Διαδικασία : 2017/2010(INI)
Διαδρομή στην ολομέλεια
Διαδρομή του εγγράφου : A8-0141/2018

Κείμενα που κατατέθηκαν :

A8-0141/2018

Συζήτηση :

PV 17/04/2018 - 23

Ψηφοφορία :

PV 18/04/2018 - 12.15
Αιτιολογήσεις ψήφου

Κείμενα που εγκρίθηκαν :

P8_TA(2018)0120

ΕΚΘΕΣΗ     
PDF 715kWORD 71k
9.4.2018
PE 612.381v02-00 A8-0141/2018

σχετικά με τις ετήσιες εκθέσεις 2015-2016 για την επικουρικότητα και την αναλογικότητα

(2017/2010(INI))

Επιτροπή Νομικών Θεμάτων

Εισηγήτρια: Mady Delvaux

ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ
 ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ της Επιτροπής Συνταγματικών Υποθέσεων
 ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗΣΤΗΝ ΑΡΜΟΔΙΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
 ΤΕΛΙΚΗ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ ΜΕ ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΗ ΚΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΜΟΔΙΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ

σχετικά με τις ετήσιες εκθέσεις 2015-2016 για την επικουρικότητα και την αναλογικότητα

(2017/2010(INI))

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

–  έχοντας υπόψη το άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση,

–  έχοντας υπόψη το πρωτόκολλο αριθ. 1 σχετικά με τον ρόλο των εθνικών κοινοβουλίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση,

–  έχοντας υπόψη το πρωτόκολλο αριθ. 2 σχετικά με την εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας,

–  έχοντας υπόψη τη διοργανική συμφωνία της 16ης Δεκεμβρίου 2003 για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου και την πιο πρόσφατη εκδοχή, τη διοργανική συμφωνία της 13ης Απριλίου 2016 για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου,

–  έχοντας υπόψη τις πρακτικές ρυθμίσεις που συμφωνήθηκαν στις 22 Ιουλίου 2011 μεταξύ των αρμόδιων υπηρεσιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την εφαρμογή του άρθρου 294 παράγραφος 4 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), σε περίπτωση συμφωνιών σε πρώτη ανάγνωση,

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 17ης Μαΐου 2017 σχετικά με την ετήσια έκθεση του 2014 για την επικουρικότητα και την αναλογικότητα(1) και το ψήφισμά του της 12ης Απριλίου 2016 σχετικά με τις ετήσιες εκθέσεις 2012-2013 για την επικουρικότητα και την αναλογικότητα(2),

–  έχοντας υπόψη την ετήσια έκθεση του 2015 που συνέταξε η Επιτροπή με θέμα την επικουρικότητα και την αναλογικότητα (COM(2016)0469) και την ετήσια έκθεση του 2016 που συνέταξε η Επιτροπή με θέμα την επικουρικότητα και την αναλογικότητα (COM(2017)0600),

–  έχοντας υπόψη την ετήσια έκθεση του 2015 που συνέταξε η Επιτροπή με θέμα τις σχέσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των εθνικών κοινοβουλίων (COM(2016)0471) και την ετήσια έκθεση του 2016 που συνέταξε η Επιτροπή με θέμα τις σχέσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των εθνικών κοινοβουλίων (COM(2017)0601),

  έχοντας υπόψη όλες τις προηγούμενες ανακοινώσεις της Επιτροπής σχετικά με την ανάγκη για βελτίωση του νομοθετικού έργου με σκοπό την επίτευξη καλύτερων αποτελεσμάτων προς όφελος των πολιτών της ΕΕ,

–  έχοντας υπόψη την απόφαση του Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με ημερομηνία 14 Νοεμβρίου 2017, σχετικά με τη σύσταση της ειδικής ομάδας για την επικουρικότητα, την αναλογικότητα και την προσέγγιση «Κάνουμε λιγότερα με πιο αποδοτικό τρόπο» (C(2017)7810),

–  έχοντας υπόψη τις εξαμηνιαίες εκθέσεις της COSAC με τίτλο «Developments in European Union – Procedures and Practices Relevant to Parliamentary Scrutiny» (Εξελίξεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση – Διαδικασίες και πρακτικές σχετικά με τον κοινοβουλευτικό έλεγχο) της 19ης Ιουνίου 2014, της 14ης Νοεμβρίου 2014, της 6ης Μαΐου 2015 και της 4ης Νοεμβρίου 2015, της 18ης Μαΐου 2016, της 18ης Οκτωβρίου 2016 και της 3ης Μαΐου 2017,

–  έχοντας υπόψη τη συμφωνία συνεργασίας που υπεγράφη στις 5 Φεβρουαρίου 2014 μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Επιτροπής των Περιφερειών,

–  έχοντας υπόψη την ετήσια έκθεση της Επιτροπής των Περιφερειών του 2015 σχετικά με την επικουρικότητα,

–  έχοντας υπόψη τα άρθρα 52 και 132 του Κανονισμού του,

–  έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων και τη γνωμοδότηση της Επιτροπής Συνταγματικών Υποθέσεων (A8-0141/2018),

A.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το 2015 και το 2016 αποτέλεσαν την πρώτη διετία της Επιτροπής Juncker, η οποία ανέλαβε τα καθήκοντά της το Νοέμβριου του 2014· λαμβάνοντας υπόψη ότι ο Πρόεδρος Juncker ανέλαβε τη δέσμευση να θέσει την επικουρικότητα στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής δημοκρατικής διαδικασίας και να διασφαλίσει την πλήρη συμμόρφωση με τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας καθ’ όλη τη διάρκεια της νομοθετικής διαδικασίας·

B.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η νέα διοργανική συμφωνία για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου της 13ης Απριλίου 2016(3), περιλαμβάνει την υποχρέωση εκ μέρους των τριών θεσμικών οργάνων να τηρούν και να εφαρμόζουν τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας·

Γ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το 2015 η Επιτροπή έλαβε οκτώ αιτιολογημένες γνώμες σχετικά με τρεις προτάσεις που υπέβαλε η Επιτροπή· λαμβάνοντας υπόψη ότι ο συνολικός αριθμός των υπομνημάτων που παρελήφθησαν κατά το έτος αυτό από την Επιτροπή ανήλθε σε 350·

Δ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το 2016 η Επιτροπή έλαβε 65 αιτιολογημένες γνώμες οι οποίες αφορούσαν 26 προτάσεις που είχε υποβάλει· λαμβάνοντας υπόψη ότι η αύξηση αυτή είναι της τάξης του 713 % σε σχέση με τις οκτώ αιτιολογημένες γνώμες που ελήφθησαν το 2015, και είναι ο τρίτος υψηλότερος αριθμός μέσα σε ένα ημερολογιακό έτος αφότου καθιερώθηκε, με τη Συνθήκη της Λισαβόνας το 2009, ο μηχανισμός ελέγχου της επικουρικότητας (μετά τις 84 το 2012 και τις 70 το 2013)· λαμβάνοντας υπόψη ότι ο συνολικός αριθμός υποβολών από την Επιτροπή αυξήθηκε σημαντικά κατά το εν λόγω έτος στο οποίο σημειώθηκαν συνολικά 620 υποβολές·

E.  λαμβάνοντας υπόψη ότι, στις 19 Μαΐου 2015, η Επιτροπή ενέκρινε δέσμη μέτρων για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου με νέες ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου, συμπεριλαμβανομένων επικαιροποιημένων κατευθυντήριων γραμμών για την αξιολόγηση της επικουρικότητας και της αναλογικότητας στο πλαίσιο της εκτίμησης των επιπτώσεων από νέες πρωτοβουλίες·

ΣΤ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι, το 2015, η Επιτροπή έθεσε σε εφαρμογή τον ιστότοπο «Βοηθήστε μας να μειώσουμε τον φόρτο - Πείτε τη γνώμη σας!»(4), καθώς και την πλατφόρμα REFIT (για αποτελεσματική και αποδοτική νομοθεσία), παρέχοντας στους ενδιαφερόμενους πρόσθετες δυνατότητες να γνωστοποιούν στην Επιτροπή τυχόν ελλείψεις όσον αφορά τα υφιστάμενα κανονιστικά μέτρα, συμπεριλαμβανομένων και θεμάτων σχετικά με την επικουρικότητα και/ή αναλογικότητα·

