Procedure : 2018/2085(INI)
Stadium plenaire behandeling
Documentencyclus : A8-0407/2018

Ingediende teksten :

A8-0407/2018

Debatten :

Stemmingen :

PV 13/12/2018 - 9.11

Aangenomen teksten :

P8_TA(2018)0528

VERSLAG     
PDF 375kWORD 77k
27.11.2018
PE 625.465v02-00 A8-0407/2018

over blockchain: een toekomstgericht handelsbeleid

(2018/2085(INI))

Commissie internationale handel

Rapporteur: Emma McClarkin

Rapporteurs voor advies (*):

Cristian-Silviu Buşoi, Commissie industrie, onderzoek en energie

Ana Gomes, Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken

(*) Procedure met medeverantwoordelijke commissies – Artikel 54 van het Reglement

ONTWERPRESOLUTIE VAN HET EUROPEES PARLEMENT
 TOELICHTING
 ADVIES van de Commissie industrie, onderzoek en energie
 ADVIES van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken
 INFORMATIE OVER DE GOEDKEURINGIN DE BEVOEGDE COMMISSIE
 HOOFDELIJKE EINDSTEMMINGIN DE BEVOEGDE COMMISSIE

ONTWERPRESOLUTIE VAN HET EUROPEES PARLEMENT

Blockchain: een toekomstgericht handelsbeleid

(2018/2085(INI))

Het Europees Parlement,

–  gezien artikel 207, lid 3, en artikel 218 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU),

–  gezien de Algemene Overeenkomst betreffende de handel in diensten (GATS),

–  gezien de Informatietechnologieovereenkomst (ITA) van de Wereldhandelsorganisatie (WTO),

–  gezien het WTO-werkprogramma betreffende e-commerce,

–  gezien het handelsfacilitatieakkoord van de WTO,

–  gezien de herziene Overeenkomst van Kyoto van de Werelddouaneorganisatie,

–  gezien zijn resolutie van 26 mei 2016 over virtuele valuta(1),

–  gezien zijn resolutie van 5 juli 2016 over een nieuw op te stellen toekomstgerichte en innovatieve strategie voor handel en investeringen(2),

–  gezien zijn resolutie van 12 december 2017 getiteld "Naar een digitale handelsstrategie"(3),

–  gezien zijn resolutie van 16 mei 2017 over de evaluatie van de externe aspecten van de werking en het beheer van de douane als instrument om de handel te bevorderen en de illegale handel te bestrijden(4),

–  gezien zijn resolutie van 12 september 2017 inzake de gevolgen van de internationale handel en het handelsbeleid van de EU voor mondiale waardeketens(5),

–  gezien de gezamenlijke verklaring over handel en economische empowerment van vrouwen ter gelegenheid van de ministeriële conferentie van de WTO in Buenos Aires in december 2017(6),

–  gezien Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van Richtlijn 95/46/EG (algemene verordening gegevensbescherming)(7),

–  gezien het voorstel van de Commissie inzake horizontale bepalingen voor grensoverschrijdende gegevensstromen voor de bescherming van persoonsgegevens (in handels- en investeringsovereenkomsten van de EU),

–  gezien het verslag van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's over de uitvoering van de strategie voor handelsbeleid Handel voor iedereen: zorgen voor een vooruitstrevend handelsbeleid om de mondialisering in goede banen te leiden (COM(2017) 491),

–  gezien het verslag van de wetenschappelijke hoofdadviseur van het Britse rijksbureau voor wetenschap van 2016, getiteld "Distributed Ledger Technology: beyond blockchain"(8),

–  gezien het witboek van 2018 van het Centrum van de Verenigde Naties voor de bevordering van handel en elektronisch zakendoen (United Nations Centre for Trade Facilitation and Electronic Business — UN/CEFACT) over de technische toepassingen van blockchain,

–  gezien de verklaring van 10 april 2018 van 21 EU-lidstaten en Noorwegen inzake de oprichting van een Europees blockchain-partnerschap(9), waarna zich nog eens vijf lidstaten bij het partnerschap hebben aangesloten, waardoor het totaal aantal landen dat de overeenkomst heeft ondertekend nu 27 bedraagt,

–  gezien de lancering door de Commissie van het EU-blockchainwaarnemingscentrum en -forum op 1 februari 2018(10),

–  gezien de conclusies van de Raad van 19 oktober 2017(11),

–  gezien artikel 52 van zijn Reglement,

–  gezien het verslag van de Commissie internationale handel en de adviezen van de Commissie industrie, onderzoek en energie en de Commissie burgerlijke vrijheden en binnenlandse zaken (A8-0407/2018),

A.  overwegende dat blockchain in dit verslag, tenzij anders vermeld, wordt opgevat als besloten particuliere gedistribueerde grootboeken (distributed ledger technology of DLT), die bestaan uit een gegevensbank met sequentiële gegevensblokken die op basis van een consensus tussen netwerkbeheerders worden toegevoegd;

B.  overwegende dat voor verschillende casestudies en sectoren het nut van een mengeling van particuliere en publieke en van besloten en open blockchains uiteen zal lopen;

C.  overwegende dat elk blok in een blockchain een hashcode bevat die de gegevens van vorige blokken verifieert, waardoor afzonderlijke partijen in staat zijn om met meer vertrouwen en controleerbaarheid transacties te sluiten, aangezien gegevens die in een grootboek worden opgeslagen, moeilijk te vervalsen zijn;

D.  overwegende dat opensourceblockchaintechnologie aan de basis ligt van de wereldwijde opkomst van besloten blockchains en daardoor de mate van deelnemersvertrouwen in een gegeven bedrijfsgerelateerd netwerk wordt bevorderd;

E.  overwegende dat blockchain bepaalde administrateurs in staat kan stellen om de rollen, verantwoordelijkheden, toegangsniveaus en valideringsrechten van de deelnemers duidelijk te bepalen;

F.  overwegende dat de mondiale handel gebaseerd is op een toeleveringssector van zo'n 16 biljoen EUR, waarin de hoge transactiekosten en omslachtige administratie tot complexe processen en systemen leiden die vatbaar zijn voor fouten;

G.  overwegende dat er veelbelovende proefinitiatieven zijn opgezet die de vervoerskosten kunnen drukken, de sector milieuvriendelijker kunnen maken en de economische prestaties kunnen verbeteren;

H.  overwegende dat er ten minste 202 overheidsinitiatieven voor blockchain zijn, in 45 over de gehele wereld verspreide landen, en dat met name economieën in de regio's Azië-Stille Oceaan, het Amerikaanse continent en het Midden-Oosten investeren in voor de handel bedoelde blockchaintechnologieën;

I.  overwegende dat blockchain kan leiden tot de versterking en verbetering van het Europese handelsbeleid, waaronder vrijhandelsovereenkomsten, overeenkomsten inzake wederzijdse erkenning, in het bijzonder van geautoriseerde marktdeelnemers, beslissingen over de adequaatheid van gegevens en handelsbeschermingsmaatregelen;

J.  overwegende dat blockchain de transparantie en traceerbaarheid in de gehele toeleveringsketen in potentie sterk kan verbeteren, de mate van deelnemersvertrouwen in een gegeven netwerk kan verhogen, de douanecontroles en de naleving van de regelgeving kan stroomlijnen, de transactiekosten kan drukken, de onveranderlijkheid en beveiliging van gegevens kan versterken en als instrument ter bestrijding van corruptie kan fungeren; overwegende dat de potentiële voordelen gepaard gaan met verscheidene uitdagingen, waaronder cyberbeveiliging;

K.  overwegende dat met blockchain een kader voor transparantie in een toeleveringsketen kan worden verschaft, corruptie kan worden verminderd, belastingontduiking kan worden opgespoord, onwettige betalingen op het spoor kunnen worden gekomen en handelsgerelateerd witwassen kan worden aangepakt; overwegende dat er risico's zijn verbonden aan het gebruik van niet-besloten blockchaintoepassingen voor criminele activiteiten, waaronder belastingontduiking, belastingontwijking en handelsgerelateerd witwassen; overwegende dat deze zaken met spoed door de Commissie en de lidstaten moeten worden gemonitord en aangepakt;

L.  overwegende dat blockchain op het terrein van de internationale handel nog steeds in ontwikkeling is en daarom een innovatievriendelijke, faciliterende en stimulerende aanpak nodig heeft waarbij wordt gezorgd voor rechtszekerheid en het beginsel van technologieneutraliteit wordt geëerbiedigd, en tegelijkertijd de bescherming van consumenten, beleggers en van het milieu wordt bevorderd, de maatschappelijke waarde van de technologie wordt verhoogd, de digitale kloof wordt verkleind en de digitale vaardigheden van de burgers worden verbeterd;

