Procedura : 2018/2148(INI)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury : A8-0467/2018

Teksty złożone :

A8-0467/2018

Debaty :

PV 12/02/2019 - 16
CRE 12/02/2019 - 16

Głosowanie :

PV 13/02/2019 - 8.13
CRE 13/02/2019 - 8.13
Wyjaśnienia do głosowania

Teksty przyjęte :

P8_TA(2019)0095

SPRAWOZDANIE     
PDF 210kWORD 70k
14.12.2018
PE 625.428v02-00 A8-0467/2018

w sprawie sprawozdania Komisji za rok 2018 dotyczącego Bośni i Hercegowiny

(2018/2148(INI))

Komisja Spraw Zagranicznych

Sprawozdawca: Cristian Dan Preda

PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
 INFORMACJE O PRZYJĘCIU PRZEZ KOMISJĘ PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWĄ
 FINAL VOTE BY ROLL CALL IN COMMITTEE RESPONSIBLE

PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie sprawozdania Komisji za rok 2018 dotyczącego Bośni i Hercegowiny

(2018/2148(INI))

Parlament Europejski,

–  uwzględniając Układ o stabilizacji i stowarzyszeniu między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Bośnią i Hercegowiną (BiH), z drugiej strony,

–  uwzględniając protokół w sprawie dostosowania Układu o stabilizacji i stowarzyszeniu między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Bośnią i Hercegowiną, z drugiej strony, w celu uwzględnienia przystąpienia Republiki Chorwacji do Unii Europejskiej, który został parafowany w dniu 18 lipca 2016 r. i wszedł w życie w dniu 1 lutego 2017 r.,

–  uwzględniając wniosek BiH o członkostwo w Unii Europejskiej, złożony dnia 15 lutego 2016 r., oraz odpowiedzi tego państwa na kwestionariusz Komisji, złożone dnia 28 lutego 2018 r.,

–  uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej w sprawie Bałkanów Zachodnich przyjęte w dniach 19–20 czerwca 2003 r. i załącznik do nich zatytułowany „Agenda z Salonik dla Bałkanów Zachodnich: w kierunku integracji europejskiej”,

–  uwzględniając konkluzje Rady w sprawie Bośni i Hercegowiny z dnia 16 października 2017 r., w sprawie rozszerzenia oraz procesu stabilizacji i stowarzyszenia z dnia 26 czerwca 2018 r., a także w sprawie Bośni i Hercegowiny / operacji EUFOR ALTHEA z dnia 15 października 2018 r.,

–  uwzględniając pierwsze posiedzenie Parlamentarnego Komitetu Stabilizacji i Stowarzyszenia UE-BiH w dniach 5–6 listopada 2015 r., drugie posiedzenie Rady Stabilizacji i Stowarzyszenia UE-BiH w dniu 10 lipca 2017 r., trzecie posiedzenie Komitetu Stabilizacji i Stowarzyszenia UE-BiH w dniu 27 marca 2018 r. oraz trzecie posiedzenie Rady Stabilizacji i Stowarzyszenia UE-BiH, które odbyło się dnia 13 lipca 2018 r.,

–  uwzględniając proces berliński, w szczególności konkluzje przewodniczącego posiedzenia szefów rządów, zebrane podczas szczytu ws. Bałkanów Zachodnich w Londynie w dniu 10 lipca 2018 r., trzy wspólne deklaracje podpisane tego samego dnia na temat współpracy regionalnej i stosunków dobrosąsiedzkich, na temat osób zaginionych oraz na temat zbrodni wojennych, a także oświadczenie o zwalczaniu korupcji wydane przez BiH przy tej samej okazji,

–  uwzględniając deklarację z Sofii, przyjętą na szczycie UE-Bałkany Zachodnie w dniu 17 maja 2018 r., i załączony do niej Program działań priorytetowych z Sofii,

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 6 lutego 2018 r. zatytułowany „Wiarygodna perspektywa rozszerzenia dla Bałkanów Zachodnich oraz zwiększone zaangażowanie UE w tym regionie” (COM(2018)0065),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 17 kwietnia 2018 r. zatytułowany „Komunikat w sprawie polityki rozszerzenia UE w 2018 r.” (COM(2018)0450) oraz towarzyszący mu dokument roboczy służb Komisji zatytułowany „Sprawozdanie na temat Bośni i Hercegowiny za 2018 r.” (SWD(2018)0155),

–  uwzględniając oświadczenie wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa Federiki Mogherini oraz komisarza do spraw europejskiej polityki sąsiedztwa i negocjacji w sprawie rozszerzenia Johannesa Hahna z dnia 2 maja 2018 r. w sprawie reformy ordynacji wyborczej w BiH w związku z wyborami do Izby Narodów Federacji BiH,

–  uwzględniając wynik wyborów, które odbyły się w dniu 7 października 2018 r.,

–  uwzględniając oświadczenie dotyczące wstępnych ustaleń i wniosków międzynarodowej misji obserwacji wyborów OBWE/ODIHR opublikowane dnia 8 października 2018 r.,

–  uwzględniając wspólne oświadczenie wiceprzewodniczącej / wysokiej przedstawiciel Federiki Mogherini i komisarza Johannesa Hahna z dnia 8 października 2018 r. w sprawie wyborów w Bośni i Hercegowinie,

–  uwzględniając wspólne wnioski z dialogu gospodarczo-finansowego między UE a Bałkanami Zachodnimi i Turcją z dnia 25 maja 2018 r.,

–  uwzględniając lokalne oświadczenie UE z dnia 1 czerwca 2018 r. w sprawie kodeksu postępowania karnego BiH,

–  uwzględniając 53.(1) i 54.(2) sprawozdanie wysokiego przedstawiciela ds. wdrażania porozumienia pokojowego w Bośni i Hercegowinie, przedłożone Radzie Bezpieczeństwa ONZ odpowiednio w dniu 3 maja i 31 października 2018 r.,

–  uwzględniając program reform dla BiH na lata 2015–2018 przyjęty w lipcu 2015 r. oraz mechanizm koordynacji przyjęty przez Radę Ministrów BiH oraz rządy Federacji BiH i Republiki Serbskiej w dniu 23 sierpnia 2016 r.,

–  uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie tego kraju,

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Zagranicznych (A8-0467/2018),

A.  mając na uwadze, że UE pozostaje zaangażowana w działania na rzecz europejskiej przyszłości BiH, a także na rzecz jej integralności terytorialnej, suwerenności i jedności;

B.  mając na uwadze, że wniosek o członkostwo w UE stanowi wybór strategiczny i zobowiązanie do osiągania postępów na drodze do UE;

C.  mając na uwadze, że Komisja przygotowuje opinię w sprawie wniosku BiH o członkostwo w UE; mając na uwadze, że BiH przygotowała swoje odpowiedzi na kwestionariusz Komisji, wykorzystując mechanizm koordynacji w kwestiach unijnych, i przekazała je w dniu 28 lutego 2018 r.; mając na uwadze, że w dniu 20 czerwca 2018 r. BiH otrzymała ponad 600 pytań uzupełniających i nie zdążyła jeszcze przesłać odpowiedzi na dodatkowe pytania;

D.  mając na uwadze, że od połowy 2017 r. odnotowywano spowolnienie w przeprowadzaniu prounijnych reform pomimo zobowiązania BiH do wdrażania programu reform; mając na uwadze, że przystąpienie do UE to kompleksowy proces, który wymaga woli politycznej i wspólnych wysiłków wszystkich stron oraz konsensusu w sprawie programu reform; mając na uwadze, że najważniejszym elementem reform instytucjonalnych, gospodarczych i społecznych muszą być obywatele BiH;

