Nós Imeachta : 2018/0207(COD)
Céimeanna an doiciméid sa chruinniú iomlánach
An doiciméad roghnaithe : A8-0468/2018

Téacsanna arna gcur síos :

A8-0468/2018

Díospóireachtaí :

PV 16/01/2019 - 31
CRE 16/01/2019 - 31

Vótaí :

PV 17/01/2019 - 10.10
CRE 17/01/2019 - 10.10
Mínithe ar vótaí
PV 17/04/2019 - 8.15

Téacsanna arna nglacadh :

P8_TA(2019)0040
P8_TA(2019)0407

TUARASCÁIL     ***I
PDF 1960kWORD 342k
17.12.2018
PE 628.434v03-00 A8-0468/2018

ar an togra le haghaidh rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear an Clár um Chearta agus Luachanna

(COM(2018)0383 – C8-0234/2018 – 2018/0207(COD))

An Coiste um Shaoirsí Sibhialta, um Cheartas agus um Ghnóthaí Baile

Rapóirtéir: Bodil Valero

Rapóirtéirí don tuairim (*):

Sylvie Guillaume, an Coiste um Chultúr agus um Oideachas

Sirpa Pietikäinen, an Coiste um Chearta na mBan agus um Chomhionannas Inscne

(*) Coistí comhlachaithe – Riail 54 de na Rialacha Nós Imeachta

DRÉACHTRÚN REACHTACH Ó PHARLAIMINT NA hEORPA
 RÁITEAS MÍNIÚCHÁIN
 IARSCRÍBHINN: LIOSTA NA nEINTITEAS NÓ NA nDAOINE ÓNA bhFUAIR AN RAPÓIRTÉIR IONCHUR
 TUAIRIM thar ceann an Choiste um Buiséid
 TUAIRIM ón gCoiste um Fhostaíocht agus um Ghnóthaí Sóisialta
 TUAIRIM ón gCoiste um Chultúr agus um Oideachas
 TUAIRIM ón gCoiste um Ghnóthaí Dlíthiúla
 TUAIRIM ón gCoiste um Ghnóthaí Bunreachtúla
 TUAIRIM ón gCoiste um Chearta na mBan agus um Chomhionannas Inscne
 NÓS IMEACHTA – COISTE FREAGRACH
 TORADH NA VÓTÁLA CRÍOCHNAITHÍ SA CHOISTE FREAGRACH

DRÉACHTRÚN REACHTACH Ó PHARLAIMINT NA hEORPA

ar an togra le haghaidh rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear an Clár um Chearta agus Luachanna

(COM(2018)0383 – C8-0234/2018 – 2018/0207(COD))

(Gnáthnós imeachta reachtach: an chéad léamh)

Tá Parlaimint na hEorpa,

–  ag féachaint don togra ón gCoimisiún chuig an bParlaimint agus chuig an gComhairle (COM(2018)0383),

–  ag féachaint d’Airteagal 294(2) agus d’Airteagail 16(2), 19(2), 21(2), 24, 167 agus 168 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, ar dá mbun a thíolaic an Coimisiún an togra do Pharlaimint na hEorpa (C8-0234/2018),

–  ag féachaint d’Airteagal 294(3) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh,

–  ag féachaint don tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa an ... (1),

–  ag féachaint don tuairim ó Choiste na Réigiún an ... (2),

–  ag féachaint do Riail 59 dá Rialacha Nós Imeachta,

–  ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um Shaoirsí Sibhialta, um Cheartas agus um Ghnóthaí Baile agus do na tuairimí ón gCoiste um Chultúr agus um Oideachas, ón gCoiste um Chearta na mBan agus um Chomhionannas Inscne, ón gCoiste um Buiséid, ón gCoiste um Fhostaíocht agus um Ghnóthaí Sóisialta, ón gCoiste um Ghnóthaí Dlíthiúla agus ón gCoiste um Ghnóthaí Bunreachtúla (A8-0468/2018),

1.  Ag glacadh a seasaimh ar an gcéad léamh faoi mar a leagtar amach anseo ina dhiaidh seo;

2.  Á iarraidh ar an gCoimisiún an t-ábhar a tharchur chuig Parlaimint na hEorpa arís má dhéanann sé téacs eile a chur in ionad a thogra, má dhéanann sé a thogra a leasú go substaintiúil nó má tá sé ar intinn aige a thogra a leasú go substaintiúil;

3.  Á threorú dá hUachtarán a seasamh a chur ar aghaidh chuig an gComhairle, chuig an gCoimisiún agus chuig na parlaimintí náisiúnta.

Leasú    1

Togra le haghaidh rialacháin

Teideal

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Togra le haghaidh

Togra le haghaidh

RIALACHÁN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE

RIALACHÁN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE

an Clár um Chearta agus Luachanna a bhunú

lena mbunaítear an Clár um Shaoránaigh, Comhionannas, Cearta agus Luachanna

Leasú    2

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 1

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(1)  I gcomhréir le hAirteagal 2 den Chonradh ar an Aontas Eorpach (CAE), ‘tá an tAontas fothaithe ar luachanna an mheasa ar dhínit an duine, ar an tsaoirse, ar an daonlathas, ar an gcomhionannas, ar an smacht reachta agus ar an meas ar chearta an duine, lena n-áirítear na cearta atá ag daoine ar de ghrúpaí mionlaigh iad. Is comhluachanna ag Ballstáit na luachanna sin i sochaí arb iad is sainairíonna inti an t-iolrachas, an neamh-idirdhealú, an chaoinfhulaingt, an ceartas, an dlúthpháirtíocht agus an comhionannas idir mná agus fir’. Sonraítear in Airteagal 3 ina theannta sin gurb é ‘is aidhm don Aontas an tsíocháin, a luachanna agus dea-bhail a phobal a chur chun cinn’ agus, i measc nithe eile, ‘go n-urramóidh an tAontas an saibhreas atá san éagsúlacht chultúrtha agus teanga, agus áiritheoidh sé go ndéanfar oidhreacht chultúrtha na hEorpa a chaomhnú agus a fheabhsú’. Athdhearbhaítear na luachanna sin agus cuirtear in iúl iad sna cearta, sna saoirsí agus sna prionsabail atá cumhdaithe i gCairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh.

(1)  I gcomhréir le hAirteagal 2 den Chonradh ar an Aontas Eorpach (CAE), ‘tá an tAontas fothaithe ar luachanna an mheasa ar dhínit an duine, ar an tsaoirse, ar an daonlathas, ar an gcomhionannas, ar an smacht reachta agus ar an meas ar chearta an duine, lena n-áirítear na cearta atá ag daoine ar de ghrúpaí mionlaigh iad. De na cearta agus luachanna sin, is í dínit an duine, mar a aithnítear í i nDearbhú Uilechoiteann Chearta an Duine, príomhbhunús chearta bunúsacha uile an duine. Is comhluachanna ag Ballstáit na luachanna sin i sochaí arb iad is sainairíonna inti an t-iolrachas, an neamh-idirdhealú, an chaoinfhulaingt, an ceartas, an dlúthpháirtíocht agus an comhionannas idir mná agus fir’. Sonraítear in Airteagal 3 ina theannta sin gurb é ‘is aidhm don Aontas an tsíocháin, a luachanna agus dea-bhail a phobal a chur chun cinn’ agus, i measc nithe eile, ‘go n-urramóidh an tAontas an saibhreas atá san éagsúlacht chultúrtha agus teanga, agus áiritheoidh sé go ndéanfar oidhreacht chultúrtha na hEorpa a chaomhnú agus a fheabhsú’. Athdhearbhaítear na luachanna sin agus cuirtear in iúl iad sna cearta, sna saoirsí agus sna prionsabail atá cumhdaithe sa Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh.

Réasúnú

Tá sé tábhachtach aird a dhíriú ar an tábhacht áirithe a bhaineann le dínit an duine, á chur san áireamh go bhfuil sé curtha isteach sa chéad airteagal den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh.

Leasú    3

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 1 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(1a)  Ina rún an 30 Bealtaine 2018 maidir le creat airgeadais ilbhliantúil 2021-2027 agus acmhainní dílse, leag Parlaimint na hEorpa béim ar a thábhachtaí atá na prionsabail chothrománacha ar cheart iad a bheith mar bhonn ag an gcreat airgeadais ilbhliantúil (CAI) agus ag beartais ghaolmhara uile an Aontais, lena n-airítear Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiúin Aontaithe (SFIanna) a phríomhshruthú i mbeartais uile an Aontais agus i dtionscnaimh uile an chéad CAI eile, chuir sí in iúl go bhfuil díothú an idirdhealaithe ríthábhachtach chun gealltanais an Aontais maidir le hEoraip chuimsitheach a chomhlíonadh agus cáineann sí easpa na ngealltanas maidir le príomhshruthú inscne agus comhionannas inscne i mbeartais an Aontais, mar a léirítear sna tograí CAI.

Leasú    4

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 1 b (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(1b)  Ina rún ón 14 Márta 2018 maidir leis an gcéad CAI eile: Agus seasamh na Parlaiminte maidir le CAI i ndiaidh 2021 á ullmhú aici, chuir Parlaimint na hEorpa in iúl go dtacaíonn sí le cláir i réimsí an chultúir, an oideachais, na meán, na hóige, an spóirt, an daonlathais, na saoránachta agus na sochaí sibhialta, ar réimsí iad a bhfuil a mbreisluach Eorpach léirithe go soiléir acu agus a bhfuil tóir bhuanseasmhach i measc tairbhithe orthu agus chuir sí i dtreis nach féidir Aontas níos láidre agus níos uaillmhéine a bhaint amach mura dtugtar acmhainní airgeadais dó, agus mhol sí Ciste um Dhaonlathas Eorpach a chur ar bun ar mhaithe leis an tacaíocht neartaithe don tsochaí shibhialta agus ENRanna atá i mbun oibre i réimsí an daonlathais agus chearta an duine, atá le bainistiú ag an gCoimisiún. Ba cheart go ndéanfaí tacaíocht leanúnach a chur ar fáil do bheartais atá ann cheana, acmhainní do chláir shuaitheanta an Aontais a mhéadú, agus freagrachtaí breise a mheaitseáil le hacmhainní airgeadais breise.

Leasú    5

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 2

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(2)  Ní mór leanúint de na cearta agus na luachanna sin a chur chun cinn agus a neartú agus a chomhroinnt i measc na saoránach agus ní mór go mbeadh na pobail laistigh de thionscadal AE. Dá bhrí sin, cruthófar Ciste nua um Cheartas, Chearta agus Luachanna a chuimseoidh na cláir um Chearta agus Luachanna agus um Cheartas i mbuiséad an Aontais Eorpaigh. Tráth a chaithfidh sochaithe Eorpacha aghaidh a thabhairt ar antoisceachas, radacachas agus easaontais, is tábhachtaí murab ionann agus riamh ceartas, cearta agus luachanna an Aontais a chur chun cinn, a neartú, agus a chosaint, mar atá: cearta an duine, meas ar dhínit an duine, an tsaoirse, an daonlathas, an comhionannas, an smacht reachta. Beidh impleachtaí móra díreacha aige sin ar an saol polaitiúil, sóisialta, cultúrtha agus eacnamaíoch san Aontas. Mar chuid den Chiste nua, leanfaidh an Clár um Cheartas de bheith ag tacú le forbairt bhreise limistéar Aontais de cheartas agus de chomhar trasteorann. Tógfaidh an Clár um Chearta agus Luachanna le chéile Clár 2014-2020 Cearta, Comhionannas agus Saoránacht arna bhunú le Rialachán (AE) Uimh 1381/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle8 agus an clár Eoraip ar son na Saoránach arna bhunú ag Rialachán (AE) Uimh 390/20149 ón gComhairle (dá ngairfear ‘na cláir réamhtheachtacha’ anseo feasta).

(2)  Ba cheart don Aontas agus do gach Ballstát leanúint de na cearta agus na luachanna sin a chothú, a chosaint agus a chur chun cinn go gníomhachina mbeartais go léir ar bhealach comhsheasmhach agus ba cheart iad a fhorfheidhmiú agus a chomhroinnt i measc na saoránach agus na bpobal agus ní mór go mbeadh siad laistigh de thionscadal AE, ós rud é go bhféadfadh tionchar díobhálach a bheith ag aon mheath ar chosaint na gceart agus na luachanna sin ar an Aontas trí chéile. Dá bhrí sin, cruthófar Ciste nua um Cheartas, Chearta agus Luachanna a chuimseoidh na cláir um Chearta agus Luachanna agus um Cheartas i mbuiséad an Aontais Eorpaigh. Tráth a chaithfidh sochaithe Eorpacha aghaidh a thabhairt ar antoisceachas, radacachas agus easaontais agus an spás don tsochaí shibhialta neamhspleách atá ag laghdú go leanúnach, is tábhachtaí murab ionann agus riamh ceartas, cearta agus luachanna an Aontais a chur chun cinn, a neartú, agus a chosaint, mar atá: cearta an duine, meas ar dhínit an duine, an tsaoirse, an daonlathas, an comhionannas, an neamhidirdhealú, agus an smacht reachta. Beidh impleachtaí móra díreacha aige sin ar an saol polaitiúil, sóisialta, cultúrtha agus eacnamaíoch san Aontas. Mar chuid den Chiste nua, leanfaidh an Clár um Cheartas de bheith ag tacú le forbairt bhreise limistéar Aontais de cheartas agus de chomhar trasteorann. Tabharfaidh an Clár um Shaoránaigh, Comhionannas, Cearta agus Luachanna (an ‘Clár’) le chéile Clár 2014-2020 um Chearta, Comhionannas agus Saoránacht arna bhunú le Rialachán (AE) Uimh 1381/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle8 agus an Clár um an Eoraip ar son na Saoránach arna bhunú ag Rialachán (AE) Uimh 390/201499 ón gComhairle (dá ngairfear ‘na cláir réamhtheachtacha’ anseo feasta) agus déanfar é a choigeartú chun aghaidh a thabhairt ar dhúshláin nua atá roimh luachanna na hEorpa’.

__________________

__________________

8 Rialachán (AE) Uimh. 1381/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Nollaig 2013 lena mbunaítear Clár um Chearta, um Chomhionannas agus um Shaoránacht don tréimhse 2014-2020 (IO L 354, 28.12.2013, lch. 62).

8 Rialachán (AE) Uimh. 1381/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Nollaig 2013 lena mbunaítear Clár um Chearta, um Chomhionannas agus um Shaoránacht don tréimhse 2014-2020 (IO L 354, 28.12.2013, lch. 62).

9 Rialachán (AE) Uimh. 390/2014 ón gComhairle an 14 Aibreán 2014 lena mbunaítear an clár ‘Eoraip do Shaoránaigh’ don tréimhse 2014-2020 (IO L 115, 17.4.2014, lch.3).

9 Rialachán (AE) Uimh. 390/2014 ón gComhairle an 14 Aibreán 2014 lena mbunaítear an clár ‘Eoraip do Shaoránaigh’ don tréimhse 2014-2020 (IO L 115, 17.4.2014, lch.3).

Leasú    6

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 3

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(3)  Déanfar an Ciste um Cheartas, Cearta agus Luachanna agus an dá chlár cistiúcháin atá mar bhonn faoi a dhíriú, go príomha, ar dhaoine agus ar eintitis a rannchuidíonn le beocht agus beatha a chur sna luachanna, sna cearta agus san éagsúlacht shaibhir is coiteann dúinn. Is é an cuspóir bunaidh sochaí atá bunaithe ar chearta agus atá cothrom, uilechuimsitheach agus daonlathach a chothú agus a choinneáil ar bun. Áirítear leis sin sochaí shibhialta bhríomhar, a spreagann rannpháirtíocht dhaonlathach, shibhialta agus shóisialta na ndaoine agus éagsúlacht shaibhir shochaí na hEorpa a chothú, bunaithe freisin ar an stair agus ar an gcuimhne is coiteann dúinn. In Airteagal 11 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh sonraítear freisin go dtabharfaidh na hinstitiúidí, ar dhóigheanna iomchuí, an deis do shaoránaigh agus dá gcomhlachais ionadaíochta, a dtuairimí a chur in iúl agus a mhalartú go poiblí i ngach réimse de ghníomhaíocht an Aontais.

(3)  Déanfar an Ciste um Cheartas, Cearta agus Luachanna agus an dá chlár cistiúcháin atá mar bhonn faoi a dhíriú, go príomha, ar dhaoine agus ar eintitis a rannchuidíonn le beocht agus beatha a chur sna luachanna, sa chomhionannas, sna cearta agus san éagsúlacht shaibhir is coiteann dúinn. Is é an cuspóir bunaidh sochaí atá bunaithe ar chearta agus atá cothrom, oscailte, uilechuimsitheach agus daonlathach a chothú agus a choinneáil ar bun trí chistiú a dhéanamh ar ghníomhaíochtaí lena gcuirtear chun cinn sochaí shibhialta bhríomhar, dhea-fhorbartha, athléimneach agus chumasaithe, lena n-áirítear tacú le cur chun cinn agus cosaint ár gcomhluachanna, agus lena spreagtar rannpháirtíocht dhaonlathach, shibhialta agus shóisialta na ndaoine agus lena gcothaítear síocháin agus cuirtear éagsúlacht shaibhir shochaí na hEorpa chun cinn, bunaithe ar na luachanna, ar an stair agus ar an gcuimhne agus ar an oidhreacht is coiteann dúinn. Le hAirteagal 11 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh ceanglaítear go gcoinníonn na hinstitiúidí idirphlé oscailte, trédhearcach agus rialta leis an tsochaí shibhialta agus go dtugann siad, ar dhóigheanna iomchuí, an deis do shaoránaigh agus dá gcomhlachais ionadaíochta, a dtuairimí a chur in iúl agus a mhalartú go poiblí i ngach réimse de ghníomhaíocht an Aontais.

Leasú    7

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 3 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(3 a)  Ba cheart don Choimisiún idirphlé rialta, oscailte agus trédhearcach le tairbhithe an Chláir agus le geallsealbhóirí ábhartha eile a áirithiú trí Ghrúpa Idirphlé Sibhialta a chur ar bun. Ba cheart don Ghrúpa Idirphlé Sibhialta rannchuidiú le malartú taithí agus dea-chleachtas agus le plé maidir le forbairtí beartais laistigh de na réimsí agus na cuspóirí a chumhdaítear leis an gClár agus na réimsí gaolmhara. Ba cheart go mbeadh an Grúpa Idirphlé Sibhialta comhdhéanta d’eagraíochtaí a roghnaíodh chun deontas oibriúcháin nó gníomhaíochta a fháil faoin gClár agus eagraíochtaí nó geallsealbhóirí eile a chuir a spéis in iúl sa Chlár nó atá ag obair sa réimse beartais seo, ach ní gá go mbeidh tacaíocht ón gClár á fáil acu.

Leasú    8

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 4

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(4)  Leis an gClár um Chearta agus Luachanna (an ‘Clár’) ba cheart go mbeifí in ann sineirgí a fhorbairt chun dul i ngleic leis na dúshláin a bhaineann go coitianta le cur chun cinn agus cosaint luachanna agus an mhais chriticiúil is gá ag gach leibhéal a shroicheadh chun torthaí nithiúla a bhaint amach sa réimse, agus leas á bhaint as taithí dhearfach na gClár réamhtheachtaí. Mar gheall air sin beifear ábalta leas iomlán a bhaint as acmhainneacht sineirgí, tacú leis na réimsí beartais faoina bhfuil siad cumhdaithe ar bhealach níos éifeachtaí agus méadú a dhéanamh ar a n-acmhainn chun daoine a shroicheadh. Ionas go mbeidh sé éifeachtach, ba cheart go gcuirfí san áireamh leis an gClár cineál sonrach na mbeartas éagsúil, a spriocghrúpaí éagsúla agus a riachtanais faoi leith trí chuir chuige shaincheaptha.

(4)  Leis an gClár ba cheart go mbeifí in ann sineirgí a fhorbairt chun dul i ngleic leis na dúshláin a bhaineann go coiteann le cur chun cinn agus cosaint na luachanna a chumhdaítear sna Conarthaí agus mais chriticiúil a shroicheadh chun torthaí nithiúla a bhaint amach sa réimse. Ba cheart é sin a bhaint amach trí chur leis an taithí dhearfach a fuarthas ó na cláir réamhtheachtacha, agus trí thuilleadh forbartha a dhéanamh ar an méid sin. Mar gheall air sin beifear ábalta leas iomlán a bhaint as acmhainneacht sineirgí, tacú leis na réimsí beartais faoina bhfuil siad cumhdaithe ar bhealach níos éifeachtaí agus méadú a dhéanamh ar a n-acmhainn chun daoine a shroicheadh. Ionas go mbeidh an Clár éifeachtach, ba cheart go gcuirfí san áireamh leis cineál sonrach na mbeartas éagsúil, a spriocghrúpaí éagsúla agus a riachtanais agus a ndeiseanna faoi leith le haghaidh rannpháirtíochta trí chuir chuige shaincheaptha agus spriocdhírithe, lena n-áirítear gach cineál comhionannais agus comhionannais inscne laistigh de a chur chun cinn.

Leasú    9

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 4 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(4a)  Tá sé bunriachtanach lánurraim a thabhairt don smacht reachta agus don daonlathas, agus iad a chur chun cinn, chun cur le hiontaoibh na saoránach san Aontas. Is réamhriachtanas í urraim don smacht reachta laistigh den Aontas chun cearta bunúsacha a chosaint, agus chun na cearta agus na hoibleagáidí go léir a chumhdaítear sna Conarthaí a chaomhnú. Tá ról tábhachtach ag an gcaoi a gcuirtear an smacht reachta i bhfeidhm sna Ballstáit i dtaca le hiontaoibh fhrithpháirteach a áirithiú i measc na mBallstát agus ina gcórais dlí. Dá bhrí sin, ba cheart cearta bunúsacha, an daonlathas agus an smacht reachta a chur chun cinn agus a choimirciú leis an gClár ar an leibhéal áitiúil, ar an leibhéal réigiúnach, ar an leibhéal náisiúnta agus ar an leibhéal trasnáisiúnta.

Leasú    10

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 4 b (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(4b)  Mar chuid den ‘smacht reachta’, atá ar cheann de luachanna an Aontais a chumhdaítear in Airteagal 2 CAE, tá prionsabal na dlíthiúlachta, rud a thugann de thuiscint go bhfuil próiseas trédhearcach, cuntasach, daonlathach agus iolraíoch ann chun dlíthe a achtú; deimhneacht dhlíthiúil; an toirmisc ar threallachas na gcumhachtaí feidhmiúcháin; cosaint éifeachtach bhreithiúnach ó chúirteanna neamhspleácha, lena n-áirítear cosaint ar chearta bunúsacha; agus scaradh na gcumhachtaí; agus prionsabal agus an comhionannas faoin dlí.

Réasúnú

Molann an Rapóirtéir gur cheart aird níos fearr a thabhairt ar na sineirgí atá idir an Clár agus an Togra ón gCoimisiún Eorpach le haghaidh Rialachán maidir le buiséad an Aontais a chosaint i gcás easnaimh ghinearálaithe maidir leis an smacht reachta sna Ballstáit, agus béim a leagan ar na sineirgí sin.

Leasú    11

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 5

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(5)  Chun an tAontas Eorpach a thabhairt níos gaire dá chuid saoránach, teastaíonn gníomhartha agus iarrachtaí comhordaithe éagsúla. Trí shaoránaigh a thabhairt le chéile i dtionscadail um nascadh bailte nó i líonraí bailte agus trí thacú le heagraíochtaí sochaí sibhialta sna ceantair atá clúdaithe ag an gclár cuirfear le ról na saoránach sa tsochaí agus, i ndeireadh báire, lena rannpháirtíocht i saol daonlathach an Aontais. San am céanna, trí thacú le gníomhaíochtaí a chuireann chun cinn comhthuiscint, éagsúlacht, idirphlé agus meas ar dhaoine eile cothaítear mothú muintearais agus féiniúlacht Eorpach, atá bunaithe ar thuiscint chomhroinnte ar luachanna, chultúr, stair agus oidhreacht na hEorpa. Tá cur chun cinn mhothú muintearais níos láidre san Aontas agus luachanna an Aontais tábhachtach go háirithe i measc saoránach sna réigiúin is forimeallaí san Aontas mar gheall ar a n-iargúltacht agus a bhfad ó mhór-roinn na hEorpa.

(5)  Chun an tAontas Eorpach a thabhairt níos gaire dá chuid saoránach, chun rannpháirtíocht dhaonlathach a chothú agus saoránaigh a chumhachtú chun leas a bhaint as a gcearta atá nasctha leis an tsaoránacht Eorpach, teastaíonn gníomhartha agus iarrachtaí comhordaithe éagsúla, atá dírithe ar dháileadh geografach cothrom. Trí shaoránaigh a thabhairt le chéile i dtionscadail um nascadh bailte nó i líonraí bailte agus trí thacú le heagraíochtaí sochaí sibhialta ar an leibhéal áitiúil, ar an leibhéal réigiúnach, ar an leibhéal náisiúnta agus ar an leibhéal trasnáisiúnta sna ceantair atá clúdaithe ag an gclár, cuirfear le ról na saoránach sa tsochaí agus, i ndeireadh báire, lena rannpháirtíocht ghníomhach i saol daonlathach an Aontais chomh maith lena ról maidir le clár polaitiúil an Aontais a mhúnlú. San am céanna, trí thacú le gníomhaíochtaí lena gcuirtear comhthuiscint, idirphlé idirchultúrtha, éagsúlacht chultúrtha agus teanga, athmhuintearas, cuimsiú sóisialta agus meas ar dhaoine eile chun cinn, cothaítear mothú muintearais go bhfuiltear mar chuid den Aontas agus saoránacht choiteann faoin bhféiniúlacht Eorpach, atá bunaithe ar thuiscint chomhroinnte ar luachanna, cultúr, stair agus oidhreacht na hEorpa. Tá cur chun cinn mhothú muintearais níos láidre san Aontas agus luachanna an Aontais tábhachtach go háirithe i measc saoránach sna réigiúin is forimeallaí san Aontas mar gheall ar a n-iargúltacht agus a bhfad ó mhór-roinn na hEorpa.

Leasú    12

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 5 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(5a)  Le treochtaí iolrachta agus imirce domhanda atá ag dul i méid, tá níos mó tábhachta ag baint le hidirphlé idirchultúrtha agus idirchreidimh inár sochaithe. Ba cheart tacaíocht iomlán a thabhairt tríd an gClár d’idirphlé idirchultúrtha agus idirchreidimh mar chuid den tsíth shóisialta san Eoraip agus mar ghné lárnach chun borradh a chur faoin gcuimsiú agus comhtháthú sóisialta. Cé go bhféadfadh an t-idirphlé idirchreidimh cabhrú le béim a leagan ar rannchuidiú dearfach an reiligiúin leis an gcomhtháthú sóisialta, is baolach go dtabharfadh an neamhlitearthacht reiligiúnach an deis do mhí-úsáid an mothaithe reiligiúnaigh i measc an phobail. Leis an gClár, dá bhrí sin, ba cheart tacú le tionscadail agus tionscnaimh lena bhforbraítear an neamhlitearthacht reiligiúnach agus lena gcothaítear idirphlé idirchreidimh agus tuiscint fhrithpháirteach.

Leasú    13

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 6

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(6)  Tá gníomhaíochtaí cuimhneacháin agus machnamh criticiúil ar chuimhne stair na hEorpa riachtanach chun saoránaigh a chur ar an eolas faoina stair chomhchoiteann, mar bhonn faoi chomhluachanna, cuspóir morálta roinnte agus luachanna comhroinnte amach anseo. Ba cheart ábharthacht na ngnéithe stairiúla, cultúrtha agus idirchultúrtha a chur san áireamh chomh maith, mar aon leis na naisc idir cuimhneachán agus cruthú féiniúlachta Eorpaí agus mothú muintearais le chéile.

(6)  Tá gníomhaíochtaí cuimhneacháin agus smaointeoireacht chruthaitheach ar chuimhne stair na hEorpa riachtanach chun saoránaigh, go háirithe daoine óga, a chur ar an eolas faoina stair chomhchoiteann, mar bhonn faoi thodhchaí chomhchoiteann. Ba cheart ábharthacht na ngnéithe stairiúla, sóisialta, cultúrtha agus idirchultúrtha, caoinfhulaingt agus idirphlé a chur san áireamh chomh maith chun comhthuiscint bunaithe ar luachanna comhroinnte, ar dhlúthpháirtíocht, ar éagsúlacht agus ar shíocháin a chur chun cinn, mar aon leis na naisc idir cuimhneachán agus cruthú féiniúlachta Eorpaí agus mothú muintearais le chéile.

Leasú    14

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 7

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(7)  Ba cheart do shaoránaigh a bheith níos feasaí faoina gcearta a thagann as saoránacht an Aontais chomh maith, agus ba cheart go mbéidís ar a gcompord agus iad ina gcónaí, ag taisteal, ag staidéar, ag obair agus ag déanamh obair dheonach i mBallstát eile, agus ba cheart dóibh a bheith ábalta leas a bhaint as a gcearta saoránachta agus iad a fheidhmiú, a muinín a chur i rochtain chomhionann, in-fhorfheidhmitheacht agus cosaint iomlán a gceart gan aon leithcheal is cuma cén áit san Aontas a bhfuil siad. Is gá tacú leis an tsochaí shibhialta maidir le cur chun cinn, cosaint agus ardú feasachta i dtaobh chomhluachanna an Aontais faoi Airteagal 2 CAE agus maidir le rannchuidiú leis na cearta atá ann faoi dhlí an Aontais a fheidhmiú go héifeachtach.

(7)  Níl dóthain faisnéise ag saoránaigh an Aontais faoina gcearta a thagann as saoránacht an Aontais, amhail an ceart chun vótála i dtoghcháin Eorpacha agus i dtoghcháin áitiúla nó an ceart chun cosaint chonsalach a fháil ó ambasáidí na mBallstát eile. Ba cheart cur le feasacht na saoránach i dtaobh na gceart sin agus ba cheart go mbéidís ar a gcompord agus iad ina gcónaí, ag taisteal, ag staidéar, ag obair agus ag déanamh obair dheonach i mBallstát eile, agus ba cheart dóibh a bheith in ann leas a bhaint as a gcearta saoránachta go léir agus iad a fheidhmiú, a muinín a chur i rochtain chomhionann, in in-fhorfheidhmitheacht agus i gcosaint iomlán a gceart gan aon idirdhealú, is cuma cén áit san Aontas a bhfuil siad. Is gá an tsochaí shibhialta a neartú ar gach leibhéal maidir le cur chun cinn, cosaint agus ardú feasachta i dtaobh chomhluachanna an Aontais faoi Airteagal 2 CAE agus maidir le rannchuidiú leis na cearta atá ann faoi dhlí an Aontais a fheidhmiú go héifeachtach.

Leasú    15

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 7 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(7a)  Leis an Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 2 Aibreán 2009 maidir leis an gCoinsias Eorpach agus an tOllsmachtachas agus Conclúidí ón gComhairle an 9 Meitheamh 2011 maidir leis an gcuimhne ar na coireanna a rinneadh le linn na réimeas ollsmachtach san Eoraip, leagtar béim ar an tábhacht atá le cuimhní a chaomhnú mar mheán chun an t-am atá caite a fhágáil inár ndiaidh agus an todhchaí a thógáil, agus chun aird a thabhairt ar an luach atá le ról an Aontais maidir le comhchuimhne a éascú, a roinnt agus a chur chun cinn i dtaca leis na coireanna sin chun beocht úr a thabhairt d’fhéiniúlacht chomhpháirteach Eorpach atá iolraíoch agus daonlathach.

Leasú    16

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 8

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(8)  Luach bunúsach is ea an comhionannas idir mná agus fir agus tá sé ar chuspóirí an Aontais sin a bhaint amach. Sáraíonn leithcheal in aghaidh na mban agus cóir neamh-chomhionann na mban a gcearta bunúsacha agus coisceann sé a rannpháirtíocht pholaitiúil, shóisialta agus eacnamaíoch iomlán sa tsochaí. Lena chois sin, na baic struchtúracha agus chultúrtha atá ann is cosc iad ar fhíor-chomhionannas inscne a bhaint amach. Dá réir sin, croí-ghníomhaíocht is ea cur chun cinn an chomhionannais inscne i ngníomhaíochtaí uile an Aontais agus is údar fáis eacnamaíoch é freisin, agus dá bhrí ba cheart tacaíocht a thabhairt dó leis an gclár.

(8)  Luach bunúsach is ea an comhionannas inscne agus tá sé ar cheann de chuspóirí an Aontais é sin a bhaint amach. Fágann Airteagal 8 den Rialachán seo an cúram ar an Aontas deireadh a chur le neamhionannais, agus comhionannas a chur chun cinn idir fir agus mná trína a chuid gníomhaíochtaí go léir. Fós féin, léirítear san Innéacs Comhionannais Inscne ó 2017, a d’fhoilsigh an Institiúid Eorpach um Chomhionannas Inscne, go bhfuil an dul chun cinn foriomlán ó thaobh comhionannas inscne san Eoraip an-mhall. Is minic a sháraíonn idirdhealú trasnach tostach agus folaithe in aghaidh na mban agus cóir neamh-chomhionann na mban agus cailíní, mar aon le cineálacha éagsúla foréigin in aghaidh na mban, a gcearta bunúsacha agus a chuireann cosc ar a rannpháirtíocht pholaitiúil, shóisialta agus eacnamaíoch iomlán sa tsochaí. Sa bhreis air sin, is cosc iad na bacainní polaitiúla, struchtúracha agus cultúrtha atá ann ar fhíor-chomhionannas inscne a bhaint amach. Dá réir sin, croí-ghníomhaíocht don Aontas agus is údar fáis eacnamaíoch is ea an chomhionannais inscne a chur chun cinn i ngníomhaíochtaí uile an Aontais, trí thacú le príomhshruthú inscne agus le cuspóirí neamh-idirdhealaithe, agus trí dhul i ngleic go gníomhach le steiréitíopaí agus trí aghaidh a thabhairt ar idirdhealú tostach agus ba cheart tacaíocht a thabhairt dó leis an gclár.

Leasú    17

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 9

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(9)  Sárú tromchúiseach ar chearta bunúsacha atá i bhforéigean bunaithe ar inscne agus foréigean in aghaidh leanaí agus daoine óga. Leanann foréigean ar aghaidh ar fud an Aontais, i ngach comhthéacs sóisialta agus eacnamaíoch, agus bíonn frithiarmhairtí tromchúiseacha aige ar shláinte choirp agus shíceolaíoch na n-íospartach agus ar an tsochaí ina hiomláine. Tá leanaí, daoine óga agus mná go háirithe leochaileach i leith foréigin, go háirithe iad siúd atá i ndlúthchaidreamh. Ba cheart beart a dhéanamh chun ceart an linbh a chur chun cinn agus rannchuidiú le cosaint leanaí ar dhochar agus ar fhoréigean, lena gcuirtear a sláinte choirp agus a meabhairshláinte i gcontúirt agus is sárú iad ar a gceart chun forbartha, cosanta agus dínite. Is tosaíochtaí iad de chuid an Aontais gach cineál foréigin a chomhrac, cosc agus cosaint a chur chun cinn agus tacaíocht a thabhairt d’íospartaigh agus cuidíonn siad sin le cearta bunúsacha daoine aonair a shásamh agus cuireann siad le comhionannas idir mná agus fir.

(9)  Sárú tromchúiseach ar chearta bunúsacha an duine atá i bhforéigean bunaithe ar inscne agus foréigean in aghaidh leanaí, daoine óga agus daoine scothaosta, daoine faoi mhíchumas, dídeanaithe agus imircigh, agus in aghaidh daoine ó ghrúpaí mionlaigh éagsúla, amhail daoine ó ghrúpaí mionlaigh eitnigh agus daoine LGBTQI. Leanann foréigean ar aghaidh ar fud an Aontais, i ngach comhthéacs sóisialta agus eacnamaíoch, agus bíonn frithiarmhairtí tromchúiseacha aige ar shláinte choirp agus shíceolaíoch na n-íospartach agus ar an tsochaí ina hiomláine. Tá gá le cur chuige ilghnéitheach chun an foréigean bunaithe ar inscne a chomhrac, ar cur chuige é lena gcumhdófaí gnéithe dlíthiúla, oideachasúla, sláinte, lena n-airítear cearta gnéis agus atáirgthe, gnéithe eacnamaíocha agus gnéithe sochaíocha eile amhail tacú le heagraíochtaí chearta na mban, soláthar comhairle agus cúnamh agus tionscadail a bhfuil sé mar aidhm acu sochaí a bheadh níos comhionainne ó thaobh inscne de a bhaint amach. Is gá dul i ngleic go gníomhach le steiréitíopaí agus le noirm dhíobhálacha ó aois óg, chomh maith le gach cineál fuathchainte agus foréigin ar líne. Ba cheart beart a dhéanamh chun ceart an linbh a chur chun cinn agus rannchuidiú le cosaint leanaí ar dhochar agus ar fhoréigean, lena gcuirtear a sláinte choirp agus a meabhairshláinte i gcontúirt agus is sárú iad ar a gceart chun forbartha, cosanta agus dínite. Is é sainmhíniú Choinbhinsiún Chomhairle na hEorpa chun foréigean in aghaidh na mban agus foréigean teaghlaigh a chosc agus a chomhrac (Coinbhinsiún Iostanbúl) ar ‘fhoréigean in aghaidh na mban’ ná “gach cineál foréigin atá bunaithe ar inscne, ar dócha a n-eascróidh díobháil fhisiceach, ghnéasach, shíceolaíoch, nó eacnamaíoch uaidh do mhná, lena n-áirítear bagairtí go ndéanfaí na gníomhartha sin leo, comhéigean nó saoirse a bhaint go treallach, bíodh sin ag tarlú sa saol poiblí nó sa saol príobháideach”. Is tosaíochtaí iad de chuid an Aontais gach cineál foréigin a chomhrac, cosc agus cosaint a chur chun cinn agus tacaíocht a thabhairt d’íospartaigh agus cuidíonn siad sin le cearta bunúsacha daoine aonair a shásamh agus cuireann siad le comhionannas idir mná agus fir. Ba cheart go ndéanfaí tacaíocht maidir le cearta na n-íospartach agus maidir le cosc a cheapadh i gcomhar leis an spriocghrúpa agus ba cheart a áirithiú go mbeifear ag comhlíonadh riachtanais shonracha na ndaoine sin atá neamhchosanta ar leochaileachtaí éagsúla.

Leasú    18

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 9 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(9a)  Bíonn mná gan cháipéisí, go háirithe, neamhchosanta ar fhoréigean agus ar dhrochúsáid ghnéasach agus ní bhíonn rochtain acu ar thacaíocht. Is den ríthábhacht cur chuige a chur chun feidhme atá dírithe ar íospartaigh agus seirbhísí tacaíochta leordhóthanacha a sholáthar do mhná uile ar fud an Aontais, gan beann ar a stádas cónaithe. Tá an gá atá le gné atá íogair ó thaobh inscne de i bpróisis tearmainn an-tábhachtach le haghaidh obair thrasnach agus féadann sé sin rannchuidiú le comhionannas inscne.

