Procedura : 2017/2007(INI)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury : A8-0223/2018

Teksty złożone :

A8-0223/2018

Debaty :

PV 02/07/2018 - 22
CRE 02/07/2018 - 22

Głosowanie :

PV 03/07/2018 - 11.6
Wyjaśnienia do głosowania

Teksty przyjęte :

P8_TA(2018)0274

SPRAWOZDANIE     
PDF 540kWORD 61k
26.6.2018
PE 618.019v03-00 A8-0223/2018

w sprawie drukowania przestrzennego – wyzwania w dziedzinach praw własności intelektualnej oraz odpowiedzialności cywilnej

(2017/2007(INI))

Komisja Prawna

Sprawozdawczyni: Joëlle Bergeron

ERRATY/ADDENDA
PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
 UZASADNIENIE
 INFORMACJE O PRZYJĘCIU SPRAWOZDANIAW KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ
 GŁOSOWANIE KOŃCOWE W FORMIE GŁOSOWANIA IMIENNEGO W KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ

PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie drukowania przestrzennego – wyzwania w dziedzinach praw własności intelektualnej oraz odpowiedzialności cywilnej

(2017/2007(INI))

Parlament Europejski,

–  uwzględniając dyrektywę 2004/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. dotyczącą praw własności intelektualnej(1),

–  Dyrektywa Rady 85/374/EWG z dnia 25 lipca 1985 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich dotyczących odpowiedzialności za produkty wadliwe(2)

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego pt. „Życie w przyszłości. Druk 3D jako narzędzie wzmocnienia gospodarki europejskiej”(3),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 29 listopada 2017 r. pt. „Zrównoważony system egzekwowania praw własności intelektualnej odpowiadający dzisiejszym wyzwaniom społecznym” (COM(2017)0707),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 27 listopada 2017 r. pt. „Wytyczne dotyczące niektórych aspektów dyrektywy 2004/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej” (COM(2017)0708),

–  uwzględniając dokument Komisji z dnia 10 maja 2017 r. otwierający debatę w sprawie wykorzystania możliwości płynących z globalizacji (COM(2017)0240),

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Prawnej (A8-0223/2018),

A.  mając na uwadze, że drukowanie przestrzenne stało się dostępne dla szerokiego grona odbiorców wraz z wprowadzeniem na rynek drukarek 3D przeznaczonych dla użytkowników indywidualnych, a także z wejściem na rynek podmiotów, które proponują równocześnie modele cyfrowe i usługi drukowania przestrzennego;

B.  mając na uwadze, że drukowanie przestrzenne jest postrzegane jako jedna z najbardziej znaczących technologii, w przypadku której Europa może odgrywać wiodącą rolę; mając na uwadze, że Komisja uznała korzyści wynikające z drukowania przestrzennego, sponsorując 21 projektów opartych na tej technologii w ramach programu „Horyzont 2020” w okresie 2014–2016;

C.  mając na uwadze, że drukowanie przestrzenne zaczęto stosować w ramach eksperymentów w latach 60-tych XX w. oraz że, rozwijając się początkowo w Stanach Zjednoczonych, zaczęło ono znajdować zastosowania w świecie przemysłu na początku lat 80-tych XX w.;

D.  mając na uwadze, że rynek drukarek 3D jest sektorem, który odnotowuje szybki wzrost i według prognoz będzie podobnie się rozwijał w najbliższych latach;

E.  mając na uwadze, że rozwój wspólnych przestrzeni drukowania przestrzennego, najczęściej nazywanych „fablabami”, oraz usług drukowania na odległość, często w połączeniu z platformą wymiany plików 3D online, umożliwia każdemu zlecenie wydrukowania przedmiotu trójwymiarowego, co stanowi rozwiązanie korzystne dla wynalazców i wykonawców projektów;

F.  mając na uwadze, że drukowanie przestrzenne ma ogromny potencjał, jeśli chodzi o przekształcanie łańcuchów dostaw w sektorze produkcji, co może pomóc Europie w zwiększeniu poziomu produkcji; mając na uwadze, że stosowanie tej technologii stwarza nowe szanse w zakresie innowacji i rozwoju przedsiębiorstw;