E.  mając na uwadze wybory powszechne w BiH przeprowadzone w dniu 7 października 2018 r.; mając na uwadze, że partie polityczne nie były w stanie osiągnąć kompromisu w sprawie zmian w ordynacji wyborczej, koniecznych do wypełnienia luki prawnej wynikającej z decyzji Trybunału Konstytucyjnego w sprawie Ljubić, dotyczących wyboru członków Izby Narodów Federacji BiH; mając na uwadze bezowocne wysiłki zmierzające do wprowadzenia ułatwień w tej sprawie podejmowane przez ambasadorów UE i Stanów Zjednoczonych w BiH, przy zaangażowaniu Komisji Weneckiej;

F.  mając na uwadze, że BiH wciąż narusza europejską konwencję praw człowieka, jak wskazuje sprawa Sejdić-Finci i powiązane sprawy; mając na uwadze, że Rada powierzyła Komisji zadanie zwrócenia szczególnej uwagi na tę kwestię przy sporządzaniu opinii w sprawie wniosku BiH o członkostwo; mając na uwadze, że w związku z tym oczekuje się, iż Komisja przeanalizuje w swojej opinii kwestie związane z funkcjonalnością, a także zweryfikuje ramy prawne kompatybilności z dorobkiem UE, proponując reformy konstytucyjne i inne niezbędne reformy; mając na uwadze, że im bardziej BiH zbliży się do członkostwa w UE, tym pilniejsza stanie się potrzeba przeprowadzenia reform konstytucyjnych mających na celu poprawę funkcjonowania i zagwarantowanie ochrony praw człowieka; mając na uwadze, że dotychczas polityczni przywódcy kraju nie byli w stanie zaradzić niedociągnięciom w konstytucji BiH związanym z powyższymi kwestiami;

G.  mając na uwadze, że do tej pory nie wdrożono 13 decyzji Trybunału Konstytucyjnego BiH oraz szeregu decyzji konstytucyjnych na szczeblu części składowych BiH (28 w Federacji i 7 w Republice Serbskiej); mając na uwadze, że wykonywanie orzeczeń sądów konstytucyjnych ma zasadnicze znaczenie dla utrzymania praworządności;

H.  mając na uwadze, że BiH jest również sygnatariuszem Konwencji o ocenach oddziaływania na środowisko w kontekście transgranicznym (konwencja z Espoo z 1991 r.);

I.  mając na uwadze, że w nowoczesnej Europie nie ma miejsca na gloryfikację osób skazanych za zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości;

J.  mając na uwadze, że utrzymujące się wyzwania w procesie pojednania należy podjąć w sposób bardziej zdecydowany;

K.  mając na uwadze, że nadal szerzy się korupcja, w tym na najwyższym szczeblu;

1.  z zadowoleniem przyjmuje przekazanie przez BiH odpowiedzi na kwestionariusz Komisji; wzywa BiH do terminowego udzielenia przejrzystych i szczegółowych odpowiedzi na pytania uzupełniające, które mają bardziej techniczny charakter, tak aby umożliwić Komisji sporządzenie opinii na temat wniosku o członkostwo w UE;

2.  jest zaniepokojony wyraźnym spowolnieniem tempa reform w wyniku nieporozumień między partiami i bardzo spolaryzowanej kampanii przedwyborczej, która rozpoczęła się bardzo wcześnie; podkreśla, że deklaracja władz BiH o utrzymywaniu europejskiego kursu musi iść w parze z konsekwentnym wdrażaniem reform wynikających z programu reform i przekładać się na konkretne wyniki z korzyścią dla obywateli, bez względu na ich powiązania etniczne i religijne; ubolewa, że oprócz przyjęcia krajowych strategii w dziedzinie środowiska, rozwoju obszarów wiejskich i energii oraz niektórych ważnych reform, takich jak poprawki do ustawy o podatku akcyzowym, które były niezbędne do uzyskania środków finansowych z MFW i EBOR, nie osiągnięto istotnych postępów;

3.  ubolewa, że stwarzająca podziały retoryka etniczno-nacjonalistyczna ponownie zdominowała kampanię wyborczą i nadal charakteryzuje polityczny dyskurs, w którym biorą udział politycy wszystkich stron; wzywa wszystkich liderów politycznych do bezzwłocznego zaangażowania się w tworzenie struktur administracyjnych na wszystkich szczeblach w drodze konstruktywnej współpracy w interesie obywateli ich kraju; apeluje o odpowiednie przekazywanie opinii publicznej informacji na temat procesu integracji z UE, który ma również służyć jako projekt pojednania i rozwoju kultury politycznej w oparciu o kompromis i wzajemne zrozumienie;

4.  zauważa, że ten cykl wyborczy ponownie charakteryzował się podziałem wzdłuż linii etnicznych, a podczas kampanii wyborczej skupiano się głównie na powiązanych z przeszłością kwestiach wprowadzających podziały zamiast na proponowaniu konkretnych rozwiązań codziennych problemów obywateli; wyraża ubolewanie z powodu nacjonalistycznej i podburzającej retoryki przedwyborczej, która pogłębia podziały między trzema narodami konstytutywnymi; zauważa, że wybory z dnia 7 października 2018 r. przebiegały w duchu rywalizacji i – pomimo pewnych nieprawidłowości – ogólnie z zachowaniem porządku oraz że obywatele BiH skorzystali z przysługującego im demokratycznego prawa, zachowując spokój i porządek; powtarza, że konieczne jest zbadanie i stanowcze potępienie wszystkich rzekomych nieprawidłowości dotyczących wyborów, a także ściganie sprawców wszelkich czynów niezgodnych z prawem; podkreśla utrzymujące się niedociągnięcia w procesie demokratycznych wyborów i oczekuje bezzwłocznego wdrożenia zaleceń OBWE/ODIHR; przypomina, że nadal nie wdrożono decyzji Trybunału Konstytucyjnego z 2010 r. w sprawie demokratycznego prawa obywateli Mostaru do głosowania w wyborach lokalnych;

5.  ubolewa, że przed wyborami nie osiągnięto kompromisu w sprawie zmian w ordynacji wyborczej, koniecznych do wypełnienia luki prawnej wynikającej z decyzji Trybunału Konstytucyjnego w sprawie Ljubić, dotyczących wyboru członków Izby Narodów Federacji BiH; wzywa do znalezienia akceptowalnego rozwiązania, które umożliwi sprawne wdrożenie wyników wyborów i prawidłowe funkcjonowanie wszystkich instytucji państwowych; wierzy, że Centralna Komisja Wyborcza będzie wypełniać swój mandat w sposób niezależny i profesjonalny; wzywa wszystkich przywódców politycznych i wybranych posłów do parlamentów do wykazania się odpowiedzialnością, unikania oświadczeń kwestionujących jedność państwa, powstrzymania się od wyrażania konfliktowych poglądów oraz znalezienia kompromisów i rozwiązań, które będą akceptowalne dla wszystkich; ostrzega przed opóźnieniami i próbami blokowania wyłonienia władz po wyborach, ponieważ nie będzie to służyć interesom obywateli ani celowi integracji europejskiej; podkreśla, że przeprowadzanie wyborów, wdrażanie ich wyników oraz formowanie rządu zgodnie z odpowiednimi przepisami prawnymi jest kluczowym elementem dobrze funkcjonującej demokracji, a także wymogiem stawianym każdemu państwu, które aspiruje do członkostwa w UE;