Leasú    19

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 10

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(10)  Toil láidir pholaitiúil agus gníomhaíocht chomhordaithe bunaithe ar mhodhanna agus ar thorthaí an chláir Daphne a bhí ann roimhe seo, an Chláir um Chearta, Comhionannas agus Saoránacht agus an Chláir um Cheartas, sin iad na nithe atá riachtanach chun gach cineál foréigin a chosc agus a chomhrac agus chun íospartaigh a chosaint. Ó seoladh in 1997 é, tá ag éirí go fíormhaith le cistiú ón gclár Daphne tacú le híospartaigh an fhoréigin agus an foréigean in aghaidh ban, leanaí agus daoine a chomhrac, i gcomhthéacs a éilimh ag páirtithe leasmhara (údaráis phoiblí, institiúidí acadúla agus eagraíochtaí neamhrialtasacha) agus i gcomhthéacs éifeachtúlacht na dtionscadal arna gcistiú. Rinneadh tionscadail a chistiú leis an gclár chun feasacht a ardú, seirbhísí tacaíochta a chur ar fáil d’íospartaigh, agus chun tacú le gníomhaíochtaí eagraíochtaí neamhrialtasacha atá ag obair ar an talamh. Chuathas i ngleic le gach cineál foréigin, mar shampla, foréigean baile, foréigean gnéasach, gáinneáil ar dhaoine, agus cineálacha nua foréigin atá ag teacht chun cinn ar nós na cibearbhulaíochta. Tá sé tábhachtach dá bhrí sin leanúint leis na gníomhaíochtaí ar fad sin agus na torthaí agus na ceachtanna atá foghlamtha dá mbarr a chur san áireamh go hiomchuí i gcur chun feidhme an Chláir.

(10)  Toil láidir pholaitiúil agus gníomhaíocht chomhordaithe bunaithe ar mhodhanna agus ar thorthaí an chláir Daphne a bhí ann roimhe seo, an Chláir um Chearta, Comhionannas agus Saoránacht agus an Chláir um Cheartas, sin iad na nithe atá riachtanach chun gach cineál foréigin a chosc agus a chomhrac agus chun íospartaigh a chosaint. Ó seoladh in 1997 é, tá ag éirí go fíormhaith le cistiú ón gclár Daphne tacú le híospartaigh an fhoréigin agus an foréigean in aghaidh ban, leanaí agus daoine a chomhrac, i gcomhthéacs a éilimh ag páirtithe leasmhara (údaráis phoiblí, institiúidí acadúla agus eagraíochtaí neamhrialtasacha) agus i gcomhthéacs éifeachtúlacht na dtionscadal arna gcistiú. Rinneadh tionscadail a chistiú leis an gclár chun feasacht a ardú, seirbhísí tacaíochta a chur ar fáil d’íospartaigh, agus chun tacú le gníomhaíochtaí eagraíochtaí neamhrialtasacha (ENRanna) atá ag obair ar an talamh. Tá aghaidh tugtha leis ar gach cineál foréigin, mar shampla foréigean baile, foréigean gnéasach, gáinneáil ar dhaoine, stalcaireacht agus cleachtais dhíobhálacha thraidisiúnta amhail ciorrú ball giniúna ban, agus cineálacha nua foréigin atá ag teacht chun cinn ar nós an cibearbhulaíochta agus an chibirchiaptha. Tá sé tábhachtach, dá bhrí sin, go leanfaí leis na gníomhaíochtaí sin ar fad a bhfuil leithdháileadh buiséid neamhspleách do Daphne ag baint leo agus go ndéanfaí na torthaí agus na ceachtanna sin atá foghlamtha dá mbarr a chur san áireamh go hiomchuí i gcur chun feidhme an Chláir.

Leasú    20

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 11

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(11)  Ceann de phrionsabail bhunúsacha an Aontais is ea é an neamh-idirdhealú. In Airteagal 19 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh foráiltear maidir le bearta chun leithcheal ar fhorais inscne, cine nó tionscnaimh eitnigh, reiligiúin nó creidimh, míchumais, aoise nó gnéaschlaonta, a chomhrac. Tá neamh-idirdhealú cuimsithe in Airteagal 21 den Chairt freisin. Ba cheart gnéithe sonracha na gcineálacha éagsúla idirdhealaithe a chur san áireamh agus, san am céanna, ba cheart bearta iomchuí a cheapadh chun idirdhealú de shaghas amháin nó níos mó ná saghas amháin a chosc agus a chomhrac. Ba cheart go dtacódh an clár le gníomhaíochtaí tacaíochta maidir le leithcheal, ciníochas, seineafóibe, frith-Sheimíteachas, fuath i leith Moslamach agus cineálacha eile éadulaingte a chomhrac. Sa chomhthéacs sin, ba cheart aird faoi leith a thabhairt ar gach cineál foréigin, fuatha, leithlisithe agus stiogmataithe chomh maith, mar aon le bulaíocht, ciapadh agus cóir éadulangach a chomhrac. Ba cheart an Clár a chur chun feidhme i dteannta gníomhaíochtaí eile de chuid an Aontais ag a bhfuil na cuspóirí céanna, go háirithe na cuspóirí dá dtagraítear sa Teachtaireacht ón gCoimisiún an 5 Aibreán 2011 dar teideal “Creat AE do Straitéisí Náisiúnta maidir le Lánpháirtiú na Romach go dtí 202010” agus sa Mholadh ón gComhairle an 09 Nollaig 2013 maidir le bearta éifeachtacha um lánpháirtí na Romach sna Ballstáit11.

(11)  Ceann de phrionsabail bhunúsacha an Aontais is ea é an neamh-idirdhealú. In Airteagal 19 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh foráiltear gníomhaíocht maidir le bearta chun idirdhealú ar fhorais inscne, cine nó tionscnaimh eitnigh, reiligiúin nó creidimh, míchumais, aoise nó gnéaschlaonta, a chomhrac. Tá neamh-idirdhealú cuimsithe in Airteagal 21 den Chairt freisin. Ba cheart gnéithe sonracha na gcineálacha éagsúla idirdhealaithe, lena n-áirítear idirdhealú díreach, indíreach agus struchtúrach, a chur san áireamh agus, san am céanna, ba cheart bearta iomchuí a cheapadh chun idirdhealú de shaghas amháin nó níos mó ná saghas amháin a chosc agus a chomhrac. Ba cheart go dtacódh an Clár le gníomhaíochtaí maidir le hidirdhealú, ciníochas, seineafóibe, afrafóibe, frith-Sheimíteachas, frithghiofógachas, fuath i leith Moslamach, homafóibe agus cineálacha eile éadulaingte a chosc agus a chomhrac, ar líne agus as líne, in aghaidh daoine ar de ghrúpaí mionlaigh iad, agus na leibhéil iolracha idirdhealaithe a dhéantar ar mhná á gcur san áireamh. Sa chomhthéacs sin, ba cheart aird faoi leith a thabhairt ar gach cineál foréigin, fuatha, leithlisithe agus stiogmataithe chomh maith, mar aon le bulaíocht, ciapadh agus cóir éadulangach a chomhrac. Ba cheart an Clár a chur chun feidhme i dteannta gníomhaíochtaí eile de chuid an Aontais ag a bhfuil na cuspóirí céanna, go háirithe na cuspóirí dá dtagraítear sa Teachtaireacht ón gCoimisiún an 5 Aibreán 2011 dar teideal “Creat AE do Straitéisí Náisiúnta maidir le Lánpháirtiú na Romach go dtí 202010” agus sa Mholadh ón gComhairle an 09 Nollaig 2013 maidir le bearta éifeachtacha um lánpháirtí na Romach sna Ballstáit11.

__________________

__________________

10 COM(2011)173.

10 COM(2011)173.

11 IO L 378, 24.12.2013, lch. 1.

11 IO L 378, 24.12.2013, lch. 1.

Leasú    21

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 12

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(12)  Cuirtear bac ar rannpháirtíocht iomlán agus éifeachtúil daoine faoi mhíchumais sa tsochaí, ar bhonn cothrom le daoine eile le baic dhearaidh agus comhshaoil chomh maith leis an easpa inrochtaineachta. Tá baic le sárú ag daoine faoi mhíchumais ar, i measc nithe eile, rochtain ar an mhargadh saothair, tairbhe a baint as oideachas uilechuimsitheach ardcháilíochta, bochtaineacht agus eisiamh sóisialta a sheachaint, rochtain a bheith acu ar thionscnaimh chultúrtha agus ar na meáin, agus a gcearta polaitiúla a fheidhmiú. Is páirtí an tAontas agus na Ballstáit i gCoinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine Faoi Mhíchumas (UNCRPD), agus dá bhrí sin tá gealltanas tugtha acu tairbhiú iomlán agus cothrom chearta uile an duine agus shaoirsí bunúsacha na ndaoine uile faoi mhíchumais a chur chun cinn, a chosaint agus a áirithiú. Tá forálacha UNCRPD ina gcuid dhílis d’ord dlíthiúil an Aontais anois.

(12)  Cuirtear bac ar rannpháirtíocht iomlán agus éifeachtúil daoine faoi mhíchumais sa tsochaí, ar bhonn cothrom le daoine eile le baic dhearaidh agus comhshaoil chomh maith leis an easpa inrochtaineachta. Tá baic le sárú ag daoine faoi mhíchumais, lena n-áirítear iad siúd a bhfuil lagú fadtéarmach fisiciúil, meabhrach, intleachta nó céadfach acu, ar, i measc nithe eile, rochtain ar an mhargadh saothair, tairbhe a baint as oideachas cuimsitheach ardcháilíochta, bochtaineacht agus eisiamh sóisialta a sheachaint, rochtain a bheith acu ar thionscnaimh chultúrtha agus ar na meáin, agus a gcearta polaitiúla a fheidhmiú. Is páirtí an tAontas agus na Ballstáit i gCoinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine Faoi Mhíchumas (UNCRPD), agus dá bhrí sin tá gealltanas tugtha acu tairbhiú iomlán agus cothrom chearta uile an duine agus shaoirsí bunúsacha na ndaoine uile faoi mhíchumais a chur chun cinn, a chosaint agus a áirithiú. Tá forálacha UNCRPD, ar forálacha iad a bhfuil a gcur chun feidhme éigeantach, ina gcuid dhílis d’ord dlíthiúil an Aontais anois. I ndáil leis an méid sin, ba cheart don Chlár aird faoi leith agus cistiú a thabhairt do ghníomhaíochtaí chun feasacht a ardú faoi na dúshláin a bhíonn roimh dhaoine faoi mhíchumas chun páirt iomlán a ghlacadh sa tsochaí agus le go mbeidh siad in ann tairbhiú dá gcearta mar shaoránaigh ar chomhchéim le saoránaigh eile.

Leasú    22

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 13

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(13)  Tá an ceart go ndéanfar a shaol nó a saol príobháideach agus a shaol nó a saol teaghlaigh, a chónaí nó a cónaí agus a chumarsáidí nó a cumarsáidí a urramú (ceart chun príobháideachais) ina cheart bunúsach atá cuimsithe in Airteagal 7 den Chairt um Chearta Bunúsacha. Tá cosaint sonraí pearsanta ina cheart bunúsach atá cuimsithe in Airteagal 8 agus in Airteagal 16 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh. Tá comhlíonadh na rialacha maidir le cosaint sonraí pearsanta faoi réir rialú ag húdaráis neamhspleácha mhaoirseachta. I gcreat dlíthiúil an Aontais, go háirithe Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle12 agus Treoir (AE) 2016/680 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle13 leagtar síos forálacha chun áirithiú go gcaomhnaítear go héifeachtach an ceart chun cosaint sonraí pearsanta. Leis na hionstraimí dlíthiúla sin cuirtear ar iontaoibh d’údaráis náisiúnta mhaoirseachta um chosaint sonraí pearsanta feasacht poiblí agus tuiscint ar na rioscaí, rialacha, coimircí agus cearta i ndáil le próiseáil sonraí pearsanta a chur chun cinn. Ba cheart don Aontas a bheith ábalta staidéar agus gníomhaíochtaí ardaithe feasachta agus gníomhaíochtaí ábhartha eile a dhéanamh ag cur san áireamh na tábhachta a bhaineann leis an gceart go ndéanfar sonraí pearsanta a chosaint tráth atá forás ag teacht go pras ar an teicneolaíocht.

(13)  Tá an ceart go ndéanfar a shaol nó a saol príobháideach agus a shaol nó a saol teaghlaigh, a chónaí nó a cónaí agus a chumarsáidí nó a cumarsáidí a urramú (ceart chun príobháideachais) ina cheart bunúsach atá cuimsithe in Airteagal 7 den Chairt um Chearta Bunúsacha. Tá cosaint sonraí pearsanta ina cheart bunúsach atá cuimsithe in Airteagal 8 den Chairt um Chearta Bunúsacha agus in Airteagal 16 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh. Tá comhlíonadh na rialacha maidir le cosaint sonraí pearsanta faoi réir rialú ag húdaráis neamhspleácha mhaoirseachta. I gcreat dlíthiúil an Aontais, go háirithe Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle12 agus Treoir (AE) 2016/680 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle13 leagtar síos forálacha chun a áirithiú go gcaomhnaítear go héifeachtach an ceart chun sonraí pearsanta a chosaint. Leis na hionstraimí dlíthiúla sin cuirtear ar iontaoibh d’údaráis náisiúnta mhaoirseachta um chosaint sonraí pearsanta feasacht poiblí agus tuiscint ar na rioscaí, rialacha, coimircí agus cearta i ndáil le próiseáil sonraí pearsanta a chur chun cinn. Ba cheart don Aontas a bheith in ann gníomhaíochtaí ardaithe feasachta a dhéanamh, tacú le heagraíochtaí na sochaí sibhialta san obair ar son cosaint sonraí i gcomhréir le caighdeáin an Aontais, agus staidéir a dhéanamh agus gníomhaíochtaí ábhartha eile a dhéanamh i bhfianaise a thábhachtaí atá an ceart go gcosnófaí sonraí pearsanta tráth atá forás ag teacht go pras ar an teicneolaíocht.

__________________

__________________

12 IO L 119, 4.5.2016, lch. 1-88.

12 IO L 119, 4.5.2016, lch. 1-88.

13 IO L 119, 4.5.2016, lch. 89-131.

13 IO L 119, 4.5.2016, lch. 89-131.

Leasú    23

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 13 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(13a)  Tá an tsaoirse chun tuairimí a nochtadh agus faisnéis a fháil cumhdaithe i gCairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh. Tá rochtain shaor ar fhaisnéis, meastóireacht ar choinníollacha maidir le creat na meán agus úsáid fhreagrach agus shábháilte na líonraí cumarsáide agus faisnéise nasctha go díreach le forbairt neamhshrianta thuairimí an phobail agus tá siad ríthábhachtach chun daonlathas feidhmiúil a ráthú. Tá sé riachtanach don phobal na scileanna i litearthacht na meán is gá a fháil le haghaidh smaointeoireacht agus grinneas criticiúil agus an cumas chun anailís a dhéanamh ar réaltachtaí casta, difríochtaí idir tuairimí agus fíorais a aithint agus cur i gcoinne aon chineál gríosaithe chun fuatha. Chun na críche sin, ba cheart don Aontas forbairt ar litearthacht na meán a chur chun cinn do na saoránaigh uile, gan beann ar a n-aois, trí oiliúint, ardú feasachta, staidéir agus gníomhaíochtaí ábhartha eile.

Leasú    24

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 14

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(14)  Le hAirteagal 24 CFAE cuirtear d’oibleagáid ar Pharlaimint na hEorpa agus ar an gComhairle forálacha a ghlacadh maidir leis na nósanna imeachta agus na gcoinníollacha a bheadh ag teastáil do thionscnamh saoránach de réir bhrí Airteagal 11 den Chonradh an Aontais Eorpaigh. Rinneadh sin trí Rialachán [AE Uimh 211/2011) ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle14 a ghlacadh]. Ba cheart go dtacódh an Clár le maoiniú na tacaíochta teicniúla agus eagraíochta chun Rialachán [(EU) Uimh 211/2011] a chur i bhfeidhm, agus dá réir sin ag tacú le cleachtadh an chirt chun tionscnaimh um shaoránaigh Eorpacha a sheoladh agus tacú leo ag saoránaigh.

(14)  Is é an tionscnamh Eorpach ó na saoránaigh an chéad ionstraim fhornáisiúnta um dhaonlathas rannpháirteach, lena gcruthaítear nasc díreach idir saoránaigh na hEorpa agus institiúidí an Aontais. Le hAirteagal 24 CFAE cuirtear d’oibleagáid ar Pharlaimint na hEorpa agus ar an gComhairle forálacha a ghlacadh maidir leis na nósanna imeachta agus na gcoinníollacha a bheadh ag teastáil do thionscnamh saoránach de réir bhrí Airteagal 11 den Chonradh an Aontais Eorpaigh. Rinneadh sin trí Rialachán [AE Uimh 211/2011) ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle14 a ghlacadh]. Ba cheart go dtacódh an Clár le maoiniú na tacaíochta teicniúla agus eagraíochta chun Rialachán [(EU) Uimh 211/2011] a chur i bhfeidhm, agus dá réir sin ag tacú le cleachtadh an chirt chun tionscnaimh um shaoránaigh Eorpacha a sheoladh agus tacú leo ag saoránaigh agus chun daoine eile a spreagadh chun tacú leo.

_________________

_________________

14 Rialachán (AE) Uimh. 211/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Feabhra 2011 maidir le tionscnamh na saoránach (IO L 65, 11.3.2011, lch. 1).

14 Rialachán (AE) Uimh. 211/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Feabhra 2011 maidir le tionscnamh na saoránach (IO L 65, 11.3.2011, lch. 1).

Leasú    25

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 15

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(15)  De bhun Airteagal 8 agus 10 CFAE, ba cheart do ghníomhaíochtaí uile an Chláir tacú le príomhshruthú inscne agus le príomhshruthú cuspóirí neamh-idirdhealaithe.

(15)  De bhun Airteagail 8 agus Airteagal 10 CFAE, ba cheart do ghníomhaíochtaí uile an Chláir tacú le príomhshruthú inscne agus le príomhshruthú cuspóirí neamh-idirdhealaithe, agus úsáid an bhuiséadaithe inscne agus an mheasúnaithe tionchair ar inscne, i gcás inar gá, a chur chun cinn sa phróiseas buiséadach san Aontas freisin. Chun an príomhshruthú inscne a chur chun feidhme i gceart tá gá le buiséadú inscne i ngach líne bhuiséadach ábhartha agus le hacmhainní leormhaithe a leithdháileadh agus le trédhearcacht sna línte buiséadacha arna dtiomnú don chomhionannas inscne a chur chun cinn agus don chomhrac i gcoinne idirdhealú bunaithe ar inscne. Ba cheart go ndéanfaí athbhreithniú ar na tionscadail aonair agus ar an gClár ag deireadh na tréimhse cistiúcháin lena fháil amach a mhéid a baineadh amach leo i gcomhréir leis na prionsabail a luadh thuas.

Leasú    26

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 17

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(17)  I gcomhréir le gníomhartha de chuid an Aontais maidir le cóir chomhionann bhunaigh na Ballstáit comhlachtaí neamhspleácha chun cóir chomhionanna a chur chun cinn, ar a dtugtar go coitianta “chomhlachtaí comhionannais”, chun leithcheal bunaithe ar chine agus ar thionscnamh eitneach agus ar inscne a chomhrac. Mar sin féin, chuaigh a lán Ballstát thairis na ceanglais sin agus d’áirithigh siad gur féidir le comhlachtaí comhionannais déileáil chomh maith le leithcheal bunaithe ar fhorais eile amhail aois, claonadh gnéis, reiligiún agus creideamh, míchumas. Tá ról tábhachtach ag na comhlachtaí comhionannais maidir le comhionannas a chur chun cinn agus cur i bhfeidhm na reachtaíochta maidir le cóir chomhionann a áirithiú go háirithe trí chúnamh neamhspleách a chur ar fáil d’íospartaigh an leithcheala, suirbhéanna neamhspleácha a dhéanamh maidir le leithcheal, tuarascálacha neamhspleácha a fhoilsiú agus moltaí a dhéanamh maidir le ceist ar bith a bhaineann le leithcheal ina dtír. Tá sé riachtanach obair na gcomhlachtaí comhionannais a chomhordú ar leibhéal an Aontais maidir leis sin. Cruthaíodh EQUINET in 2007. Is iad a chuid ball na comhlachtaí náisiúnta um chur chun cinn na déileála comhionainne mar atá bunaithe le Treoir 2000/43/CE15 agus 2004/113/CE16, ón gComhairle, agus le Treoir 2006/54/CE17 agus 2010/41/AE18 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle. Cás eisceachtúil is ea EQUINET, arae is é an t-aon eintiteas é a áirithíonn comhordú gníomhaíochtaí idir comhlachtaí comhionannais. Tá an ghníomhaíocht comhordúcháin a dhéanann EQUINET tábhachtach do dhea-chur i bhfeidhm dhlí an Aontais in aghaidh an leithcheala sna Ballstáit agus ba cheart don Chlár tacú leis.

(17)  I gcomhréir le gníomhartha de chuid an Aontais maidir le cóir chomhionann bhunaigh na Ballstáit comhlachtaí neamhspleácha chun cóir chomhionanna a chur chun cinn, ar a dtugtar go coitianta “chomhlachtaí comhionannais”, chun idirdhealú bunaithe ar chine agus ar thionscnamh eitneach agus ar inscne a chomhrac. Mar sin féin, chuaigh a lán Ballstát thairis na ceanglais sin agus d’áirithigh siad gur féidir le comhlachtaí comhionannais déileáil chomh maith le hidirdhealú bunaithe ar fhorais eile amhail teanga, aois, claonadh gnéis, reiligiún agus creideamh, míchumas nó forais eile. Tá ról tábhachtach ag na comhlachtaí comhionannais maidir le comhionannas a chur chun cinn agus cur i bhfeidhm na reachtaíochta maidir le cóir chomhionann a áirithiú go háirithe trí chúnamh neamhspleách a chur ar fáil d’íospartaigh an idirdhealaithe, suirbhéanna neamhspleácha a dhéanamh maidir le hidirdhealú, tuarascálacha neamhspleácha a fhoilsiú agus moltaí a dhéanamh maidir le ceist ar bith a bhaineann le hidirdhealú ina dtír. Tá sé riachtanach obair na gcomhlachtaí comhionannais ábhartha uile sin a chomhordú ar leibhéal an Aontais maidir leis sin. Cruthaíodh EQUINET in 2007. Is iad a chuid ball na comhlachtaí náisiúnta um chur chun cinn na déileála comhionainne mar atá bunaithe le Treoir 2000/43/CE15 agus 2004/113/CE16, ón gComhairle, agus le Treoir 2006/54/CE17 agus 2010/41/AE18 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle. An 22 Meitheamh 2018, ghlac an Coimisiún moladh maidir le caighdeáin do chomhlachtaí comhionannais, lena gcumhdaítear sainordú, neamhspleáchas, éifeachtacht agus comhordú agus comhar chomhlachtaí comhionannais. Cás eisceachtúil is ea EQUINET, mar is é an t-aon eintiteas é a áirithíonn comhordú gníomhaíochtaí idir comhlachtaí comhionannais. Tá an ghníomhaíocht comhordúcháin a dhéanann EQUINET tábhachtach do dhea-chur i bhfeidhm dhlí an Aontais in aghaidh an idirdhealaithe sna Ballstáit agus ba cheart don Chlár tacú leis.

__________________

__________________

15 Treoir 2000/43/CE an 29 Meitheamh 2000 lena gcuirtear i bhfeidhm prionsabal na córa comhionainne idir daoine gan spleáchas do thionscnamh ciníoch nó eitneach (OJ L 180, 19.7.2000, lch. 22).

15 Treoir 2000/43/CE an 29 Meitheamh 2000 lena gcuirtear i bhfeidhm prionsabal na córa comhionainne idir daoine gan spleáchas do thionscnamh ciníoch nó eitneach (OJ L 180, 19.7.2000, lch. 22).

16 Treoir 2004/113/CE an 13 Meitheamh 2004 lena gcuirtear i bhfeidhm prionsabal na córa comhionainne idir fir agus mná maidir le rochtain ar earraí agus ar sheirbhísí agus maidir le soláthar earraí agus seirbhísí (OJ L 373, 21.12.2004, lch. 37).

16 Treoir 2004/113/CE an 13 Nollaig 2004 lena gcuirtear i bhfeidhm prionsabal na córa comhionainne idir fir agus mná maidir le rochtain ar earraí agus ar sheirbhísí agus maidir le soláthar earraí agus seirbhísí (OJ L 373, 21.12.2004, lch. 37).

17 Treoir 2006/54/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Iúil 2006 maidir le cur chun feidhme phrionsabal an chomhionannais deiseanna agus na córa comhionainne idir fir agus mná i gcúrsaí fostaíochta agus slí bheatha (OJ L 204, 26.7.2006, lch. 23).

17 Treoir 2006/54/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Iúil 2006 maidir le cur chun feidhme phrionsabal an chomhionannais deiseanna agus na córa comhionainne idir fir agus mná i gcúrsaí fostaíochta agus slí bheatha (OJ L 204, 26.7.2006, lch. 23).

18 Treoir 2010/41/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 7 Iúil 2010 maidir le prionsabal na córa comhionainne idir fir agus mná atá rannpháirteach i ngníomhaíocht ar bhonn féinfhostaithe a chur i bhfeidhm agus lena n-aisghairtear Treoir 86/613/CEE ón gComhairle (IO L 180, 15.7.2010, lch. 1).

18 Treoir 2010/41/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 7 Iúil 2010 maidir le prionsabal na córa comhionainne idir fir agus mná atá rannpháirteach i ngníomhaíocht ar bhonn féinfhostaithe a chur i bhfeidhm agus lena n-aisghairtear Treoir 86/613/CEE ón gComhairle (IO L 180, 15.7.2010, lch. 1).

Leasú    27

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 17 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(17a)  Chun inrochtaineacht a mhéadú agus chun treoir neamhchlaonta agus faisnéis phraiticiúil a sholáthar maidir le gach gné den Chlár, ba cheart pointí teagmhála a chur ar bun sna Ballstáit chun cúnamh a sholáthar do thairbhithe agus d’iarratasóirí araon. Ba cheart go mbeadh pointí teagmhála an Chláir in ann a bhfeidhmeanna a chur i gcrích go neamhspleách, gan aon fho-ordúcháin nó cur isteach díreach ar a gcinnteoireacht ó údaráis poiblí. Is féidir leis na Ballstáit nó eagraíochtaí na sochaí sibhialta nó cuibhreannas díobh bainistiú a dhéanamh ar na pointí teagmhála. Ní bheidh aon fhreagracht ag pointí teagmhála an Chláir maidir le roghnú tionscadal;

Leasú    28

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 18

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(18)  Tá ról ríthábhachtach ag comhlachtaí neamhspleácha do chearta an duine agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta maidir le cur chun cinn, cosaint agus ardú feasachta i dtaobh chomhluachanna an Aontais faoi Airteagal 2 den CAE, agus maidir le cur le tairbhiú ceart faoi dhlí an Aontais, lena n-áirítear an Chairt um Chearta Bunúsacha an AE. Faoi mar a léirítear sa Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 18 Aibreán 2018, tá tacaíocht dhóthanach airgeadais tábhachtach chun timpeallacht fhabhrach agus inbhuanaithe a chothú d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta chun a ról a neartú agus a bhfeidhmeanna a chomhlíonadh go neamhspleách agus go héifeachtúil. Agus iarrachtaí á gcomhlánú ar an leibhéal náisiúnta, ba cheart go gcuirfí dá bhrí sin le tacaíocht, cumhachtú agus acmhainn eagraíochtaí na sochaí sibhialta a fhorbairt atá gníomhach i gcur chun cinn chearta an duine a gcuidíonn a ngníomhaíochtaí le forfheidhmiú straitéiseach na gceart faoi dhlí AE agus faoi Chairt um Chearta Bunúsacha AE, lena n-áirítear trí ghníomhaíochtaí tacaíochta agus faire, chomh maith le comhluachanna an Aontais a chur chun cinn, a chosaint agus feasacht a ardú fúthu ar an leibhéal náisiúnta.

(18)  Tá ról ríthábhachtach ag comhlachtaí neamhspleácha do chearta an duine, ag eagraíochtaí na sochaí sibhialta agus ag cosantóirí chearta an duine maidir le cur chun cinn, cosaint agus ardú feasachta i dtaobh chomhluachanna an Aontais faoi Airteagal 2 den CAE, agus maidir le rannchuidiú le tairbhiú ceart faoi dhlí an Aontais, lena n-áirítear an Chairt um Chearta Bunúsacha AE. Faoi mar a léirítear sa Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 19 Aibreán 2018, tá méadú ar mhaoiniú agus tacaíocht dhóthanach airgeadais tábhachtach chun timpeallacht fhabhrach agus inbhuanaithe a chothú d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta chun a ról a neartú agus a bhfeidhmeanna a chomhlíonadh go neamhspleách agus go héifeachtúil. Anuas ar iarrachtaí a chomhlánú ar an leibhéal náisiúnta, ba cheart cistiú ó AE a bheith ina chuidiú dá bhrí sin chun tacú le hacmhainn eagraíochtaí neamhspleácha na sochaí sibhialta, í a chumhachtú agus a í a fhorbairt, lena n-áirítear trí bhunchistiú leormhaith agus roghanna costais, rialacha airgeadais agus nósanna imeachta níos simplí, ar eagraíochtaí iad atá gníomhach i gcur chun cinn luachanna an Aontais amhail daonlathas, smacht reachta agus cearta bunúsacha a gcuidíonn a ngníomhaíochtaí le forfheidhmiú straitéiseach na gceart faoi dhlí AE agus faoin gCairt um Chearta Bunúsacha AE, lena n-áirítear trí ghníomhaíochtaí tacaíochta agus faire, mar aon le comhluachanna an Aontais a chur chun cinn, a chosaint agus feasacht a ardú fúthu ar an leibhéal áitiúil, an leibhéal réigiúnach,an leibhéal náisiúnta agus an leibhéal trasnáisiúnta.

Leasú    29

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 19

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(19)  Ba cheart don Choimisiún comhsheasmhacht fhoriomlán, comhlántacht agus sineirgí a áirithiú le hobair chomhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais, go háirithe an Institiúid Eorpach um Chomhionannas Inscne agus Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha, agus ba cheart dó machnamh a dhéanamh ar obair na ngníomhairí náisiúnta agus idirnáisiúnta eile atá cumhdaithe faoin gClár.

(19)  Ba cheart don Choimisiún comhsheasmhacht fhoriomlán, comhlántacht agus sineirgí a áirithiú le hobair chomhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais, go háirithe an Institiúid Eorpach um Chomhionannas Inscne agus Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha, agus ba cheart dó machnamh a dhéanamh ar obair na ngníomhairí náisiúnta agus idirnáisiúnta eile atá cumhdaithe faoin gClár. Ba cheart go ndéanfadh an Coimisiún rannpháirtithe an Chláir seo a threorú go gníomhach maidir le húsáid tuarascálacha agus acmhainní arna nginiúint ag na comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí sin de chuid an Aontais, amhail buiséadú inscne agus uirlisí measúnaithe inscne arna bhforbairt ag an Institiúid Eorpach um Chomhionannas Inscne.

Leasú    30

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 19 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(19 a)  Le sásra cuimsitheach an Aontais maidir le daonlathas, smacht reachta agus cearta bunúsacha, ba cheart go ráthófaí athbhreithniú rialta agus comhionann ar na Ballstáit go léir, lena solathraítear an fhaisnéis is gá chun na bearta a bhaineann le heasnaimh ghinearálta luachanna an Aontais sna Ballstáit a ghníomhachtú.

Leasú    31

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 20

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(20)  Ba cheart don Chlár a bheith oscailte, faoi réir coinníollacha áirithe, do rannpháirtíocht chomhaltaí Chomhlachas Saorthrádála na hEorpa (CSTE) ar comhaltaí iad den Limistéar Eorpach Eacnamaíoch (LEE) agus chomhaltaí CSTE nach comhaltaí iad den Limistéar Eorpach Eacnamaíoch (LEE) agus tíortha Eorpacha eile. Ba cheart do thíortha aontacha, tíortha is iarrthóirí agus iarrthóirí ionchasacha a bhaineann leis an straitéis réamhaontachais bheith in ann páirt a ghlacadh sa Chlár.

(20)  Maidir le cur chun feidhme na gcuspóirí sonracha ó thaobh comhionannas inscne agus cearta comhionannais a chur chun cinn, rannpháirtíocht na saoránach i saol daonlathach an Aontais a chur chun cinn ar an leibhéal áitiúil, an leibhéal réigiúnach, an leibhéal náisiúnta agus an leibhéal trasnáisiúnta agus foréigean a chomhrac, ba cheart an Clár a bheith oscailte, faoi réir coinníollacha áirithe, do rannpháirtíocht chomhaltaí Chomhlachas Saorthrádála na hEorpa (CSTE) ar comhaltaí iad den Limistéar Eorpach Eacnamaíoch (LEE) agus do rannpháirtíocht chomhaltaí CSTE nach comhaltaí iad de LEE agus tíortha Eorpacha eile. Ba cheart do thíortha aontacha, tíortha is iarrthóirí agus tíortha is iarrthóirí ionchasacha a bhaineann leis an straitéis réamhaontachais bheith in ann páirt a ghlacadh sa Chlár.

Leasú    32

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 21

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(21)  Chun leithdháileadh éifeachtach cistí ón bhuiséad ginearálta an Aontais a áirithiú, is gá go n-áiritheofar breisluach Eorpach na ngníomhartha agus na ngníomhartha uile a dhéantar leis an gclár, a gcomhlántacht le gníomhaíochtaí na mBallstát, agus féachtar ag an am céanna do chomhsheasmhacht, comhlántach agus sineirgí le cláir chistiúcháin a thacaíonn le réimsí beartais a bhfuil dlúthcheangal acu lena chéile, go háirithe laistigh de chreat luachanna AE – agus mar sin leis an gClár um Cheartas – chomh maith leis le Eoraip na Cruthaitheachta, ERASMUS+ acmhainneacht na dtrasnasc cultúrtha sna réimsí cultúrtha, meán, ealaíon, oideachais agus cruthaitheachta a bhaint amach. Is gá sineirgí a chruthú le cláir chistiúcháin Eorpacha eile, go háirithe sna réimsí fostaíochta, an mhargaidh inmheánaigh, fiontraíochta, óige, sláinte, saoránachta, ceartais, imirce, slándála, taighde, nuálaíochta, teicneolaíochta, tionscail, comhtháthaithe, turasóireachta, caidrimh sheachtraigh, trádála agus forbartha.

(21)  Chun leithdháileadh éifeachtúil na gcistí ó bhuiséad ginearálta an Aontais a áirithiú, is gá breisluach Eorpach a áirithiú sna gníomhaíochtaí uile a dhéantar, lena n-áirítear ar an leibhéal áitiúil, ar an leibhéal náisiúnta, agus ar an leibhéal idirnáisiúnta, ar gníomhaíochtaí iad a dhírítear ar na luachanna a chumhdaítear in Airteagal 2 de CAE a chur chun cinn agus a choimirciú. Ba cheart don Choimisiún iarracht a dhéanamh comhleanúnachas, sineirgí agus comhlántacht a bhaint amach le gníomhaíochtaí na mBallstát, agus le cláir chistiúcháin eile a thacaíonn le réimsí beartais a bhfuil dlúthnaisc acu leis an gCiste um Cheartas, Cearta agus Luachanna, lena n-áirítear leis an gClár ‘Eoraip na Cruthaitheachta’, agus le Erasmus+, chomh maith le beartais ábhartha an Aontais.

Leasú    33

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 21 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(21a)  De bhun Airteagal 9 CFAE, ba cheart go gcuirfí chun cinn leibhéal ard fostaíochta, ráthaíocht do chosaint shóisialta leordhóthanach agus an comhrac i gcoinne an eisiata shóisialta. Dá bhrí sin, le gníomhaíochtaí faoin gClár ba cheart go ndéanfaí sineirgí idir an comhrac i gcoinne na bochtaineachta, an eisiata shóisialta agus an eisiata ón margadh saothair agus cur chun cinn an chomhionannais agus an troid i gcoinne gach cineál idirdhealú a chur chun cinn. Dá bhrí sin, ba cheart go ndéanfaí an Clár a chun feidhme ar bhealach lena ndéanfaí an líon is mó sineirgí agus comhlántachtaí a áirithiú idir a shraitheanna éagsúla agus le Ciste Sóisialta na hEorpa Plus araon. Thairis sin, ba cheart go n-áiritheofaí sineirgí le hErasmus agus le Ciste Sóisialta na hEorpa Plus araon chun a áirithiú go rannchuideoidh na cistí sin le chéile chun oideachas d’ardchaighdeán a ghnóthú agus comhdheiseanna do chách a áirithiú.

Leasú    34

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 22 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(22 a)   Tá sé tábhachtach go n-áiritheofaí bainistíocht fhónta airgeadais an chláir agus a cur chun feidhme ar an mbealach is éifeachtaí agus is sothuigthe don úsáideoir, agus deimhneacht dhlíthiúil agus inrochtaineacht an chláir do gach rannpháirtí á n-áirithiú ag an am céanna.

Leasú    35

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 22 b (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(22 b)   Ba cheart go mbeadh feabhas a chur ar chur chun feidhme agus ar cháilíocht an chaiteachais ina dtreoirphrionsabail i gcomhair cuspóirí an chláir a bhaint amach, agus úsáid optamach na n-acmhainní airgeadais á háirithiú ag an am céanna.

Leasú    36

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 23

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(23)  Tá feidhm ag Rialachán (AE, Euratom) Uimh. [an Rialachán Airgeadais nua] (an ‘Rialachán Airgeadais’) maidir leis an gClár seo. Leagtar síos leis rialacha maidir le cur chun feidhme bhuiséad an Aontais, lena n-áirítear na rialacha maidir le deontais, duaiseanna, soláthar, cur chun feidhme indíreach, ionstraimí airgeadais agus ráthaíochtaí buiséadacha.

(23)  Tá feidhm ag Rialachán (AE, Euratom) Uimh. [an Rialachán Airgeadais nua] (an ‘Rialachán Airgeadais’) maidir leis an gClár seo. Leagtar síos leis rialacha maidir le cur chun feidhme bhuiséad an Aontais, lena n-áirítear na rialacha maidir le deontais, duaiseanna, soláthar, cur chun feidhme indíreach, cúnamh airgeadais, ionstraimí airgeadais agus ráthaíochtaí buiséadacha agus éilítear trédhearcacht iomlán maidir le húsáid acmhainní, bainistíocht fhónta airgeadais agus úsáid stuama acmhainní. Go háirithe, rialacha maidir leis an deis atá ann go ndéanfaí eagraíochtaí áitiúla, réigiúnacha, náisiúnta agus trasnáisiúnta na sochaí sibhialta, lena n-áirítear eagraíochtaí áitiúla na sochaí sibhialta ag an mbunleibhéal, a chistiú trí dheontais oibriúcháin ilbhliantúla, trí fhodheontais (tacaíocht airgeadais le haghaidh tríú páirtithe) agus trí fhorálacha lena n-áirithítear nósanna imeachta tapa agus solúbtha maidir le deontais a bhronnadh, amhail nós imeachta iarratais dhá chéim, feidhmchláir atá éasca lena n-úsáid agus nósanna imeachta tuairiscithe, ba cheart na rialacha sin a fheidhmiú agus a neartú tuilleadh mar chuid de chur chun feidhme an Chláir.