Ζ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το 2015, η Υπηρεσία Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εκπόνησε δεκατρείς αρχικές αξιολογήσεις, μία εκτίμηση επιπτώσεων ουσιωδών τροπολογιών του Κοινοβουλίου και έξι εκ των υστέρων εκτιμήσεις επιπτώσεων· λαμβάνοντας υπόψη ότι συνέταξε επίσης τέσσερις εκθέσεις για το «κόστος της μη Ευρώπης» και δύο εκτιμήσεις της ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας· λαμβάνοντας υπόψη ότι το 2016 η Υπηρεσία Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εκπόνησε 36 αρχικές αξιολογήσεις, μία εκτίμηση επιπτώσεων ουσιωδών τροπολογιών του Κοινοβουλίου και δεκατέσσερις εκ των υστέρων εκτιμήσεις ευρωπαϊκών επιπτώσεων· λαμβάνοντας υπόψη ότι επιπλέον συνέταξε επτά εκθέσεις το «κόστος της μη Ευρώπης» και πέντε εκτιμήσεις της ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας·

H.  λαμβάνοντας υπόψη ότι στις νομοθετικές πράξεις της Ένωσης ανατίθενται κατ’ εξουσιοδότηση αρμοδιότητες όταν απαιτούνται ευελιξία και αποτελεσματικότητα που δεν μπορούν να επιτευχθούν μέσω της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας· λαμβάνοντας υπόψη ότι η θέσπιση κανόνων που είναι ουσιώδεις για το εκάστοτε θέμα εμπίπτει στη αποκλειστική αρμοδιότητα των νομοθετικών οργάνων·

Θ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η επικουρικότητα και η αναλογικότητα αποτελούν βασικές έννοιες στο πλαίσιο των εκ των εκτιμήσεων των επιπτώσεων και των εκ των υστέρων αξιολογήσεων οι οποίες αξιολογούν εάν είναι αναγκαία η ανάληψη δράσης σε επίπεδο ΕΕ, εάν οι στόχοι τους μπορούν να επιτευχθούν αποτελεσματικότερα με άλλα μέσα και εάν επιφέρουν πράγματι τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα ως προς την αποδοτικότητα, την αποτελεσματικότητα, τη συνοχή, τη συνάφεια και την προστιθέμενη αξία για την ΕΕ·

Ι.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το 2014 τρία εθνικά νομοθετικά σώματα (το δανικό Folketing, το ολλανδικό Tweede Kamer και το βρετανικό House of Lords) εξέδωσαν εκθέσεις με λεπτομερείς προτάσεις ως προς τους τρόπους για την ενίσχυση του ρόλου των εθνικών κοινοβουλίων στη διαδικασία λήψης αποφάσεων·

1.  τονίζει τη σημασία των ετήσιων εκθέσεων σχετικά με την επικουρικότητα και την αναλογικότητα τις οποίες συντάσσει η Επιτροπή· επισημαίνει ότι οι ετήσιες εκθέσεις της Επιτροπής το 2015 και το 2016 ήταν πιο λεπτομερείς και πιο διεξοδικές από ό,τι οι αντίστοιχες εκθέσεις προηγούμενων ετών·

2.  τονίζει τη σημασία του να δρα η Ευρωπαϊκή Ένωση μόνο εκεί όπου μπορεί να προσδώσει προστιθέμενη αξία με σκοπό τη μείωση του "δημοκρατικού ελλείμματος"·

3.  υπογραμμίζει ότι η επικουρικότητα και η αναλογικότητα αποτελούν θεμελιώδεις αρχές, τις οποίες τα θεσμικά όργανα της Ένωσης πρέπει να λαμβάνουν υπόψη κατά την άσκηση αρμοδιοτήτων της ΕΕ, προκειμένου να διασφαλίζεται ότι η ΕΕ προσδίδει προστιθέμενη αξία· υπενθυμίζει ότι οι αρχές αυτές αποσκοπούν στην ενίσχυση της λειτουργίας της Ένωσης διασφαλίζοντας ότι οι δράσεις σε επίπεδο Ένωσης είναι αναγκαίες, ότι οι στόχοι τους δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη που ενεργούν μεμονωμένα, ότι η φύση και η ουσία των δράσεων αυτών δεν υπερβαίνουν ό,τι κρίνεται αναγκαίο για την επίτευξη των στόχων των Συνθηκών και ότι πάντα λαμβάνονται στο πλέον κατάλληλο επίπεδο διακυβέρνησης· εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι οι αρχές αυτές μπορεί να τυγχάνουν καταχρήσεως προκειμένου να εξυπηρετούν αντιενωσιακές σκοπιμότητες και τονίζει ότι τα θεσμικά όργανα της ΕΕ πρέπει να επαγρυπνούν ώστε να αποτρέπεται και να εξουδετερώνεται ο κίνδυνος αυτός·

4.  υπενθυμίζει ότι η επικουρικότητα αποτελεί θεμελιώδη αρχή των ομοσπονδιών, αλλά επίσης και μια αόριστη νομική έννοια η οποία, κατά συνέπεια, χρήζει πολιτικής ερμηνείας·

5.  αντιλαμβάνεται ότι η αρχή της επικουρικότητας δεν μπορεί να χρησιμοποιείται για τη συσταλτική ερμηνεία των εξουσιών που ανατίθενται στην Ένωση δυνάμει των Συνθηκών·

6.  θεωρεί ότι κάθε προβληματισμός σχετικά με την επικουρικότητα και τον έλεγχό της πρέπει να εντάσσεται στο πλαίσιο των όλο και συχνότερων απαιτήσεων που έχουν οι πολίτες από την Ένωση και συγκεκριμένα να διαχειρίζεται η ΕΕ τις μείζονες παγκόσμιες προκλήσεις, όπως είναι, μεταξύ άλλων, οι διηπειρωτικές χρηματοδοτικές ροές, η ασφάλεια, η μετανάστευση και η κλιματική αλλαγή·

7.  επικροτεί την αναφορά που γίνεται στη Διακήρυξη της Ρώμης της 25ης Μαρτίου 2017 σχετικά με την επικουρικότητα· είναι της γνώμης ότι η επικουρικότητα θα πρέπει να κατέχει εξέχουσα θέση στον προβληματισμό που αφορά το μέλλον της ΕΕ·

8.  σημειώνει την πρωτοβουλία που ανακοίνωσε ο Πρόεδρος της Επιτροπής Jean Claude Juncker, κατά την ομιλία του για την κατάσταση της Ένωσης το 2017, σχετικά με τη συγκρότηση ειδικής ομάδας για την επικουρικότητα, την αναλογικότητα και την προσέγγιση «Κάνουμε λιγότερα με πιο αποδοτικό τρόπο», με επικεφαλής τον Αντιπρόεδρο της Επιτροπής Frans Timmermans· υπενθυμίζει ότι το Κοινοβούλιο είναι της γνώμης ότι η συμμετοχή στην ειδική ομάδα που συστάθηκε από την Επιτροπή δεν θα λάμβανε υπόψη τον θεσμικό ρόλο και τη θέση του Κοινοβουλίου ως του μοναδικού άμεσα εκλεγμένου οργάνου της Ευρωπαϊκής Ένωσης που εκπροσωπεί του πολίτες στο επίπεδο της Ένωσης και ασκεί καθήκοντα πολιτικού ελέγχου επί της Επιτροπής, και ότι, ως εκ τούτου, αποφάσισε να αρνηθεί την πρόσκληση να συμμετάσχει στην ειδική ομάδα·

9.  επισημαίνει τη μεθοδολογία που εφάρμοσε η Επιτροπή στις ετήσιες εκθέσεις του 2015 και του 2016, στο πλαίσιο των οποίων τα στατιστικά στοιχεία χρησιμοποιούνται για να ταξινομούνται οι αιτιολογημένες γνώμες επί δέσμης προτάσεων τις οποίες υποβάλλουν τα εθνικά κοινοβούλια ως ενιαία αιτιολογημένη γνώμη, αντί να ταξινομούνται ως αιτιολογημένες γνώμες επί κάθε μεμονωμένης πρότασης·

