Procedura : 2017/2224(INI)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury : A8-0173/2018

Teksty złożone :

A8-0173/2018

Debaty :

PV 11/06/2018 - 18
CRE 11/06/2018 - 18

Głosowanie :

PV 12/06/2018 - 5.5
Wyjaśnienia do głosowania

Teksty przyjęte :

P8_TA(2018)0247

SPRAWOZDANIE     
PDF 938kWORD 119k
17.5.2018
PE 616.625v02-00 A8-0173/2018

w sprawie modernizacji edukacji w UE

(2017/2224(INI))

Komisja Kultury i Edukacji

Sprawozdawczyni: Krystyna Łybacka

Sprawozdawczyni komisji opiniodawczej (*):

Agnieszka Kozłowska-Rajewicz, Komisja Zatrudnienia i Spraw Socjalnych

(*) Zaangażowana komisja – art. 54 Regulaminu

PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
 UZASADNIENIE
 OPINIA Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych
 OPINIA Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia
 INFORMACJE O PRZYJĘCIUPRZEZ KOMISJĘ PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWĄ
 GŁOSOWANIE KOŃCOWE W FORMIE GŁOSOWANIA IMIENNEGO W KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ

PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie modernizacji edukacji w UE

(2017/2224(INI))

Parlament Europejski,

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 20 września 2011 r. zatytułowany „Działania na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia – plan modernizacji europejskich systemów szkolnictwa wyższego” (COM(2011)0567),

–  uwzględniając prawo do nauki zdefiniowane w art. 14 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej,

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 20 maja 2014 r. w sprawie skutecznego kształcenia nauczycieli,

–  uwzględniając art. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 20 maja 2014 r. w sprawie zapewniania jakości w celu wspierania kształcenia i szkolenia(1),

–  uwzględniając zalecenie Rady z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie walidacji uczenia się pozaformalnego i nieformalnego(2),

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 27 maja 2015 r. w sprawie roli wczesnej edukacji i kształcenia podstawowego w stymulowaniu kreatywności, innowacyjności i kompetencji cyfrowych(3),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 10 czerwca 2016 r. zatytułowany „Nowy europejski program na rzecz umiejętności” (COM(2016)0381) oraz rezolucję Parlamentu Europejskiego z dnia 14 września 2017 r. w sprawie nowego europejskiego programu na rzecz umiejętności(4),

–  uwzględniając art. 2 Protokołu dodatkowego do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności przyjętej przez Radę Europy, dotyczący prawa do nauki;

–  uwzględniając art. 2 Protokołu 1. do europejskiej konwencji praw człowieka,

–  uwzględniając rezolucję Rady Europy nr 1904 (2012) w sprawie swobody wyboru kierunku kształcenia,

–  uwzględniając wspólne sprawozdanie Rady i Komisji z 2015 r. z wdrażania strategicznych ram europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia („ET 2020”) zatytułowane „Nowe priorytety strategicznych ram współpracy europejskiej w dziedzinie kształcenia i szkolenia”(5),

–  uwzględniając Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1288/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. ustanawiające „Erasmus+”: unijny program na rzecz kształcenia, szkolenia, młodzieży i sportu oraz uchylające decyzje nr 1719/2006/WE, 1720/2006/WE i 1298/2008/WE(6),

–  uwzględniając deklarację paryską z dnia 17 marca 2015 r. w sprawie promowania – poprzez edukację – postaw obywatelskich oraz wspólnych wartości, którymi są wolność, tolerancja i niedyskryminacja,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 28 kwietnia 2015 r. w sprawie kontynuacji wdrażania procesu bolońskiego(7),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 10 czerwca 2016 r. zatytułowany „Nowy europejski program na rzecz umiejętności – wspólne działania na rzecz wzmocnienia kapitału ludzkiego, zwiększania szans na zatrudnienie i konkurencyjności” (SDW(2016)0195),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 2 lutego 2017 r. w sprawie wdrożenia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1288/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. ustanawiającego program „Erasmus+”: unijny program na rzecz kształcenia, szkolenia, młodzieży i sportu oraz uchylającego decyzje nr 1719/2006/WE, 1720/2006/WE i 1298/2008/WE(8),

–  uwzględniając zalecenie Rady z dnia 19 grudnia 2016 r. zatytułowane „Ścieżki poprawy umiejętności: nowe możliwości dla dorosłych”(9),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 7 grudnia 2016 r. zatytułowany „Poprawa i modernizacja edukacji” (COM(2016)0941),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 30 maja 2017 r. zatytułowany „Rozwój szkół i doskonały poziom nauczania warunkiem dobrego startu życiowego” (COM(2017)0248),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 30 maja 2017 r. zatytułowany „Odnowiony program UE dla szkolnictwa wyższego” (COM(2017)0247),

–  uwzględniając wniosek Komisji dotyczący zalecenia Rady z dnia 30 maja 2017 r. dotyczącego monitorowania losów absolwentów (COM(2017)0249),

–  uwzględniając wniosek Komisji dotyczący zalecenia Rady z dnia 30 maja 2017 r. w sprawie europejskich ram jakości i skuteczności programów przygotowania zawodowego (SDW(2017)0322),

–  uwzględniając opinię Komitetu Regionów z dnia 30 listopada 2017 r. w sprawie modernizacji szkół i szkolnictwa wyższego,

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 19 października 2017 r. zatytułowaną „Nowa strategia UE w dziedzinie edukacji”,

–  uwzględniając wniosek Komisji dotyczący zalecenia Rady z dnia 17 stycznia 2018 r. w sprawie promowania wspólnych wartości, edukacji włączającej i europejskiego wymiaru nauczania (COM(2018)0023),

–  uwzględniając wniosek Komisji dotyczący zalecenia Rady z dnia 17 stycznia 2018 r. w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie (COM(2018)0024),

–  uwzględniając zalecenie Rady z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie walidacji uczenia się pozaformalnego i nieformalnego(10),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 17 stycznia 2018 r. w sprawie planu działania w dziedzinie edukacji cyfrowej (COM(2018)0022),

–  uwzględniając sprawozdanie podsumowujące ze Szczytu Społecznego na rzecz Sprawiedliwego Zatrudnienia i Wzrostu Gospodarczego, jaki odbył się w Göteborgu w dniu 17 listopada 2017 r.(11),

–  uwzględniając konkluzje Rady w sprawie „Wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem: zagwarantujmy wszystkim dzieciom w UE dobry start w przyszłość”, przyjęte na 3090. posiedzeniu Rady ds. Edukacji, Młodzieży, Kultury i Sportu, które odbyło się w dniach 19–20 maja 2011 r.(12),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 marca 1984 r. w sprawie edukacji we Wspólnocie Europejskiej(13),

–  uwzględniając prawo do nauki zdefiniowane w art. 14 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej,

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 11 maja 2010 r. w sprawie międzynarodowego wymiaru szkolnictwa wyższego(14),

–  uwzględniając wspólny komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2016 r. zatytułowany „W stronę strategii UE w dziedzinie międzynarodowych stosunków kulturalnych” (JOIN(2016)29) oraz rezolucję Parlamentu Europejskiego na ten temat z dnia 5 lipca 2017 r.(15),

–  uwzględniając art. 26 Powszechnej deklaracji praw człowieka (PDPC),

–  uwzględniając Kartę edukacji obywatelskiej i edukacji o prawach człowieka Rady Europy przyjętą w ramach zalecenia nr CM/Rec(2010)7,

–  uwzględniając art. 10 Konwencji ONZ z 1979 r. w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet,

–  uwzględniając cel strategiczny B deklaracji pekińskiej i pekińskiej platformy działania (1995),

–  uwzględniając art. 28 i 29 Konwencji o prawach dziecka,

–  uwzględniając agendę na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030, przyjętą we wrześniu 2015 r., która weszła w życie dnia 1 stycznia 2016 r., a zwłaszcza cele zrównoważonego rozwoju nr 4 i 5,

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Kultury i Edukacji oraz opinieprzedstawione przez Komisję Zatrudnienia i Spraw Socjalnych oraz Komisję Praw Kobiet i Równouprawnienia (A8-0173/2018),

A.  mając na uwadze, że zgodnie z art. 6 lit. e) TFUE kompetencje w zakresie kształcenia i szkolenia spoczywają na państwach członkowskich, lecz Unia Europejska odgrywa istotną rolę wspierającą w określaniu wyzwań i celów oraz w propagowaniu i wymianie najlepszych praktyk;

B.   mając na uwadze, że prawo do edukacji jest podstawowym prawem człowieka, a edukacja we wszystkich jej formach i na wszystkich poziomach musi spełniać następujące zasadnicze i powiązane ze sobą warunki: a) osiągalność, b) dostępność, c) dopuszczalność i d) zdolność dostosowania;

C.  mając na uwadze, że celem przewodnim Europejskiego filaru praw socjalnych jest zapewnienie edukacji, szkoleń i uczenia się przez całe życie charakteryzujących się wysoką jakością i włączających;

D.   mając na uwadze, że istotną rolą edukacji jest osiągnięcie równości szans, a zatem należy zapewnić niedyskryminujący dostęp do niej; mając na uwadze, że dla osiągnięcia tego celu należy zwiększyć wysiłki, aby zagwarantować, że wszyscy – ze szczególnym uwzględnieniem osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, osób z niepełnosprawnościami i o specjalnych potrzebach oraz środowisk defaworyzowanych – mają takie same możliwości dostępu do edukacji i szkoleń oraz ukończenia ich, a także nabywania umiejętności na wszystkich poziomach;

E.   mając na uwadze, że europejskie systemy edukacji odzwierciedlają ogromne bogactwo kulturowe, społeczne i różnorodność językową, a jednocześnie państwa członkowskie stoją przed podobnymi wyzwaniami i celami w dziedzinie edukacji, obejmującymi zapewnienie wszystkim obywatelom równego dostępu do edukacji, co należy zapewnić na szczeblu europejskim;

F.   mając na uwadze, że zdolność systemów edukacji do zaspokajania potrzeb społecznych, gospodarczych i osobistych zależy od ich jakości, dostępności, różnorodności, skuteczności i równości, a także od dostępności odpowiednich zasobów ludzkich, finansowych i materialnych;

G.   mając na uwadze, że należy przypomnieć, iż kryzys gospodarczy i finansowy wywarł znaczny wpływ na kształcenie, w tym kształcenie nauczycieli, oraz że finansowanie edukacji ze środków publicznych odgrywa kluczową rolę w systemach edukacji w UE; mając zatem na uwadze, że stałe i zwiększone publiczne wsparcie finansowe na rzecz edukacji, w tym na rzecz nauczycieli i poprawy ich warunków pracy, a także badań naukowych, ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia bezpłatnej, zorientowanej na integrację społeczną i dostępnej edukacji publicznej;

H.  mając na uwadze, że edukacja i szkolenia powinny przyczyniać się do osobistego rozwoju i dorastania osób młodych, aby sprawić, że staną się one aktywnymi i odpowiedzialnymi obywatelami przygotowanymi do życia i pracy w świecie zaawansowanym pod względem technologicznym i zglobalizowanym, oraz by wyposażyć te osoby w kluczowe kompetencje w zakresie uczenia się przez całe życie, zdefiniowane jako połączenie wiedzy, umiejętności i postaw niezbędnych do osobistego spełnienia i rozwoju, aktywnego obywatelstwa i zatrudnienia;

I.  mając na uwadze, że jakość nauczania jest ważnym czynnikiem wpływającym na wyniki osiągane przez uczniów i studentów, a tym samym zdecydowane promowanie doskonałości w odniesieniu do nauczania i przygotowania kadry nauczycielskiej jest jednym z priorytetów współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia na szczeblu UE;

J.  mając na uwadze, że prawo do edukacji obejmuje swobodę zakładania placówek edukacyjnych w oparciu o poszanowanie zasad demokratycznych i przysługującego rodzicom prawa do zagwarantowania swym dzieciom kształcenia i uczenia się zgodnie z poglądami religijnymi, filozoficznymi i pedagogicznymi rodziców;

K.  mając na uwadze, że otwarta metoda koordynacji w formie stosowanej do edukacji umożliwia państwom członkowskim opracowanie i wdrożenie wspólnej strategii na rzecz kształcenia i szkolenia obejmującej również platformę internetową ET 2020 („Edukacja i szkolenia 2020”); mając na uwadze, że punkty odniesienia tej strategii są analizowane i oceniane każdego roku w publikacji Monitor Kształcenia i Szkolenia, zarówno w odniesieniu do państw członkowskich, jak i całej UE;

L.   mając na uwadze, że w najnowszym Monitorze Kształcenia i Szkolenia wydanym w 2017 r. Komisja stwierdza, że pomimo stałych postępów w ograniczaniu liczby osób zbyt wcześnie porzucających naukę i szkolenie ich liczba nadal pozostaje bardzo wysoka w UE;

M.   mając na uwadze, że – według wyników najnowszych testów PISA – 20,6 % europejskich uczniów ma problemy z przyswojeniem podstawowych umiejętności w obszarach takich jak czytanie, matematyka i nauki przyrodnicze, a znaczna liczba obywateli europejskich ma słabe umiejętności czytania i pisania; mając na uwadze, że powoduje to poważne obawy co do dalszego uczenia się, rozwoju osobistego i odpowiedniego uczestnictwa w życiu publicznym oraz w rynku pracy;

N.  mając na uwadze, że zapewnianie dostępu do wysokiej jakości usług w zakresie wczesnej edukacji i opieki nad wszystkimi dziećmi jest kluczowe, by zapewnić im pozytywny start w życiu i w kształceniu;

O.  mając na uwadze, że doskonałe przygotowanie pracowników jest podstawowym czynnikiem świadczenia usług edukacji i opieki nad dzieckiem;

P.  mając na uwadze, że propagowanie mobilności studentów i pracowników jest ważnym elementem europejskich systemów szkolnictwa wyższego, przyczynia się do rozwoju młodych ludzi i może pobudzać postęp gospodarczy i społeczny; mając na uwadze, że konieczna jest poprawa jakościowa i zwiększenie wsparcia finansowego z myślą o rozszerzeniu mobilności studentów i pracowników w ramach programu Erasmus +;

Q.  mając na uwadze, że innowacje metodologiczne i cyfrowe są potencjalnym instrumentem zwiększenia dostępu do treści i wiedzy, ale nie mogą zastąpić osobistego kontaktu i wymiany między studentami oraz między studentami i nauczycielami, ani nie powinny stać się priorytetem systemów edukacyjnych;

R.  mając na uwadze, że równouprawnienie płci jest podstawową zasadą Unii Europejskiej zapisaną w traktatach, która powinna znaleźć odzwierciedlenie we wszystkich unijnych strategiach politycznych, w tym w dziedzinie edukacji i kultury;

S.   mając na uwadze, że edukacja stanowi potężny instrument umożliwiający przezwyciężenie nierówności i dyskryminacji związanych z płcią, lecz może również często prowadzić do powielania lub pogłębiania istniejącej dyskryminacji; mając na uwadze, że zróżnicowanie sytuacji mężczyzn i kobiet w edukacji utrudnia zarówno rozwój osobisty, jak i możliwości zatrudnienia, oraz wpływa na wiele dziedzin społeczno-kulturalnych;

T.  mając na uwadze, że choć kobiety stanowią trzy piąte (57,6 %) wszystkich absolwentów szkół wyższych, różnica we wskaźniku zatrudnienia kobiet i mężczyzn w 2015 r. nadal wynosiła 11,6 punktów procentowych;(16)

Wiedza jako kluczowy zasób gospodarczy i źródło dobrobytu obywateli

1.  stwierdza, że powszechna edukacja wysokiej jakości jest zasadniczym elementem rozwoju osobistego, kulturalnego, społecznego i zawodowego w społeczeństwie opartym na wiedzy;

2.   uważa, że zachowanie wspólnych wartości europejskich oraz osiągnięcie gospodarczych i społecznych celów Unii Europejskiej, a także konkurencyjność i zrównoważony rozwój są związane z wysokiej jakości edukacją przez propagowanie wartości demokratycznych, praw człowieka, spójności społecznej, integracji i sukcesu osobistego;

3.  podkreśla kluczową rolę edukacji w budowaniu przyszłości Europy, zarówno pod względem gospodarczym, jak i społecznym, przy jednoczesnym uwzględnianiu potrzeb obywateli Europy i budowaniu wspólnoty różniących się między sobą obywateli, których łączą wspólne podstawowe wartości;

4.  podkreśla, że systemy edukacji i szkolenia wysokiej jakości propagują aktywne obywatelstwo i wspólne wartości i jako takie przyczyniają się do kształtowania otwartego, integracyjnego, pluralistycznego, demokratycznego i tolerancyjnego społeczeństwa;

5.   podkreśla rolę edukacji pomagającej osobom uczącym się rozwijać wartości etyczne i obywatelskie i stawać się aktywnymi, odpowiedzialnymi i tolerancyjnymi członkami społeczeństwa, którzy są zdolni korzystać ze swoich praw demokratycznych i bronić ich oraz podejmować odpowiedzialność w społeczeństwie, doceniać różnorodność, odgrywać aktywną rolę w życiu demokratycznym oraz brać odpowiedzialność za siebie samych i za swoje wspólnoty; podkreśla w tym kontekście znaczenie nauczania o byciu obywatelem, wychowania obywatelskiego, etycznego i środowiskowego;

6.   podkreśla, że – aby młodzi ludzie mogli stawiać czoła wyzwaniom, stać się aktywnymi obywatelami europejskimi i odnosić sukcesy w życiu i na rynku pracy, a jednocześnie kształtować przyszłość świata – dobra jakościowo i sprzyjająca włączeniu społecznemu edukacja musi dostarczać im niezbędnej wiedzy, umiejętności, umiejętności korzystania z mediów oraz uczyć ich krytycznego i autonomicznego myślenia, a także postaw demokratycznych;

7.   podkreśla, że zapewnienie równego dostępu do wysokiej jakości edukacji sprzyjającej integracji społecznej jest kluczem do osiągnięcia trwałej spójności społecznej w drodze zwalczania ubóstwa, wykluczenia społecznego osób defaworyzowanych i osób znajdujących się w trudnej sytuacji oraz stereotypów związanych z płcią, a przez to wciąż stanowi największą pomoc dla mobilności społecznej;

8.   zauważa, że wysokiej jakości edukacja może wspierać innowacyjność i badania naukowe, które odgrywają ważną rolę dla społeczeństwa i przynoszą mu korzyści;

9.  uznaje znaczenie edukacji w rozwijaniu kompetencji kulturowych i zachęcaniu do rozwoju kulturalnego; zachęca do większej synergii między sektorami edukacji i kultury, którą można osiągnąć przez wspieranie aktywnej roli kultury i sztuki w ramach formalnych, nieformalnych i pozaformalnych systemów edukacyjnych;

10.  zwraca uwagę na rolę, jaką edukacja odgrywa w rozwijaniu postaw sprzyjających uczeniu się przez całe życie, które pomaga obywatelom dostosować się do zmieniających się potrzeb współczesnego świata;

11.  przypomina, że szkoły i placówki oświatowe odgrywają kluczową rolę w tworzeniu i pobudzaniu pozytywnego podejścia do uczenia się, w tym do uczenia się przez całe życie;

Zmieniająca się rzeczywistość edukacji i związane z nią wyzwania

12.   uważa, że kompleksowe podejście do polityki edukacyjnej wraz z silnym wsparciem politycznym i publicznym ma kluczowe znaczenie dla procesu reform edukacyjnych oraz że, aby osiągnąć te cele, kluczowe jest zaangażowanie zarówno całego społeczeństwa, jak i wszystkich właściwych i zainteresowanych stron, w tym rodziców;

13.  uważa, że skuteczne zarządzanie i odpowiednie finansowanie wszystkich struktur kształcenia, nowoczesne i wysokiej jakości zasoby edukacyjne i nauczanie, zmotywowani i kompetentni nauczyciele oraz uczenie się przez całe życie mają kluczowe znaczenie dla osiągnięcia równości, różnorodności i doskonałości w dziedzinie edukacji;

14.   podkreśla potencjał nowych technologii informacyjnych i komunikacyjnych oraz innowacji jako narzędzi dających nowe możliwości w edukacji, służących skuteczniejszemu zaspokajaniu indywidualnych potrzeb osób uczących się (w tym specjalnych potrzeb edukacyjnych) i zwiększających elastyczność w uczeniu się i nauczaniu, personalizację i odpowiedzialność, a także promujących interaktywne formy współpracy i komunikacji;