Leasú    37

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 24

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(24)  Maidir leis na cineálacha cistiúcháin agus na modhanna cur chun feidhme atá le húsáid faoin Rialachán seo, is ar bhonn a gcumas cuspóirí sonracha na ngníomhaíochtaí a bhaint amach agus torthaí a thabhairt ba cheart iad a roghnú, lena n-áirítear, go háirithe, costas na rialuithe, an t-ualach riaracháin, agus an riosca neamh-chomhlíontachta a mheastar a bheith ann. Chuige sin ba cheart cuimhneamh ar úsáid a bhaint as cnapshuimeanna, as rátaí comhréidhe agus costais aonaid, agus as maoiniú nach mbaineann le costais, rud dá dtagraítear in Airteagal 125(1) den Rialachán Airgeadais. I gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais, Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 833/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle20, Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2988/95 ón gComhairle21, Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 ón gComhairle22 agus Rialachán (AE) 2017/1939 ón gComhairle23, déanfar leasanna airgeadais an Aontais a chosaint trí bhearta comhréireacha, lena n-áirítear trí neamhrialtachtaí agus calaois a chosc, a bhrath, a cheartú agus a imscrúdú, cistí a cailleadh, a íocadh go mícheart nó a úsáideadh go mícheart a ghnóthú agus, i gcás inarb iomchuí, smachtbhannaí riaracháin a fhorchur. Go háirithe, i gcomhréir le Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 833/2013 agus Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 féadfaidh an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) imscrúduithe riaracháin a dhéanamh, lena n-áirítear seiceálacha agus cigireachtaí ar an láthair, d’fhonn a chinneadh ar tharla calaois, éilliú nó aon ghníomhaíocht neamhdhleathach eile a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais. I gcomhréir le Rialachán (AE) 2017/1939, féadfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (OIPE) calaois agus ciontaí coiriúla eile a fhiosrú a mbíonn éifeacht acu ar leas airgeadais an Aontais mar a fhoráiltear dó i dTreoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle24. I gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais, ní mór d’aon duine nó d'aon eintiteas a fhaigheann cistí ón Aontas comhoibriú go hiomlán i gcosaint leasanna airgeadais an Aontais agus na cearta agus an rochtain is gá a thabhairt don Choimisiún, do OLAF, do OIPE agus do Chúirt Iniúchóirí na hEorpa (CIE) agus ní mór dó a áirithiú go dtabharfaidh aon tríú páirtithe a bheidh páirteach i gcur chun feidhme cistí de chuid an Aontais cearta coibhéiseacha.

(24)  Maidir leis na cineálacha cistiúcháin agus na modhanna cur chun feidhme atá le húsáid faoin Rialachán seo, is ar bhonn a gcumas cuspóirí sonracha na ngníomhaíochtaí a bhaint amach agus torthaí a thabhairt ba cheart iad a roghnú, lena n-áirítear, go háirithe, costas na rialuithe, an t-ualach riaracháin, méid agus acmhainn na ngeallsealbhóirí ábhartha agus na dtairbhithe spriocdhírithe, agus an riosca neamh-chomhlíontachta a mheastar a bheith ann. Chuige sin ba cheart cuimhneamh ar úsáid a bhaint as cnapshuimeanna, as rátaí comhréidhe, as costais aonaid agus as fodheontais, mar aon le critéir chomhchistiúcháin lena gcuirtear san áireamh obair dheonach agus maoiniú nach mbaineann le costais dá dtagraítear in Airteagal 125(1) den Rialachán Airgeadais. Ba cheart glacadh le ceanglais chomhchistiúcháin chomhchineáil agus féadfar iad a tharscaoileadh i gcásanna ina bhfuil an cistiú comhlántach teoranta. I gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais, Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 833/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle20, Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2988/95 ón gComhairle21, Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 ón gComhairle22 agus Rialachán (AE) 2017/1939 ón gComhairle23, déanfar leasanna airgeadais an Aontais a chosaint trí bhearta comhréireacha, lena n-áirítear trí neamhrialtachtaí agus calaois a chosc, a bhrath, a cheartú agus a imscrúdú, cistí a cailleadh, a íocadh go mícheart nó a úsáideadh go mícheart a ghnóthú agus, i gcás inarb iomchuí, smachtbhannaí riaracháin a fhorchur. Go háirithe, i gcomhréir le Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 833/2013 agus Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 féadfaidh an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) imscrúduithe riaracháin a dhéanamh, lena n-áirítear seiceálacha agus cigireachtaí ar an láthair, d’fhonn a chinneadh ar tharla calaois, éilliú nó aon ghníomhaíocht neamhdhleathach eile a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais. I gcomhréir le Rialachán (AE) 2017/1939, féadfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (OIPE) calaois agus ciontaí coiriúla eile a fhiosrú a mbíonn éifeacht acu ar leas airgeadais an Aontais mar a fhoráiltear dó i dTreoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle24. I gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais, ní mór d’aon duine nó d'aon eintiteas a fhaigheann cistí ón Aontas comhoibriú go hiomlán i gcosaint leasanna airgeadais an Aontais agus na cearta agus an rochtain is gá a thabhairt don Choimisiún, do OLAF, do OIPE agus do Chúirt Iniúchóirí na hEorpa (CIE) agus ní mór dó a áirithiú go dtabharfaidh aon tríú páirtithe a bheidh páirteach i gcur chun feidhme cistí de chuid an Aontais cearta coibhéiseacha.

__________________

__________________

20 Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 883/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Meán Fómhair 2013 maidir le himscrúduithe arna ndéanamh ag an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) agus lena n-aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 1073/1999 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Rialachán (Euratom) Uimh. 1074/1999 ón gComhairle (IO L 248, 18.9.2013, lch. 1).

20 Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 883/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Meán Fómhair 2013 maidir le himscrúduithe arna ndéanamh ag an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) agus lena n-aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 1073/1999 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Rialachán (Euratom) Uimh. 1074/1999 ón gComhairle (IO L 248, 18.9.2013, lch. 1).

21 Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 2988/95 an 18 Nollaig 1995 ón gComhairle maidir le leasanna airgeadais na gComhphobal Eorpach a chosaint (IO L 312, 23.12.95, lch. 1).

21 Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 2988/95 an 18 Nollaig 1995 ón gComhairle maidir le leasanna airgeadais na gComhphobal Eorpach a chosaint (IO L 312, 23.12.95, lch. 1).

22 Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 ón gComhairle an 11 Samhain 1996 maidir le seiceálacha agus cigireachtaí ar an láthair arna ndéanamh ag an gCoimisiún chun leasanna airgeadais na gComhphobal Eorpach a chosaint in aghaidh na calaoise agus neamhrialtachtaí eile (IO L 292, 15.11.1996, lch. 2).

22 Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 ón gComhairle an 11 Samhain 1996 maidir le seiceálacha agus cigireachtaí ar an láthair arna ndéanamh ag an gCoimisiún chun leasanna airgeadais na gComhphobal Eorpach a chosaint in aghaidh na calaoise agus neamhrialtachtaí eile (IO L 292, 15.11.1996, lch. 2).

23 Rialachán (AE) 2017/1939 an 12 Deireadh Fómhair 2017 ón gComhairle lena gcuirtear chun feidhme comhar feabhsaithe maidir le bunú Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (‘OIPE’) (IO L 283, 31.10.2017, lch. 1).

23 Rialachán (AE) 2017/1939 an 12 Deireadh Fómhair 2017 ón gComhairle lena gcuirtear chun feidhme comhar feabhsaithe maidir le bunú Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (‘OIPE’) (IO L 283, 31.10.2017, lch. 1).

24 Treoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Iúil 2017 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil (IO L 198, 28.7.2017, lch. 29).

24 Treoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Iúil 2017 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil (IO L 198, 28.7.2017, lch. 29).

Leasú    38

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 25

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(25)  Féadfaidh tríú tíortha atá ina mbaill den Limistéar Eorpach Eacnamaíoch (LEE) páirt a ghlacadh i gcláir an Aontais faoi chuimsiú an chomhair a bunaíodh faoin gcomhaontú LEE, lena ndéantar foráil maidir le cur chun feidhme na gclár trí chinneadh faoin gcomhaontú sin. Féadfaidh tríú tíortha a bheith rannpháirteach freisin, ar bhonn ionstraimí dlí eile. Ba cheart sainfhoráil a thabhairt isteach leis an Rialachán seo chun na cearta agus an rochtain is gá a dheonú don oifigeach údarúcháin atá freagrach, don Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) chomh maith le Cúirt Iniúchóirí na hEorpa chun a n-inniúlachtaí faoi seach a chur i gcrích go cuimsitheach.

(25)  Maidir le cur chun feidhme na gcuspóirí sonracha ó thaobh comhionannas inscne agus cearta comhionannais a chur chun cinn, rannpháirtíocht na saoránach i saol daonlathach an Aontais a chur chun cinn ar an leibhéal áitiúil, réigiúnach, náisiúnta agus trasnáisiúnta agus foréigean a chomhrac, féadfaidh tríú tíortha ar comhaltaí iad den Limistéar Eorpach Eacnamaíoch (LEE) a bheith páirteach i gcláir de chuid an Aontais faoi chuimsiú an chomhair arna bhunú faoi chomhaontú LEE, ina ndéantar foráil maidir le cur chun feidhme na gclár le cinneadh faoin gcomhaontú sin. Féadfaidh tríú tíortha a bheith rannpháirteach freisin, ar bhonn ionstraimí dlí eile. Ba cheart sainfhoráil a thabhairt isteach leis an Rialachán seo chun na cearta agus an rochtain is gá a dheonú don oifigeach údarúcháin atá freagrach, don Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) chomh maith le Cúirt Iniúchóirí na hEorpa chun a n-inniúlachtaí faoi seach a chur i gcrích go cuimsitheach.

Leasú    39

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 26 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(26 a)   Maidir leis an togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le buiséad an Aontais a chosaint i gcás easnaimh ghinearálaithe i ndáil leis an smacht reachta sna Ballstáit, is é is aidhm leis ná a chur ar chumas an Aontais cosaint níos fearr a thabhairt dá bhuiséad nuair a chuireann laigí sa smacht reachta isteach ar bhainistiú fónta airgeadais nó ar leasa airgeadais an Aontais nó nuair a bhíonn bagairt ann go dtarlódh amhlaidh. Ba cheart go gcuirfeadh sé leis an gClár um Chearta agus Luachanna ag a bhfuil ról difriúil, mar atá beartais a chistiú i gcomhréir le cearta bunúsacha agus luachanna Eorpacha, a bhfuil saol na ndaoine agus rannpháirtíocht ina chroílár.

Leasú    40

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 27

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(27)  De bhun [De bhun Airteagal 94 de Chinneadh 2013/755/AE] ón gComhairle25, tá daoine agus eintitis atá lonnaithe i dtíortha agus críocha thar lear incháilithe do chistiú faoi réir rialacha agus cuspóirí an Chláir agus na socruithe féideartha is infheidhme maidir leis an mBallstát lena mbaineann an tír nó an chríoch ábhartha thar lear.

(27)  De bhun [tagairt le nuashonrú de réir mar is iomchuí de réir cinneadh nua maidir le OCTanna: Airteagal 94 de Chinneadh 2013/755/AE] ón gComhairle25, tá daoine agus eintitis atá lonnaithe i dtíortha agus críocha thar lear (OCTanna) incháilithe do chistiú faoi réir rialacha agus cuspóirí an Chláir agus na socruithe féideartha is infheidhme maidir leis an mBallstát lena mbaineann an tír nó an chríoch ábhartha thar lear. Ba cheart na srianta a eascraíonn as iargúltacht OCTanna a chur san áireamh agus an Clár á chur chun feidhme, agus déanfar faireachán agus meastóireacht ar bhonn rialta ar a rannpháirtíocht éifeachtach sa Chlár.

__________________

__________________

25 Cinneadh 2013/755/AE ón gComhairle an 25 Samhain 2013 maidir le comhlachas na dtíortha agus na gcríoch thar lear leis an Aontas Eorpach (an Cinneadh maidir le Comhlachas Thar Lear) (IO L 344, 19.12.2013, lch. 1).

25 Cinneadh 2013/755/AE ón gComhairle an 25 Samhain 2013 maidir le comhlachas na dtíortha agus na gcríoch thar lear leis an Aontas Eorpach (an Cinneadh maidir le Comhlachas Thar Lear) (IO L 344, 19.12.2013, lch. 1).

Leasú    41

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 28

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(28)  Tá tábhacht ag baint le dul i ngleic leis an athrú aeráide i gcomhréir leis na gealltanais atá tugtha ag an Aontas Comhaontú Pháras agus Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a chur chun feidhme, agus léiriú air sin is ea é go rannchuideoidh an Clár seo le príomhshruthú i mbeartais an Aontais na ngníomhaíochtaí a dhéantar ar son na haeráide agus le baint amach na sprice arb é atá inti 25 % de caiteachas bhuiséad an Aontais a bheith ag tacú le cuspóirí aeráide. Sainaithneofar gníomhaíochtaí ábhartha le linn ullmhú agus chur chun feidhme an Chláir, agus déanfar athmheasúnú ar na gníomhaíochtaí sin mar chuid den mheastóireacht mheántéarma ar an gclár.

(28)  Tá tábhacht ag baint le dul i ngleic leis an athrú aeráide i gcomhréir leis na gealltanais atá tugtha ag an Aontas Comhaontú Pháras agus Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a chur chun feidhme, agus léiriú air sin is ea é go rannchuideoidh an Ciste seo le bearta ar son na haeráide a phríomhshruthú agus chun sprioc fhoriomlán 25% ar a laghad de chaiteachais bhuiséadacha an Aontais a ghnóthú maidir le tacú le cuspóirí na haeráide thar thréimhse CAI 2021-2027 agus sprioc bhliantúil 30% a luaithe is féidir agus faoi 2027 ar a dhéanaí. Sainaithneofar gníomhaíochtaí ábhartha le linn ullmhú agus chur chun feidhme an Chláir, agus déanfar athmheasúnú ar na gníomhaíochtaí sin mar chuid den mheastóireacht mheántéarma ar an gclár.

Réasúnú

Ina rún an 14 Márta 2018 maidir leis an gcéad CAI eile: Ag ullmhú sheasamh na Parlaiminte maidir le CAI tar éis 2020 (2017/2052(INI)), d’iarr Parlaimint na hEorpa go mbeadh an sprioc ann go ndéanfaí 30 % de chaiteachais bhuiséid an Aontais chun tacú le cuspóirí aeráide a bhaint amach a luaithe is féidir agus faoi 2027 ar a dhéanaí.

Leasú    42

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 29

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(29)  De bhun mhír 22 agus mhír 23 den chomhaontú Idirinstitiúideach do Reachtóireacht Níos Fearr dar dáta an 13 Aibreán 2016, ní mór an Clár seo a mheas ar bhonn na faisnéise a bhailítear trí cheanglais shonracha faireacháin, agus rórialáil agus ualaí riaracháin á seachaint, go háirithe i leith na mBallstát. I gcás inarb iomchuí, féadfaidh táscairí intomhaiste a bheith ar áireamh sna ceanglais sin, chun éifeachtaí an Chláir ar an talamh a mheas.

(29)  De bhun mhír 22 agus mhír 23 de Chomhaontú Idirinstitiúideach maidir le Reachtóireacht Níos Fearr an 13 Aibreán 2016, tá gá leis an gClár seo a mheas ar bhonn na faisnéise a bhailítear trí cheanglais shonracha faireacháin, agus ró-rialáil agus ualaí riaracháin á seachaint, go háirithe i leith na mBallstát. Sa chomhthéacs sin, is iad eagraíochtaí na sochaí sibhialta, údaráis phoiblí áitiúla, comhpháirtithe sóisialta, etc. samplaí d’iarratasóirí agus de thairbhithe a mb’fhéidir nach mbeadh na hacmhainní leordhóthanacha agus foireann leordhóthanach acu chun na ceanglais faireacháin agus tuairiscithe a chomhlíonadh. I gcás inarb iomchuí, féadfaidh táscairí intomhaiste a bheith ar áireamh sna ceanglais sin, chun éifeachtaí an Chláir ar an talamh a mheas.

    43

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 30

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(30)  D'fhonn coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú maidir le cur chun feidhme an Rialacháin seo, ba cheart an chumhacht gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh a tharmligean chuig an gCoimisiún maidir le táscairí mar atá leagtha amach in Airteagal 14 agus Airteagal 16 agus in Iarscríbhinn II. Tá sé tábhachtach, go háirithe, don Choimisiún dul i mbun comhairliúcháin iomchuí le linn a chuid oibre ullmhúcháin, lena n-áirítear ar leibhéal na saineolaithe, agus na comhairliúcháin sin a dhéanamh i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach maidir le Reachtóireacht Níos Fearr an 13 Aibreán 2016. Go sonrach, chun rannpháirtíocht chomhionann in ullmhú na ngníomhartha tarmligthe a áirithiú, gheobhaidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle na doiciméid uile ag an am céanna leis na saineolaithe sna Ballstáit, agus beidh rochtain chórasach ag a gcuid saineolaithe ar chruinnithe ghrúpaí saineolaithe an Choimisiúin a bheidh ag déileáil le hullmhú na ngníomhartha tarmligthe.

(30)  Chun an Rialachán seo a a fhorlíonadh d’fhonn an Clár a chur i gcrích agus measúnú éifeachtach ar an dul chun cinn atá déanta i dtaca le gnóthú chuspóirí an Chláir a áirithiú, ba cheart an chumhacht gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh a tharmligean chuig an gCoimisiún maidir le cláir oibre de bhun Airteagal 13 agus táscairí mar atá leagtha amach in Airteagal 14 agus Airteagal 16 agus in Iarscríbhinn II. Tá sé tábhachtach, go háirithe, don Choimisiún dul i mbun comhairliúcháin iomchuí le linn a chuid oibre ullmhúcháin, lena n-áirítear ar leibhéal na saineolaithe, agus na comhairliúcháin sin a dhéanamh i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach maidir le Reachtóireacht Níos Fearr an 13 Aibreán 2016. Go sonrach, chun rannpháirtíocht chomhionann in ullmhú na ngníomhartha tarmligthe a áirithiú, gheobhaidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle na doiciméid uile ag an am céanna leis na saineolaithe sna Ballstáit, agus beidh rochtain chórasach ag a gcuid saineolaithe ar chruinnithe ghrúpaí saineolaithe an Choimisiúin a bheidh ag déileáil le hullmhú na ngníomhartha tarmligthe.

Réasúnú

Ba cheart na cláir oibre a ghlacadh trí bhíthin gníomhartha tarmligthe agus ní foláir an aithris seo a oiriúnú dá réir. Ba cheart í a ailíniú le foclaíocht tharmligean na gcumhachtaí dá dtagraítear in Airteagal 16.

Leasú    44

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 31

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(31)  Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú maidir leis an Rialachán seo a chur chun feidhme, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle26 .

scriosta

__________________

 

26 Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Feabhra 2011 lena leagtar síos na rialacha agus na prionsabail ghinearálta a bhaineann leis na sásraí maidir le rialú ag na Ballstáit ar fheidhmiú cumhachtaí cur chun feidhme ag an gCoimisiún (IO L 55, 28.2.2011, lch. 13)

 

Réasúnú

Ní foláir an tAirteagal seo a scriosadh mar níor cheart go ndéanfaí aon tagairt do ghníomhartha cur chun feidhme sa togra.

Leasú    45

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 1 – mír 1

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Bunaítear leis an Rialachán an Clár um Chearta agus Luachanna (‘an Clár’).

Bunaítear leis an Rialachán an Clár um Chearta, Saoránaigh, Comhionannas agus Luachanna (‘an Clár’).

Leasú    46

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 1 – mír 2

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Leagtar síos leis cuspóirí an Chláir, an buiséad don tréimhse 2021-2027, na foirmeacha cistiúcháin ón Aontas agus na rialacha a bhaineann leis an gcistiú sin a sholáthar.

Leagtar síos leis cuspóirí agus raon feidhme an Chláir, an buiséad don tréimhse 2021-2027, na foirmeacha cistiúcháin ón Aontas agus na coinníollacha a bhaineann leis an gcistiú sin a sholáthar.

Leasú    47

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 2 – mír 1

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

1.  Is é cuspóir ginearálta an Chláir cearta agus luachanna a chosaint mar a chuimsítear i gConarthaí AE, lena n-áirítear trí thacú le heagraíochtaí sochaí sibhialta, chun sochaithe oscailte, daonlathacha agus uilechuimsitheacha a chothú.

1.  Is é cuspóir ginearálta an Chláir cearta agus luachanna a chosaint mar a chuimsítear sna Conarthaí, lena n-áirítear an daonlathas, an smacht reachta agus cearta bunúsacha a chumhdaítear in Airteagal 2 CAE, go háirithe trí thacú le heagraíochtaí na sochaí sibhialta agus a n-acmhainneacht a fhorbairt ar an leibhéal áitiúil, an leibhéal réigiúnach, an leibhéal náisiúnta agus an leibhéal trasnáisiúnta, go háirithe ar an mbunleibhéal, agus trí rannpháirtíocht shibhialta agus dhaonlathach a spreagadh, chun sochaithe atá oscailte, bunaithe ar chearta, daonlathach, comhionann agus cuimsitheach a chothú agus a fhorbairt tuilleadh.

Leasú    48

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 2 – mír 2 – pointe -a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(-a)  cearta bunúsacha, an daonlathas agus an smacht reachta a chosaint agus a chur chun cinn ar an leibhéal áitiúil, an leibhéal réigiúnach, an leibhéal náisiúnta agus an leibhéal trasnáisiúnta (sraith luachanna an Aontais);

Leasú    49

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 2 – mír 2 – pointe a

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(a)  comhionannas agus cearta a chur chun cinn (an tsraith Comhionannas agus Cearta)

(a)  comhionannas, lena n-áirítear comhionannas inscne, cearta, neamh-idirdhealú agus príomhshruthú inscne a chur chun cinn (an tsraith Cearta, Cearta agus Comhionannas Inscne),

Leasú    50

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 2 – mír 2 – pointe b

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(b)  rannpháirtíocht na saoránach i saol daonlathach an Aontais a chur chun cinn (an tsraith Ról agus Rannpháirtíocht na Saoránach),

(b)  feasacht na saoránach, go háirithe feasacht na ndaoine óga, a ardú maidir le tábhacht an Aontais trí ghníomhaíochtaí dírithe ar chuimhneacháin ar eachtraí stairiúla lenar cruthaíodh é, agus an daonlathas, an tsaoirse chun tuairimí a nochtadh, an t-iolrachas, rannpháirtíocht shibhialta mar aon le teacht le chéile na saoránach agus a rannpháirtíocht ghníomhach i saol daonlathach an Aontais (an tsraith Shaoránachta Gníomhaí);

Leasú    51

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 2 – mír 2 – pointe c

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(c)  foréigean a chomhrac (an tsraith Daphne).

(c)  foréigean lena n-áirítear foréigean bunaithe ar inscne a chomhrac (an tsraith Daphne).

Leasú    52

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 2 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

Airteagal 2 a

 

Sraith luachanna an Aontais

 

Laistigh den chuspóir ginearálta a leagtar amach in Airteagal 2(1) agus laistigh den chuspóir sonrach a leagtar amach i bpointe (-a) d’Airteagal 2(2), beidh an Clár dírithe ar an méid seo a leanas:

 

(a)  an daonlathas agus an smacht reachta a chosaint agus a chur chun cinn, lena n-áirítear trí thacú le gníomhaíochtaí na sochaí sibhialta lena gcuirtear chun cinn neamhspleáchas na mbreithiúna agus cosaint éifeachtach bhreithiúnach ó chúirteanna neamhspleácha, cosaint na gceart bunúsach san áireamh; tacaíocht a sholáthar do chosantóirí neamhspleácha chearta an duine agus d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta a dhéanann faireachán ar chomhlíonadh an smachta reachta, do chosaint sceithirí agus do thionscnaimh lena gcuirtear chun cinn cultúr roinnte na trédhearcachta, dea-rialachas agus an comhrac i gcoinne an éillithe;

 

(b)  tógáil Aontais níos daonlathaí a chur chun cinn mar aon le feasacht maidir le cearta agus luachanna a chuimsítear sna Chonarthaí a spreagadh agus a chosaint trí thacaíocht airgeadais a sholáthar d’eagraíochtaí neamhspleácha na sochaí sibhialta a chuireann na cearta sin chun cinn agus a chosnaíonn na cearta sin ar an leibhéal áitiúil, an leibhéal réigiúnach, náisiúnta agus an leibhéal trasnáisiúnta, agus, dá réir sin, timpeallacht a chruthú lena gcumasófar idirphlé daonlathach agus lena dtreisítear an tsaoirse chun tuairimí a nochtadh, an tsaoirse comhthionóil shíochánta nó chun comhlachais, saoirse agus iolrachas na meán, agus an tsaoirse acadúil.

Leasú    53

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 3 – teideal

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

An tsraith Comhionannas agus Cearta

An tsraith Comhionannas, Cearta agus Cearta Inscne

Leasú    54

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 3 – mír 1 – an chuid réamhráiteach

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Laistigh den chuspóir sonrach atá leagtha amach i bpointe (a) d’Airteagal 2.(2), díreoidh an Clár ar:

Laistigh den chuspóir ginearálta a leagtar amach in Airteagal 2(1) agus laistigh den chuspóir sonrach a leagtar amach i bpointe (a) d’Airteagal 2(2), beidh an Clár dírithe ar an méid seo a leanas:

Leasú    55

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 1 – mír 1 – pointe a

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(a)  neamh-chomhionannas agus leithcheal ar fhorais inscne, cine nó tionscnaimh eitnigh, reiligiúin nó creidimh, míchumais, aoise nó gnéaschlaonta a chomhrac, agus tacú le beartais chuimsitheacha maidir le comhionannas inscne agus frith-leithcheal agus a bpríomhshruthú a chur chun cinn chomh maith le beartais darb aidhm ciníochas agus gach cineál éadulaingte a chomhrac.

(a)  comhionannas a chur chun cinn agus neamh-chomhionannas agus idirdhealú ar fhorais maidir le hinscne, cine nó tionscnaimh eitnigh nó sóisialta, dath, tréithe géiniteacha, teanga, reiligiún nó creideamh, tuairim pholaitiúil nó eile, ballraíocht de mhionlach náisiúnta, maoin, breith, míchumas, aois nó gnéaschlaonadh nó aon fhorais eile a chosc agus chomhrac, agus tacú le beartais chuimsitheacha maidir le comhionannas inscne agus frith-idirdhealú agus a bpríomhshruthú a chur chun cinn chomh maith le beartais darb aidhm ciníochas agus gach cineál éadulaingte a chomhrac, ar líne agus as líne araon;

Leasú    56

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 3 – mír 1 – pointe a a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(a a)  tacaíocht a thabhairt do bheartais chuimsitheacha agus do chláir chun cearta na mban, comhionannas inscne, cumhachtú na mban agus príomhshruthú inscne a chur chun cinn;

Leasú    57

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 4 – teideal

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

An tsraith Ról agus Rannpháirtíocht na Saoránach

An tsraith Shaoránachta Gníomhaí

Leasú    58

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 4 – mír 1 – an chuid réamhráiteach

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Laistigh den chuspóir sonrach atá leagtha amach i bpointe (b) d’Airteagal 2(2), díreoidh an Clár ar:

Laistigh den chuspóir sonrach atá leagtha amach i bpointe (a) d’Airteagal 2.(2), saothróidh an Clár na cuspóirí seo a leanas:

Leasú    59

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 4 – mír 1 – pointe a

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(a)  cur le tuiscint saoránach ar an Aontas, a stair, a oidhreacht agus éagsúlacht chultúrtha;

(a)  tacaíocht a thabhairt do thionscadail a chuir saoránaigh ar aghaidh, le béim ar leith ar dhaoine óga, atá dírithe ar daoine a spreagadh chun cuimhneamh ar na himeachtaí a tharla sular bunaíodh an Aontas, ar imeachtaí iad a thóg croílár a chuimhne stairiúil, ach chun níos mó a fhoghlaim freisin faoina stair chomhroinnte, a gcultúr agus luachanna agus chun tuiscint a fháil ar shaibhreas a n-oidhreachta coitinne cultúrtha agus saibhreas a n-éagsúlachta teanga, rudaí atá ina mbunús do thodhchaí chomhchoiteann; tuiscint na saoránach ar an Aontas a chothú, a bhunús, a “raison d’être” agus a bhfuil bainte amach aige agus feasacht na saoránach a ardú maidir le dúshláin an Aontas faoi láthair agus amach anseo, agus tábhacht na tuisceana frithpháirtí agus an ollsmachtachais fhrithpháirtigh, atá ag croílár thionscadal na hEorpa;

Leasú    60

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 4 – mír 1 – pointe a a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(aa)  tacaíocht a thabhairt do mhalartuithe dea-chleachtais maidir le hoideachas foirmiúil agus neamhfhoirmiúil i dtaca le saoránacht na hEorpa agus na malurtuithe sin a chur chun cinn;

Leasú    61

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 4 – mír 1 – pointe b

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(b)  malartú agus comhar idir saoránaigh tíortha éagsúla a chur chun cinn; rannpháirtíocht shibhialta agus dhaonlathach saoránach a chur chun cinn, rud a tugann deis do shaoránaigh agus do chomhlachais ionadaíocha a dtuairimí a thabhairt le fios agus iad a mhalartú go poiblí i ngach réimse de ghníomhaíocht an Aontais;

(b)  idirphlé poiblí a chur chun cinn trí bhailte a nascadh le chéile, trí theacht le chéile na saoránach, go háirithe daoine óga agus trí chomhar idir bardais, pobail áitiúla agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta ó thíortha éagsúla, chun an deis a thabhairt dóibh taithí phraiticiúil dhíreach a fháil maidir le saibhreas na héagsúlachta cultúrtha agus chun rannpháirtíocht na saoránach sa tsochaí a ardú.

Leasú    62

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 4 – mír 1 – pointe b a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(ba)  rannpháirtíocht shibhialta i saol daonlathach an Aontais a spreagadh agus a fheabhsú ar an leibhéal áitiúil, ar an leibhéal náisiúnta agus ar an leibhéal trasnáisiúnta; an deis a thabhairt do shaoránaigh agus do chomhlachais idirphlé idirchultúrtha a chur chun cinn agus díospóireachtaí poiblí cuí ar gach réimse de ghníomhaíocht an Aontais, agus ar an dóigh sin, rannchuidiú le clár polaitiúil an Aontais a mhúnlú; tacaíocht a thabhairt do thionscnaimh chomhpháirteach eagraithe i bhfoirm chomhlachais na saoránach agus líonraí na n-eintiteas dlíthiúil chun na cuspóirí a leagtar amach sna míreanna roimhe seo a chur chun feidhme ar bhealach níos éifeachtaí;

Leasú    63

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 5 – mír 1 – an chuid réamhráiteach

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Laistigh den chuspóir sonrach atá leagtha amach i bpointe (c) d’Airteagal 2.(2), díreoidh an Clár ar:

Laistigh den chuspóir ginearálta a leagtar amach in Airteagal 2(1) agus laistigh den chuspóir sonrach a leagtar amach i bpointe (c) d’Airteagal 2(2), beidh an Clár dírithe ar an méid seo a leanas:

Leasú    64

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 5 – mír 1 – pointe -a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(-a)  gach cineál foréigin i gcoinne na mban atá bunaithe ar inscne a chosc agus a chomhrac agus cur chun cinn a dhéanamh ar chur chun feidhme iomlán Choinbhinsiún Chomhairle na hEorpa maidir le foréigean in aghaidh na mban agus foréigean teaghlaigh a chosc agus a chomhrac (Coinbhinsiún Iostanbúl) ar gach leibhéal; agus

Leasú    65

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 5 – mír 1 – pointe a

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(a)  gach cineál foréigin in aghaidh leanaí, daoine óga agus ban a chomhrac, chomh maith le foréigean in aghaidh grúpaí eile atá i mbaol;

(a)  gach cineál foréigin i gcoinne leanaí, daoine óga a chosc agus a chomhrac, chomh maith le foréigean i gcoinne grúpaí eile atá i mbaol, amhail daoine LGBTQI, daoine faoi mhíchumas, mionlaigh, daoine scothaosta agus imircigh agus dídeanaithe;

Leasú    66

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 5 – mír 1 – pointe b

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(b)  tacú le híospartaigh foréigin den sórt sin agus iad a chosaint.

(b)  tacú le híospartaigh foréigin den sórt sin agus iad a chosaint, lena n-áirítear trí thacú le gníomhaíochtaí eagraíochtaí na sochaí sibhialta a éascaíonn agus a áirithíonn rochtain ar cheartas, rochtain ar sheirbhísí tacaíochta d’íospartaigh agus rochtain ar thuairisciú sábháilte póilíní do gach íospartach foréigin agus a áirithiú go bhfuil an leibhéal céanna cosanta ann ar fud an Aontais d’íospartaigh foréigin inscne.

Leasú    67

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 6 – mír 1

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

1.  Is é EUR [641 705 000] i bpraghsanna reatha a bheidh san imchlúdach airgeadais do chur chun feidhme an Chláir don tréimhse 2021 – 2027.

1.  Is é EUR [1 627 000 000] i bpraghsanna 2018 [EUR 1 834 000 000 i bpraghsanna reatha] a bheidh san imchlúdach airgeadais do chur chun feidhme an Chláir don tréimhse 2021 – 2027.

Réasúnú

I gcomhréir leis an gcinneadh ó Chomhdháil na nUachtarán an 13 Meán Fómhair 2018, tá an leasú seo ina léiriú ar na figiúirí atá sa tuarascáil eatramhach maidir le Creat Airgeadais ilbhliantúil 2021-2027 a ghlac an suí iomlánach an 14 Samhain 2018.

Leasú    68

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 6 – mír 2 – pointe -a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(-a)  EUR [754 062 000 i bpraghsanna 2018] [EUR 850 000 000 i bpraghsanna reatha] (i.e. 46.34% den imchlúdach airgeadais iomlán) le haghaidh na gcuspóirí sonracha dá dtagraítear i bpointe (-a) d’Airteagal 2(2);

Leasú    69

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 6 – mír 2 – pointe a

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(a)  EUR [408.705.000] le haghaidh na gcuspóirí sonracha dá dtagraítear in Airteagal 2(2)(a) agus 2(2)(c);

(a)  EUR [429 372 000 i bpraghsanna 2018] [EUR 484 000 000 i bpraghsanna reatha] (i.e. 26.39% den imchlúdach airgeadais iomlán) le haghaidh na gcuspóirí sonracha dá dtagraítear i bpointe (a) agus i bpointe (c) d’Airteagal 2(2);

Leasú    70

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 6 – mír 2 – pointe b

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(b)  EUR [233.000.000] le haghaidh an chuspóra shonraigh dá dtagraítear in Airteagal 2(2)(b);

(b)  EUR [443 566 000 i bpraghsanna 2018] [EUR 500 000 000 i bpraghsanna reatha] (i.e. 27.26% den imchlúdach airgeadais iomlán) le haghaidh na gcuspóirí sonracha dá dtagraítear i bpointe (b) d’Airteagal 2(2);

Leasú    71

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 6 – mír 2 – fomhír 1 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

Déanfaidh an Coimisiún 50% ar a laghad de na méideanna dá dtagraítear i bpointe (-a) agus i bpointe (a) den chéad fhomhír sa mhír seo a leithdháileadh chun tacú le gníomhaíochtaí a chuireann eagraíochtaí na sochaí sibhialta i gcrích, agus déanfaidh sé 65% den mhéid sin a leithdháileadh ar eagraíochtaí na sochaí sibhialta.

 

Ní imeoidh an Coimisiún ó na céatadáin leithdháilte den imchlúdach airgeadais, mar a leagtar amach in Iarscríbhinn I(-a), thar breis agus 5 phointe. Más gá an teorainn sin a shárú, tabharfar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 16 chun Iarscríbhinn 1(-a) a leasú trí idir cúig phointe agus deich bpointe céatadáin de chéatadáin leithdháilte chistí an Chláir a mhodhnú.

Leasú    72

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 6 – mír 5

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

5.  Féadfar acmhainní arna leithdháileadh ar Bhallstáit faoin mbainistíocht chomhroinnte a aistriú chuig an gClár, má iarrann na Ballstáit sin. Déanfaidh an Coimisiún na hacmhainní sin a chur chun feidhme go díreach i gcomhréir le hAirteagal 62(1)(a) den Rialachán Airgeadais nó go hindíreach i gcomhréir le hAirteagal 62(1)(c). Úsáidfear na hacmhainní sin chun leas an Bhallstáit lena mbaineann a dhéanamh i gcás inar féidir é.

5.  Féadfar acmhainní arna leithdháileadh ar Bhallstáit faoin mbainistíocht chomhroinnte a aistriú chuig an gClár, má iarrann na Ballstáit nó an Coimisiún sin. Déanfaidh an Coimisiún na hacmhainní sin a chur chun feidhme go díreach i gcomhréir le hAirteagal 62(1)(a) den Rialachán Airgeadais. Úsáidfear na hacmhainní sin chun leas an Bhallstáit lena mbaineann a dhéanamh, i gcás inar féidir é.

Leasú    73

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 6 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

Airteagal 6 a

 

Sásra um Thacaíocht Luachanna

 

1.  I gcásanna eisceachtúla, i gcás ina bhfuil meath tromchúiseach agus tapa i mBallstát maidir le comhlíonadh luachanna an Aontais a chuimsítear in Airteagal 2 CAE, agus mar gheall air sin tá baol ann nach mbeidh na luachanna sin cosanta nó curtha chun cinn go leordhóthanach, féadfaidh an Coimisiún glao ar thograí a oscailt i bhfoirm nós imeachta mear le haghaidh iarratais ar dheontais d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta, d’fhonn tacú leis an idirphlé daonlathach sa Bhallstát i gceist agus chun é a éascú agus a fheabhsú agus chun aghaidh a thabhairt ar an bhfadhb maidir le comhlíonadh neamhleor na luachanna a chuimsítear in Airteagal 2 CAE.

 

2.  Cuirfidh an Coimisiún suas le 5% de na méideanna dá dtagraítear in Airteagal 6(2) ar leataobh don sásra um thacaíocht luachanna dá dtagraítear i mír 1 den Airteagal seo. Ag deireadh gach bliana buiséadaí, déanfaidh an Coimisiún aon chistí nár gealladh faoin sásra sin a aistriú chun tacú le gníomhaíochtaí eile a thagann faoi raon feidhme an Chláir.

 

3.  Tabharfar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 16 chun an sásra um thacaíocht luachanna dá dtagraítear i mír 1 den Airteagal seo a thionscnamh. Beidh gníomhachtú an sásra bunaithe ar fhaireachán agus ar mheastóireacht chuimsitheach agus fianaise-bunaithe ar an staid i ngach Ballstát maidir leis an daonlathas, an smacht reachta agus na cearta bunúsacha.

 

4.  Acmhainní arna leithdháileadh ar Bhallstát faoi bhainistíocht chomhpháirteach, féadfar iad a aistriú chuig an gClár sna cásanna seo a leanas:

 

(a)  i gcás ina gcuireann an Coimisiún Creat Dlí an Aontais Eorpaigh i ngníomh;

 

(b)  i gcás ina ndéanann aon trian de na Ballstáit, Parlaimint na hEorpa nó an Coimisiún togra réasúnaithe a chur faoi bhráid na Comhairle i gcomhréir le hAirteagal 7(1) CAE lena chinneadh go bhfuil riosca soiléir ann go ndéanfaidh an Ballstát lena mbaineann sárú tromchúiseach ar na luachanna a chuimsítear in Airteagal 2 CAE;

 

(c)  i gcás ina gcuireann trian de na Ballstáit nó an Coimisiún togra réasúnaithe faoi bhráid na Comhairle Eorpaí i gcomhréir le hAirteagal 7(2) CAE lena chinneadh an ann do shárú tromchúiseach leanúnach ag an mBallstát sin ar na luachanna a chuimsítear in Airteagal 2 CAE.

 

5.  Déanfaidh an Coimisiún na hacmhainní dá dtagraítear i mír 4 den Airteagal seo a chur chun feidhme go díreach i gcomhréir le pointe (a) d’Airteagal 62(1) den Rialachán Airgeadais. I gcás inar féidir, úsáidfear na hacmhainní sin chun leasa an Bhallstáit lena mbaineann.