10.  εκτιμά ότι ο αριθμός των αιτιολογημένων γνωμών που ελήφθησαν από τα εθνικά κοινοβούλια το 2016 (65) είναι ο τρίτος υψηλότερος μέσα σε ένα ημερολογιακό έτος αφότου καθιερώθηκε ο μηχανισμός ελέγχου της επικουρικότητας με τη Συνθήκη της Λισαβόνας· σημειώνει τη σημαντική αύξηση (+ 713 %), σε σύγκριση με τις οκτώ αιτιολογημένες γνώμες που ελήφθησαν το 2015· αναγνωρίζει, επιπλέον, τη σημαντική αύξηση, από 350 σε 620, του αριθμού των γνωμών που ελήφθησαν από την Επιτροπή στο πλαίσιο του πολιτικού διαλόγου· υπογραμμίζει ότι οι τάσεις αυτές αναδείχθηκαν στο πλαίσιο μιας μείωσης της νομοθετικής δραστηριότητας, γεγονός που αποδεικνύει επίσης την εξέλιξη που σημειώνεται στη συμμετοχή των εθνικών κοινοβουλίων σε σύγκριση με τα προηγούμενα έτη· επικροτεί το έντονο ενδιαφέρον που εξέφρασαν τα εθνικά κοινοβούλια όσον αφορά τη λήψη αποφάσεων της ΕΕ·

11.  εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι πολύ περισσότερα εθνικά κοινοβούλια εξέδωσαν αιτιολογημένες γνώμες (26 εκ των 41 το 2016, σε σύγκριση με τα οκτώ του 2015)· σημειώνει τη σημαντική διαφορά που υφίσταται μεταξύ των κοινοβουλίων που αναπτύσσουν δραστηριότητα στο πλαίσιο του πολιτικού διαλόγου και μέσω αιτιολογημένων γνωμών· υπογραμμίζει ότι τα εθνικά κοινοβούλια εξακολουθούν να ενδιαφέρονται περισσότερο να επηρεάσουν το περιεχόμενο της νομοθεσίας της Ένωσης παρά να εντοπίσουν περιπτώσεις στις οποίες θα μπορούσε να προκύψει ζήτημα επικουρικότητας· επισημαίνει ότι η εξουσία των εθνικών κοινοβουλίων ως προς τον έλεγχο του σεβασμού των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας περιλαμβάνει επίσης το δικαίωμα να ζητούν από τον ευρωπαίο νομοθέτη να ενεργεί, κατά περίπτωση, σε ευρωπαϊκό επίπεδο·

12.  αναγνωρίζει το έργο που επιτέλεσε η Επιτροπή Εκτίμησης Επιπτώσεων (ΕΕΕ) και η από τον Ιούλιο του 2015 διάδοχός της Επιτροπή Ρυθμιστικού Ελέγχου (ΕΡΕ)· σημειώνει ότι η ΕΕΕ και η ΕΡΕ έκριναν ότι περίπου το 23 % των εκτιμήσεων επιπτώσεων (ΕΕ), τις οποίες εξέτασαν το 2015, έχρηζαν βελτιώσεων στο ζήτημα των αρχών της επικουρικότητας ή της αναλογικότητας, ή και των δύο· παρατηρεί ότι το 2016 το ποσοστό των εκτιμήσεων επιπτώσεων που δεν κρίθηκαν ικανοποιητικές από την ΕΡΕ ήταν 15 %· εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι τα ποσοστά αυτά έχουν μειωθεί σε σχέση με τα προηγούμενα έτη· υπογραμμίζει ότι η Επιτροπή εξέτασε όλες τις σχετικές εκτιμήσεις επιπτώσεων με γνώμονα τις αναλύσεις της ΕΡΕ·

13.  επισημαίνει ότι η εφαρμογή της δέσμης μέτρων όσον αφορά το θεματολόγιο για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου οδήγησε την Επιτροπή να αναπτύξει ισχυρότερα εσωτερικά μέσα και διαδικασίες που στόχο έχουν να προλαμβάνουν τις παραβιάσεις της αρχής της επικουρικότητας· υπογραμμίζει ότι οι εκτιμήσεις αντικτύπου αποτελούν βασικό μέσο που διασφαλίζει την τήρηση των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας και προάγει τη λογοδοσία· τονίζει, ειδικότερα, τον ρόλο της Επιτροπής Ρυθμιστικού Ελέγχου (ΕΡΕ) και επικροτεί το γεγονός ότι η επικουρικότητα και η αναλογικότητα αποτελούν πλέον μέρος του ποιοτικού ελέγχου που διενεργεί αυτή η επιτροπή· τονίζει, ωστόσο, ότι θα μπορούσε να ενισχυθεί περαιτέρω η ανεξαρτησία της Επιτροπής Ρυθμιστικού Ελέγχου·

14.  επικροτεί το γεγονός ότι η Επιτροπή ενέκρινε τον Μάιο του 2015 μια νέα δέσμη μέτρων για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η νομοθεσία της ΕΕ εξυπηρετεί αποτελεσματικότερα το δημόσιο συμφέρον και εγγυάται με πιο ολοκληρωμένο τρόπο την τήρηση των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας, γεγονός που με τη σειρά του θα συμβάλει στην επίτευξη υψηλότερου βαθμού διαφάνειας κατά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ· θεωρεί ότι το νέο πλαίσιο για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου θα πρέπει να αποτελεί εργαλείο προκειμένου η δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να συνάδει πλήρως με τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας· τονίζει εντούτοις ότι αυτό, ενώ θα πρέπει να μεριμνά για τη διεξαγωγή αναλυτικών δοκιμών συμμόρφωσης με αυτές τις αρχές ώστε να δρα η Ευρωπαϊκή Ένωση μόνο εκεί που μπορεί να προσδίδει προστιθέμενη αξία, δεν θα πρέπει να προκαλεί περιττές καθυστερήσεις στην έκδοση των σχετικών νομοθετικών ρυθμίσεων·

15.  χαιρετίζει τη δημοσίευση από την Επιτροπή, στις 24 Οκτωβρίου 2017, της ανακοίνωσης με τίτλο «Ολοκλήρωση του θεματολογίου για τη βελτίωση της νομοθεσίας: Καλύτερες λύσεις για καλύτερα αποτελέσματα», στην οποία η Επιτροπή παρουσιάζει τις προσπάθειές της για ενίσχυση της διαφάνειας, της νομιμότητας και της λογοδοσίας στις εργασίες της όσον αφορά τη βελτίωση της νομοθεσίας, ιδίως όσον αφορά τη διαδικασία διαβούλευσης και τις δυνατότητες των ενδιαφερόμενων μερών να διατυπώσουν τις παρατηρήσεις τους στις προτάσεις της·

16.  επικροτεί το γεγονός ότι η Επιτροπή εισήγαγε το 2015 νέους μηχανισμούς διαβούλευσης και ανατροφοδότησης για νέες πρωτοβουλίες πολιτικής·

17.  υπογραμμίζει πόσο σημαντικό είναι να εξηγείται επαρκώς η ανάγκη για νομοθετικές πρωτοβουλίες και τον αντίκτυπό τους σε όλους τους σημαντικούς τομείς (οικονομικό, περιβαλλοντικό, κοινωνικό), με σκοπό να τηρούνται οι αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας·

18.  στηρίζει τη δέσμευση της Επιτροπής να πραγματοποιεί αξιολογήσεις πριν προβεί στην εξέταση ενδεχόμενων νομοθετικών αλλαγών· θεωρεί, στο πλαίσιο αυτό, ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι αρχές των κρατών μελών θα πρέπει να συνεργάζονται στενά για να διασφαλίζουν καλύτερη παρακολούθηση, μέτρηση και αξιολόγηση του πραγματικού αντικτύπου της νομοθεσίας της ΕΕ στους πολίτες, την οικονομία, την κοινωνική διάρθρωση και το περιβάλλον·

19.  χαιρετίζει το γεγονός ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Επιτροπή υπέγραψαν το 2016 μία νέα διοργανική συμφωνία για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου· υπενθυμίζει ότι η Επιτροπή δεσμεύεται να υποδεικνύει στις αιτιολογικές της εκθέσεις τον τρόπο με τον οποίο οι προτάσεις της δικαιολογούνται υπό το πρίσμα των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας· επικροτεί το γεγονός ότι, μέσω της διοργανικής συμφωνίας για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου, η Επιτροπή δεσμεύεται να θέτει στη διάθεση των εθνικών κοινοβουλίων τις εκτιμήσεις επιπτώσεων των νομοθετικών και μη νομοθετικών προτάσεών της· υπενθυμίζει ότι στην εν λόγω συμφωνία τονίζεται επίσης η ανάγκη για περισσότερη διαφάνεια στη νομοθετική διαδικασία και ότι οι πληροφορίες που παρέχονται στα εθνικά κοινοβούλια πρέπει να τα διευκολύνουν να κάνουν πλήρη χρήση των προνομίων τους δυνάμει των Συνθηκών·