G.  mając na uwadze, że UE uczyniła z drukowania przestrzennego jedną z priorytetowych dziedzin technologicznych; mając na uwadze, że Komisja w swoim niedawnym dokumencie otwierającym debatę w sprawie wykorzystania możliwości płynących z globalizacji wskazuje na drukowanie przestrzenne jako na jeden z głównych czynników prowadzących do transformacji w przemyśle;

H.  mając na uwadze, że Komisja wskazała drukowanie przestrzenne jako priorytetowy obszar działania mający istotny potencjał gospodarczy, w szczególności dla małych innowacyjnych przedsiębiorstw; mając na uwadze, że już wiele krajów uznało potencjał transformacyjny drukowania przestrzennego i rozpoczęło przyjmowanie, chociaż w sposób niejednolity, różnych strategii tworzenia ekosystemu gospodarczego i technologicznego sprzyjającego rozwojowi drukowania przestrzennego;

I.  mając na uwadze, że na obecną chwilę większość przedmiotów produkowanych za pomocą drukowania przestrzennego to nadal prototypy; mając na uwadze, że w niektórych branżach już od lat wykorzystuje się części gotowe oraz że rynek części gotowych rozwija się w stosunkowo szybkim tempie; mając na uwadze, że coraz więcej przedmiotów wytwarzanych dzięki drukowaniu przestrzennemu to produkty gotowe do użytku lub sprzedaży, a nie jedynie prototypy;

J.  mając na uwadze, że drukowanie przestrzenne ma liczne potencjalne zalety dla innowacyjnych przedsiębiorstw; mając w szczególności na uwadze, że drukowanie przestrzenne pozwala tym przedsiębiorstwom ograniczyć koszty ogólne wynikające z opracowywania, projektowania i testowania nowych produktów lub ulepszania istniejących produktów;

K.  mając na uwadze, że technologia drukowania przestrzennego staje się coraz bardziej rozpowszechniona w społeczeństwie, w szczególności w dziedzinie edukacji, na forach obywatelskich i forach przedsiębiorstw typu start-up, takich jak „przestrzenie twórcze”, jak również w sferze prywatnej;

L.  mając na uwadze, że drukowanie przestrzenne staje się w nieunikniony sposób coraz prostsze i dostępniejsze dla wszystkich; mając na uwadze, że oczekuje się, iż ograniczenia w zakresie materiałów, jakie można wykorzystać, prędkości oraz zużycia surowców i energii zostaną w dużej mierze zmniejszone w niedalekiej przyszłości;

M.  mając na uwadze, że większość najnowocześniejszych technologicznie branż wykorzystuje już tę technologię, że możliwości wykorzystywania drukowania przestrzennego ogromnie wzrosły w wielu dziedzinach, że liczne dziedziny, takie jak sektor medycyny (od inżynierii tkankowej po wytwarzanie protez), sektor lotniczy, kosmiczny, przemysł samochodowy, sprzęt gospodarstwa domowego, budownictwo, badania archeologiczne, architektura, inżynieria mechaniczna, przemysł rekreacyjny czy też projektowanie, wiele oczekują od tej technologii;

N.  mając na uwadze, że brak regulacji ogranicza korzystanie z drukowania przestrzennego w kluczowych sektorach przemysłu, takich jak np. sektor kosmiczny oraz sektor medyczny/stomatologiczny, a regulacja korzystania z drukarek 3D pomoże zwiększyć wykorzystanie technologii i stworzy możliwości w obszarze badań i rozwoju;

O.  mając na uwadze, że we wspomnianej opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego stwierdzono, iż wykorzystując rewolucję cyfrową i „stosując odpowiednią zaawansowaną technologię produkcyjną, Europa mogłaby przenieść produkcję z regionów o niższych płacach w celu pobudzenia innowacji i osiągnięcia zrównoważonego wzrostu u siebie”;