15.   podkreśla możliwości, jakie oferują nowoczesnej edukacji cyfryzacja i tworzenie wspólnych platform edukacyjnych, szczególnie pod względem uczenia się na odległość, kształcenia na odległość i nauczania mieszanego, co powinno pozwolić na większą elastyczność w edukacji dzięki lepszemu dostosowaniu edukacji do indywidualnych warunków życia osób uczących się, a przez to korzystnie wpływać na uczenie się przez całe życie, jakość edukacji, dostępność i rozwój przyszłych umiejętności; zwraca uwagę na zapotrzebowanie na dostosowane do wieku programy nauczania w zakresie technologii informacyjno-komunikacyjnych i mediów, w których szanuje się rozwój i dobrostan dziecka oraz podkreśla się znaczenie zarówno odpowiedzialnego wykorzystywania, jak i krytycznego myślenia;

16.   zauważa, że skuteczność uczenia się i nauczania dzięki wykorzystaniu technologii cyfrowych wymaga równego dostępu, właściwego poziomu umiejętności cyfrowych, wysokiej jakości zasobów edukacyjnych, szkoleń w zakresie dostosowania technologii do celów pedagogicznych oraz propagowania postaw i motywacji koniecznych do rzeczywistego uczestnictwa w społeczeństwie cyfrowym; uważa, że umiejętności cyfrowe oraz umiejętności czytania i pisania powinny stanowić zasadniczą część polityki edukacyjnej i obejmować m. in. kompetencje obywatelskie i zmysł krytycznego myślenia; podkreśla znaczenie krytycznej analizy źródeł i ich wiarygodności, a także projektów dotyczących umiejętności korzystania z mediów w tym zakresie;

17.   przyznaje, że w coraz bardziej zglobalizowanym i scyfryzowanym świecie konieczne są odpowiednie innowacyjne metody uczenia się, nauczania i oceny, a także odpowiednia infrastruktura edukacyjna umożliwiająca pracę grupową i nauczanie zespołowe oraz pobudzająca kreatywne myślenie i rozwiązywanie problemów, a także inne metody stopniowej edukacji; przypomina o znaczeniu zaangażowania uczniów, nauczycieli i innego personelu szkół w proces oceny, czy i w jakim stopniu cele zostały osiągnięte;

18.   zauważa, że potrzebne są wysiłki na rzecz dostosowania modelu edukacyjnego, aby równoważył on zarówno podejście zorientowane na nauczyciela, jak i podejście zorientowane na treść, indywidualnie i konkretnie dostosowane do potrzeb osób uczących się i ich warunków życia, z podejściem zorientowanym na zrozumienie, przy jednoczesnym łączeniu metod nauki dostosowanych do modelu uczenia się online i tradycyjnego modelu uczenia się, a przez to umacnianiu indywidualizacji procesu kształcenia i zwiększaniu dzięki temu odsetka osób kontynuujących i kończących naukę;

19.  podkreśla, że systemy edukacji powinny sprzyjać podejściom interdyscyplinarnym, opartym na współpracy, kreatywności i pracy zespołowej, których celem jest przekazanie uczniom i studentom wiedzy i kwalifikacji, w tym umiejętnościach przekrojowych i miękkich, a także umiejętności zawodowych, przekrojowych, społecznych i obywatelskich, oraz rozwijać takie podejścia;

20.  przypomina, że zagwarantowanie wysokiej jakości nauczania i uczenia się jest procesem ciągłym, obejmującym dialog, aspekt wymiany i dociekliwość, i powinno być traktowane priorytetowo w ramach modernizacji edukacji;

21.   podkreśla, że ułatwianie równego dostępu do wysokiej jakości edukacji sprzyjającej włączeniu społecznemu ma zasadnicze znaczenie dla niezależności i integracji społecznej uczących się osób z niepełnosprawnościami; wzywa państwa członkowskie, by ułatwiały dostęp do głównego nurtu integracyjnej edukacji na wysokim poziomie, z uwzględnieniem potrzeb wszystkich uczniów z różnymi rodzajami niepełnosprawności, co oznacza, na przykład zapewnienie dwujęzycznego kształcenia integracyjnego dla dzieci niesłyszących, wynikającego z ich szczególnych potrzeb językowych; wzywa szkoły do zapewnienia zarówno formalnych, jak i nieformalnych zróżnicowanych usług oraz dodatkowego wsparcia, również przez wykorzystanie potencjału nowych technologii, aby umożliwić uwzględnienie indywidualnych potrzeb wszystkich osób uczących się; apeluje do Komisji o monitorowanie szkół pod kątem polityki nieodrzucania uczniów i o ustalenie wskaźników związanych z niepełnosprawnością w ramach strategii „Europa 2020”;

22.  jest zdania, że edukacja europejska musi przede wszystkim dążyć do rozwijania rozumowania, refleksji i ciekawości naukowej; powinna móc opierać się na podstawach sztuki, nauki oraz technicznej kultury humanistycznej; jest również zdania, że, wychodząc od praktycznej rzeczywistości życia na szczeblu lokalnym, regionalnym, krajowym i europejskim, musi zapewniać szkolenie niezbędne do rozwiązywania problemów krajowych i europejskich, a także podnosić poziom wiedzy na temat problemów w społeczności międzynarodowej;

23.  uznaje istnienie indywidualnych różnic pod względem zdolności kognitywnych i cech charakteru, które wraz z czynnikami społecznymi i środowiskowymi wywierają wpływ na wyniki procesu kształcenia; podkreśla w tym kontekście, że kształcenie jest skuteczniejsze, bardziej egalitarne i sprawiedliwe, gdy różnice te są brane pod uwagę;

24.  uznaje, że w konkurencyjnym świecie zasadnicze znaczenie ma określenie i propagowanie europejskich talentów na jak najwcześniejszym etapie;

25.  podkreśla, że poprawa średnich wyników kształcenia idzie w parze ze zwiększaniem doskonałości wśród utalentowanych uczniów; w tym kontekście zwraca uwagę na znaczenie opracowania odpowiednich programów interwencyjnych w celu rozwijania cech psychologicznych przyczyniających się do maksymalizacji potencjału ludzkiego;

26.  podkreśla konieczność przywiązywania większej wagi do umiejętności wizualnych stanowiących nową umiejętność życiową, mając na uwadze, że w dzisiejszych czasach ludzie zdecydowanie częściej porozumiewają się za pomocą obrazów niż tradycyjnymi sposobami;

27.   odnotowuje propozycję utworzenia europejskiego obszaru edukacji w formie przedstawionej podczas Szczytu Społecznego na rzecz Sprawiedliwego Zatrudnienia i Wzrostu Gospodarczego, który odbył się w Göteborgu w 2017 r.; przypomina, że inicjatywa ta powinna wspierać współpracę, wzajemne uznawanie dyplomów i kwalifikacji oraz większą mobilność i większy wzrost gospodarczy;

28.  popiera konkluzje Rady z dnia 14 grudnia 2017 r., w których wezwała ona do poprawy mobilności studentów i ich udziału w edukacji i działalności kulturalnej, w tym dzięki utworzeniu „europejskiej legitymacji studenckiej”, co powinno ułatwić uznawanie dyplomów szkół wyższych uzyskanych w innych państwach członkowskich;

29.  uważa, że Erasmus + jest flagowym programem unijnym w dziedzinie edukacji, co od lat znajduje potwierdzenie w jego wpływie i popularności; w związku z tym apeluje o znaczne zwiększenie środków na ten program w wieloletnich ramach finansowych na lata 2021–2027, aby zwiększyć jego dostępność i integracyjny charakter oraz umożliwić mu dotarcie do większej liczby studentów i nauczycieli;

30.  podkreśla, że bezrobocie wśród ludzi młodych to zjawisko ogólnounijne oraz że ocenia się, iż stopa bezrobocia w tej grupie społecznej jest około dwukrotnie wyższy niż średnia; wyraża zaniepokojenie w związku z alarmująco wysokim poziomem bezrobocia w śródziemnomorskich państwach członkowskich: zgodnie z danymi Eurostatu najwyższy odsetek odnotowano w Hiszpanii (44,4 %), we Włoszech (37,8 %) i w Grecji (47,3 % w przypadku bezrobocia wśród ludzi młodych i 30,5 % w przypadku młodzieży niekształcącej się, niepracującej ani nieszkolącej się);

31.  wskazuje, że pomimo 2 mln wakatów w UE ponad 30 % wykwalifikowanych ludzi młodych posiadających dyplomy zajmuje stanowiska, które nie odpowiadają ich umiejętnościom lub aspiracjom, a 40 % europejskich pracodawców ma trudności ze znalezieniem osób posiadających wymagane kwalifikacje(17);

32.  potwierdza potrzebę włączania aspektu płci we wszystkich systemach kształcenia i na wszystkich poziomach kształcenia dla uwzględnienia potrzeb ludzi dotkniętych różnymi formami dyskryminacji, w tym osób z niepełnosprawnościami, osób identyfikujących się jako LGBTI oraz osób pochodzących ze marginalizowanych społeczności;

Wczesna edukacja i opieka nad dzieckiem

33.  podkreśla, że dostępna i wysokiej jakości wczesna edukacja i opieka nad dzieckiem stanowią podstawę bardziej sprawiedliwych i skutecznych systemów edukacji, a także zapewniają rozwój osobisty jednostki, dobrostan oraz skuteczność dalszego uczenia się;

34.   podkreśla wielkie korzyści dla wszystkich dzieci, a w szczególności dla dzieci ze środowisk defaworyzowanych, płynące z uczestnictwa w systemie wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem, oraz podkreśla w tym kontekście znaczenie zagwarantowania każdemu dziecku dostępu do wczesnej edukacji i opieki; zauważa w związku z tym z zaniepokojeniem, że w kilku państwach członkowskich popyt na miejsca w strukturach wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem przekracza podaż, szczególnie w przypadku młodszych dzieci;

35.  podkreśla znaczenie monitorowania jakości wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem, aby umożliwić dzieciom rozwój zdolności poznawczych, a także ustalić, czy kierują się one dobrem dziecka;

Edukacja szkolna

36.   postrzega wszystkie szkoły jako autonomiczne ośrodki sprzyjające krytycznemu i twórczemu myśleniu oraz wspierające wartości demokratyczne i kształtowanie aktywnej postawy obywatelskiej; uważa, że szkoły powinny koncentrować się na pomocy młodzieży w zdobywaniu umiejętności niezbędnych do zrozumienia i wykorzystania dostępnych informacji, jak również do rozwijania ich zdolności samodzielnego uczenia się i biegłości językowej;

37.   podkreśla, że warunkiem skutecznego funkcjonowania szkół jest skoncentrowanie się na konkretnych potrzebach wszystkich uczniów, co wymaga określenia wspólnych celów i jasnego harmonogramu ich osiągania, a także ścisłej współpracy z całą społeczność szkolną i, w stosownych przypadkach, z zainteresowanymi stronami;

38.   uważa, że nowoczesne programy nauczania powinny opierać się na kompetencjach, rozwijać indywidualne umiejętności i wiedzę o zdrowym trybie życia, zdolność kierowania swoim życiem z myślą o przyszłości, a także koncentrować się na ocenie kształtującej oraz na dobrym samopoczuciu fizycznym i emocjonalnym; uważa, że każdy uczeń powinien mieć możliwość pełnego wykorzystywania swojego potencjału intelektualnego; zaznacza, że rozwijanie i konsolidowanie umiejętności to ciągły proces, który odbywa się na wszystkich poziomach kształcenia do momentu wejścia na rynek pracy, oraz że umiejętności i kompetencje powinny być uwzględniane zarówno w procesie kształcenia, jak i w uznawaniu kwalifikacji uzyskanych w ramach kształcenia;

39.   podkreśla, że opanowanie podstawowych umiejętności czytania, pisania i liczenia ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia dalszego uczenia się i rozwoju osobistego uczniów oraz nabywania przez nich umiejętności cyfrowych; podkreśla, że strategiczne ramy europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia („ET 2020”) i Nowy europejski program na rzecz umiejętności, opracowany przez Komisję, powinny uzupełniać działania krajowe i wspierać państwa członkowskie w tym zakresie; wzywa państwa członkowskie i placówki oświatowe do wzmacniania podstawowych umiejętności przez, między innymi, uczenie się oparte na projektach i na rozwiązywaniu problemów;

40.  uważa, że państwa członkowskie powinny dopilnować, aby żaden uczeń nie opuszczał szkoły nie nabywszy umiejętności podstawowych, w tym podstawowych umiejętności cyfrowych; podkreśla, że większość miejsc pracy wymaga obecnie większych umiejętności czytania i pisania, rozumowania matematycznego, umiejętności cyfrowych i innych kluczowych umiejętności , a zatem nowoczesne systemy kształcenia powinny połączyć wszystkie osiem kluczowych kompetencji przedstawionych we wniosku Komisji dotyczącym zalecenia Rady w sprawie kluczowych kompetencji w uczeniu się przez całe życie, które obejmują również wiedzę i postawy; z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w tym wniosku umiejętności cyfrowe określane są również jako umiejętności podstawowe;

41.  uważa, że pomimo wpływu nowych technologii na edukację szkoła powinna pozostać podstawowym środowiskiem uczenia się, w którym rozwijany jest potencjał i każdy może znaleźć miejsce i czas na rozwój osobisty i społeczny;

42.  zwraca uwagę na fakt, że przyznawanie szkołom większej autonomii w zakresie programów nauczania, sposobów oceny i finansowania powoduje poprawę wyników osiąganych przez uczniów, pod warunkiem że istnieje skuteczny system zarządzania szkołą i odpowiedzialności szkoły za naukę uczniów;

43.   podkreśla pozytywny wpływ różnorodności kulturowej i wielojęzyczności w szkołach na rozwój językowy i poznawczy uczniów, a także na sprzyjanie świadomości międzykulturowej, szacunek i pluralizm;

44.  podkreśla konieczność poprawy uczenia się języków obcych, tak aby nabyć umiejętność posługiwania się dwoma językami obcymi oprócz języka ojczystego, oraz promowania na szczeblu szkoły średniej nauczania co najmniej dwóch przedmiotów w języku innym niż ojczysty;

45.  zwraca uwagę, że wymiany prowadzone w szkołach średnich w dużym stopniu przyczyniają się do zachęcania uczniów, by zdobywali umiejętności, zdolności, postawy i wartości będące nieodłączną częścią dynamicznego obywatelstwa europejskiego, a także by rozwijali konstruktywne myślenie krytyczne;

46.  podkreśla konieczność większego otwarcia się szkół, tak aby umożliwić uznawanie uczenia się pozaformalnego i nieformalnego oraz sprawniejsze przechodzenie pomiędzy różnymi ścieżkami kształcenia (np. profil techniczny i naukowy);

47.  podkreśla, że osoby uczące się powinny być zachęcane do korzystania z technik samooceny, aby mierzyć swoje postępy w nauce; zachęca placówki oświatowe do dopilnowania, aby narzędzia służące uzyskiwaniu informacji zwrotnych dostarczały wiarygodnych informacji dzięki łącznemu zastosowaniu szeregu różnych instrumentów, takich jak kwestionariusze dla uczniów, grupy dyskusyjne czy skrzynki do wrzucania uwag;

48.   kładzie nacisk na znaczenie prowadzenia aktywnego trybu życia poprzez uprawianie sportu; podkreśla w tym kontekście potrzebę propagowania i zwiększania roli aktywności i edukacji fizycznej w programach nauczania na wszystkich poziomach, z uwzględnieniem większych możliwości rozwijania współpracy między placówkami edukacyjnymi i lokalnymi organizacjami sportowymi; zachęca także do podejmowania inicjatyw edukacyjnych i prowadzenia zajęć ponadprogramowych i pozaszkolnych, aby wspierać indywidualne potrzeby i rozwój zainteresowań uczniów, nawiązując jednocześnie kontakty ze społecznościami lokalnymi;

49.  podkreśla znaczenie wysokiej jakości kształcenia, szkolenia zawodowego, działania na rzecz społeczności i wolontariatu dla podniesienia statusu kształcenia zawodowego;

50.  zauważa, że w sektorach związanych z energią odnawialną powstaje znaczna liczba nowych miejsc pracy oraz że w programach szkolnych należy odpowiednio uwzględnić sektory i zawody ekologiczne;

51.  podkreśla, że umiejętności zarządzania informacjami, krytycznego myślenia oraz wykorzystywania zdobytej wiedzy stanowią kluczowe cele kształcenia akademickiego;

52.  uznaje potrzebę wzmocnienia trójkąta wiedzy oraz poprawy powiązań między badaniami a nauczaniem przez przeznaczenie odpowiednich środków na właściwe programy oraz zapewnienie studentom zaangażowanym w programy badawcze środków finansowych umożliwiających im prowadzenie badań;

53.   uważa, że systemy szkolnictwa wyższego powinny być w większym stopniu elastyczne i otwarte oraz że na uniwersytetach i w placówkach szkolnictwa wyższego należy promować kształcenie dwutorowe, w szczególności dzięki zachęcaniu do praktyk, co umożliwi uznawanie uczenia się nieformalnego i pozaformalnego oraz sprawniejsze przechodzenie między różnymi poziomami edukacji, w tym między kształceniem i szkoleniem zawodowym a szkolnictwem wyższym, oraz różne formy realizacji programu; podkreśla, że powyższe założenia powinny opierać się na lepszym zrozumieniu wyników absolwentów;

Szkolnictwo wyższe

54.   w kontekście utworzenia europejskiego obszaru edukacji podkreśla znaczenie wspierania współpracy i wykorzystywania potencjału wszystkich europejskich placówek szkolnictwa wyższego i studentów, aby zachęcać do tworzenia sieci, nawiązywania współpracy międzynarodowej i konkurencji;

55.  jest zdania, że kompleksowe podejście do umiędzynarodowienia, w tym zwiększona mobilność pracowników i studentów (również dzięki stażom i praktykom) oraz międzynarodowy wymiar programu, a także nauczania, badań, współpracy i innej działalności powinny być istotnym elementem europejskich placówek szkolnictwa wyższego;

56.  opowiada się za zwiększeniem nacisku na interdyscyplinarne programy nauczania i zachęca do jednoczesnego wspierania dyscyplin takich jak nauka, technologia, inżynieria, sztuka i matematyka (STEAM) oraz nauki humanistyczne i społeczne; podkreśla potrzebę zachęcania do udziału kobiet i innych grup niedostatecznie reprezentowanych w dziedzinach należących do STEAM i w odnośnych zawodach;

57.   uważa, że sektor szkolnictwa wyższego musi współpracować z ogółem społeczeństwa w celu promowania innowacyjnego wzrostu gospodarczego i dobrobytu społecznego; uważa, że należy zapewnić współpracę między placówkami szkolnictwa wyższego i podmiotami zewnętrznymi, ponieważ podmioty te mogą służyć wiedzą i doświadczeniem przy opracowywaniu i realizacji programów szkolnictwa wyższego; podkreśla jednak, że odpowiedzialność za podejmowanie decyzji musi zawsze spoczywać na studentach i doświadczonych wykładowcach;

58.  uznaje kluczową rolę nauczycieli akademickich i studentów w upowszechnianiu wiedzy, empirycznych ustaleń oraz faktów w szerszym gronie odbiorców; zachęca w związku z tym do prowadzenia niezależnych pod względem gospodarczym i politycznym badań naukowych, które będą użyteczne dla społeczeństwa i przyniosą mu korzyści;

59.  podkreśla rolę edukacji opartej na badaniach i badań pedagogicznych jako środka stymulującego aktywne uczenie się, wzmacnianie rozwoju umiejętności i doskonalenie metod nauczania;

60.  podkreśla, że osoby uczące się powinny być zachęcane do korzystania z technik samooceny, aby mierzyć swoje postępy w nauce;

Nauczyciel jako gwarant jakości nauczania

61.  uważa, że nauczyciele i ich umiejętności, zaangażowanie i skuteczność są podstawą systemów edukacji;

62.   podkreśla potrzebę przyciągania do zawodu nauczyciela większej liczby zmotywowanych kandydatów posiadających solidne wykształcenie lub doświadczenie zawodowe i kompetencje pedagogiczne; apeluje o procedury rekrutacji dostosowane do założonych celów oraz o konkretne środki i inicjatywy mające na celu poprawę statusu nauczycieli, szkoleń, możliwości zawodowych, warunków pracy, w tym wynagrodzenia, pozwalające unikać niestabilnych form zatrudnienia, gwarantujące prawa socjalne, bezpieczeństwo i ochronę, a także o zapewnienie nauczycielom wsparcia obejmującego programy mentorskie, wzajemne uczenie się i wymianę najlepszych praktyk; wzywa Komisję, by zachęcała do większej równości płci w zawodzie nauczyciela;