6.  zdecydowanie przypomina o potrzebie szybkiego powołania Izby Narodów Federacji BiH zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego Bośni i Hercegowiny, o czym przypomniano również we wspólnym oświadczeniu wiceprzewodniczącej / wysokiej przedstawiciel Federiki Mogherini i komisarza Johannesa Hahna w sprawie wyborów w BiH;

7.   ubolewa, że kwestia demokratycznej i uzasadnionej reprezentacji trzech narodów konstytutywnych i wszystkich obywateli pozostaje nierozwiązana; wzywa wszystkie strony do niezwłocznego znalezienia kompromisu, tak aby nowi ustawodawcy mogli jak najszybciej zająć się tą kwestią, wykonując również orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Sejdić-Finci i w powiązanych sprawach; ponownie podkreśla potrzebę przeprowadzenia reform konstytucyjnych, politycznych i wyborczych, które przekształciłyby BiH w skuteczne, pluralistyczne i w pełni funkcjonalne państwo oparte na praworządności;

8.  ubolewa nad faktem, że w wyniku prób wprowadzenia blokady etnicznej do zasad głosowania w Parlamentarnym Komitecie Stabilizacji i Stowarzyszenia delegaci z BiH wciąż nie są w stanie dojść do porozumienia w sprawie regulaminu Parlamentarnego Komitetu Stabilizacji i Stowarzyszenia, który w rezultacie nie obradował od trzech lat; ubolewa nad brakiem współpracy z Parlamentem Europejskim i przypomina, że stanowi to wyraźne naruszenie zobowiązań wynikających z Układu o stabilizacji i stowarzyszeniu, oraz apeluje do wszystkich podmiotów o uzgodnienie i zaakceptowanie regulaminu Parlamentarnego Komitetu Stabilizacji i Stowarzyszenia w oparciu o odnośne zalecenia Parlamentu Europejskiego; zauważa, że funkcjonujące demokratyczne instytucje, w tym parlament, stanowią warunek postępów procesu integracji z UE;

9.  wyraża zaniepokojenie z powodu braku systematycznej oceny skutków regulacji i konsultacji publicznych, niewystarczającej i niskiej jakości monitorowania i sprawozdawczości, a także braku formalnego wymogu publikowania kluczowych dokumentów rządowych dotyczących planowania;

10.  wzywa do przyjęcia kolejnych krajowych strategii o niedyskryminującym charakterze i uwzględniających kwestie płci, w takich dziedzinach, jak zatrudnienie i zarządzanie finansami publicznymi, które umożliwią spójne wdrażanie reform w całym kraju, a także dostęp do finansowania w ramach IPA; z zadowoleniem stwierdza, że przyjęcie odpowiednich ogólnokrajowych strategii umożliwiło pozyskanie dodatkowego finansowania z IPA II w kluczowych obszarach, takich jak rolnictwo i rozwój obszarów wiejskich, środowisko i energia, w ramach poddanego niedawno przeglądowi indykatywnego dokumentu strategicznego na lata 2014–2020; podkreśla potrzebę zapewnienia lepszej absorpcji wsparcia przedakcesyjnego, przede wszystkim przez poprawę koordynacji darczyńców i zdolności administracyjnej; wzywa do przyjęcia krajowego programu zbliżenia przepisów krajowych do dorobku prawnego UE, zobowiązania prawnego podjętego w ramach Układu o stabilizacji i stowarzyszeniu oraz niezbędnego środka w przygotowaniach do przystąpienia do UE;

11.  ponawia swój apel o przyjęcie ogólnokrajowej strategii dotyczącej praw człowieka; podkreśla, że należy jak najszybciej przyjąć poprawki do ustawy o rzeczniku praw obywatelskich, aby zapewnić zgodność z zasadami paryskimi; uznaje za konieczne ustanowienie krajowego mechanizmu zapobiegającego torturom i niewłaściwemu traktowaniu, a także przyjęcie ustawy państwowej o prawach cywilów torturowanych w czasie wojny, zgodnie z międzynarodowymi zobowiązaniami BiH; uważa, że BiH powinna zwiększyć wysiłki na rzecz dostosowania warunków w zakładach karnych i policyjnych izbach zatrzymań do standardów międzynarodowych; ponownie wzywa władze Republiki Serbskiej do usunięcia ze swojej konstytucji przepisu dotyczącego kary śmierci; przypomina o potrzebie zapewnienia niedyskryminującego dostępu do wymiaru sprawiedliwości w całym kraju za pośrednictwem zharmonizowanego i zrównoważonego systemu nieodpłatnej pomocy prawnej; wzywa władze do aktywnego promowania europejskich wartości oraz do kontynuowania europejskiego kursu;

12.  wzywa władze BiH do podjęcia konkretnych działań służących uwzględnianiu aspektu płci we wszystkich strategiach politycznych, włącznie z programem reform, i wyraża zaniepokojenie niedostateczną reprezentacją kobiet na stanowiskach decyzyjnych, zwłaszcza na szczeblu lokalnym; wzywa partie polityczne w BiH, by zwiększyły starania na rzecz zapewnienia reprezentacji kobiet na wszystkich szczeblach systemu politycznego;

13.  ubolewa nad tym, że BiH wciąż narusza europejską konwencję praw człowieka, nie wykonując orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawach Sejdić-Finci, Zornić, Pilav i Šlaku, co prowadzi do jawnej dyskryminacji obywateli BiH i stoi w rażącej sprzeczności z wartościami i normami UE; przypomina, że Komisja powinna zwrócić uwagę na tę kwestię podczas przygotowywania swojej opinii; uważa, że wykonanie tych orzeczeń pomogłoby stworzyć funkcjonujące społeczeństwo demokratyczne; podkreśla, że – podobnie jak w przypadku każdego państwa aspirującego do członkostwa w UE – BiH powinna stopniowo dostosowywać swój system uważa, że wdrożenie tych orzeczeń pomogłoby stworzyć funkcjonujące społeczeństwo demokratyczne i prawny do wymogów dorobku prawnego UE w zakresie niedyskryminacji, a także oczekuje szybkich postępów w tych zasadniczych kwestiach; podkreśla, że wykonanie tych orzeczeń nie powinno mieć wpływu na dalsze wdrażanie programu reform i musi prowadzić do eliminacji wszelkich ograniczeń prawa do kandydowania w wyborach ze względu na pochodzenie etniczne i miejsce zamieszkania lub w wyniku decyzji obywatela o braku przynależności do konkretnego narodu konstytutywnego; wyraża zatem przekonanie o potrzebie równoczesnego przeprowadzenia reformy konstytucji i ordynacji wyborczej; wzywa przywódców politycznych do unikania nacjonalistycznej retoryki, która prowadzi do podziału społeczeństwa, oraz do kontynuowania dialogu politycznego i działań prowadzących do współpracy między przedstawicielami politycznymi trzech narodów konstytutywnych i innych;