 

Féadfaidh an Coimisiún togra a chur faoi bhráid na Comhairle chun na hacmhainní dá dtagraítear i mír 4 den Airteagal seo a aistriú tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa. Measfar gur ghlac an Chomhairle togra ón gCoimisiún mura gcinnfidh an Chomhairle, trí bhíthin gníomh cur chun feidhme, togra den sórt sin a dhiúltú le tromlach cáilithe laistigh de mhí amháin ón dáta a gcuirfear isteach an togra ón gCoimisiún.

 

6.  Coinneoidh an Coimisiún Parlaimint na hEorpa ar an eolas faoi chur chun feidhme an Airteagail seo. Déanfaidh an Coimisiún, go háirithe, nuair a chomhlíonfar ceann de na coinníollacha a leagtar amach i mír 1 do Bhallstát, Parlaimint na hEorpa a chur ar an eolas láithreach agus, sna cásanna a liostaítear i mír 4, mionsonraí a sholáthar faoi na Cistí agus faoi na cláir a d’fhéadfadh a bheith faoi réir aistriú acmhainní. Féadfaidh Parlaimint na hEorpa a iarraidh ar an gCoimisiún plé struchtúrtha a dhéanamh ar chur i bhfeidhm an Airteagail seo.

Leasú    74

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 8 – mír 1

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

1.  Cuirfear an Clár chun feidhme tríd an mbainistíocht dhíreach i gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais nó tríd an mbainistíocht indíreach le comhlachtaí dá dtagraítear in Airteagal 61(1)(c) den Rialachán Airgeadais.

1.  Cuirfear an Clár chun feidhme faoi bhainistíocht dhíreach i gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais nó faoi bhainistíocht indíreach le comhlachtaí dá dtagraítear i bpointe (c) d’Airteagal 62(1) den Rialachán Airgeadais.

Leasú    75

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 8 – mír 2

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

2.  Féadfaidh an Clár cistiú a sholáthar ar cheann de na bealaí a leagtar síos sa Rialachán Airgeadais.

2.  Féadfaidh an Clár cistiú a sholáthar ar cheann de na bealaí a leagtar síos sa Rialachán Airgeadais, go háirithe trí dheontais ghníomhaíochta mar aon le deontais oibriúcháin bhliantúla agus ilbhliantúla. Beidh an cistiú sin curtha chun feidhme ar bhealach lena n-áiritheofar bainistíocht fhónta airgeadais, úsáid stuama na gcistí poiblí, leibhéil níos ísle d’ualach riaracháin d’oibreoir an Chláir agus do na tairbheoirí chomh maith le rochtain ag tairbhithe féideartha ar chistí an Chláir. Féadfar cnapshuimeanna, costais aonaid, rátaí comhréidhe agus fodheontais (tacaíocht airgeadais le haghaidh tríú páirtithe) a úsáid. Glacfar le comhchistiúcháin chomhchineáil agus féadfar iad a tharscaoileadh sna cásanna ina bhfuil cistiú comhlántach teoranta.

Leasú    76

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 9 – mír 1

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Gníomhaíochtaí a rannchuidíonn le cuspóir a shroicheadh a shonraítear in Airteagal 2, féadfaidh siad cistiú a fháil faoin Rialachán seo. Go háirithe, beidh gníomhaíochtaí atá liostaithe in Iarscríbhinn I incháilithe le haghaidh cistiúcháin.

1.  Gníomhaíochtaí a rannchuidíonn le cuspóir ginearálta nó sonrach a bhaint amach a shonraítear in Airteagal 2, féadfaidh siad cistiú a fháil faoin Rialachán seo. Go háirithe, gníomhaíochtaí a liostaítear in Airteagal 9 a ( beidh siad incháilithe le haghaidh cistiúcháin).

Leasú    77

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 9 – mír 2 (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

2.  I gcomhréir le hAirteagal 11(2) den Chonradh ar an Aontas Eorpach, cuirfidh an Coimisiún ‘Grúpa um Idirphlé Sibhialta’ ar bun arb é is aidhm dó idirphlé rialta, oscailte agus trédhearcach a áirithiú le tairbhithe an Chláir agus le geallsealbhóirí ábhartha eile chun taithí agus dea-chleachtais a mhalartú agus chun forbairtí beartais laistigh de réimsí na gcuspóirí a chuimsíonn an Chláir agus réimsí gaolmhara a phlé.

Leasú    78

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 9 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

Airteagal 9 a

 

Gníomhaíochtaí atá incháilithe le haghaidh cistiúcháin

 

Cuspóirí ginearálta agus sonracha an Chláir atá leagtha amach in Airteagal 2, déanfar iad go háirithe, ach ní go heisiach, trí thacú leis na gníomhaíochtaí seo a leanas:

 

(a)   feasacht a ardú, oideachas poiblí, cur chun cinn agus scaipeadh faisnéise chun feabhas a chur ar eolas faoi na beartais, na prionsabail agus na cearta sna réimsí arna gcumhdach leis an gClár;

 

(b)   foghlaim fhrithpháirteach trí dhea-chleachtais a mhalartú i measc páirtithe leasmhara chun eolas agus tuiscint fhrithpháirteach agus rannpháirtíocht shibhialta agus dhaonlathach a fheabhsú;

 

(c)   gníomhaíochtaí faireacháin, gníomhaíochtaí tuairiscithe agus abhcóideachta chun feabhas a chur ar an tuiscint ar an staid sna Ballstáit agus ar leibhéal an Aontais sna réimsí a chumhdaítear leis an gClár agus chun feabhas a chur ar thrasuí cuí agus ar chur chun feidhme dhlí an Aontais, ar bheartais agus ar chomhluachanna an Aontais laistigh de na Ballstáit; áireofar ar ghníomhaíochtaí den sórt sin bailiú sonraí agus staidrimh mar shampla; modheolaíochtaí comhchoiteanna agus, de réir mar is cuí, táscairí nó tagarmharcanna a fhorbairt; staidéir, taighde, anailísí agus suirbhéanna; meastóireachtaí; measúnú tionchair; ullmhú agus foilsiú treoirleabhar, tuarascálacha agus ábhair oideachais.

 

(d)   oiliúint a chur ar gheallsealbhóirí ábhartha chun feabhas a chur ar a gcuid eolais ar na beartais agus ar na cearta sna réimsí arna gcumhdach faoin gClár agus neartú a dhéanamh ar neamhspleáchas na ngeallsealbhóirí ábhartha agus a gcumas chun tacú leis na beartais agus leis na cearta sna réimsí arna gcumhdach faoin gClár, lena n-áirítear trí dhlíthíocht straitéiseach;

 

(e)   feasacht agus tuiscint i measc an phobail a chur chun cinn maidir leis na rioscaí, na rialacha, na coimircí agus na cearta a bhaineann le cosaint sonraí pearsanta, le príobháideachas, agus le slándáil dhigiteach;

 

(f)   feasacht na saoránach a neartú maidir le bunluachanna Eorpacha agus a ngealltanas maidir leis an gceartas, an comhionannas, an smacht reacht chomh maith lena gcearta agus a n-oibleagáidí a eascraíonn as saoránacht an Aontais, amhail an ceart chun taisteal, an ceart chun obair a dhéanamh, an ceart chun staidéir agus an ceart chun cónaí i mBallstát eile, trí fheachtais faisnéise agus trí thuiscint fhrithphairteach, idirphlé idirchultúrtha agus meas ar an éagsúlacht laistigh den Aontas a chur chun cinn.

 

(g)   feasacht i measc saoránach, go háirithe i measc daoine óga, a neartú maidir le cultúr na hEorpa, oidhreacht, féiniúlacht, stair agus cuimhneachán cultúrtha, agus a mothú muintearais san Aontas a threisiú, go háirithe trí thionscnaimh lena machnaítear ar chúiseanna réimis an ollsmachtachais i nua-stair na hEorpa agus chun íospartaigh na gcoireanna sin a chomóradh mar aon leis na éagóracha a rinneadh agus gníomhaíochtaí a bhaineann le himeachtaí cinniúnacha eile i nua-stair na hEorpa;

 

(h)   saoránaigh ar de bhunadh náisiúin agus cultúir éagsúla iad a thabhairt le chéile trí dheis a thabhairt dóibh páirt a ghlacadh i ngníomhaíochtaí nasctha bailte agus i dtionscadail na sochaí sibhialta ar mhionscála, agus dá bhrí sin cruthaítear coinníollacha le haghaidh cur chuige ó bhun aníos níos láidre.

 

(i)   rannpháirtíocht ghníomhach agus chuimsitheach a spreagadh agus a éascú, le haird ar leith á tabhairt ar ghrúpaí imeallaithe na sochaí, i dtógáil Aontais níos daonlathaí, chomh maith le feasacht a ardú agus cearta bunúsacha, cearta agus luachanna a chur chun cinn agus a chosaint trí thacú le heagraíochtaí na sochaí sibhialta atá gníomhach sna réimsí a chumhdaítear leis an gClár ar gach leibhéal, mar aon le hacmhainn eagraíochtaí Eorpacha agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta a fhorbairt chun rannchuidiú le forbairt, le múscailt feasachta agus le faireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme dhlí an Aontais, spriocanna beartais, luachanna agus straitéisí;

 

(j)   maoiniú don tacaíocht theicniúil agus eagrúcháin chun Rialachán [(AE) Uimh. 211/2011] a chur chun feidhme, ionas go gcuirtear bonn faoi fheidhmiú a gceart ag saoránaigh chun tionscnaimh Eorpacha ó shaoránaigh a sheoladh agus tacú leo;

 

(k)   feabhas a chur ar an eolas maidir leis an gClár chomh maith le scaipeadh agus inaistritheacht thorthaí an Chláir trí obair for-rochtana i ndáil le saoránaigh agus leis an tsochaí shibhialta a chothú, lena n-áirítear trí phointí teagmhála neamhspleácha um an gClár a chur ar bhun agus tacaíocht a thabhairt dóibh;

 

(l) neartú a dhéanamh ar chumas agus ar neamhspleáchas lucht cosantóirí chearta an duine agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta a dhéanann faireachán ar staid an smachta reachta agus tacaíocht a thabhairt do bhearta ar an leibhéal áitiúil, ar an leibhéal réigiúnach, ar an leibhéal náisiúnta agus ar an leibhéal trasnáisiúnta;

 

(m)   tacú le cosaint sceithirí, lena n-áirítear tionscnaimh agus bearta chun bealaí sábháilte a bhunú chun tuairisciú a dhéanamh laistigh d’eagraíochtaí agus chuig údaráis phoiblí nó chuig comhlachtaí ábhartha eile, chomh maith le bearta chun sceithirí a chosaint ar dhífhostú, ar ísliú céime nó ar chineálacha eile frithbheartaíochta, lena n-áirítear trí fhaisnéis agus oiliúint a chur ar fáil d’údaráis phoiblí agus do gheallsealbhóirí ábhartha;

 

(n)   tacú le tionscnaimh agus bearta chun saoirse agus iolrachas na meán a chur chun cinn agus a chosaint agus acmhainn a fhorbairt do na dúshláin nua, amhail na meáin nua, agus an fhuathchaint chomh maith le mífhaisnéis spriocdhírithe a chomhrac trí fheasacht a ardú, oiliúint, staidéir agus gníomhaíochtaí faireacháin;

 

(o)   tacú le heagraíochtaí na sochaí sibhialta atá gníomhach i dtaca le sláine, trédhearcacht agus cuntasacht an riaracháin phoiblí agus na n-údarás poiblí a chur chun cinn agus/nó faireachán a dhéanamh orthu agus in éilliú a chomhrac,

 

(p)   tacú le heagraíochtaí a chabhraíonn le híospartaigh an fhoréigin agus daoine faoi bhagairt a chosaint agus a chuireann áit chónaithe ar fáil dó, lena n-áirítear i ndídean do mhná.

Leasú    79

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 10 – mír 1

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

1.  Tabharfar agus bainisteofar deontais faoin gClár i gcomhréir le Teideal VIII den Rialachán Airgeadais.

1.  Déanfar deontais faoin gClár a dhámhachtain agus a bhainistiú i gcomhréir le Teideal VIII den Rialachán Airgeadais agus áireofar orthu deontais ghníomhaíochta, deontais oibriúcháin ilbhliantúla agus fodheontais.

Leasú    80

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 10 – mír 2

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

2.  Féadfaidh an coiste meastóireachta a bheith comhdhéanta de shaineolaithe seachtracha.

2.  Féadfaidh an coiste meastóireachta a bheith comhdhéanta de shaineolaithe seachtracha. Déanfar cothromaíocht inscne a áirithiú le comhdhéanamh an choiste meastóireachta.

Leasú    81

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 11 – mír 1

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

1.   Féadfaidh gníomhaíocht a fuair ranníocaíocht faoin gClár ranníocaíocht a fháil freisin ó aon chlár eile de chuid an Aontais, lena n-áirítear Cistí faoi bhainistíocht chomhroinnte, ar choinníoll nach gcumhdaíonn na ranníocaíochtaí na costais chéanna, agus seachnaítear foinsiú dúbailte Cistí trí fhoinsí an mhaoinithe a léiriú go soiléir do gach catagóir chaiteachais, i gcomhréir le prionsabal na bainistiíochta fónta airgeadais.

1.   Féadfaidh gníomhaíocht a fuair ranníocaíocht faoin gClár ranníocaíocht a fháil freisin ó aon chlár eile de chuid an Aontais, lena n-áirítear Cistí faoi bhainistíocht chomhroinnte, ar choinníoll nach gcumhdaíonn na ranníocaíochtaí na costais chéanna, agus seachnaítear foinsiú dúbailte cistí trí fhoinsí an mhaoinithe a léiriú go soiléir do gach catagóir chaiteachais, i gcomhréir le prionsabal na bainistíochta fónta airgeadais. [Ní rachaidh an cistiú carnach thar chostais incháilithe iomlána na gníomhaíochta agus féadfar an tacaíocht ó chláir éagsúla de chuid an Aontais a ríomh ar bhonn pro-rata].

Leasú    82

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 12 – mír 2 – pointe a – fleasc 1

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

–  Ballstát nó tír nó críoch thar lear atá bainteach leis an mBallstát sin;

–  Ballstát nó tír nó críoch thar lear atá bainteach le Ballstát;

Leasú    83

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 12 – mír 2 – pointe a – fleasc 2

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

—  tríú tír atá comhlachaithe leis an gClár;

—  maidir le cuspóirí sonracha dá dtagraítear i bpointe (a) agus i bpointe (c) d’Airteagal 2(2), tríú tír atá comhlachaithe leis an gClár i gcomhréir le hAirteagal 7 den Rialachán seo;

Réasúnú

Tá sé mar aidhm leis an bhfoirmliú seo tríú tíortha a eisiamh ó bheith rannpháirteach i maoiniú i gcomhair cuspóirí maidir leis an tsnáith nua a bhaineann le luachanna an Aontais de réir Airteagal 2(2)(-a).

Leasú    84

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 12 – mír 2 – pointe b

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(b)  aon eintiteas dlíthiúil a bunaíodh faoi dhlí an Aontais nó aon eagraíocht idirnáisiúnta;

(b)  aon eintiteas dlíthiúil neamhbhrabúsach a bunaíodh faoi dhlí an Aontais nó aon eagraíocht idirnáisiúnta;

Leasú    85

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 12 – mír 3

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

3.  Féadfar deontas oibriúcháin a dhámhachtain gan glao ar thograí do (EQUINET) Líonra Eorpach na gComhlachtaí Comhionannais chun caiteachas a bhaineann lena gclár oibre buan a íoc.

3.  Féadfar deontas oibriúcháin a dhámhachtain gan glao ar thograí do (EQUINET) Líonra Eorpach na gComhlachtaí Comhionannais, faoi Airteagal 6(2)(a), chun caiteachas a bhaineann lena gclár oibre buan a íoc ar choinníoll go bhfuil measúnú tionchair inscne curtha i gcrích maidir lena gclár oibre.

Leasú    86

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 13 – teideal

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Clár oibre

Clár oibre agus tosaíochtaí ilbhliantúla

Leasú    87

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 13 – mír 1

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

1.  Is leis na cláir oibre dá dtagraítear in Airteagal 110 den Rialachán Airgeadais a chuirfear an Clár chun feidhme.

1.  Is leis na cláir oibre dá dtagraítear in Airteagal 110 den Rialachán Airgeadais a chuirfear an Clár i gcrích.

Leasú    88

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 13 – mír 1 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

1a.  Cuirfidh an Coimisiún prionsabal na comhpháirtíochta i bhfeidhm nuair a bheidh a thosaíochtaí á gcinneadh aige faoin gClár agus déanfaidh sé foráil maidir le rannpháirtíocht chuimsitheach geallsealbhóirí i ndáil le pleanáil, cur chun feidhme, faireachán agus meastóireacht a dhéanamh ar an gClár seo agus ar a chláir oibre i gcomhréir le hAirteagal 15a.

Leasú    89

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 13 – mír 2

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

2.  Glacfaidh an Coimisiún an clár oibre trí bhíthin gníomh cur chun feidhme. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta comhairleach dá dtagraítear in Airteagal 19.

2.  Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 16 chun an Rialachán seo a fhorlíonadh tríd an gclár oibre iomchuí a bhunú.

Réasúnú

Ba cheart na cláir oibre a ghlacadh trí bhíthin gníomhartha tarmligthe. Moltar an fhoclaíocht iomchuí sa leasú seo.

Leasú    90

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 14 – mír 1

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

1.  Leagtar amach in Iarscríbhinn II na táscairí a úsáidfear le tuairisciú a dhéanamh ar dhul chun cinn an Chláir maidir le baint amach na gcuspóirí sonracha a leagtar amach in Iarscríbhinn 2.

1.  Táscairí a úsáidfear chun tuairisciú a dhéanamh ar dhul chun cinn an chláir i dtreo bhaint amach na gcuspóirí sonracha a leagtar amach in Airteagal 2, déanfar iad, i gcás inarb infheidhme, a bhailiú agus beidh siad imdhealaithe de réir inscne. an liosta táscairí leagtha amach in Iarscríbhinn II.

Leasú    91

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 14 – mír 3

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

3.  Leis an gcóras tuairiscithe feidhmíochta áiritheofar go mbaileofar na sonraí is gá chun faireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme an chláir, go mbaileofar iad ar dhóigh atá éifeachtúil, éifeachtach agus tráthúil. Chuige sin, forchuirfear ceanglais chomhréireacha tuairiscithe ar fhaighteoirí cistí ón Aontas agus ar na Ballstáit.

3.  Leis an gcóras tuairiscithe feidhmíochta áiritheofar go mbaileofar na sonraí is gá chun faireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme an chláir, go mbaileofar iad ar dhóigh atá éifeachtúil, éifeachtach agus tráthúil. Chuige sin, forchuirfear ceanglais chomhréireacha is lú ualach tuairiscithe ar fhaighteoirí cistí ón Aontas agus ar na Ballstáit. Chun na ceanglais maidir le tuairisciú a éascú, déanfaidh an Coimisiún formáidí so-úsáidte a chur ar fáil agus cláir insealbhaithe agus tacaíochta a sholáthar go háirithe d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta, ar eagraíochtaí iad nach bhféadfadh an fios feasa agus dóthain acmhainní agus foirne a bheith acu i gcónaí chun riachtanais tuairiscithe a chomhlíonadh.

Leasú    92

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 15 – mír 1

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

1.  Déanfar meastóireachtaí go tráthúil sa dóigh agus go bhféadfar leas a bhaint astu sa phróiseas cinnteoireachta.

1.  Beidh na meastóireachtaí íogair ó thaobh inscne de ina mbeidh figiúirí atá imdhealaithe ó thaobh na hinscne de ar fáil iontu agus beidh caibidil shonrach le haghaidh gach sráithe iontu agus líon na ndaoine ar a ndearnadh tionchar, a n-aiseolas, agus a gcumhdach geografach á gcur san áireamh, agus cuirfear i gcrích iad go tráthúil sa chaoi go bhféadfar leas a bhaint astu sa phróiseas cinnteoireachta.

Leasú    93

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 15 – mír 2

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

2.  Déanfar meastóireacht eatramhach ar an gClár nuair a bheidh faisnéis leordhóthanach ar fáil ar chur chun feidhme an Chláir, ach tráth nach faide ná ceithre bliana ó thosach chur chun feidhme an Chláir. Sa mheastóireacht mheántéarma cuirfear san áireamh torthaí na meastóireachtaí ar thionchar fadtéarmach na gclár réamhtheachtacha (Cearta, Comhionannas agus Saoránacht agus an Eoraip ar son na Saoránach).

2.  Déanfar meastóireacht eatramhach ar an gClár nuair a bheidh faisnéis leordhóthanach ar fáil ar chur chun feidhme an Chláir, ach tráth nach faide ná ceithre bliana ó thosach chur chun feidhme an Chláir. Sa mheastóireacht eatramhach cuirfear san áireamh torthaí na meastóireachtaí ar thionchar fadtéarmach na gclár réamhtheachtacha (Cearta, Comhionannas agus Saoránacht agus an Eoraip ar son na Saoránach). Beidh meastóireacht eatramhach mar chuid den mheasúnú tionchair ar inscne chun measúnú a dhéanamh ar a mhéid atá spriocanna um chomhionannas inscne an Chláir á ngnóthú, chun a áirithiú nach mbeidh tionchar diúltach ag aon ghné den Chlár ar chomhionannas inscne agus chun moltaí a shainaithint maidir le conas is féidir glaonna ar thograí amach anseo agus cinntí maidir le deontais oibriúcháin a fhorbairt chun ceisteanna comhionannais inscne a chur chun cinn.

Réasúnú

Tá sé mar aidhm leis an leasú seo foclaíocht níos comhleanúnaí sa mhír chéanna a áirithiú.

Leasú    94

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 15 – mír 4

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

4.  Cuirfidh an Coimisiún torthaí na meastóireachtaí chomh maith lena bharúlacha féin in iúl do Pharlaimint na hEorpa, don Chomhairle, do Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus do Choiste na Réigiún.

4.  Cuirfidh an Coimisiún torthaí na meastóireachtaí chomh maith lena bharúlacha féin in iúl do Pharlaimint na hEorpa, don Chomhairle, do Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus do Choiste na Réigiún. Déanfaidh an Coimisiún an mheastóireacht a chur ar fáil don phobal agus déanfaidh sé inrochtana go héasca í trína foilsiú ar a shuíomh gréasáin.

Leasú    95

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 16 – mír 2

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

2.  Déanfar an chumhacht chun gníomhartha tarmligthe a ghlacadh dá dtagraítear in Airteagal 14 a thabhairt don Choimisiún go dtí an 31 Nollaig 2027.

2.  Déanfar an chumhacht chun gníomhartha tarmligthe a ghlacadh dá dtagraítear in Airteagal 13 agus in Airteagal 14 a thabhairt don Choimisiún go dtí an 31 Nollaig 2027.

Réasúnú

Ba cheart na cláir oibre a ghlacadh trí bhíthin gníomhartha tarmligthe. Moltar an fhoclaíocht iomchuí sa leasú seo.

Leasú    96

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 16 – mír 3

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

3.  Féadfaidh Parlaimint na hEorpa nó an Chomhairle tarmligean na cumhachta dá dtagraítear in Airteagal 14 a chúlghairm aon tráth. Déanfaidh cinneadh chun cúlghairm a dhéanamh deireadh a chur le tarmligean na cumhachta atá sonraithe sa chinneadh sin. Gabhfaidh éifeacht leis an lá tar éis fhoilsiú an chinnidh in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh nó ar dháta is déanaí a shonrófar sa chinneadh. Ní dhéanfaidh sé difear do bhailíocht aon ghníomhartha tarmligthe atá i bhfeidhm cheana.

3.  Féadfaidh Parlaimint na hEorpa nó an Chomhairle tarmligean na cumhachta dá dtagraítear in Airteagal 13 agus Airteagal 14 a chúlghairm aon tráth. Déanfaidh cinneadh chun cúlghairm a dhéanamh deireadh a chur le tarmligean na cumhachta atá sonraithe sa chinneadh sin. Gabhfaidh éifeacht leis an lá tar éis fhoilsiú an chinnidh in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh nó ar dháta is déanaí a shonrófar sa chinneadh. Ní dhéanfaidh sé difear do bhailíocht aon ghníomhartha tarmligthe atá i bhfeidhm cheana.

Réasúnú

Ba cheart na cláir oibre a ghlacadh trí bhíthin gníomhartha tarmligthe. Moltar an fhoclaíocht iomchuí sa leasú seo.

Leasú    97

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 16 – mír 4

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

4.  Roimh dó gníomh tarmligthe a ghlacadh, rachaidh an Coimisiún i mbun comhairliúchán le saineolaithe arna n-ainmniú ag gach Ballstát i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach an 13 Aibreán 2016 maidir le Reachtóireacht Níos Fearr.

4.  Roimh dó gníomh tarmligthe a ghlacadh, rachaidh an Coimisiún i mbun comhairliúchán le saineolaithe arna n-ainmniú ag gach Ballstát i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach maidir le Reachtóireacht Níos Fearr an 13 Aibreán 2016. Déanfar cothromaíocht inscne a áirithiú i gcomhdhéanamh an ghrúpa saineolaithe a ndeachthas i gcomhairle leo. Déanfaidh an Coimisiún, le linn dó gníomhartha tarmligthe a ullmhú agus a tharraingt suas, a áirithiú go ndéanfar na doiciméid uile, lena n-áirítear na dréachtghníomhartha, a chur chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle ag an am céanna le saineolaithe ó na Ballstáit ar bhealach tráthúil agus comhuaineach. I gcás ina measann Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle gur gá sin, féadfaidh siad araon saineolaithe a chur chuig cruinnithe ghrúpaí saineolaithe an Choimisiúin a bheidh ag déileáil le hullmhú gníomhartha tarmligthe chuig a mbeidh cuireadh faighte ag saineolaithe ó na Ballstáit. Chuige sin, gheobhaidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle an sceideal do na míonna atá le teacht agus na cuirí do na cruinnithe saineolaithe uile.

Leasú    98

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 16 – mír 5

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

5.  A luaithe a ghlacfaidh sé gníomh tarmligthe, tabharfaidh an Coimisiún fógra, an tráth céanna, do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle faoi.

5.  A luaithe a ghlacfaidh sé gníomh tarmligthe, tabharfaidh an Coimisiún fógra, an tráth céanna, do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle faoi. Bunaithe ar Chomhaontú Idirinstitiúideach maidir le Reachtóireacht Níos Fearr an 13 Aibreán 2016, féadfaidh saoránaigh agus geallsealbhóirí eile tuairim a thabhairt ar an dréacht-téacs de ghníomh tarmligthe ar feadh tréimhse ceithre seachtaine. Rachfar i gcomhairle le Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus le Coiste na Réigiún maidir leis an dréacht-téacs, bunaithe ar an taithí atá ag eagraíochtaí neamhrialtasacha, údaráis áitiúla agus údaráis réigiúnacha i dtaca le cur chun feidhme an Chláir.

Leasú    99

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 16 – mír 6

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

6.  Tiocfaidh gníomh tarmligthe a ghlactar de bhun Airteagal 14 i bhfeidhm mura mbeidh aon agóid curtha in iúl ag Parlaimint na hEorpa ná ag an gComhairle laistigh de thréimhse dhá mhí tar éis fógra faoin ngníomh sin a thabhairt do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle nó más rud é, roimh dhul in éag na tréimhse sin, go mbeidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle araon tar éis a chur in iúl don Choimisiún nach ndéanfaidh siad aon agóid. Déanfar an tréimhse sin a fhadú dhá mhí ar thionscnamh Pharlaimint na hEorpa nó na Comhairle.

6.  Tiocfaidh gníomh tarmligthe a ghlactar de bhun Airteagal 13 nó Airteagal 14 i bhfeidhm mura mbeidh aon agóid curtha in iúl ag Parlaimint na hEorpa ná ag an gComhairle laistigh de thréimhse dhá mhí tar éis fógra faoin ngníomh sin a thabhairt do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle nó más rud é, roimh dhul in éag na tréimhse sin, go mbeidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle araon tar éis a chur in iúl don Choimisiún nach ndéanfaidh siad aon agóid. Déanfar an tréimhse sin a fhadú dhá mhí ar thionscnamh Pharlaimint na hEorpa nó na Comhairle.

Réasúnú

Ba cheart na cláir oibre a ghlacadh trí bhíthin gníomhartha tarmligthe. Moltar an fhoclaíocht iomchuí sa leasú seo.

Leasú    100

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 18 – mír 1

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

1.  Tabharfaidh faighteoirí cistithe ón Aontas aitheantas d’fhoinse an chistithe ón Aontas agus áiritheoidh siad infheictheacht an chistithe (go háirithe nuair a bhíonn na gníomhaíochtaí agus a dtorthaí á bpoibliú) trí fhaisnéis spriocdhírithe atá comhleanúnach, éifeachtach agus comhréireach a sholáthar do shainghrúpaí éagsúla, lena n-áirítear na meáin agus an pobal.

1.  Tabharfaidh faighteoirí cistithe ón Aontas aitheantas d’fhoinse an chistiúcháin ón Aontas agus áiritheoidh siad infheictheacht an chistithe sin (go háirithe nuair a bheidh na gníomhaíochtaí agus a dtorthaí á bhfógairt), le faisnéis spriocdhírithe atá comhleanúnach, éifeachtach agus comhréireach agus i bhfoirm atá inrochtana do dhaoine faoi mhíchumas a sholáthar do shainghrúpaí éagsúla, lena n-áirítear na meáin agus an pobal, agus, i gcás inarb iomchuí, do thairbhithe na ngníomhaíochtaí a cistíodh ar an mbealach sin agus do rannpháirtithe sa ghníomhaíochtaí, ar an gcaoi sin, breisluach AE a léiriú agus cuidiú le hiarrachtaí bailithe sonraí an Choimisiúin chun trédhearcacht bhuiséadach a fheabhsú.

Leasú    101

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 18 – mír 2

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

2.  Cuirfidh an Coimisiún chun feidhme gníomhaíochtaí faisnéise agus cumarsáide a bhaineann leis an gClár, agus a bhaineann le gníomhaíochtaí agus torthaí an Chláir. Leis na hacmhainní airgeadais arna leithdháileadh ar an gClár, rannchuideofar le cumarsáid chorparáideach thosaíochtaí polaitiúla an Aontais freisin, a fhad a bhaineann siad sin leis na cuspóirí dá dtagraítear in Airteagal 2.

2.  Cuirfidh an Coimisiún chun feidhme gníomhaíochtaí faisnéise agus cumarsáide a bhaineann leis an gClár, agus a bhaineann le gníomhaíochtaí agus torthaí an Chláir.

Leasú    102

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 18 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

Airteagal 18 a

 

Pointí Teagmhála an Chláir

 

Beidh pointe teagmhála náisiúnta neamhspleách i ngach Ballstát le foireann cháilithe a bhfuil de chúram uirthi, go háirithe, treoir neamhchlaonta, faisnéis phraiticiúil agus cúnamh maidir le gach gné den Chlár, lena n-áirítear maidir leis an nós imeachta iarratais a thabhairt do pháirtithe leasmhara agus do thairbhithe an Chláir.

Leasú    103

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 19

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Airteagal 19

scriosta

Nós imeachta coiste

 

1.  Tabharfaidh coiste cúnamh don Choimisiún. Beidh an coiste sin ina choiste de réir bhrí Rialachán (AE) Uimh. 182/2011.

 

2.  I gcás ina ndéanfar tagairt don mhír seo, beidh feidhm ag Airteagal 4 de Rialachán (AE) Uimh. 182/2011.

 

3.  Féadfaidh an coiste teacht le chéile i gcruinniú agus saghsanna sonracha eagair air, chun déileáil le sraitheanna ar leith den Chlár.

 

Réasúnú

Ní foláir an tAirteagal seo a scriosadh mar níor cheart go ndéanfaí aon tagairt do ghníomhartha cur chun feidhme sa togra.

Leasú    104

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn -I (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

Iarscríbhinn -I

 

Is mar seo a leanas a leithdháilfear cistí an Chláir atá ar fáil dá dtagraítear in Airteagal 6(1):

 

(a) Laistigh den mhéid dá dtagraítear i bpointe (a) d'Airteagal 6(2):

 

- ar a laghad 15% ar na gníomhaíochtaí lena gcuirtear an cuspóir sonrach faoi phointe (aa) d’Airteagal 3 chun feidhme;

 

- ar a laghad 40% ar na gníomhaíochtaí lena gcuirtear an cuspóirí sonracha faoi phointe (-a) d’Airteagal 5 chun feidhme; agus

 

- ar a laghad 45% ar na gníomhaíochtaí lena gcuirtear na cuspóirí sonracha faoi phointe (a) agus pointe (b) d’Airteagal  3 agus pointe (a) agus pointe (b) d’Airteagal 5 chun feidhme;

 

(b) Laistigh den mhéid dá dtagraítear i bpointe (b) d'Airteagal 6(2):

 

- 15% ar na gníomhaíochtaí cuimhneacháin;

 

- 65% ar rannpháirtíocht dhaonlathach;

 

- 10% ar na gníomhaíochtaí cur chun cinn; agus

 

- 10% ar an riarachán.

Leasú    105

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn I

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Iarscríbhinn I

scriosta

Gníomhaíochtaí an Chláir

 

Saothrófar cuspóirí sonracha an Chláir dá dtagraítear in Airteagal 2(2) go háirithe trí thacaíocht do na gníomhaíochtaí a leanas:

 

(a)   múscailt feasachta, faisnéis a scaipeadh chun eolas a fheabhsú ar bheartais agus ar na cearta sna réimsí atá clúdaithe faoin gClár;

 

(b)   foghlaim fhrithpháirteach trí dhea-chleachtais a mhalartú i measc páirtithe leasmhara chun eolas agus tuiscint fhrithpháirteach agus rannpháirtíocht shibhialta agus dhaonlathach a fheabhsú;

 

(c)   gníomhaíochtaí anailíseacha agus faireacháin1 chun tuiscint ar chúrsaí sna Ballstáit agus ar leibhéal an Aontais a fheabhsú i dtaobh na réimsí atá clúdaithe faoin gClár agus chun cur chun feidhme dhlí agus bheartais an Aontais a fheabhsú ;

 

(d)   oiliúint a chur ar na páirtithe leasmhara ábhartha chun feabhas ar chur ar a n-eolas ar na beartais agus na cearta sna réimsí atá cumhdaithe;

 

(e)   forbairt agus cothabháil a dhéanamh ar uirlisí Theicneolaíocht na Faisnéise agus na Cumarsáide (TFC);

 

(f)   feasacht saoránach faoi chultúr, stair agus cuimhneachán na hEorpa chomh maith le treisiú leis an muintearas a bhraitheann siad i leith an Aontais;

 

(g)   saoránaigh Eorpacha de náisiúntachtaí éagsúla a thabhairt le chéile trí dheis a thabhairt dóibh páirt a ghlacadh i ngníomhaíochtaí nasctha bailte;

 

(h)   rannpháirtíocht ghníomhach in Aontas níos daonlathaí chomh maith le feasacht maidir le cearta agus luachanna a spreagadh agus a éascú trí thacú le heagraíochtaí na sochaí sibhialta

 

(i)   maoiniú don tacaíocht theicniúil agus eagrúcháin chun Rialachán [(AE) Uimh. 211/2011] a chur chun feidhme, ionas go gcuirtear bonn faoi fheidhmiú a gceart ag saoránaigh chun tionscnaimh Eorpacha ó shaoránaigh a sheoladh agus tacú leo;

 

(j)   cumas líonraí Eorpacha a fhorbairt chun dlí, spriocanna beartais agus straitéisí an Aontais a chur chun cinn agus a fhorbairt a thuilleadh agus tacaíocht a thabhairt d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta atá gníomhach sna réimsí a thagann faoi scáth an Chláir.

 

(k)   cur leis an eolas ar an gclár agus le scaipeadh agus le hin-aistritheacht thorthaí an chláir agus forchaidreamh leis an saoránach a chothú, lena n-áirítear deasca cláir/líonra teagmhála náisiúnta a chur ar bun agus tacú leo.

 

1  Áirítear, mar shampla, leis na gníomhaíochtaí sin bailiú sonraí agus staitisticí; modheolaíochtaí comhchoiteanna agus, de réir mar is cuí, táscairí nó tagarmharcanna a fhorbairt; staidéir, taighde, anailísí agus suirbhéanna; meastóireachtaí; measúnú tionchair; ullmhú agus foilsiú treoirleabhar, tuarascálacha agus ábhair oideachais.

 

Leasú    106

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn II – pointe 1 – an chuid réamhráiteach

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Déanfar faireachán ar an gClár ar bhonn tacar táscairí atá ceaptha chun tomhas a dhéanamh ar a mhéid agus a baineadh amach cuspóirí ginearálta agus sonracha an Chláir, agus d’fhonn an t-ualach agus na costais riaracháin a íoslaghdú. Chuige sin, baileofar na sonraí i gcomhréir leis an tacar príomhtháscairí a leanas:

Déanfar faireachán ar an gClár ar bhonn tacar táscairí toraidh atá ceaptha chun tomhas a dhéanamh ar a mhéid agus a baineadh amach cuspóirí ginearálta agus sonracha an Chláir, agus d’fhonn an t-ualach agus na costais riaracháin a íoslaghdú. I gcás inar féidir, tá na táscairí le miondealú de réir aoise, inscne agus de réir aon sonraí inbhailithe eile, amhail eitneacht, míchumas agus féiniúlacht inscne. Chuige sin, baileofar na sonraí i gcomhréir leis an tacar príomhtháscairí a leanas:

Leasú    107

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn II – mír 1 – tábla

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Líon na ndaoine ar a ndearnadh tionchar trí:

Líon na ndaoine, imdhealaithe de réir inscne agus aoise, a thairbhigh de na gníomhaíochtaí seo a leanas:

(i) gníomhaíochtaí oiliúna;

(i) gníomhaíochtaí oiliúna;

(ii) (ii) gníomhaíochtaí foghlama frithpháirtí agus malartaithe dea-chleachtas;

(ii) (ii) gníomhaíochtaí foghlama frithpháirtí agus malartaithe dea-chleachtas;

(iii) gníomhaíochtaí maidir le hardú feasachta, le faisnéis agus le scaipeadh na faisnéise.

(iii) gníomhaíochtaí maidir le hardú feasachta, le faisnéis agus le scaipeadh na faisnéise.

Leasú    108

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn II – mír 1 – ró 1 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

Ina theannta sin, foilseoidh an Coimisiún na táscairí aschuir seo a leanas gach bliain:

Leasú    109

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn II – mír 1 – ró 1 b (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

Líon na n-iarratas agus líon na ngníomhaíochtaí arna gcistiú in aghaidh an liosta in Airteagal 9(1) agus in aghaidh na sraithe

Leasú    110

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn II – mír 1 – ró 1 c (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

Leibhéal cistiúcháin arna iarraidh ag iarratasóirí agus arna dheonú in aghaidh an liosta in Airteagal 9(1) agus in aghaidh na sraithe

Leasú    111

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn II – tábla – ró 6

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Líon na líonraí agus na dtionscnamh trasnáisiúnta ina ndírítear ar chuimhne agus ar oidhreacht Eorpach mar thoradh ar idirghabháil an chláir

Líon na líonraí agus na dtionscnamh trasnáisiúnta ina ndírítear ar chuimhneachán, ar oidhreacht agus ar idirphlé sibhialta na hEorpa mar thoradh ar idirghabháil an chláir

Leasú    112

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn II – tábla – ró 6 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

Dáileadh geografach na dtionscadal

(1)

  IO C ... / Nár foilsíodh fós san Iris Oifigiúil.