63.   podkreśla znaczenie zmian w kształceniu nauczyciel i inwestowania w nie od początkowego etapu i przez cały okres rozwoju zawodowego nauczycieli, aby zapewnić im solidną i aktualną wiedzę, umiejętności i kompetencje niezbędne do wysokiej jakości nauczania, co obejmuje różnorodne metody nauczania, takie jak kształcenie na odległość możliwe dzięki cyfrowym technologiom uczenia się; podkreśla znaczenie ustawicznego rozwoju zawodowego nauczycieli – w tym zapewniania programów uczenia się przez całe życie i szkoleń aktualizujących oraz możliwości podnoszenia i zmiany kwalifikacji w czasie trwania kariery zawodowej – oferującego praktyczne odpowiedzi na wyzwania, z jakimi zmagają się nauczyciele w pracy z uczniami oraz możliwość udziału w międzynarodowych wymianach nauczycieli, dzięki którym wspiera się instytucjonalną kulturę uczenia się;

64.  zgadza się, że wysokiej jakości szkolenie pedagogiczne, psychologiczne i metodologiczne nauczycieli szkolnych i nauczycieli szkolnictwa wyższego oraz wykładowców jest kluczowym warunkiem skutecznego kształcenia przyszłych pokoleń; podkreśla w związku z tym znaczenie wymiany najlepszych praktyk oraz rozwijania umiejętności i kompetencji w drodze współpracy międzynarodowej, programów mobilności, takich jak Erasmus + i płatne praktyki w innych państwach członkowskich;

65.  podkreśla kluczową rolę nauczycieli w zapewnianiu warunków nauki sprzyjających włączeniu społecznemu, co wymaga przyjęcia szeregu metod i podejść w celu zaspokojenia różnych potrzeb, umożliwiając tym samym wszystkim uczniom udział w opracowywaniu, realizacji i ocenie wyników ich kształcenia; uznaje kluczową rolę nauczycieli jako proaktywnych przewodników i mentorów, którzy uczą, w jaki sposób oceniać informacje, przyjmują rolę wspierającą w obliczu wyzwań i przygotowują uczących się do życia;

66.  uważa, że zaangażowanie nauczycieli i kadry kierowniczej szkół w modernizację systemów kształcenia ma kluczowe znaczenie dla przeprowadzania skutecznych reform i motywowania pracowników oświaty do dalszych postępów w zakresie polityki oświatowej;

67.  jest zdania, że ogólna polityka oświatowa musi gwarantować skuteczne wsparcie dla nauczycieli, aby zapewnić osiągnięcie celów edukacyjnych, tworzenie sprzyjającego środowiska szkolnego, skuteczne funkcjonowanie i rozwój szkół oraz zarządzanie oparte na współpracy;

68.  uznaje ważną rolę pedagogów oraz współpracy między rodzicami, nauczycielami i władzami szkolnymi w ramach kształcenia formalnego, pozaformalnego lub nieformalnego we wspieraniu obecnych i przyszłych pokoleń; w związku z tym zachęca do zwiększonej współpracy wszystkich zainteresowanych podmiotów w ramach kształcenia formalnego, pozaformalnego i nieformalnego;

69.  uważa, że wzmocniona współpraca między nauczycielami, badaczami i pracownikami naukowymi jest korzystna dla wszystkich zainteresowanych stron i skutkuje poprawą oraz aktualizacją treści nauczania, praktyk uczenia się i pedagogiki, a także wspieraniem innowacji, kreatywności i nowych umiejętności;

Zalecenia

70.  uważa, że europejski obszar edukacji powinien skupiać się na osiąganiu wspólnych celów (w tym celu związanego z zapewnieniem wysokiej jakości edukacji dla wszystkich) i musi być kształtowany na podstawie zgodności i krytycznej oceny istniejących strategii politycznych oraz tendencji edukacyjnych i statystyk w UE i poza jej terytorium w celu zapewnienia spójności, konsekwencji i możliwych do osiągnięcia rezultatów, przy jednoczesnym nadawaniu nowego impulsu do ich rozwoju i w poszanowaniu zasad przyznania kompetencji, pomocniczości, swobody, proporcjonalności oraz instytucjonalnej i edukacyjnej niezależności;

71.  uważa, że europejski obszar edukacji nie powinien zagrażać procesowi bolońskiemu ani nie powinien go zastępować oraz że proces ten powinien być raczej rozwijany i wzmacniany; podkreśla znaczenie wzajemnych powiązań i komplementarności europejskiego obszaru edukacji i europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego;

72.  zwraca się do państw członkowskich o wsparcie tworzenia europejskiego obszaru edukacji oraz o wzmocnienie współpracy w opracowywaniu i realizacji jego celów; w związku z tym wzywa Komisję do zapewnienia wymiany pomysłów i dobrych praktyk z myślą o realizacji tych celów;

73.  popiera, jako podstawę ściślejszej współpracy obejmującej placówki szkolnictwa wyższego w UE i poza jej granicami, utworzenie europejskiej sieci uniwersytetów w oparciu o podejście oddolne oraz inicjatywy samych uczelni, która powinna przyczyniać się m. in. do tego, że europejski obszar edukacyjny stanie się bardziej innowacyjnym, żywotnym i atrakcyjnym miejscem do nauki i badań;

74.   wzywa państwa członkowskie do uznania edukacji za inwestycję w kapitał ludzki oraz do zapewnienia większych środków publicznych na realizację inicjatyw mających na celu poprawę jakości, integracji i sprawiedliwości w nauczaniu i uczeniu się;

75.  zaznacza, że zwiększone inwestycje w systemy kształcenia i szkoleń, jak również modernizacja i modyfikacja tych systemów, stanowią kluczowy warunek postępu społeczno-gospodarczego; z tego względu podkreśla znaczenie zapewnienia, by w zbliżającym się okresie programowania WFR na lata 2020–2026 nadano priorytet inwestycjom społecznym, zwłaszcza w obszarze ogólnodostępnego kształcenia i szkoleń;

76.  w celu zwiększenia otwartości i wolności wyboru kształcenia zachęca do udzielania odpowiedniego wsparcia finansowego szkołom wszystkich kategorii i poziomów, zarówno publicznych, jak i prywatnych nienastawionych na zysk, pod warunkiem, że oferowane programy nauczania opierają się na zasadach zapisanych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej i są zgodne z obowiązującymi w danym państwie członkowskim systemami prawnymi oraz z zasadami i przepisami odnoszącymi się do jakości kształcenia i wykorzystywania takich środków;

77.  uważa, że nadszedł czas na dokonanie niezbędnych inwestycji w infrastrukturę edukacyjną w słabiej rozwiniętych regionach, czemu zawsze towarzyszyć musi dostosowanie skoordynowanych inwestycji do specyfiki danego regionu; podkreśla, że w związku z tym należałoby zwłaszcza umożliwić zwiększenie wsparcia z Europejskiego Banku Inwestycyjnego i funduszy europejskich na regionalne inicjatywy na rzecz rozwoju edukacji;

78.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do wymiany doświadczeń i najlepszych praktyk w zakresie mechanizmów i metod finansowania publicznego, w tym finansowania opartego na wynikach i finansowania konkurencyjnych badań naukowych, z myślą o osiągnięciu zrównoważonej i przejrzystej dywersyfikacji finansowania;

79.  wzywa do ściślejszej współpracy między państwami członkowskimi w zakresie modernizacji edukacji; wzywa państwa członkowskie do rozpoczęcia wdrażania zasad europejskiego filaru praw socjalnych, które są sposobem na zmniejszenie nierówności w Europie przez kształcenie, szkolenie i uczenie się przez całe życie;

80.  podkreśla rolę europejskiego semestru we wspieraniu krajowych reform, w szczególności przez określenie zaleceń dotyczących edukacji dla poszczególnych krajów;

81.  oczekuje, że plan działania w zakresie edukacji cyfrowej pomoże państwom członkowskim i instytucjom oświatowym w zwiększonym, skuteczniejszym i dostosowanym do wieku i stopnia rozwoju korzystaniu z najnowszych technologii w uczeniu się, nauczaniu i ocenie, spełniającym normy zapewniania jakości; uważa, że każdy plan działania w zakresie edukacji cyfrowej powinien stworzyć i zapewniać regularne oceny powiązania cyfrowych środków kształcenia z ramami kwalifikacji opartymi na efektach uczenia się;

82.  zaleca, by państwa członkowskie i placówki edukacyjne promowały zorientowane na osobę uczącą się i zindywidualizowane metody uczenia się, w tym dostosowane do potrzeb zajęcia oparte na doświadczeniu akademickim i zawodowym osób uczących się i łączące je oraz innowacyjne metody i interakcje między nauczycielami i uczniami, aby wesprzeć kształcenie ustawiczne i osiągnięcie zamierzonych efektów procesu uczenia się, w którym uczniowie aktywnie się angażują we własny proces uczenia się;

83.  wzywa państwa członkowskie do przyjęcia całościowego podejścia do edukacji oraz do zaoferowania uczącym się określonych elastycznych możliwości uczenia się, które zapewnią im niezbędne podstawowe kompetencje umożliwiające pomyślne wejście na rynek pracy;

84.  apeluje o szersze włączanie dociekliwego, aktywnego uczenia się opartego na opracowywaniu projektów i rozwiązywaniu problemów do programów nauczania na wszystkich poziomach z myślą o propagowaniu współpracy i pracy zespołowej; zaleca, aby systemy edukacji służyły wzmacnianiu umiejętności przekrojowych, miękkich i umiejętności przydatnych w życiu;

85.  przypomina, że prawo do edukacji należy zagwarantować każdej osobie niepełnosprawnej, od przedszkola do szkoły wyższej, i podkreśla znaczenie odpowiednich pomocy dydaktycznych i wyposażenia technicznego, środków oceny i wykwalifikowanego personelu dla zagwarantowania, że osoby niepełnosprawne rzeczywiście korzystają z tego prawa;

86.  popiera podejmowanie działań dotyczących rozwoju umiejętności korzystania z mediów i umiejętności krytycznego myślenia w drodze kształcenia i szkolenia, a także zachęca do podejmowania tych działań; przypomina aktualne zobowiązania w tym zakresie, zgodnie z tym, co zostało uwypuklone w konkluzjach Rady z dnia 30 maja 2016 r.; wzywa w związku z tym Komisję do koordynowania rozwoju strategii politycznych na szczeblu UE w dziedzinie umiejętności korzystania z mediów z myślą o upowszechnianiu zaktualizowanej wiedzy i najlepszych praktyk w tym obszarze; wzywa Komisję i państwa członkowskie do opracowania konkretnych środków w celu promowania i wspierania projektów na rzecz umiejętności korzystania z mediów i umiejętności cyfrowych, takich jak projekt pilotażowy na rzecz powszechnej umiejętności korzystania z mediów, a także do opracowania kompleksowej polityki w zakresie umiejętności korzystania z mediów i narzędzi cyfrowych, ze szczególnym naciskiem na edukację szkolną;

87.  zachęca państwa członkowskie do zapewnienia możliwości rozwoju kompetencji kluczowych w celu utrzymania i nabywania umiejętności przy zwróceniu szczególnej uwagi na podstawowe umiejętności, dyscypliny STEAM, kompetencje językowe, umiejętności w zakresie przedsiębiorczości, umiejętności cyfrowe, kreatywność, zdolność krytycznego myślenia i pracę zespołową; zachęca Komisję i państwa członkowskie do ułatwienia korzystania z ram unijnych kompetencji kluczowych we wszystkich placówkach edukacyjnych oraz umożliwienia ich zastosowania w uczeniu się formalnym, pozaformalnym i nieformalnym, maksymalizując tym samym ich potencjał jako podstawowego narzędzia służącego uczeniu się przez całe życie;

88.  zachęca państwa członkowskie do podnoszenia poziomu świadomości społecznej na temat uczenia się przez całe życie oraz do uwzględniania perspektywy płci przy opracowywaniu odnośnych strategii politycznych i programów, z jednoczesnym zwróceniem szczególnej uwagi na kobiety o niższym poziomie wykształcenia, zarówno na obszarach miejskich, jak i wiejskich, aby zapewnić im możliwość podnoszenia kwalifikacji;

89.  popiera zwiększenie unijnego poziomu odniesienia w zakresie uczestnictwa w uczeniu się przez całe życie; w związku z tym wzywa Komisję do zaproponowania zaleceń dotyczących najlepszych praktyk, aby osiągnąć ten ambitny cel; zachęca do położenia większego nacisku na uczenie się przez całe życie na wszystkich poziomach edukacji; w związku z tym podkreśla rolę, jaką instytucje szkolnictwa wyższego odgrywają w realizacji strategii uczenia się przez całe życie, kształceniu osób aktywnych zawodowo, rozwoju kompetencji i tworzeniu kultury uczenia się wśród osób w każdym wieku i pochodzących z różnych środowisk;

90.  zachęca Komisję do wspierania państw członkowskich w opracowywaniu, propagowaniu i umacnianiu programów szkoleń i kształcenia ułatwiających uczenie się dorosłych oraz ich aktywne włączanie do systemu kształcenia; przypomina, że uczenie się i edukacja dorosłych powinny zapewniać różnorodne ścieżki kształcenia i elastyczne możliwości uczenia się, w tym wsparcie w zarządzaniu ścieżkami uczenia się przez całe życie, programy drugiej szansy dla osób, które nigdy nie chodziły do szkoły, oraz dla uczniów przedwcześnie kończących naukę; wzywa Komisję do wdrożenia takich zobowiązań jak gwarancja umiejętności przewidziana w Nowym europejskim programie na rzecz umiejętności, a także do działania na rzecz zwiększenia szans zatrudnienia nisko wykwalifikowanych osób dorosłych w UE;

91.  wzywa państwa członkowskie do opracowania projektów międzypokoleniowych, aby ułatwić zrozumienie wyzwań, przed jakimi stają osoby starsze, a także zapewnienie im możliwości dzielenia się ich umiejętnościami, wiedzą i doświadczeniem;

92.  zachęca do tworzenia synergii i współpracy w ramach edukacji formalnej, pozaformalnej i nieformalnej; z zadowoleniem przyjmuje postępy poczynione w ostatnich latach na rzecz wdrożenia zalecenia Rady w sprawie walidacji uczenia się pozaformalnego i nieformalnego do 2018 r.; wzywa jednak państwa członkowskie, by po upływie 2018 r. kontynuowały wysiłki na rzecz poprawy wdrażania tych zaleceń oraz by ustanowiły stosowne ramy prawne i opracowały kompleksowe strategie walidacji, aby umożliwić ich realizację; podkreśla, że uznanie uczenia się pozaformalnego i nieformalnego, także za pośrednictwem bezpłatnych kursów internetowych, ma kluczowe znaczenie dla idei zapewniania dostępu do kształcenia osobom znajdującym się w najtrudniejszym położeniu;

93.  podkreśla kluczową rolę rodziców pełniących funkcję jednego z trzech ogniw edukacyjnych we wspieraniu uczenia się dzieci; podkreśla, że zaangażowanie rodziców w edukację dzieci wpływa korzystnie na osiągane przez nich rezultaty, na dobre samopoczucie uczniów i rozwój szkoły;

94.  wzywa Komisję do wspierania transgranicznych inicjatyw w dziedzinie kształcenia otwartego za pośrednictwem internetu;

95.  podkreśla, że jakość kształcenia powinna być mierzona jako stopień, w jakim osoba ucząca się nabyła nie tylko wiedzę i kompetencje, lecz również umiejętności, by kontynuować i pogłębiać proces uczenia się przez całe życie oraz podejmować twórcze wysiłki;

96.  wspiera Komisję w tworzeniu tablicy wyników w celu wsparcia rozwoju kompetencji kluczowych, a także kształcenia, uczenia się i szkolenia opartych na kompetencjach;

97.  wzywa państwa członkowskie do zwalczania stereotypów płci w kształceniu, aby zapewnić kobietom takie same szanse i taką samą swobodę wyboru ścieżki kariery, którą chcą podążać; wyraża w związku z tym zaniepokojenie faktem, że w niektórych państwach członkowskich utrzymują się stereotypy w materiałach dydaktycznych oraz nauczyciele mają różne oczekiwania wobec zachowania chłopców i dziewcząt; zwraca uwagę na potrzebę uwzględnienia zasady równouprawnienia płci, zarówno w ramach wstępnego, jak i ustawicznego doskonalenia zawodowego nauczycieli, a także w metodach nauczania, w celu usunięcia wszelkich przeszkód uniemożliwiających studentom wykorzystanie ich pełnego potencjału bez względu na ich płeć; apeluje do państw członkowskich, aby przy włączaniu równouprawnienia płci do programów nauczania w regionalnych systemach kształcenia zwracały szczególną uwagę na regiony najbardziej oddalone, mając na uwadze wysoki wskaźnik przemocy wobec kobiet odnotowany w tych regionach; podkreśla, że systemy edukacji na wszystkich poziomach muszą uwzględniać perspektywę płci oraz potrzeby ludzi dotkniętych dyskryminacją;

98.  nalega na państwa członkowskie, aby propagowały zasady równości i niedyskryminacji w placówkach oświatowych, zarówno w ramach kształcenia formalnego, jak i nieformalnego;

99.  zaleca Komisji i/lub państwom członkowskim stworzenie i promowanie europejskiej lub krajowej nagrody poświęconej tematyce równouprawnienia płci na szczeblu placówek oświatowych, mając na celu szerzenie dobrych praktyk;

100.  podkreśla, że edukacja stanowi kluczowe narzędzie integracji społecznej i poprawy poziomu umiejętności i kwalifikacji wśród migrantów i uchodźców, zarówno niepełnoletnich, jak i dorosłych; zachęca w związku z tym do wymiany najlepszych praktyk dotyczących integracji przez edukację oraz do przekazywania wspólnych wartości, usprawniania i ułatwiania uznawania dyplomów i kwalifikacji, zapewniania stypendiów i nawiązywania partnerstw z uniwersytetami w krajach pochodzenia, jak również do czerpania z cennego doświadczenia „korytarzy edukacyjnych”;

101.   podkreśla, że należy dołożyć większych starań, aby zapewnić dostęp do kształcenia i szkolenia na wszystkich poziomach dla uczniów z mniejszości autochtonicznych oraz by wspierać palcówki edukacyjne, które prowadzą zajęcia w języku ojczystym autochtonicznych mniejszości etnicznych lub językowych; wzywa Komisję do szerszego propagowania programów koncentrujących się na wymianie doświadczeń i najlepszych praktyk dotyczących kształcenia w językach regionalnych i językach mniejszości w Europie; zachęca państwa członkowskie do ułatwiania rozwoju nauczania w języku ojczystym uczniów i studentów;

102.  zachęca państwa członkowskie do zwiększenia poziomu kompetencji językowych dzięki wykorzystaniu dobrych praktyk, takich jak uzyskanie do określonego wieku oficjalnego certyfikatu potwierdzającego znajomość języka obcego;

103.  zwraca się do państw członkowskich i do Komisji o stworzenie systemu nowatorskich i elastycznych dotacji, których celem byłoby pielęgnowanie talentów i zdolności artystycznych i sportowych w dziedzinie edukacji oraz szkolenia zawodowego; popiera państwa członkowskie zamierzające wprowadzić systemy stypendiów dla uczniów odnoszących sukcesy w dziedzinie edukacji, sportu i sztuki;

104.  w związku z tym z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji w sprawie nowego europejskiego programu na rzecz umiejętności(18), w którym zaproponowano rozwiązanie problemów niedopasowania i niedoborów umiejętności oraz środki na rzecz wypracowania odpowiedniego systemu uznawania umiejętności; zachęca w tym kontekście państwa członkowskie do stworzenia wysokiej jakości dualnych systemów kształcenia (mających ogromne znaczenie dla całościowego rozwoju osobistego i dla rozwijania umiejętności pomocnych w uczeniu się przez całe życie) i szkolenia zawodowego we współpracy z podmiotami lokalnymi i regionalnymi oraz zgodnie ze specyficznym charakterem każdego systemu edukacyjnego; zauważa zalety i rosnącą atrakcyjność hybrydowego systemu kształcenia i szkolenia zawodowego łączącego w równej mierze solidną ścieżkę edukacji szkolnej i zawodowej;