M.  overwegende dat met blockchaintechnologie alle bij handel betrokken partijen, zowel publieke als private, in real time permanente toegang kunnen krijgen tot een onveranderlijke, van tijdstempels gebruik makende databank die op transacties betrekking hebbende documenten bevat, waarmee vertrouwen wordt gekweekt, nalevingsproblemen worden vermeden, en het gebruik van nagemaakte goederen of vervalste documenten wordt aangepakt;

N.  overwegende dat een aantal regionale en grootstedelijke gebieden van de EU al begonnen zijn deze technologie via specifieke op hun eigen kenmerken gebaseerde projecten en programma's te ontwikkelen, en netwerken voor het verspreiden van goede praktijken tot stand te brengen;

Handelsbeleid van de Europese Unie

1.  erkent dat de vrijhandelsovereenkomsten van de EU ondanks eerdere successen op handelsgebied een groot onbenut potentieel hebben en tot dusver nog steeds niet volledig worden ingezet – gemiddeld maakt slechts 67 % van de EU-exporteurs en 90 % van de EU-importeurs gebruik van de preferentiële tarieven in zowel de EU als de partnerlanden of -regio's van de EU – en ondersteunt een analyse van technische oplossingen die het gebruik van vrijhandelsovereenkomsten en de uitvoer kunnen doen toenemen; merkt op dat exporteurs al hun documenten naar een op blockchain berustende toepassing van een overheidsinstantie zouden kunnen uploaden en zouden kunnen aantonen dat zij voldoen aan de preferentiële behandeling die krachtens de vrijhandelsovereenkomst wordt verleend, zoals het in aanmerking komen voor preferentiële oorsprongsregels, sanitaire en fytosanitaire maatregelen, alsmede bepalingen inzake handel en duurzame ontwikkeling; is van mening dat blockchain voor versterking kan zorgen van de regels inzake cumulatie in vrijhandelsovereenkomsten;

2.  acht de procedures om certificering te verkrijgen voor zowel preferentiële als niet-preferentiële oorsprongsregels voor bedrijven prijzig en omslachtig; is van mening dat blockchain in het geval van preferentiële oorsprongsregels een rol kan spelen bij de vaststelling van de economische nationaliteit van een product; is daarnaast van mening dat blockchain in het geval van niet-preferentiële regels de evenredige toepassing van handelsbeschermingsinstrumenten door de Unie zou kunnen ondersteunen door transparantie te bieden over de herkomst van goederen die op de Europese markt worden gebracht en door een overzicht te bieden van de invoer om zo een gelijker speelveld voor bedrijven te waarborgen;

3.  benadrukt dat blockchain de agenda voor handel en duurzame ontwikkeling kan ondersteunen door vertrouwen te wekken in de herkomst van grondstoffen en goederen, door transparante productieprocessen en voorzieningsketens, en door te voldoen aan internationale regels op het gebied van arbeids-, sociale en milieurechten, gezien het bijzondere belang ervan wat betreft conflictmineralen, illegale handel in cultuurgoederen, exportcontrole en corruptie; benadrukt dat blockchain zou kunnen bijdragen aan de duurzaamheidsinspanningen van bedrijven en verantwoord ondernemingsgedrag zou kunnen bevorderen;

4.  is van mening dat overeenkomsten inzake wederzijdse erkenning van geautoriseerde marktdeelnemers bedrijven in staat stellen om hun toeleveringsketens te diversifiëren doordat zij tijd en kosten in verband met grensoverschrijdende douanezaken besparen; stelt vast dat er problemen met de uitvoering zijn die moeten worden aangepakt; is van mening dat blockchain het potentieel biedt om de onzekerheid waarmee de tenuitvoerlegging van overeenkomsten inzake wederzijdse erkenning van geautoriseerde marktdeelnemers gepaard gaat, weg te nemen via een naadloze gegevensuitwisseling;

Externe aspecten van douane en handelsbevordering

5.  is ingenomen met de handelsbevorderingsovereenkomst; ziet de overeenkomst als een basis voor de WTO-leden om nieuwe manieren te verkennen om de handel te vergemakkelijken, bijvoorbeeld via blockchain; toont zich verheugd over de inspanningen van de EU om het internationale op regels gebaseerde systeem van de WHO in stand te houden en over het feit dat de EU hecht aan een op regels gebaseerd handelssysteem om een gelijk speelveld te waarborgen en mondiale regels voor de handel te handhaven;

6.  is van mening dat blockchain douane-instanties in staat kan stellen om automatisch de nodige informatie voor een douaneaangifte te verkrijgen, de noodzaak van handmatige controles en het gebruik van papier kan beperken en alle relevante partijen gelijktijdig een nauwkeurig actueel overzicht kan geven van de status en kenmerken van goederen die de EU binnenkomen waardoor de tracerings- en opsporingscapaciteit alsook de transparantie worden verbeterd;

7.  is van mening dat digitalisering het mogelijk zal maken om informatie op een efficiëntere, meer transparante wijze uit te wisselen; is van mening dat blockchain producenten, laboratoria, logistieke bedrijven, regelgevende instanties en consumenten toegang kan geven tot alle benodigde informatie met betrekking tot bijvoorbeeld herkomst, keuringen, certificering en vergunningen, en de mogelijkheid geeft deze te delen; merkt op dat blockchain ook een rol kan spelen bij de passende uitgifte van elektronische certificaten; ziet digitalisering en het gebruik van applicaties in de toeleveringsketens als een absolute voorwaarde voor en een aanvulling op de volledige werking van blockchain; merkt op dat er tussen de lidstaten aanzienlijke verschillen bestaan wat betreft digitalisering;

8.  is van mening dat de toepassing van blockchaintechnologie in de gehele toeleveringsketen de doelmatigheid, de snelheid en het volume van de mondiale handel kan vergroten door vermindering van de aan internationale transacties verbonden kosten en hulp aan bedrijven bij het vinden van nieuwe handelspartners, en kan leiden tot betere consumentenbescherming en meer vertrouwen in de digitale handel;

9.  onderstreept de toepasbaarheid van blockchain, met name op de volgende gebieden:

a.  versterking van de zekerheid over zowel de herkomst als de intellectuele eigendom van goederen, waardoor het risico wordt verminderd dat illegale goederen, waaronder vervalste en nagemaakte goederen, de toeleveringsketen binnendringen,

b.  verschaffing aan de autoriteiten van exacte informatie over het moment waarop een goed in toeleveringsketens mogelijk is beschadigd of er met het goed is geknoeid,

c.  verbetering van de transparantie en traceerbaarheid omdat alle deelnemers in staat zijn om hun transacties vast te leggen en deze informatie in het netwerk te delen,

d.  handhaving van de consumentenbescherming en het consumentenvertrouwen door consumenten gedetailleerde informatie te geven over goederen en bij te dragen tot de duurzaamheidsinspanningen van bedrijven,

e.  vermindering van de kosten van het beheer van toeleveringsketens, omdat de behoefte aan tussenpersonen en de daaraan verbonden kosten erdoor vervallen en het fysieke vereiste om papieren documenten aan te maken, te vervoeren en te verwerken, eveneens vervalt;

f.  verbetering van de toepassing van correcte accijns- en btw-betalingen, alsmede belastinginning in het handelsbeleid, en

g.  vermindering van de totale tijd dat goederen onderweg zijn door taken te automatiseren die normaal handmatig worden uitgevoerd; neemt nota van de daaraan verbonden voordelen, in het bijzonder aan just in time toeleveringsketens, om zowel de kosten als de CO2-voetafdruk van de logistieksector te verminderen;

10.  merkt op dat criminelen om hun illegale activiteiten zoals handelsgerelateerd witwassen te verhullen, wettige handel kunnen manipuleren door te knoeien met de benodigde informatie door middel van onjuiste verslaglegging zoals over- of onderwaardering van de betrokken goederen; is van mening dat douane- en andere autoriteiten door blockchain op tijdige, snelle en gecoördineerde wijze actie kunnen ondernemen om illegale geldstromen bloot te leggen;

Grensoverschrijdende gegevensstromen en gegevensbescherming

11.  erkent dat grensoverschrijdende gegevensstromen van wezenlijk belang zijn voor de internationale handel in goederen en diensten en de opzet van de blockchainarchitectuur;

12.  onderstreept hoe groot de mogelijkheden van blockchain zijn voor het valideren van transacties in een internationale toeleveringsketen, doordat toegangsniveaus en validatieprocedures worden vastgesteld voor de deelnemers;