(2)

  IO C ... / Nár foilsíodh fós san Iris Oifigiúil.


RÁITEAS MÍNIÚCHÁIN

An 30 Bealtaine 2018, d’fhoilsigh an Coimisiún Eorpach a thogra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena bunaítear an Clár um Chearta agus um Luachanna mar chuid den Chreat Airgeadais Ilbhliantúil (CAI) 2021-2027. Faoin gClár um Chearta agus um Luachanna tugtar le chéile na cláir ‘Cearta, Comhionannas agus Saoránacht’ agus ‘An Eoraip do Shaoránaigh’. Tá sé mar aidhm leis an togra cearta agus luachanna coiteanna na hEorpa mar a chumhdaítear i gConarthaí AE agus sa Chairt um Chearta Bunúsacha a chosaint agus a chur chun cinn, lena n-áirítear trí thacaíocht a thabhairt d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta, d’fhonn sochaithe atá oscailte, daonlathach, cearta-bhunaithe, comhionann agus cuimsitheach a choinneáil ar bun. Cé gur díol sásaimh é don Rapóirtéir go bhfuil sé ar intinn ag an gCoimisiún a áirithiú go leanfar de na cláir atá ann cheana toisc go bhfuil ról lárnach acu i dtaca le cearta agus luachanna AE a chur chun cinn agus a chur chun feidhme, ní éiríonn leis an togra aghaidh a thabhairt ar chuid de na dúshláin mhóra atá roimh an Aontas faoi láthair i dtaca le luachanna agus cearta coiteanna na hEorpa.

Sa rún ó Pharlaimint na hEorpa an 19 Aibreán 2018 maidir leis an ngá atá le hIonstraim na Luachanna Eorpacha a bhunú chun tacú le heagraíochtaí a chuireann luachanna bunúsacha chun cinn laistigh den Aontas Eorpach ar an leibhéal áitiúil agus ar an leibhéal náisiúnta, d’áitigh Parlaimint na hEorpa ar an gCoimisiún togra a mholadh chun Ionstraim na Luachanna Eorpacha a mholadh mar chuid de CAI 2021-2027, ar ionstraim í a bheadh ceaptha chun tacaíocht airgeadais a sholáthar don tsochaí shibhialta ar an leibhéal áitiúil agus ar an leibhéal náisiúnta chun cur i gcoinne ionsaithe in aghaidh an daonlathais, an smachta reachta agus na gceart bunúsach san Aontas. Bheadh an ionstraim comhlántach le cláir atá ann cheana agus bheadh an leibhéal cistithe a ghabhfadh léi i gcomhréir le caiteachas AE ar bhreisluacha i dtríú tíortha a chur chun cinn.

Sa chomhthéacs sin, molann an Rapóirtéir roinnt athruithe ina dréacht-tuarascáil chun na hábhair imní sin a léiriú agus chun an Clár a dhéanamh níos éifeachtaí d’fhonn na luachanna sin a chosaint agus a chur chun cinn laistigh den Aontas.

Raon feidhme

D’fhonn cuspóirí an chláir a ailíniú leis na luachanna comhroinnte a leagtar síos in Airteagal 2 CAE, ar a bhfuil an tAontas Eorpach fothaithe, molann an Rapóirtéir raon feidhme an togra a leathnú trí thagairt shonrach a dhéanamh don daonlathas, don smacht reachta agus do na cearta bunúsacha atá cumhdaithe in Airteagal 2 CAE i gcuspóir ginearálta an Chláir. Sa ré seo ina bhfuil dúshláin roimh an daonlathas agus roimh an smacht reachta san Eoraip, measann an Rapóirtéir go bhfuil géarghá le cistiú leordhóthanach a thabhairt don ionstraim seo a bheith ann agus lena bheith inrochtana go héasca chun tacú le saoránaigh atá ag iarraidh na luachanna Eorpacha seo a chur chun cinn, ar luachanna iad atá i mbaol mór. Is réamhriachtanas í urraim don smacht reachta laistigh den Aontas chun cearta bunúsacha a chosaint, agus chun na cearta agus na hoibleagáidí go léir a eascraíonn as na Conarthaí a chaomhnú chomh maith. Tá ról tábhachtach ag an gcaoi a gcuirtear an smacht reachta i bhfeidhm sna Ballstáit i dtaca le hiontaoibh fhrithpháirteach a áirithiú i measc na mBallstát agus ina gcórais dlí.

Dá bhrí sin, molann an Rapóirtéir cuspóir sonrach nua a chur isteach (sa snáithe maidir le luachanna an Aontais), ina ndéanfaí tagairt don daonlathas, do chearta bunúsacha agus don smacht reachta, agus lena ndéanfaí gníomhaíochtaí comhfhreagracha a chistiú ar an leibhéal áitiúil, ar an leibhéal réigiúnach, ar an leibhéal náisiúnta agus ar an leibhéal trasnáisiúnta.

Faoi chuimsiú an chuspóra shonraigh nua sin, measann an Rapóirtéir gur cheart go ndíreofaí sa Chlár ar na nithe seo a leanas a chosaint agus a chur chun cinn: an daonlathas agus an smacht reachta, lena n-áirítear neamhspleáchas na mbreithiúna a áirithiú; cosaint bhreithiúnach éifeachtach ag cúirteanna neamhspleácha, lena n-áirítear cearta bunúsacha, trédhearcacht agus neamhthreallachas ag údaráis phoiblí agus forfheidhmithe dlí; tacaíocht a sholáthar do chosantóirí neamhspleácha chearta an duine agus d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta a dhéanann faireachán ar chomhlíonadh an smachta reachta; sceithirí a chosaint; agus tacú le tionscnaimh lena gcuirtear chun cinn trédhearcacht, cuntasacht, sláine agus easpa éillithe.

Maidir leis na cearta bunúsacha a urramú agus a chosaint, ós rud é gurb ionann é sin agus an bonn atá le sochaí dhaonlathach, measann an Rapóirtéir gur cheart aird faoi leith a thabhairt freisin ar neartú a dhéanamh ar an tsaoirse chun tuairimí a nochtadh, an tsaoirse comhthionóil shíochánta nó chun comhlachais, saoirse agus iolrachas na meán, an tsaoirse acadúil, saoirse reiligiúin nó creidimh agus an ceart chun príobháideachais agus chun saol teaghlaigh.

Sa chomhthéacs sin, is díol sásaimh don Rapóirtéir an bhéim atá leagtha ar phrionsabal an chomhionannais agus an neamh-idirdhealaithe, agus ar an ngá atá ann comhrac in aghaidh gach saghas foréigin mar a luaitear in Airteagal 3 agus Airteagal 5 den togra. In Airteagal 21(1) den Chairt um Chearta Bunúsacha tá toirmeasc soiléir ar aon idirdhealú atá bunaithe ar fhorais amhail inscne, cine, dath, bunús eitneach nó sóisialta, gnéithe géiniteacha, teangacha nó ballraíocht de mhionlach náisiúnta. De réir dhara Suirbhé an Aontais Eorpaigh ar Mhionlaigh agus ar an Idirdhealú de chuid Ghníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha, bhí foréigean, ciapadh, bagairtí agus caint sheineafóibeach, a bhí dírithe ar dhaoine LGTBI go háirithe agus ar dhaoine ar de mhionlaigh eitneacha nó reiligiúnacha iad agus ar iarrthóirí ar thearmann agus imircigh, fós forleathan agus tromchúiseach ar fud an Aontais Eorpaigh in 2017.

Laistigh den chuspóir ginearálta maidir le daonlathas agus an smacht reachta a chosaint agus a chur chun cinn, molann an Rapóirtéir go gcuirfí chun cinn i snáithe Daphne rochtain níos fearr ar an gceartas agus ar shásraí chun coireanna a thuairisciú do gach íospartach foréigin. (Áirítear iriseoirí agus gníomhaithe eile sna meáin a mbíonn orthu dul i ngleic le méid mór ionsaithe, bagairtí agus brúnna ó ghníomhaithe stáit agus neamhstáit ar fud AE).

Molann an rapóirtéir freisin gur cheart gníomhaíochtaí áirithe atá incháilithe le haghaidh cistiúcháin in Iarscríbhinn I a thabhairt isteach in airteagal sa téacs molta chun tuiscint agus úsáid an Chláir a éascú. Tá roinnt athruithe beartaithe maidir le liosta na ngníomhaíochtaí chun cuid de na gníomhaíochtaí incháilithe faoin snáithe nua maidir le luachanna an Aontais a shoiléiriú agus chun a léiriú go dtugtar tacaíocht freisin tríd an gClár seo d’abhcóideacht, d’fhothú acmhainní agus do ghníomhaíochtaí chun feasacht a ardú.

Buiséad

I bhfianaise an athraithe pholaitiúil san Aontas agus na ndúshlán mór atá roimhe faoi láthair maidir le luachanna Eorpacha, measann an Rapóirtéir nach leordhóthanach an buiséad seacht mbliana de EUR 642 milliún arna mholadh (agus arna roinnt mar a leanas: EUR 409 milliún don tsnáith “Comhionannas agus Cearta” agus EUR 233 mhilliún don snáithe “Gníomhaíocht agus Rannpháirtíocht na Saoránach”) agus nach féidir leis freagairt do riachtanais shaoránaigh AE chun luachanna AE a neartú agus a chosaint, mar chuid de shochaí iolraíoch, dhaonlathach, oscailte, chuimsitheach.

Agus aird á tabhairt aici ar na glaonna arís is arís ag eagraíochtaí na sochaí sibhialta le haghaidh méadú ar bhuiséad na gclár atá ann cheana chomh maith leis an raon feidhme leathnaithe atá beartaithe, lena n-áirítear an snáithe nua atá tiomnaithe do luachanna an Aontais, tá an leithdháileadh buiséid seo a leanas á chur ar aghaidh ag an Rapóirtéir bunaithe ar an rún ón bParlaimint ó mhí Aibreáin 2018: san iomlán, EUR 1 974 457 milliún i bpraghsanna reatha, arna roinnt mar seo a leanas, EUR 1 bhilliún le haghaidh na snáithe nua maidir le luachanna an Aontais, EUR 474 457 milliún le haghaidh na snáithe ‘Comhionannas agus Cearta’ agus EUR 500 milliún le haghaidh an snáithe ‘Gníomhaíocht agus Rannpháirtíocht na Saoránach’. Tá méadú suntasach léirithe sna méideanna sin i gcomparáid leis an mbuiséad atá beartaithe ag an gCoimisiún; mar sin féin, tá an Rapóirtéir den tuairim go bhfuil géarghá le méadú substaintiúil chun dul i ngleic go héifeachtach leis na dúshláin atá roimh an Eoraip faoi láthair.

Chun a áirithiú go mbeidh eagraíochtaí na sochaí sibhialta in ann leas a bhaint as cistiú an Chláir mar is cóir, molann an Rapóirtéir freisin go gcuirfear ar leataobh 40 % ar a laghad den chistiú laistigh de gach cuspóir le haghaidh eagraíochtaí neamhrialtasacha.

Measann an Rapóirtéir gur cheart sásraí lena n-áirithítear nasc idir beartais chistiúcháin an Aontais agus luachanna an Aontais a chóiriú tuilleadh, beart lena bhféadfadh an Coimisiún togra a chur faoi bhráid na Comhairle maidir le hacmhainní a leithdháiltear ar Bhallstát faoi bhainistíocht chomhroinnte a aistriú chuig an gClár i gcás ina bhfuil an Ballstát sin faoi réir nósanna imeachta a bhaineann le luachanna an Aontais. Tá forálacha sonracha maidir le liosta teoranta cásanna molta ag an Rapóirtéir ina bhféadfar acmhainní arna leithdháileadh ar Bhallstát faoi bhainistíocht chomhroinnte a aistriú chuig an gClár mar aon leis an nós imeachta atá le leanúint agus maidir le cearta grinnscrúdaithe Pharlaimint na hEorpa.

Rochtain ar chistiú

Measann an Rapóirtéir gur cheart tuilleadh tacaíochta a thabhairt do thionscadail an phobail lena gcuirtear chun cinn luachanna Eorpacha mar a shainmhínitear iad in Airteagal 2 de Chonradh AE - go háirithe caighdeáin dhaonlathacha, an smacht reachta agus cearta bunúsacha — mar réamhriachtanas do shochaí oscailte chuimsitheach. Tá sé sin i gcomhréir leis an tuairim a chuir FRA in iúl ina staidéar maidir le Dúshláin roimh Eagraíochtaí na Sochaí Sibhialta atá ag Obair ar Chearta an Duine in AE, a foilsíodh i mí Eanáir 2018 ina luaitear go soiléir go ‘spreagtar institiúidí agus Ballstáit AE a áirithiú go gcuirtear cistiú ar fáil le haghaidh ESSanna atá ag obair chun luachanna bunúsacha AE maidir le cearta bunúsacha, an daonlathas agus an smacht reachta a chosaint agus a chur chun cinn; lena n-áirítear le haghaidh eagraíochtaí an phobail. Ba cheart go gcumhdófaí leis an gcistiú sin, de réir mar is iomchuí, gníomhaíochtaí éagsúla ESSanna amhail soláthar seirbhísí, gníomhaíochtaí faire, abhcóideacht, dlíthíocht, feachtasaíocht, cearta an duine, agus oideachas sibhialta agus ardú feasachta.’

Freagraíonn an dréacht-tuarascáil mar a mhol an Rapóirtéir don sprioc ghinearálta gur cheart don Aontas tacaíocht airgeadais spriocdhírithe a thabhairt do ESSanna atá gníomhach ar an leibhéal áitiúil, ar an leibhéal réigiúnach agus ar an leibhéal náisiúnta chun na luachanna ar a bhfuil AE bunaithe a chur chun cinn agus a chosaint. Mar thoradh air sin, rinneadh leasuithe sonracha a chur ar aghaidh d’fhonn béim a leagan ar an aird a thugtar ar fud an Chláir ar eagraíochtaí atá ag feidhmiú ar an leibhéal áitiúil, réigiúnach agus náisiúnta. Cé go bhfuil ról tábhachtach ag gníomhaíochtaí ar an leibhéal trasnáisiúnta, bíonn bunús áitiúil le luachanna Eorpacha agus mar sin is gá aghaidh a thabhairt orthu ar an leibhéal áitiúil agus ar leibhéal na hEorpa araon.

I measc phríomhchuspóirí an chláir sin, dar leis an Rapóirtéir, tá simpliú nósanna imeachta agus rochtain níos éasca ar chistiú. Dá bhrí sin, tá tagairtí sa téacs do roghanna costais simplithe, nósanna imeachta maidir le deontais atá tapa agus solúbtha, agus feidhmchláir atá furasta a úsáid amhail deontais oibriúcháin ilbhliantúla, cnapshuimeanna, rátaí comhréidhe, costais aonaid, fodheontais agus cómhaoiniú comhchineáil. Molann an Rapóirtéir freisin gur cheart nósanna imeachta tuairiscithe a fheidhmiú agus a neartú tuilleadh mar chuid de chur chun feidhme an Chláir seo. Creideann an Rapóirtéir chomh maith go bhfuil rannpháirtíocht eagraíochtaí na sochaí sibhialta ríthábhachtach do phleanáil, do chur chun feidhme agus do mheastóireacht an Chláir. Dá bhrí sin, ba cheart don Choimisiún idirphlé rialta le tairbhithe an Chláir agus le geallsealbhóirí ábhartha eile a áirithiú trí Ghrúpa Idirphlé Sibhialta a bhunú.

Ionchur ó gheallsealbhóirí

Agus an dréacht á hullmhú aici, bhailigh an Rapóirtéir ionchur ó roinnt ionadaithe ó ENRanna trí chruinnithe comhchéime a eagrú sa Bhruiséil agus i Stócólm, chomh maith le cruinnithe déthaobhacha roinnt babhtaí. Chuaigh an Rapóirtéir i gcomhairle chomh maith le hionadaithe ó ghníomhaireachtaí agus ó gheallsealbhóirí Eorpacha eile. Tá fáil ar an liosta iomlán san Iarscríbhinn.


IARSCRÍBHINN: LIOSTA NA nEINTITEAS NÓ NA nDAOINE ÓNA bhFUAIR AN RAPÓIRTÉIR IONCHUR

Déantar an liosta seo a leanas a tharraingt suas ar bhonn deonach amháin faoi fhreagracht eisiach an rapóirtéara. Tá ionchur faighte ag an rapóirtéir ó na heintitis nó na daoine seo a leanas agus an tuarascáil á hullmhú, go dtí gur glacadh í sa choiste:

Eintiteas agus/nó duine

Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa

Coiste na Réigiún

FRA (Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha)

EQUINET (Líonra Eorpach na gComhlachtaí Comhionannais Náisiúnta)

Fondúireacht Stefan Batory

An tAontas um Shaoirsí Sibhialta don Eoraip

Pointí Teagmhála Náisiúnta, e.g. an Ghearmáin agus an Fhrainc

Comhairle Bhardais agus Réigiúin na hEorpa

Cónaidhm Eorpach na nDaonnachaithe

Sochaí Shibhialta na hEorpa

DEF Europe

Lárionad Eorpach na bhFondúireachtaí

Ardán AGE Europa

Ardán don Fhoghlaim ar Feadh an tSaoil (Ardán LLL)

Lárionad Eorpach na Saorálaithe

Fóram Eorpach na Saoránach

An Fóram Eorpach don Óige

Cónaidhm Idirnaisiúnta na Tuismitheoireachta Pleanáilte (CITP)

Cosantóirí Túslíne

An Fhondúireacht don Fhoghlaim ar Feadh an tSaoil PERITIA

Gréasán Eorpach Chónaidhm Idirnáisiúnta na Tuismitheoireachta Pleanáilte (CITP)

An Ghníomhaireacht Shualannach um an Óige agus um an tSochaí Shibhialta (MUCF)

Cumann Sualannach na nÓg/na Mac Léinn um Ghnóthaí Idirnáisiúnta (UF Sverige)

Sverok

An Chomhairle Náisiúnta um Eagraíochtaí Sualannacha don Óige

PEN - an tSualainn

Diakonia

Brúghrúpa Mhná na Sualainne

Oifig Réigiúnach don Eoraip um Chearta an Duine na Náisiún Aontaithe


TUAIRIM thar ceann an Choiste um Buiséid (8.11.2018)

chuig an gCoiste um Shaoirsí Sibhialta, um Cheartas agus um Ghnóthaí Baile

ar an togra le haghaidh rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear an Clár um Chearta agus Luachanna

(COM(2018)0383 – C8-0234/2018 – 2018/0207(COD))

Rapóirtéir don tuairim: Jordi Solé

LEASUITHE

Iarrann an Coiste um Buiséid ar an gCoiste um Shaoirsí Sibhialta, um Cheartas agus um Ghnóthaí Baile, mar an coiste atá freagrach, na leasuithe seo a leanas a chur san áireamh:

Leasú    1

Dréachtrún reachtach

Mír 1 a (nua)

Dréachtrún reachtach

Leasú

 

1a.   á mheabhrú di a rún an 30 Bealtaine 2018 maidir le creat airgeadais ilbhliantúil 2021-2027 agus acmhainní dílse1a; ag cur i bhfáth tábhacht na bprionsabal cothrománach ar cheart a bheith ina dtaca ag CAI agus ag beartais ábhartha uile an Aontais; á iarraidh, dá bhrí sin, go ndéanfaí Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe (SFInna) a phríomhshruthú i mbeartais uile an Aontais agus i dtionscnaimh uile an chéad CAI eile; á chur i dtreis tuilleadh go bhfuil díothú an idirdhealaithe riachtanach chun gealltanais AE maidir le hEoraip chuimsitheach a chomhlíonadh agus ag cáineadh an easpa gealltanas maidir le príomhshruthú inscne agus comhionannas inscne i mbeartais an Aontais, mar a léirítear sna tograí CAI;

 

_______________

 

a Téacs a glacadh, P8_TA(2018)0226

Leasú    2

Dréachtrún reachtach

Mír 1 b (nua)

Dréachtrún reachtach

Leasú

 

1b.   á mheabhrú di a rún an 14 Márta 2018 maidir leis an gcéad CAI eile: Ag ullmhú sheasamh na Parlaiminte maidir le CAI tar éis 20201a; ag athdhearbhú a tacaíochta do chláir i réimsí an chultúir, an oideachais, na meán, na hóige, an spóirt, an daonlathais, na saoránachta agus na sochaí sibhialta a bhfuil a mbreisluach Eorpach léirithe go soiléir acu agus a bhfuil tóir bhuanseasmhach i measc tairbhithe orthu; á mheabhrú di a moladh maidir le Ciste um Dhaonlathas Eorpach inmheánach a bhunú ar mhaithe le tacaíocht neartaithe don tsochaí shibhialta agus ENRanna atá i mbun oibre i réimsí an daonlathais agus chearta an duine, atá le bainistiú ag an gCoimisiún;

 

_______________

 

1a Téacs a glacadh, P8_TA(2018)0075

Leasú    3

Togra le haghaidh rialacháin

Teideal

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Togra le haghaidh

Togra le haghaidh

RIALACHÁN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE

RIALACHÁN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE

an Clár um Chearta agus Luachanna a bhunú

lena mbunaítear an Clár um Chearta, Luachanna agus Saoránacht

Leasú    4

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 1 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(1a)  Ina rún ón 14 Márta 2018 maidir leis an gcéad CAI eile: Agus seasamh na Parlaiminte maidir le CAI i ndiaidh 2020 á ullmhú aici, chuir Parlaimint na hEorpa in iúl go dtacaíonn sí le cláir i réimsí an chultúir, an oideachais, na meán, na hóige, an spóirt, an daonlathais, na saoránachta agus na sochaí sibhialta, ar réimsí iad a bhfuil a mbreisluach Eorpach léirithe go soiléir acu agus a bhfuil tóir bhuanseasmhach i measc tairbhithe orthu agus cuireann sí i dtreis nach féidir Aontas níos láidre agus níos uaillmhéine a bhaint amach mura dtugtar acmhainní airgeadais atreisithe dó. Ba cheart go ndéanfaí tacaíocht leanúnach a chur ar fáil do bheartais atá ann cheana, acmhainní do chláir shuaitheanta an Aontais a mhéadú, agus freagrachtaí breise a mheaitseáil le hacmhainní airgeadais breise.

Leasú    5

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 7

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(7)  Ba cheart do shaoránaigh a bheith níos feasaí faoina gcearta a thagann as saoránacht an Aontais chomh maith, agus ba cheart go mbéidís ar a gcompord agus iad ina gcónaí, ag taisteal, ag staidéar, ag obair agus ag déanamh obair dheonach i mBallstát eile, agus ba cheart dóibh a bheith ábalta leas a bhaint as a gcearta saoránachta agus iad a fheidhmiú, a muinín a chur i rochtain chomhionann, in-fhorfheidhmitheacht agus cosaint iomlán a gceart gan aon leithcheal is cuma cén áit san Aontas a bhfuil siad. Is tacú leis an tsochaí shibhialta maidir le cur chun cinn, cosaint agus ardú feasachta i dtaobh chomhluachanna an Aontais faoi Airteagal 2 CAE agus maidir le rannchuidiú leis na cearta atá ann faoi dhlí an Aontais a fheidhmiú go héifeachtach.

(7)  Ba cheart do shaoránaigh a bheith níos feasaí faoina gcearta a bhaineann le saoránacht an Aontais chomh maith, agus ba cheart go mbeidís ar a gcompord agus iad ina gcónaí, ag taisteal, ag staidéar, ag obair agus ag déanamh obair dheonach i mBallstát eile, agus ba cheart dóibh a bheith in ann leas a bhaint as a gcearta saoránachta agus iad a fheidhmiú, a muinín a chur i rochtain chomhionann, in in-fhorfheidhmitheacht agus cosaint iomlán a gceart gan aon idirdhealú is cuma cén áit san Aontas a bhfuil siad. Is tacú leis an tsochaí shibhialta, in éineacht le húdaráis áitiúla agus réigiúnacha, chomh maith lena gcomhlachais ionadaíocha ar an leibhéal Eorpach agus an leibhéal náisiúnta, maidir le cur chun cinn, cosaint agus ardú feasachta i dtaobh chomhluachanna an Aontais faoi Airteagal 2 CAE agus maidir le rannchuidiú leis na cearta atá ann faoi dhlí an Aontais a fheidhmiú go héifeachtach. Áiritheofar leis an gClár tacaíocht leanúnach do chur chun feidhme agus d’fhorbairt bhreise na dtionscnamh áitiúil agus réigiúnach a rannchuidíonn leis na cuspóirí sin a ghnóthú, amhail an Chairt Eorpach um Chomhionannas idir Mná agus Fir sa Saol Áitiúil.

Leasú    6

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 8

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(8)  Luach bunúsach is ea an comhionannas idir mná agus fir agus tá sé ar chuspóirí an Aontais sin a bhaint amach. Sáraíonn leithcheal in aghaidh na mban agus cóir neamh-chomhionann na mban a gcearta bunúsacha agus coisceann sé a rannpháirtíocht pholaitiúil, shóisialta agus eacnamaíoch iomlán sa tsochaí. Lena chois sin, na baic struchtúracha agus chultúrtha atá ann is cosc iad ar fhíor-chomhionannas inscne a bhaint amach. Dá réir sin, croí-ghníomhaíocht is ea cur chun cinn an chomhionannais inscne i ngníomhaíochtaí uile an Aontais agus is údar fáis eacnamaíoch é freisin, agus dá bhrí ba cheart tacaíocht a thabhairt dó leis an gclár.

(8)  Luach bunúsach is ea an comhionannas idir mná agus fir agus tá sé ar cheann de chuspóirí an Aontais é sin a bhaint amach. Sáraíonn idirdhealú in aghaidh na mban agus cóir neamh-chomhionann na mban a gcearta bunúsacha agus coisceann sé a rannpháirtíocht pholaitiúil, shóisialta agus eacnamaíoch iomlán sa tsochaí. Lena chois sin, is cosc iad na baic struchtúracha agus chultúrtha atá ann ar fhíor-chomhionannas inscne a bhaint amach. Dá réir sin, croíghníomhaíocht is ea cur chun cinn an chomhionannais inscne i ngníomhaíochtaí uile an Aontais agus is údar fáis eacnamaíoch é freisin, agus dá bhrí sin ba cheart tacaíocht a thabhairt dó leis an gclár i sineirge le Ciste Sóisialta na hEorpa Plus ar an mbealach is fearr.

Leasú    7

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 8 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(8 a)   Leagtar síos le hAirteagal 8 CFAE prionsabal an phríomhshruthaithe inscne i ngníomhaíochtaí uile an Aontais. Chun an príomhshruthú inscne a chur chun feidhme i gceart tá gá le hacmhainní leordhóthanacha a leithdháileadh agus le trédhearcacht sna línte buiséid atá tiomnaithe don chomhionannas inscne a chur chun cinn agus don chomhrac i gcoinne idirdhealú bunaithe ar inscne.

Leasú    8

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 22 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(22 a)   Tá sé tábhachtach go n-áiritheofaí bainistíocht fhónta airgeadais an chláir agus a cur chun feidhme ar an mbealach is éifeachtaí agus is sothuigthe don úsáideoir, agus deimhneacht dhlíthiúil agus inrochtaineacht an chláir do gach rannpháirtí á n-áirithiú ag an am céanna.

Leasú    9

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 22 b (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(22 b)   Maidir le feabhas a chur ar chur chun feidhme agus ar cháilíocht an chaiteachais, ba cheart gurbh ionann sin agus treoirphrionsabail i gcomhair cuspóirí an chláir a bhaint amach agus úsáid optamach na n-acmhainní airgeadais á háirithiú ag an am céanna.

Leasú    10

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 26 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(26 a)   Maidir leis an togra le haghaidh rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le buiséad an Aontais a chosaint i gcás easnaimh ghinearálaithe i ndáil leis an smacht reachta sna Ballstáit, is é is aidhm leis ná cur ar chumas an Aontais cosaint níos fearr a thabhairt dá bhuiséad nuair a chuireann laigí sa smacht reachta isteach ar bhainistíocht fhónta airgeadais nó ar leasa airgeadais an Aontais nó nuair a bhíonn bagairt ann go dtarlódh amhlaidh. Ba cheart go gcuirfeadh sé leis an gClár um Chearta agus Luachanna ag a bhfuil ról difriúil, mar atá beartais a chistiú i gcomhréir le cearta bunúsacha agus luachanna Eorpacha, a bhfuil saol na ndaoine agus rannpháirtíocht ina chroílár.

Leasú    11

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 28

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(28)  Tá tábhacht ag baint le dul i ngleic leis an athrú aeráide i gcomhréir leis na gealltanais atá tugtha ag an Aontas Comhaontú Pháras agus Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a chur chun feidhme, agus léiriú air sin is ea é go rannchuideoidh an Clár seo le príomhshruthú i mbeartais an Aontais na ngníomhaíochtaí a dhéantar ar son na haeráide agus le baint amach na sprice arb é atá inti 25 % de caiteachas bhuiséad an Aontais a bheith ag tacú le cuspóirí aeráide. Sainaithneofar gníomhaíochtaí ábhartha le linn ullmhú agus chur chun feidhme an Chláir, agus déanfar athmheasúnú ar na gníomhaíochtaí sin mar chuid den mheastóireacht mheántéarma ar an gclár.

(28)  Mar léiriú ar a thábhachtaí atá dul i ngleic leis an athrú aeráide i gcomhréir le gealltanais an Aontais i dtaca le Comhaontú Pháras agus le Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a chur chun feidhme, rannchuideoidh an Clár sin le príomhshruthú gníomhaíochtaí aeráide agus le sprioc fhoriomlán de 25 % de chaiteachas bhuiséad an Aontais a bhaint amach mar thacaíocht do chuspóirí aeráide thar thréimhse CAI 2021-2027, agus sprioc bhliantúil de 30 % a luaithe agus is féidir agus faoi 2027 ar a dhéanaí. Sainaithneofar gníomhaíochtaí ábhartha le linn ullmhú agus chur chun feidhme an Chláir, agus déanfar athmheasúnú ar na gníomhaíochtaí sin mar chuid den mheastóireacht mheántéarma ar an gclár.

Réasúnú

Ina rún an 14 Márta 2018 maidir leis an gcéad CAI eile: Ag ullmhú sheasamh na Parlaiminte maidir le CAI tar éis 2020 (2017/2052(INI)), d’iarr Parlaimint na hEorpa go mbeadh an sprioc ann go ndéanfaí 30 % de chaiteachais bhuiséid an Aontais chun tacú le cuspóirí aeráide a bhaint amach a luaithe is féidir agus faoi 2027 ar a dhéanaí.

Leasú    12

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 2 – mír 1

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

1.  Is é cuspóir ginearálta an Chláir cearta agus luachanna a chosaint mar a chuimsítear i gConarthaí AE, lena n-áirítear trí thacú le heagraíochtaí sochaí sibhialta, chun sochaithe oscailte, daonlathacha agus uilechuimsitheacha a chothú.

1.  Is é cuspóir ginearálta an Chláir cearta agus luachanna a chosaint mar a chumhdaítear i gConarthaí AE, lena n-áirítear trí thacaíocht a thabhairt d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta agus le húdaráis áitiúla agus réigiúnacha chomh maith lena gcomhlachais ionadaíochta chun sochaithe oscailte, daonlathacha agus cuimsitheacha a chothú.

Leasú    13

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 2 – mír 2 – pointe b

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(b)  rannpháirtíocht na saoránach i saol daonlathach an Aontais a chur chun cinn (an snáithe Ról agus Rannpháirtíocht na Saoránach),

(b)  Eoraip ar son na saoránach a chur chun cinn trína ngníomhaíocht agus trína rannpháirtíocht a fheabhsú i saol daonlathach an Aontais (an snáithe ‘Gníomhaíocht agus Rannpháirtíocht na Saoránach’),

Leasú    14

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 2 – mír 2 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

2a.  Beidh idirphlé rialta ann idir an Coimisiún agus tairbhithe an Chláir, go háirithe leis an tsochaí shibhialta chomh maith le húdaráis áitiúla agus réigiúnacha agus gcomhlachais ionadaíocha maidir le sainmhíniú na dtosaíochtaí ilbhliantúla agus bliantúla le linn na clárthréimhse. Beidh Idirphlé Sibhialta ina phríomhardán chun na críche sin, a leagfar amach bunaithe ar chuspóirí éagsúla an Chláir.

Leasú    15

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 5 – mír 1 – pointe a

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(a)  gach cineál foréigin in aghaidh leanaí, daoine óga agus ban a chomhrac, chomh maith le foréigean in aghaidh grúpaí eile atá i mbaol;

(a)  gach cineál ciaptha agus foréigin i gcoinne leanaí, daoine óga agus ban a chosc agus a chomhrac, chomh maith le foréigean i gcoinne grúpaí eile atá i mbaol, a tharlaíonn ar líne agus/nó san fhíorshaol, lena n-áirítear in ionaid oibre agus i spásanna poiblí.

Leasú    16

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 6 – mír 1

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

1.  Is é EUR [641 705 000] i bpraghsanna reatha a bheidh san imchlúdach airgeadais do chur chun feidhme an Chláir don tréimhse 2021 – 2027.

1.  Is é EUR 1 627 000 000 i bpraghsanna 2018 (EUR 1 834 000 000 i bpraghsanna reatha) a bheidh san imchlúdach airgeadais do chur chun feidhme an Chláir don tréimhse 2021-2027.

Réasúnú

I gcomhréir leis an gcinneadh ó Chomhdháil na nUachtarán an 13 Meán Fómhair 2018, léiríonn an leasú comhréitigh miondealú is déanaí CAI de réir an chláir mar a mholtar lena ghlacadh ag Rapóirtéirí CAI i bhfianaise na vótála ar an dréacht-tuarascáil eatramhach ar an togra le haghaidh Rialachán ón gComhairle maidir le Creat Airgeadais Ilbhliantúil 2021-2027 – seasamh na Parlaiminte d’fhonn teacht ar chomhaontú.

Leasú    17

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 11 – mír 1

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

1.   Féadfaidh gníomhaíocht a fuair ranníocaíocht faoin gClár ranníocaíocht a fháil freisin ó aon chlár eile de chuid an Aontais, lena n-áirítear Cistí faoi bhainistíocht chomhroinnte, ar choinníoll nach gcumhdaíonn na ranníocaíochtaí na costais chéanna. [Ní rachaidh an cistiú carnach thar chostais incháilithe iomlána na gníomhaíochta agus féadfar an tacaíocht ó chláir éagsúla de chuid an Aontais a ríomh ar bhonn pro-rata].

1.   Féadfaidh gníomhaíocht a fuair ranníocaíocht faoin gClár ranníocaíocht a fháil freisin ó aon chlár eile de chuid an Aontais, lena n-áirítear Cistí faoi bhainistíocht chomhroinnte, ar choinníoll nach gcumhdaítear na costais chéanna leis na ranníocaíochtaí, agus seachnaítear foinsiú dúbailte Cistí trí fhoinsí an mhaoinithe a léiriú go soiléir do gach catagóir chaiteachais, i gcomhréir le prionsabal an bhainistithe fhónta airgeadais. [Ní rachaidh an cistiú carnach thar chostais incháilithe iomlána na gníomhaíochta agus féadfar an tacaíocht ó chláir éagsúla de chuid an Aontais a ríomh ar bhonn pro-rata].

Leasú    18

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 13 – mír 2

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

2.  Glacfaidh an Coimisiún an clár oibre trí bhíthin gníomh cur chun feidhme. Déanfar an gníomh cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta comhairleach dá dtagraítear in Airteagal 19.

2.  Glacfaidh an Coimisiún an clár oibre trí bhíthin gníomh tarmligthe. Tabharfar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 16.

Leasú    19

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 14 – mír 1

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

1.  Leagtar amach in Iarscríbhinn II na táscairí a úsáidfear le tuairisciú a dhéanamh ar dhul chun cinn an Chláir maidir le baint amach na gcuspóirí sonracha a leagtar amach in Iarscríbhinn 2.

1.  Maidir le táscairí a úsáidfear chun tuairisciú a dhéanamh ar dhul chun cinn an chláir i dtreo ghnóthú na gcuspóirí sonracha a leagtar amach in Airteagal 2, déanfar iad, i gcás inarb infheidhme, a bhailiú agus beidh siad imdhealaithe de réir inscne. an liosta táscairí leagtha amach in Iarscríbhinn II.

Leasú    20

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 15 – mír 1

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

1.  Déanfar meastóireachtaí go tráthúil sa dóigh agus go bhféadfar leas a bhaint astu sa phróiseas cinnteoireachta.

1.  Déanfar na meastóireachtaí a phríomhshruthú de réir inscne, beidh caibidil shonrach le haghaidh gach snáithe iontu agus cuirfear i gcrích iad go tráthúil sa dóigh go bhféadfar leas a bhaint astu sa phróiseas cinnteoireachta.

Leasú    21

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 16 – mír 2

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

2.  Déanfar an chumhacht chun gníomhartha tarmligthe a ghlacadh dá dtagraítear in Airteagal 14 a thabhairt don Choimisiún go dtí an 31 Nollaig 2027.

2.  Tabharfar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh dá dtagraítear in Airteagal 13 agus 14 go dtí an 31 Nollaig 2027.

Leasú    22

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 18 – mír 1

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

1.   Tabharfaidh faighteoirí cistithe ón Aontas aitheantas d’fhoinse an chistithe ón Aontas agus áiritheoidh siad infheictheacht an chistithe (go háirithe nuair a bhíonn na gníomhaíochtaí agus a dtorthaí á bpoibliú) trí fhaisnéis spriocdhírithe atá comhleanúnach, éifeachtach agus comhréireach a sholáthar do shainghrúpaí éagsúla, lena n-áirítear na meáin agus an pobal.

1.   Tabharfaidh faighteoirí cistithe ón Aontas aitheantas d’fhoinse an chistiúcháin ón Aontas agus áiritheoidh siad infheictheacht an chistithe sin (go háirithe nuair a bheidh na gníomhaíochtaí agus a dtorthaí á bhfógairt) le faisnéis spriocdhírithe atá comhleanúnach, éifeachtach agus comhréireach a sholáthar do shainghrúpaí éagsúla, lena n-áirítear na meáin agus an pobal, agus, ar an gcaoi sin, breisluach AE a léiriú agus cuidiú le hiarrachtaí bailithe sonraí an Choimisiúin chun trédhearcacht bhuiséadach a fheabhsú.

Leasú    23

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn I – mír 1 – an chuid réamhráiteach

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Saothrófar cuspóirí sonracha an Chláir dá dtagraítear in Airteagal 2(2) go háirithe trí thacaíocht do na gníomhaíochtaí a leanas:

Saothrófar cuspóirí sonracha an Chláir dá dtagraítear in Airteagal 2(2) go háirithe trí thacú leis na gníomhaíochtaí a leanas, ar an leibhéal Eorpach, náisiúnta agus fonáisiúnta:

Leasú    24

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn I – mír 1 – pointe c

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(c)  gníomhaíochtaí anailíseacha agus faireacháin1 chun tuiscint ar chúrsaí sna Ballstáit agus ar leibhéal an Aontais a fheabhsú i dtaobh na réimsí atá clúdaithe faoin gClár agus chun cur chun feidhme dhlí agus bheartais an Aontais a fheabhsú;

(c)  gníomhaíochtaí anailíseacha agus faireacháin1 chun tuiscint ar an staid sna Ballstáit agus ar leibhéal an Aontais a fheabhsú i dtaobh na réimsí atá clúdaithe faoin gClár agus chun cur chun feidhme dhlí agus bheartais an Aontais a fheabhsú;

_______________

_______________

1 Áirítear, mar shampla, leis na gníomhaíochtaí sin bailiú sonraí agus staitisticí; modheolaíochtaí comhchoiteanna agus, de réir mar is cuí, táscairí nó tagarmharcanna a fhorbairt; staidéir, taighde, anailísí agus suirbhéanna; meastóireachtaí; measúnú tionchair; ullmhú agus foilsiú treoirleabhar, tuarascálacha agus ábhair oideachais.