20.  καλεί τα εθνικά κοινοβούλια να δηλώνουν με σαφήνεια, ήδη από την αρχή, ότι το υπόμνημά τους αποτελεί αιτιολογημένη γνώμη βάσει του πρωτοκόλλου (αριθ. 2) των Συνθηκών, και να επισημαίνουν σαφώς τη νομοθετική πρόταση ή τις νομοθετικές προτάσεις στις οποίες αναφέρεται, να καταδεικνύουν σαφώς τους λόγους για τους οποίους κρίνουν ότι η πρόταση παραβιάζει την αρχή της επικουρικότητας, να επισυνάπτουν μια σύντομη περίληψη της σχετικής επιχειρηματολογίας, και να τηρούν την προθεσμία των οκτώ εβδομάδων από την ημερομηνία διαβίβασης του εκάστοτε σχεδίου νομοθετικής πράξης· σημειώνει ότι με τον τρόπο αυτό θα διευκολυνθεί η έγκαιρη και επαρκής ανάλυση των αιτιολογημένων γνωμών από όλα τα αρμόδια θεσμικά όργανα·

21.  πιστεύει ότι, μετά την έγκριση της Συνθήκης της Λισαβόνας, η συμμετοχή των εθνικών κοινοβουλίων στη νομοθετική διαδικασία της ΕΕ έχει αναπτυχθεί σημαντικά μέσω, για παράδειγμα, των επαφών τους με άλλα εθνικά κοινοβούλια· προτρέπει τα εθνικά κοινοβούλια να συνεχίσουν και να ενισχύσουν τις διακοινοβουλευτικές επαφές, και σε διμερή βάση, ως μέσο για την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών, και να το πράξουν στο πλαίσιο ενός δημοκρατικού ευρωπαϊκού οράματος εκεί όπου η Ένωση μπορεί να προσδώσει προστιθέμενη αξία, επιδεικνύοντας πνεύμα αλληλεγγύης, με βάση τις αρχές του κράτους δικαίου και της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων· υπογραμμίζει ότι με τις επαφές αυτές μπορεί να διευκολύνεται η ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών σχετικά με την εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας·

22.  εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι το Κοινοβούλιο διαδραματίζει ολοένα συχνότερα και τακτικότερα ρόλο συνομιλητή με τα εθνικά κοινοβούλια και διαμεσολαβητή μεταξύ τους όσον αφορά τους μηχανισμούς της επικουρικότητας και της αναλογικότητας· θεωρεί ότι η ενίσχυση του διαλόγου με τα εθνικά κοινοβούλια σε πολιτικό επίπεδο θα μπορούσε να αποτελέσει ένα μέσο για τον εξορθολογισμό των ελέγχων της επικουρικότητας και της αναλογικότητας μέσω της καλύτερης εξέτασης της ουσίας των νομοθετικών προτάσεων·

23.  εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι, το 2016, 14 σώματα από 11 εθνικά κοινοβούλια υπέβαλαν αιτιολογημένες γνώμες όσον αφορά την πρόταση οδηγίας για την τροποποίηση της οδηγίας 96/71/ΕΚ της 16ης Δεκεμβρίου 1996 σχετικά με την απόσπαση εργαζομένων στο πλαίσιο παροχής υπηρεσιών(5), επιτυγχάνοντας έτσι το όριο του ενός τρίτου των ψήφων που απαιτείται από το άρθρο 7 παράγραφος 2 του πρωτοκόλλου (αριθ. 2) των Συνθηκών προκειμένου να ενεργοποιηθεί η επονομαζόμενη διαδικασία της «κίτρινης κάρτας»· υπενθυμίζει ότι τα επιχειρήματα που διατύπωσαν τα εθνικά κοινοβούλια αποτέλεσαν αντικείμενο εκτεταμένων συζητήσεων στο Κοινοβούλιο με την Επιτροπή· επισημαίνει ότι η Επιτροπή δεσμεύτηκε με τα εθνικά κοινοβούλια στο πλαίσιο της COSAC· σημειώνει ότι η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση στην οποία διατύπωσε εκτεταμένα επιχειρήματα υπέρ της διατήρησης της πρότασης(6)· θεωρεί ότι, παρά τις ανησυχίες που εκφράστηκαν από ορισμένα εθνικά κοινοβούλια, η Επιτροπή, με τα επιχειρήματα που διατυπώνει σε αυτήν, συμμορφώνεται με την υποχρέωσή της να αιτιολογήσει την απόφασή της·

24.  σημειώνει ότι, σε σχέση με την προαναφερθείσα πρόταση της Επιτροπής, επτά εθνικά κοινοβούλια απέστειλαν, στο πλαίσιο του πολιτικού διαλόγου, γνώμες οι οποίες έκριναν την πρόταση συμβατή με την αρχή της επικουρικότητας· παρατηρεί ότι η ομάδα εμπειρογνωμόνων για την επικουρικότητα της Επιτροπής των Περιφερειών υποστήριξε ότι ο στόχος της πρότασης θα μπορούσε να επιτευχθεί καλύτερα σε επίπεδο ΕΕ·

25.  υπενθυμίζει ότι η διαδικασία της «κίτρινης κάρτας» έχει ενεργοποιηθεί δύο φορές στο παρελθόν (μία το 2012 και μία το 2013), γεγονός που, σε συνδυασμό με τη νέα αυτή διαδικασία της «κίτρινης κάρτας», αποδεικνύει ότι το σύστημα λειτουργεί και ότι τα εθνικά κοινοβούλια, εφόσον το επιθυμούν, μπορούν εύκολα και εγκαίρως να συμμετέχουν στο διάλογο για την επικουρικότητα· θεωρεί σε κάθε περίπτωση ότι η μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση όσον αφορά τον ρόλο των εθνικών κοινοβουλίων και την καλύτερη συνεργασία μεταξύ τους θα μπορούσε να ενισχύσει τον εκ των προτέρων έλεγχο της εφαρμογής της αρχής της επικουρικότητας·

26.  υπενθυμίζει ότι, σύμφωνα με το άρθρο 7 του πρωτοκόλλου (αριθ. 2) των Συνθηκών, τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη τις αιτιολογημένες γνώμες που εκδίδουν τα εθνικά κοινοβούλια ή κάποιο σώμα ενός εθνικού κοινοβουλίου· σημειώνει ότι ορισμένα εθνικά κοινοβούλια έχουν στο παρελθόν εκφράσει την απογοήτευσή τους για τις απαντήσεις που έδωσε η Επιτροπή σε περιπτώσεις στις οποίες ενεργοποιήθηκε διαδικασία «κίτρινης κάρτας»· παρατηρεί ωστόσο ότι η Επιτροπή έχει θέσει σε εφαρμογή διαδικασίες που διασφαλίζουν ότι δίδονται, με ουσιαστικό και πολιτικό περιεχόμενο και σε εύθετο χρόνο, απαντήσεις στις ανησυχίες που εκφράζουν τα εθνικά κοινοβούλια· καλεί την Επιτροπή να διαβιβάζει συστηματικά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τις απαντήσεις της στις αιτιολογημένες γνώμες·

27.  λαμβάνει υπόψη του τις αλλαγές που προτείνονται από ορισμένα εθνικά κοινοβούλια όσον αφορά τη διαδικασία ελέγχου της επικουρικότητας· εκφράζει την ικανοποίησή του για το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε η COSAC, σύμφωνα με το οποίο οποιαδήποτε βελτίωση της διαδικασίας ελέγχου της επικουρικότητας δεν θα πρέπει να έχει ως συνέπεια την τροποποίηση της Συνθήκης· σημειώνει ότι η παράταση της προθεσμίας των οκτώ εβδομάδων εντός της οποίας τα εθνικά κοινοβούλια δύνανται να εκδώσουν αιτιολογημένη γνώμη θα απαιτούσε τροποποίηση των Συνθηκών ή των πρωτοκόλλων τους· υπενθυμίζει το πλαίσιο της επιστολής της 1ης Δεκεμβρίου 2009 σχετικά με τις πρακτικές ρυθμίσεις εφαρμογής του μηχανισμού ελέγχου της επικουρικότητας που διαβίβασαν ο Πρόεδρος και ο Αντιπρόεδρος της Επιτροπής στους Προέδρους των εθνικών κοινοβουλίων, στην οποία η Επιτροπή αναφέρει ότι, προκειμένου να λαμβάνονται υπόψη οι θερινές διακοπές στα εθνικά κοινοβούλια, ο μήνας Αύγουστος δεν πρέπει να συνυπολογίζεται κατά τον καθορισμό της προθεσμίας που αναφέρεται στο πρωτόκολλο αριθ. 2· υπενθυμίζει την πρόταση που έγινε από ορισμένα εθνικά κοινοβούλια, σύμφωνα με την οποία η Επιτροπή θα πρέπει επίσης να εξετάσει το ενδεχόμενο να εξαιρούνται από τον υπολογισμό της προθεσμίας των οκτώ εβδομάδων οι διακοπές των εργασιών των εθνικών κοινοβουλίων τον Δεκέμβριο·