P.  mając na uwadze, że drukowanie przestrzenne zmniejszyłoby jednocześnie koszty transportu i emisję CO2;

Q.  mając na uwadze, że od technologii drukowania przestrzennego oczekuje się stworzenia większej liczby nowych miejsc pracy wymagających kwalifikacji, w niektórych przypadkach mniej uciążliwych i bezpieczniejszych (technicy zajmujący się konserwacją, inżynierowie, projektanci itd.), a wraz z tworzeniem nowych stanowisk technicznych (np. operator drukarek 3D) pojawią się nowe obowiązki i branża drukowania przestrzennego będzie musiała zapewnić odpowiednie szkolenia, aby pracownicy techniczni z tej branży mieli taki sam poziom wiedzy, jak ich koledzy z tradycyjnej branży produkcyjnej; mając na uwadze, że technologia drukowania przestrzennego także zmniejszy koszty produkcji i magazynowania (produkcja niskonakładowa i spersonalizowana itd.); mając jednakże na uwadze, że spadek liczby miejsc pracy w sektorze produkcji będzie miał bardzo znaczące skutki dla państw, których gospodarka opiera się na dużej liczbie miejsc pracy wymagających niskich kwalifikacji;

R.  mając na uwadze, że obecnie nie da się dokładnie zmierzyć wpływu, jaki rozwój branży 3D wywrze na gospodarkę w poszczególnych państwach członkowskich Unii Europejskiej;

S.  mając na uwadze, że drukowanie przestrzenne mogłoby zapewnić konsumentom możliwość reagowania na zjawisko wbudowanej awaryjności produktów, umożliwiając samodzielne wytwarzanie części zamiennych do elektrycznego sprzętu gospodarstwa domowego, którego cykl życia jest coraz krótszy;

T.  mając na uwadze, że technologia drukowania przestrzennego może wzbudzać pewne szczególne obawy o charakterze prawnym i etycznym, zarówno w dziedzinie praw własności intelektualnej, takich jak prawo autorskie, patenty, projektowanie, trójwymiarowe znaki towarowe czy nawet oznaczenia geograficzne, jak i w obszarze odpowiedzialności cywilnej, oraz że rozważanie tych obaw należy ponadto do kompetencji Komisji Prawnej Parlamentu;

U.  mając na uwadze, że nowe technologie umożliwiają skanowanie przedmiotów lub osób i tworzenie plików cyfrowych, które następnie można wykorzystać do drukowania przestrzennego, co może wpływać na prawa do wizerunku i prawo do prywatności;

V.  mając na uwadze, że technologia drukowania przestrzennego może również wzbudzać obawy co do bezpieczeństwa, a zwłaszcza cyberbezpieczeństwa, w szczególności w odniesieniu do produkcji broni, materiałów wybuchowych czy narkotyków oraz wszelkich innych niebezpiecznych przedmiotów, oraz że należy zachować szczególną czujność w związku z tego rodzaju produkcją;

W.  mając na uwadze, że z punktu widzenia prawa autorskiego należy dokonać kilku rozróżnień: należy rozróżnić drukowanie domowe na użytek prywatny i drukowanie do zastosowań komercyjnych, ale również świadczenie takich usług między podmiotami profesjonalnymi i drukowanie przez podmioty profesjonalne na rzecz konsumentów;

X.  mając na uwadze, że Francuska Wysoka Rada ds. Własności Literackiej i Artystycznej stwierdziła w sprawozdaniu na temat drukowania przestrzennego i praw autorskich, że „wydaje się, że na razie demokratyzacja drukowania przestrzennego nie prowadzi do masowego naruszania praw autorskich”; mając jednak na uwadze, że przyznaje, że „ryzyko podrabiania dotyczy przede wszystkim dzieł sztuk plastycznych”;

Y.  mając na uwadze, że te nieliczne przykłady, które można obecnie wziąć pod rozwagę, prawdopodobnie staną się bardziej złożone wraz z rozwojem technologii; mając na uwadze związane z tym pytanie, co należy zrobić, aby przeciwdziałać możliwościom podrabiania z wykorzystaniem technologii drukowania przestrzennego;

Z.  mając na uwadze, że procesy stosowane w drukowaniu przestrzennym prowadzą do tego, co w branży określa się jako rodzaj „defragmentacji aktu tworzenia”, ponieważ dzieło może krążyć w postaci cyfrowej przed nabraniem formy materialnej, co ułatwia kopiowanie dzieła i znacząco komplikuje walkę z podrabianiem;

AA.  mając na uwadze, że – podsumowując – specjaliści prawnicy uważają, iż drukowanie przestrzenne nie doprowadziło do znaczącego zakłócenia praw własności intelektualnej, a utworzony plik można uznać za dzieło i jako takie powinno ono podlegać odpowiedniej ochronie; mając na uwadze, że w perspektywie krótkoterminowej głównym wyzwaniem w ramach walki z podrabianiem będzie większe zaangażowanie pośredników z branży w ochronę praw autorskich;