1 Áirítear ar na gníomhaíochtaí sin, mar shampla, bailiú sonraí agus staidrimh, imdhealaithe de réir inscne agus aoise; modheolaíochtaí comhchoiteanna agus, de réir mar is cuí, táscairí nó tagarmharcanna a fhorbairt; staidéir, taighde, anailísí agus suirbhéanna; meastóireachtaí; measúnú tionchair; ullmhú agus foilsiú treoirleabhar, tuarascálacha agus ábhair oideachais.

Leasú    25

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn I – mír 1 – pointe g

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(g)  saoránaigh Eorpacha de náisiúntachtaí éagsúla a thabhairt le chéile trí dheis a thabhairt dóibh páirt a ghlacadh i ngníomhaíochtaí nasctha bailte;

(g)  Eorpaigh ar de bhunadh náisiúin agus cultúir éagsúla iad a thabhairt le chéile trí dheis a thabhairt dóibh páirt a ghlacadh i ngníomhaíochtaí nasctha bailte, lena n-áirítear tionscadail bheaga dhéthaobhacha um nascadh agus líonra bailte;

Leasú    26

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn I – mír 1 – pointe h

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(h)  rannpháirtíocht ghníomhach in Aontas níos daonlathaí chomh maith le feasacht maidir le cearta agus luachanna a spreagadh agus a éascú trí thacú le heagraíochtaí na sochaí sibhialta;

(h)  rannpháirtíocht ghníomhach a spreagadh agus a éascú maidir le hAontas níos daonlathaí a thógáil trí thacú le heagraíochtaí na sochaí sibhialta agus le húdaráis áitiúla agus réigiúnacha chomh maith lena gcomhlachais ionadaíochta agus feasacht i leith cearta agus luachanna a spreagadh agus a éascú;

Leasú    27

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn 1 – mír 1 – pointe j

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(j)  cumas líonraí Eorpacha a fhorbairt chun dlí, spriocanna beartais agus straitéisí an Aontais a chur chun cinn agus a fhorbairt a thuilleadh agus tacaíocht a thabhairt d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta atá gníomhach sna réimsí a thagann faoi scáth an Chláir.

(j)  acmhainn líonraí Eorpacha a fhorbairt trí dheontais oibriúcháin ilbhliantúla chun dlí an Aontais a chur chun cinn agus a fhorbairt tuilleadh, díospóireachtaí ríthábhachtacha ón mbun aníos ar spriocanna beartais agus ar straitéisí a fheabhsú agus tacaíocht a thabhairt d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta chomh maith le húdaráis réigiúnacha agus áitiúla agus a gcomhlachais ionadaíocha atá gníomhach sna réimsí a thagann faoi scáth an Chláir.

Leasú    28

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn I – mír1 – pointe k a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(ka)  Pointí Teagmhála Náisiúnta a neartú agus sineirgí níos fearr a chruthú idir na forbairtí beartais i réimse na saoránachta, i gcuspóirí an Chláir agus in obair na bPointí Teagmhála Náisiúnta agus na dtairbhithe.

Leasú    29

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn I – mír 1 – pointe k b (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(kb)  An t-árdán ar líne a neartú ar a dtaispeánfar tionscadail arna bhforbairt ag tairbhithe, chomh maith le treoir a chur ar fáil do thairbhithe féideartha, torthaí na dtionscadal a scaipeadh agus infheictheacht agus obair leantach a fheabhsú.

Leasú    30

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn I – mír 1 – pointe k c (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(kc)  Tacú tuilleadh le malartuithe criticiúla cuimsitheacha, lena dtabharfar aghaidh ar dhúshláin a dhéanann difear do shaol laethúil na nEorpach amhail: fostaíocht, imircigh a lánpháirtiú, tithíocht, soghluaiseacht nó oideachas.

Leasú    31

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn II – pointe 1 – an chuid réamhráiteach

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Déanfar faireachán ar an gClár ar bhonn sraith táscairí a bhfuil beartaithe leo tomhas a dhéanamh ar a mhéid atá cuspóirí ginearálta agus sonracha an Chláir bainte amach agus d'fhonn na hualaí agus na costais riaracháin a íoslaghdú. Chuige sin, baileofar na sonraí i gcomhréir leis an tacar príomhtháscairí a leanas:

Déanfar faireachán ar an gClár ar bhonn sraith táscairí atá ceaptha tomhas a dhéanamh ar a mhéid atá cuspóirí ginearálta agus sonracha an Chláir bainte amach agus d'fhonn na hualaí agus na costais riaracháin a íoslaghdú. Chuige sin, baileofar sonraí maidir leis an tsraith seo a leanas de príomhtháscairí ar cheart iad a bheith, i gcás inarb iomchuí, miondealaithe de réir inscne, aoise agus míchumais:

Réasúnú

Bheadh rianú ar na catagóirí thuasluaite i measc rannpháirtithe an chláir mar thacaíocht do phríomhshruthú an chomhionannais inscne agus don neamh-idirdhealú i dtéarmaí nithiúla.

Leasú    32

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn II – mír 1 – tábla

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Líon na ndaoine ar a ndearnadh tionchar trí:

Líon na ndaoine, imdhealaithe de réir inscne agus aoise, a thairbhigh de na gníomhaíochtaí seo a leanas:

(i) gníomhaíochtaí oiliúna;

(i) gníomhaíochtaí oiliúna;

(ii) gníomhaíochtaí maidir le foghlaim fhrithpháirteach agus le malartú dea-chleachtas;

(ii) gníomhaíochtaí maidir le foghlaim fhrithpháirteach agus le malartú dea-chleachtas;

(iii) gníomhaíochtaí maidir le hardú feasachta, le faisnéis agus le scaipeadh na faisnéise.

(iii) gníomhaíochtaí maidir le hardú feasachta, le faisnéis agus le scaipeadh na faisnéise.

Leasú    33

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn II – mír 1 – ró 1 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

Ina theannta sin, foilseoidh an Coimisiún na táscairí aschuir seo a leanas gach bliain:

Leasú    34

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn II – mír 1 – ró 1 b (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

Líon na n-iarratas agus líon na ngníomhaíochtaí arna gcistiú in aghaidh an liosta in Airteagal 9(1) agus in aghaidh an tsnáithe

Leasú    35

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn II – mír 1 – ró 1 c (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

Leibhéal cistiúcháin arna iarraidh ag iarratasóirí agus arna dheonú in aghaidh an liosta in Airteagal 9(1) agus in aghaidh an tsnáithe

NÓS IMEACHTA - COISTE AR IARRADH TUAIRIM AIR

Teideal

Lena mbunaítear an Clár um Chearta agus Luachanna

Tagairtí

COM(2018)0383 – C8-0234/2018 – 2018/0207(COD)

An Coiste freagrach

       Dáta a fógraíodh sa suí iomlánach

LIBE

14.6.2018

 

 

 

Tuairim ó

       Dáta a fógraíodh sa suí iomlánach

BUDG

14.6.2018

Rapóirtéir

       Dáta an cheapacháin

Jordi Solé

28.6.2018

Pléite sa choiste

26.9.2018

 

 

 

Dáta an ghlactha

5.11.2018

 

 

 

Toradh na vótála críochnaithí

+:

–:

0:

24

4

0

Feisirí a bhí i láthair ag an vótáil chríochnaitheach

Jean Arthuis, Reimer Böge, Lefteris Christoforou, Gérard Deprez, André Elissen, José Manuel Fernandes, Eider Gardiazabal Rubial, Ingeborg Gräßle, Monika Hohlmeier, John Howarth, Bernd Kölmel, Zbigniew Kuźmiuk, Vladimír Maňka, Siegfried Mureşan, Jan Olbrycht, Paul Rübig, Eleftherios Synadinos, Indrek Tarand, Isabelle Thomas, Inese Vaidere, Daniele Viotti, Tiemo Wölken, Marco Zanni

Comhaltaí ionaid a bhí i láthair ag an vótáil chríochnaitheach

Karine Gloanec Maurin, Alain Lamassoure, Janusz Lewandowski, Andrey Novakov

Comhaltaí ionaid faoi Riail 200(2) a bhí i láthair don vótáil chríochnaitheach

Michael Detjen

TORADH NA VÓTÁLA CRÍOCHNAITHÍ SA CHOISTE AR IARRADH TUAIRIM AIR

24

+

ALDE

Jean Arthuis, Gérard Deprez

ECR

Zbigniew Kuźmiuk

PPE

Reimer Böge, Lefteris Christoforou, José Manuel Fernandes, Ingeborg Gräßle, Monika Hohlmeier, Alain Lamassoure, Janusz Lewandowski, Siegfried Mureşan, Andrey Novakov, Jan Olbrycht, Paul Rübig, Inese Vaidere

S&D

Michael Detjen, Eider Gardiazabal Rubial, Karine Gloanec Maurin, John Howarth, Vladimír Maňka, Isabelle Thomas, Daniele Viotti, Tiemo Wölken

VERTS/ALE

Indrek Tarand

4

-

ECR

Bernd Kölmel

ENF

André Elissen, Marco Zanni

NI

Eleftherios Synadinos

0

0

 

 

Eochair na siombailí:

+  :  i bhfabhar

-  :  i gcoinne

0  :  staonadh


TUAIRIM ón gCoiste um Fhostaíocht agus um Ghnóthaí Sóisialta (21.11.2018)

chuig an gCoiste um Shaoirsí Sibhialta, um Cheartas agus um Ghnóthaí Baile

ar an togra le haghaidh rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear an Clár um Chearta agus Luachanna

(COM(2018)0383 – C8-0234/2018 – 2018/0207(COD))

Rapóirtéir don tuairim: Jean Lambert

RÉASÚNÚ GEARR

Cúlra

Luaitear in Airteagal 2 den Chonradh ar an Aontas Eorpach go bhfuil an tAontas fothaithe ar luachanna an mheasa ar dhínit an duine, ar an tsaoirse, ar an daonlathas, ar an gcomhionannas, ar an smacht reachta agus an mheasa ar chearta an duine, lena n-áirítear na cearta atá ag daoine ar de ghrúpaí mionlaigh iad. Ós rud é go bhfuil sochaithe na hEorpa ag dul i ngleic le hantoisceachas agus scoilteanna le déanaí, a thugann dúshlán roimh an smaoineamh go mbeadh sochaithe oscailte agus cuimsitheach, tá meastóireacht déanta ag an gCoimisiún go bhfuil sé níos tábhachtaí anois ná riamh na luachanna sin a neartú agus iad a chur chun cinn. Thairis sin, tá idirdhealú fós á dhéanamh ar dhaoine ar bhonn gnéas, cine nó bunadh eitneach, reiligiún nó creideamh, míchumas, aois agus claonadh gnéis, agus gach lá, déantar foréigean ar mhná, leanaí agus daoine eile. Lena chois sin, níl dóthain eolais acu ar luachanna an Aontais Eorpaigh agus ar a gcearta mar shaoránaigh, agus tá roinnt acu ag ceistiú na luachanna agus na cearta sin.

Is é tátal an Choimisiúin nach leor na hacmhainní teoranta agus an cur chuige ilroinnte atá dírithe ar an réimse sin go nuige seo chun aghaidh a thabhairt i gceart ar na dúshláin sin ar fad, mar sin, tá na hacmhainní curtha le chéile aige i gclár nua Cearta agus Luachanna, atá le cistiú ó Chiste nua um Cheartas, Cearta agus Luachanna, a bhfuil leithdháileadh iomlán EUR 641 705 000 aige. Foilsíodh an togra le haghaidh rialachán lena mbunaítear an clár um Chearta agus Luachanna an 30 Bealtaine 2018.

Tugann an clár nua atá beartaithe dhá chlár cistiúcháin atá ann cheana le chéile, an clár um Chearta, Comhionannas agus Saoránacht agus an clár um an Eoraip ar son na Saoránach. Is é an cuspóir ginearálta atá ag an gclár nua ná na cearta agus na luachanna atá cumhdaithe i gConarthaí AE agus i gCairt AE um Chearta Bunúsacha AE a chosaint agus iad a chur chun cinn. Bainfear an cuspóir ginearálta amach trí mheán trí chuspóir shonracha:

•  comhionannas agus cearta a chur chun cinn (an snáithe Comhionannas agus Cearta): díriú ar neamhionannais agus idirdhealú a chosc agus iad a chomhrac, ag tacú le beartais chuimsitheacha chun comhionannais inscne agus frith-idirdhealú a chur chun cinn agus é a phríomhshruthú, mar aon le beartais chun ciníochas agus gach cineál éadulaingthe a chomhrac, chun cearta an linbh, cearta daoine atá faoi mhíchumas, cearta um shaoránacht AE agus an ceart go ndéanfaí cosaint ar shonraí pearsanta a chosaint agus a chur chun cinn;

•  rannpháirtíocht na saoránach agus rannpháirtíocht i saol an Aontais a chur chun cinn (an snáithe Ról agus Rannpháirtíocht na Saoránach): díriú ar thuiscint na saoránach i dtaca leis an Aontas a mhéadú maidir le stair an Aontais, a oidhreacht chultúrtha agus an éagsúlacht atá ann, agus malartú agus comhar idir saoránaigh ó thíortha éagsúla a chur chun cinn;

•  an comhrac i gcoinne gach cineál foréigin (snáithe Daphne): díriú ar gach cineál foréigin i gcoinne leanaí, daoine óga, mná agus dreamanna eile atá i mbaol a sheachaint agus é a chomhrac, agus tacaíocht a thabhairt d’íospartaigh den chineál sin foréigin agus iad a chosaint.

Modheolaíocht

Laistigh de Pharlaimint na hEorpa, is é LIBE an príomhchoiste ceannais. Faoi riail 53, is coiste é EMPL a thugann tuairim.

Príomhphointí don rapóirtéir dar léi

•  An Clár a athainmniú go ‘Clár um Cheartas, Comhionannas agus Luachanna’ chun uaillmhian AE chun comhionannas do chách a bhaint amach a chur in iúl.

•  Foclaíocht bhunchuspóir an Chláir a nuashonrú chun béim a leagan ar an gcomhionannas agus ar chearta mar spriocanna atá in Aithris 3 den téacs cheana: ‘Is é an cuspóir deiridh ná sochaí atá bunaithe ar chearta agus atá cothrom, cuimsitheach agus daonlathach a chothú agus a choinneáil ar bun.’

•  Scóip phearsanta an chláir nua a leathnú i gcomhréir le CSE+, eadhon chun an pobal a chumhdach.

•  A chinntiú go dtabharfar aird chuí sa chéad chlárthréimhse eile ar chiníochas agus fuathchaint ar líne a chomhrac.

•  Ba cheart aird faoi leith a thabhairt, i bhfianaise theacht i bhfeidhm RGCS nua, ar chosaint a bhaineann le próiseáil sonraí i gcomhthéacs na fostaíochta, mar gheall ar a íogaire atá na sonraí sin.

•  Liosta na ngníomhaíochtaí incháilithe a chur isteach san acht bunúsach - ní féidir cuid chomh tábhachtach den reachtaíocht a chur i bhfolach san iarscríbhinn! Dá bharr sin, togra §9(a) nua agus an liosta iomlán d’Iarscríbhinn I a chur isteach san alt nua sin.

•  Ba cheart cistiúchán d’Equinet a rathú faoin gclár mar is líonra de chomhlachtaí reachtacha é a oibríonn le chéile lena gcuirtear chun feidhme dlí AE atá cumhdaithe faoin gClár agus lena ndéantar faireachán air.

•  Molann an rapóirtéir go ndéanfaí liosta na ngníomhaíochtaí a nuashonrú. Seo a leanas, dar léi, pointí fíorthábhachtacha:

-  níor cheart do na gníomhaíochtaí díriú ar fheabhas a chur ar eolas amháin, ach ba cheart dóibh díriú freisin ar úsáid an acquis atá ábhartha don Chlár;

-  gnéithe cruthaitheacha na ngníomhaíochtaí a neartú, mar is é a taithí é, go mbíonn an claonadh ann go mbíonn gníomhaíochtaí maithe cruthaitheacha éifeachtach agus éifeachtúil chun cuspóirí an chláir mar a leagtar síos in §2 a bhaint amach;

-  gníomhaíochtaí a dtugtar tacaíocht dóibh faoi láthair ach nach liostaítear sa togra nua maidir le tacaíocht a thabhairt do na gníomhaithe is tábhachtaí agus d’ábhair oideachais a aischur.

•  Ar deireadh, molann an rapóirtéir idirdhealú soiléir a dhéanamh in Iarscríbhinn II idir táscairí na dtorthaí agus táscairí aschuir agus tá moltaí á ndéanamh aici go ndéanfar táscairí aschuir a chur san áireamh sa tuairisciú.

LEASUITHE

Iarrann an Coiste um Fhostaíocht agus um Ghnóthaí Sóisialta ar an gCoiste um Shaoirsí Sibhialta, um Cheartas agus um Ghnóthaí Baile, mar an coiste atá freagrach, na leasuithe seo a leanas a chur san áireamh:

Leasú    1

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 1 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(1a)  Á threorú ina theannta sin ag gníomhartha a shoiléiríonn na luachanna sin tuilleadh, go háirithe Treoir 2000/43/CE ón gComhairle an 29 Meitheamh 2000 lena gcuirtear prionsabal na córa comhionanna idir daoine gan beann ar a mbunadh ciníoch nó eitneach chun feidhme agus Treoir 2000/78/CE ón gComhairle an 27 Samhain 2000 lena mbunaítear creat ginearálta i gcomhair na córa comhionanna i bhfostaíocht agus i ngairmeacha, agus ag leanúint oibleagáidí pháirtí AE chuig Coinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar chearta daoine atá faoi mhíchumas, agus i gcomhréir leis an Dearbhú Idirinstitiúideach ar an gColún Eorpach na gCeart Sóisialta (2017/C 428/09) chomh maith leis an Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 19 Aibreán 2008 maidir leis an gá atá ann le hIonstraim Luachanna Eorpacha a bhunú chun tacú le heagraíochtaí na sochaí shibhialta chun luachanna bunúsacha a chur chun cinn laistigh den Aontas Eorpach ar an leibhéal áitiúil agus ar an leibhéal náisiúnta (2018/2619(RSP), ba cheart don Aontas leanúint de bheith ina chrann taca do na cearta agus na luachanna a shonraítear in Airteagal 2 agus Airteagal 3 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh agus iad a chur chun cinn.

Leasú    2

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 2

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(2)  Ní mór leanúint de na cearta agus na luachanna sin a chur chun cinn agus a neartú agus a chomhroinnt i measc na saoránach agus ní mór go mbeadh na pobail laistigh de thionscadal AE. Dá bhrí sin, cruthófar Ciste nua um Cheartas, Chearta agus Luachanna a chuimseoidh na cláir um Chearta agus Luachanna agus um Cheartas i mbuiséad an Aontais Eorpaigh. Tráth a chaithfidh sochaithe Eorpacha aghaidh a thabhairt ar antoisceachas, radacachas agus easaontais, is tábhachtaí murab ionann agus riamh ceartas, cearta agus luachanna an Aontais a chur chun cinn, a neartú, agus a chosaint, mar atá: cearta an duine, meas ar dhínit an duine, an tsaoirse, an daonlathas, an comhionannas, an smacht reachta. Beidh impleachtaí móra díreacha aige sin ar an saol polaitiúil, sóisialta, cultúrtha agus eacnamaíoch san Aontas. Mar chuid den Chiste nua, leanfaidh an Clár um Cheartas de bheith ag tacú le forbairt bhreise limistéar Aontais de cheartas agus de chomhar trasteorann. Tabharfaidh an Clár um Chearta agus Luachanna le chéile Clár 2014-2020 Cearta, Comhionannas agus Saoránacht arna bhunú le Rialachán (AE) Uimh 1381/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle8 agus an clár Eoraip ar son na Saoránach arna bhunú ag Rialachán (AE) Uimh 390/20149 ón gComhairle (dá ngairfear ‘na cláir réamhtheachtacha’ anseo feasta).

(2)  Ní féidir talamh slán a dhéanamh de na cearta agus na luachanna sin agus ní mór leanúint de na cearta agus de na luachanna a chosaint, a chur chun cinn agus a neartú agus a chomhroinnt i measc na saoránach agus ní mór go mbeadh na pobail i gcroílár thionscadal AE. Dá bhrí sin, cruthófar Ciste nua um Cheartas, Chearta agus Luachanna a chuimseoidh na cláir um Chearta agus Luachanna agus um Cheartas i mbuiséad an Aontais Eorpaigh. Tráth ina bhfuil antoisceachas, radacachas, agus scoilteanna agus na dúshláin maidir le héadulaingt agus idirdhealú, a mhaireann go fóill ag brú ar shochaithe Eorpacha, tá sé níos tábhachtaí ná riamh go ndéanfaí an chóir, cearta, luachanna AE, agus an smacht reachta, nach féidir a dheighilt ón daonlathas é féin, agus ar choinníoll é d’éifeachtacht an daonlathais a chur chun cinn, a neartú agus a chosaint. Má dhéantar cearta an duine, meas ar dhínit an duine, cearta sóisialta, cearta mionlaigh, saoirse, daonlathas, comhionannas agus an smacht reachta a chur chun cinn agus tacaíocht a thabhairt dóibh, beidh iarmhairtí ollmhóra agus díreacha acu ar shaol polaitiúil, sóisialta, cultúrtha agus eacnamaíoch in AE. Mar chuid den Chiste nua, leanfaidh an Clár um Cheartas de bheith ag tacú le limistéar Aontais de cheartas agus de chomhar trasteorann a fhorbairt tuilleadh. Tabharfaidh an Clár um Chearta agus Luachanna le chéile Clár 2014-2020 Cearta, Comhionannas agus Saoránacht arna bhunú le Rialachán (AE) Uimh 1381/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle8 agus an clár Eoraip ar son na Saoránach arna bhunú ag Rialachán (AE) Uimh 390/20149 ón gComhairle (dá ngairfear ‘na cláir réamhtheachtacha’ anseo feasta).

_________________________________

__________________________________

8 Rialachán (AE) Uimh. 1381/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Nollaig 2013 lena mbunaítear Clár um Chearta, um Chomhionannas agus um Shaoránacht don tréimhse 2014-2020 (IO L 354, 28.12.2013, lch. 62).

8 Rialachán (AE) Uimh. 1381/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Nollaig 2013 lena mbunaítear Clár um Chearta, um Chomhionannas agus um Shaoránacht don tréimhse 2014-2020 (IO L 354, 28.12.2013, lch. 62).

9 Rialachán (AE) Uimh. 390/2014 ón gComhairle an 14 Aibreán 2014 lena mbunaítear an clár ‘Eoraip do Shaoránaigh’ don tréimhse 2014-2020 (IO L 115, 17.4.2014, lch.3).

9 Rialachán (AE) Uimh. 390/2014 ón gComhairle an 14 Aibreán 2014 lena mbunaítear an clár ‘Eoraip do Shaoránaigh’ don tréimhse 2014-2020 (IO L 115, 17.4.2014, lch.3).

Leasú    3

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 3

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(3)  Déanfar an Ciste um Cheartas, Cearta agus Luachanna agus an dá chlár cistiúcháin atá mar bhonn faoi a dhíriú go príomha ar dhaoine agus ar eintitis a rannchuidíonn le beocht agus beatha a chur sna luachanna, sna cearta agus san éagsúlacht shaibhir is coiteann dúinn. Is é an cuspóir bunaidh sochaí atá bunaithe ar chearta agus atá cothrom, uilechuimsitheach agus daonlathach a chothú agus a choinneáil ar bun. Áirítear leis sin sochaí shibhialta bhríomhar, a spreagann rannpháirtíocht dhaonlathach, shibhialta agus shóisialta na ndaoine agus éagsúlacht shaibhir shochaí na hEorpa a chothú, bunaithe freisin ar an stair agus ar an gcuimhne is coiteann dúinn. In Airteagal 11 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh sonraítear freisin go dtabharfaidh na hinstitiúidí, ar dhóigheanna iomchuí, an deis do shaoránaigh agus dá gcomhlachais ionadaíochta, a dtuairimí a chur in iúl agus a mhalartú go poiblí i ngach réimse de ghníomhaíocht an Aontais.

(3)  Déanfar an Ciste um Cheartas, Cearta agus Luachanna agus an dá chlár cistiúcháin atá mar bhonn faoi a dhíriú ar dhaoine agus ar eintitis a rannchuidíonn le tacaíocht a thabhairt do na luachanna, na cearta agus an éagsúlacht shaibhir is coiteann dúinn agus iad a scaipeadh agus a chosaint, agus iad a choinneáil beo agus bríomhar. Is é an bunchuspóir sochaí atá bunaithe ar chearta agus atá cothrom, uilechuimsitheach agus daonlathach, lena n-áirítear sochaí shibhialta bhríomhar, a chosaint, a chothú agus a choinneáil ar bun. Leis na gníomhaíochtaí atá maoinithe, ba cheart go ndíreofaí ar rannpháirtíocht dhaonlathach, shibhialta agus shóisialta na ndaoine a spreagadh agus éagsúlacht shaibhir shochaí na hEorpa laistigh de na Ballstáit agus ina measc araon a chothú, bunaithe ar na luachanna, ar an stair agus ar an gcuimhne is coiteann dúinn. In Airteagal 11 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh sonraítear freisin go dtabharfaidh na hinstitiúidí, ar dhóigheanna iomchuí, an deis do shaoránaigh agus dá gcomhlachais ionadaíochta, a dtuairimí a chur in iúl agus a mhalartú go poiblí i ngach réimse de ghníomhaíocht an Aontais.

Leasú    4

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 4

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(4)  Leis an gClár um Chearta agus Luachanna (an ‘Clár’) ba cheart go mbeifí in ann sineirgí a fhorbairt chun dul i ngleic leis na dúshláin a bhaineann go coitianta le cur chun cinn agus cosaint luachanna agus mais chriticiúil a shroicheadh chun torthaí nithiúla a bhaint amach sa réimse, agus leas á bhaint as taithí dhearfach na gClár réamhtheachtaí. Ba cheart é sin a bhaint amach trí fhorbairt a dhéanamh ar thaithí dhearfach na gclár réamhtheachtach. Mar gheall air sin, beifear in ann leas iomlán a bhaint as acmhainneacht sineirgí, tacú leis na réimsí beartais atá cumhdaithe ar bhealach níos éifeachtaí agus méadú a dhéanamh ar a n-acmhainneacht chun daoine a shroicheadh. Ionas go mbeidh sé éifeachtach, ba cheart go gcuirfí san áireamh leis an gClár cineál sonrach na mbeartas éagsúil, a spriocghrúpaí éagsúla agus a riachtanais faoi leith trí chuir chuige shaincheaptha.

(4)  Leis an gClár um Chearta agus Luachanna (an ‘Clár’) ba cheart go mbeifí in ann sineirgí a fhorbairt chun dul i ngleic leis na dúshláin a bhaineann le scaipeadh, cur chun cinn agus cosaint luachanna agus mais chriticiúil a shroicheadh chun torthaí nithiúla a bhaint amach sa réimse. Ba cheart é sin a bhaint amach trí fhorbairt a dhéanamh ar thaithí dhearfach na gclár réamhtheachtach agus trí bhearta nua nuálacha a fhorbairt freisin. Mar gheall air sin, beifear in ann leas iomlán a bhaint as acmhainneacht sineirgí, tacú leis na réimsí beartais atá cumhdaithe ar bhealach níos éifeachtaí agus méadú a dhéanamh ar a n-acmhainneacht chun daoine a shroicheadh. Ionas go mbeidh sé éifeachtach, ba cheart go gcuirfí san áireamh leis an gClár cineál sonrach na mbeartas éagsúil, a spriocghrúpaí éagsúla agus a riachtanais faoi leith trí chuir chuige shaincheaptha.

Réasúnú

Níor cheart brath go huile is go hiomlán ar na bearta atá ann cheana, ach ba cheart cinn nua a fhorbairt freisin.

Leasú    5

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 5

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(5)  Chun an tAontas Eorpach a thabhairt níos gaire dá chuid saoránach, teastaíonn gníomhartha agus iarrachtaí comhordaithe éagsúla. Trí shaoránaigh a thabhairt le chéile i dtionscadail um nascadh bailte nó i líonraí bailte agus trí thacú le heagraíochtaí sochaí sibhialta sna ceantair atá clúdaithe ag an gclár cuirfear le ról na saoránach sa tsochaí agus, i ndeireadh báire, lena rannpháirtíocht i saol daonlathach an Aontais. San am céanna, trí thacú le gníomhaíochtaí a chuireann chun cinn comhthuiscint, éagsúlacht, idirphlé agus meas ar dhaoine eile cothaítear mothú muintearais agus féiniúlacht Eorpach, atá bunaithe ar thuiscint chomhroinnte ar luachanna, chultúr, stair agus oidhreacht na hEorpa. Tá cur chun cinn mhothú muintearais níos láidre san Aontas agus luachanna an Aontais tábhachtach go háirithe i measc saoránach sna réigiúin is forimeallaí san Aontas mar gheall ar a n-iargúltacht agus a bhfad ó mhór-roinn na hEorpa.

(5)  Chun an tAontas Eorpach a thabhairt níos cóngaraí dá chuid saoránach, tá gá le gníomhaíochtaí agus iarrachtaí comhordaithe éagsúla. Trí shaoránaigh a thabhairt le chéile trí thionscadail nasctha bailte nó trí líonraí bailte agus trí thacú le heagraíochtaí na sochaí sibhialta sna ceantair atá cumhdaithe ag an gclár, cuirfear le feasacht agus rannpháirtíocht ghníomhach na saoránach sa tsochaí agus, ar deireadh, lena rannpháirtíocht i saol daonlathach agus sóisialta an Aontais, ag neartú cuimsiú sóisialta agus ag comhrac an imeallaithe. San am céanna, trí thacú le gníomhaíochtaí a chuireann chun cinn comhthuiscint, éagsúlacht, idirphlé agus meas ar dhaoine eile cothaítear mothú muintearais, lánpháirtiú sóisialta agus féiniúlacht Eorpach, atá bunaithe ar thuiscint chomhroinnte ar luachanna, chultúr, stair agus oidhreacht na hEorpa. Tá sé tábhachtach mothú muintearais níos láidre agus luachanna an Aontais a chur chun cinn san Aontas go háirithe i measc saoránach sna réigiúin is forimeallaí san Aontas mar gheall ar a n-iargúltacht agus a bhfad ó mhór-roinn na hEorpa. Ní féidir luachanna na comhthuisceana, an idirphlé agus an mheasa ar an éagsúlacht a leabú ar an leibhéal Eorpach ach amháin má tá siad féin fréamhaithe go láidir sna Ballstáit agus i réigiúin na mBallstát. Dá bhrí sin, ba cheart don Chlár na luachanna sin a chur chun cinn laistigh de na Ballstáit i measc na ngrúpaí náisiúnta, eitneacha, teanga nó reiligiúnacha éagsúla a chruthaíonn saibhreas agus éagsúlacht chultúrtha ina sochaí le chéile.

Leasú    6

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 7

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(7)  Ba cheart do shaoránaigh a bheith níos feasaí faoina gcearta a thagann as saoránacht an Aontais chomh maith, agus ba cheart go mbéidís ar a gcompord agus iad ina gcónaí, ag taisteal, ag staidéar, ag obair agus ag déanamh obair dheonach i mBallstát eile, agus ba cheart go mothódh siad go mbeadh ábalta leas a bhaint as a gcearta saoránachta agus iad a fheidhmiú, a muinín a chur i rochtain chomhionann, in-fhorfheidhmitheacht agus cosaint iomlán a gceart gan aon leithcheal is cuma cén áit san Aontas a bhfuil siad. Is gá tacú leis an tsochaí shibhialta maidir le cur chun cinn, cosaint agus ardú feasachta i dtaobh chomhluachanna an Aontais faoi Airteagal 2 CAE agus maidir le rannchuidiú leis na cearta atá ann faoi dhlí an Aontais a fheidhmiú go héifeachtach.

(7)  Ba cheart do shaoránaigh a bheith níos feasaí faoina gcearta ar fad a eascraíonn as saoránacht an Aontais chomh maith, lena n-áirítear forálacha maidir le neamh-idirdhealú laistigh de shaorghluaiseacht oibrithe, mar a leagtar síos in Airteagal 45(2) CFAE agus ba cheart go mbeidís ar a gcompord agus iad ina gcónaí, ag taisteal, ag staidéar, ag obair agus ag déanamh obair dheonach i mBallstát eile, agus ba cheart dóibh a bheith i dteideal leas a bhaint as a gcearta saoránachta agus iad a fheidhmiú, a muinín a chur i rochtain chomhionann, in-fhorfheidhmitheacht agus cosaint iomlán a gceart lena n-áirítear a gcearta sóisialta gan aon idirdhealú ar aon fhoras, is cuma cén áit san Aontas a bhfuil siad. Thairis sin, ós rud é go bhfuil iliomad dúshlán ag bagairt ar chuid den tsochaí shibhialta sna Ballstáit faoi láthair, caithfear tacaíocht a thabhairt don tsochaí shibhialta agus go háirithe d’eagraíochtaí na sochaí shibhialta chun luachanna coiteanna AE faoi Airteagal 2 CFAE a chur chun cinn, a choimirciú agus feasacht fúthu a ardú agus maidir le rannchuidiú i dtairbhiú éifeachtach na gceart faoi dhlí an Aontais agus aird ar leith á tabhairt ar an gCairt.

Leasú    7

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 8

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(8)  Luach bunúsach is ea an comhionannas idir mná agus fir agus tá sé ar cheann de chuspóirí an Aontais é sin a bhaint amach. Sáraíonn leithcheal in aghaidh na mban agus cóir neamh-chomhionann na mban a gcearta bunúsacha agus coisceann sé a rannpháirtíocht pholaitiúil, shóisialta agus eacnamaíoch iomlán sa tsochaí. Lena chois sin, na baic struchtúracha agus chultúrtha atá ann is cosc iad ar fhíor-chomhionannas inscne a bhaint amach. Dá réir sin, croí-ghníomhaíocht is ea cur chun cinn an chomhionannais inscne i ngníomhaíochtaí uile an Aontais agus is údar fáis eacnamaíoch é freisin, agus dá bhrí ba cheart tacaíocht a thabhairt dó leis an gclár.

(8)  Luach bunúsach is ea an comhionannas idir mná agus fir agus tá sé ar cheann de chuspóirí an Aontais é sin a bhaint amach. Le hAirteagal 8 de CFAE tugtar de chúram don Aontas deireadh a chur le neamhionannais, agus comhionannas a chur chun cinn idir fir agus mná trína chuid gníomhaíochtaí go léir. Sáraíonn idirdhealú in aghaidh aon duine bunaithe ar a ghnéas agus/nó a inscne a gcearta bunúsacha agus coisceann sé a rannpháirtíocht pholaitiúil, shóisialta agus eacnamaíoch iomlán sa tsochaí. Lena chois sin, is cosc iad na baic struchtúracha agus chultúrtha atá ann ar fhíor-chomhionannas inscne a bhaint amach. Dá réir sin, croí-ghníomhaíocht don Aontas is ea cur chun cinn agus príomhshruthú an chomhionannais inscne i ngníomhaíochtaí uile an Aontais, lena n-áirítear sa saol oibre agus i bhfostaíocht, mar a mhaireann an t-idirdhealú maidir le leibhéal pá agus le rochtain ar an margadh saothair, agus is údar fáis eacnamaíoch é, agus dá bhrí ba cheart tacaíocht a thabhairt dó leis an gclár.

Leasú    8

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 10

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(10)  Toil láidir pholaitiúil agus gníomhaíocht chomhordaithe bunaithe ar mhodhanna agus ar thorthaí an chláir Daphne a bhí ann roimhe seo, an Chláir um Chearta, Comhionannas agus Saoránacht agus an Chláir um Cheartas, sin iad na nithe atá riachtanach chun gach cineál foréigin a chosc agus a chomhrac agus chun íospartaigh a chosaint. Ó seoladh in 1997 é, tá ag éirí go fíormhaith le cistiú ón gclár Daphne tacú le híospartaigh an fhoréigin agus an foréigean in aghaidh ban, leanaí agus daoine a chomhrac, i gcomhthéacs a éilimh ag páirtithe leasmhara (údaráis phoiblí, institiúidí acadúla agus eagraíochtaí neamhrialtasacha) agus i gcomhthéacs éifeachtúlacht na dtionscadal arna gcistiú. Rinneadh tionscadail a chistiú leis an gclár chun feasacht a ardú, seirbhísí tacaíochta a chur ar fáil d’íospartaigh, agus chun tacú le gníomhaíochtaí eagraíochtaí neamhrialtasacha atá ag obair ar an talamh. Chuathas i ngleic le gach cineál foréigin, mar shampla, foréigean baile, foréigean gnéasach, gáinneáil ar dhaoine, agus cineálacha nua foréigin atá ag teacht chun cinn ar nós na cibearbhulaíochta. Tá sé tábhachtach dá bhrí sin leanúint leis na gníomhaíochtaí ar fad sin agus na torthaí agus na ceachtanna atá foghlamtha dá mbarr a chur san áireamh go hiomchuí i gcur chun feidhme an Chláir.

(10)  Toil láidir pholaitiúil agus gníomhaíocht chomhordaithe bunaithe ar mhodhanna agus ar thorthaí an chláir Daphne a bhí ann roimhe seo, an Chláir um Chearta, Comhionannas agus Saoránacht agus an Chláir um Cheartas, ar cláir iad atá riachtanach chun gach cineál foréigin a chosc agus a chomhrac agus chun íospartaigh, grúpaí atá i mbaol agus go háirithe daoine leochaileacha a chosaint. Caithfear iarracht a dhéanamh chun aon fhorluí idir na cláir agus maoiniú dúbailte a sheachaint. Ó seoladh in 1997 é, tá ag éirí go fíormhaith le cistiú ón gclár Daphne tacú le híospartaigh an fhoréigin agus an foréigean in aghaidh ban, leanaí agus daoine a chomhrac, i gcomhthéacs na tóra atá ag páirtithe leasmhara air (údaráis phoiblí, institiúidí acadúla agus eagraíochtaí neamhrialtasacha) agus i bhfianaise éifeachtacht na dtionscadal arna gcistiú. Rinneadh tionscadail a chistiú leis an gclár chun feasacht a ardú, seirbhísí tacaíochta a chur ar fáil d’íospartaigh, grúpaí atá i mbaol, agus go háirithe daoine leochaileacha, agus chun tacú le gníomhaíochtaí eagraíochtaí neamhrialtasacha atá ag obair ar an talamh. Chuathas i ngleic le gach cineál foréigin, mar shampla, foréigean baile, foréigean gnéasach, gáinneáil ar dhaoine, agus cineálacha nua foréigin atá ag teacht chun cinn ar nós na cibearbhulaíochta. Tá sé tábhachtach dá bhrí sin leanúint leis na gníomhaíochtaí ar fad sin agus na torthaí agus na ceachtanna atá foghlamtha dá mbarr a chur san áireamh go hiomchuí i gcur chun feidhme an Chláir.