105.  zaleca wzmocnienie doradztwa edukacyjnego jako istotnego instrumentu umożliwiającego przejście w sposób elastyczny przez poszczególne systemy edukacyjne, a jednocześnie wzbogacającego i aktualizującego wiedzę i umiejętności danej osoby;

106.  popiera doradztwo edukacyjne i zawodowe jako kluczowe zadanie edukacji na rzecz rozwoju osobistego i społecznego młodych pokoleń oraz zachęca do niego;

107.  jest zdania, że przedsiębiorczość jest motorem wzrostu i tworzenia miejsc pracy, a także sposobem na zwiększenie konkurencyjności i innowacyjności gospodarek, co pomaga w umocnieniu pozycji kobiet;

108.  podkreśla, że przedsiębiorczość społeczna to rozwijająca się dziedzina, która może ożywić gospodarkę, a jednocześnie zmniejszyć ubóstwo, wykluczenie społeczne i inne problemy społeczne; uważa w związku z tym, że nauczanie przedsiębiorczości powinno obejmować wymiar społeczny i zajmować się tematami takimi jak uczciwy handel, przedsiębiorstwa społeczne, społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstw czy alternatywne modele biznesowe, takie jak spółdzielnie, aby dążyć do stworzenia bardziej społecznej, solidarnej i trwałej gospodarki;

109.  apeluje do państw członkowskich, aby skupiły się na kształceniu w dziedzinie przedsiębiorczości i finansów, wolontariacie i biegłej znajomość języków obcych, a także by nadały tym zdolnościom priorytetowe znaczenie w programach kształcenia i szkolenia zawodowego;

110.  apeluje do Komisji i państw członkowskich o promowanie konkretnych możliwości zatrudnienia powiązanych z kształceniem i szkoleniem zawodowym i ich adekwatnością na rynku pracy;

111.  wzywa państwa członkowskie do rozwoju poradnictwa zawodowego ułatwiającego określanie umiejętności i predyspozycji uczniów i studentów oraz do wsparcia procesu nauczania dostosowanego do indywidualnych potrzeb;

112.  zwraca uwagę na szczególną sytuację edukacyjną dzieci i młodzieży, których rodzice podróżują po Europie w celach zawodowych, i wzywa Komisję do przeprowadzenia analizy, której celem będzie zbadanie szczególnej sytuacji tych dzieci i nastolatków pod względem wyzwań, z jakimi borykają się w obszarze edukacji przedszkolnej i szkolnej;

113.  zaleca Komisji, abydziałając na mocy art. 349 TFUE udzielała większego wsparcia państwom członkowskim, do których należą regiony najbardziej oddalone w celu poprawy ich systemów edukacji na wszystkich poziomach;

114.  zachęca państwa członkowskie i władze regionalne do regularnego oceniania i monitorowania adekwatności polityk, strategii i programów edukacyjnych – również z uwzględnieniem informacji zwrotnych od nauczycieli i osób uczących się – w celu zapewnienia, aby systemy edukacyjne nadal reagowały na zmieniające się potrzeby i sytuację społeczno-gospodarczą w danym kraju; zaleca wzmocnienie powiązań między strategiami politycznymi na rzecz edukacji i innymi strategiami politycznymi w celu wspierania i oceny efektywności i skuteczności reform oświaty;

115.  ponownie podkreśla znaczenie monitorowania oceny działania i skutków programów UE ukierunkowanych na zatrudnienie młodzieży; podkreśla znaczenie skutecznego i zrównoważonego inwestowania;

116.  docenia działania Komisji w dziedzinie modernizacji systemów edukacji i w tym kontekście wzywa państwa członkowskie do bardziej stanowczego zobowiązania się do wdrożenia proponowanych usprawnień, a także większego zaangażowania się na rzecz ich wdrożenia;

117.  zachęca państwa członkowskie, by we współpracy z Komisją wspierały instytucje oświatowe w modernizacji procesów reform przez wyznaczanie wyspecjalizowanych punktów kontaktowych na szczeblu krajowym lub regionalnym, aby zapewnić odpowiednie informacje, wskazówki i pomoc;

118.  ponownie podkreśla potrzebę stworzenia warunków uczenia się opartych na prawach i uwzględniających aspekt płci, które umożliwią uczniom naukę o prawach człowieka, w tym prawach kobiet i dzieci, podstawowych wartościach, braniu udziału w życiu społeczeństwa obywatelskiego, obronie praw i obowiązków obywatelskich, demokracji i praworządności, a także stawanie w obronie tych wartości, oraz umożliwią wykształcenie pewności siebie i świadomości swojej tożsamości, w poczuciu, że ich głos jest słyszalny i że stanowią ważną część społeczności;

Wczesna edukacja i opieka nad dzieckiem

119.   wzywa państwa członkowskie do zapewnienia bezpłatnego i sprawiedliwego dostępu do wysokiej jakości wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem oraz zachęca je do podjęcia niezbędnych działań w celu zapewnienia spełnienia warunków materialnych i finansowych, aby zagwarantować każdemu dziecku niedyskryminujący dostęp do wczesnej edukacji, a także do zwiększenia liczby miejsc dla dzieci w żłobkach i przedszkolach;

120.  wzywa Komisję, by rozważyła opracowanie wspólnych europejskich ram wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem w oparciu o zasady ram jakości; popiera ustanowienie europejskiego wskaźnika jakości wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem, który byłby opracowany we współpracy z nauczycielami i pracownikami tego sektora i zgodnie z krajowymi lub regionalnymi wskaźnikami jakości;

121.  jest zdania, że państwa członkowskie powinny wzmóc wysiłki na rzecz zachęcania organów zarządzających instytucjami wczesnego kształcenia dzieci do zbadania możliwości realizowania projektów ogólnoeuropejskich; zwraca uwagę, że w ten sposób osoby zawodowo zajmujące się dziećmi będą mogły śledzić innowacje w dziedzinie nauczania i sprawiać, że edukacja przedszkolna będzie dzięki temu miała bardziej konstruktywny charakter;

122.  jest zdania, że instytucje opieki nad małymi dziećmi nie powinny być wyłączane z europejskiego obszaru edukacji; uważa, że instytucje te powinny również propagować wymianę wiedzy między państwami członkowskimi, szczególnie w celu przekazywania informacji na temat realizacji innowacyjnych projektów;

123.   zaleca, by zacieśniono współpracę między pracownikami placówek wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem a nauczycielami przedszkoli w celu poprawy jakości edukacji i powiązań między poziomami nauczania, przygotowania przedszkolaków do przejścia do szkoły podstawowej oraz skoncentrowania się na rozwoju dziecka; podkreśla znaczenie relacji pomiędzy podmiotami świadczącymi usługi w dziedzinie wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem a rodzicami i opiekunami, między pracownikami szkół a dziećmi oraz między samymi dziećmi;

124.  zachęca państwa członkowskie do zwiększenia środków na wczesną edukację i opiekę nad dzieckiem, a także wsparcia finansowego i inicjatyw (takich jak ulgi podatkowe, dotacje lub zniesienie opłat) dla rodziców i opiekunów, zwłaszcza osób wywodzących się ze środowisk o trudnej sytuacji społeczno-gospodarczej, aby zachęcać ich do korzystania z usług wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem oraz ułatwiać im to;

125.  wzywa państwa członkowskie do dalszego inwestowania w pracowników, aby zachęcić większą liczbę osób do pójścia tą istotną ścieżką kariery i zapewnić tym samym dostępność wysoce wykwalifikowanych pracowników w branży wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem;

126.  wzywa państwa członkowskie do zreformowania i usprawnienia ich systemów w celu osiągnięcia celu barcelońskiego, tj. zapewnienia, że co najmniej 33 % dzieci w wieku poniżej trzeciego roku życia lat uczestniczy w programach wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem;

Edukacja szkolna

127.   zachęca do wprowadzenia podejścia „szkoła jako całość” dla poprawy integracji społecznej, dostępności, demokratycznego zarządzania, jakości i różnorodności edukacji, a także dla rozwiązania problemu wczesnego kończenia nauki i problemu młodzieży niekształcącej się, niepracującej ani nieszkolącej się, z uwzględnieniem wyników nauki, potrzeb osób uczących się, dobrostanu i uczestnictwa w życiu szkolnym jako sedna wszystkich działań; opowiada się za promowaniem i wspieraniem demokratycznych struktur reprezentujących uczniów w szkołach;

128.  podkreśla, że dużą liczbę młodzieży NEET – prawie 6,3 mln młodych ludzi w wieku 15–24 lat – można zmniejszyć dzięki działaniom zapobiegającym przedwczesnemu kończeniu nauki, jak również sprawiając, by szkoły zyskały bardziej praktyczny charakter i były bardziej związane ze swoim lokalnym środowiskiem, a także przez rozwijanie kontaktów z lokalnymi przedsiębiorstwami, władzami lokalnymi, instytucjami społecznymi i organizacjami pozarządowymi; jest zdania, że przedwczesne kończenie nauki, które jest jednym z powodów, dla których młodzi ludzie stają się młodzieżą NEET, można by zwalczać poprzez walkę z ubóstwem i wykluczeniem społecznym; uważa, że ważne jest również wspieranie osób uczących się w znajdowaniu własnych metod uczenia się, w tym kursów internetowych i kształcenia mieszanego; z zadowoleniem przyjmuje wdrażanie odpowiednich i interesujących programów nauczania oraz stworzenie silnego, dobrze rozwiniętego systemu poradni zawodowych zapewniającego wszystkim uczniom wysokiej jakości usługi doradztwa i orientacji;

129.  podkreśla potrzebę zwiększenia możliwości i umocnienia struktur wewnętrznej i zewnętrznej współpracy na szczeblu szkół, w tym współpracy interdyscyplinarnej, nauczania zespołowego, zespołów szkół oraz kontaktów z podmiotami uczestniczącymi w opracowaniu i realizacji ścieżek kształcenia, w tym z rodzicami; zwraca uwagę na znaczenie wymiany międzynarodowej i partnerstw szkół dzięki programom takim jak Erasmus+ i eTwinning;

130.  podkreśla, że edukacja szkolna powinna zostać również uelastyczniona, aby lepiej dostosować ją do obecnych warunków życia uczniów, np. dzięki szerszemu wykorzystaniu usług online, aby można było również poprawić możliwości kształcenia mieszanego;

131.   uważa, że im wcześniej ludzie nabywają umiejętności STEAM, tym większe mają szanse na odniesienie sukcesu edukacyjnego i zawodowego w przyszłości; w związku z tym zachęca do podejmowania większej liczby inicjatyw STEAM na szczeblu szkoły w połączeniu z propagowaniem nauk humanistycznych i społecznych dzięki, między innymi, zacieśnionej i zróżnicowanej współpracy z placówkami szkolnictwa wyższego i instytutami badań naukowych;

132.  zachęca Komisję do wspierania rozwoju umiejętności językowych młodych Europejczyków za pośrednictwem formalnych i pozaformalnych kanałów kształcenia dzięki rozwijaniu innowacyjnych wielojęzycznych metod pedagogicznych, dzieleniu się najlepszymi praktykami w zakresie nauczania wielojęzycznego oraz dzięki poprawie kompetencji językowych nauczycieli;

133.   zachęca państwa członkowskie i Komisję do dalszego wspierania obecnych inicjatyw oraz do opracowywania i wdrażania całościowych strategii politycznych w dziedzinie edukacji służącej integracji społecznej i strategii mających na celu ukierunkowanie na konkretne potrzeby, propagowanie praw grup znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tworzenie bardziej integracyjnego środowiska uczenia się oraz wspieranie otwartości i zaangażowania; wzywa Komisję, by wraz z Europejską Agencją ds. Specjalnych Potrzeb i Edukacji Włączającej opracowała innowacyjne metody i narzędzia edukacyjne w celu wspierania integracji i realizacji indywidualnych potrzeb uczniów;

134.  zaleca państwom członkowskim włączenie nauczania o UE do programów nauczania w szkołach średnich, aby umożliwić uczniom zapoznanie się z funkcjonowaniem Unii, jej historią i wartościami obywatelstwa europejskiego;

135.  podkreśla znaczenie włączenia do szkolnych programów nauczania i treści edukacyjnych wiedzy o historii emancypacji kobiet, w szczególności praw wyborczych dla kobiet, i promowania tej wiedzy, także przy okazji symbolicznych rocznic (np. rok 2018 jako 100-lecie uzyskania przez kobiety prawa do głosowania w Polsce i Niemczech) w celu podniesienia świadomości i z myślą o propagowaniu praw kobiet w edukacji;

136.  podkreśla znaczenie nauczania o zdrowiu i wzajemnych relacjach, które musi obejmować uczenie dzieci i młodych ludzi o relacjach opartych na równości, zgodzie, szacunku i wzajemności, a także uczenie ich o prawach kobiet i dziewcząt, w tym o zdrowiu reprodukcyjnym i seksualnym oraz prawach w tym zakresie, jako narzędzia służącego zwalczaniu stereotypów, zapobieganiu przemocy ze względu na płeć oraz wspierającego dobre samopoczucie;

137.  zachęca do wprowadzenia do szkół organizowanych przez Czerwony Krzyż szkoleń dla uczniów, nauczycieli i pracowników niepedagogicznych, aby pomagać w nabywaniu przez nich podstawowych umiejętności w zakresie udzielania pierwszej pomocy i umożliwienia im podjęcia działania w sytuacji nadzwyczajnej;

138.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do opracowania projektu pilotażowego na rzecz wsparcia wymiany uczniów szkół średnich, w ramach którego spędzaliby oni co najmniej połowę roku szkolnego w innym państwie członkowskim;

139.  wzywa państwa członkowskie, aby ograniczyły do niezbędnego minimum stosowanie znormalizowanych testów jako narzędzi oceny poziomu zdobytej wiedzy i umiejętności;

140.  zachęca państwa członkowskie, aby rozważyły przyjęcie środków na rzecz zapewnienia uznawania okresów nauki za granicą, które nie kończą się uzyskaniem dyplomu lub kwalifikacji; zachęca w związku z tym Komisję, aby zaproponowała wytyczne dotyczące uznawania okresów nauki za granicą, z uwzględnieniem najlepszych praktyk istniejących w państwach członkowskich, zasady wzajemnego uznawania systemów edukacyjnych oraz podejścia opartego na kluczowych kompetencjach, a także specyfiki krajowych systemów i kultur edukacyjnych;

141.   wzywa Komisję, państwa członkowskie i władze regionalne do zajęcia się kwestiami nękania, nękania przez internet, prześladowania, uzależnienia i przemocy dzięki opracowaniu – na szczeblu szkoły i we współpracy z bezpośrednimi beneficjentami i wszystkimi zainteresowanymi stronami (w szczególności z nauczycielami, stowarzyszeniami rodziców i wyspecjalizowanymi organizacjami pozarządowymi) – programów zapobiegania i kampanii podnoszenia świadomości uwzględniających kwestię integracji społecznej;

142.  zaleca, by państwa członkowskie, ich instytucje oświatowe i Komisja bardziej aktywnie angażowały się w promowanie wśród uczniów uprawiania sportu;

Edukacja wyższa

143.  wzywa do stworzenia europejskiego obszaru edukacji opartego na potencjale istniejących ram, np. europejskiej przestrzeni badawczej, Unii innowacji i Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego, w taki sposób, aby mogły wzajemnie się umacniać i uzupełniać;

144.  zachęca państwa członkowskie do inwestowania co najmniej 2 % ich PKB w szkolnictwo wyższe oraz do zapewnienia zgodności z unijnym celem, jakim jest inwestowanie 3 % PKB UE w badania i rozwój do 2020 r.;

145.   sugeruje, aby państwa członkowskie i władze regionalne – przy wykorzystywaniu środków krajowych i regionalnych oraz przydzielaniu środków z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych – dawały pierwszeństwo programom edukacyjnym i zacieśnianiu współpracy między szkolnictwem wyższym, światem pracy, przedsiębiorstwami, środowiskami naukowymi oraz społeczeństwem jako całością;

146.  wzywa państwa członkowskie do wspierania bardziej integracyjnej i dostępnej mobilności studentów, stażystów, nauczycieli praktykantów, badaczy i pracowników administracyjnych, ponieważ przyczynia się ona zarówno do ich rozwoju osobistego i zawodowego, jak i do podnoszenia jakości kształcenia, nauczania, badań i administracji; opowiada się za ułatwianiem mobilności dla wszystkich dzięki, między innymi, sprawnemu uznawaniu punktów zaliczeniowych, stopni naukowych i kwalifikacji zawodowych zdobytych za granicą, odpowiedniemu finansowaniu i pomocy osobistej, gwarancjom wynikającym z praw socjalnych oraz, w stosownych przypadkach, włączeniu mobilności edukacyjnej jako elementu programów nauczania; w tym kontekście zwraca uwagę na nowe inicjatywy ze strony Komisji, w tym na kartę eCard dla ułatwiania międzynarodowej mobilności studentów;

147.  uważa, że należy zwiększyć środki na mobilność nauczycieli i naukowców przez przyznawanie uzupełniających zwrot kosztów grantów na studia/badania naukowe, przez wydłużenie czasu pobytu za granicą, uproszczenie procedur wydawania zezwoleń oraz promowanie form współopieki dydaktycznej nauczyciel/naukowiec;

148.  wzywa Komisję, aby zachęcała państwa członkowskie do stymulowania mobilności w ramach kształcenia dorosłych, która jest już możliwa w ramach programu Erasmus+;

149.  podkreśla, jak ważne jest zapewnienie wzajemnej transgranicznej uznawalności i spójności kwalifikacji oraz stopni naukowych, tak aby wzmocnić system zapewniania jakości na szczeblu UE i we wszystkich krajach, które dołączyły do europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego;

150.   podkreśla konieczność opracowania całościowych strategii i odpowiednich narzędzi ustalania jakości nowych sposobów nauczania i uczenia się np. e-learningu, masowych, otwartych kursów internetowych (MOOC) i zasobów w wolnym dostępie; w związku z tym docenia rolę Europejskiego Stowarzyszenia na Rzecz Zapewnienia Jakości w Szkolnictwie Wyższym i innych właściwych sieci europejskich w budowaniu systemu zapewniania jakości;

151.  apeluje do Komisji i państw członkowskich o promowanie odnowionego planu UE dla szkolnictwa wyższego wśród wyższych uczelni, władz regionalnych i lokalnych oraz pracodawców, z myślą o zaspokojeniu potrzeb tych uczelni i studentów oraz sprostaniu wyzwaniom, przed jakimi stoją, utworzeniu powiązań między podmiotami lokalnymi i regionalnymi, dotarciu do lokalnych społeczności, wspieraniu lokalnych i regionalnych innowacji i rozwoju, stworzeniu integracyjnych, powiązanych systemów szkolnictwa wyższego, zacieśnieniu współpracy ze środowiskiem pracy oraz zaspokojeniu regionalnych potrzeb w zakresie umiejętności; zachęca uczelnie do większego zaangażowania w rozwój lokalny i regionalny przez udział między innymi we wspólnych projektach wspólnotowych;

152.   apeluje o spełnienie zobowiązań podjętych w ramach Nowego europejskiego programu na rzecz umiejętności, w tym zobowiązania do wspierania wysiłków państw członkowskich w zakresie lepszego informowania o postępach absolwentów na rynku pracy; z zadowoleniem przyjmuje w tym kontekście propozycję wprowadzenia do 2020 r. europejskiego systemu monitorowania ścieżek kariery; uważa, że informacje dotyczące monitorowania losów absolwentów oraz gromadzenie dokładnych i istotnych danych (nie tylko na szczeblu krajowym, ale również na poziomie UE) są niezbędne do zapewnienia jakości i rozwoju wysokiej jakości kształcenia;

153.  zachęca Komisję, aby zintensyfikowała wysiłki na rzecz zmniejszenia różnic w zakresie badań naukowych i innowacji między państwami członkowskimi i regionami przez proponowanie nowych inicjatyw w ramach działań „Maria Skłodowska-Curie” oraz aby wspierała łączenie działań badawczych i dydaktycznych dla beneficjentów działań „Maria Skłodowska-Curie”, którzy przygotowują się do kariery akademickiej;

154.  proponuje, by unijna koalicja na rzecz STE(A)M obejmowała szeroki zakres dyscyplin, aby przygotować studentów do życia i pracy w kontekście dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości;

155.  popiera przyznawanie studentom punktów w ramach europejskiego systemu transferu i akumulacji punktów (ECTS) za wolontariat społeczny, co ma przyczynić się do rozwoju zawodowego i osobistego studentów;