AB.  mając na uwadze, że w sytuacji gdy rozwój drukowania przestrzennego umożliwia produkcję przemysłową, należy przeanalizować konieczność zapewnienia możliwości zbiorowego dochodzenia roszczeń w celu zagwarantowania odszkodowań dla poszkodowanych konsumentów;

AC.  mając na uwadze, że wpływ drukowania przestrzennego na prawa konsumentów oraz ogólnie na prawo konsumenckie należy dokładnie zbadać w świetle dyrektywy w sprawie niektórych aspektów umów o dostarczanie treści cyfrowych, nad którą trwają obecnie negocjacje;

AD.  mając na uwadze, że należy przypomnieć, iż wbrew obawom niektórych podmiotów nie każdy rodzaj produkcji przedmiotów za pomocą drukowania przestrzennego jest z góry uznawany za nielegalny i stanowi naruszenie praw osób trzecich, a nie wszystkie podmioty z tego sektora są fałszerzami poszukującymi zysku ze sprzedaży podrobionych przedmiotów; mając jednakże na uwadze, że można łatwo produkować podrabiane przedmioty;

AE.  mając na uwadze, że dyrektywa 85/374/EWG dotycząca odpowiedzialności za produkty wadliwe obejmuje wszystkie rodzaje umów; mając na uwadze, że to m.in. właśnie z powodu postępów w dziedzinie drukowania przestrzennego Komisja przystąpiła do konsultacji publicznych, aby ocenić, czy wspomniana dyrektywa jest odpowiednia do zastosowania związanego z rozwojem nowych technologii;

AF.  mając na uwadze, że zasady odpowiedzialności ogólnej dotyczą również odpowiedzialności usługodawców będących pośrednikami, jak postanawiają artykuły 12–14 dyrektywy o handlu elektronicznym; mając na uwadze, że należy rozważyć wprowadzenie szczegółowych zasad odpowiedzialności w przypadku szkód spowodowanych przez przedmiot utworzony za pomocą technologii drukowania przestrzennego, ponieważ ze względu na wielość uczestników i złożoność procesu stosowanego do stworzenia produktu gotowego czasem ofiary mogą mieć trudności z identyfikacją podmiotu odpowiedzialnego; mając na uwadze, że w ten sposób odpowiedzialność mogłaby – w zależności od przyczyny wady – spoczywać na twórcy lub sprzedawcy pliku 3D, producencie drukarki 3D, producencie oprogramowania obsługującego drukarkę 3D, dostawcy zastosowanego materiału lub osobie, która samodzielnie stworzyła przedmiot;

AG.  mając na uwadze, że w przypadku wykorzystywania drukowania przestrzennego do zastosowań komercyjnych zasady odpowiedzialności zazwyczaj są określone w ramach stosunków umownych między zainteresowanymi stronami;

AH.  mając na uwadze, że wszystkie elementy przyrostowej technologii drukowania przestrzennego muszą spełniać określone wymogi i muszą być objęte certyfikacją w celu zagwarantowania możliwości wytwarzania części o powtarzalnej jakości; mając na uwadze, że certyfikacja okazuje się być złożona ze względu na liczne modyfikacje urządzeń, materiałów i procesów oraz brak bazy danych; mając na uwadze, że w związku z tym zachodzi konieczność opracowania zasad umożliwiających szybszą i bardziej opłacalną certyfikację wszystkich materiałów, procesów i produktów;

AI.  mając na uwadze, że drukowanie przestrzenne ma do odegrania rolę w ograniczaniu zużycia energii i zasobów naturalnych z myślą o walce ze zmianą klimatu; mając na uwadze, że wykorzystywanie drukowania przestrzennego zminimalizowałoby odpady w produkcji i przedłużyłoby trwałość produktów konsumenckich, umożliwiając samym konsumentom produkcję części zamiennych;