14.  wzywa do wprowadzenia skuteczniejszych środków zwalczania wszelkich form dyskryminacji, w szczególności poprzez przyjęcie krajowych strategii w zakresie praw człowieka i przeciwdziałania dyskryminacji; zachęca trzy narody konstytutywne i inne do współpracy w kwestiach kulturowych, religijnych i edukacyjnych, prowadzącej do likwidacji podziałów etnicznych; ubolewa, że nie poczyniono żadnych postępów w celu rozwiązania problemu „dwóch szkół pod jednym dachem”; wzywa do podjęcia zdecydowanych działań na wszystkich szczeblach w celu znalezienia rozwiązań systemowych, które zapewnią wszystkim dzieciom edukację sprzyjającą włączeniu społecznemu i wolną od dyskryminacji; zauważa, że przyjęcie programów i podstaw nauczania na całym terytorium BiH powinno opierać się na poszanowaniu różnorodności kulturowej i językowej narodów przy jednoczesnym podkreślaniu wzajemnego zrozumienia i pojednania; wyraża zaniepokojenie, że brak zasobów i koordynacji utrudnia wdrażanie planu działania na rzecz dzieci na lata 2015–2018; z zadowoleniem przyjmuje przepisy BiH dotyczące rodzinnej formy opieki i podkreśla potrzebę dalszego wspierania deinstytucjonalizacji opieki nad dziećmi w całym kraju; apeluje o poprawę dostępu do kształcenia i odpowiednich usług socjalnych dla dzieci niepełnosprawnych, a także ogólną poprawę dostępu do budynków, instytucji i środków transportu dla osób niepełnosprawnych;

15.  wzywa do skuteczniejszego wdrażania przepisów prawnych dotyczących równości mężczyzn i kobiet, zmniejszenia różnic w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn oraz zwiększenia dostępu kobiet do rynku pracy, a także do zwalczania stereotypów płciowych w społeczeństwie; odnotowuje z zaniepokojeniem brak skutecznego wprowadzenia w życie ustawodawstwa w dziedzinie zapobiegania przemocy ze względu na płeć, w szczególności przemocy domowej, a także ochrony przed tym zjawiskiem; podkreśla potrzebę dostosowania przepisów do postanowień konwencji stambulskiej; wzywa do postępów w zapewnianiu poszanowania praw osób niepełnosprawnych, w szczególności poprzez szybkie wprowadzenie odpowiednich zaleceń ONZ; docenia kroki podjęte w kierunku ochrony prawnej osób LGBTI, lecz podkreśla, że należy podjąć dalsze działania w celu ścigania sprawców przemocy i przestępstw z nienawiści wobec nich, a także w celu promowania ich włączenia społecznego;

16.  jest zaniepokojony, że brak koordynacji między różnymi szczeblami władzy oraz brak finansowania nadal utrudniają skuteczną ochronę mniejszości i grup szczególnie wrażliwych, zwłaszcza Romów; apeluje o podjęcie dodatkowych kroków w celu wzmocnienia ochrony praw mniejszości; odnotowuje z zaniepokojeniem, że wyniki przeprowadzonego w 2017 r. badania dotyczącego marginalizacji Romów w BiH wskazują na ich ograniczony dostęp do możliwości we wszystkich aspektach rozwoju społecznego; potępia stygmatyzację i wykluczenie społeczne Romów; wzywa władze do upamiętnienia ofiar holokaustu Romów, ustanowienia 2 sierpnia Dniem Pamięci o Holokauście Romów i włączenia ofiar romskich w obchody Dnia Pamięci o Holokauście przypadającego na 27 stycznia każdego roku; wyraża zadowolenie z powodu przyjęcia zmienionego planu działania dotyczącego dostępu Romów do mieszkań, zatrudnienia i opieki zdrowotnej na lata 2017–2020; podkreśla, że należy podjąć środki służące dalszej poprawie kształcenia, wskaźników zatrudnienia, zdrowia, mieszkalnictwa i warunków życia Romów oraz innych mniejszości, ze szczególnym naciskiem na poprawę i pełne wdrożenie istniejących odpowiednich strategii i ram ustawodawczych; wyraża zaniepokojenie niewielką reprezentacją członków mniejszości narodowych w życiu politycznym i publicznym;

17.  odnotowuje udział BiH w programie oceny PISA pod egidą OECD w 2018 r., który był możliwy dzięki wsparciu finansowemu Komisji Europejskiej; wyraża uznanie dla instytucji oświatowych BiH (właściwych ministerstw i instytucji na szczeblu kantonów, części składowych i państwa, a także w Dystrykcie Brczko) za współpracę i wolę wspólnego działania; wzywa przyszłe władze na wszystkich szczeblach, aby wykorzystały wyniki testów, które mają być opublikowane w 2019 r., do przeprowadzenia konstruktywnej debaty i opracowania reform oświatowych, które pozwolą osiągnąć lepsze wyniki i lepszą jakość kształcenia;

18.  wzywa do szeroko zakrojonej reformy systemów ochrony socjalnej przez wyeliminowanie dyskryminacyjnych praktyk zgodnie z zobowiązaniami w zakresie praw człowieka oraz zagwarantowanie ustanowienia adekwatnych minimalnych norm ochrony najsłabszych grup społecznych, w tym wyeliminowanie luk w przepisach uniemożliwiających niektórym dzieciom dostęp do ubezpieczenia zdrowotnego; zachęca wszystkie właściwe instytucje w BiH do zacieśnienia koordynacji i współpracy w dziedzinie monitorowania praw dziecka, w tym do utworzenia kompleksowego mechanizmu gromadzenia danych o prawach dziecka w BiH;

19.  zauważa, że BiH nadal jest krajem pochodzenia, tranzytu i przeznaczenia dla handlu ludźmi; wzywa do poprawy zarządzania granicami i wzmocnienia wyspecjalizowanych jednostek dochodzeniowych w dziedzinie handlu ludźmi w celu skutecznej walki z handlarzami;

20.  wyraża zaniepokojenie z powodu niewystarczających reform edukacji i gospodarki, które prowadzą do bezrobocia młodzieży i emigracji ekonomicznej, a także z powodu braku odpowiednich strategii politycznych i inwestycji dotyczących dzieci i młodzieży; wzywa BiH do rozwiązania problemu istotnego braku równowagi płci w odniesieniu do współczynnika aktywności zawodowej oraz wykluczenia młodych ludzi należących do grup mniejszościowych ze środków na rzecz edukacji i zatrudnienia; wzywa do bardziej proaktywnej i systematycznej polityki wobec młodzieży w BiH, która powinna mieć na celu wzmocnienie pozycji młodych ludzi w kraju; w związku z tym zachęca BiH do ustanowienia specjalnych ram i zagwarantowania pełnego funkcjonowania Komisji ds. Koordynacji Spraw Młodzieży przy Ministerstwie Spraw Obywatelskich BiH;

21.  apeluje o pełne wdrożenie strategii i przepisów dotyczących praw osób należących do grup mniejszościowych i ich ochrony oraz o wsparcie tych strategii i przepisów z funduszy publicznych;

22.  wzywa BiH do zagwarantowania prawa własności; wskazuje na brak kompleksowych ram ustawodawczych dla rozpatrywania roszczeń o zwrot i zachęca władze do rozpoczęcia rozmów z zainteresowanymi stronami na temat kwestii dotyczących zwrotu przejętego mienia lub odszkodowania za takie mienie;