28.  τονίζει ότι για την έγκριση νομικών πράξεων απαιτείται η σύμφωνη γνώμη ευρείας πλειοψηφίας του Συμβουλίου, περιλαμβανομένων των αρμόδιων υπουργών όλων των κρατών μελών, οι οποίοι πρέπει να λογοδοτούν ενώπιον των εθνικών τους κοινοβουλίων·

29.  επισημαίνει ότι ήδη υφίσταται μια σειρά από μέσα που διευκολύνουν τα εθνικά κοινοβούλια και τους πολίτες να συμμετάσχουν σε κάθε στάδιο της νομοθετικής διαδικασίας, τα οποία διασφαλίζουν τον έλεγχο της τήρησης των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας· υποστηρίζει, ως εκ τούτου, ότι πρέπει να αξιοποιούνται πλήρως τα μέσα αυτά, ενώ πρέπει να αποφεύγεται, όπου είναι δυνατόν, η δημιουργία ακόμη πιο περίπλοκων διοικητικών δομών και χρονοβόρων διαδικασιών, σε μια περίοδο κατά την οποία η ΕΕ επιδιώκει να γίνει καλύτερα κατανοητή από τους πολίτες της, πάντα σε πλαίσιο σεβασμού και προστασίας των δικαιωμάτων και των συμφερόντων τους· καλεί τα κράτη μέλη να οργανώσουν ενημερωτικές εκστρατείες και σχετικά σεμινάρια, για να πληροφορήσουν τους πολίτες σχετικά με τις δυνατότητές τους να συμμετέχουν σε κάθε στάδιο της νομοθετικής διαδικασίας·

30.  επισημαίνει ότι η νομοθεσία πρέπει να είναι περιεκτική και σαφής ώστε να δίνει τη δυνατότητα στα ενδιαφερόμενα μέρη να κατανοούν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους, να περιλαμβάνει τις δέουσες απαιτήσεις σχετικά με την υποβολή εκθέσεων, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση, να αποτρέπει το δυσανάλογο κόστος και να μπορεί να εφαρμοστεί εύκολα στην πράξη·

31.  τονίζει τη σημασία που έχει να προωθηθεί η πρόσβαση στις εκτιμήσεις επιπτώσεων και στους χάρτες πορείας που έχει εκπονήσει η Επιτροπή, για τη συμμετοχή σε δημόσιες διαβουλεύσεις και/ή σε διαβουλεύσεις με ενδιαφερόμενα μέρη που διοργανώνει η Επιτροπή και/ή το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και για την υποβολή προτάσεων στο πλαίσιο της πλατφόρμας REFIT «Βοηθήστε μας να μειώσουμε τον φόρτο: Προτάσεις»· σημειώνει, στο πλαίσιο αυτό, την ομαλή λειτουργία του ιστότοπου και του προγράμματος ελέγχου της αποτελεσματικής και αποδοτικής ρύθμισης της νομοθεσίας (REFIT), το οποίο τέθηκε σε ισχύ το 2016·

32.  υπενθυμίζει την ανάγκη να ενισχυθούν οι υφιστάμενες μορφές συνεργασίας και να καθιερωθούν επιλογές βελτίωσης της πλατφόρμας IPEX με σκοπό την ευαισθητοποίηση των εθνικών κοινοβουλίων όσον αφορά τον ρόλο τους στους ελέγχους της επικουρικότητας και της αναλογικότητας, την παροχή βοήθειας ώστε να επεξεργάζονται καλύτερα τις πληροφορίες που λαμβάνουν μέσω του συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης, και τη βελτίωση της συνεργασίας και του συντονισμού τους· προτρέπει τα εθνικά κοινοβούλια να γνωμοδοτούν επί των προτάσεων της Επιτροπής, οι οποίες είναι όλες ανά πάσα στιγμή διαθέσιμες για διαβούλευση στην εσωτερική βάση δεδομένων CONNECT· υπενθυμίζει ότι όλα τα στοιχεία είναι διαθέσιμα στην πλατφόρμα REGPEX·

33.  προτρέπει τα εθνικά και τα περιφερειακά κοινοβούλια να αναπτύξουν περαιτέρω τις σχέσεις τους με την Επιτροπή των Περιφερειών, η οποία διαθέτει μια ομάδα δώδεκα εμπειρογνωμόνων οι οποίοι εξετάζουν νομοθετικές προτάσεις υπό το πρίσμα των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας·

34.  επιδοκιμάζει το ενδιαφέρον που επιδεικνύουν ορισμένα εθνικά κοινοβούλια να διαδραματίσουν πιο θετικό και προορατικό ρόλο στις ευρωπαϊκές υποθέσεις μέσω της χρήσης της διαδικασίας της «πράσινης κάρτας»· παρατηρεί ότι τα εθνικά κοινοβούλια έχουν διαφορετικές απόψεις όσον αφορά τους όρους που διέπουν τη διαδικασία αυτή· θεωρεί ότι μια άτυπη διαδικασία με βάση τη διακοινοβουλευτική συνεργασία μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση του πολιτικού διαλόγου με τα εθνικά κοινοβούλια·

35.  σημειώνει, λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, ότι το 2015 είκοσι κοινοβουλευτικά σώματα συνυπέγραψαν ή υποστήριξαν την πρώτη πρωτοβουλία «πράσινης κάρτας» σχετικά με τη σπατάλη τροφίμων, και ότι τον Ιούλιο του 2016 εννέα κοινοβουλευτικά σώματα συνυπέγραψαν τη δεύτερη διαδικασία «πράσινης κάρτας», καλώντας την Επιτροπή να υποβάλει νομοθετική πρόταση για την εφαρμογή αρχών εταιρικής κοινωνικής ευθύνης σε ευρωπαϊκό επίπεδο· παρατηρεί ότι ορισμένες από τις προτάσεις στο πλαίσιο της πρώτης πρωτοβουλίας «πράσινης κάρτας» αποτυπώθηκαν στη συνέχεια στην αναθεωρημένη δέσμη μέτρων για την κυκλική οικονομία που υιοθετήθηκε από την Επιτροπή το Δεκέμβριο του 2015· επισημαίνει, ως εκ τούτου, ότι τα εθνικά κοινοβούλια διαδραματίζουν ήδη εποικοδομητικό ρόλο στο θεσμικό πλαίσιο και ότι δεν συντρέχει λόγος να δημιουργηθούν αυτή τη στιγμή νέες θεσμικές και διοικητικές δομές οι οποίες θα καθιστούσαν την όλη διαδικασία ασκόπως περίπλοκη·

36.  επισημαίνει ότι το 2016 ορισμένα περιφερειακά κοινοβούλια κοινοποίησαν άμεσα στη Επιτροπή τις γνώμες τους σχετικά με ορισμένες προτάσεις της Επιτροπής· σημειώνει ότι η Επιτροπή, σε ορισμένες περιπτώσεις, έχει λάβει υπόψη της τις απόψεις αυτές· υπενθυμίζει ότι, σύμφωνα με το άρθρο 6 του πρωτοκόλλου (αριθ. 2), εναπόκειται σε κάθε εθνικό κοινοβούλιο ή σώμα εθνικού κοινοβουλίου να πραγματοποιεί, κατά περίπτωση, διαβουλεύσεις με περιφερειακά κοινοβούλια που έχουν νομοθετικές εξουσίες·

37.  σημειώνει τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας που εκδόθηκε το 2015 και το 2016· υπογραμμίζει ότι το Δικαστήριο έχει αποφανθεί ότι η τήρηση της υποχρέωσης από τα νομοθετικά όργανα της Ένωσης να αιτιολογούν τις επιλογές τους όσον αφορά την αρχή της επικουρικότητας πρέπει να αξιολογείται όχι μόνο με βάση το κείμενο της αμφισβητούμενης πράξης αλλά και με βάση το πλαίσιό της και τις περιστάσεις της συγκεκριμένης υπόθεσης, και ότι οι παρεχόμενες πληροφορίες πρέπει να είναι επαρκείς και κατανοητές από τα εθνικά κοινοβούλια, τους πολίτες και τα δικαστήρια· επιπλέον τονίζει ότι, όσον αφορά την αρχή της αναλογικότητας, το Δικαστήριο απεφάνθη ότι τα νομοθετικά όργανα της Ένωσης πρέπει να διαθέτουν ευρεία διακριτική εξουσία σε τομείς που προϋποθέτουν επιλογές πολιτικού, οικονομικού και κοινωνικού χαρακτήρα και για τους οποίους καλούνται να προβούν σε σύνθετες εκτιμήσεις·

38.  αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή.