Leasú    9

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 11

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(11)  Ceann de phrionsabail bhunúsacha an Aontais is ea é an neamh-idirdhealú. In Airteagal 19 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh foráiltear maidir le bearta chun leithcheal ar fhorais inscne, cine nó tionscnaimh eitnigh, reiligiúin nó creidimh, míchumais, aoise nó gnéaschlaonta, a chomhrac. Tá neamh-idirdhealú cuimsithe in Airteagal 21 den Chairt freisin. Ba cheart gnéithe sonracha na gcineálacha éagsúla idirdhealaithe a chur san áireamh agus, san am céanna, ba cheart bearta iomchuí a cheapadh chun idirdhealú de shaghas amháin nó níos mó ná saghas amháin a chosc agus a chomhrac. Ba cheart go dtacódh an clár le gníomhaíochtaí tacaíochta maidir le leithcheal, ciníochas, seineafóibe, frith-Sheimíteachas, fuath i leith Moslamach agus cineálacha eile éadulaingthe a chomhrac. Sa chomhthéacs sin, ba cheart aird faoi leith a thabhairt ar gach cineál foréigin, fuatha, leithlisithe agus stiogmataithe chomh maith, mar aon le bulaíocht, ciapadh agus cóir éadulangach a chomhrac. Ba cheart an Clár a chur chun feidhme i dteannta gníomhaíochtaí eile de chuid an Aontais ag a bhfuil na cuspóirí céanna, go háirithe na cuspóirí dá dtagraítear sa Teachtaireacht ón gCoimisiún an 5 Aibreán 2011 dar teideal ‘Creat AE do Straitéisí Náisiúnta maidir le Lánpháirtiú na Romach go dtí 202010’ agus sa Mholadh ón gComhairle an 09 Nollaig 2013 maidir le bearta éifeachtacha um lánpháirtiú na Romach sna Ballstáit.

(11)  Ceann de phrionsabail bhunúsacha an Aontais is ea é an neamh-idirdhealú. Foráiltear le hAirteagal 19 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh do bhearta chun idirdhealú atá bunaithe ar inscne, cine nó bunadh eitneach, reiligiún nó creideamh, míchumas, aois nó gnéaschlaonadh, a chomhrac. Tá neamh-idirdhealú cumhdaithe freisin in Airteagal 21 den Chairt ina sonraítear go mbeidh toirmeasc ar aon idirdhealú bunaithe ar aon fhoras amhail gnéas, cine, dath, bunadh eitneach nó sóisialta, gnéithe géiniteacha, teanga, reiligiún nó creideamh, tuairim pholaitiúil nó aon tuairim eile, ballraíocht de mhionlach náisiúnta, maoin, breith, míchumas, aois nó claonadh gnéis, agus sin laistigh de raon feidhme na gConarthaí agus gan dochar do na Conarthaí sin nó do na forálacha speisialta a bhfuil iontu, ba cheart idirdhealú ar fhoras náisiúntachta a thoirmeasc, agus ag an am céanna tá caibidil III den Chairt tiomnaithe ina hiomlán don chomhionannas. Ní ceisteanna dlí amháin an comhionannas agus an frith-idirdhealú ach dúshláin bhunúsacha don tsochaí, dá bharr sin, ba cheart gnéithe sonracha na gcineálacha éagsúla idirdhealaithe a chur san áireamh agus, san am céanna, ba cheart gníomhaíocht iomchuí a cheapadh chun idirdhealú ar fhoras amháin nó níos mó ná foras amháin, mar aon le leithcheal trasnach, a chosc agus a chomhrac.

_________________________________

 

11  IO L 378, 24.12.2013, lch. 1.

 

Leasú    10

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 11 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(11a)  Ba cheart don Chlár tacú le gníomhaíochtaí chun idirdhealú, ciníochas, seineafóibe, frith-Sheimíteachas, frithghiofógachas, Afrafóibe, fuath i gcoinne na Moslamach agus cineálacha eile éadulaingthe amhail míchumas, aois, inscne, léiriú inscne, féiniúlacht inscne, claonadh gnéis a chosc agus a chomhrac chomh maith le haitheantas a thabhairt do chearta gach duine go gcaithfear le dínit iad. Sa chomhthéacs sin, ba cheart aird faoi leith a tharraingt ar gach cineál foréigin, fuatha, leithlisithe agus stiogmataithe chomh maith, mar aon le bulaíocht (lena n-áirítear cibearbhulaíocht), ciapadh agus cóir éadulangach a chosc agus a chomhrac.

Leasú    11

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 11 b (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(11b)  Ba cheart an Clár a chur chun feidhme i dteannta gníomhaíochtaí eile de chuid an Aontais ag a bhfuil na cuspóirí céanna, go háirithe na cuspóirí dá dtagraítear sa Teachtaireacht ón gCoimisiún an 5 Aibreán 2011 dar teideal ‘Creat AE do Straitéisí Náisiúnta maidir le Lánpháirtiú na Romach go dtí 2020’ agus sa Mholadh ón gComhairle an 09 Nollaig 2013 maidir le bearta éifeachtacha um lánpháirtiú na Romach sna Ballstáit1a. Is spriocanna leanúnacha iad ionaid oibre atá fulangach agus cuimsitheach a chur chun cinn agus aitheantas a thabhairt do chearta gach saoránaigh go gcaithfear le dínit iad laistigh den ionad oibre agus sa tsochaí i gcoiteann a éilíonn tuilleadh gníomhaíochta chomhordaithe agus go mbeadh an ghníomhaíocht chomhordaithe sin níos láidre, lena n-áirítear trí chistiú leordhóthanach a leithdháileadh.

 

____________________

 

1a  IO L 378, 24.12.2013, lch. 1.

Leasú    12

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 12

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(12)  Cuirtear bac ar rannpháirtíocht iomlán agus éifeachtúil daoine faoi mhíchumais sa tsochaí, ar bhonn cothrom le daoine eile le baic dhearaidh agus comhshaoil chomh maith leis an easpa inrochtaineachta. Tá baic le sárú ag daoine faoi mhíchumais ar, i measc nithe eile, rochtain ar an mhargadh saothair, tairbhe a baint as oideachas uilechuimsitheach ardcháilíochta, bochtaineacht agus eisiamh sóisialta a sheachaint, rochtain a bheith acu ar thionscnaimh chultúrtha agus ar na meáin, agus a gcearta polaitiúla a fheidhmiú. Is páirtí an tAontas agus na Ballstáit i gCoinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine Faoi Mhíchumas (UNCRPD), agus dá bhrí sin tá gealltanas tugtha acu tairbhiú iomlán agus cothrom chearta uile an duine agus shaoirsí bunúsacha na ndaoine uile faoi mhíchumais a chur chun cinn, a chosaint agus a áirithiú. Tá forálacha UNCRPD ina gcuid dhílis d’ord dlíthiúil an Aontais anois.

(12)  Cuirtear isteach ar rannpháirtíocht iomlán agus éifeachtach daoine faoi mhíchumais sa tsochaí, ar bhonn comhionann le daoine eile mar gheall ar bhaic dhearcaidh agus comhshaoil chomh maith leis an easpa inrochtaineachta. Tá baic le sárú ag daoine faoi mhíchumas, lena n-áirítear iad siúd a bhfuil lagú fadtéarmach fisiciúil, meabhrach, intleachta nó céadfach acu, maidir le, i measc nithe eile, rochtain ar an margadh saothair, tairbhe a bhaint as oideachas uilechuimsitheach ardcháilíochta, bochtaineacht agus eisiamh sóisialta a sheachaint, rochtain a bheith acu ar thionscnaimh chultúrtha agus ar na meáin, agus a gcearta polaitiúla a fheidhmiú. Is páirtithe an tAontas agus na Ballstáit i gCoinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine Faoi Mhíchumas (UNCRPD), agus dá bhrí sin tá gealltanas tugtha acu tairbhiú iomlán agus cothrom chearta uile an duine agus saoirsí bunúsacha gach duine atá faoi mhíchumas a chur chun cinn, a chosaint agus a áirithiú. Tá forálacha UNCRPD ina gcuid dhílis d’ord dlíthiúil an Aontais anois. I ndáil leis an méid sin, ba cheart don Chlár aird ar leith a thabhairt ar ghníomhaíochtaí ardaithe feasachta faoi na dúshláin a bhíonn roimh dhaoine faoi mhíchumas maidir le páirt iomlán a ghlacadh sa tsochaí agus le go mbeidh siad in ann tairbhiú dá gcearta mar shaoránaigh ar comhchéim le saoránaigh eile.

Leasú    13

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 15

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(15)  De bhun Airteagal 8 agus 10 CFAE, ba cheart do ghníomhaíochtaí uile an Chláir tacú le príomhshruthú inscne agus le príomhshruthú cuspóirí neamh-idirdhealaithe.

(15)  De bhun Airteagal 8 agus 10 CFAE, ba cheart do ghníomhaíochtaí uile an Chláir tacú le príomhshruthú agus cur chun cinn an chomhionannais inscne agus le príomhshruthú cuspóirí neamh-idirdhealaithe.

Leasú    14

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 17

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(17)  I gcomhréir le gníomhartha de chuid an Aontais maidir le cóir chomhionann bhunaigh na Ballstáit comhlachtaí neamhspleácha chun cóir chomhionanna a chur chun cinn, ar a dtugtar go coitianta ‘chomhlachtaí comhionannais’, chun leithcheal bunaithe ar chine agus ar thionscnamh eitneach agus ar inscne a chomhrac. Mar sin féin, chuaigh a lán Ballstát thairis na ceanglais sin agus d’áirithigh siad gur féidir le comhlachtaí comhionannais déileáil chomh maith le leithcheal bunaithe ar fhorais eile amhail aois, claonadh gnéis, reiligiún agus creideamh, míchumas. Tá ról tábhachtach ag na comhlachtaí comhionannais maidir le comhionannas a chur chun cinn agus cur i bhfeidhm na reachtaíochta maidir le cóir chomhionann a áirithiú go háirithe trí chúnamh neamhspleách a chur ar fáil d’íospartaigh an leithcheala, suirbhéanna neamhspleácha a dhéanamh maidir le leithcheal, tuarascálacha neamhspleácha a fhoilsiú agus moltaí a dhéanamh maidir le ceist ar bith a bhaineann le leithcheal ina dtír. Tá sé riachtanach obair na gcomhlachtaí comhionannais a chomhordú ar leibhéal an Aontais maidir leis sin. Cruthaíodh EQUINET in 2007. Is iad a chuid ball na comhlachtaí náisiúnta um chur chun cinn na déileála comhionainne mar atá bunaithe le Treoir 2000/43/CE15 agus 2004/113/CE16, ón gComhairle, agus le Treoir 2006/54/CE17 agus 2010/41/AE17 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle. Cás eisceachtúil is ea EQUINET, arae is é an t-aon eintiteas é a áirithíonn comhordú gníomhaíochtaí idir comhlachtaí comhionannais. Tá an ghníomhaíocht comhordúcháin a dhéanann EQUINET tábhachtach do dhea-chur i bhfeidhm dhlí an Aontais in aghaidh an leithcheala sna Ballstáit agus ba cheart don Chlár tacú leis.

(17)  I gcomhréir le gníomhartha de chuid an Aontais maidir le cóir chomhionann bhunaigh na Ballstáit comhlachtaí neamhspleácha chun cóir chomhionann a chur chun cinn, ar a dtugtar ‘comhlachtaí comhionannais’ go coitianta, chun idirdhealú bunaithe ar chine agus ar bhunadh eitneach agus ar inscne a chomhrac. Mar sin féin, chuaigh a lán Ballstát thar na ceanglais sin agus d’áirithigh siad gur féidir le comhlachtaí comhionannais déileáil chomh maith le hidirdhealú bunaithe ar fhorais eile amhail aois, claonadh gnéis, reiligiún agus creideamh, míchumas nó ar fhorais eile. Tá ról tábhachtach ag na comhlachtaí comhionannais maidir le comhionannas a chur chun cinn agus cur i bhfeidhm na reachtaíochta maidir le cóir chomhionann a áirithiú go háirithe trí chúnamh neamhspleách a chur ar fáil d’íospartaigh an idirdhealaithe, suirbhéanna neamhspleácha a dhéanamh maidir le hidirdhealú, tuarascálacha neamhspleácha a fhoilsiú agus moltaí a dhéanamh maidir le ceist ar bith a bhaineann le hidirdhealú ina dtír. Tá sé riachtanach obair na gcomhlachtaí comhionannais ábhartha uile sin a chomhordú ar leibhéal an Aontais maidir leis sin. Cruthaíodh EQUINET in 2007. Is iad a chuid ball na comhlachtaí náisiúnta um chur chun cinn na córa comhionainne mar atá bunaithe le Treoir 2000/43/CE15 agus 2004/113/CE16, ón gComhairle, agus le Treoir 2006/54/CE17 agus 2010/41/AE18 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle. Ghlac an Coimisiún moladh maidir le caighdeáin do chomhlachtaí comhionannais [C(2018) 3850 final], lena gcumhdaítear sainordú, neamhspleáchas, éifeachtacht agus comhordú agus comhar na gcomhlachtaí comhionannais. Cás eisceachtúil is ea EQUINET, is é an t-aon eintiteas é a áirithíonn comhordú gníomhaíochtaí idir comhlachtaí comhionannais. Tá an ghníomhaíocht comhordúcháin a dhéanann EQUINET tábhachtach do dhea-chur i bhfeidhm dhlí an Aontais in aghaidh an leithcheala sna Ballstáit agus ba cheart don Chlár tacú leis.

__________________

__________________

15 Treoir 2000/43/CE an 29 Meitheamh 2000 lena gcuirtear i bhfeidhm prionsabal na córa comhionainne idir daoine gan spleáchas do thionscnamh ciníoch nó eitneach (OJ L 180, 19.7.2000, lch. 22).

15 Treoir 2000/43/CE an 29 Meitheamh 2000 lena gcuirtear i bhfeidhm prionsabal na córa comhionainne idir daoine gan beann ar bhunadh ciníoch nó eitneach (OJ L 180, 19.7.2000, lch. 22).

16 Treoir 2004/113/CE an 13 Meitheamh 2004 lena gcuirtear i bhfeidhm prionsabal na córa comhionainne idir fir agus mná maidir le rochtain ar earraí agus ar sheirbhísí agus maidir le soláthar earraí agus seirbhísí (OJ L 373, 21.12.2004, lch. 37).

16 Treoir 2004/113/CE an 13 Meitheamh 2004 lena gcuirtear i bhfeidhm prionsabal na córa comhionainne idir fir agus mná maidir le rochtain ar earraí agus ar sheirbhísí agus maidir le soláthar earraí agus seirbhísí (OJ L 373, 21.12.2004, lch. 37).

17 Treoir 2006/54/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Iúil 2006 maidir le cur chun feidhme phrionsabal an chomhionannais deiseanna agus na córa comhionainne idir fir agus mná i gcúrsaí fostaíochta agus slí bheatha (OJ L 204, 26.7.2006, lch. 23).

17 Treoir 2006/54/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Iúil 2006 maidir le cur chun feidhme phrionsabal an chomhionannais deiseanna agus na córa comhionainne idir fir agus mná i gcúrsaí fostaíochta agus slí bheatha (IO L 204, 26.7.2006, lch. 23).

18 Treoir 2010/41/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 7 Iúil 2010 maidir le prionsabal na córa comhionainne idir fir agus mná atá rannpháirteach i ngníomhaíocht ar bhonn féinfhostaithe a chur i bhfeidhm agus lena n-aisghairtear Treoir 86/613/CEE ón gComhairle (IO L 180, 15.7.2010, lch. 1).

18 Treoir 2010/41/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 7 Iúil 2010 maidir le prionsabal na córa comhionainne idir fir agus mná atá rannpháirteach i ngníomhaíocht ar bhonn féinfhostaithe a chur i bhfeidhm agus lena n-aisghairtear Treoir 86/613/CEE ón gComhairle (IO L 180, 15.7.2010, lch. 1).

Leasú    15

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 18

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(18)  Tá ról ríthábhachtach ag comhlachtaí neamhspleácha do chearta an duine agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta maidir le cur chun cinn, cosaint agus ardú feasachta i dtaobh chomhluachanna an Aontais faoi Airteagal 2 de CAE, agus maidir le cur le tairbhiú ceart faoi dhlí an Aontais, lena n-áirítear an Chairt um Chearta Bunúsacha an AE. Faoi mar a léirítear sa Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 18 Aibreán 2018, tá tacaíocht dhóthanach airgeadais tábhachtach chun timpeallacht fhabhrach agus inbhuanaithe a chothú d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta chun a ról a neartú agus a bhfeidhmeanna a chomhlíonadh go neamhspleách agus go héifeachtúil. Agus iarrachtaí á gcomhlánú ar an leibhéal náisiúnta, ba cheart go gcuirfí dá bhrí sin le tacaíocht, cumhachtú agus acmhainn eagraíochtaí na sochaí sibhialta a fhorbairt atá gníomhach i gcur chun cinn chearta an duine a gcuidíonn a ngníomhaíochtaí le forfheidhmiú straitéiseach na gceart faoi dhlí AE agus faoi Chairt um Chearta Bunúsacha AE, lena n-áirítear trí ghníomhaíochtaí tacaíochta agus faire, chomh maith le comhluachanna an Aontais a chur chun cinn, a chosaint agus feasacht a ardú fúthu ar an leibhéal náisiúnta.

(18)  Tá ról ríthábhachtach ag comhlachtaí neamhspleácha do chearta an duine agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta maidir le cur chun cinn, cosaint agus ardú feasachta i dtaobh chomhluachanna an Aontais faoi Airteagal 2 de CAE, agus maidir le cur le tairbhiú ceart faoi dhlí an Aontais, lena n-áirítear an Chairt um Chearta Bunúsacha an AE. Faoi mar a léirítear sa Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 18 Aibreán 2018, tá tacaíocht leordhóthanach airgeadais tábhachtach chun timpeallacht fhabhrach agus inbhuanaithe a chothú d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta chun a ról a neartú agus a bhfeidhmeanna a chomhlíonadh go neamhspleách agus go héifeachtúil. Agus iarrachtaí á gcomhlánú ar an leibhéal náisiúnta, ba cheart, dá bhrí sin, go gcuirfí le tacaíocht, cumhachtú agus acmhainn eagraíochtaí na sochaí sibhialta a fhorbairt atá gníomhach i gcur chun cinn chearta an duine a gcuidíonn a ngníomhaíochtaí le forfheidhmiú straitéiseach na gceart faoi dhlí AE agus faoi Chairt um Chearta Bunúsacha AE, lena n-áirítear trí ghníomhaíochtaí tacaíochta agus faire, chomh maith le comhluachanna an Aontais a chur chun cinn, a chosaint agus feasacht a ardú fúthu ar an leibhéal áitiúil, ar an leibhéal réigiúnach agus ar an leibhéal náisiúnta.

Leasú    16

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 21 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(21a)  De bhun Airteagal 9 CFAE, cuirfear chun cinn leibhéal ard fostaíochta, ráthaíocht do chosaint shóisialta leordhóthanach agus an comhrac i gcoinne an eisiaimh shóisialta. Dá bhrí sin, ba cheart do ghníomhaíochtaí faoin gClár sineirgí idir an comhrac i gcoinne na bochtaineachta, an eisiaimh shóisialta agus eisiamh ón margadh saothair agus cur chun cinn comhionannas agus an troid i gcoinne gach cineál idirdhealaithe a chur chun cinn. Dá bhrí sin, ba cheart go gcuirfí an Clár chun feidhme ar bhealach lena ndéanfaí an líon is mó sineirgí agus comhlántachtaí a áirithiú idir a shraitheanna éagsúla agus le Ciste Sóisialta na hEorpa Plus araon. Thairis sin, ba cheart go n-áiritheofaí sineirgí le hErasmus agus le Ciste Sóisialta na hEorpa Plus araon chun a áirithiú go rannchuideoidh na cistí sin i gcomhar lena chéile le hoideachas d’ardchaighdeán a ghnóthú agus comhdheiseanna do chách a áirithiú.

Leasú    17

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 24

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(24)  Maidir leis na cineálacha cistiúcháin agus na modhanna cur chun feidhme atá le húsáid faoin Rialachán seo, is ar bhonn a gcumas cuspóirí sonracha na ngníomhaíochtaí a bhaint amach agus torthaí a thabhairt ba cheart iad a roghnú, lena n-áirítear, go háirithe, costas na rialuithe, an t-ualach riaracháin, agus an riosca neamh-chomhlíontachta a mheastar a bheith ann. Chuige sin ba cheart cuimhneamh ar úsáid a bhaint as cnapshuimeanna, as rátaí comhréidhe agus costais aonaid, agus as maoiniú nach mbaineann le costais, rud dá dtagraítear in Airteagal 125(1) den Rialachán Airgeadais. I gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais, Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 833/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2988/9521 ón gComhairle, Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/9622 ón gComhairle agus Rialachán (AE) 2017/193923 ón gComhairle, déanfar leasanna airgeadais an Aontais a chosaint trí bhearta comhréireacha, lena n-áirítear trí neamhrialtachtaí agus calaois a chosc, a bhrath, a cheartú agus a imscrúdú, cistí a cailleadh, a íocadh go mícheart nó a úsáideadh go mícheart a ghnóthú agus, i gcás inarb iomchuí, smachtbhannaí riaracháin a fhorchur. Go háirithe, i gcomhréir le Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 833/2013 agus Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 féadfaidh an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) imscrúduithe riaracháin a dhéanamh, lena n-áirítear seiceálacha agus cigireachtaí ar an láthair, d’fhonn a chinneadh ar tharla calaois, éilliú nó aon ghníomhaíocht neamhdhleathach eile a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais. I gcomhréir le Rialachán (AE) 2017/1939, féadfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (OIPE) calaois agus ciontaí coiriúla eile a fhiosrú a mbíonn éifeacht acu ar leas airgeadais an Aontais mar a fhoráiltear dó i dTreoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle24. I gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais, ní mór d’aon duine nó d'aon eintiteas a fhaigheann cistí ón Aontas comhoibriú go hiomlán i gcosaint leasanna airgeadais an Aontais agus na cearta agus an rochtain is gá a thabhairt don Choimisiún, do OLAF, do OIPE agus do Chúirt Iniúchóirí na hEorpa (CIE) agus ní mór dó a áirithiú go dtabharfaidh aon tríú páirtithe a bheidh páirteach i gcur chun feidhme cistí de chuid an Aontais cearta coibhéiseacha.

(24)  Maidir leis na cineálacha cistiúcháin agus na modhanna cur chun feidhme atá le húsáid faoin Rialachán seo, is ar bhonn a gcumas cuspóirí sonracha na ngníomhaíochtaí a bhaint amach agus torthaí a thabhairt ba cheart iad a roghnú, lena n-áirítear, go háirithe, costas na rialuithe, an t-ualach riaracháin, agus an riosca neamh-chomhlíontachta a mheastar a bheith ann. Chuige sin ba cheart go n-áiritheofaí leis sin breithniú ar úsáid a bhaint as cnapshuimeanna, as rátaí comhréidhe agus costais aonaid, agus as maoiniú nach mbaineann le costais dá dtagraítear in Airteagal 125(1) den Rialachán Airgeadais. Chun rannpháirtíocht sa Chlár a éascú, lena n-áirítear rannpháirtíocht eagraíochtaí beaga, ba cheart cúnamh a áirithiú agus ba cheart aon ualach riaracháin nach bhfuil gá leis a dhíothú. I gcás inarb iomchuí, ba cheart aird chuí a thabhairt ar an bhféidearthacht maidir le nós imeachta meastóireachta a mbeidh dhá chéim aige agus ar an rogha maidir le fodheontais agus deontais oibriúcháin ilbhliantúla a bheith ann. Maidir le rátaí cómhaoinithe, ba cheart go gcuirfí san áireamh leo cineál agus méid na n-eagraíochtaí a bhfuil glaonna an chláir beartaithe ina leith. I gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais, Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 833/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2988/9521 ón gComhairle, Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/9622 ón gComhairle agus Rialachán (AE) 2017/193923 ón gComhairle, déanfar leasanna airgeadais an Aontais a chosaint trí bhearta comhréireacha, lena n-áirítear trí neamhrialtachtaí agus calaois a chosc, a bhrath, a cheartú agus a imscrúdú, cistí a cailleadh, a íocadh go mícheart nó a úsáideadh go mícheart a ghnóthú agus, i gcás inarb iomchuí, smachtbhannaí riaracháin a fhorchur. Go háirithe, i gcomhréir le Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 833/2013 agus Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 féadfaidh an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) imscrúduithe riaracháin a dhéanamh, lena n-áirítear seiceálacha agus cigireachtaí ar an láthair, d’fhonn a chinneadh ar tharla calaois, éilliú nó aon ghníomhaíocht neamhdhleathach eile a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais. I gcomhréir le Rialachán (AE) 2017/1939, féadfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (OIPE) calaois agus cionta coiriúla eile a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais a imscrúdú a ionchúiseamh, de réir mar a fhoráiltear i dTreoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle24. I gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais, ní mór d’aon duine nó d'aon eintiteas a fhaigheann cistí ón Aontas comhoibriú go hiomlán i gcosaint leasanna airgeadais an Aontais agus na cearta agus an rochtain is gá a thabhairt don Choimisiún, do OLAF, do OIPE agus do Chúirt Iniúchóirí na hEorpa (CIE) agus ní mór dó a áirithiú go dtabharfaidh aon tríú páirtithe a bheidh páirteach i gcur chun feidhme cistí de chuid an Aontais cearta coibhéiseacha.

__________________

__________________

20 Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 883/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Meán Fómhair 2013 maidir le himscrúduithe arna ndéanamh ag an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) agus lena n-aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 1073/1999 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Rialachán (Euratom) Uimh. 1074/1999 ón gComhairle (IO L 248, 18.9.2013, lch. 1).

20 Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 883/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Meán Fómhair 2013 maidir le himscrúduithe arna ndéanamh ag an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) agus lena n-aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 1073/1999 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Rialachán (Euratom) Uimh. 1074/1999 ón gComhairle (IO L 248, 18.9.2013, lch. 1).

Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 2988/95 an 18 Nollaig 1995 ón gComhairle maidir le leasanna airgeadais na gComhphobal Eorpach a chosaint (IO L 312, 23.12.95, lch. 1).

21 Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 2988/95 an 18 Nollaig 1995 ón gComhairle maidir le leasanna airgeadais na gComhphobal Eorpach a chosaint (IO L 312, 23.12.95, lch. 1).

22 Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 ón gComhairle an 11 Samhain 1996 maidir le seiceálacha agus cigireachtaí ar an láthair arna ndéanamh ag an gCoimisiún chun leasanna airgeadais na gComhphobal Eorpach a chosaint in aghaidh na calaoise agus neamhrialtachtaí eile (IO L 292, 15.11.1996, lch. 2).

22 Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 ón gComhairle an 11 Samhain 1996 maidir le seiceálacha agus cigireachtaí ar an láthair arna ndéanamh ag an gCoimisiún chun leasanna airgeadais na gComhphobal Eorpach a chosaint in aghaidh na calaoise agus neamhrialtachtaí eile (IO L 292, 15.11.1996, lch. 2).

23 Rialachán (AE) 2017/1939 an 12 Deireadh Fómhair 2017 ón gComhairle lena gcuirtear chun feidhme comhar feabhsaithe maidir le bunú Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (‘OIPE’) (IO L 283, 31.10.2017, lch. 1).

23 Rialachán (AE) 2017/1939 an 12 Deireadh Fómhair 2017 ón gComhairle lena gcuirtear chun feidhme comhar feabhsaithe maidir le bunú Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (‘OIPE’) (IO L 283, 31.10.2017, lch. 1).

24 Treoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Iúil 2017 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil (IO L 198, 28.7.2017, lch. 29).

24 Treoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Iúil 2017 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil (IO L 198, 28.7.2017, lch. 29).

Leasú    18

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 2 – mír 1

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

1.  Is é cuspóir ginearálta an Chláir cearta agus luachanna a chosaint mar a chuimsítear i gConarthaí AE, lena n-áirítear trí thacú le heagraíochtaí sochaí sibhialta, chun sochaithe oscailte, daonlathacha agus uilechuimsitheacha a chothú.

1.  Is é cuspóir ginearálta an Chláir cearta agus luachanna a chosaint mar a chumhdaítear i gConarthaí AE, lena n-áirítear trí thacú le heagraíochtaí na sochaí sibhialta de gach méid, chun sochaithe atá bunaithe ar chearta, comhionann, cuimsitheacha, oscailte, agus daonlathach a chaomhnú, a chothú agus iad a choimeád ag imeacht.

Leasú    19

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 2 – mír 2 – pointe b

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(b)  rannpháirtíocht na saoránach i saol daonlathach an Aontais a chur chun cinn (an snáithe Ról agus Rannpháirtíocht na Saoránach),

(b)  rannpháirtíocht na saoránach i saol daonlathach an Aontais a chur chun cinn (an snáithe 'Gníomhaíocht agus Rannpháirtíocht na Saoránach'),

Leasú    20

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 3 – mír 1 – pointe a

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(a)  neamh-chomhionannas agus leithcheal ar fhorais inscne, cine nó tionscnaimh eitnigh, reiligiúin nó creidimh, míchumais, aoise nó gnéaschlaonta a chomhrac, agus tacú le beartais chuimsitheacha maidir le comhionannas inscne agus frith-leithcheal agus a bpríomhshruthú a chur chun cinn chomh maith le beartais darb aidhm ciníochas agus gach cineál éadulaingte a chomhrac;

(a)  comhionannas do chách a chur chun cinn trí neamhionannais agus aon chineál idirdhealú ar fhorais inscne, cine nó bunadh eitneach, reiligiúin nó creidimh, míchumais, aoise nó claonadh gnéis chomh maith le hidirdhealú ar na forais a leagtar síos in Airteagal 21(1) den Chairt a chosc agus a chomhrac agus tacú le beartais chuimsitheacha maidir le comhionannas inscne, cuimsiú sóisialta agus frith-leithcheal agus a bpríomhshruthú a chur chun cinn chomh maith le beartais chun ciníochas agus gach cineál éadulaingthe a chomhrac ar líne agus as líne araon;

Leasú    21

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 3 – mír 1 – pointe a a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(aa)  comhthuiscint, idirphlé agus meas ar an éagsúlacht laistigh de na Ballstáit agus den Aontas a chur chun cinn.

Leasú    22

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 3 – mír 1 – pointe b

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(b)  cearta a chosaint agus a chur chun cinn, go háirithe cearta an linbh, cearta daoine faoi mhíchumas, cearta um shaoránacht AE agus na cearta a bhaineann le cosaint sonraí príobháideacha.

(b)  cearta an linbh, cearta daoine scothaosta, cearta daoine faoi mhíchumas, cearta um shaoránacht AE, lena n-áirítear cearta sóisialta, agus an ceart go ndéanfaí sonraí pearsanta a chosaint lena n-áirítear cásanna ina ndéantar sonraí a phróiseáil sa chomhthéacs fostaíochta nó chun críocha coimirce sóisialaí mar a leagtar síos sa Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí1a.

 

__________________

 

1a Rialachán (AE) Uimh. 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Aibreán 2016 maidir le daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil agus maidir le saorghluaiseacht sonraí den sórt sin, agus lena n-aisghairtear Treoir 95/46/CE (An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí) (IO L 119, 4.5.2016, p. 1).

Leasú    23

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 4 – mír 1 – pointe a

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(a)  cur le tuiscint saoránach ar an Aontas, a stair, a oidhreacht agus éagsúlacht chultúrtha;

(a)  tuiscint na saoránach ar an Aontas, a luachanna comhroinnte, a stair le haird faoi leith ar stair na réimeas ollsmachtach –, a oidhreacht chultúrtha agus a éagsúlacht;

Leasú    24

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 4 – mír 1 – pointe b

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(b)  malartú agus comhar idir saoránaigh tíortha éagsúla a chur chun cinn; rannpháirtíocht shibhialta agus dhaonlathach saoránach a chur chun cinn, rud a tugann deis do shaoránaigh agus do chomhlachais ionadaíocha a dtuairimí a thabhairt le fios agus iad a mhalartú go poiblí i ngach réimse de ghníomhaíocht an Aontais;

(b)  malartú agus comhar idir saoránaigh ó chúlraí náisiúnta agus cultúrtha éagsúla a chur chun cinn; rannpháirtíocht shibhialta agus dhaonlathach saoránach a chur chun cinn, lena bhféadfaidh saoránaigh agus comhlachais ionadaíocha a dtuairimí a thabhairt le fios agus iad a mhalartú go poiblí i ngach réimse de ghníomhaíocht an Aontais agus chun dlúthpháirtíocht a chothú;

Leasú    25

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 5 – mír 1 – pointe a

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(a)  gach cineál foréigin in aghaidh leanaí, daoine óga agus ban a chomhrac, chomh maith le foréigean in aghaidh grúpaí eile atá i mbaol;

(a)  gach cineál foréigin, lena n-áirítear foréigin sa bhaile, i gcoinne leanaí, daoine óga, mná agus daoine scothaosta, chomh maith le foréigin i gcoinne dreamanna eile i mbaol, agus go háirithe daoine leochaileacha, a chosc agus a chomhrac lena n-áirítear trí gníomhaíochta eolais agus oideachasúla;

Leasú    26

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 5 – mír 1 – pointe b

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(b)  tacú le híospartaigh foréigin den sórt sin agus iad a chosaint.

(b)  tacú le híospartaigh, grúpaí atá i mbaol, agus go háirithe daoine leochaileacha agus iad a chosaint ó fhoréigean den chineál sin.

Leasú    27

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 9 – mír 1

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Gníomhaíochtaí a rannchuidíonn le cuspóir a shroicheadh a shonraítear in Airteagal 2, féadfaidh siad cistiú a fháil faoin Rialachán seo. Go háirithe, beidh gníomhaíochtaí atá liostaithe in Iarscríbhinn I incháilithe le haghaidh cistiúcháin.

Féadfaidh gníomhaíochtaí a rannchuidíonn le cuspóir sonrach a ghnóthú a shonraítear in Airteagal 2 cistiú a fháil faoin Rialachán seo. Go háirithe, beidh na gníomhaíochtaí seo a leanas incháilithe le haghaidh cistiúcháin:

 

(a)  feasacht a ardú, gníomhaíochtaí cruthaitheacha, gníomhaíochtaí oideachais agus scaipeadh faisnéise chun feabhas a chur ar úsáid na mbeartas agus na gceart sna réimsí arna gcumhdach leis an gClár agus chun feabhas a chur ar an eolas fúthu;

 

(b)  foghlaim fhrithpháirteach trí dhea-chleachtais a mhalartú i measc geallsealbhóirí chun rannpháirtíocht shibhialta agus dhaonlathach bunaithe ar eolas agus ar chomhthuiscint a fheabhsú; agus

 

(c)  gníomhaíochtaí abhcóideachta, cruthaitheacha, anailíseacha agus faireacháin1a chun tuiscint ar an staid sna Ballstáit agus ar leibhéal an Aontais a fheabhsú sna réimsí atá clúdaithe faoin gClár agus chun cur chun feidhme dhlí agus bheartais an Aontais a fheabhsú;

 

(d)  oiliúint a chur ar gheallsealbhóirí ábhartha chun feabhas a chur ar an bhfeasacht atá acu i leith na mbeartas agus na gceart sna réimsí atá cumhdaithe agus chun feabhas a chur ar a gcumas chun na beartais agus na cearta sna réimsí sin a úsáid;

 

(e)  uirlisí na teicneolaíocht faisnéise agus cumarsáide (TFC) a fhorbairt agus a chothabháil chun go mbeidh rochtain ag gach duine orthu;

 

(f)  feasacht na saoránach ar chultúr, luachanna, stair agus cuimhneachán na hEorpa a neartú mar aon lena ndáimh leis an Aontais;

 

(g)  Eorpaigh ar de bhunadh náisiúin agus cultúir éagsúla iad a thabhairt le chéile trí dheis a thabhairt dóibh páirt a ghlacadh i ngníomhaíochtaí agus i dtionscadail nasctha bailte;

 

(h)  rannpháirtíocht ghníomhach agus chuimsitheach slógadh poiblí i dtógáil an Aontais a spreagadh agus a éascú, ar Aontas é atá níos daonlathaí, chomh maith le húsáid agus feasacht a mhúscailt faoi chearta agus luachanna trí thacaíocht a thabhairt d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta;

 

(i)  maoiniú a thabhairt don tacaíocht theicniúil agus eagraíochtúil chun Rialachán (AE) Uimh. 211/2011 a chur chun feidhme, agus ar an gcaoi sin bonn taca a chur faoi chearta na saoránach chun tionscnaimh Eorpacha ó na saoránaigh a sheoladh agus tacú leo;

 

(j)  acmhainn líonraí Eorpacha a fhorbairt chun dlí, spriocanna beartais agus straitéisí an Aontais a chur chun cinn, a chur chun feidhme agus a fhorbairt a thuilleadh agus tacaíocht a thabhairt d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta atá gníomhach sna réimsí a chumhdaítear leis an gChlár;

 

(k)  cur leis an eolas ar an gclár agus le scaipeadh agus le hin-aistritheacht thorthaí an chláir agus forchaidreamh leis an saoránach a chothú, lena n-áirítear deasca cláir/líonraí teagmhála náisiúnta a chur ar bun agus tacú leo.

 

______________________

 

1A Áirítear, mar shampla, leis na gníomhaíochtaí sin bailiú sonraí agus staitisticí; modheolaíochtaí comhchoiteanna agus, de réir mar is cuí, táscairí nó tagarmharcanna a fhorbairt; staidéir, taighde, anailísí agus suirbhéanna; meastóireachtaí; measúnú tionchair; ullmhú agus foilsiú treoirleabhar, tuarascálacha agus ábhair oideachais.

(Is pointí modhnaithe d’Iarscríbhinn I, mír 1 iad pointí (a) go (k))

Leasú    28

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 18 – mír 1

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

1.  Tabharfaidh faighteoirí cistithe ón Aontas aitheantas d’fhoinse an chistithe ón Aontas agus áiritheoidh siad infheictheacht an chistithe (go háirithe nuair a bhíonn na gníomhaíochtaí agus a dtorthaí á bpoibliú) trí fhaisnéis spriocdhírithe atá comhleanúnach, éifeachtach agus comhréireach a sholáthar do shainghrúpaí éagsúla, lena n-áirítear na meáin agus an pobal.

1.  Tabharfaidh faighteoirí cistithe ón Aontas aitheantas d’fhoinse an chistithe ón Aontas agus áiritheoidh siad infheictheacht an chistithe sin, go háirithe nuair a bheidh na gníomhaíochtaí agus a dtorthaí á bpoibliú, le faisnéis spriocdhírithe atá comhleanúnach, éifeachtach agus comhréireach – i bhfoirm lenar féidir le daoine atá faoi mhíchumas rochtain a fháil uirthi freisin – a sholáthar do shainghrúpaí éagsúla, lena n-áirítear na meáin agus an pobal.

Leasú    29

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 18 – mír 2

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

2.  Cuirfidh an Coimisiún chun feidhme gníomhaíochtaí faisnéise agus cumarsáide a bhaineann leis an gClár, agus a bhaineann le gníomhaíochtaí agus torthaí an Chláir. Leis na hacmhainní airgeadais arna leithdháileadh ar an gClár, rannchuideofar le cumarsáid chorparáideach thosaíochtaí polaitiúla an Aontais freisin, a fhad a bhaineann siad sin leis na cuspóirí dá dtagraítear in Airteagal 2.

2.  Cuirfidh an Coimisiún chun feidhme gníomhaíochtaí faisnéise agus cumarsáide a bhaineann leis an gClár, agus a bhaineann le gníomhaíochtaí agus torthaí an Chláir.