23.  wyraża ubolewanie z powodu braku postępów w dziedzinie wolności słowa i niezależności mediów; zdecydowanie odrzuca ciągłe próby wywierania presji politycznej i finansowej na media; potępia powtarzające się przypadki zastraszania, grożenia śmiercią oraz werbalnych i fizycznych ataków na dziennikarzy, zwłaszcza dziennikarzy śledczych, zajmujących się tematem nieściganych zbrodni wojennych; wzywa władze do gromadzenia danych na temat tych spraw, zapewnienia szybkiego dochodzenia i ścigania sprawców oraz promowania środowiska sprzyjającego wolności słowa; zwraca uwagę na potrzebę wzmocnienia stabilności finansowej i neutralności politycznej Urzędu Regulacji Komunikacji; ponownie wzywa do zapewnienia niezależności i trwałego finansowania nadawców publicznych, a także dostępności treści we wszystkich językach urzędowych; wzywa do zwrócenia większej uwagi na warunki pracy dziennikarzy w całym sektorze; wyraża zaniepokojenie brakiem przejrzystości w zakresie własności mediów i ponownie apeluje o zagwarantowanie przejrzystości przez przyjęcie odpowiednich ram ustawodawczych; ubolewa, że z powodu impasu politycznego nie można było ustanowić funkcjonującego nadawcy publicznego; ponawia swój apel o zapewnienie pluralizmu mediów i podkreśla, że produkcja i transmisja treści telewizyjnych i radiowych we wszystkich językach urzędowych BiH przyczyniłaby się do ochrony różnorodności kulturowej w tym kraju; podkreśla, że podobnie jak w przypadku innych krajów w regionie, zaniepokojenie budzi polityczna instrumentalizacja mediów albo bezpośrednio przez polityków, albo przez przedstawicieli środowiska biznesu podejmujących próby wywierania wpływów politycznych;

24.  z zadowoleniem przyjmuje starania podejmowane m.in. przez Międzywyznaniową Radę BiH w celu promowania pojednania, wzajemnego szacunku i tolerancji religijnej w tym kraju; ubolewa nad ciągłymi przypadkami dyskryminacji ze względów religijnych, a także incydentami dotyczącymi miejsc kultu religijnego; wyraża uznanie i wsparcie dla tych, którzy walczą o wolność słowa, zwalczają mowę nienawiści i nienawiść na tle religijnym oraz promują włączenie społeczne; sprzeciwia się podsycaniu strachu przed innymi i wzywa władze do szybkiego i konsekwentnego reagowania we wszystkich takich przypadkach;

25.  wyraża zadowolenie z przyjęcia strategicznych ram reformy administracji publicznej w BiH na lata 2018–2022 i wzywa do ich szybkiego wdrożenia; zwraca uwagę na rozdrobnienie i upolitycznienie systemu kształtowania polityki w BiH oraz podkreśla potrzebę reformy ram konstytucyjnych zgodnie z najwyższymi standardami w dziedzinie praw człowieka i wolności, a także potrzebę poprawy jakości, spójności i możliwości finansowania polityki publicznej w całym kraju; wzywa do przyjęcia ogólnokrajowej strategii dotyczącej zarządzania finansami publicznymi oraz do zwiększenia przejrzystości budżetu BiH, a także do ustanowienia silniejszych mechanizmów zapobiegania nieefektywności i marnowaniu środków publicznych, w tym w obszarze zamówień publicznych; wzywa w szczególności do podjęcia działań mających na celu zmniejszenie ryzyka upolitycznienia służby cywilnej za pomocą skutecznego systemu zarządzania zasobami ludzkimi na wszystkich szczeblach administracji, a także poprzez ujednolicenie procedur służby cywilnej na wszystkich szczeblach administracji rządowej, zwłaszcza między szczeblem federalnym a szczeblem kantonu w Federacji;

26.  uznaje, że poczyniono pewne postępy w ustanawianiu instytucjonalnych mechanizmów współpracy między organami władzy a organizacjami społeczeństwa obywatelskiego oraz w zapewnianiu finansowania publicznego dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego; ponawia swój apel o przyjęcie strategicznych ram współpracy ze społeczeństwem obywatelskim na wszystkich szczeblach administracji rządowej, o poprawę przejrzystości procesu podejmowania decyzji publicznych oraz o podjęcie dodatkowych wysiłków na rzecz wprowadzenia publicznej kontroli prac administracji rządowej; podkreśla ponadto potrzebę zwiększenia zaangażowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego w planowanie, monitorowanie i wdrażanie unijnych programów wsparcia; wzywa władze do prowadzenia skutecznego dialogu, który mógłby prowadzić do inicjatyw ustawodawczych i inicjatyw na rzecz budowania zdolności, wzmacniających potencjał partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego; podkreśla, że finansowanie publiczne musi być dostępne dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego zajmujących się prawami człowieka, demokracją i praworządnością, w tym organizacji nadzorujących i wspierających oraz małych organizacji lokalnych;

27.  pozostaje zaniepokojony powszechną korupcją w BiH oraz utrzymującą się rozbieżnością między deklarowaną polityczną wolą jej zwalczania a brakiem namacalnych wyników; podkreśla, że brak jest konkretnych wyników w głośnych sprawach, a prawne i instytucjonalne ramy zwalczania korupcji systemowej, np. w dziedzinie finansowania partii politycznych, zamówień publicznych, konfliktów interesów i ujawniania informacji majątkowych, są słabe i nieodpowiednie; wzywa do podjęcia kroków na rzecz poprawy prawnych i instytucjonalnych ram walki z korupcją zgodnie ze standardami europejskimi, poprzez lepszą harmonizację planów działania przyjętych na różnych szczeblach, wdrażanie istniejących strategii i zacieśnienie współpracy między organami ds. zapobiegania korupcji oraz z agencją antykorupcyjną;

28.  uważa, że potrzebne są dodatkowe starania na rzecz skuteczniejszego zwalczania powszechnej korupcji; wzywa do podjęcia działań w celu znacznej poprawy bilansu dokonań w obszarze zapobiegania i zwalczania korupcji, w tym środków mających na celu nakładanie skutecznych i odstraszających kar, łącznie z konfiskatą mienia zdobytego w wyniku przestępstwa; podkreśla potrzebę budowania zdolności do przeciwdziałania przestępstwom gospodarczym, finansowym i związanym z zamówieniami publicznymi oraz do prowadzenia dochodzeń w tych sprawach; podkreśla, że należy zwrócić szczególną uwagę na prowadzenie skutecznych kontroli finansowania partii politycznych i kampanii wyborczych oraz na poprawę publicznego dostępu do deklaracji majątkowych urzędników publicznych, w tym urzędników startujących w wyborach, a także nadzoru nad tymi deklaracjami; domaga się wprowadzenia zaleceń GRECO, w szczególności tych dotyczących finansowania partii politycznych i konfliktu interesów; uważa za niezbędne przyjęcie przez BiH ustawy o konflikcie interesów zgodnie ze standardami europejskimi i międzynarodowymi; wzywa BiH do przeprowadzenia analizy istniejących ram prawnych zwalczania korupcji, a następnie przyjęcia spójnej strategii wyeliminowania stwierdzonych luk i słabych stron, zgodnie z normami międzynarodowymi i europejskimi;