(1)

Κείμενα που εγκρίθηκαν, P8_TA(2017)0210.

(2)

Κείμενα που εγκρίθηκαν, P8_TA(2016)0103.

(3)

ΕΕ L 123 της 12.5.2016, σ. 1.

(4)

http://ec.europa.eu/smart-regulation/refit/simplification/consultation/contributions_el.htm

(5)

COM(2016)0128.

(6)

Ανακοίνωση της Επιτροπής της 20ής Ιουλίου 2016 για την πρόταση οδηγίας όσον αφορά την τροποποίηση της οδηγίας σχετικά με την απόσπαση εργαζομένων, ως προς την αρχή της επικουρικότητας, σύμφωνα με το πρωτόκολλο αριθ. 2 (COM(2016)0505).


ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Η έκθεση για την επικουρικότητα και την αναλογικότητα έχει ως στόχο να αναλύσει τον τρόπο εφαρμογής των αρχών αυτών από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τους εταίρους τους, προκειμένου να υπάρξει η μεγαλύτερη δυνατή ανταπόκριση στις προσδοκίες των πολιτών και των εθνικών θεσμικών τους οργάνων. Εντάσσεται στη σειρά των εκθέσεων που συντάσσονται ετησίως από την Επιτροπή Νομικών Θεμάτων. Λαμβάνοντας υπόψη την καθυστέρηση που έχει σημειωθεί από την έναρξη της κοινοβουλευτικής περιόδου για την έγκριση αυτών των εκθέσεων, αποφασίστηκε οι αναλύσεις των ετών 2015 και 2016 να συγχωνευθούν.

Οι αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας συνιστούν θεμελιώδεις αρχές που αποτελούν εγγενή προϋπόθεση για την αποτελεσματικότητα των διαδικασιών της Ένωσης. Η συνθήκη της Λισαβόνας τους εξασφαλίζει εξέχουσα θέση, δεδομένου ότι οι αρχές αυτές διατυπώνονται στο άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η αρχή της επικουρικότητας αποτελεί κανόνα που αφορά την κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ της Ένωσης και των κρατών μελών. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, εκτός των τομέων που εμπίπτουν στην αποκλειστική της αρμοδιότητα, η ΕΕ μπορεί να παρεμβαίνει μόνο εάν είναι σε θέση να δράσει πιο αποτελεσματικά από τα κράτη μέλη στο αντίστοιχο εθνικό ή τοπικό τους επίπεδο. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, τα μέσα που χρησιμοποιεί η ΕΕ για την επίτευξη των στόχων των Συνθηκών δεν μπορούν να υπερβαίνουν το μέτρο που κρίνεται αναγκαίο.

Οι αρχές αυτές εξασφαλίζουν την αποδοτικότητα της ενωσιακής νομοθετικής διαδικασίας χωρίς να θίγουν παράλληλα τις εθνικές κυριαρχίες. Είναι καθήκον μας να διασφαλίσουμε ότι η εφαρμογή των εν λόγω αρχών διατηρεί αυτή την ισορροπία. Όμως, εδώ και μερικά χρόνια, οι αρχές αυτές έχουν χρησιμοποιηθεί από τις πολιτικές που τείνουν προς τον ευρωσκεπτικισμό ο οποίος χρησιμοποιείται ως όπλο κατά του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Με την παρούσα έκθεση τονίζεται ότι οι αρχές αυτές εξυπηρετούν τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και δεν αποτελούν εμπόδιο στην αποτελεσματικότητά της.

Υπό το πρίσμα των εκθέσεων της Επιτροπής για τα έτη 2015 και 2016, των συμπερασμάτων της COSAC, του έργου της Επιτροπής των Περιφερειών, καθώς και των απόψεων και των προτάσεων των εθνικών κοινοβουλίων, προκύπτει ότι όλα τα μέρη καταβάλλουν προσπάθειες για συνέργειες. Η έκθεση επικροτεί το αυξανόμενο ενδιαφέρον των διαφόρων φορέων για την ευρωπαϊκή πολιτική.

Ειδικότερα, διαπιστώνεται ότι, από το 2014, τα νέα μέσα που έχουν δημιουργηθεί, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο του προγράμματος REFIT, επέτρεψαν τη μεγαλύτερη συμμετοχή των εθνικών κοινοβουλίων στη νομοθετική διαδικασία. Επισημαίνεται ότι η Επιτροπή συνεχίζει να εφαρμόζει το ενισχυμένο πρόγραμμα βελτίωσης της νομοθεσίας και ότι, σε αντίθεση με την τελευταία ετήσια έκθεση 2014, τα αποτελέσματα των εν λόγω προσπαθειών είναι αισθητά.

Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα υπάρχοντα μέσα που επιτρέπουν στους πολίτες, στους ενδιαφερόμενους φορείς και στα εθνικά κοινοβούλια να παρεμβαίνουν στα διάφορα στάδια της νομοθετικής διαδικασίας της ΕΕ, η έκθεση δεν προτείνει τη δημιουργία νέων μέσων. Δεν θα εξυπηρετούσε ιδιαίτερα αν το υφιστάμενο σύστημα γινόταν πιο περίπλοκο και, όντως, κατά την τρέχουσα κοινοβουλευτική περίοδο καταβάλλονται προσπάθειες για την απλούστευσή του. Εξάλλου, η ενημέρωση και η πλήρης αξιοποίηση των ήδη διαθέσιμων μέσων θα συνιστούσε πραγματικό πλεονέκτημα για την εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας.


ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ της Επιτροπής Συνταγματικών Υποθέσεων (28.2.2018)

προς την Επιτροπή Νομικών Θεμάτων

σχετικά με τις ετήσιες εκθέσεις 2015-2016 για την επικουρικότητα και την αναλογικότητα

(2017/2010(INI))

Συντάκτης γνωμοδότησης: Cristian Dan Preda

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η Επιτροπή Συνταγματικών Υποθέσεων καλεί την Επιτροπή Νομικών Θεμάτων, που είναι αρμόδια επί της ουσίας, να συμπεριλάβει στην πρόταση ψηφίσματός της τις ακόλουθες προτάσεις:

1.  εκτιμά ότι ο αριθμός των αιτιολογημένων γνωμών που ελήφθησαν το 2016 είναι ο τρίτος υψηλότερος μέσα σε ένα ημερολογιακό έτος αφότου καθιερώθηκε ο μηχανισμός ελέγχου της επικουρικότητας με τη Συνθήκη της Λισαβόνας· σημειώνει τη σημαντική αύξηση (+ 713 %), σε σύγκριση με τις οκτώ αιτιολογημένες γνώμες που ελήφθησαν το 2015· αναγνωρίζει, επιπλέον, τη σημαντική αύξηση, από 350 σε 620, του αριθμού των γνωμών που ελήφθησαν από την Επιτροπή στο πλαίσιο του πολιτικού διαλόγου· υπογραμμίζει ότι οι τάσεις αυτές αναδείχθηκαν στο πλαίσιο μιας μείωσης της νομοθετικής δραστηριότητας, γεγονός που αποδεικνύει επίσης ότι η συμμετοχή των εθνικών κοινοβουλίων έχει εξελιχθεί σε σύγκριση με τα προηγούμενα έτη· επικροτεί το έντονο ενδιαφέρον που εξέφρασαν τα εθνικά κοινοβούλια για τη λήψη των αποφάσεων της ΕΕ·