156.  podkreśla, że programy współpracy międzynarodowej, dyplomacja na rzecz kultury oraz dialogi polityczne z państwami trzecimi w dziedzinie szkolnictwa wyższego nie tylko umożliwiają bardziej swobodny przepływ wiedzy, ale także przyczyniają się do poprawy jakości i międzynarodowej pozycji europejskiego szkolnictwa wyższego, pobudzając jednocześnie badania i innowacje, sprzyjając mobilności i dialogowi międzykulturowemu oraz promując rozwój międzynarodowy zgodnie z celami działań zewnętrznych UE;

157.  jest zdania, że przyszłościowe systemy edukacji powinny obejmować przyswajanie wiedzy na temat zrównoważonego rozwoju i budowania pokoju oraz stanowić element szerszej refleksji na temat umiejętności zawodowych w kontekście rosnącej cyfryzacji i robotyzacji europejskich społeczeństw, z naciskiem nie tylko na rozwój gospodarczy, ale także na rozwój osobisty oraz poprawę stanu zdrowia i samopoczucia uczących się;

158.  wzywa państwa członkowskie do wspierania współpracy między placówkami oświatowymi i światem pracy, aby lepiej przygotowywać uczących się do wejścia na rynek pracy, a także by podjąć działania w celu rozwiązania problemu niedopasowania umiejętności i niedoboru wykwalifikowanej siły roboczej; zachęca w związku z tym do włączania wysokiej jakości praktyk zawodowych, zaliczanych w formie punktów ECTS, do programów szkolnictwa wyższego i programów kształcenia i szkolenia zawodowego, współpracy między uczelniami, światem pracy, sektorem badań naukowych oraz lokalnymi i regionalnymi podmiotami gospodarczymi przy opracowywaniu wysokiej jakości dualnych systemów kształcenia i szkolenia zawodowego, poradnictwa zawodowego, praktyk zawodowych i staży, a także staży w prawdziwym środowisku, które powinny stanowić część programów szkoleń i programów studiów wyższych; wzywa ponadto państwa członkowskie do zapewnienia każdej młodej osobie w UE prawa do otrzymania pracy, przyuczenia do zawodu, dodatkowego szkolenia lub pracy połączonej ze szkoleniem zawodowym;

159.  uważa, że zasadnicze znaczenie dla zapewnienia wysokiej jakości miejsc praktyk lub staży ma zawieranie umów określających role i obowiązki wszystkich stron oraz doprecyzowujących czas trwania, cele dydaktyczne i zadania odpowiadające jasno określonym umiejętnościom, które mają być rozwijane, status zatrudnienia, odpowiednie wynagrodzenie, w tym za nadgodziny, programy ochrony socjalnej i zabezpieczenia społecznego na mocy obowiązującego prawa krajowego, obowiązujących układów zbiorowych lub obydwu rodzajów przepisów;

160.  podkreśla potrzebę oferowania właściwych treści nauczania i szkoleń oraz godziwych warunków pracy w trakcie staży i praktyk, by zapewnić ich istotną rolę w przejściu między etapem kształcenia a życiem zawodowym; zaznacza, że staże i praktyki nie powinny nigdy zastępować miejsc pracy, a stażyści lub praktykanci nie powinni być traktowania jako źródło taniej czy nawet niepłatnej siły roboczej;

161.  sugeruje, aby uniwersytety i ośrodki szkoleniowe oferowały nauczycielom przedmiotów zawodowych szkolenia na poziomie podstawowym i zaawansowanym, korzystając z pomocy ekspertów w dziedzinach odpowiadających specjalistycznym obszarom, których dotyczą poszczególne kursy;

Nauczyciel jako gwarant jakości nauczania

162.   wzywa Komisję i państwa członkowskie do wspierania nauczycieli we włączaniu innowacji i technologii do nauczania dzięki pogłębieniu ich umiejętności cyfrowych, a także dzięki zapewnieniu im odpowiednich zasobów i wsparcia, np. w postaci częściej organizowanych szkoleń przypominających, tworzenia społeczności internetowych i oferowania otwartych zasobów edukacyjnych i kursów;

163.  popiera utworzenie akademii nauczania i uczenia się jako uzupełniającego instrumentu umożliwiającego nauczycielom szkolenie się i wymianę najlepszych praktyk na szczeblu europejskim dzięki zapewnieniu centrum internetowej wymiany najlepszych praktyk, dzielenia się doświadczeniami i wzajemnego uczenia się, a także jako miejsce regularnych spotkań w formie warsztatów, seminariów i konferencji w celu propagowania współpracy nauczycieli, poprawy jakości nauczania oraz wspierania rozwoju zawodowego nauczycieli; wzywa Komisję, aby przedstawiła projekt dotyczący utworzenia takiej akademii również w oparciu o widzę i doświadczenie platformy edukacyjnej European Schoolnet Academy,

164.  przypomina o znaczeniu szkolenia pedagogicznego pracowników dydaktycznych na uczelniach oraz o uznaniu w procesie rekrutacji, że kompetencje pedagogiczne są co najmniej tak samo ważne jak kompetencje badawcze; podkreśla rolę edukacji opartej na badaniach oraz rolę badań pedagogicznych jako środka stymulującego skoncentrowane na uczniu podejście do uczenia się i nauczania, zachęcającego do aktywnego uczenia się, wzmacniania rozwoju umiejętności i doskonalenia metod nauczania;

165.  wzywa państwa członkowskie do wprowadzenia zachęt w celu przyciągania i motywowania młodych ludzi i wykwalifikowanych nauczycieli do uczestnictwa i pracy w systemie edukacji;

166.  podkreśla potrzebę uznania statusu zawodowego pracowników placówek wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem;

167.  wzywa do wspierania nauczycieli prowadzących zajęcia wielojęzyczne, gdyż stanowią one ważny czynnik wpływający na umiędzynarodowienie edukacji;

168.  podkreśla rolę uczenia się międzykulturowego jako część kształcenia nauczycieli, aby podnieść kompetencje międzykulturowe nauczycieli w celu promowania kultury europejskiej i wspólnych wartości europejskich oraz europejskiego wymiaru nauczania; zauważa, że kompetencje międzykulturowe mają zasadnicze znaczenie dla pracy w coraz bardziej zróżnicowanych społeczeństwach oraz do wspierania internacjonalizacji na szczeblu szkół;

169.  jest świadom potrzeby stworzenia synergii między wiedzą nauczycieli a możliwościami technologicznymi uczniów w celu zmaksymalizowania wyników nauki;

170.  opowiada się za oferowaniem prowadzonych przez wyszkolonych mentorów staży szkoleniowych dla nauczycieli na wszystkich etapach kształcenia nauczycieli;

171.  zachęca nauczycieli i kadry kierownicze szkół do propagowania innowacji, odgrywania wiodącej roli w ich wdrażaniu w środowisku szkolnym oraz wspierania ich rozwoju;

172.  zachęca instytucje szkolnictwa wyższego do priorytetowego traktowania, wspierania oraz nagradzania poprawy i aktualizowania wiedzy pedagogicznej nauczycieli szkół wyższych i pracowników naukowych, w tym możliwości edukacyjnych, które zapewniają nowoczesne technologie jako środki wspierania wyników uczniów i efektywności nauczania;

173.  popiera rozwój nowych, innowacyjnych i ambitnych technik nauczania oraz standardów kształcenia, aby lepiej reagować na potrzeby studentów i instytucji szkolnictwa wyższego, a także stawić czoła wyzwaniom szybko zmieniającego się świata;

174.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie oraz Komisji.

(1)

Dz.U. C 183 z 14.6.2014, s. 30.

(2)

Dz.U. C 398 z 22.12.2012, s. 1.

(3)

Dz.U. C 172 z 27.5.2015, s. 17.

(4)

Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0360.

(5)

Dz.U. C 417 z 15.12.2015, s. 25.

(6)

Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 50.

(7)

Dz.U. C 346 z 21.9.2016, s. 2.

(8)

Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0018.

(9)

Dz.U. C 484 z 24.12.2016, s. 1.

(10)

Dz.U. C 398 z 22.12.2012, s. 1.

(11)

http://www.socialsummit17.se/wp-content/uploads/2017/11/Concluding-report-Gothenburg-summit.pdf

(12)

https://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/educ/122123.pdf

(13)

Dz.U. C 104 z 16.4.1984, s. 69.

(14)

Dz.U. C 135 z 26.5.2010, s. 12.

(15)

Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0303.

(16)

http://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/Gender_statistics

(17)

 http://www.cedefop.europa.eu/pl/publications-and-resources/publications/3072, https://www.eurofound.europa.eu/sites/default/files/ef_publication/field_ef_document/ef1502en_0.pdf

(18)

Komunikat Komisji z dnia 10 czerwca 2016 r. zatytułowany „Nowy europejski program na rzecz umiejętności – wspólne działania na rzecz wzmocnienia kapitału ludzkiego, zwiększania szans na zatrudnienie i konkurencyjności” (COM(2016)0381).


UZASADNIENIE

„Jeśli dziś uczymy tak, jak uczyliśmy wczoraj, pozbawiamy nasze dzieci jutra”.

John Devery

Żyjemy w dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości.

Rozwój technologiczny, procesy globalizacji niosą nowe wyzwania. Dotyczą one także systemów edukacji.

W cywilizacji informacyjnej zadaniem systemów edukacji jest nie tylko przekazywanie wiedzy i umiejętności jej używania, ale także nauczanie tworzenia wiedzy, która jest źródłem konkurencyjności i dobrobytu obywateli oraz kluczowym zasobem ekonomicznym.

Wartość współczesnego kapitału ludzkiego tworzą: potencjał intelektualny, umiejętność dostosowania się do zmian w otoczeniu, postawa proinnowacyjna oraz otwartość na ryzyko. Pracując nad modernizacją systemów edukacji sprawozdawczyni przyjęła trzy główne założenia aksjologiczne:

1.   Tradycyjne miejsce zdobywania wiedzy, czyli szkoła, jest dziś uzupełnione o wiele innych, dostępnych źródeł informacji. Nowoczesne technologie uwolniły edukację, stworzyły możliwości dla wielowymiarowych działań edukacyjnych, stworzyły PRZESTRZEŃ EDUKACYJNĄ. Istotnym wyzwaniem jest stworzenie szkoły jako najciekawszego miejsca tej przestrzeni.

2.   Rolą systemów edukacyjnych jest wykształcenie pełnowymiarowego CZŁOWIEKA, samorealizującego się zawodowo, społecznie, kulturowo i obywatelsko w różnorodnym, globalnym środowisku.

3.   Rozwój ludzkości wymaga nie tylko bezpieczeństwa, na które państwa są skłonne przeznaczyć nakłady i tworzyć pakty obronne. Warunkiem koniecznym pomyślnego rozwoju jest PAKT CYWILIZACYJNY oparty na sprzyjających integracji społecznej, wysokiej jakości i odpowiednio finansowych systemach edukacji.

Sprawozdawczyni przyjęła następującą strukturę sprawozdania.Po pierwsze podkreśliła

znaczenie edukacji jako kluczowego potencjału ekonomicznego i podstawowego czynnika rozwoju w społeczeństwie informacyjnym. Następnie przybliżyła zmieniającą się rzeczywistość edukacyjną i wskazała na związane z nią wyzwania dla poszczególnych etapów edukacji. Kolejno, podjęła tematykę nauczycieli będących głównym gwarantem skutecznej modernizacji systemów edukacji. Na zakończenie sprawozdawczyni przedstawiła szereg rekomendacji dla efektywnego opracowania i implementacji procesu reform edukacyjnych.

Stojące przed Europą wyzwania demograficzne i społeczne, wymogi rynku pracy, nowe technologie oraz osobiste preferencje i potrzeby edukacyjne determinują kierunki zmian w edukacji. Istotne jest, by systemy edukacji, uwzględniając powyższe czynniki, oferowały nie tylko wysokiej jakości wiedzę, ale również odpowiedni zasób kompetencji, w tym kluczową kompetencję XXI wieku, jaką jest umiejętność skutecznego uczenia się przez całe życie.

Edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna

Sprawozdawczyni podkreśla znaczenie edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej w ogólnym rozwoju dziecka, w kształtowaniu jego postaw proedukacyjnych i umiejętności uczenia się. W tym kontekście sprawozdawczyni zwraca szczególną uwagę na ułatwienie dostępu do wysokiej jakości edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej dla wszystkich i konieczność wsparcia zarówno w zakresie infrastruktury, jak i dofinansowania rodzin ze środowisk defaworyzowanych. Kluczowy jest także profesjonalizm i kompetencje osób pracujących z dziećmi, jak również uregulowanie ich statusu zawodowego. Sprawozdawczyni apeluje także o opracowanie europejskich ram dla edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej, gwarantujących holistyczny rozwój dziecka, jak również o monitorowanie jakości nauczania przedszkolnego i wczesnoszkolnego. Końcowym etapem edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej powinna być współpraca osób pracującymi z dzieckiem i ich przyszłymi nauczycielami, aby we właściwy sposób, uwzględniający uzdolnienia i preferencje dziecka, móc zaprojektować spersonalizowany proces edukacyjny, pozwalający na całościowy rozwój osobowościowy dziecka. Indywidualizacja procesu nauczania powiązana z jasno określonymi wynikami uczenia się i motywujące środowisko nauczania jest dla sprawozdawczyni kluczowym wyzwaniem i celem zmodernizowanej szkoły.

Szkoła

Szkoła z nauczycielem jako jedynym przekaźnikiem wiedzy, którą uczniowie muszą opanować, jest przeszłością. Sprawozdawczyni widzi współczesne szkoły jak centra krytycznego i twórczego myślenia. Wymaga to zmiany paradygmatu nauczania. Werbalny przekaz i mechaniczne zapamiętywanie musi zastąpić proces myślenia, rozumienia i dyskusji. Wymaga to wysokiej jakości programów nauczania, jak i szczególnej troski o opanowanie umiejętności podstawowych. Wymogiem globalnego świata są także umiejętności językowe.

Nowoczesne technologie i wynikające z nich możliwości znakomicie mogą ułatwić interakcje pomiędzy nauczycielem i uczniem, wyrównać deficyty edukacyjne wynikające z uwarunkowań środowiskowych uczniów i uczynić proces nauczania skutecznym i ciekawym.

Szkoła oprócz funkcji edukacyjnej powinna również pełnić wieloaspektową funkcję społeczną, sprzyjającą włączeniu, wyrównaniu szans edukacyjnych, umiejętności pracy zespołowej, realizacji projektów i zaangażowania obywatelskiego. Szkoła musi być również miejscem bezpiecznym dla ucznia i nauczyciela. Z tego względu sprawozdawczyni apeluje o opracowanie strategii przeciwdziałających przemocy rówieśniczej, agresji elektronicznej, dyskryminacji i wszelkiemu nękaniu.

Powyższe nie jest możliwe bez kompetentnego zarządzania, wsparcia dla nauczycieli i kadry kierowniczej szkół oraz zastosowania podejścia ogólnoszkolnego, w którym cała szkoła, wraz z zewnętrznymi zainteresowanymi podmiotami oraz społecznością lokalną, współpracują na rzecz jakości szkoły i skuteczności wszystkich jej funkcji.

Silne umiejscowienie lokalne szkoły prowadzi do decentralizacji i coraz większej autonomii szkół. Jest to zjawisko korzystne, pod warunkiem że szkoły mają zdolność do skutecznego planowania i zarządzania swoim rozwojem, jak również umiejętność rozliczania się z efektów pracy wobec rodziców, społeczności lokalnej i władz edukacyjnych.

Szkolnictwo wyższe

Szkolnictwo wyższe pełni kluczową rolę w rozwoju potencjału i konkurencyjności europejskiej gospodarki. Poziom wykształcenia, społeczna przedsiębiorczość i proinnowacyjne postawy są gwarantem realizacji europejskiego projektu.

W tym kontekście, sprawozdawczyni podkreśla konieczność wzmocnienia tzw. trójkąta wiedzy i poprawę powiązań pomiędzy badaniami a nauczeniem. Podkreśla również, że systemy szkolnictwa wyższego muszą być zdecydowanie bardziej elastyczne i otwarte, ułatwiające przechodzenie na rożne poziomy edukacji, umożliwiające uznawanie kształcenia nieformalnego, pozaformalnego, oraz stosujące różnorodne formy realizacji programu nauczania, z wykorzystaniem nowych technologii, umożliwiających koncentrowanie się na studencie oraz umożliwiające realizację programów interdyscyplinarnych.

Dla rozwinięcia kompetencji przekrojowych, społecznych i obywatelskich istotne jest włączenie praktyk, zaliczanych w formie punktów ECTS do programów studiów wyższych, kształcenie dualne oraz uwzględnienie problemów i potrzeb lokalnych poprzez włączenie ich w programy dydaktyczne i projekty badawcze, wzmacniając tym samym rozwój inteligentnych specjalizacji.

Sprawozdawczyni jest zdania, że wymiana dobrych praktyk oraz wszechstronna współpraca, realizowana poprzez zwiększoną mobilność studentów i pracowników, poprawa procesu uznawalności dyplomów, a także międzynarodowy wymiar programów nauczania i badań powinny stanowić istotny element europejskich instytucji szkolnictwa wyższego.

Nauczyciel jako gwarant jakości nauczania

Kluczowym elementem wszelkich zmian w systemach edukacji są nauczyciele, ich umiejętności i zaangażowanie. Sprawozdawczyni podkreśla konieczność pozyskania do zawodu silnie zmotywowanych kandydatów, posiadających predyspozycje do nauczania. Zdaniem sprawozdawczyni konieczna jest zmiana zarówno programów, jak i metod nauczania na kierunkach kształcących nauczycieli. Dobra wiedza akademicka jest warunkiem koniecznym w pracy nauczyciela, ale warunkiem dostatecznym jest jego umiejętność pracy z dziećmi i młodzieżą.

W tym kontekście sprawozdawczyni podkreśla ogromne znaczenie dużego modułu praktyki odbywanej w trakcie studiów pedagogicznych, jak również konieczność wyposażenia nauczycieli w wysokie kompetencje cyfrowe, które pozwolą uzyskać pożądaną synergię między wiedzą i kompetencjami nauczyciela, a umiejętnościami ucznia.

Podkreśla także konieczność poprawy statusu nauczyciela, warunków jego pracy, perspektyw zawodowych oraz wynagrodzenia, a także konieczność inwestowania w ciągły rozwój zawodowy nauczycieli oraz konieczność zwiększenia ich uczestnictwa w międzynarodowej wymianie.

W kontekście powyższych rozważań sprawozdawczyni wspiera koncepcję Komisji Europejskiej utworzenia Europejskiego Obszaru Edukacji. Podkreśla jednak, że musi on być spójny z dotychczasowymi osiągnięciami Europejskiego Obszary Szkolnictwa Wyższego oraz Europejskiego Obszaru Badań i Innowacji. Uważa także, że powinien on otrzymać silne polityczne wsparcie państw członkowskich, których zbiorowy wysiłek da nowy impuls rozwojowi edukacji, przy jednoczesnym poszanowaniu zasady pomocniczości, wolności edukacyjnej i instytucjonalnej autonomii.

Sprawozdawczyni zachęca także państwa członkowskie i władze regionalne do zwiększenia nakładów na edukację, z wykorzystaniem europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych oraz do wspierania nauczycieli i kadry zarządzającej, zarówno w zakresie nowoczesnych technologii, jak i opracowania metod nauczania ukierunkowanych na ucznia, zapewniających jednocześnie wysoką jakość edukacji, mierzoną zasobem wiedzy i umiejętności oraz kreatywnością i zdolnością uczenia się przez całe życie.

Sprawozdawczyni w trakcie prac nad raportem kontaktował się z wieloma zainteresowanymi stronami reprezentującymi: instytucje unijne, różne poziomy edukacji oraz stowarzyszenia zajmujące się edukacją. Sprawozdawczyni zorganizowała także seminarium nt. modernizacji edukacji z udziałem m.in. Komisarza Tibora Navracsicsa, Przewodniczącej Komisji Kultury i Edukacji, Petry Kammerevert, Posłów do Parlamentu Europejskiego, przedstawicieli Komisji Europejskiej, Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, Komitetu Regionów oraz przedstawicieli nauki i licznych organizacji i stowarzyszeń(1).

(1)

Paneliści seminarium: Dr. Jan Peeters, Centre for Innovation in the Early Years; Larissa Nenning, Biuro Organizacyjne European School Student Unions; Dr Thomas Ekman Jørgensen, Europejskie Stowarzyszenie Uniwersytetów; Sarika Vij, Guild of European Research-Intensive Universities; Asa Morberg, Association for Teacher Education in Europe; Eduardo Nadal, European Trade Union Committee for Education; Brikena Xhomaqi, Lifelong Learning Platform; Horst Dreimann, European Association of Institutes for Vocational Training.

Uczestniczące organizacje m.in.: Democracy and Human Rights Education in Europe, AEGEE / European Students’ Forum, International Organization for the Development of Freedom of Education, Erasmus Student Network, European University Foundation, World Scout Bureau - European Regional Office, European Association of Service Providers for Persons with Disabilities, European Youth Forum, European Association for Quality Assurance in Higher Education, ThinkYoung, European Association of Regions and Local Authorities for Lifelong Learning, European Association of Institutions in Higher Education, The European Council for Steiner Waldorf Education Georg Jürgens, European Council of National Associations of Independent Schools, Youth for Exchange and Understanding, German Academic Exchange Service, European Educational Exchanges - Youth for Understanding, European Federation for Intercultural Learning, Association for Teacher Education in Europe, ADS Insight Sprl. Otrzymane pisemne stanowiska: European Parents’ Association, European Students’ Union, International Certificate Conference Languages.


OPINIA Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych (11.4.2018)

dla Komisji Kultury i Edukacji

w sprawie modernizacji kształcenia w Unii Europejskiej

(2017/2224(INI))

Sprawozdawczyni komisji opiniodawczej (*): Agnieszka Kozłowska-Rajewicz

(*) Zaangażowana komisja – art. 54 Regulaminu

WSKAZÓWKI

Komisja Zatrudnienia i Spraw Socjalnych zwraca się do Komisji Kultury i Edukacji, jako komisji przedmiotowo właściwej, o uwzględnienie w końcowym tekście projektu rezolucji następujących wskazówek:

1.  odnotowuje, że państwa członkowskie UE ponoszą odpowiedzialność za własne systemy kształcenia i szkoleń, a UE pomaga im w ustalaniu wspólnych celów i wymianie dobrych praktyk;

2.  przypomina, że kształcenie pogłębiające krytyczne, analityczne i niezależne myślenie oraz koncentrujące się na aspektach kulturalnych i społecznych, a także na potrzebach rynku pracy, ma zasadnicze znaczenie dla odpowiedzialnego obywatelstwa opartego na kulturze wzajemnego szacunku i podstawowych wartościach i stanowi jedno z podstawowych praw człowieka;

3.  przypomina ponadto, że zgodnie z pierwszą zasadą europejskiego filaru praw socjalnych każda osoba ma prawo do kształcenia integracyjnego dobrej jakości, szkoleń i uczenia się przez całe życie w celu nabywania i rozwijania umiejętności, które pozwolą jej w pełni uczestniczyć w życiu społeczeństwa i skutecznie radzić sobie ze zmianami na rynku pracy;

4.  ponadto w sytuacji pogłębiających się od ostatniej dekady podziałów społeczno-gospodarczych w Unii zauważa, że wysokiej jakości kształcenie na wszystkich poziomach pozwala zmniejszać nierówności, w tym nierówności społeczno-ekonomiczne między pokoleniami, a także stereotypy i nierówności związane z płcią, oraz odgrywa ważną rolę we wzmacnianiu awansu społecznego i konwergencji społecznej;

5.  podkreśla, że kwalifikacje nauczycieli i ich autonomia w realizacji programów kształcenia oraz wyborze metod nauczania stanowią warunek konieczny dla zapewnienia wysokiej jakości kształcenia, będącego dla uczniów najlepszą gwarancją wejścia na rynek pracy i osiągnięcia na nim sukcesu;

6.  w związku z powyższym z naciskiem wskazuje, że dostęp do wysokiej jakości kształcenia należy zagwarantować wszystkim dzieciom i studentom w UE, w tym osobom niepełnosprawnym, bez względu na status społeczno-gospodarczy, geograficzny i kulturowy rodziców; wzywa zatem państwa członkowskie do inwestowania w wysokiej jakości systemy kształcenia i szkolenia;

7.  uważa, że ukończenie szkoły średniej powinno być bezpłatne i obowiązkowe, oraz apeluje do państw członkowskich o zintensyfikowanie wysiłków na rzecz zapewnienia osobom, które przerwały naukę w szkole podstawowej lub średniej, szansy ponownego podjęcia i ukończenia nauki;

8.  podkreśla konieczność zachowania położonych w pobliżu miejsca zamieszkania szkół i instytucji edukacyjnych we wszystkich regionach UE jako niezbędnej podstawy dobrej edukacji i równości szans przy harmonizacji warunków życia i pracy w Europie;

9.  zauważa, że w wyniku zmian zachodzących w erze postindustrialnej w zakresie zaawansowanego charakteru gospodarki UE, jak również cyfryzacji, automatyzacji i robotyzacji rynku pracy w UE wzrósł popyt na wysoki poziom kwalifikacji i umiejętności (np. wynikiem dynamicznych zmian w sektorach związanych z ICT będzie 756 000 nieobsadzonych stanowisk dla specjalistów w dziedzinie ICT w całej gospodarce UE do 2020 r.), a spadł popyt na niski poziom kwalifikacji i umiejętności(1); wzywa Komisję do dokonania dogłębnej oceny obecnego i przyszłego wpływu cyfryzacji, automatyzacji i robotyzacji na liczbę i rodzaje miejsc pracy;

10.  odnotowuje, że kwalifikacje siły roboczej często nie odpowiadają potrzebom rynku pracy, a w związku z tym pomimo dużego popytu na rynku pracy na wysoki poziom umiejętności oraz odpowiedzi systemu kształcenia na ten fakt w postaci znacznego rozwoju instytucji szkolnictwa wyższego(2) około 20 % Europejczyków, w tym 1 % absolwentów uczelni wyższych, nie posiada umiejętności podstawowych, takich jak umiejętność czytania i pisania2, (3); przypomina ponadto, że 44 % Europejczyków nie posiada podstawowych umiejętności cyfrowych2, 3, co prowadzi do pojawienia się poważnych barier w ich wchodzeniu na zaawansowany technologicznie rynek pracy, a także w ich aktywności obywatelskiej i aktywnym uczestnictwie w życiu społecznym;

11.  zauważa, że państwa członkowskie powinny zagwarantować, żeby żaden uczeń nie opuszczał szkoły nie nabywszy umiejętności podstawowych, w tym podstawowych umiejętności cyfrowych; podkreśla, że większość miejsc pracy wymaga obecnie większych umiejętności czytania i pisania, rozumowania matematycznego, umiejętności cyfrowych i innych kluczowych umiejętności oraz że nowoczesne systemy kształcenia powinny zatem połączyć wszystkie osiem kluczowych kompetencji przedstawionych we wniosku Komisji dotyczącym zalecenia Rady w sprawie kluczowych kompetencji w uczeniu się przez całe życie, które obejmują również wiedzę i postawy; z zadowoleniem przyjmuje fakt, że we wniosku umiejętności cyfrowe określane są również jako umiejętności podstawowe;

12.  w związku z tym podkreśla znaczenie wykorzystywania w jak największym stopniu cyfryzacji we wszystkich formach kształcenia; wzywa zatem państwa członkowskie i regiony do wspierania edukacji cyfrowej i objętej cyfryzacją we wszystkich rodzajach szkół;

13.  wzywa państwa członkowskie w szczególności do poprawy umiejętności cyfrowych wśród obywateli poprzez odpowiednie kształcenie już na wczesnym etapie, w ramach którego rozwijane są umiejętności językowe, logiczne myślenie i umiejętności matematyczne, jak również myślenie symboliczne, w oparciu o kodowanie, programowanie i powiązane działania, które są ważne z perspektywy miejsc pracy w sektorach zaawansowanych technologii, oraz, bardziej ogólnie, o cyfrowy rynek pracy; zauważa, że umiejętności te mają charakter uniwersalny i mogą okazać się użyteczne w wielu innych sektorach, jak też w życiu codziennym; w związku z tym z zadowoleniem przyjmuje takie inicjatywy Komisji jak Tydzień kodowania i koalicja na rzecz umiejętności cyfrowych i zatrudnienia, i wzywa państwa członkowskie do opracowania kompleksowych strategii krajowych w zakresie umiejętności cyfrowych, które mogłyby zapewnić nauczycielom i osobom uczącym się pomoc i wsparcie w nabywaniu umiejętności cyfrowych;

14.  wzywa państwa członkowskie do zadbania o to, by opanowanie umiejętności podstawowych było warunkiem ukończenia każdej szkoły, zarówno na poziomie podstawowym, jak i uniwersyteckim, w tym także w ośrodkach kształcenia dla dorosłych, oraz apeluje do państw członkowskich o nadanie priorytetu podnoszeniu umiejętności zawodowych osób dorosłych o niskich umiejętnościach podstawowych; w związku z tym z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę dotyczącą ścieżek poprawy umiejętności, która odgrywa znaczącą rolę w nowym europejskim programie na rzecz umiejętności;

15.  uważa za kluczowe, by kształcenie nauczycieli obejmowało nabywanie umiejętności cyfrowych, zarówno na poziomie uniwersyteckim, jak i szkolenia zawodowego przez cały okres kariery nauczycieli;

16.  podkreśla, że podstawowe umiejętności cyfrowe rozwijane przez systemy kształcenia powinny obejmować nauczanie w zakresie racjonalnego użytkowania sprzętu elektronicznego w celu zapobiegania nadużywaniu komputerów, internetu lub telefonów komórkowych oraz w celu ochrony dzieci przed uzależnieniami behawioralnymi od gier komputerowych i mediów społecznościowych;

17.  podkreśla znaczenie doradztwa zawodowego przez całe życie w celu zapewnienia udziału w odpowiednich, elastycznych i wysokiej jakości szkoleniach i ścieżkach kariery; zaznacza potrzebę promowania możliwości praktyk i szkoleń poprzez inicjatywy uświadamiania wśród uczniów, rodziców, dorosłych słuchaczy, placówek edukacyjnych, pracodawców oraz publicznych służb zatrudnienia;

18.  przypomina o znaczeniu uczenia się przez całe życie poprzez podnoszenie i zmianę kwalifikacji, stwarzanie nowych możliwości aktywnej integracji oraz rozwijanie umiejętności i kwalifikacji, w szczególności w przypadku osób o niskich kwalifikacjach, długotrwale bezrobotnych, osób o specjalnych potrzebach, starszych pokoleń i migrantów; podkreśla potrzebę dążenia do indywidualnego podejścia do rozwoju kariery oraz kształcenia i szkolenia przez całe życie; zachęca Komisję do wspierania państw członkowskich w opracowywaniu programów szkoleń i kształcenia ułatwiających aktywne włączenie i ponowną integrację osób dorosłych powracających na rynek pracy;

19.  apeluje do państw członkowskich o aktywne promowanie i rozpowszechnianie informacji o możliwościach doskonalenia umiejętności dostępnych dla osób o niskich kwalifikacjach, w tym o dostępie do doradztwa i poradnictwa zawodowego; podkreśla, że te informacje muszą być łatwo dostępne i przyjazne dla użytkownika;

20.  wskazuje, że pomimo 2 mln wolnych miejsc pracy w UE ponad 30 % wykwalifikowanych ludzi młodych posiadających dyplomy zajmuje stanowiska, które nie odpowiadają ich umiejętnościom lub aspiracjom, a 40 % europejskich pracodawców ma trudności ze znalezieniem osób o wymaganych kwalifikacjach(4);

21.  zauważa, że niedopasowanie umiejętności może wynikać nie tylko z nieodpowiednich kwalifikacji, ale także z niedostatecznych lub nadmiernych kwalifikacji;

22.  podkreśla, że niedopasowanie i niedobory umiejętności na rynku pracy są istotnymi czynnikami bezrobocia i nieobsadzonych miejsc pracy(5); uważa, że te niepokojące zjawiska należy zwalczać między innymi:

– sprawiając, by systemy kształcenia ściślej współpracowały z przedsiębiorcami i partnerami społecznymi, takimi jak organizacje pracodawców i związki zawodowe, na przykład poprzez zapraszanie specjalistów i praktyków w celu brania czynnego udziału w tworzeniu praktyk zawodowych i staży o rzeczywistej wartości edukacyjnej;

– poprawiając mobilność między regionami transgranicznymi, co obejmuje wymianę wiedzy specjalistycznej na najwyższym szczeblu politycznym; oraz

– koncentrując się na całościowym rozwoju uczniów, nie tylko na ich umiejętności przystosowania zawodowego, lecz także na umiejętnościach społecznych i obywatelskich; w związku z tym zachęca państwa członkowskie, by w większym stopniu skupiły się na umiejętnościach przekrojowych i miękkich, umiejętnościach międzykulturowych, krytycznym i kreatywnym sposobie myślenia, umiejętności rozwiązywania problemów i przedsiębiorczości, bowiem są to umiejętności, które są wymagane na rynku pracy;

23.  zauważa, że różne miejsca pracy mogą wymagać tych samych umiejętności i polegać na wykonywaniu tych samych zadań; z tego względu jest zdania, że systemy kształcenia należy ukierunkować na umiejętności i zadania, by umożliwić sprawne przechodzenie z jednej pracy do drugiej; podkreśla, że w związku z przemianami społecznymi i ewoluującym rynkiem pracy systemy kształcenia powinny skoncentrować się na wyposażaniu uczniów w odpowiedni zestaw umiejętności, kompetencji i wiedzę, aby pomóc im stać się aktywnymi obywatelami Europy oraz odnieść sukces na rynku pracy; zaznacza, że rozwijanie i konsolidowanie umiejętności to proces ciągły, który odbywa się na wszystkich poziomach kształcenia do momentu wejścia na rynek pracy; uważa, że umiejętności i kompetencje powinny być wykorzystywane zarówno w procesie kształcenia, jak i w uznawaniu wykształcenia i kwalifikacji za pośrednictwem systemu mikroreferencji – krótkich kursów zawodowych;

24.  w związku z tym z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji w sprawie nowego europejskiego programu na rzecz umiejętności(6), w którym zaproponowano rozwiązanie problemów niedopasowania i niedoborów umiejętności oraz wypracowanie odpowiedniego systemu uznawania umiejętności; przypomina o znaczeniu 10 działań uruchomionych w ramach tego programu, zapewniających obywatelom UE właściwe szkolenia i wspierających nabywanie przez nich umiejętności; uważa, że zrozumienie tendencji i modeli zapotrzebowania na umiejętności i miejsca pracy umożliwia ludziom dokonywanie lepszych wyborów w zakresie kariery zawodowej, znalezienie wysokiej jakości miejsc pracy i poprawę ich szans życiowych; wzywa w związku z tym do dalszego prognozowania potrzeb w zakresie umiejętności;

25.  ponadto zauważa, że prognozy Europejskiego Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego (Cedefop) wskazują na podobną tendencję wzrostową zarówno jeśli chodzi o podaż, jak i popyt na umiejętności aż do 2025 r., oraz że popyt na rynku pracy na wysoki poziom umiejętności przewyższa ofertę systemu kształcenia; przypomina w szczególności, że przewiduje się, że niedobór pracowników w sektorach związanych z naukami przyrodniczymi, technologią, informatyką i matematyką (STEM) w UE wyniesie ponad 200 000 do 2020 r.; wzywa do usprawnienia współpracy z partnerami społecznymi w celu uwzględnienia potrzeb rynku pracy oraz apeluje o dalsze prognozowanie umiejętności potrzebnych do rozwijania rynku pracy; przychylnie przyjmuje fakt, że użytkownicy przyszłej platformy Europass otrzymają informacje na temat umiejętności, które mają pomóc im w podejmowaniu decyzji dotyczących uczenia się i kariery zawodowej;

26.  zauważa, że w sektorach związanych z energią odnawialną powstaje znaczna liczba nowych miejsc pracy oraz że w programach szkolnych należy odpowiednio uwzględnić sektory i zawody ekologiczne;

27.  podkreśla, że dużą liczbę młodzieży NEET – prawie 6,3 mln młodych ludzi w wieku 15 – 24 lat nie pracuje, nie kształci się ani nie szkoli – można zmniejszyć, zapobiegając przedwczesnemu kończeniu nauki, jak również sprawiając, by szkoły zyskały bardziej praktyczny charakter i były bardziej związane ze swoim lokalnym środowiskiem poprzez utrzymywanie kontaktów z lokalnymi przedsiębiorstwami, władzami lokalnymi, instytucjami społecznymi i organizacjami pozarządowymi; jest zdania, że przedwczesne kończenie nauki, które jest jednym z powodów, dla których młodzi ludzie stają się młodzieżą NEET, można by zwalczać poprzez walkę z ubóstwem i wykluczeniem społecznym; uważa, że ważne jest również wspieranie osób uczących się w znajdowaniu własnych metod uczenia się, w tym kursów internetowych i kształcenia mieszanego; z zadowoleniem przyjmuje wdrażanie odpowiednich i interesujących programów nauczania oraz stworzenie silnego, dobrze rozwiniętego systemu poradni zawodowych zapewniającego wszystkim uczniom wysokiej jakości usługi doradztwa i orientacji;

28.  zwraca uwagę na potrzebę podniesienia poziomu umiejętności i kwalifikacji migrantów i uchodźców; podkreśla, że działania, zarówno na szczeblu UE, jak i szczeblu krajowym, są niezbędne do skutecznej integracji na rynku pracy, jak również do reform rynku pracy, aby wykorzystać istniejące umiejętności, wiedzę i kwalifikacje; przypomina o potrzebie doskonalenia systemów uznawania i walidacji umiejętności i kwalifikacji, w tym systemów uzyskanych poza UE;

29.  z dużym zadowoleniem przyjmuje fakt, że w ramach modernizacji kształcenia szkolnego w UE Komisja odnosi się w szczególności do znaczenia promowania edukacji włączającej poprzez wymianę najlepszych praktyk w zakresie integracji uczniów ze środowisk migracyjnych oraz przekazywanie wspólnych wartości;

30.  zaznacza ponadto, że należy dalej zachęcać do przekwalifikowywania oraz stosowania innych środków kształcenia i szkolenia zawodowego dla uchodźców i migrantów;

31.  zwraca uwagę na szczególną sytuację edukacyjną dzieci i młodzieży, których rodzice podróżują po Europie w celach zawodowych, i wzywa Komisję do przeprowadzenia analizy, której celem będzie zbadanie ich szczególnej sytuacji pod względem wyzwań, z jakimi te dzieci i młodzież borykają się w obszarze edukacji przedszkolnej i szkolnej;

32.  uważa, że szkoły powinny wspierać i zapewniać dostęp do edukacji włączającej wszystkim osobom uczącym się, zwłaszcza osobom niepełnosprawnym; podkreśla konieczność objęcia edukacją dzieci/uczniów niepełnosprawnych, aby mogli oni prowadzić samodzielne życie i w pełni zintegrować się ze społeczeństwem jako jego aktywni członkowie wnoszący w nie rzeczywisty wkład; dostrzega fakt, że w wyniku obecnego rozwoju technologicznego uczniowie niepełnosprawni mają łatwiejszy dostęp do edukacji dzięki metodom uczenia się formalnego i pozaformalnego; wzywa państwa członkowskie, by ułatwiały dostęp do głównego nurtu edukacji włączającej na wysokim poziomie, z uwzględnieniem potrzeb wszystkich uczniów z różnymi rodzajami niepełnosprawności, co oznacza, na przykład zapewnienie dwujęzycznego kształcenia włączającego dla dzieci niesłyszących, wynikającego z ich szczególnych potrzeb językowych; wzywa państwa członkowskie do monitorowania szkół pod kątem polityki nieodrzucania uczniów;

33.  zauważa, że tempo zmian na rynku pracy, różnorodność systemów kształcenia, coraz większa mobilność pracowników i wzrost poziomu migracji wymagają od pracodawców i placówek edukacyjnych uznawania kwalifikacji, umiejętności i kompetencji, w tym tych nabytych w ramach uczenia się pozaformalnego i nieformalnego(7), zgodnie z systemem porównywalnej oceny, a także z wykorzystaniem najlepszych praktyk państw członkowskich, które wprowadziły już tego rodzaju narzędzia; w związku z tym podkreśla znaczenie działań politycznych skierowanych do grup dotkniętych wykluczeniem i szczególnie podatnych na zagrożenia na rynku pracy;

34.  przypomina, że zgodnie z zaleceniem Rady z 2012 r. w sprawie walidacji uczenia się pozaformalnego i nieformalnego(8) państwa członkowskie mają wprowadzić, nie później niż w 2018 r., systemy walidacji uczenia się pozaformalnego i nieformalnego;

35.  przypomina o znaczeniu poprawy lub wprowadzenia procedur uznawania kształcenia formalnego i pozaformalnego(9), z wykorzystaniem najlepszych praktyk państw członkowskich, które wprowadziły już tego rodzaju narzędzia;

36.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do kontynuowania wysiłków na rzecz umożliwienia uznawania i walidacji uczenia się pozaformalnego i nieformalnego i wzywa państwa członkowskie do uznania znaczenia i przydatności mikrodanych; z zadowoleniem przyjmuje opracowanie masowych otwartych kursów internetowych (MOOC), które mogą poszerzyć dostęp do kształcenia grupom najmniej uprzywilejowanym lub grupom, którym warunki życia uniemożliwiają udział w nauczaniu bezpośrednim, a tym samym zwiększyć ich szanse na lepsze zatrudnienie i życie, i umożliwić w ten sposób przeciwdziałanie bezrobociu, zwłaszcza wśród młodzieży;

37.  wzywa państwa członkowskie do umiędzynarodowienia systemów kształcenia i rozwijania programów mobilności studentów, by lepiej ich przygotować do udziału w unijnym rynku pracy, na którym pierwszą barierą w mobilności jest brak umiejętności w zakresie znajomości języków obcych i obcych kultur; zaznacza, że programy mobilności studentów przyczyniły się do integracji europejskiej i mają pozytywny wpływ na zatrudnienie osób młodych; w związku z tym wzywa do zwrócenia szczególnej uwagi na transgraniczny aspekt kształcenia, na przykład poprzez promowanie uczenia się i nauczania języków państw sąsiednich, oraz w szczególności do wprowadzenia nowych priorytetów akademickich w tym obszarze, zarówno w ramach ścieżek kształcenia akademickiego, jak i zawodowego; uznaje za istotne zapewnienie, by te działania dotyczyły wszystkich rodzajów szkół i wszystkich poziomów kształcenia, z myślą o udostępnieniu unijnego rynku pracy nie tylko absolwentom uniwersytetów, lecz także absolwentom systemu kształcenia i szkolenia zawodowego (VET);

38.  wzywa Komisję do przedstawienia wniosku dotyczącego zapewnienia wzajemnego uznawania przez państwa członkowskie programów w zakresie mobilności, takich jak Erasmus +, oraz zapewnienia trwałych większych inwestycji w ramach programu Erasmus +, a także wsparcia finansowego i wsparcia indywidualnego; przyjmuje do wiadomości fakt, w 2016 r. wsparcie w ramach programu Erasmus+ otrzymało 725 000 Europejczyków za pośrednictwem dotacji przeznaczonych na mobilność i umożliwiających studia, szkolenia, nauczanie, pracę lub wolontariat za granicą, i że cel wsparcia 3,7 % ludzi młodych w UE w ramach programu Erasmus+ może zostać osiągnięty w okresie 2014–2020 zgodnie z planem;

39.  proponuje, by Komisja utrzymała kształcenie i szkolenia w zakresie przedsiębiorczości jako jeden z priorytetów przyszłego programu Erasmus+ w następnym okresie finansowania (po 2020 r.) we wszystkich swoich działaniach, w tym także w odniesieniu do mobilności;

40.  w związku z rosnącym popytem na wysoki poziom kompetencji i umiejętności ubolewa nad tym, że z upływem czasu znaczny rozwój szkolnictwa wyższego prowadzi do inflacji dyplomów, a jednocześnie rośnie niedobór umiejętności i kwalifikacji zawodowych, który skutkuje niezrównoważeniem na rynku pracy;

41.  apeluje w związku z tym o rozwijanie kompetencji bardziej zorientowanych na rynek pracy oraz o znaczne zwiększenie udziału kształcenia nastawionego na praktykę; apeluje do państw członkowskich w szczególności o rozwijanie kształcenia i szkolenia zawodowego w zakresie szkolnictwa wyższego, aby umożliwić studentom zdobywanie wysokich kwalifikacji związanych z praktycznymi umiejętnościami i szkoleniami; zwraca uwagę, w tym kontekście, na znaczenie elastycznego toku przechodzenia między różnymi systemami kształcenia;

42.  zauważa, że niezależnie od rosnącej liczby studentów odsetek absolwentów o wysokich kwalifikacjach jest zróżnicowany w poszczególnych państwach członkowskich, a odsetek absolwentów o bardzo niskich kwalifikacjach wynosi od 10 % do ponad 50 %; nalega, aby kryteria oceny w polityce dotyczącej szkolnictwa wyższego zawierały również kryteria jakościowe, na przykład punkt odniesienia dla państw członkowskich dotyczący zwiększenia liczby studentów(10) powinien koncentrować się nie tylko na liczbie dyplomów, ale również na rzeczywistym poziomie umiejętności;

43.  apeluje do Komisji i państw członkowskich o promowanie odnowionego planu UE dla szkolnictwa wyższego wśród instytucji szkolnictwa wyższego, władz regionalnych i lokalnych oraz pracodawców, z myślą o zaspokojeniu potrzeb tych instytucji i studentów oraz sprostaniu stojącym przed nimi wyzwaniom, poprzez tworzenie powiązań między podmiotami lokalnymi i regionalnymi, docieranie do społeczności lokalnych, wspieranie lokalnych i regionalnych innowacji i rozwoju, tworzenie włączających i połączonych systemów szkolnictwa wyższego, zacieśnianie współpracy ze środowiskiem pracy oraz zaspokajanie regionalnych potrzeb w zakresie umiejętności;

44.  ponadto zwraca uwagę na niedobór sprzyjającego włączeniu, wysokiej jakości doradztwa zawodowego w państwach członkowskich i uważa, że tylko atrakcyjne, cieszące się dużym zainteresowaniem programy kształcenia i szkolenia zawodowego opracowywane w oparciu o informacje od partnerów społecznych i przy ich współpracy mogą ułatwiać wybór tych programów przez studentów;

45.  podkreśla w związku z tym potrzebę poprawy jakości doradztwa zawodowego w szkołach, i zwraca uwagę, że oferowanie doradztwa edukacyjnego i wsparcia dostosowanego do indywidualnych potrzeb na wszystkich poziomach kształcenia i szkolenia może poprawić dostęp do rynku pracy;

46.  apeluje do Komisji i państw członkowskich o promowanie konkretnych możliwości zatrudnienia powiązanych z kształceniem i szkoleniem zawodowym i adekwatnością kształcenia i szkolenia zawodowego na rynku pracy;

47.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do zwiększenia widoczności kształcenia i szkolenia zawodowego w ramach upowszechniania platform, takich jak portal EURES, zapewnienia powszechnej dostępności takiego kształcenia i szkolenia, przy zachowaniu równowagi płci i w sposób niedyskryminujący, do zagwarantowania ich dostatecznego finansowania oraz podniesienia ich jakości i atrakcyjności, a także promowania we wszystkich formach na każdym poziomie kształcenia i w każdej jego formie – w tym na uczelniach wyższych – dualnego systemu kształcenia oraz uczenia się poprzez praktykę w miejscu pracy i uczenia się w prawdziwym środowisku, tak by zagwarantować silniejsze powiązania między kształceniem a rynkami pracy oraz zapewnić elastyczny tok przechodzenia między różnymi typami kształcenia; podkreśla w tym kontekście konieczność nowoczesnego wyposażenia technicznego placówek edukacyjnych w odpowiednią infrastrukturę cyfrową; apeluje o wspieranie rozwoju i umacniania strategii dotyczącej przygotowania zawodowego i przedsiębiorczości wśród młodzieży, by usprawnić ich wejście na rynek pracy;

48.  uważa, że zasadnicze znaczenie dla zapewnienia wysokiej jakości miejsc praktyk lub staży ma zawieranie umów określających role i obowiązki wszystkich stron oraz doprecyzowujących czas trwania, cele dydaktyczne i zadania odpowiadające jasno określonym umiejętnościom, które mają być rozwijane, status zatrudnienia, odpowiednie wynagrodzenie, w tym za nadgodziny, programy ochrony socjalnej i zabezpieczenia społecznego na mocy obowiązującego prawa krajowego, obowiązujących układów zbiorowych lub obydwu rodzajów przepisów;

49.  podkreśla potrzebę oferowania właściwych treści nauczania i szkoleń oraz godziwych warunków pracy w trakcie staży i praktyk, by zapewnić ich istotną rolę w przejściu między etapem kształcenia a życiem zawodowym; zaznacza, że staże i praktyki nie powinny nigdy zastępować miejsc pracy, a stażyści lub praktykanci nie powinni być uznawani za źródło taniej czy nawet niepłatnej siły roboczej;

50.  przypomina, że obecnie doskonałość w zakresie kształcenia i szkolenia wymaga prawdziwej integracji między szkołą a pracą, i podkreśla, że integracja ta zwiększa zarówno jakość umiejętności rozumowania matematycznego oraz czytania i pisania nabywanych przez dzieci, jak i umiejętności zawodowych, które muszą uzyskać; w związku z tym z zadowoleniem przyjmuje dualne systemy kształcenia oraz kształcenie w prawdziwym środowisku, stanowiące innowacyjne podejście, w ramach którego szkoły prowadzą rzeczywiste przedsiębiorstwa oferujące rzeczywiste produkty lub usługi oraz uczestniczą w rynku pracy;

51.  uważa, że informacje dotyczące monitorowania losów absolwentów oraz gromadzenie dokładnych i istotnych danych (nie tylko na szczeblu krajowym, ale również na poziomie UE) są niezbędne do zapewnienia jakości i rozwoju kształcenia wysokiej jakości opierającego się na treściach i odpowiadającego potrzebom rynku pracy oraz dla reformowania systemów kształcenia z myślą o zapewnieniu większej elastyczności i integracyjnego charakteru;

52.  jest pewny, że system śledzenia karier monitorujący współczynniki zatrudnienia absolwentów oraz inne wskaźniki dotyczące karier należy także wykorzystywać do oceny programów nauczania szkół oraz organizacji nauczycielskich, nie tylko w celu zwiększenia szans absolwentów na rynku pracy, ale również by wzmocnić ich pozycję i wpływ na budowę gospodarki i tworzenie miejsc pracy;

53.  apeluje o gromadzenie danych z podziałem według płci na temat absolwentów szkolnictwa wyższego i systemu kształcenia i szkolenia zawodowego w celu lepszego potencjalnego wykorzystania tych danych w kontekście zatrudniania absolwentów i oceny jakości kształcenia z punktu widzenia płci;

54.  zaznacza, że zwiększone inwestycje w systemy kształcenia i szkoleń, jak również modernizacja i modyfikacja tych systemów, stanowią kluczowy warunek postępu społeczno-gospodarczego; z tego względu podkreśla znaczenie zapewnienia, by w nowym okresie programowania wieloletnich ram finansowych na lata 2020–2026 nadano priorytet inwestycjom społecznym, zwłaszcza w obszarze ogólnodostępnego kształcenia i szkoleń;

55.  apeluje do Komisji o zintensyfikowanie wysiłków za pośrednictwem EFS i europejskiego semestru na rzecz wspierania kompleksowej polityki publicznej w państwach członkowskich, skoncentrowanej na łatwiejszym przechodzeniu z etapu kształcenia i (długotrwałego) bezrobocia do etapu zatrudnienia, a w szczególności pełnego wdrożenia na szczeblu krajowym środków określonych w zaleceniu Rady w sprawie integracji osób długotrwale bezrobotnych na rynku pracy;

56.  ponownie podkreśla znaczenie monitorowania oceny działania i skutków programów UE ukierunkowanych na zatrudnienie młodzieży; odnotowuje znaczenie skutecznych, zrównoważonych inwestycji.

INFORMACJE O PRZYJĘCIUW KOMISJI OPINIODAWCZEJ

Data przyjęcia

27.3.2018

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

26

22

0

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Guillaume Balas, Tiziana Beghin, Brando Benifei, Mara Bizzotto, Enrique Calvet Chambon, David Casa, Michael Detjen, Lampros Fountoulis, Elena Gentile, Arne Gericke, Marian Harkin, Czesław Hoc, Agnes Jongerius, Ádám Kósa, Agnieszka Kozłowska-Rajewicz, Patrick Le Hyaric, Jeroen Lenaers, Thomas Mann, Dominique Martin, Miroslavs Mitrofanovs, Emilian Pavel, João Pimenta Lopes, Georgi Pirinski, Marek Plura, Sofia Ribeiro, Robert Rochefort, Claude Rolin, Siôn Simon, Romana Tomc, Ulrike Trebesius, Marita Ulvskog, Renate Weber

Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego

Georges Bach, Amjad Bashir, Heinz K. Becker, Karima Delli, Tania González Peñas, Ivari Padar, Anne Sander, Sven Schulze, Jasenko Selimovic, Csaba Sógor, Neoklis Sylikiotis, Ivo Vajgl

Zastępcy (art. 200 ust. 2) obecni podczas głosowania końcowego

Jude Kirton-Darling, Ana Miranda, James Nicholson, Massimo Paolucci

GŁOSOWANIE KOŃCOWE W FORMIE GŁOSOWANIA IMIENNEGOW KOMISJI OPINIODAWCZEJ

26

+

ALDE

Enrique Calvet Chambon, Marian Harkin, Robert Rochefort, Jasenko Selimovic, Ivo Vajgl, Renate Weber

ECR

Amjad Bashir, Arne Gericke, Czesław Hoc, James Nicholson, Ulrike Trebesius

PPE

Georges Bach, Heinz K. Becker, David Casa, Ádám Kósa, Agnieszka Kozłowska-Rajewicz, Jeroen Lenaers, Thomas Mann, Marek Plura, Sofia Ribeiro, Claude Rolin, Anne Sander, Sven Schulze, Csaba Sógor, Romana Tomc

S&D

Siôn Simon

22

-

EFDD

Tiziana Beghin

ENF

Mara Bizzotto, Dominique Martin

GUE/NGL

Tania González Peñas, Patrick Le Hyaric, João Pimenta Lopes, Neoklis Sylikiotis

NI

Lampros Fountoulis

S&D

Guillaume Balas, Brando Benifei, Michael Detjen, Elena Gentile, Agnes Jongerius, Jude Kirton-Darling, Ivari Padar, Massimo Paolucci, Emilian Pavel, Georgi Pirinski, Marita Ulvskog

VERTS/ALE

Karima Delli, Ana Miranda, Miroslavs Mitrofanovs

0

0

 

 

Objaśnienie używanych znaków:

+  :  za

-  :  przeciw

0  :  wstrzymało się

(1)

http://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=738&langId=pl&pubId=7711

(2)

Źródło: Monitor Kształcenia i Szkolenia, 2017 r.; Badanie Umiejętności Osób Dorosłych, przeprowadzone przez OECD w 2016 r.

(3)

http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2016/587312/IPOL_STU%282016%29587312_EN.pdf , https://www.oecd.org/skills/piaac/Skills_Matter_Further_Results_from_the_Survey_of_Adult_Skills.pdf [Załącznik A, tabela A3.3(L), A 3.3(N)].

(4)

 http://www.cedefop.europa.eu/en/publications-and-resources/publications/3072, https://www.eurofound.europa.eu/sites/default/files/ef_publication/field_ef_document/ef1502en_0.pdf

(5)

http://www.cedefop.europa.eu/pl/events-and-projects/projects/assisting-eu-countries-skills-matching

(6)

Komunikat Komisji z dnia 10 czerwca 2016 r. zatytułowany „Nowy europejski program na rzecz umiejętności – Wspólne działania na rzecz wzmocnienia kapitału ludzkiego, zwiększania szans na zatrudnienie i konkurencyjności” (COM(2016)0381).

(7)

Zob. Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 14 września 2017 r. w sprawie nowego europejskiego programu na rzecz umiejętności. Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0360.

(8)

Dz.U. C 398 z 22.12.2012, s. 1.

(9)

Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 14 września 2017 r. w sprawie nowego europejskiego programu na rzecz umiejętności.

(10)

Monitor Kształcenia i Szkolenia, 2017 r.


OPINIA Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia (4.4.2018)

dla Komisji Kultury i Edukacji

w sprawie modernizacji edukacji w UE

(2017/2224(INI))

Sprawozdawczyni komisji opiniodawczej: Michaela Šojdrová

WSKAZÓWKI

Komisja Praw Kobiet i Równouprawnienia zwraca się do Komisji Kultury i Edukacji, jako komisji przedmiotowo właściwej, o uwzględnienie w końcowym tekście projektu rezolucji następujących wskazówek:

A.  mając na uwadze, że choć podjęcie decyzji w sprawie poprawy jakości kształcenia należy do kompetencji państw członkowskich, UE odgrywa kluczową rolę w wyznaczaniu wspólnych celów oraz propagowaniu wymiany godnych naśladowania praktyk na mocy art. 165 i 167 TFUE;

B.  mając na uwadze, że równouprawnienie płci jest podstawową zasadą Unii Europejskiej zapisaną w traktatach, która powinna znaleźć odzwierciedlenie we wszystkich unijnych strategiach politycznych, w tym w dziedzinie edukacji i kultury;

C.  mając na uwadze, że edukacja stwarza wyjątkową szansę wzmocnienia pozycji dziewcząt i kobiet oraz zwalczania wszelkich form dyskryminacji i stereotypów, jednak w Unii Europejskiej nie wykorzystuje się w pełni tego potencjału; mając na uwadze, że według danych Eurostatu za 2014 r. kształcenie na poziomie wyższym kontynuuje więcej kobiet niż mężczyzn (odpowiednio 42,3 i 33,6 %), przy czym kobiety są liczniej reprezentowane w dziedzinach humanistycznych niż naukowych; mając na uwadze, że jedynie 9,6 % kobiet w szkolnictwie wyższym studiuje na kierunkach związanych z ICT, zaś odsetek mężczyzn studiujących na takich kierunkach wynosi 30,6 %; mając na uwadze, że stereotypy dotyczące płci w dziedzinie kształcenia i szkolenia mogą wpływać na wybory życiowe, co z kolei wpływa na rynek pracy, gdzie kobiety borykają się zarówno z segregacją poziomą, jak i pionową; mając na uwadze, że kobiety są często ofiarami przemocy, którą można wykorzenić za pomocą edukacji; mając na uwadze, że kobiety nadal w niedostatecznym stopniu biorą udział w inicjatywach mających na celu propagowanie e-edukacji i e-umiejętności, takich jak unijny Tydzień Kodowania, ICT na rzecz lepszej edukacji, Startup Europe Leaders Club i wielka koalicja na rzecz miejsc pracy w sektorze cyfrowym;

D.  mając na uwadze, że dostęp do wysokiej jakości edukacji ma zasadnicze znaczenie dla wzmocnienia własnej pozycji, odpowiedzialnego obywatelstwa, pomocy w rozwijaniu zrozumienia i poszanowania praw człowieka oraz wspólnych podstawowych wartości, zapewniania spójności społecznej oraz przeciwdziałania nierówności społeczno-ekonomicznej i nierówności płci, walki ze stereotypami związanymi z płcią oraz z przemocą; mając na uwadze, że edukacja stanowi potężny instrument umożliwiający przezwyciężenie głęboko zakorzenionych stereotypów i dyskryminacji związanych z płcią; mając na uwadze, że systemy edukacji nie powinny skupiać się tylko na rynku pracy, lecz także na potrzebach ludzkich, społecznych i kulturowych; mając na uwadze, że wszystkie dzieci powinny mieć dostęp do wysokiej jakości kształcenia publicznego, bez dyskryminacji; mając na uwadze, że w ostatnich dziesięcioleciach pogłębiła się w Europie przepaść społeczno-gospodarcza, mając również na uwadze, że brak równości ma silny związek z możliwościami i rodzajami zatrudnienia; mając na uwadze, że na edukację należy stale przekazywać odpowiednio wysokie środki finansowe, jako że dostęp do niej stanowi podstawowe prawo człowieka; mając na uwadze ważną rolę nauczycieli w kształtowaniu osobowości oraz edukacji obywatelskiej i społecznej uczniów, w tym w zakresie aspektów dotyczących płci kulturowej oraz nierówności społecznych;

E.  mając na uwadze, że polityka oszczędnościowa i drastyczne cięcia wydatków publicznych spowodowały ogólne obniżenie budżetu na edukację publiczną, co pociągnęło za sobą ze sobą negatywne skutki dla młodzieży i studentów, zwłaszcza kobiet i dziewcząt;

F.  mając na uwadze, że przedsiębiorczość często wiąże się z umiejętnościami związanymi z aktywnym zarządzaniem projektami, negocjacjami i aktywną postawą, mając również na uwadze, że umiejętności te należy wspierać i rozwijać;

G.  mając na uwadze, że digitalizacja zrewolucjonizowała i zasadniczo zmieniła sposób, w jaki ludzie uzyskują dostęp do informacji i ich dostarczają, co zapewnia ogromny potencjał w dziedzinie edukacji, również jeśli chodzi o możliwości kształcenia kobiet i dziewcząt; mając na uwadze, że utrzymują się ogromne różnice pomiędzy płciami w dostępie do możliwości zawodowych i edukacyjnych w zakresie technologii informacyjno-komunikacyjnych i umiejętności komputerowych;

H.  mając na uwadze, że kobiety stanowią jedynie 20 % naukowców w dziedzinie nauk ścisłych oraz jedynie 27 % absolwentów kierunków inżynieryjnych(1); mając na uwadze, że tylko 29 na 1000 kobiet będących absolwentkami wyższych uczelni (w porównaniu z 95 na 1000 w przypadku mężczyzn) posiada dyplom licencjata w dziedzinie ICT, przy czym tylko 3 % wszystkich absolwentek wyższych uczelni posiada dyplom w tej dziedzinie (w porównaniu z 10 % mężczyzn), a także mając na uwadze, że tylko 4 na 1000 kobiet podejmie pracę w sektorze ICT; mając na uwadze, że zwiększenie liczby kobiet w sektorze ICT (jednym z sektorów oferujących najwyższe wynagrodzenia), głównie za sprawą włączenia ich do kształcenia w dziedzinie ICT oraz w dziedzinach nauki, techniki, inżynierii oraz matematyki (STEM), a także uzyskiwania przez nie dyplomów ukończenia studiów wyższych w tych dziedzinach, może przyczynić się do wzmocnienia ich pozycji finansowej i ich większej niezależności, dzięki czemu zmniejszą się uwarunkowane płcią różnice w wynagrodzeniach; mając na uwadze, że 60 % uczniów szkół w UE nigdy nie korzysta ze sprzętu cyfrowego w klasie; mając na uwadze, że niewiele kobiet zajmuje stanowiska decyzyjne w sektorze nauki i technologii; mając na uwadze, że potrzeba więcej kobiecych wzorców w dziedzinach tradycyjnie zdominowanych przez mężczyzn;

I.  mając na uwadze, że uczenie się przez całe życie ma ogromne znaczenie dla większej konkurencyjności kobiet w miejscu pracy oraz zapewnia im większe szanse zatrudnienia; mając na uwadze, że zaledwie 15 %(2) kobiet o niskim poziomie wykształcenia kontynuuje edukację i kształcenie się przez całe życie; mając na uwadze, że odsetek ten musi wzrosnąć, jeżeli kobiety mają pokonać trudności, na jakie napotkają, próbując dostosować swe umiejętności do potrzeb zmieniającego się rynku pracy;

J.  mając na uwadze, że nieproporcjonalna nadreprezentacja kobiet w niektórych zawodach, takich jak nauczanie, może potencjalnie przyczynić się do obniżenia prestiżu danego zawodu i niższych wynagrodzeń;

K.  mając na uwadze, że władze krajowe powinny wspierać równouprawnienie kobiet i mężczyzn w placówkach nauczania za pomocą wszelkich dostępnych im środków oraz że problematyka płci powinna być elementem programów nauczania w szkołach; mając na uwadze, że władze europejskie i krajowe muszą dokładać starań, aby materiały dydaktyczne nie zawierały treści dyskryminacyjnych;

L.  mając na uwadze, że duża liczba dziewcząt i chłopców z ubogich środowisk społeczno-ekonomicznych nie ma równego dostępu do kształcenia z powodu niskiego poziomu życia;

M.  mając na uwadze, że rodzice odgrywają ważną rolę w kształceniu własnych dzieci, w związku z czym powinni aktywnie uczestniczyć we wszystkich działaniach i strategiach politycznych ukierunkowanych na modernizację kształcenia;

N.  mając na uwadze konieczność utrzymania lokalnych szkół i instytucji kształcenia we wszystkich regionach UE jako podstawy zapewnienia dziewczętom dobrego kształcenia i równych szans;

1.  zachęca państwa członkowskie do zapewnienia w ich systemach kształcenia równych szans wszystkim uczącym się, a zwłaszcza osobom wywodzącym się ze środowisk o trudnej sytuacji społeczno-ekonomicznej, a także do monitorowania równego dostępu wszystkich uczących się do wysokiej jakości kształcenia; uważa, że ​​dostęp do szkoły, niekiedy fizyczny i geograficzny, jest jednym ze sposobów zaradzenia nierównościom płci w kształceniu; jest zdania, że aby poprawić sytuację marginalizowanych dziewcząt w UE, należy uwzględnić szersze czynniki społeczne; przypomina, że duża liczba uczniów z grup zmarginalizowanych przerywa naukę przed ukończeniem szkoły lub kształci się w szkołach, w których obowiązuje segregacja; uważa, że w przypadku dzieci z grup ​​zmarginalizowanych edukacja jest jedyną drogą wyjścia z ubóstwa i wykluczenia; zwraca uwagę, że ubóstwo i trudności ekonomiczne silnie oddziałują na równouprawnienie płci w edukacji, co wywiera również wpływ na dostęp dziewcząt do szkół i uniwersytetów; w związku z tym zachęca państwa członkowskie do podejmowania inicjatyw mających na celu obniżenie bezpośrednich i pośrednich kosztów kształcenia dla rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji; z zadowoleniem przyjmuje propagowanie kształcenia integracyjnego poprzez wymianę godnych naśladowania praktyk w zakresie integracji uczniów ze środowisk migracyjnych i wymianę informacji mającą na celu wskazanie wspólnych wartości;

2.  zauważa, że niewielki odsetek kobiet i dziewcząt kształcących się w dziedzinie ICT, a następnie podejmujących w niej pracę, jest wynikiem złożonej zależności między stereotypami dotyczącymi płci, która zaczyna się na wczesnym etapie życia i edukacji oraz utrzymuje się w miejscu pracy; zachęca Komisję i państwa członkowskie do walki ze stereotypami dotyczącymi płci i do propagowania równouprawnienia płci na wszystkich poziomach kształcenia i we wszystkich rodzajach edukacji, w tym w odniesieniu do uwarunkowanego płcią wyboru kierunku studiów i przebiegu kariery zawodowej, zgodnie z priorytetami określonymi w strategicznych ramach współpracy europejskiej w dziedzinie kształcenia i szkolenia (ET 2020);

3.  zachęca Komisję i państwa członkowskie do otwartej współpracy w ramach ET 2020 w celu znalezienia rozwiązań i wymiany wzorcowych praktyk w zakresie wczesnej edukacji cyfrowej, w tym e-umiejętności i kodowania, które mają charakter włączający w odniesieniu do dziewcząt, a także na późniejszych etapach w zakresie programów ukierunkowanych na zwiększenie odsetka kobiet decydujących się na kształcenie na kierunkach STEM i ukończenie studiów w tych dziedzinach;

4.  podkreśla, jak ważne jest promowanie umiejętności cyfrowych i uczestnictwa wszystkich kobiet i dziewcząt w edukacji i szkoleniach z dziedziny ICT; wzywa Komisję i państwa członkowskie, by położyły większy nacisk na zapewnienie dziewczętom możliwości kształcenia i szkolenia w dziedzinie STEM oraz ICT, jak również na zniwelowanie przepaści cyfrowej między kobietami i mężczyznami dzięki rozwojowi ich umiejętności cyfrowych poprzez uwzględnienie kodowania, nowych mediów i technologii w programach nauczania na wszystkich poziomach, w tym kierowanych do nauczycieli, by zmniejszać i likwidować niedobory umiejętności cyfrowych; zachęca państwa członkowskie do wprowadzenia odpowiedniej do wieku edukacji z zakresu ICT na wczesnych etapach kształcenia szkolnego, ze szczególnym naciskiem na inspirowanie dziewcząt do rozwijania zainteresowań i zdolności w sferze cyfrowej, zważywszy że dziewczęta rezygnują z przedmiotów STEM wcześniej w ich karierze szkolnej z powodu stereotypów płciowych związanych z tymi przedmiotami, braku wzorców oraz podziału zajęć i zabawek; nalega na wszystkie państwa członkowskie, by konsekwentnie inwestowały w informowanie, podnoszenie świadomości i kampanie edukacyjne, a także by ulepszały doradztwo zawodowe dla dziewcząt i chłopców, zajmując się problemami wynikającymi ze stereotypowego postrzegania ról społeczno-płciowych oraz stereotypów społeczno-płciowych w doradztwie szkoleniowo-zawodowym, szczególnie w dziedzinie nauk ścisłych, inżynierii i nowych technologii; zwraca uwagę, że przyczyniłoby się to ograniczenia segregacji płci na rynku pracy i wzmocnienia pozycji kobiet przy jednoczesnym umożliwieniu pełnego wykorzystania kapitału ludzkiego dziewcząt i kobiet w UE;

5.  wzywa państwa członkowskie do zwalczania stereotypów płci w kształceniu, aby zapewnić kobietom takie same szanse i taką samą swobodę wyboru ścieżki kariery, którą chcą podążać; wyraża w związku z tym zaniepokojenie, że w niektórych państwach członkowskich utrzymują się stereotypy w materiałach dydaktycznych oraz nauczyciele mają różne oczekiwania wobec zachowania się chłopców i dziewcząt; zwraca uwagę na potrzebę uwzględnienia zasady równouprawnienia płci, zarówno w ramach wstępnego, jak i ustawicznego doskonalenia zawodowego nauczycieli, a także w metodach nauczania, w celu usunięcia wszelkich przeszkód uniemożliwiających studentom wykorzystanie ich pełnego potencjału bez względu na ich płeć; apeluje do państw członkowskich, aby przy włączaniu równouprawnienia płci do programów nauczania w regionalnych systemach kształcenia zwracały szczególną uwagę na regiony najbardziej oddalone, mając na uwadze wysoki wskaźnik przemocy wobec kobiet odnotowany w tych regionach; podkreśla, że systemy edukacji na wszystkich poziomach muszą uwzględniać perspektywę płci oraz potrzeby ludzi dotkniętych dyskryminacją;

6.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do zapewnienia, że zaangażowanie na rzecz równości płci będzie wykraczało poza deklarowanie zasad i intencji politycznych i będzie wyrażało się znacznym zintensyfikowaniem starań i podwyższeniem poziomu środków przewidzianych na ten cel, zważywszy na znaczenie edukacji w dokonywaniu zmian kulturowych; wzywa Komisję i państwa członkowskie do zwalczania dyskryminacji i nękania w placówkach oświatowych; wzywa państwa członkowskie, by wsparły włączenie obiektywnych informacji o kwestiach LGBTI do szkolnych programów nauczania;

7.  zaleca państwom członkowskim i placówkom oświatowym, by wdrożyły działania mające na celu zapobieganie przemocy ze względu na płeć; podkreśla znaczenie działań prewencyjnych w zapobieganiu molestowaniu seksualnemu, w szczególności w instytucjach szkolnictwa wyższego;

8.  podkreśla pozytywny wpływ edukacji seksualnej i edukacji z zakresu stosunków międzyludzkich na zdrowie i dobre samopoczucie młodych ludzi, a także na osiągnięcie równouprawnienia płci i wzmocnienia pozycji dziewcząt; wzywa państwa członkowskie do uwzględnienia w szkolnych programach nauczania kompleksowej edukacji seksualnej, która będzie obejmować m.in. seksizm, role płci oraz takie pojęcia jak przyzwolenie, szacunek i wzajemność;

9.  zwraca uwagę na znaczenie wysokiej jakości edukacji i opieki przedszkolnej oraz przypomina, że powinny one być ogólnie dostępne z myślą o poprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym, zwłaszcza kobiet i matek; przypomina, że edukacja i opieka przedszkolna są niezbędne, by właściwie przygotować dzieci do szkoły podstawowej;

10.  podkreśla znaczenie systemu kształcenia odpowiedniego dla dzieci i dostosowanego do ich wieku oraz krytycznie odnosi się do każdej formy nieodpowiedniej, przedwczesnej seksualizacji dzieci w żłobkach, przedszkolach lub szkołach podstawowych;

11.  zaznacza, że rola i osiągnięcia kobiet w historii, nauce i innych dziedzinach nie zawsze są wystarczająco uwypuklone i przedstawione w programach nauczania; podkreśla, że ​​państwa członkowskie, współpracując w odpowiednich obszarach z Komisją Europejską, powinny podejmować działania mające na celu prezentowanie i uwzględnianie kobiet w materiałach dydaktycznych w sposób bardziej widoczny i zrównoważony; w tym samym duchu zachęca państwa członkowskie i Komisję do organizowania działań, w tym kampanii mających na celu upowszechnianie wiedzy na temat kobiet w historii, nauce i innych dziedzinach, również w celu propagowania kobiecych wzorców skierowanych do dziewcząt i kobiet na wszystkich poziomach kształcenia;

12.  podkreśla znaczenie włączenia do szkolnych programów nauczania i treści edukacyjnych wiedzy o historii emancypacji kobiet, w szczególności praw wyborczych dla kobiet, i promowania tej wiedzy, także przy okazji symbolicznych rocznic (np. 100-lecia uzyskania przez kobiety prawa do głosowania w Polsce i Niemczech, które przypada na 2018 r.), w celu podniesienia świadomości i z myślą o propagowaniu praw kobiet w edukacji;

13.  jest zdania, że ​​przedsiębiorczość jest motorem wzrostu i tworzenia miejsc pracy, a także sposobem na zwiększenie konkurencyjności i innowacyjności gospodarek, co pomaga w umocnieniu pozycji kobiet;

14.  przypomina, że w ramach modernizacji szkolnictwa wyższego w UE należy zacieśnić współpracę między instytucjami szkolnictwa wyższego, przedsiębiorstwami i innymi zainteresowanymi podmiotami, szczególnie w dziedzinie innowacji na szczeblu regionalnym, aby lepiej przygotować studentów obu płci do kariery przedsiębiorcy;

15.  zachęca państwa członkowskie do podnoszenia poziomu świadomości społecznej na temat uczenia się przez całe życie oraz do uwzględniania perspektywy płci przy opracowywaniu odnośnych strategii politycznych i programów, z jednoczesnym zwróceniem szczególnej uwagi na kobiety o niższym poziomie wykształcenia, zarówno na obszarach miejskich, jak i wiejskich, aby zapewnić im możliwość podnoszenia kwalifikacji;

16.  apeluje do państw członkowskich, aby skupiły się na kształceniu w dziedzinie przedsiębiorczości i finansów, wolontariacie i biegłej znajomość języków obcych, nadając również tym zdolnościom priorytetowe znaczenie w programach kształcenia i szkolenia zawodowego;

17.  zachęca państwa członkowskie i instytucje kształcenia, by zapewniły większą reprezentację kobiet w zarządach szkół, uniwersytetów oraz instytutów badawczych, w których są one wyraźnie niedoreprezentowane, a także w kierownictwie stowarzyszeń szkolnych i samorządów studenckich oraz w grupach zadaniowych pracujących nad przeprowadzaniem reform w systemach kształcenia;

18.  wzywa państwa członkowskie do wspierania placówek oświatowych w eliminowaniu ze wszystkich dokumentów oraz kanałów komunikacji języka nacechowanego stereotypowym podejściem do płci, który może przyczyniać się do pogłębiania nierówności płci;

19.  wzywa państwa członkowskie do opracowania lub udoskonalenia krajowych uregulowań prawnych służących przeciwdziałaniu negatywnemu wpływowi stereotypowych ról płciowych, utrwalanych przez wartości przekazywane za pośrednictwem mediów i reklamy, co nazbyt często niweczy pracę podejmowaną w tym zakresie w szkołach;

20.  zaleca Komisji lub państwom członkowskim stworzenie i wypromowanie europejskiej lub krajowej nagrody poświęconej tematyce równouprawnienia płci w placówkach oświatowych z myślą o szerzeniu wzorcowych praktyk.

INFORMACJE O PRZYJĘCIU OPINIIW KOMISJI OPINIODAWCZEJ

Data przyjęcia

27.3.2018

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

24

2

3

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Daniela Aiuto, Heinz K. Becker, Malin Björk, Vilija Blinkevičiūtė, Anna Maria Corazza Bildt, Iratxe García Pérez, Agnieszka Kozłowska-Rajewicz, Florent Marcellesi, Angelika Mlinar, Angelika Niebler, Margot Parker, Marijana Petir, Terry Reintke, Liliana Rodrigues, Michaela Šojdrová, Ernest Urtasun, Jadwiga Wiśniewska, Anna Záborská, Maria Gabriela Zoană

Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego

Stefan Eck, Urszula Krupa, Branislav Škripek, Dubravka Šuica, Mylène Troszczynski, Julie Ward, Josef Weidenholzer

Zastępcy (art. 200 ust. 2) obecni podczas głosowania końcowego

John Howarth, Arne Lietz, Francis Zammit Dimech

GŁOSOWANIE KOŃCOWE W FORMIE GŁOSOWANIA IMIENNEGO

W KOMISJI OPINIODAWCZEJ

24

+

ALDE

Angelika Mlinar

ECR

Urszula Krupa, Branislav Škripek, Jadwiga Wiśniewska

EFDD

Daniela Aiuto

GUE/NGL

Malin Björk, Stefan Eck

PPE

Heinz K. Becker, Anna Maria Corazza Bildt, Agnieszka Kozłowska-Rajewicz, Angelika Niebler, Dubravka Šuica, Francis Zammit Dimech

S&D

Vilija Blinkevičiūtė, Iratxe García Pérez, John Howarth, Arne Lietz, Liliana Rodrigues, Julie Ward, Josef Weidenholzer, Maria Gabriela Zoană

VERTS/ALE

Florent Marcellesi, Terry Reintke, Ernest Urtasun

2

-

EFDD

Margot Parker

ENF

Mylène Troszczynski

3

0

PPE

Marijana Petir, Michaela Šojdrová, Anna Záborská

Objaśnienie używanych znaków:

+  :  za

-  :  przeciw

0  :  wstrzymało się

(1)

Komisja Europejska: The Education and Training Monitor 2017 [Monitor Kształcenia i Szkolenia 2017] dostępny pod adresem: https://ec.europa.eu/education/sites/education/files/monitor2017_en.pdf

(2)

EIGE, Gender Equality Index 2017 [Wskaźnik równouprawnienia płci w 2017 r.]


INFORMACJE O PRZYJĘCIUPRZEZ KOMISJĘ PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWĄ

Data przyjęcia

25.4.2018

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

27

1

0

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Isabella Adinolfi, Dominique Bilde, Andrea Bocskor, Angel Dzhambazki, Jill Evans, María Teresa Giménez Barbat, Petra Kammerevert, Svetoslav Hristov Malinov, Curzio Maltese, Stefano Maullu, Momchil Nekov, Yana Toom, Sabine Verheyen, Julie Ward, Bogdan Brunon Wenta, Theodoros Zagorakis, Bogdan Andrzej Zdrojewski, Milan Zver, Krystyna Łybacka

Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego

Eider Gardiazabal Rubial, Elena Gentile, Sylvie Guillaume, Emma McClarkin, Martina Michels, Michel Reimon, Liliana Rodrigues, Remo Sernagiotto, Francis Zammit Dimech


GŁOSOWANIE KOŃCOWE W FORMIE GŁOSOWANIA IMIENNEGO W KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ

27

+

ALDE

María Teresa Giménez Barbat, Yana Toom

ECR

Angel Dzhambazki, Emma McClarkin, Remo Sernagiotto

EFDD

Isabella Adinolfi

GUE/NGL

Curzio Maltese, Martina Michels

PPE

Andrea Bocskor, Svetoslav Hristov Malinov, Stefano Maullu, Sabine Verheyen, Bogdan Brunon Wenta, Theodoros Zagorakis, Francis Zammit Dimech, Bogdan Andrzej Zdrojewski, Milan Zver

S&D

Eider Gardiazabal Rubial, Elena Gentile, Sylvie Guillaume, Petra Kammerevert, Krystyna Łybacka, Momchil Nekov, Liliana Rodrigues, Julie Ward

Verts/ALE

Jill Evans, Michel Reimon

1

-

ENF

Dominique Bilde

0

0

Objaśnienie używanych znaków:

+  :  za

-  :  przeciw

0  :  wstrzymało się

Ostatnia aktualizacja: 1 czerwca 2018Informacja prawna