29.  z zadowoleniem odnosi się do przyjęcia w marcu 2017 r. planu działania dotyczącego wdrożenia strategii reformy wymiaru sprawiedliwości na lata 2014–2018 oraz do ustanowienia niezbędnych struktur sprawozdawczości i monitorowania; wskazuje na potrzebę podjęcia zdecydowanych działań w celu wdrożenia tego planu; jest zaniepokojony ustawicznymi i motywowanymi politycznie groźbami kierowanymi pod adresem sądownictwa; ponownie podkreśla potrzebę wzmocnienia niezależności sądownictwa, w tym od wpływów politycznych, jak również jego bezstronności, profesjonalizmu, skuteczności i rozliczalności; z zadowoleniem przyjmuje szczegółowy plan działania, przyjęty w celu wdrożenia zaleceń Komisji Europejskiej w sprawach wchodzących w zakres kompetencji Wysokiej Rady Sędziów i Prokuratorów z myślą o wzmocnieniu procesu mianowania, środków dyscyplinarnych oraz środków na rzecz uczciwości w odniesieniu do sądownictwa, w tym przez udoskonalenie deklaracji majątkowych; wzywa do szybkiego przyjęcia i wdrożenia odnośnych aktów ustawodawczych; podkreśla konieczność przeglądu ustawy o Wysokiej Radzie Sędziów i Prokuratorów na podstawie zaleceń Komisji i opinii Komisji Weneckiej; wzywa do znormalizowania kodeksów karnych na potrzeby spraw dotyczących zbrodni wojennych i podkreśla znaczenie oceny bieżącej reformy sądownictwa z perspektywy płci;

30.  wyraża ubolewanie, że władze na wszystkich szczeblach nadal lekceważą lub odrzucają wiążące decyzje organów sądowych, w tym najwyższej instancji, oraz przypomina, że takie podejście stanowi poważne zakwestionowanie praworządności;

31.  z zadowoleniem przyjmuje dalsze zmniejszanie zaległości w sprawach dotyczących zbrodni wojennych, utrzymującą się pozytywną tendencję w ściganiu zbrodni wojennych obejmujących przemoc seksualną, a także poprawę sytuacji pod względem wspierania ofiar i świadków w sądach; wzywa władze BiH do harmonizacji przepisów dotyczących cywilnych ofiar wojny, tak aby uwzględnić ofiary przemocy seksualnej w celu powstrzymania dyskryminacji ze względu na status i dostęp do odszkodowań w poszczególnych częściach składowych BiH; wzywa do szybkiej zmiany krajowej strategii dotyczącej zbrodni wojennych, tak aby zapewnić bardziej skuteczny podział spraw między różnymi szczeblami administracji, jak również do wprowadzenia nowych kryteriów i ram czasowych dla rozpatrywania najbardziej złożonych spraw;

32.  stwierdza, że wciąż brakuje kompleksowej strategii sprawiedliwości okresu przejściowego, a także solidnego mechanizmu odszkodowań za poważne naruszenie praw człowieka w czasie wojny w całym kraju, w tym również dla ofiar wojennych na tle seksualnym; wzywa do przyjęcia ustawy o ofiarach tortur, strategii sprawiedliwości okresu przejściowego i programu na rzecz ofiar przemocy seksualnej, a także do ustanowienia specjalnego funduszu odszkodowawczego dla ofiar gwałtów, tortur i nadużyć w czasie wojny oraz do stworzenia odpowiednich mechanizmów rekompensat dla cywilnych ofiar wojny, obejmujących zwrot mienia, odszkodowanie, rehabilitację, reparacje i gwarancje niepowtórzenia;

33.  ponownie wyraża poparcie dla inicjatywy utworzenia komisji regionalnej ds. ustalenia faktów dotyczących wszystkich ofiar zbrodni wojennych i innych poważnych przypadków naruszenia praw człowieka popełnionych na terytorium byłej Jugosławii (RECOM); podkreśla znaczenie poważnego zaangażowania przywódców BiH w jej utworzenie; podkreśla znaczenie tego procesu i konieczności aktywnego udziału wszystkich regionalnych przywódców politycznych, tak aby komisja RECOM mogła rozpocząć pracę bez dalszych opóźnień; zwraca uwagę na propozycję koalicji na rzecz RECOM dotyczącą planu działania, zawierającego jasne terminy i punkty odniesienia;

34.  ubolewa nad wszelkimi formami gloryfikacji osób skazanych za najpoważniejsze zbrodnie przeciwko ludzkości; pilnie wzywa do okazywania szacunku ofiarom zbrodni wojennych i propagowania pojednania; przypomina wszystkim przywódcom politycznym i instytucjom w BiH, że ponoszą odpowiedzialność za obiektywną ocenę wydarzeń wojennych w interesie prawdy, pojednania i pokojowej przyszłości, a także za unikanie nadużywania wymiaru sprawiedliwości do celów politycznych; podkreśla, że podstawą ścigania zbrodni wojennych musi być koncepcja niezawisłości sądów i że nie należy jej wykorzystywać do upolityczniania służącego codziennym celom politycznym, podsycaniu rewizjonizmu historycznego czy pogłębianiu podziałów w społeczeństwie; z żalem odnotowuje decyzję Zgromadzenia Narodowego Republiki Serbskiej o cofnięciu zatwierdzenia sprawozdania Komisji ds. Srebrenicy z 2004 r. i potępia oświadczenia wszystkich stron gloryfikujące zbrodniarzy wojennych;

35.  podkreśla, że chociaż poczyniono znaczne postępy, konsekwencje przemocy seksualnej w konfliktach zbrojnych i traumy wynikającej z wojny w latach 1992–1995 wciąż wymagają właściwej uwagi w BiH; podkreśla, że osobom pozostałym przy życiu, w tym dzieciom urodzonym w takim kontekście, należy zagwarantować sprawiedliwy dostęp do opieki, wsparcia i wymiaru sprawiedliwości za pomocą kompleksowych programów reparacji, w tym rehabilitacji i eliminowania stygmatyzacji pozostałych przy życiu osób będących ofiarami przemocy seksualnej w konfliktach zbrojnych;

36.  przyznaje, że osiągnięto pewne, lecz wciąż niewystarczające postępy we wdrażaniu załącznika VII do porozumienia pokojowego z Dayton dotyczącego uchodźców i osób wewnętrznie przesiedlonych; odnotowuje powolne postępy w radzeniu sobie z utrzymującą się wysoką liczbą osób wewnętrznie przesiedlonych, powracających członków mniejszości, uchodźców i osób zaginionych; wzywa władze do podjęcia intensywnej współpracy między obiema częściami składowymi BiH i do pełnego dzielenia się wszystkimi odpowiednimi danymi wojskowymi i wywiadowczymi w celu zidentyfikowania osób wciąż uznawanych za zaginione podczas wojny; z zadowoleniem przyjmuje niedawne inicjatywy mające na celu zacieśnienie współpracy regionalnej z myślą o rozwiązaniu problemu osób zaginionych oraz wzywa władze Bośni i Hercegowiny do zaangażowania się w ten proces; podkreśla znaczenie gromadzenia danych na temat osób powracających; potępia przypadki ataków na ich własność oraz stwierdza, że sukces polityki dotyczącej osób powracających w BiH ma kluczowe znaczenie dla pojednania;

37.  apeluje o wdrożenie dodatkowych środków i konkretnych programów dotyczących zrównoważonych powrotów uchodźców, dostępu do opieki zdrowotnej i zatrudnienia, ochrony socjalnej, bezpieczeństwa i edukacji oraz o zwrócenie szczególnej uwagi na odszkodowania za zniszczone majątki, które nie mogą zostać zwrócone; w związku z tym wzywa do wznowienia działalności Komisji ds. Roszczeń do Nieruchomości Przesiedleńców i Uchodźców;