2.  υπενθυμίζει ότι η επικουρικότητα αποτελεί θεμελιώδη αρχή των ομοσπονδιών, αλλά και μια αόριστη νομική έννοια, που χρήζει συνεπώς πολιτικής ερμηνείας·

3.  θεωρεί ότι η αρχή της επικουρικότητας δεν μπορεί να χρησιμοποιείται για την εφαρμογή συσταλτικών ερμηνειών στις αρμοδιότητες που αναθέτει η Ένωση δυνάμει των Συνθηκών·

4.  θεωρεί ότι κάθε προβληματισμός σχετικά με την επικουρικότητα και τον έλεγχό της πρέπει να ενταχθεί στο πλαίσιο της αυξανόμενης απαίτησης των πολιτών από την ΕΕ να αντιμετωπίσει τις μείζονες παγκόσμιες προκλήσεις, όπως οι διηπειρωτικές χρηματοδοτικές ροές, η ασφάλεια, η μετανάστευση και η κλιματική αλλαγή, μεταξύ άλλων·

5.  σημειώνει ότι, το 2016, η τρίτη (και πρώτη κατά την θητεία της σημερινής Επιτροπής) «διαδικασία της κίτρινης κάρτας» ενεργοποιήθηκε σε σχέση με την αναθεώρηση της οδηγίας για την απόσπαση των εργαζομένων (οδηγία 96/71/ΕΚ)· τονίζει ότι η μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση όσον αφορά τον ρόλο των εθνικών κοινοβουλίων και την καλύτερη συνεργασία μεταξύ τους θα μπορούσε να ενισχύσει τον εκ των προτέρων έλεγχο της εφαρμογής της αρχής της επικουρικότητας·

6.  εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι περισσότερα εθνικά κοινοβούλια έχουν εκδώσει αιτιολογημένες γνώμες (26 εκ των 41 το 2016, έναντι οκτώ το 2015)· σημειώνει τη σημαντική διαφορά μεταξύ των κοινοβουλίων που αναπτύσσουν δραστηριότητα στο πλαίσιο του πολιτικού διαλόγου και μέσω αιτιολογημένων γνωμών· υπογραμμίζει ότι τα εθνικά κοινοβούλια εξακολουθούν να ενδιαφέρονται περισσότερο να επηρεάσουν το περιεχόμενο της νομοθεσίας της ΕΕ παρά να εντοπίσουν περιπτώσεις στις οποίες η επικουρικότητα θα μπορούσε να αποτελέσει ζήτημα· επισημαίνει ότι η εξουσία των εθνικών κοινοβουλίων ως προς τον έλεγχο του σεβασμού των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας περιλαμβάνει επίσης το δικαίωμα να ζητούν από τον ευρωπαίο νομοθέτη να ενεργεί, όταν είναι αναγκαίο, σε ευρωπαϊκό επίπεδο·

7.  εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι το Κοινοβούλιο διαδραματίζει ολοένα συχνότερα και τακτικότερα ρόλο συνομιλητή με τα εθνικά κοινοβούλια και διαμεσολαβητή μεταξύ τους όσον αφορά τους μηχανισμούς της επικουρικότητας και της αναλογικότητας· θεωρεί ότι η ενίσχυση του διαλόγου με τα εθνικά κοινοβούλια σε πολιτικό επίπεδο θα μπορούσε να αποτελέσει μέσο εξορθολογισμού των ελέγχων της επικουρικότητας και της αναλογικότητας μέσω της καλύτερης εξέτασης της ουσίας των νομοθετικών προτάσεων·

8.  υπενθυμίζει την ανάγκη ενίσχυσης των ισχυουσών μορφών συνεργασίας και την ανάγκη παροχής επιλογών για τη βελτίωση της πλατφόρμας IPEX προκειμένου να ευαισθητοποιηθούν τα εθνικά κοινοβούλια όσον αφορά τον ρόλο τους στους ελέγχους της επικουρικότητας και της αναλογικότητας, να τους παρασχεθεί βοήθεια ώστε να επεξεργάζονται καλύτερα τις πληροφορίες που λαμβάνουν μέσω του συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης, και να βελτιωθούν η συνεργασία και ο συντονισμός τους·

9.  χαιρετίζει το γεγονός ότι η επικουρικότητα και η αναλογικότητα έχουν τοποθετηθεί στο επίκεντρο της λήψης των αποφάσεων της ΕΕ, όπως αποδεικνύεται από τις πολιτικές προτεραιότητες της Επιτροπής και την έγκριση της δέσμης μέτρων για τη βελτίωση της νομοθεσίας· εκφράζει την ικανοποίησή του για την έγκριση της εν λόγω δέσμης που θα εξασφαλίζει ότι οι αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας θα εφαρμόζονται με πιο ολοκληρωμένη και αναλυτική προσέγγιση, η οποία, με τη σειρά της, θα συμβάλει στην επίτευξη υψηλότερου βαθμού διαφάνειας στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ· επικροτεί το γεγονός ότι, μέσω της διοργανικής συμφωνίας για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου, η Επιτροπή δεσμεύεται να θέτει στη διάθεση των εθνικών κοινοβουλίων τις εκτιμήσεις επιπτώσεων των νομοθετικών και μη νομοθετικών προτάσεών της· υπενθυμίζει ότι στην εν λόγω συμφωνία τονίζεται επίσης η ανάγκη για περισσότερη διαφάνεια στη νομοθετική διαδικασία και ότι οι πληροφορίες που παρέχονται στα εθνικά κοινοβούλια πρέπει να τα διευκολύνουν να κάνουν πλήρη χρήση των προνομίων τους δυνάμει των Συνθηκών· καλεί την Επιτροπή να βελτιώσει την ποιότητα των αιτιολογικών εκθέσεών της σχετικά με την επικουρικότητα και να λαμβάνει περισσότερο υπόψη τις αιτιολογημένες γνώμες·

10.  επισημαίνει ότι η εφαρμογή της δέσμης μέτρων για τη βελτίωση της νομοθεσίας οδήγησε στην ανάπτυξη ισχυρότερων εσωτερικών μέσων και διαδικασιών από την Επιτροπή με σκοπό την αποφυγή των παραβιάσεων της αρχής της επικουρικότητας· υπογραμμίζει ότι οι εκτιμήσεις αντικτύπου αποτελούν βασικό μέσο για να διασφαλίζεται η τήρηση των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας και να προάγεται η λογοδοσία· καλεί την Επιτροπή να εστιάζει περαιτέρω στην επικουρικότητα και την αναλογικότητα όταν διενεργεί εκτιμήσεις αντικτύπου στο πλαίσιο των κατευθυντηρίων γραμμών για βελτίωση της νομοθεσίας· τονίζει, ειδικότερα, τον ρόλο της Επιτροπής Ρυθμιστικού Ελέγχου (ΕΡΕ) και επικροτεί το γεγονός ότι η επικουρικότητα και η αναλογικότητα αποτελούν πλέον μέρος του ποιοτικού ελέγχου που διενεργεί η εν λόγω επιτροπή· τονίζει, ωστόσο, ότι η ανεξαρτησία της επιτροπής ρυθμιστικού ελέγχου θα μπορούσε να ενισχυθεί περαιτέρω·

11.  επαναλαμβάνει την ανάγκη, προκειμένου να μπορούν τα εθνικά κοινοβούλια να συμμετέχουν περισσότερο στη νομοθετική διαδικασία της ΕΕ, να ενισχυθεί η ευελιξία του συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης, ιδίως της προθεσμίας των οκτώ εβδομάδων για την υποβολή αιτιολογημένων γνωμών, εντός των ορίων των Συνθηκών της ΕΕ, και να εξεταστεί η επίσημη παράταση, θα πρέπει να τροποποιηθούν οι Συνθήκες· τονίζει επίσης την ανάγκη να συνεχιστεί ο προβληματισμός σχετικά με τη δημιουργία ενός μηχανισμού, σύμφωνα με τις προτάσεις που περιέχονται στην έκθεση σχετικά με την εφαρμογή των διατάξεων της Συνθήκης που αφορούν τα εθνικά κοινοβούλια, με βάση τον οποίο θα μπορούσαν να υποβληθούν αιτιολογημένες γνώμες στην Επιτροπή με σκοπό τον θετικό αντίκτυπο των πολιτικών της ΕΕ· θεωρεί ότι αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει θετικό και εποικοδομητικό μέσο ενίσχυσης της συμμετοχής και της δραστηριοποίησης των εθνικών κοινοβουλίων στη νομοθετική διαδικασία της ΕΕ·