13.  wijst op het verband tussen blockchain en grensoverschrijdende gegevensstromen voor de handel; merkt op dat een besloten particulier netwerk tussen grootboeken vertrouwen kan creëren tussen platforms door gegevens uit meerdere bronnen te integreren; erkent het belang van grensoverschrijdende gegevensstromen voor groei en werkgelegenheid; benadrukt het onderscheid tussen persoonsgegevens en niet-persoonsgebonden gegevens in de blockchains;

14.  erkent dat het verband tussen blockchain en de tenuitvoerlegging van de AVG een uitdaging vormt; benadrukt dat de toepassing van blockchain moet voldoen aan alle bestaande en toekomstige EU-wetgeving over gegevensbescherming en privacyregels; onderstreept dat blockchaintechnologie oplossingen kan aanreiken voor de "gegevensbescherming door ontwerp"-bepalingen in de tenuitvoerlegging van de AVG op basis van hun gemeenschappelijke beginselen van beveiligde, autonoom beheerde gegevens; benadrukt het beperkte effect van de AVG op commerciële transacties omdat besloten particuliere blockchains geen persoonsgegevens bevatten; erkent evenwel dat er behoefte is aan de nodige waarborgen en regelgevingstoezicht; onderstreept dat de AVG alleen van toepassing is als het om persoonsgegevens gaat; vraagt de Commissie om deze kwestie nader te bekijken;

15.   erkent dat blockchains moeten worden ontworpen met inachtneming van het recht om te worden vergeten en merkt op dat geverifieerde gebruikers van blockchain en blockchaintoepassingen op elk moment toegang moeten hebben tot alle gegevens die betrekking hebben op transacties waarbij zij direct of indirect zijn betrokken, overeenkomstig hun toegangsrechten;

16.  herhaalt zijn verzoek om voorzieningen waardoor het digitale ecosysteem volledig kan functioneren en om bevordering van grensoverschrijdende gegevensstromen in vrijhandelsovereenkomsten; merkt in dit verband op dat adequaatheidsbesluiten het vrij verkeer van niet-persoonsgebonden gegevens niet ten goede komen; verzoekt de Commissie derhalve om in vrijhandelsovereenkomsten naar bindende en afdwingbare afspraken over gegevensoverdracht in vrijhandelsovereenkomsten te streven, ook voor niet-persoonsgebonden gegevens;

17.  benadrukt dat blockchain een nieuw paradigma in de opslag en het beheer van gegevens vormt waardoor vormen van menselijke interactie, markten, bankieren en internationale handel kunnen worden gedecentraliseerd; benadrukt dat de opkomst van blockchain leidt tot zowel kansen als uitdagingen op het gebied van gegevensbescherming, transparantie en financiële criminaliteit, omdat de gegevens onveranderlijk zijn zodra ze zijn ingevoerd en gedeeld met alle deelnemende partijen, waardoor ook de beveiliging en integriteit worden gewaarborgd; verzoekt dat al het mogelijke wordt gedaan, ook op nationaal niveau, om de onvervalsbaarheid en onveranderlijkheid van de technologie te waarborgen en ervoor te zorgen dat het grondrecht op de bescherming van gegevens niet in het gedrang komt;

18.  erkent dat de verhouding tussen blockchaintechnologieën en de tenuitvoerlegging van het EU-kader voor gegevensbescherming, met name de algemene verordening gegevensbescherming (AVG), een uitdaging vormt, en herinnert eraan dat de verhouding dientengevolge een botsing zou kunnen onthullen tussen de bescherming van de grondrechten aan de ene kant en de bevordering van innovatie aan de andere kant; wijst op de noodzaak om ervoor te zorgen dat blockchain volledig in overeenstemming is met het EU-kader voor gegevensbescherming en de in het EU-recht vastgelegde beginselen volledig eerbiedigt, met name met betrekking tot de bescherming van persoonsgegevens als een grondrecht uit hoofde van artikel 8, lid 1, van het Handvest van de grondrechten en artikel 16, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie;

19.  benadrukt voorts dat blockchains, deels vanwege het hierboven beschreven conflict, zeker niet automatisch gegevenssoevereiniteit ondersteunen, en dat zij daarom speciaal moeten worden ontworpen om dit te doen, aangezien blockchains ook een risico voor gegevensbescherming kunnen vormen;

20.  benadrukt dat blockchaintechnologie, wanneer deze goed is ontworpen, in overeenstemming moet zijn met het beginsel van "gegevensbescherming door ontwerp", dat dient om betrokkenen meer controle te geven over hun gegevens, in overeenstemming met de AVG; benadrukt bovendien dat persoonsgegevens in een blockchain gewoonlijk niet anoniem zijn, waardoor deze gegevens binnen het toepassingsgebied van de AVG worden gebracht; hamert erop dat blockchains volledig verenigbaar moeten zijn met het EU-recht, ook wanneer ze worden gebruikt voor de verwerking van persoonsgegevens; beveelt in dit verband aan dat in blockchains en toepassingen mechanismen worden opgenomen die ervoor zorgen dat gegevens volledig kunnen worden geanonimiseerd, zodat wordt gegarandeerd dat alleen gegevens worden opgeslagen die geen betrekking hebben op een geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke persoon;

21.  wijst erop dat blockchaintoepassingen in de toekomst mechanismen moeten bevatten die de persoonsgegevens en het privéleven van gebruikers beschermen en die ervoor zorgen dat de gegevens volledig anoniem kunnen zijn; verzoekt de Commissie en de lidstaten onderzoek, vooral academisch onderzoek, en innovatie te financieren op het gebied van nieuwe blockchaintechnologieën die verenigbaar zijn met de AVG en gebaseerd zijn op het beginsel van gegevensbescherming door ontwerp, zoals zk-SNARK (zero-knowledge succinct non-interactive arguments of knowledge);

22.  is van mening dat om de schending van het grondrecht op de bescherming van persoonsgegevens te voorkomen, blockchaintechnologie niet moet worden gebruikt voor de verwerking van persoonsgegevens tot de betrokken gebruikersorganisatie in staat is de naleving van de AVG te waarborgen en met name de eerbiediging van het recht op rectificatie en het recht op het wissen van gegevens te waarborgen;

23.  benadrukt dat gebruikers van blockchain zowel verwerkingsverantwoordelijken kunnen zijn voor de persoonsgegevens die zij naar het grootboek uploaden, als gegevensverwerkers omdat zij een volledige kopie van het grootboek op hun eigen computer opslaan;

24.  merkt op dat indien de blockchain persoonsgegevens bevat, de onveranderlijkheid van sommige blockchaintechnologieën waarschijnlijk onverenigbaar is met het in artikel 17 van de AVG bedoelde "recht op gegevenswissing";

25.  merkt met bezorgdheid op dat indien de blockchain persoonsgegevens bevat, de verspreiding van kopieën van gegevens in een blockchain waarschijnlijk onverenigbaar is met het in artikel 5 van de AVG bedoelde beginsel van minimale gegevensverwerking;

26.  verzoekt het Europees Comité voor gegevensbescherming richtsnoeren en aanbevelingen te verstrekken om ervoor te zorgen dat blockchaintechnologie strookt met het EU-recht;

27.  stelt met bezorgdheid vast dat niet wordt gerefereerd aan de ernstige implicaties van de manier waarop blockchaintechnologie wordt toegepast, met name op gebieden zoals de bestrijding van het witwassen van geld, belastingontduiking en de financiering van terrorisme; is van oordeel dat het eventuele gebruik van blockchaintechnologieën moet worden voorafgegaan door de afbakening van wat binnen en wat buiten de blockchain zal worden opgeslagen, waarbij persoonsgegevens buiten de blockchain worden opgeslagen;

Kleine en middelgrote ondernemingen (kmo's)

28.  is van mening dat innovatie op het gebied van blockchain en de bevordering van blockchain economische kansen kan creëren voor kmo's die willen internationaliseren en de kosten van export willen drukken, doordat het de contacten met klanten, douane-instanties, internationale en binnenlandse regelgevende instanties, en andere ondernemingen in de toeleveringsketen vergemakkelijkt; voegt eraan toe dat blockchaininfrastructuur kan helpen om producten en diensten snel en zonder hoge kosten op de markt te brengen;

29.  onderstreept de voordelen die blockchain zou kunnen opleveren voor kmo's, doordat het peer-to-peercommunicatie, -samenwerkingsinstrumenten en -betalingen mogelijk maakt, waardoor het gemakkelijker wordt om zaken te doen en het risico van wanbetaling en procedurekosten in verband met de nakoming van overeenkomsten door het gebruik van vereenvoudigde contracten afneemt; erkent dat moet worden gewaarborgd dat kmo's in de ontwikkeling van blockchain in de internationale handel worden meegenomen; benadrukt dat slimme overeenkomsten op dit moment wellicht nog niet ver genoeg gevorderd zijn om handhaving ervan binnen enige sectorale regulering mogelijk te maken, en dat een nadere beoordeling van de risico's nodig is;