38.  ubolewa, że miny przeciwpiechotne wciąż występują na około 2,2 % całkowitej powierzchni kraju i bezpośrednio zagrażają bezpieczeństwu ponad 540 tys. mieszkańców; wyraża zadowolenie z powodu nieprzerwanego wspierania przez UE działań rozminowywania i wyraża uznanie dla Batalionu Saperów Sił Zbrojnych BiH za jego doskonałą pracę; wyraża zaniepokojenie z powodu braku dostatecznego dostępu do nowoczesnej technologii rozminowywania, co może prowadzić do znacznego spadku oczyszczonego terytorium kraju z obecnych 3 km2 w skali roku do mniej niż 1 km2 od 2020 r.; w związku z tym wzywa państwa członkowskie do odpowiedniego wyposażenia Batalionu Saperów w niezbędne środki i sprzęt;

39.  z zadowoleniem odnosi się do przyjęcia strategii na rzecz zwalczania przestępczości zorganizowanej na lata 2017–2020 oraz do postępów w realizacji planów działania dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowania terroryzmu; wzywa do zwiększenia wysiłków na rzecz osiągnięcia dobrych wyników w zakresie prowadzenia dochodzeń, ścigania, prawomocnych wyroków skazujących i konfiskaty dochodów pochodzących z przestępczości zorganizowanej; wyraża zadowolenie z powodu długo oczekiwanego przyjęcia poprawek do kodeksu postępowania karnego przez Izbę Reprezentantów BiH w dniu 17 września 2018 r., ponieważ mają one kluczowe znaczenie dla zdolności instytucji stojących na straży praworządności do prowadzenia wrażliwych dochodzeń i współpracy z międzynarodowymi organami ścigania, oraz wzywa Komisję do ścisłego monitorowania wdrażania tych poprawek; podkreśla, że dostosowanie ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wywiadu do standardów europejskich i międzynarodowych powinno pozostać wysokim priorytetem władz; docenia fakt, że BiH została usunięta z listy FATF „państw trzecich wysokiego ryzyka mających braki strukturalne w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu” i wzywa do dalszych starań na rzecz usunięcia tego kraju z unijnej listy państw wysokiego ryzyka;

40.  wzywa do ciągłych wysiłków na rzecz zwalczania radykalizacji i do podejmowania dalszych środków w celu identyfikacji, powstrzymania i kompleksowego rozwiązania problemu zagranicznych bojowników oraz nielegalnego handlu bronią, a także śledzenia przepływów pieniężnych wykorzystywanych do dalszej radykalizacji; zachęca władze do dalszej poprawy zdolności BiH do zwalczania terroryzmu poprzez lepszą koordynację, współpracę i wymianę danych wywiadowczych dotyczących przestępczości, zapobieganie radykalizacji młodzieży i programy deradykalizujące; wzywa organy do opracowania strategii przeciwdziałania cyberprzestępczości i podobnym zagrożeniom dla bezpieczeństwa; przypomina o potrzebie ściślejszej współpracy w kwestiach związanych z zarządzaniem granicami z krajami sąsiadującymi;

41.  wyraża uznanie dla starań podejmowanych przez władze BiH w celu powstrzymania wyjazdu swoich obywateli na tereny walki za granicą oraz wzywa władze do wydawania odpowiednich wyroków dla zagranicznych bojowników terrorystycznych i podjęcia zadania ich późniejszej resocjalizacji; z niepokojem stwierdza, że w niektórych miejscach kraju stwierdzono komórki radykalizacji;

42.  z zaniepokojeniem zauważa rosnącą liczbę migrantów przybywających w ostatnim czasie do BiH oraz brak koordynacji między różnymi szczeblami administracji rządowej w zakresie reagowania na tę sytuację; uważa, że kwestia migracji nie powinna być upolityczniona; z zadowoleniem przyjmuje unijną pomoc humanitarną w odpowiedzi na rosnące potrzeby uchodźców, osób ubiegających się o azyl i migrantów w tym kraju, a także przyjęcie w dniu 10 sierpnia 2018 r. specjalnego środka (o wartości 6 mln EUR) w celu wsparcia BiH w zarządzaniu przepływami migracyjnymi; podkreśla znaczenie uwzględnienia perspektywy płci w zakresie pomocy humanitarnej i wpływu obozów dla uchodźców na społeczności przyjmujące; uważa, że współpraca z krajami sąsiadującymi i z UE ma zasadnicze znaczenie dla stawienia czoła temu wspólnemu wyzwaniu;

43.  apeluje o przyjęcie nowego programu prounijnych reform niezwłocznie po wyłonieniu nowych władz w BiH w celu wznowienia procesu reform i dokonania postępów w integracji europejskiej kraju; podkreśla, że wsparciu finansowemu UE powinna towarzyszyć skuteczna warunkowość, a UE powinna opracowywać plany działania i ramy monitorowania zgodnie z 20 zasadami Europejskiego filaru praw socjalnych w celu nadania „nowego wzmocnionego wymiaru socjalnego” zgodnie ze strategią dla Bałkanów Zachodnich z 2018 r.; uznaje, że BiH poczyniła pewne postępy w zakresie rozwoju gospodarczego i konkurencyjności, zauważa jednak, że kraj ten nadal znajduje się na wczesnym etapie tworzenia funkcjonującej gospodarki rynkowej; jest głęboko przekonany, że przyspieszenie reform społeczno-gospodarczych przy odpowiednim zaangażowaniu partnerów społecznych powinno stanowić priorytet po wyborach w celu poprawy warunków życia w kraju; zwraca uwagę na nikłe postępy w polityce społecznej; podkreśla potrzebę wzmocnienia podstaw gospodarczych, takich jak wzrost, zatrudnienie i zwalczanie gospodarki nieformalnej; podkreśla znaczenie restrukturyzacji sektora publicznego, w tym przedsiębiorstw publicznych, dalszego ograniczania gospodarki nieformalnej i związanego z tym obciążenia podatkowego dla zatrudnienia, poprawy otoczenia biznesowego (również przez rozwój jednolitej przestrzeni gospodarczej BiH), lepszego wykorzystywania finansów publicznych w sposób sprzyjający wzrostowi, zwłaszcza przez skoncentrowanie się na potrzebach średnioterminowych, takich jak infrastruktura i edukacja, a także dostarczania terminowych i wyczerpujących danych statystycznych zgodnie z europejskimi i międzynarodowymi standardami;

44.  odnotowuje powolne postępy w dziedzinie ochrony środowiska i klimatu; przypomina o potrzebie dostosowania przepisów do dorobku prawnego UE oraz zapewnienia skutecznego i usystematyzowanego wdrażania prawodawstwa w dziedzinie środowiska w całym kraju zgodnie ze standardami UE i ogólnokrajową strategią dostosowywania ustawodawstwa środowiskowego; ponownie podkreśla potrzebę szybkiego rozwiązania problemu transgranicznego zanieczyszczenia powietrza powodowanego przez rafinerię ropy naftowej w Brodzie zgodnie z unijnymi strategiami ochrony środowiska; podkreśla, że BiH musi wypełnić wszystkie swoje zobowiązania wynikające z Konwencji o ocenach oddziaływania na środowisko w kontekście transgranicznym oraz z protokołu w sprawie strategicznej oceny oddziaływania na środowisko, w szczególności w dorzeczach rzek Neretwa i Trebišnjica; podkreśla, że planowanie i budowa elektrowni wodnych oraz realizacja projektów w tym zakresie wymagają zachowania zgodności z międzynarodowymi i unijnymi przepisami w dziedzinie ochrony środowiska, w tym z dyrektywą ptasią i dyrektywą siedliskową oraz dyrektywą w sprawie oceny oddziaływania na środowisko; podkreśla, że należy zdecydowanie unikać wszelkiego negatywnego wpływu na obszary o wysokiej wartości przyrodniczej poprzez podniesienie jakości ocen oddziaływania na środowisko oraz zagwarantowanie udziału publicznego i konsultacji ze społeczeństwem obywatelskim przy stosownych projektach;