12.  εκφράζει την απογοήτευσή του για ορισμένες απαντήσεις της Επιτροπής προς τα εθνικά κοινοβούλια σε περιπτώσεις στις οποίες ενεργοποιήθηκε διαδικασία «κίτρινης κάρτας»· πιστεύει ότι είναι αναγκαίο η Επιτροπή να αντιδρά με ολοκληρωμένο τρόπο σε οποιαδήποτε ανησυχία εγείρεται από εθνικά κοινοβούλια· Επισημαίνει ότι είναι σημαντικό να αιτιολογείται επαρκώς η ανάγκη για νομοθετικές πρωτοβουλίες και οι επιπτώσεις αυτών, ιδίως στον οικονομικό, περιβαλλοντικό και κοινωνικό τομέα, με σεβασμό προς τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας·

13.  επισημαίνει τη δημιουργία ειδικής ομάδας για την επικουρικότητα, την αναλογικότητα και την προσέγγιση «Κάνουμε λιγότερα με πιο αποδοτικό τρόπο»· σημειώνει ότι η ειδική ομάδα θα εξετάσει με κριτικό πνεύμα όλους τους τομείς πολιτικής προκειμένου να διασφαλίσει ότι η δράση της ΕΕ εστιάζει μόνον στους τομείς στους οποίους έχει προστιθέμενη αξία· καλεί την Επιτροπή να προσδιορίσει λεπτομερέστερα τις αρμοδιότητες και τον τρόπο λειτουργίας που προβλέπεται για την εν λόγω ειδική ομάδα· αναμένει την έκθεση της ειδικής ομάδας, που προβλέπεται για τις 15 Ιουλίου 2018 και στην οποία πρέπει να διατυπώνονται συστάσεις σχετικά με τη βελτίωση της τήρησης, εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας, τόσο στην κατανομή όσο και στην άσκηση των εξουσιών της, και να ορίζονται τρόποι βελτίωσης της συμμετοχής των περιφερειακών και τοπικών αρχών στη διαδικασία χάραξης πολιτικής της ΕΕ· θεωρεί ότι η πρωτοβουλία αυτή μπορεί να συμβάλει στον εντοπισμό των περιπτώσεων στις οποίες μια συγκεκριμένη δράση μπορεί να υλοποιηθεί επαρκώς και πιο αποτελεσματικά από την ΕΕ, τα κράτη μέλη και τις περιφερειακές αρχές· ευελπιστεί ότι οι προτάσεις που θα υποβληθούν στο πλαίσιο αυτό, θα εφαρμοστούν ταχέως από την Επιτροπή·

14.  προτρέπει τα εθνικά κοινοβούλια να γνωμοδοτούν σχετικά με τις προτάσεις της Επιτροπής, οι οποίες είναι διαθέσιμες για διαβουλεύσεις ανά πάσα στιγμή στην εσωτερική βάση δεδομένων CONNECT· προτρέπει τα εθνικά και τα περιφερειακά κοινοβούλια να αναπτύξουν περαιτέρω τις σχέσεις τους με την Επιτροπή των Περιφερειών, η οποία διαθέτει ομάδα εμπειρογνωμόνων οι οποίοι εξετάζουν νομοθετικές προτάσεις υπό το πρίσμα των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας· θεωρεί ότι μια άτυπη διαδικασία με βάση τη διακοινοβουλευτική συνεργασία μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση του πολιτικού διαλόγου με τα εθνικά κοινοβούλια·

15.  τονίζει ότι για την έκδοση νομικών πράξεων απαιτείται η σύμφωνη γνώμη ευρείας πλειοψηφίας του Συμβουλίου, το οποίο απαρτίζεται από τους αρμόδιους υπουργούς όλων των κρατών μελών, οι οποίοι θα πρέπει να λογοδοτούν ενώπιον των εθνικών τους κοινοβουλίων·

16.  εκφράζει την ικανοποίησή του για την αναφορά στην επικουρικότητα στη Διακήρυξη της Ρώμης της 25 Μαρτίου 2017· είναι της γνώμης ότι η επικουρικότητα θα πρέπει να κατέχει εξέχουσα θέση στον προβληματισμό σχετικά με το μέλλον της ΕΕ.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗ ΣΤΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Ημερομηνία έγκρισης

26.2.2018

 

 

 

Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας

+:

–:

0:

21

1

0

Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Mercedes Bresso, Richard Corbett, Pascal Durand, Danuta Maria Hübner, Diane James, Ramón Jáuregui Atondo, Morten Messerschmidt, Maite Pagazaurtundúa Ruiz, Pedro Silva Pereira, Barbara Spinelli, Kazimierz Michał Ujazdowski

Αναπληρωτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Max Andersson, Enrique Guerrero Salom, Sylvia-Yvonne Kaufmann, Jérôme Lavrilleux, Mairead McGuinness, Cristian Dan Preda, Jasenko Selimovic

Αναπληρωτές (άρθρο 200 παρ. 2) παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Eleonora Evi, Seán Kelly, Jeroen Lenaers, Ramón Luis Valcárcel Siso

ΤΕΛΙΚΗ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ ΜΕ ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΗ ΚΛΗΣΗ ΣΤΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

21

+

ALDE

Maite Pagazaurtundúa Ruiz, Jasenko Selimovic

ECR

Morten Messerschmidt, Kazimierz Michał Ujazdowski

EFDD

Eleonora Evi

GUE/NGL

Barbara Spinelli

PPE

Danuta Maria Hübner, Seán Kelly, Jérôme Lavrilleux, Jeroen Lenaers, Mairead McGuinness, Cristian Dan Preda, Ramón Luis Valcárcel Siso

S&D

Mercedes Bresso, Richard Corbett, Enrique Guerrero Salom, Ramón Jáuregui Atondo, Sylvia-Yvonne Kaufmann, Pedro Silva Pereira

VERTS/ALE

Max Andersson, Pascal Durand

1

-

NI

Diane James

0

0

 

 

Υπόμνημα των χρησιμοποιούμενων συμβόλων:

+  :  υπέρ

-  :  κατά

0  :  αποχή


ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗΣΤΗΝ ΑΡΜΟΔΙΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Ημερομηνία έγκρισης

27.3.2018

 

 

 

Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας

+:

–:

0:

19

0

3

Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Max Andersson, Joëlle Bergeron, Marie-Christine Boutonnet, Rosa Estaràs Ferragut, Enrico Gasbarra, Lidia Joanna Geringer de Oedenberg, Sylvia-Yvonne Kaufmann, António Marinho e Pinto, Emil Radev, Julia Reda, Evelyn Regner, Pavel Svoboda, József Szájer, Axel Voss, Francis Zammit Dimech, Tadeusz Zwiefka, Κώστας Χρυσόγονος

Αναπληρωτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Luis de Grandes Pascual, Pascal Durand, Angel Dzhambazki, Evelyne Gebhardt, Angelika Niebler, Virginie Rozière, Rainer Wieland

Αναπληρωτές (άρθρο 200, παρ. 2) παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Mylène Troszczynski


ΤΕΛΙΚΗ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ ΜΕ ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΗ ΚΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΜΟΔΙΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

19

+

ALDE

António Marinho e Pinto

EFDD

Joëlle Bergeron

GUE/NGL

Κώστας Χρυσόγονος

PPE

Rosa Estaràs Ferragut, Luis de Grandes Pascual, Emil Radev, Pavel Svoboda, József Szájer, Rainer Wieland, Francis Zammit Dimech

S&D

Enrico Gasbarra, Evelyne Gebhardt, Lidia Joanna Geringer de Oedenberg, Sylvia-Yvonne Kaufmann, Evelyn Regner, Virginie Rozière

VERTS/ALE

Max Andersson, Pascal Durand, Julia Reda

0

-

 

 

3

0

ECR

Angel Dzhambazki

ENF

Marie-Christine Boutonnet, Mylène Troszczynski

Υπόμνημα των χρησιμοποιούμενων συμβόλων:

+  :  υπέρ

-  :  κατά

0  :  αποχή

Τελευταία ενημέρωση: 13 Απριλίου 2018Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου