 ust. 2) obecni podczas głosowania końcowego

Olle Ludvigsson


GŁOSOWANIE KOŃCOWE W FORMIE GŁOSOWANIA IMIENNEGOW KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ

34

+

ALDE

Ivan Jakovčić, Iskra Mihaylova, Matthijs van Miltenburg

ECR

Raffaele Fitto, Sławomir Kłosowski, Ruža Tomašić

EFDD

Rosa D'Amato

GUE/NGL

Martina Michels, Younous Omarjee, Dimitrios Papadimoulis

PPE

Pascal Arimont, Franc Bogovič, Daniel Buda, Krzysztof Hetman, Marc Joulaud, Ivana Maletić, Andrey Novakov, Stanislav Polčák, Maria Spyraki, Milan Zver, Lambert van Nistelrooij

S&D

Mercedes Bresso, Viorica Dăncilă, Iratxe García Pérez, Elena Gentile, Michela Giuffrida, John Howarth, Constanze Krehl, Olle Ludvigsson, Demetris Papadakis, Monika Smolková, Damiano Zoffoli,

VERTS/ALE

Bronis Ropė, Monika Vana

1

-

NI

Konstantinos Papadakis

1

0

ECR

John Flack

Objaśnienie używanych znaków:

+  :  za

-  :  przeciw

0  :  wstrzymało się

Informacja prawna