45.  zauważa, że rynek energii elektrycznej i gazu pozostaje rozdrobniony i zdominowany przez kluczowe przedsiębiorstwa obecne długo na rynku; wzywa władze BiH do dalszego rozwoju infrastruktury transportowej i energetycznej kraju oraz do pilnego utworzenia funkcjonalnych łańcuchów energetycznych i transportowych; wzywa BiH do skorzystania z nowego pakietu UE na rzecz rozwoju sieci połączeń regionalnych oraz do podjęcia działań na rzecz urzeczywistnienia regionalnego rynku energii zgodnie z podjętymi zobowiązaniami klimatycznymi; opowiada się za dalszymi inwestycjami w projekty infrastrukturalne służące poprawie połączeń transportowych na terenie BiH oraz z państwami ościennymi; apeluje o przestrzeganie procedur przetargowych i zasady przejrzystości przy wyborze wykonawców, tak aby zapobiegać nadużyciom władzy i korupcji oraz zagwarantować wybór najlepszych ofert; wyraża poparcie dla propozycji obniżenia opłat roamingowych na Bałkanach Zachodnich;

46.  z zadowoleniem przyjmuje konstruktywne i stabilne stosunki dwustronne BiH oraz podpisanie szeregu umów dwustronnych z sąsiadami; wzywa do zacieśnienia stosunków dobrosąsiedzkich z innymi krajami w regionie oraz do podejmowania dalszych starań w celu rozwiązania wszystkich trwających sporów dwustronnych, takich jak wytyczenie granic z Serbią i Chorwacją, i osiągnięcia postępów na drodze do członkostwa w organizacjach europejskich;

47.  z zadowoleniem przyjmuje strategię polityki zagranicznej BiH na lata 2018–2023 przyjętą przez Prezydium BiH, w której wyraźnie stwierdzono, że członkostwo w UE jest jednym z głównych celów strategicznych kraju; ubolewa, że stopień dostosowania do unijnych deklaracji i decyzji Rady dotyczących wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB) spadł w 2017 r. do 61 %; podkreśla potrzebę osiągnięcia wyników pod względem stopniowego dostosowania do WPZiB oraz wzywa do znacznej poprawy w tej dziedzinie, która stanowi zasadniczy element członkostwa w UE; stanowczo wzywa BiH do dostosowania się do decyzji Rady wprowadzających unijne restrykcje w związku z nielegalną aneksją Krymu przez Rosję i wydarzeniami we wschodniej Ukrainie oraz wyraża ubolewanie z powodu zamierzonego braku współpracy w tej dziedzinie ze strony niektórych podmiotów politycznych;

48.  odnotowuje rosnące wpływy mocarstw zagranicznych w BiH i wyraża głębokie przekonanie, że silniejsze zaangażowanie BiH w integrację z UE pozostaje najlepszym sposobem zagwarantowania postępów na drodze ku europejskim wartościom, stabilności i dobrobytowi w kraju; wyraża zadowolenie z powodu stałej obecności w kraju sił operacji EUFOR ALTHEA, która ma na celu budowanie zdolności i szkolenie sił zbrojnych BiH, a także utrzymanie zdolności prewencyjnych w celu wspierania bezpiecznego otoczenia; z zadowoleniem przyjmuje przedłużenie mandatu operacji EUFOR przez Radę Bezpieczeństwa ONZ do listopada 2019 r.;

49.  domaga się, by władze zapewniły ścisłą zgodność z unijnymi oraz międzynarodowymi standardami i celami politycznymi w zakresie energii i zmiany klimatu; ubolewa, że wysiłki tego kraju na rzecz walki ze zmianą klimatu wciąż sprowadzają się do deklaracji, przy czym jednocześnie podejmowane są decyzje dotyczące planowania nowych elektrociepłowni węglowych; domaga się zatem rezygnacji z projektów i planów budowy elektrowni wodnych, które są szkodliwe dla środowiska, sprzeczne z wolą społeczności lokalnej i niezgodne z planami zagospodarowania przestrzennego na szczeblu lokalnym lub na szczeblu części składowych BiH, a przynoszą korzyści jedynie inwestorom;

50.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, Radzie, Komisji, Prezydium Bośni i Hercegowiny, Radzie Ministrów Bośni i Hercegowiny, Zgromadzeniu Parlamentarnemu Bośni i Hercegowiny, a także rządom i parlamentom Federacji Bośni i Hercegowiny, Republiki Serbskiej i Dystryktu Brczko oraz samorządom dziesięciu kantonów.

(1)

S/2018/416, 3.5.2018.

(2)

S/2018/974, 31.10.2018.


INFORMACJE O PRZYJĘCIU PRZEZ KOMISJĘ PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWĄ

Data przyjęcia

6.12.2018

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

33

7

2

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Petras Auštrevičius, Elmar Brok, Klaus Buchner, Lorenzo Cesa, Aymeric Chauprade, Javier Couso Permuy, Georgios Epitideios, Eugen Freund, Michael Gahler, Iveta Grigule-Pēterse, Sandra Kalniete, Tunne Kelam, Wajid Khan, Andrey Kovatchev, Eduard Kukan, Ilhan Kyuchyuk, Arne Lietz, Barbara Lochbihler, Andrejs Mamikins, David McAllister, Clare Moody, Pier Antonio Panzeri, Demetris Papadakis, Alojz Peterle, Tonino Picula, Julia Pitera, Cristian Dan Preda, Jozo Radoš, Alyn Smith, Jordi Solé, László Tőkés, Anders Primdahl Vistisen

Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego

Asim Ademov, Tanja Fajon, Antonio López-Istúriz White, Marie-Christine Vergiat, Janusz Zemke, Željana Zovko

Zastępcy (art. 200 ust. 2) obecni podczas głosowania końcowego

John Howarth, Miroslav Mikolášik, Thomas Waitz, Bogdan Andrzej Zdrojewski


FINAL VOTE BY ROLL CALL IN COMMITTEE RESPONSIBLE

33

+

ALDE

Petras Auštrevičius, Iveta Grigule-Pēterse, Ilhan Kyuchyuk, Jozo Radoš

ECR

Anders Primdahl Vistisen

EFDD

Aymeric Chauprade

PPE

Asim Ademov, Elmar Brok, Lorenzo Cesa, Michael Gahler, Sandra Kalniete, Tunne Kelam, Andrey Kovatchev, Eduard Kukan, Antonio López-Istúriz White, David McAllister, Miroslav Mikolášik, Alojz Peterle, Julia Pitera, Cristian Dan Preda, László Tőkés, Bogdan Andrzej Zdrojewski, Željana Zovko

S&D

Tanja Fajon, Eugen Freund, John Howarth, Wajid Khan, Arne Lietz, Andrejs Mamikins, Clare Moody, Pier Antonio Panzeri, Demetris Papadakis, Janusz Zemke

7

-

NI

Georgios Epitideios

S&D

Tonino Picula

VERTS/ALE

Klaus Buchner, Barbara Lochbihler, Alyn Smith, Jordi Solé, Thomas Waitz

2

0

GUE/NGL

Javier Couso Permuy, Marie-Christine Vergiat

Key to symbols:

+  :  in favour

-  :  against

0  :  abstention

Ostatnia aktualizacja: 22 stycznia 2019Informacja prawna