30.  erkent de kansen, waaronder die voor kmo's, die voortkomen uit de invoering van blockchaintechnologie als onderdeel van het handelsbeleid van de EU en die onder meer kunnen leiden tot lagere transactiekosten en grotere efficiëntie; erkent daarnaast dat blockchain de mogelijkheid biedt om het vertrouwen in het huidige handelssysteem te verbeteren doordat de transacties onveranderlijk worden geregistreerd; erkent evenwel dat in gevallen die buiten toepassingsgebied van het handelsbeleid van de EU vallen, de toepassing van deze technologie een risico op het witwassen van geld meebrengt en mogelijk de financiering van georganiseerde misdaad faciliteert;

Interoperabiliteit, schaalbaarheid en interacties met verwante technologieën

31.  houdt rekening met de schaalbaarheidsuitdagingen waarmee de implementatie van blockchainsystemen gepaard gaat, in de context van expanderende internationale handelsnetwerken;

32.  wijst erop dat er steeds meer verschillende blockchains zijn die gegevens voor een transactie vastleggen in afzonderlijke particuliere en publieke grootboeken; erkent dat het steeds belangrijker wordt om een wereldwijde interoperabiliteitsnorm te ontwikkelen om transacties over verschillende blockchains heen te integreren rond de beweging van een artikel in een toeleveringsketen om de interoperabiliteit van systemen aan te moedigen; verzoekt de Commissie de samenwerking met de Internationale Organisatie voor normalisatie (ISO) en andere relevante normalisatie-instanties te verbeteren;

33.   is zich bewust van de mogelijke interactie tussen blockchaintechnologie en andere innovaties op het gebied van internationale handel; onderstreept de noodzaak om de kansen en uitdagingen in verband met de ontwikkelingen op het gebied van blockchaintechnologie te analyseren; pleit voor verder onderzoek naar de toepasbaarheid hiervan op de digitale transformatie en de automatisering van internationale handel, en op de publieke sector, met name in het kader van het programma Digitaal Europa;

Conclusies

34.  verzoekt de Commissie om de ontwikkelingen op het gebied van blockchain te volgen, in het bijzonder de lopende proefprojecten/initiatieven in de internationale toeleveringsketen en externe aspecten van douane en regelgevingsprocessen; vraagt de Commissie om een horizontaal, alle relevante DG's betreffend strategiedocument uit te werken over de toepassing van blockchaintechnologieën in de handel en het beheer van toeleveringsketens en op het gebied van de intellectuele eigendom en in het bijzonder bij de bestrijding van namaak; verzoekt de Commissie de juridische en bestuurlijke aspecten van blockchain te beoordelen en na te gaan of blockchain betere oplossingen biedt voor bestaande en nieuwe technologieën waarmee actuele uitdagingen in het EU-handelsbeleid kunnen worden aangepakt; verzoekt de Commissie om de ontwikkelingen op het gebied van blockchain te volgen, in het bijzonder de lopende proefprojecten/initiatieven in de internationale toeleveringsketen; vraagt de Commissie om een strategiedocument uit te werken over de toepassing van blockchaintechnologieën in de handel en het beheer van toeleveringsketens; is van mening dat ernaar moet worden gestreefd voor projecten en initiatieven in internationale toeleveringsketens verschillende actoren uit de blockchainwereld aan te trekken en samen projecten te ontwikkelen waarbij de identiteit, herkomst en gegevensbewaring van een waaier van partners worden geïntegreerd;

35.  verzoekt de Commissie om een reeks grondbeginselen voor de toepassing van blockchain in internationale handel uit te werken, zodat aan het bedrijfsleven en de douane- en regelgevingsautoriteiten voldoende rechtszekerheid wordt geboden om het gebruik van blockchain en innovatie op dit terrein aan te moedigen; benadrukt dat het vaststellen van wetgeving voor de technologie die de basis vormt van de toepassingen belemmerend zou werken voor innovatie en de ontwikkeling van nieuwe toepassingen; onderstreept hoe belangrijk het is dat de EU, en met name het Europese bedrijfsleven, blijk geeft van leiderschap en ownership op het gebied van blockchaintechnologieën en een gelijk speelveld waarborgt met betrekking tot mondiale concurrentie en op de gebieden van ontwikkeling en regelgeving; wijst op het belang van dialoog en uitwisseling van methodes, en van het opbouwen van competentie en digitale vaardigheden; vraagt de Commissie om in samenwerking met de lidstaten proefprojecten te lanceren en te superviseren waarbij gebruik wordt gemaakt van blockchaintechnologie in de internationale handel, zodat de voordelen daarvan kunnen worden getoetst;

36.  spoort de Commissie ertoe aan met de lidstaten samen te werken om de informatiestroom met betrekking tot handelsbevordering te vereenvoudigen en te verbeteren door onder meer geschikte informatie- en communicatietechnologie te gebruiken;

37.  verzoekt de Commissie om binnen DG Trade een adviesgroep inzake blockchain op te zetten en een beknopte conceptbeschrijving te ontwikkelen voor besloten particuliere proefprojecten, gericht op het gebruik van blockchain in de volledige toeleveringsketen, waarbij de douane- en andere grensoverschrijdende autoriteiten worden betrokken en de intellectuele eigendom en de bestrijding van namaak worden meegenomen; erkent dat blockchaintechnologie nog in een vroeg ontwikkelingsstadium verkeert, maar dat er niettemin behoefte is aan een sectorstrategie voor een doeltreffende toepassing van blockchain;

38.  vraagt de Commissie om te onderzoeken op welke manieren blockchain handel en duurzame ontwikkeling zou kunnen ondersteunen; herinnert aan het standpunt van het Parlement dat maatregelen ter ondersteuning van een digitale EU-handelsstrategie volledig moeten aansluiten bij en bijdragen aan de verwezenlijking van de doelstellingen voor duurzame ontwikkeling (de SDG's), waaronder de vijfde doelstelling, die gendergelijkheid en de versterking van de positie van vrouwen betreft; herinnert aan het standpunt van het Parlement dat het belangrijk is om de deelname van vrouwen aan STEM (wetenschap, technologie, engineering en wiskunde) te bevorderen en de genderkloof bij de toegang tot en het gebruik van nieuwe technologieën te dichten;

39.  vraagt de Commissie om beleidsonderzoeken uit te voeren naar de vraag hoe het handelsbeschermingsbeleid van de Unie door blockchain kan worden gemoderniseerd om de legitimiteit en handhaving van dat beleid te versterken;

40.  verzoekt de Commissie om te beoordelen of blockchainarchitectuur die particuliere gegevens buiten de keten houdt, optimaal is;

41.  verzoekt de Commissie na te gaan hoe het faciliteren en de veiligheid van de handel met behulp van blockchaintechnologie kan worden verbeterd, onder meer via het concept van "geautoriseerde marktdeelnemer";

42.  spoort de Commissie ertoe aan samen te werken met en bij te dragen aan het werk van internationale organisaties en aan de huidige projecten voor de ontwikkeling van een reeks normen en beginselen op basis waarvan regelgeving kan worden uitgewerkt om het gebruik van blockchain te bevorderen;

43.  verzoekt de Europese Unie en de lidstaten een leidende rol te spelen in de standaardisering en beveiliging van blockchain, en om samen te werken met internationale partners en alle relevante spelers en sectoren om normen te ontwikkelen voor blockchain, met inbegrip van terminologie, ontwikkeling en uitrol van de technologie in de handel en het beheer van voorzieningsketens; benadrukt dat cyberbeveiliging van essentieel belang is voor blockchaintoepassingen, ook in de internationale handel; verzoekt de Commissie de beveiligingsuitdagingen te onderzoeken, de technologische risico's zoals quantumcomputing te beoordelen en maatregelen te nemen om deze uitdagingen aan te pakken;

44.  verzoekt de Commissie om samen te werken met relevante belanghebbenden om een kader te evalueren en te ontwikkelen om uitdagingen met betrekking tot de interoperabiliteit en verenigbaarheid van blockchainsystemen aan te pakken;

45.  is ermee ingenomen dat het "EU-blockchainwaarnemingscentrum en -forum" is opgezet en spoort dit aan toepassingen te bestuderen die zijn gericht op het faciliteren van internationale handel; verzoekt de Commissie in dit verband te onderzoeken of het mandaat van het EU-blockchainwaarnemingscentrum en -forum kan worden verruimd en verzoekt de Commissie ook de betrokken lokale en mondiale belanghebbenden te betrekken bij het aanpakken van de nieuwe uitdagingen en om de steun van de besluitvormers te zoeken;

46.  verzoekt de Commissie het voortouw te nemen bij de beoordeling en verdere ontwikkeling van blockchaintechnologieën, onder meer in specifieke sectoren zoals de sectoren die binnen het handelsbeleid van de EU vallen, en om een adviesgroep inzake blockchain op te zetten, waarin deskundigen inzake de bestrijding van witwassen, belastingontduiking, gegevensbescherming en georganiseerde misdaad zitting zouden moeten hebben;

47.  herinnert de Commissie eraan dat de EU een kans heeft om een leidende rol te gaan spelen op het terrein van blockchain en internationale handel, en dat zij bij het vormgeven van de ontwikkeling van blockchain wereldwijd, samen met internationale partners, een invloedrijke speler dient te zijn;

°

°  °

48.  verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie / hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid en de EDEO.

(1)

PB C 76 van 28.2.2018, blz. 76.

(2)

PB C 101 van 16.3.2018, blz. 30.

(3)

PB C 369 van 11.10.2018, blz. 22.

(4)

PB C 307 van 30.8.2018, blz. 44.

(5)

PB C 337 van 20.9.2018, blz. 33.

(6)

https://www.wto.org/english/thewto_e/minist_e/mc11_e/genderdeclarationmc11_e.pdf

(7)

PB L 119 van 4.5.2016, blz. 1.

(8)

https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/492972/gs-16-1-distributed-ledger-technology.pdf

(9)

https://ec.europa.eu/digital-single-market/en/news/european-countries-join-blockchain-partnership

(10)

http://europa.eu/rapid/press-release_IP-18-521_en.htm

(11)

http://www.consilium.europa.eu/media/21620/19-euco-final-conclusions-en.pdf


TOELICHTING

Hoewel de Europese Unie belangrijke en toe te juichen stappen heeft gezet in de ontwikkeling van toepassingen van blockchain op de interne markt, moet zij zich ook buigen over de vraag hoe blockchain kan worden benut om het internationale handelsbeleid en het beheer van toeleveringsketens te verbeteren. Volgens recente studies zou blockchain de totale fysieke vervoerskosten met zo'n 20 procent kunnen verlagen, wat overeenkomt met een kostenbesparing van wel 1 biljoen USD in de mondiale handel. Bovendien zou het wegnemen van belemmeringen binnen mondiale toeleveringsketens via een grootschalige implementatie van blockchain de mondiale handel met bijna 15 procent doen toenemen.

Blockchaintechnologie stelt afzonderlijke partijen in staat om veilige transacties te sluiten zonder tussenpersoon. Een belangrijk kenmerk van blockchain is dat het mechanismen omvat die afzonderlijke partijen in staat stellen om de datum en oorsprong van gegevens op elk blok van de keten met zekerheid vast te stellen. Daarnaast zijn gegevens die op blockchain worden bijgehouden onveranderlijk, wat betekent dat zij niet kunnen worden gewijzigd of verwijderd zodra zij op de keten zijn geschreven. Gebruikers hebben ook geverifieerde toegang tot blockchain, en blockchainsystemen bevatten automatische functies om slimme contracten uit te voeren zodra aan bepaalde criteria is voldaan.

Blockchains zijn een categorie van gedistribueerde grootboeken (distributed ledger technologies of DLT's), gegevensbanken waarin transacties worden bijgehouden en opgeslagen als onveranderlijke gegevens. Het grootboek wordt gedistribueerd omdat er meerdere kopieën van de blokken in de keten bestaan. Die kopieën worden bijgehouden op verschillende systemen, die nodes worden genoemd. De kopieën worden bovendien bijgewerkt met behulp van een consensusalgoritme dat garandeert dat alle kopieën consistent blijven. Dat algoritme beslist hoe een blok aan de keten kan worden toegevoegd.

Blockchain bevat dus een gegevensbank van sequentiële "gegevensblokken" die aan elk van de vele kopieën van het grootboek zijn toegevoegd. Elk blok bevat een "hash", een cryptografische vingerafdruk die kan worden gebruikt om de inhoud van het voorgaande blok te verifiëren.

Hoewel blockchain sinds de eerste conceptnota voor deze technologie, die in 2008 door Satoshi Nakamoto werd gepubliceerd, vaak in verband is gebracht met cryptovaluta, kunnen blockchains variëren van besloten tot openbare en van publieke tot particuliere netwerken. In dit verslag wordt met de term blockchain uitsluitend verwezen naar particuliere besloten netwerken. De informatie die op particuliere besloten netwerken wordt opgeslagen, is alleen beschikbaar voor specifieke deelnemers, die worden gekozen volgens governancemechanismen op basis van het consensusbeginsel, dat van blockchain tot blockchain kan variëren. In tegenstelling tot publieke openbare blockchains bevatten particuliere besloten blockchains verschillende governancecontroles die onder het toezicht staan van netwerkbeheerders om de veiligheid te verbeteren en de toegang te bepalen. Daardoor zijn particuliere besloten netwerken grotendeels geïmplementeerd in praktische commerciële gebruikssituaties en proefprojecten. Zo test de Koreaanse douane momenteel een douaneafhandelingsplatform voor de elektronische handel dat op blockchain berust om processen te stroomlijnen door de automatisering van de aanmaak van rapporten inzake de inklaring van invoer ten behoeve van de overheid.

In dit verslag wordt erkend dat er de laatste tijd zowel in de publieke als in de particuliere sector veel onderzoek naar en investeringen in de toepassing van blockchain in uiteenlopende gebruikssituaties zijn gedaan. Een doordachte, rationele aanpak is dan ook nodig om na te gaan waar blockchain precies tastbare voordelen kan opleveren.

Blockchaintechnologie heeft wat dat betreft een enorm potentieel om belemmeringen binnen mondiale toeleveringsketens weg te nemen. Dit verslag is bedoeld om huidige suboptimale situaties in de toeleveringsketens, het handelsbeleid en de douaneprocedures van de EU onder de aandacht te brengen om na te gaan welke voordelen een grootschalige implementatie van blockchain zou kunnen opleveren en om haalbare, geleidelijke beleidsstappen aan te bevelen aan de Europese Commissie en de lidstaten om deze technologie te laten werken.

Blockchains kunnen de kosten van transacties tussen partijen drukken door fysiek papierwerk overbodig te maken en de belemmeringen op het gebied van administratie en controle door tussenpersonen weg te nemen. De reden daarvoor is dat blockchain het vertrouwen bij transacties tussen partijen vergroot, wat op zijn beurt de transparantie ten goede komt en meer zekerheid biedt over de herkomst van goederen. Bovendien kan blockchain de beveiliging van gegevensstromen vergemakkelijken en versterken om het gebruik van vervalste documenten en namaakgoederen in toeleveringsketens te voorkomen. Deze potentiële voordelen zijn reeds aangetoond in verschillende commerciële proefprojecten in de logistieke sectoren, waarbij toeleveringsketens geheel of gedeeltelijk werden ondersteund met blockchain.

Maar blockchain kan niet alleen door grote multinationals worden ingezet in dit soort gebruikssituaties. Kmo's kunnen een van de grootste begunstigden van blockchain worden. Deze technologie zou het voor kmo's aanzienlijk gemakkelijker kunnen maken om met douane-instanties en andere ondernemingen in hun toeleveringsketen te communiceren om te groeien en meer uit te voeren door de transactiekosten te drukken. De nodige kredietwaardigheidscontroles en verificatiemaatregelen kunnen worden gestroomlijnd door toeleveringsketens te automatiseren met blockchainsystemen. Zo zouden documenten die vaak moeten worden gewijzigd en gecontroleerd in verschillende fasen van de toeleveringsketen meer zekerheid bieden, aangezien blockchain documenten automatisch bijhoudt en gegevens chronologisch opslaat zonder eerdere versies te wijzigen. Daardoor zouden kmo's controles en wijzigingen van documenten eenvoudig kunnen bevestigen, wat het goedkoper zou maken om zaken te doen.

Die stroomlijneffecten van blockchain hebben een aanzienlijk potentieel om verdere transacties in de toeleveringsketen te vergemakkelijken en zo de mondiale handel te doen toenemen. Voor commerciële transacties is het belangrijk op te merken dat bedrijven uiteraard terughoudend zullen zijn om gevoelige gegevens te delen op de blockchain. Dit verslag heeft daarom alleen betrekking op het gebruik van particuliere besloten blockchains die governancemechanismen omvatten om de toegang van gebruikers tot gegevens op de keten te controleren.

In dit verslag wordt gewezen op het specifieke potentieel van blockchain om het Europese handelsbeleid te versterken. Bedrijven maken veel te weinig gebruik van de vrijhandelsovereenkomsten van de EU, en de Commissie heeft eerder al opgemerkt dat dit deels te wijten is aan de moeilijkheden bij het begrijpen van de regels voor het verkrijgen van preferentiële oorsprong en de omslachtige procedures voor het verkrijgen van de documenten die nodig zijn om een preferentiële behandeling te genieten. In die zin kan blockchain grote voordelen opleveren voor exporteurs, die alle relevante documenten kunnen uploaden naar een enkele toepassing op basis van blockchain om te bewijzen dat zij voldoen aan de uit hoofde van een vrijhandelsovereenkomst verleende preferentiële behandeling. Bovendien kan blockchain de handelsbeschermingsinstrumenten van de Unie ondersteunen door transparantie te bieden over de herkomst van goederen die op de Europese markt worden gebracht.

In dit verslag zal ook rekening worden gehouden met het verband tussen blockchain en grensoverschrijdende gegevensstromen en tussen blockchain en de GDPR. Het feit dat blockchains versleuteld en onveranderlijk zijn, zou nuttig kunnen zijn voor de tenuitvoerlegging van de voorschriften van de GDPR, maar doet ook vragen rijzen over de transparantie van gegevens.

Voorts wordt in het verslag gewezen op de dubbele uitdaging van interoperabiliteit van blockchains en de problemen met de schaalbaarheid van blockchainsystemen. Onder interoperabiliteit van blockchains wordt begrepen dat transacties over verschillende blockchains heen kunnen worden geïntegreerd. Als binnen één toeleveringsketen verschillende blockchainsystemen worden gebruikt voor één goed, zou het bijvoorbeeld nuttig zijn om gegevens te kunnen overdragen tussen systemen. Er is nog een lange weg af te leggen voordat verschillende blockchainsystemen zouden worden gebruikt binnen een enkele commerciële toeleveringsketen, maar dit is wel een nieuw probleem waarvan de Commissie zich bewust moet zijn bij het bekijken van verschillende beleidsopties.

De schaalbaarheid van blockchainsystemen is eveneens een uitdaging die moet worden overwonnen om blockchain op grote schaal te kunnen toepassen. Naarmate meer blockchainsystemen worden gebruikt in internationale handelsnetwerken, moeten de capaciteit van de technologie en de veerkracht van haar governancemechanismen overeind blijven.

In het licht van deze ontwikkelingen beveelt de rapporteur derhalve aan om de regelgevingsbelemmeringen voor de grootschalige implementatie van blockchain aan te pakken. De Europese Commissie moet actief samenwerken met de lidstaten om de ontwikkelingen op het gebied van blockchain op de voet te volgen, in het bijzonder de lopende proefprojecten en commerciële gebruikssituaties waarin op blockchain gebaseerde systemen worden geïmplementeerd in internationale toeleveringsketens. Tot slot moet de Europese Commissie bijdragen aan lopende internationale initiatieven om normen en beginselen te ontwikkelen op basis waarvan regelgeving kan worden uitgewerkt om het gebruik van blockchain te bevorderen.


ADVIES van de Commissie industrie, onderzoek en energie (8.11.2018)

aan de Commissie internationale handel

inzake blockchain: een toekomstgericht handelsbeleid

(2018/2085(INI))

Rapporteur voor advies (*): Cristian-Silviu Buşoi

(*) Procedure met medeverantwoordelijke commissies – Artikel 54 van het Reglement

SUGGESTIES

De Commissie industrie, onderzoek en energie verzoekt de bevoegde Commissie internationale handel onderstaande suggesties in haar ontwerpresolutie op te nemen:

A.  overwegende dat gedistribueerde grootboektechnologie (distributed ledger technology - DLT) een technologie voor algemeen gebruik is die mogelijk een groot potentieel heeft voor handelstransacties door middel van passende versleutelings- en controlemechanismen; overwegende dat blockchain een van verschillende soorten DLT's is die mogelijk disruptieve gevolgen kunnen hebben voor meerdere bedrijfstakken;

B.  overwegende dat DLT's, en met name blockchain, een technologie die wordt gekenmerkt door automatische tracering, herkenning, verificatie en toezicht, de transparantie en traceerbaarheid kunnen optimaliseren, vertrouwen kunnen opbouwen en het concurrentievermogen en de innovatiecapaciteit kunnen bevorderen, en nieuwe samenwerkingsmodellen in de EU kunnen ontwikkelen; overwegende dat de potentiële voordelen gepaard gaan met verscheidene uitdagingen, waaronder energieverbruik en cyberbeveiliging;

1.  steunt de beginselen van technologieneutraliteit de neutraliteit van bedrijfsmodellen wanneer het gaat om opkomende technologieën zoals DLT's op het gebied van handel en steunt een innovatievriendelijk ecosysteem dat flexibiliteit mogelijk maakt; benadrukt dat het vaststellen van wetgeving met betrekking tot de technologie op basis van de toepassingen ervan belemmerend zou werken voor innovatie en de ontwikkeling van nieuwe toepassingen;

2.  wijst op het potentieel van de integratie van DLT's met andere technologieën zoals het internet der dingen, kunstmatige intelligentie en quantumcomputing, en pleit voor verder versterkte samenwerking met de relevante belanghebbenden met het oog op het stimuleren van het onderzoek naar de toepasbaarheid hiervan op de digitale transformatie en de automatisering van internationale handel, en op de publieke sector, met name in het kader van het programma Digitaal Europa;

3.  stelt vast dat blockchain bezig is zich te ontwikkelen tot een belangrijk instrument in meerdere sectoren en industrieën, in het bijzonder in de financiële sector en modellen voor toeleveringsketens.

4.  benadrukt dat slimme contracten de drijvende kracht kunnen zijn achter gedecentraliseerde toepassingen in internationale handelsverrichtingen, maar waarschuwt dat deze technologie op dit moment mogelijk nog niet volwassen genoeg is om de handhaving binnen enige sectorale regulering mogelijk te maken, en waarschuwt dat een nadere beoordeling van de risico's nodig is; spoort de ontwikkeling aan van technische normen voor slimme contracten en voor de wederzijdse erkenning van digitale handtekeningen in de gehele EU;

5.  wijst op de belangrijke rol die deze technologie mogelijk kan spelen bij de voltooiing van de energie-unie; onderkent dat het gebruik van deze technologie wat het energieverbruik betreft een uitdaging vormt; stelt vast dat blockchain onderdeel van de oplossing kan vormen door doeltreffender algoritmes te gebruiken, de doeltreffendheid van energie-uitwisseling te vergroten, het design en het gebruik van energienetwerken en gedecentraliseerde energieproductie te verbeteren, en een bijdrage te leveren aan de transformatie van de energiemarkten;

6.  benadrukt het potentieel van DLT's in de mondiale handel voor de controle van de oorsprong van goederen en de omstandigheden waaronder ze zijn geproduceerd, het verminderen van de kosten van transacties, het wegnemen van tussenpersonen, het vergroten van het vertrouwen tussen de bij een transactie betrokken partijen, en het bestrijden van smokkel en de invoer van illegale goederen; stelt vast dat de meeste toepassingen die DLT's gebruiken, stoelen op "permissioned ledgers"; verzoekt de Commissie goede praktijken te onderzoeken en met de douane- en belastingautoriteiten van de lidstaten samen te werken in gecoördineerde acties waarbij gebruik wordt gemaakt van DLT's om de monitoring-, controle- en verificatiemechanismen te verbeteren, teneinde onrechtmatige betalingen te bestrijden, het antiwitwasbeleid te faciliteren en de verduistering van activa op te sporen; verzoekt de Commissie na te denken over een rol voor blockchain bij de ontwikkeling van slimme intellectuele-eigendomsrechten; stelt vast dat DLT's een alternatief kunnen vormen voor de centrale toezichthoudende autoriteit in modellen waarin deze autoriteit niet kan worden vertrouwd;

7.  verzoekt aanbieders met klem ervoor te zorgen dat de consensusmechanismen van DLT milieuvriendelijk en energie-efficiënt zijn; beklemtoont dat DLT's datasensitief zijn en dat de algemene gegevensbeschermingsregels in acht moeten worden genomen;

8.  benadrukt dat cyberbeveiliging van essentieel belang is voor op DLT gebaseerde toepassingen, onder meer voor internationale handel, en merkt op dat technologische ontwikkelingen nieuwe uitdagingen teweeg kunnen brengen; verzoekt de Commissie de beveiligingsuitdagingen te onderzoeken, de technologische risico's te beoordelen en maatregelen te nemen om deze uitdagingen aan te pakken; verzoekt dat vorderingen worden gemaakt met kwantumcryptografie;

9.  onderstreept dat we met het oog op doeltreffendheid in de internationale handel mondiale normen moeten vaststellen en behoefte hebben aan interoperabiliteit tussen DLT's onderling, alsook tussen DLT's en "legacy operating systems"; verzoekt de Commissie de samenwerking met de Internationale Organisatie voor normalisatie (ISO) en andere relevante normalisatie-instanties te verbeteren en de internationale programma's voor het voorlichten van de handelspartners van de EU verder te bevorderen;

10.  onderstreept dat de ontwikkeling van een nieuwe industrie rondom blockchain gepaard gaat met een enorm potentieel voor grote efficiëntie en een grotere productiviteit; onderstreept de mogelijke voordelen van blockchain, zoals een beperking van de administratieve lasten voor kmo's en het scheppen van nieuwe werkgelegenheid in de industrie; pleit voor maatregelen om kmo's en startende ondernemingen te stimuleren het gebruik van DLT te onderzoeken voor de verbetering van de internationale handelsverrichtingen en de ontwikkeling van een innovatie-ecosysteem waardoor de belemmeringen voor de toegang tot de markt worden beperkt en de toegang tot financiering wordt vergemakkelijkt;

11.  beklemtoont dat blockchain gebruikt kan worden in toepassingen van regelgevingstechnologieën (RegTech), resulterend in een aanzienlijke reductie van de compliancekosten;

12.  is ingenomen dat het "EU-blockchainwaarnemingscentrum en -forum" is opgezet en spoort het aan toepassingen te bestuderen die zijn gericht op het faciliteren van internationale handel; verzoekt de Commissie in dit verband te onderzoeken of het mandaat van het EU-blockchainwaarnemingscentrum en -forum kan worden verruimd en verzoekt de Commissie ook de betrokken lokale en mondiale belanghebbenden te betrekken bij het aanpakken van de nieuwe uitdagingen en om de steun van de besluitvormers te zoeken.

INFORMATIE OVER DE GOEDKEURINGIN DE ADVISERENDE COMMISSIE

Datum goedkeuring

5.11.2018

 

 

 

Uitslag eindstemming

+:

–:

0:

46

1

4

Bij de eindstemming aanwezige leden

Zigmantas Balčytis, Bendt Bendtsen, José Blanco López, Jonathan Bullock, Cristian-Silviu Buşoi, Jerzy Buzek, Jakop Dalunde, Pilar del Castillo Vera, Ashley Fox, Theresa Griffin, Rebecca Harms, Seán Kelly, Jeppe Kofod, Jaromír Kohlíček, Peter Kouroumbashev, Miapetra Kumpula-Natri, Paloma López Bermejo, Edouard Martin, Tilly Metz, Dan Nica, Morten Helveg Petersen, Miroslav Poche, Carolina Punset, Massimiliano Salini, Neoklis Sylikiotis, Dario Tamburrano, Patrizia Toia, Evžen Tošenovský, Vladimir Urutchev, Kathleen Van Brempt, Lieve Wierinck, Anna Záborská, Flavio Zanonato, Carlos Zorrinho

Bij de eindstemming aanwezige vaste plaatsvervangers

Amjad Bashir, Mario Borghezio, Rosa D’Amato, Jens Geier, Benedek Jávor, Werner Langen, Marian-Jean Marinescu, Rupert Matthews, Gesine Meissner, Clare Moody, Markus Pieper, Sofia Sakorafa, Giancarlo Scottà, Davor Škrlec, Pavel Telička

Bij de eindstemming aanwezige plaatsvervangers (art. 200, lid 2)

Michael Gahler, Ulrike Rodust

HOOFDELIJKE EINDSTEMMINGIN DE ADVISERENDE COMMISSIE

46

+

ALDE

Gesine Meissner, Morten Helveg Petersen, Carolina Punset, Pavel Telička, Lieve Wierinck

ECR

Amjad Bashir, Ashley Fox, Rupert Matthews, Evžen Tošenovský

EFDD

Rosa D’Amato, Dario Tamburrano

ENF

Mario Borghezio, Giancarlo Scottà

PPE

Bendt Bendtsen, Cristian-Silviu Buşoi, Jerzy Buzek, Pilar del Castillo Vera, Michael Gahler, Seán Kelly, Werner Langen, Marian-Jean Marinescu, Markus Pieper, Massimiliano Salini, Vladimir Urutchev, Anna Záborská

S&D

Zigmantas Balčytis, José Blanco López, Jens Geier, Theresa Griffin, Jeppe Kofod, Peter Kouroumbashev, Miapetra Kumpula-Natri, Edouard Martin, Clare Moody, Dan Nica, Miroslav Poche, Ulrike Rodust, Patrizia Toia, Kathleen Van Brempt, Flavio Zanonato, Carlos Zorrinho

VERTS/ALE

Jakop Dalunde, Rebecca Harms, Benedek Jávor, Tilly Metz, Davor Škrlec

1

-

EFDD

Jonathan Bullock

4

0

GUE/NGL

Jaromír Kohlíček, Paloma López Bermejo, Sofia Sakorafa, Neoklis Sylikiotis

Verklaring van de gebruikte tekens:

+  :  voor

-  :  tegen

0  :  onthouding


ADVIES van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken (15.11.2018)

aan de Commissie internationale handel

inzake blockchain: een toekomstgericht handelsbeleid

(2018/2085(INI))

Rapporteur voor advies (*): Ana Gomes

(*) Procedure met medeverantwoordelijke commissies – Artikel 54 van het Reglement

SUGGESTIES

De Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken verzoekt de bevoegde Commissie internationale handel onderstaande suggesties in haar ontwerpresolutie op te nemen:

1.  benadrukt dat blockchain een nieuw paradigma in de opslag en het beheer van gegevens vormt waardoor vormen van menselijke interactie, de markten, bankieren en internationale handel kunnen worden gedecentraliseerd; benadrukt dat de opkomst van blockchain leidt tot zowel kansen als uitdagingen op het gebied van gegevensbescherming, transparantie en financiële criminaliteit, omdat de gegevens onveranderlijk zijn zodra ze zijn ingevoerd en gedeeld met alle deelnemende partijen, waardoor ook de beveiliging en integriteit worden gewaarborgd; verzoekt dat al het mogelijke wordt gedaan, ook op nationaal niveau, om de onvervalsbaarheid en onveranderlijkheid van de technologie te waarborgen en ervoor te zorgen dat het grondrecht op de bescherming van gegevens niet in gevaar wordt gebracht;

2.  erkent de kansen, waaronder die voor kmo's, die voortkomen uit de invoering van blockchaintechnologie als onderdeel van het handelsbeleid van de EU, die onder meer kan leiden tot lagere transactiekosten en grotere efficiëntie, en de mogelijkheid biedt om het vertrouwen in het huidige handelssysteem te verbeteren doordat de transacties onveranderlijk worden geregistreerd; erkent evenwel dat in gevallen die buiten het handelsbeleid van de EU vallen, de toepassing van deze technologie mogelijk een risico op het witwassen van geld vormt en mogelijk de financiering van georganiseerde misdaad faciliteert;

3.  is verheugd dat in het ontwerpverslag van INTA wordt onderkend dat de verhouding tussen blockchaintechnologieën en de tenuitvoerlegging van het EU-kader voor gegevensbescherming, met name de algemene verordening gegevensbescherming (AVG), een uitdaging vormt, en herinnert eraan dat de verhouding dientengevolge een conflict zou kunnen onthullen tussen de bescherming van de grondrechten aan de ene kant en de bevordering van innovatie aan de andere kant, een kwestie die aan de orde moet worden gesteld in het verslag; wijst op de noodzaak om ervoor te zorgen dat blockchain volledig in overeenstemming is met het EU-kader voor gegevensbescherming en de in het recht van de EU vastgelegde beginselen volledig eerbiedigt, met name met betrekking tot de bescherming van persoonsgegevens als een grondrecht uit hoofde van artikel 8, lid 1, van het Handvest van de grondrechten en artikel 16, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie;

4.  benadrukt voorts dat blockchains, deels vanwege het hierboven beschreven conflict, zeker niet automatisch gegevenssoevereiniteit ondersteunen, en dat zij daarom speciaal moeten worden ontworpen om dit te doen, aangezien blockchains ook een risico voor gegevensbescherming kunnen vormen;

5.  benadrukt dat blockchaintechnologie, wanneer deze goed is ontworpen, in overeenstemming moet zijn met het beginsel van "gegevensbescherming door ontwerp", dat dient om betrokkenen meer controle te geven over hun gegevens in overeenstemming met de AVG; benadrukt bovendien dat persoonsgegevens in een blockchain gewoonlijk niet anoniem zijn, waardoor deze gegevens binnen het toepassingsgebied van de AVG worden gebracht; hamert erop dat blockchains volledig verenigbaar moeten zijn met het Unierecht, ook wanneer ze worden gebruikt voor de verwerking van persoonsgegevens; beveelt in dit verband aan dat in blockchains en toepassingen mechanismen worden opgenomen die ervoor zorgen dat gegevens volledig kunnen worden geanonimiseerd, zodat wordt gegarandeerd dat alleen gegevens worden opgeslagen die geen betrekking hebben op een geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke persoon;

6.  wijst erop dat blockchaintoepassingen in de toekomst mechanismen moeten bevatten die de persoonsgegevens en het privéleven van gebruikers beschermen en die ervoor zorgen dat de gegevens volledig anoniem zijn; verzoekt de Commissie en de lidstaten onderzoek en innovatie, en vooral academisch onderzoek te financieren op het gebied van nieuwe blockchaintechnologieën die verenigbaar zijn met de AVG en gebaseerd zijn op het beginsel van gegevensbescherming door ontwerp, zoals zk-SNARK (zero-knowledge succinct non-interactive arguments of knowledge);

7.  is van mening dat om de schending van het grondrecht op de bescherming van persoonsgegevens te voorkomen, blockchaintechnologie niet moet worden gebruikt voor de verwerking van persoonsgegevens tot de gebruikersorganisatie in staat is de naleving van de AVG te waarborgen en met name de eerbiediging van het recht op rectificatie en het recht op wissing van gegevens te waarborgen;

8.  benadrukt dat gebruikers van blockchain zowel verwerkingsverantwoordelijken kunnen zijn voor de persoonsgegevens die zij naar het grootboek uploaden, als gegevensverwerkers omdat zij een volledige kopie van het grootboek op hun eigen computer opslaan;

9.  merkt op dat in gevallen waarin de blockchain persoonsgegevens bevat, de onveranderlijkheid van sommige blockchaintechnologieën waarschijnlijk onverenigbaar is met het in artikel 17 van de AVG bedoelde "recht op gegevenswissing";

10.  merkt met bezorgdheid op dat in gevallen waarin de blockchain persoonsgegevens bevat, de verspreiding van kopieën van gegevens in een blockchain waarschijnlijk onverenigbaar is met het in artikel 5 van de AVG bedoelde beginsel van minimale gegevensverwerking;

11.  verzoekt het Europees Comité voor gegevensbescherming richtsnoeren en aanbevelingen te verstrekken om ervoor te zorgen dat blockchaintechnologie strookt met het EU-recht;

12.  stelt met bezorgdheid vast dat niet wordt gerefereerd aan de ernstige implicaties van de manier waarop blockchaintechnologie wordt toegepast, met name op gebieden zoals de bestrijding van het witwassen van geld, belastingontduiking en de financiering van terrorisme; is van oordeel dat het eventuele gebruik van blockchaintechnologieën moet worden voorafgegaan door de afbakening van wat binnen en wat buiten de blockchain zal worden opgeslagen, waarbij persoonsgegevens buiten de blockchain worden opgeslagen;

13.  verzoekt de Commissie het voortouw te nemen bij de beoordeling en verdere ontwikkeling van blockchaintechnologieën, onder meer in specifieke sectoren zoals de sectoren die binnen het handelsbeleid van de EU vallen, en om een adviesgroep inzake blockchain op te zetten, waarvan deskundigen inzake de bestrijding van witwassen, belastingontduiking, gegevensbescherming en georganiseerde misdaad deel uit moeten maken.

INFORMATIE OVER DE GOEDKEURINGIN DE ADVISERENDE COMMISSIE

Datum goedkeuring

15.11.2018

 

 

 

Uitslag eindstemming

+:

–:

0:

36

3

1

Bij de eindstemming aanwezige leden

Asim Ademov, Heinz K. Becker, Monika Beňová, Malin Björk, Michał Boni, Caterina Chinnici, Agustín Díaz de Mera García Consuegra, Tanja Fajon, Raymond Finch, Romeo Franz, Kinga Gál, Brice Hortefeux, Filiz Hyusmenova, Eva Joly, Dietmar Köster, Cécile Kashetu Kyenge, Roberta Metsola, Claude Moraes, József Nagy, Péter Niedermüller, Ivari Padar, Soraya Post, Judith Sargentini, Giancarlo Scottà, Birgit Sippel, Csaba Sógor, Helga Stevens, Bodil Valero, Marie-Christine Vergiat, Harald Vilimsky, Josef Weidenholzer, Kristina Winberg, Tomáš Zdechovský, Auke Zijlstra

Bij de eindstemming aanwezige vaste plaatsvervangers

Miriam Dalli, Barbara Spinelli, Axel Voss

Bij de eindstemming aanwezige plaatsvervangers (art. 200, lid 2)

Karine Gloanec Maurin, Patricia Lalonde, Julia Pitera

HOOFDELIJKE EINDSTEMMING IN DE ADVISERENDE COMMISSIE

36

+

ALDE

Filiz Hyusmenova, Patricia Lalonde

ECR

Helga Stevens

ENF

Giancarlo Scottà

GUE/NGL

Malin Björk, Barbara Spinelli, Marie-Christine Vergiat

PPE

Asim Ademov, Heinz K. Becker, Michał Boni, Agustín Díaz de Mera García Consuegra, Kinga Gál, Brice Hortefeux, Roberta Metsola, József Nagy, Julia Pitera, Csaba Sógor, Axel Voss, Tomáš Zdechovský

S&D

Monika Beňová, Caterina Chinnici, Miriam Dalli, Tanja Fajon, Karine Gloanec Maurin, Dietmar Köster, Cécile Kashetu Kyenge, Claude Moraes, Péter Niedermüller, Ivari Padar, Soraya Post, Birgit Sippel, Josef Weidenholzer

VERTS/ALE

Romeo Franz, Eva Joly, Judith Sargentini, Bodil Valero

3

-

EFDD

Raymond Finch

ENF

Harald Vilimsky, Auke Zijlstra

1

0

ECR

Kristina Winberg

Verklaring van de gebruikte tekens:

+  :  voor

-  :  tegen

0  :  onthouding


INFORMATIE OVER DE GOEDKEURINGIN DE BEVOEGDE COMMISSIE

Datum goedkeuring

20.11.2018

 

 

 

Uitslag eindstemming

+:

–:

0:

31

0

7

Bij de eindstemming aanwezige leden

Laima Liucija Andrikienė, Maria Arena, Tiziana Beghin, David Borrelli, David Campbell Bannerman, Daniel Caspary, Salvatore Cicu, Santiago Fisas Ayxelà, Christofer Fjellner, Eleonora Forenza, Christophe Hansen, Heidi Hautala, Nadja Hirsch, Yannick Jadot, France Jamet, Elsi Katainen, Jude Kirton-Darling, Danilo Oscar Lancini, Bernd Lange, David Martin, Emma McClarkin, Anne-Marie Mineur, Sorin Moisă, Alessia Maria Mosca, Franck Proust, Godelieve Quisthoudt-Rowohl, Marietje Schaake, Helmut Scholz, Joachim Schuster, Joachim Starbatty, Adam Szejnfeld, William (The Earl of) Dartmouth, Iuliu Winkler

Bij de eindstemming aanwezige vaste plaatsvervangers

Nicola Danti, Paul Rübig, Jarosław Wałęsa

Bij de eindstemming aanwezige plaatsvervangers (art. 200, lid 2)

Karin Kadenbach, Rupert Matthews


HOOFDELIJKE EINDSTEMMINGIN DE BEVOEGDE COMMISSIE

31

+

ALDE

Nadja Hirsch, Elsi Katainen, Marietje Schaake

ECR

David Campbell Bannerman, Emma McClarkin, Rupert Matthews, Joachim Starbatty

EFDD

Tiziana Beghin, William (The Earl of) Dartmouth

NI

David Borrelli

PPE

Laima Liucija Andrikienė, Daniel Caspary, Salvatore Cicu, Santiago Fisas Ayxelà, Christofer Fjellner, Christophe Hansen, Sorin Moisă, Franck Proust, Godelieve Quisthoudt-Rowohl, Paul Rübig, Adam Szejnfeld, Jarosław Wałęsa, Iuliu Winkler

S&D

Maria Arena, Nicola Danti, Karin Kadenbach, Jude Kirton-Darling, Bernd Lange, David Martin, Alessia Maria Mosca, Joachim Schuster

0

-

 

 

7

0

ENF

France Jamet, Danilo Oscar Lancini

GUE/NGL

Eleonora Forenza, Anne-Marie Mineur, Helmut Scholz

VERTS/ALE

Heidi Hautala, Yannick Jadot

Verklaring van de gebruikte tekens:

+  :  voor

-  :  tegen

0  :  onthouding

Laatst bijgewerkt op: 7 december 2018Juridische mededeling