1.  podkreśla, że w celu zapobieżenia problemom związanym z odpowiedzialnością cywilną czy też z naruszeniami własności intelektualnej, jakie drukowanie przestrzenne mogłoby spowodować w przyszłości, możliwe jest, że Unia Europejska będzie musiała wprowadzić nowe normy prawne i dostosować obowiązujące przepisy do szczególnego przypadku technologii drukowania przestrzennego, zwłaszcza z uwzględnieniem decyzji Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) oraz stosownego orzecznictwa sądów Unii i państw członkowskich, a także po przeprowadzeniu dogłębnej oceny wpływu dotyczącej wszystkich opcji strategicznych; podkreśla, że w każdym razie prawna reakcja na tę sytuację powinna unikać powielania obowiązujących przepisów i uwzględniać już realizowane projekty, w szczególności przepisy dotyczące prawa autorskiego mające obecnie zastosowanie do drukowania dwuwymiarowego; dodaje, że prawo ma towarzyszyć innowacjom i promować je, ale nie może ich hamować ani utrudniać;

2.  zauważa, że w związku z tym należy zachować czujność w niektórych kwestiach, takich jak szyfrowanie i ochrona plików, aby unikać nielegalnego pobierania i powielania tych plików lub przedmiotów chronionych oraz powielania nielegalnych przedmiotów;

3.  uważa, że należy obowiązkowo zachować ostrożność w sektorze drukowania przestrzennego, w szczególności jeśli chodzi o jakość drukowanych przedmiotów i ewentualne zagrożenia, jakie mogą one powodować dla użytkowników lub konsumentów, a także należy poświęcić stosowną uwagę uwzględnieniu środków identyfikacji i identyfikowalności, aby zapewnić identyfikowalność produktów oraz ułatwić monitorowanie dalszego ich użytkowania w celach komercyjnych i niekomercyjnych; uważa, że ścisła współpraca między posiadaczami praw a producentami 3D przy opracowywaniu takich środków byłaby korzystna; stwierdza także, że pomogłoby to zapewnić identyfikowalność wytwarzanych przedmiotów i ograniczyć podrabianie;

4.  zauważa, że kontrolowanie legalnego powielania przedmiotów trójwymiarowych chronionych na mocy prawa autorskiego można by w razie konieczności ułatwić za pomocą rozwiązań prawnych, takich jak regularne wyświetlanie przez podmioty świadczące usługi digitalizacji i drukowania przestrzennego pouczeń na temat poszanowania własności intelektualnej; podkreśla w tym kontekście znaczenie elementów umożliwiających identyfikowalność przedmiotów 3D; podkreśla, że jeżeli dana kopia 3D jest kopią na użytek prywatny, mają do niej zastosowanie przepisy krajowe regulujące wyjątki dotyczące kopii na użytek prywatny, w tym przepisy w sprawie systemów rekompensat lub pobierania opłat;

5.  zwraca uwagę, że należy zwiększyć świadomość publiczną w celu ochrony praw własności intelektualnej w dziedzinie drukowania przestrzennego, a także w odniesieniu do naruszeń prawa o ochronie wzorów, prawa znaków towarowych i prawa patentowego;

6.  podkreśla jednakże, że można by dalej badać obecnie niedostatecznie rozwinięte rozwiązania techniczne, takie jak tworzenie baz danych szyfrowanych i zabezpieczonych plików, projektowanie drukarek podłączonych do sieci i wyposażonych w system z funkcją zarządzania prawami własności intelektualnej czy wspieranie współpracy między producentami a platformami, tak aby podmiotom branżowym i konsumentom udostępniać zweryfikowane pliki; podkreśla również, że niezależnie od tego, które z tych środków zostaną przyjęte, ich wdrożenie nie powinno zwiększać kosztów działalności obecnie prowadzonej przez podmioty rynkowe;

7.  odnotowuje, że na tym etapie żadne z tych rozwiązań nie jest jeszcze całkowicie zadowalające;

8.  ubolewa nad faktem, że Komisja nie dokonała przeglądu dyrektywy 2004/48/WE, a tylko ograniczyła się do sformułowania niewiążących wytycznych, nie przedstawiając przy tym wyjaśnień w odniesieniu do szczegółowych kwestii związanych z drukowaniem przestrzennym; przyjmuje jednak z zadowoleniem środki zapowiedziane przez Komisję w dniu 29 listopada 2017 r. mające na celu wzmocnienie ochrony praw własności intelektualnej;

9.  zauważa, że prawa własności intelektualnej w odniesieniu do elementów technologii drukowania przestrzennego zostały określone, w związku z czym do rozwiązania pozostaje kwestia ich egzekwowania;

10.  wzywa wobec tego Komisję, by kompleksowo uwzględniła wszystkie aspekty technologii drukowania przestrzennego w ramach przyjmowania środków wymienionych w komunikacie (COM(2017)0707), nie powielając jednak już obowiązujących środków; podkreśla znaczenie zaangażowania w te działania wszystkich podmiotów profesjonalnych, w tym MŚP i konsumentów;

11.  apeluje do Komisji, by uważnie przeanalizowała kwestie odpowiedzialności cywilnej dotyczące technologii drukowania przestrzennego, w szczególności przy okazji oceny działania dyrektywy Rady 85/374/EWG z dnia 25 lipca 1985 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich dotyczących odpowiedzialności za produkty wadliwe;

12.  wzywa Komisję do zbadania możliwości opracowania zasad odpowiedzialności cywilnej za szkody nieobjęte dyrektywą 85/374/EWG;

13.  przypomina, że technologia drukowania przestrzennego oferuje UE liczne korzyści gospodarcze, ponieważ daje możliwości indywidualnego dostosowania produktów, odpowiadającego w szczególności potrzebom europejskich konsumentów, oraz może pozwolić na przenoszenie produkcji i w ten sposób przyczynić się do tworzenia miejsc pracy, mniej uciążliwych fizycznie i bezpieczniejszych;

14.  wzywa Komisję do wyraźnego określenia poszczególnych rodzajów odpowiedzialności przez wskazanie uczestników procesu wytwarzania przedmiotu drogą drukowania przestrzennego: twórcy i dostawcy oprogramowania, producenta drukarki 3D, dostawcy surowców, podmiotu drukującego przedmiot oraz innych pośredników uczestniczących w materialnej realizacji przedmiotu;

15.  zwraca uwagę na możliwe konsekwencje nowych sposobów wprowadzania na rynek, takich jak metoda „zrób to sam”, które nie polegają na dostarczeniu produktu końcowego, lecz sprowadzają się do pobrania oprogramowania i specyfikacji, aby ów produkt wydrukować;

16.  podkreśla znaczenie stworzenia spójnych ram prawnych zapewniających harmonijny etap przejściowy i pewność prawa dla konsumentów i przedsiębiorstw w celu promowania innowacji w UE;

17.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji oraz państwom członkowskim.

(1)

Dz.U. L 195 z 2.6.2004, s. 16.

(2)

Dz.U. L 210 z 7.8.1985, s. 29.

(3)

Dz.U. C 332 z 8.10.2015, s. 36.


UZASADNIENIE

Drukowanie przestrzenne (lub „drukowanie 3D”) zaczęto stosować w ramach eksperymentów w latach 60-tych XX w. Technologia ta, pochodząca ze Stanów Zjednoczonych, zaczęła znajdować zastosowania w świecie przemysłu na początku lat 80-tych XX w.

Rozwój drukowania przestrzennego rozpoczął się wraz z wprowadzeniem na rynek drukarek 3D oraz pojawieniem się podmiotów oferujących rozwiązania obejmujące jednocześnie modele cyfrowe i usługi drukowania przestrzennego.

Drukowanie przestrzenne to w istocie ogólne pojęcie obejmujące różne rodzaje technologii, które umożliwiają wytwarzanie przedmiotów z różnych materiałów na podstawie pliku cyfrowego za pomocą drukarki 3D. Pierwotnie tę technologię opracowano na potrzeby wykonywania modeli prototypowych i zastosowanie to nadal stanowi znaczną część rynku technologii 3D.

Technologia stała się dostępna dla szerokiego grona odbiorców wraz z wprowadzeniem na rynek drukarek 3D przeznaczonych dla użytkowników indywidualnych. Niemniej rynek użytkowników indywidualnych nadal ma marginalne znaczenie i w perspektywie średnioterminowej raczej tak pozostanie, z uwagi na ograniczenia dotyczące materiałów dostępnych dla konsumentów. W istocie obecnie 99 % drukowanych przedmiotów wykonuje się z jednego rodzaju materiału: tworzywa sztucznego, żywicy i metalu. Jednym z największych wyzwań dla sektora drukowania przestrzennego jest połączenie w jednym przedmiocie większej liczby materiałów.

Jednocześnie rozwój usług druku na odległość – niekiedy połączonych z platformą wymiany plików 3D online – umożliwia każdemu zlecenie wydrukowania przedmiotu trójwymiarowego o jakości znacznie wyższej niż jakość, którą można osiągnąć za pomocą urządzenia niższej jakości. Upowszechnianie się drukarek 3D w placówkach edukacyjnych i we wspólnych przestrzeniach kreatywnych („fablab”) również sprzyja powszechnemu dostępowi do tej technologii. Obecnie korzysta z niej większość najnowocześniejszych technologicznie branż, ponieważ jej stosowanie ma pozytywny wpływ na innowacyjność, a często również na środowisko.

Oczekiwania są już bardzo duże w sektorze medycznym, gdzie technologia ta mogłaby mieć zastosowanie do produkcji protez, implantów zębów, ludzkiej skóry czy nawet organów wewnętrznych („biodrukowanie”), np. nerek. Podobnie dzieje się w sektorze lotniczym i kosmicznym, w którym tworzenie lżejszych elementów pozwala ograniczyć zużycie paliwa, a co za tym idzie osiągnąć oszczędności: Airbus prowadzi obecnie eksperymenty z samolotem, którego nie mniej niż 1000 elementów składowych wydrukowano przestrzennie. Również przemysł części zamiennych do samochodów, zabawek i urządzeń gospodarstwa domowego jest w wysokim stopniu zainteresowany rozwojem tej techniki. Poza tym drukowanie przestrzenne i skanery 3D są na coraz większą skalę wykorzystywane w muzeach do celów renowacji obiektów historycznych oraz badań, w szczególności archeologicznych.

UE uczyniła z tej technologii jedną z dziedzin priorytetowych. Komisja w swoim niedawnym dokumencie otwierającym debatę w sprawie wykorzystania możliwości płynących z globalizacji (COM(2017)0240) wskazuje na drukowanie przestrzenne jako na jeden z głównych czynników prowadzących do transformacji w przemyśle.

Drukowanie przestrzenne, które umożliwia produkcję na żądanie, może przynieść przedsiębiorstwom liczne korzyści: uproszczenie łańcucha logistycznego, ograniczenie liczby operacji magazynowania i transportu, ale również zmniejszenie wpływu na środowisko i ograniczenie wydatków na ubezpieczenie towarów, nie mówiąc już o możliwościach w zakresie relokacji miejsc pracy.

Własność intelektualna

Eksperci z zakresu prawa uważają, że drukowanie przestrzenne nie spowodowało rewolucji w dziedzinie prawa autorskiego. Plik 3D powinno się uznawać za dzieło i jako takie chronić. Jednakże słusznie należy obawiać się problemów związanych z prawem autorskim, jakie mogą się pojawić wraz z upowszechnieniem się drukowania przestrzennego na skalę przemysłową. W tym względzie szczególnie istotny będzie przyszły przegląd dyrektywy 2004/48/WE w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej zapowiedziany przez Komisję na bieżącą kadencję, w szczególności gdy zostanie on połączony z działaniami w zakresie prawa miękkiego dotyczącymi rozpowszechniania informacji na ten temat.

Niemniej wydaje się rozsądne, by rozróżnić drukowanie domowe na użytek prywatny i drukowanie do zastosowań komercyjnych, a także świadczenie takich usług między podmiotami profesjonalnymi i drukowanie przez podmioty profesjonalne na rzecz konsumentów.

Odpowiedzialność cywilna

Wspomniane rozróżnienie wydaje się również istotne dla dyskusji na temat kwestii związanych z odpowiedzialnością cywilną. Przykładowo, rozwiązanie kwestii odpowiedzialności za wyprodukowane przedmioty i za szkody wynikające z wadliwego pliku można by znaleźć, w odniesieniu do konsumentów, w art. 10 i 14 wniosku Komisji w sprawie niektórych aspektów umów o dostarczanie treści cyfrowych. Natomiast dyrektywa 85/374/EWG dotycząca odpowiedzialności za produkty wadliwe może objąć wszystkie rodzaje umów.

Odpowiedzialność cywilna jest ogólnie kwestią nieujednoliconą i objętą ustawodawstwem krajowym. Prawodawstwo Unii ogranicza się do bardziej szczegółowych zasad, takich jak odpowiedzialność za produkty wadliwe. Osoba, która poniosła szkody spowodowane przedmiotem wydrukowanym w technologii przestrzennej, może mieć trudności z identyfikacją osoby odpowiedzialnej. Zasady odpowiedzialności ogólnej umożliwiają bowiem identyfikację producenta drukarki 3D, producenta oprogramowania obsługującego drukarkę 3D lub osoby wytwarzającej przedmiot. Sprawozdawczyni apeluje do Komisji o zachowanie szczególnej czujności w odniesieniu do łańcucha odpowiedzialności i identyfikacji powiązanych podmiotów w celu stwierdzenia, czy zasady odpowiedzialności ogólnej mogą nadal mieć zastosowanie.

Jest oczywiste, że w sektorze drukowania przestrzennego konieczne jest zachowanie zasady ostrożności. W istocie musi upłynąć jeszcze wiele lat i należy przeprowadzić jeszcze wiele specjalistycznych analiz, zanim wyprodukuje się przedmiot wysokiej jakości, który nie będzie stanowił zagrożenia dla użytkownika lub konsumenta. W celu zapobieżenia problemom związanym z odpowiedzialnością w razie wypadku czy też naruszeniami własności intelektualnej na pewno trzeba będzie wprowadzić nowe normy prawne na szczeblu UE lub dostosować istniejące przepisy do szczególnego przypadku technologii 3D.

Obecnie mamy przed sobą różne drogi rozwiązania kwestii własności intelektualnej i odpowiedzialności cywilnej: utworzenie światowej bazy danych dla drukowanych przedmiotów w celu kontrolowania powielania przedmiotów trójwymiarowych chronionych na mocy prawa autorskiego, przejście do prawnego ograniczenia liczby kopii przedmiotów 3D do użytku prywatnego w celu zapobieżenia nielegalnemu powielaniu czy też ustanowienie podatku od drukowania przestrzennego na pokrycie strat poniesionych przez posiadaczy praw własności intelektualnej z tytułu kopiowania przedmiotów 3D do użytku prywatnego. Żadne z tych rozwiązań nie jest naprawdę zadowalające.

W każdym razie prawna reakcja na tę sytuację powinna zapobiec powielaniu przepisów i uwzględniać już realizowane projekty. Innowacjom powinno towarzyszyć wprowadzanie odpowiednich przepisów prawa, lecz prawo to nie może hamować ani utrudniać innowacji.


INFORMACJE O PRZYJĘCIU SPRAWOZDANIAW KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ

Data przyjęcia

20.6.2018

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

22

0

0

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Max Andersson, Joëlle Bergeron, Marie-Christine Boutonnet, Jean-Marie Cavada, Mady Delvaux, Rosa Estaràs Ferragut, Enrico Gasbarra, Lidia Joanna Geringer de Oedenberg, Heidi Hautala, Mary Honeyball, Sylvia-Yvonne Kaufmann, Gilles Lebreton, António Marinho e Pinto, Julia Reda, Evelyn Regner, Pavel Svoboda, József Szájer, Francis Zammit Dimech, Tadeusz Zwiefka

Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego

Sergio Gaetano Cofferati, Luis de Grandes Pascual, Geoffroy Didier, Angel Dzhambazki, Angelika Niebler


GŁOSOWANIE KOŃCOWE W FORMIE GŁOSOWANIA IMIENNEGO W KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ

22

+

ALDE

Jean-Marie Cavada, António Marinho e Pinto

ECR

Angel Dzhambazki

EFDD

Joëlle Bergeron

ENF

Marie-Christine Boutonnet, Gilles Lebreton

PPE

Geoffroy Didier, Rosa Estaràs Ferragut, Luis de Grandes Pascual, Pavel Svoboda, József Szájer, Francis Zammit Dimech, Tadeusz Zwiefka

S&D

Sergio Gaetano Cofferati, Mady Delvaux, Enrico Gasbarra, Lidia Joanna Geringer de Oedenberg, Mary Honeyball, Evelyn Regner

VERTS/ALE

Max Andersson, Heidi Hautala, Julia Reda

0

-

 

 

0

0

 

 

Objaśnienie używanych znaków:

+  :  za

-  :  przeciw

0  :  wstrzymało się

Ostatnia aktualizacja: 2 lipca 2018Informacja prawna