Leasú 30

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn I

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

IARSCRÍBHINN I

scriosta

Gníomhaíochtaí an Chláir

 

Saothrófar cuspóirí sonracha an Chláir dá dtagraítear in Airteagal 2(2) go háirithe trí thacaíocht a thabhairt do na gníomhaíochtaí a leanas:

 

(a)  múscailt feasachta, faisnéis a scaipeadh chun eolas a fheabhsú ar bheartais agus ar na cearta sna réimsí atá clúdaithe faoin gClár;

 

(b)  foghlaim fhrithpháirteach trí dhea-chleachtais a mhalartú i measc páirtithe leasmhara chun eolas agus tuiscint fhrithpháirteach agus rannpháirtíocht shibhialta agus dhaonlathach a fheabhsú;

 

(c)   gníomhaíochtaí anailíseacha agus faireacháin1 chun tuiscint ar chúrsaí sna Ballstáit agus ar leibhéal an Aontais a fheabhsú i dtaobh na réimsí atá clúdaithe faoin gClár agus chun cur chun feidhme dhlí agus bheartais an Aontais a fheabhsú;

 

(d)  oiliúint a chur ar na páirtithe leasmhara ábhartha chun feabhas ar chur ar a n-eolas ar na beartais agus na cearta sna réimsí atá cumhdaithe;

 

(e)  forbairt agus cothabháil a dhéanamh ar uirlisí na Teicneolaíochta Faisnéise agus Cumarsáide (TFC);

 

(f)  feasacht saoránach faoi chultúr, stair agus cuimhneachán na hEorpa chomh maith le treisiú leis an muintearas a bhraitheann siad i leith an Aontais;

 

(g)  saoránaigh Eorpacha de náisiúntachtaí éagsúla a thabhairt le chéile trí dheis a thabhairt dóibh páirt a ghlacadh i ngníomhaíochtaí nasctha bailte;

 

(h)  rannpháirtíocht ghníomhach in Aontas níos daonlathaí chomh maith le feasacht maidir le cearta agus luachanna a spreagadh agus a éascú trí thacú le heagraíochtaí na sochaí sibhialta;

 

(i)  maoiniú don tacaíocht theicniúil agus eagrúcháin chun Rialachán [(AE) Uimh. 211/2011] a chur chun feidhme, ionas go gcuirtear bonn faoi fheidhmiú a gceart ag saoránaigh chun tionscnaimh Eorpacha ó shaoránaigh a sheoladh agus tacú leo;

 

(j)  cumas líonraí Eorpacha a fhorbairt chun dlí, spriocanna beartais agus straitéisí an Aontais a chur chun cinn agus a fhorbairt a thuilleadh agus tacaíocht a thabhairt d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta atá gníomhach sna réimsí a thagann faoi scáth an Chláir.

 

(k)  cur leis an eolas ar an gclár agus le scaipeadh agus le hin-aistritheacht thorthaí an chláir agus forchaidreamh leis an saoránach a chothú, lena n-áirítear deasca cláir/líonra teagmhála náisiúnta a chur ar bun agus tacú leo.

 

______________________

 

1Áirítear, mar shampla, leis na gníomhaíochtaí sin bailiú sonraí agus staitisticí; modheolaíochtaí comhchoiteanna agus, de réir mar is cuí, táscairí nó tagarmharcanna a fhorbairt; staidéir, taighde, anailísí agus suirbhéanna; meastóireachtaí; measúnú tionchair; ullmhú agus foilsiú treoirleabhar, tuarascálacha agus ábhair oideachais.

 

Leasú    31

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn II – pointe 1 – an chuid réamhráiteach

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Déanfar faireachán ar an gClár ar bhonn sraith táscairí a bhfuil beartaithe leo tomhas a dhéanamh ar a mhéid atá cuspóirí ginearálta agus sonracha an Chláir bainte amach agus d'fhonn na hualaí agus na costais riaracháin a íoslaghdú. Chuige sin, baileofar na sonraí i gcomhréir leis an tacar príomhtháscairí a leanas:

Déanfar faireachán ar an gClár ar bhonn tacar táscairí bunaithe ar thorthaí atá ceaptha tomhas a dhéanamh ar a mhéid a baineadh amach cuspóirí ginearálta agus sonracha an Chláir, agus d’fhonn an t-ualach agus na costais riaracháin a íoslaghdú. Chuige sin, baileofar na sonraí i gcomhréir leis an tacar príomhtháscairí a leanas:

Leasú    32

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn II – mír 1 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

Ina theannta sin, foilseoidh an Coimisiún na táscairí aschuir seo a leanas gach bliain:

Leasú    33

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn II – pointe 1 b (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

Cumhdach geografach na ngníomhaíochtaí in aghaidh an tsnáithe

Leasú    34

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn II – pointe 1 c (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

Líon na n-iarratas agus líon na ngníomhaíochtaí arna gcistiú in aghaidh an liosta in Airteagal 9(1) agus in aghaidh an tsnáithe

Leasú    35

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn II – pointe 1 d (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

Leibhéal cistiúcháin arna iarraidh ag iarratasóirí agus arna dheonú in aghaidh na gníomhaíochta atá liostaithe in Airteagal 9(1) agus in aghaidh an tsnáithe

NÓS IMEACHTA - COISTE AR IARRADH TUAIRIM AIR

Teideal

Lena mbunaítear an Clár um Chearta agus Luachanna

Tagairtí

COM(2018)0383 – C8-0234/2018 – 2018/0207(COD)

An Coiste freagrach

       Dáta a fógraíodh sa suí iomlánach

LIBE

14.6.2018

 

 

 

Tuairim ó

       Dáta a fógraíodh sa suí iomlánach

EMPL

14.6.2018

Rapóirtéir

       Dáta an cheapacháin

Jean Lambert

18.6.2018

Pléite sa choiste

9.10.2018

 

 

 

Dáta an ghlactha

20.11.2018

 

 

 

Toradh na vótála críochnaithí

+:

–:

0:

38

2

1

Feisirí a bhí i láthair ag an vótáil chríochnaitheach

Guillaume Balas, Brando Benifei, Mara Bizzotto, David Casa, Ole Christensen, Michael Detjen, Martina Dlabajová, Lampros Fountoulis, Marian Harkin, Czesław Hoc, Agnes Jongerius, Rina Ronja Kari, Ádám Kósa, Agnieszka Kozłowska-Rajewicz, Jean Lambert, Jérôme Lavrilleux, Patrick Le Hyaric, Jeroen Lenaers, Verónica Lope Fontagné, Thomas Mann, Anthea McIntyre, Miroslavs Mitrofanovs, Elisabeth Morin-Chartier, Emilian Pavel, Georgi Pirinski, Dennis Radtke, Terry Reintke, Robert Rochefort, Claude Rolin, Siôn Simon, Romana Tomc, Marita Ulvskog

Comhaltaí ionaid a bhí i láthair ag an vótáil chríochnaitheach

Georges Bach, Rosa D’Amato, Tania González Peñas, Paloma López Bermejo, Edouard Martin, Alex Mayer, Sven Schulze, Helga Stevens, Flavio Zanonato

TORADH NA VÓTÁLA CRÍOCHNAITHÍ SA CHOISTE AR IARRADH TUAIRIM AIR

38

+

ALDE

Martina Dlabajová, Marian Harkin, Robert Rochefort

ECR

Czesław Hoc, Anthea McIntyre, Helga Stevens

GUE/NGL

Tania González Peñas, Rina Ronja Kari, Patrick Le Hyaric, Paloma López Bermejo

PPE

Georges Bach, David Casa, Ádám Kósa, Agnieszka Kozłowska-Rajewicz, Jérôme Lavrilleux, Jeroen Lenaers, Verónica Lope Fontagné, Thomas Mann, Elisabeth Morin-Chartier, Dennis Radtke, Claude Rolin, Sven Schulze, Romana Tomc

S&D

Guillaume Balas, Brando Benifei, Ole Christensen, Michael Detjen, Agnes Jongerius, Edouard Martin, Alex Mayer, Emilian Pavel, Georgi Pirinski, Siôn Simon, Marita Ulvskog, Flavio Zanonato

VERTS/ALE

Jean Lambert, Miroslavs Mitrofanovs, Terry Reintke

2

-

ENF

Mara Bizzotto

NI

Lampros Fountoulis

1

0

EFDD

Rosa D'Amato

Eochair na siombailí:

+  :  i bhfabhar

-  :  i gcoinne

0  :  staonadh


TUAIRIM ón gCoiste um Chultúr agus um Oideachas (4.12.2018)

chuig an gCoiste um Shaoirsí Sibhialta, um Cheartas agus um Ghnóthaí Baile

ar an togra le haghaidh rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear an Clár um Chearta agus Luachanna

(COM(2018)0383 – C8-0234/2018 – 2018/0207(COD))

Rapóirtéir don tuairim (*): Sylvie Guillaume

(*)  Coiste comhlachaithe – Riail 54 de na Rialacha Nós Imeachta

RÉASÚNÚ GEARR

Ba cheart go mbeadh an clár ‘Saoránachta, Ceart agus Luachanna’ a bheidh ann amach anseo ina chabhair ó thaobh comhrá a athspreagadh i measc na nEorpach agus comhthuiscint a chothú ag an tráth seo ina bhfuil coincheap an spáis choitinn á cheistiú arís mar gheall ar mhéadú géar atá tar éis teacht ar an éadulaingt.

Tuigeann an Rapóirtéir don tuairim go bhfuil an Coimisiún sa tóir ar éifeachtaí sineirge mar fhreagairt ar shrianta buiséadacha.

Mar sin féin, creideann sí go bhfuil gá níos mó ná riamh leis an spás a dhaigniú ina raibh an Clár um an Eoraip ar son na Saoránach, atá imithe in éag, a raibh breisluach soiléir aige ó thaobh rannpháirtíocht phoiblí a chur chun cinn, an ceangal coiteann idir na daoine agus an áit a neartú agus daoine a spreagadh chun a bheith rannpháirteach mar shaoránaigh a bhfuil leas acu sa daonlathas. Léiríodh fiúntas an chláir agus, trí fheasacht níos leithne a mhúscailt ar shaincheisteanna Eorpacha, d’fhéadfadh sé tionchar dearfach a imirt trí spéis a mhúscailt i measc an phobail sna toghcháin Eorpacha atá le teacht go luath.

Ar na cúiseanna sin, is oth leis an Rapóirtéir gur baineadh de theideal an chláir coincheap na saoránachta, ar coincheap é a bhfuil siombalachas láidir bainteach leis, agus molann sí é a chur ar ais.

Measann sí freisin go bhfuil sé riachtanach an fód a sheasamh ar son buiséad a bheidh ar cóimhéid le haidhmeanna an chláir agus, dá bhrí sin, molann sí an buiséad a mhéadú le haghaidh snáithe B – ‘Ról agus Rannpháirtíocht na Saoránach’ – arb é an réimse atá laistigh dá cúraimí é. Tá an buiséad atá á mholadh i láthair na huaire i bhfad ón méid a d’éiligh an Pharlaimint. Dá bhrí sin, moltar snáithe ‘Rannpháirtíocht na Saoránach’ a neartú, le buiséad EUR 500 milliún – ar figiúr é arb éigean gurb ionann é agus aon euro amháin in aghaidh gach saoránaigh den Aontas. Tá sé tábhachtach cosaint a thabhairt do chlár Eorpach ar a bhfuil rochtain ag na saoránaigh uile sin a thacaíonn le hEoraip láidir mar fhrithmheáchan in aghaidh cineálacha éagsúla náisiúnachais, ar clár é a athdhearbhaíonn meon na dlúthpháirtíochta.

Tuigeann an Rapóirtéir don tuairim an gá le himeachtaí cuimhneacháin a chur chun cinn a bhaineann leis na himeachtaí as ar tháinig an tAontas Eorpach, agus le tuiscint níos fearr a fháil ar a bhfuil ar siúl sa lá atá inniu ann ionas gur féidir aghaidh a thabhairt ar chúram coiteann an todhchaí a thógáil. Mar sin, molann sí gur cheart imeachtaí bunaithe ar an gcuimhneachán a fhorbairt lena dtarraingeofar aird ar thábhacht na bprionsabal agus na luachanna lena gcuirtear bonn taca faoin Aontas.

De bhreis air sin, i bhfianaise an chistiúcháin theoranta atá curtha ar leataobh don chlár sin, measann an Rapóirtéir don tuairim nár chóir ligean don Choimisiún aon chuid de a chaitheamh ar iarracht chumarsáide maidir le tosaíochtaí beartais an Aontais, óir tá buiséid shuntasacha ag seirbhísí cumarsáide an Choimisiúin i gcomhair gníomhaíocht den chineál sin.

Is díol sásaimh di go dtabharfaí isteach ionstraim chun tacú le heagraíochtaí na sochaí sibhialta san Aontas a chuireann luachanna bunúsacha chun cinn ar leibhéal áitiúil chun sochaithe atá oscailte, daonlathach agus cuimsitheach, agus san am céanna an gá atá le tionscadail aonuaire arna ndéanamh ag an gnáthduine ina bpobail féin a chosaint á léiriú go follasach, ar tionscadail iad atá ríthábhachtach má táthar chun fís na hEorpa a fhíorú. Cuireann sí i dtreis, go háirithe, gur cheart go mbeadh an clár inrochtana do dhaoine faoi mhíchumas.

I bhfianaise gur minic a bhíonn teorann leis na deiseanna do ghníomhaíochtaí saoránach laistigh de na Ballstáit agus, ina ainneoin a ndúthrachta, go mbíonn frustrachas ar go leor iarratasóirí ar chúnamh deontais nuair nach roghnaítear iad, creideann an Rapóirtéir nár chóir snáithe ‘Rannpháirtíocht na Saoránach’ a bheith ar oscailt do thríú tíortha atá comhlachaithe.

Tá an rapóirtéir don tuarim ar aon intinn le dearcadh an Choimisiúin gur cheart an córas maidir le pointí teagmhála náisiúnta a bhfuil a luach cruthaithe acu cheana féin sa Chlár ‘Eoraip ar son na Saoránach’ a leathnú chun tacú le tionscnóirí tionscadail ar bhonn níos éifeachtaí maidir leis an céimeanna is gá dóibh a ghlacadh agus áitíonn sí go luaifear é sin sa rialachán.

Molann an rapóirtéir chomh maith gur cheart don Choimisiún na cláir oibre agus na tosaíochtaí ilbhliantiúa a ghlacadh trí ghníomhartha tarmligthe agus gan iad a ghlacadh trí ghníomhartha cur chun feidhme mar atá molta aige sa togra.

Ar an iomlán, is díol sásaimh don rapóirteir an cur chuige atá á mholadh ag an gCoimisiún, go háirithe maidir leis an athrú ar an mbunús dlí lena bhféadfaidh an Pharlaimint ról a bheith aici mar chomhreachtóir. Cuireann sí in iúl go gcumhdaítear go leor tionscadal poiblí leis an gclár sin, ar tionscadail iad a bhfuil géarghá lena gcoinneáil ar bun i láthair na huaire agus lena spreagadh amach anseo.

LEASUITHE

Iarrann an Coiste um Chultúr agus um Oideachas ar an gCoiste um Shaoirsí Sibhialta, um Cheartas agus um Ghnóthaí Baile, mar an coiste atá freagrach, na leasuithe seo a leanas a chur san áireamh:

Leasú    1

Togra le haghaidh rialacháin

Teideal

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Togra le haghaidh

Togra le haghaidh

RIALACHÁN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE

RIALACHÁN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE

an Clár um Chearta agus Luachanna a bhunú

an Clár um an Eoraip ar son na Saoránach, um Chearta agus Luachanna a bhunú

 

(Tá feidhm ag an leasú seo ar fud an téacs. Má ghlactar leis is gá athruithe comhfhreagracha a dhéanamh tríd síos.)

Leasú    2

Togra le haghaidh rialacháin

Lua 1

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 16(2), Airteagal (19(2), Airteagal 21(2), Airteagal 24, Airteagal 167, agus Airteagal 168 de

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 16(2), Airteagal (19(2), Airteagal 21(2), Airteagal 24, Airteagal 167, agus Airteagal 168 de agus d’Airteagal 11 den Chonradh ar an Aontas Eorpach,

Leasú    3

Togra le haghaidh rialacháin

Lua 2 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

Ag féachaint do Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh,

Leasú    4

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 1

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(1)  De réir Airteagal 2 den Chonradh ar an Aontas Eorpach (CFAE), ‘tá an tAontas fothaithe ar luachanna an mheasa ar dhínit an duine, ar an tsaoirse, ar an daonlathas, ar an gcomhionannas, ar an smacht reachta agus ar an meas ar chearta an duine, lena n-áirítear na cearta atá ag daoine ar de ghrúpaí mionlaigh iad. Is comhluachanna ag na Ballstáit na luachanna sin i sochaí arb iad is sainairíonna inti an t-iolrachas, an neamh-idirdhealú, an chaoinfhulaingt, an ceartas, an dlúthpháirtíocht agus an comhionannas idir mná agus fir’. Sonraítear in Airteagal 3 ina theannta sin gurb é ‘is aidhm don Aontas an tsíocháin, a luachanna agus dea-bhail a phobal a chur chun cinn’ agus, i measc nithe eile, ‘go n-urramóidh an tAontas an saibhreas atá san éagsúlacht chultúrtha agus teanga, agus áiritheoidh sé go ndéanfar oidhreacht chultúrtha na hEorpa a chaomhnú agus a fheabhsú’. Athdhearbhaítear na luachanna sin agus cuirtear in iúl iad sna cearta, sna saoirsí agus sna prionsabail atá cumhdaithe i gCairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh.

(1)  De réir Airteagal 2 den Chonradh ar an Aontas Eorpach (CFAE), ‘tá an tAontas fothaithe ar luachanna an mheasa ar dhínit an duine, ar an tsaoirse, ar an daonlathas, ar an gcomhionannas, ar an smacht reachta agus ar an meas ar chearta an duine, lena n-áirítear na cearta atá ag daoine ar de ghrúpaí mionlaigh iad. Go háirithe, i gcomhréir le Dearbhú Uilechoiteann Chearta an Duine agus le Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, is í an dínit daonna bunús gach ceart daonna dosháraithe. Is iad na prionsabail agus na luachanna sin atá i gcoiteann ag na Ballstáit i sochaí ina bhfuil an t-iolrachas, an neamh-idirdhealú, an chaoinfhulaingt, an ceartas, an dlúthpháirtíocht agus an comhionannas idir mná agus fir i réim. Sonraítear in Airteagal 3 ina theannta sin gurb é ‘is aidhm don Aontas an tsíocháin, a luachanna agus dea-bhail a phobal a chur chun cinn’ agus, i measc nithe eile, ‘go n-urramóidh an tAontas an saibhreas atá san éagsúlacht chultúrtha agus teanga, agus áiritheoidh sé go ndéanfar oidhreacht chultúrtha na hEorpa a chaomhnú agus a fheabhsú’. Athdhearbhaítear na luachanna sin agus cuirtear in iúl iad sna cearta, sna saoirsí agus sna prionsabail atá cumhdaithe i gCairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh.

Leasú    5

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 2

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(2)  Ní mór leanúint de na cearta agus na luachanna sin a chur chun cinn agus a neartú agus a chomhroinnt i measc na saoránach agus ní mór go mbeadh na pobail laistigh de thionscadal AE. Dá bhrí sin, cruthófar Ciste nua um Cheartas, Chearta agus Luachanna a chuimseoidh na cláir um Chearta agus Luachanna agus um Cheartas i mbuiséad an Aontais Eorpaigh. Tráth a chaithfidh sochaithe Eorpacha aghaidh a thabhairt ar antoisceachas, radacachas agus easaontais, is tábhachtaí murab ionann agus riamh ceartas, cearta agus luachanna an Aontais a chur chun cinn, a neartú, agus a chosaint, mar atá: cearta an duine, meas ar dhínit an duine, an tsaoirse, an daonlathas, an comhionannas, an smacht reachta. Beidh impleachtaí móra díreacha aige sin ar an saol polaitiúil, sóisialta, cultúrtha agus eacnamaíoch san Aontas. Mar chuid den Chiste nua, leanfaidh an Clár um Cheartas de bheith ag tacú le forbairt bhreise limistéar Aontais de cheartas agus de chomhar trasteorann. Tógfaidh an Clár um Chearta agus Luachanna le chéile Clár 2014-2020 Cearta, Comhionannas agus Saoránacht arna bhunú le Rialachán (AE) Uimh 1381/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus an clár Eoraip ar son na Saoránach arna bhunú ag Rialachán (AE) Uimh 390/20149 ón gComhairle (dá ngairfear ‘na cláir réamhtheachtacha’ anseo feasta).

(2)  Ní mór leanúint de na cearta agus na luachanna sin a chur chun cinn, a neartú agus a chomhroinnt i measc na saoránach agus ní mór go mbeadh na pobail laistigh de thionscadal AE. Dá bhrí sin, ba cheart Ciste nua um Cheartas, Cearta agus Luachanna a chuimseoidh na cláir um an Eoraip ar son na Saoránach, um Chearta agus Luachanna agus um Cheartas a chruthú i mbuiséad an Aontais Eorpaigh. Tráth a chaithfidh sochaithe Eorpacha aghaidh a thabhairt ar go leor dúshlán, amhail antoisceachas, radacachas agus easaontais, agus atá an smacht reachta ag cúlú ar bhonn atá ag éirí níos soiléire agus níos soiléire i dtíortha áirithe, is tábhachtaí murab ionann agus riamh ceartas, cearta agus luachanna an Aontais a chur chun cinn, a neartú, agus a chosaint, amhail cearta an duine, lena n-áirítear cearta na ndaoine ar de ghrúpa mionlaigh iad, cearta leanaí agus daoine óga, iolrachas, caoinfhulaingt, meas ar dhínit an duine, an tsaoirse, an daonlathas, an comhionannas, an dlúthpháirtíocht agus an smacht reachta. Tógfaidh an Clár um an Eoraip ar son na Saoránach, um Chearta agus Luachanna le chéile Clár 2014-2020 Cearta, Comhionannas agus Saoránacht arna bhunú le Rialachán (AE) Uimh 1381/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle8 agus an clár Eoraip ar son na Saoránach arna bhunú ag Rialachán (AE) Uimh 390/20149 ón gComhairle (dá ngairfear ‘na cláir réamhtheachtacha’ anseo feasta).

__________________

__________________

8 Rialachán (AE) Uimh. 1381/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Nollaig 2013 lena mbunaítear Clár um Chearta, um Chomhionannas agus um Shaoránacht don tréimhse 2014-2020 (IO L 354, 28.12.2013, lch. 62).

8 Rialachán (AE) Uimh. 1381/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Nollaig 2013 lena mbunaítear Clár um Chearta, um Chomhionannas agus um Shaoránacht don tréimhse 2014-2020 (IO L 354, 28.12.2013, lch. 62).

9 Rialachán (AE) Uimh. 390/2014 ón gComhairle an 14 Aibreán 2014 lena mbunaítear an clár ‘Eoraip do Shaoránaigh’ don tréimhse 2014-2020 (IO L 115, 17.4.2014, lch.3).

9 Rialachán (AE) Uimh. 390/2014 ón gComhairle an 14 Aibreán 2014 lena mbunaítear an clár ‘Eoraip do Shaoránaigh’ don tréimhse 2014-2020 (IO L 115, 17.4.2014, lch. 3).

Leasú    6

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 3

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(3)  Déanfar an Ciste um Cheartas, Cearta agus Luachanna agus an dá chlár cistiúcháin atá mar bhonn faoi a dhíriú, go príomha, ar dhaoine agus ar eintitis a rannchuidíonn le beocht agus beatha a chur sna luachanna, sna cearta agus san éagsúlacht shaibhir is coiteann dúinn. Is é an cuspóir bunaidh sochaí atá bunaithe ar chearta agus atá cothrom, uilechuimsitheach agus daonlathach a chothú agus a choinneáil ar bun. Áirítear leis sin sochaí shibhialta bhríomhar, a spreagann rannpháirtíocht dhaonlathach, shibhialta agus shóisialta na ndaoine agus éagsúlacht shaibhir shochaí na hEorpa a chothú, bunaithe freisin ar an stair agus ar an gcuimhne is coiteann dúinn. In Airteagal 11 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh sonraítear freisin go dtabharfaidh na hinstitiúidí, ar dhóigheanna iomchuí, an deis do shaoránaigh agus dá gcomhlachais ionadaíochta, a dtuairimí a chur in iúl agus a mhalartú go poiblí i ngach réimse de ghníomhaíocht an Aontais.

(3)  Déanfar an Ciste um Cheartas, Cearta agus Luachanna agus an dá chlár cistiúcháin atá mar bhonn faoi a dhíriú, go príomha, ar dhaoine agus ar eintitis a rannchuidíonn le foirm a thabhairt do na prionsabail, na luachanna agus na cearta is coiteann dúinn agus le saibhreas ár n-éagsúlachta a léiriú. Is é an cuspóir bunaidh ná sochaithe atá bunaithe ar chearta agus atá cothrom, cóir, caoinfhulangach, cuimsitheach, iolrach agus daonlathach a choinneáil ar bun. Ba cheart do na gníomhaíochtaí atá maoinithe díriú ar shochaí shibhialta ghníomhach a chothú agus a neartú agus rannpháirtíocht dhaonlathach, shibhialta, chultúrtha agus shóisialta bunaithe ar na luachanna, an stair, an chuimhne, an oidhreacht chultúrtha agus na fréamhacha atá i gcoiteann againn. Le hAirteagal 11 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh ceanglaítear go gcoinneoidh na hinstitiúidí idirphlé oscailte, trédhearcach agus rialta leis an tsochaí shibhialta agus go dtabharfaidh siad, ar dhóigheanna iomchuí, an deis do shaoránaigh agus dá gcomhlachais ionadaíochta, a dtuairimí a chur in iúl agus a mhalartú go poiblí i ngach réimse de ghníomhaíocht an Aontais.

Leasú    7

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 4

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(4)  Leis an gClár um Chearta agus Luachanna (an ‘Clár’) ba cheart go mbeifí in ann sineirgí a fhorbairt chun dul i ngleic leis na dúshláin a bhaineann go coitianta le cur chun cinn agus cosaint luachanna agus mais chriticiúil a shroicheadh chun torthaí nithiúla a bhaint amach sa réimse, agus leas á bhaint as taithí dhearfach na gClár réamhtheachtaí. Ba cheart é sin a bhaint amach trí fhorbairt a dhéanamh ar thaithí dhearfach na gclár réamhtheachtach. Mar gheall air sin beifear ábalta leas iomlán a bhaint as acmhainneacht sineirgí, tacú leis na réimsí beartais faoina bhfuil siad cumhdaithe ar bhealach níos éifeachtaí agus méadú a dhéanamh ar a n-acmhainn chun daoine a shroicheadh. Ionas go mbeidh sé éifeachtach, ba cheart go gcuirfí san áireamh leis an gClár cineál sonrach na mbeartas éagsúil, a spriocghrúpaí éagsúla agus a riachtanais faoi leith trí chuir chuige shaincheaptha.

(4)  Leis an gClár um an Eoraip ar son na Saoránach, um Chearta agus Luachanna (an ‘Clár’) ba cheart go mbeifí in ann sineirgí a fhorbairt chun dul i ngleic leis na dúshláin a bhaineann go coitianta le cur chun cinn agus cosaint luachanna, saoránacht ghníomhach agus oideachas do shaoránacht Eorpach agus mais chriticiúil a shroicheadh chun torthaí nithiúla a bhaint amach sa réimse. Ba cheart é sin a bhaint amach trí fhorbairt a dhéanamh ar thaithí dhearfach na gClár réamhtheachtach ar cuid den Chlár nua anois iad. Mar gheall air sin beifear ábalta leas iomlán a bhaint as acmhainneacht sineirgí, tacú leis na réimsí beartais faoina bhfuil siad cumhdaithe ar bhealach níos éifeachtaí agus méadú a dhéanamh ar a n-acmhainn chun daoine a shroicheadh. Le go mbeidh éifeacht leis, ba cheart go gcuirfeadh an Clár san áireamh nádúr sonrach na mbeartas éagsúla, a spriocghrúpaí éagsúla agus a riachtanais áirithe, dírithe go speisialta ar nádúr ilteangach an Aontais agus ar an gá atá ann daoine óga, grúpaí faoi ghannionadaíocht agus grúpaí faoi mhíbhuntáistí a chuimsiú, amhail daoine a bhfuil riachtanais speisialta acu, imircigh, dídeanaithe agus lucht iarrtha tearmainn trí chuir chuige atá shaincheaptha.

Leasú    8

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 4 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(4a)  Le hAirteagal 17 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, bunaítear Idirphlé idir an tAontas Eorpach agus eaglaisí agus eagraíochtaí a luaitear ann. Leis an gClár, tugtar aitheantas dá rannchuidiú sonrach le cosaint agus cur chun cinn bhunchearta an duine a chothú, agus ina fhianaise sin ba cheart go mbronnfaí an rochtain chéanna orthu mar a mbronntar ar eagraíochtaí na sochaí sibhialta ar na deiseanna ábhartha maoinithe a chuirtear ar fáil trí bhíthin an chláir.

Leasú    9

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 5

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(5)  Chun an tAontas Eorpach a thabhairt níos gaire dá chuid saoránach, teastaíonn gníomhartha agus iarrachtaí comhordaithe éagsúla. Trí shaoránaigh a thabhairt le chéile i dtionscadail um nascadh bailte nó i líonraí bailte agus trí thacú le heagraíochtaí sochaí sibhialta sna ceantair atá clúdaithe ag an gclár cuirfear le ról na saoránach sa tsochaí agus, i ndeireadh báire, lena rannpháirtíocht i saol daonlathach an Aontais. San am céanna, trí thacú le gníomhaíochtaí a chuireann chun cinn comhthuiscint, éagsúlacht, idirphlé agus meas ar dhaoine eile cothaítear mothú muintearais agus féiniúlacht Eorpach, atá bunaithe ar thuiscint chomhroinnte ar luachanna, chultúr, stair agus oidhreacht na hEorpa. Tá cur chun cinn mhothú muintearais níos láidre san Aontas agus luachanna an Aontais tábhachtach go háirithe i measc saoránach sna réigiúin is forimeallaí san Aontas mar gheall ar a n-iargúltacht agus a bhfad ó mhór-roinn na hEorpa.

(5)  Chun an tAontas Eorpach a thabhairt níos gaire dá chuid saoránach, chun rannpháirtíocht dhaonlathach a chothú agus saoránaigh a chumhachtú chun leas a bhaint as a gcearta atá nasctha leis an tsaoránacht Eorpach, teastaíonn gníomhartha agus iarrachtaí comhordaithe éagsúla, atá dírithe ar dháileadh geografach cothrom. Trí shaoránaigh a thabhairt le chéile i dtionscadail um nascadh bailte nó i líonraí bailte agus trí thacú le heagraíochtaí sochaí sibhialta ar an leibhéal áitiúil, ar an leibhéal réigiúnach, ar an leibhéal náisiúnta agus ar an leibhéal trasnáisiúnta sna ceantair atá clúdaithe ag an gclár, cuirfear le ról na saoránach sa tsochaí agus, i ndeireadh báire, lena rannpháirtíocht ghníomhach i saol daonlathach an Aontais chomh maith lena ról maidir le clár polaitiúil an Aontais a mhúnlú. San am céanna, trí thacú le gníomhaíochtaí lena gcuirtear comhthuiscint, idirphlé idirchultúrtha, éagsúlacht chultúrtha agus teanga, athmhuintearas, cuimsiú sóisialta agus meas ar dhaoine eile chun cinn, cothaítear mothú muintearais go bhfuiltear mar chuid den Aontas agus saoránacht choiteann faoin bhféiniúlacht Eorpach, atá bunaithe ar thuiscint chomhroinnte ar luachanna, cultúr, stair agus oidhreacht na hEorpa. Tá cur chun cinn mhothú muintearais níos láidre san Aontas agus luachanna an Aontais tábhachtach go háirithe i measc saoránach sna réigiúin is forimeallaí san Aontas mar gheall ar a n-iargúltacht agus a bhfad ó mhór-roinn na hEorpa.

Leasú    10

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 5 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(5a)  Le gluaiseachtaí iolrachta agus imirce dhomhanda atá ag dul i méid, tá níos mó tábhachta ag baint le hidirphlé idirchultúrtha agus idirchreidimh inár sochaithe. Ba cheart tacaíocht iomlán a thabhairt tríd an gclár d’idirphlé idirchultúrtha agus idirchreidimh mar chuid den tsíth shóisialta san Eoraip agus mar ghné lárnach chun borradh a chur faoin gcuimsiú agus comhtháthú sóisialta. Cé go bhféadfadh an t-idirphlé idirchreidimh cabhrú le béim a leagan ar rannchuidiú dearfach an reiligiúin leis an gcomhtháthú sóisialta, is baolach go ndéanfadh neamhlitearthacht reiligiúnach deis a thabhairt do mhí-úsáid an mothaithe reiligiúnaigh i measc an phobail. Leis an gclár, dá bhrí sin, ba cheart tacú le tionscadail agus tionscnaimh lena bhforbraítear an neamhlitearthacht reiligiúnach agus lena gcothaítear idirphlé idirchreidimh agus tuiscint fhrithpháirteach.

Leasú    11

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 6

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(6)  Tá gníomhaíochtaí cuimhneacháin agus machnamh criticiúil ar chuimhne stair na hEorpa riachtanach chun saoránaigh a chur ar an eolas faoina stair chomhchoiteann, mar bhonn faoi chomhluachanna, cuspóir morálta roinnte agus luachanna comhroinnte amach anseo. Ba cheart ábharthacht na ngnéithe stairiúla, cultúrtha agus idirchultúrtha a chur san áireamh chomh maith, mar aon leis na naisc idir cuimhneachán agus cruthú féiniúlachta Eorpaí agus mothú muintearais le chéile.

(6)  Tá gníomhaíochtaí cuimhneacháin agus machnamh criticiúil agus smaointeoireacht chruthaitheach ar chuimhne stair na hEorpa riachtanach chun saoránaigh, go háirithe daoine óga, a chur ar an eolas faoina stair chomhchoiteann agus a gcroíluachanna comhchoiteanna, mar bhonn faoi thodhchaí chomhchoiteann. Ba cheart ábharthacht na ngnéithe stairiúla, sóisialta, cultúrtha agus idirchultúrtha, caoinfhulaingt agus idirphlé a chur san áireamh chomh maith chun comhthuiscint atá bunaithe ar luachanna comhroinnte, ar dhlúthpháirtíocht, ar éagsúlacht agus ar shíocháin a chur chun cinn, mar aon leis na naisc idir cuimhneachán agus cruthú féiniúlachta Eorpaí agus mothú muintearais le chéile.

Leasú    12

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 6 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(6a)  Tá ról ríthábhachtach le himirt ag an gClár i gcothú forbairt bhraistint chomhroinnte d’fhéiniúlacht Eorpach agus infheictheacht a thabhairt do na deiseanna faoi deara trí bhaint a bheith acu leis an Aontas, mar fhrithbheart i gcoinne 'Eoraisceipteachas' agus fórsaí polaitiúla frith-Eorpacha atá ag caitheamh amhrais ar bheatha an Tionscadail Eorpaigh féin.

Leasú    13

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 7

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(7)  Ba cheart do shaoránaigh a bheith níos feasaí faoina gcearta a thagann as saoránacht an Aontais chomh maith, agus ba cheart go mbeidís ar a gcompord agus iad ina gcónaí, ag taisteal, ag staidéar, ag obair agus ag déanamh obair dheonach i mBallstát eile, agus ba cheart dóibh a bheith ábalta leas a bhaint as a gcearta saoránachta agus iad a fheidhmiú, a muinín a chur i rochtain chomhionann, in-fhorfheidhmitheacht agus cosaint iomlán a gceart gan aon leithcheal is cuma cén áit san Aontas a bhfuil siad. Is gá tacú leis an tsochaí shibhialta maidir le cur chun cinn, cosaint agus ardú feasachta i dtaobh chomhluachanna EU faoi Airteagal 2 CAE agus maidir le rannchuidiú leis na cearta atá ann faoi dhlí an Aontais a fheidhmiú go héifeachtach.

(7)  Ba cheart do shaoránaigh a bheith níos feasaí faoina gcearta a thagann as saoránacht an Aontais chomh maith, agus ba cheart go mbeidís ar a gcompord agus iad ina gcónaí, ag taisteal, ag staidéar, ag obair, ag vótáil, ag fáil rochtana ar sheirbhísí poiblí, ag glacadh páirt i malartuithe cultúrtha agus ag déanamh obair dheonach i mBallstát eile. Ba cheart go mbraithfidís go bhfuil siad in ann páirt a ghlacadh i bpróiseas cinnteoireachta an Aontais agus a bheith ar an eolas gur féidir leo tionchar a imirt air agus gur féidir leo iontaoibh a bheith acu i rochtain chothrom ar a gcearta agus go ndéanfaí na cearta sin a forfheidhmiú go hiomlán agus a chosaint gan aon idirdhealú, gan beann ar cibé áit san Aontas ar a ráiníonn sé go bhfuil siad ann. Is gá an tsochaí shibhialta a neartú ar gach leibhéal maidir le cur chun cinn, cosaint agus ardú feasachta i dtaobh chomhluachanna an Aontais faoi Airteagal 2 CAE agus an aidhm leis sin na cearta atá ann faoi dhlí an Aontais a fheidhmiú go héifeachtach.

Leasú    14

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 7 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(7a)  Leis an Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 2 Aibreán 2009 maidir leis an gCoinsias Eorpach agus an tOllsmachtachas agus Conclúidí ón gComhairle an 9-10 Meitheamh 2011 maidir leis an gcuimhne ar na coireanna a rinneadh le linn na réimeas ollsmachtach san Eoraip, leagtar béim ar an tábhacht atá le cuimhní a chaomhnú mar mheán chun an t-am atá caite a fhágáil inár ndiaidh agus an todhchaí a thógáil, agus chun aird a thabhairt ar an luach atá le ról an Aontais maidir le comhchuimhne a éascú, a roinnt agus a chur chun cinn i dtaca leis na coireanna sin chun beocht úr a thabhairt do féiniúlacht chomhpháirteach Eorpach atá iolraíoch agus daonlathach.

Leasú    15

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 12

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(12)  Cuirtear bac ar rannpháirtíocht iomlán agus éifeachtúil daoine faoi mhíchumais sa tsochaí, ar bhonn cothrom le daoine eile le baic dhearaidh agus comhshaoil chomh maith leis an easpa inrochtaineachta. Tá baic le sárú ag daoine faoi mhíchumais ar, i measc nithe eile, rochtain ar an mhargadh saothair, tairbhe a baint as oideachas uilechuimsitheach ardcháilíochta, bochtaineacht agus eisiamh sóisialta a sheachaint, rochtain a bheith acu ar thionscnaimh chultúrtha agus ar na meáin, agus a gcearta polaitiúla a fheidhmiú. Is páirtí an tAontas agus na Ballstáit i gCoinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine Faoi Mhíchumas (UNCRPD), agus dá bhrí sin tá gealltanas tugtha acu tairbhiú iomlán agus cothrom chearta uile an duine agus shaoirsí bunúsacha na ndaoine uile faoi mhíchumais a chur chun cinn, a chosaint agus a áirithiú. Tá forálacha UNCRPD ina gcuid dhílis d’ord dlíthiúil an Aontais anois.

(12)  Cuirtear bac ar rannpháirtíocht iomlán agus éifeachtúil daoine faoi mhíchumais sa tsochaí, ar bhonn cothrom le daoine eile le baic dhearaidh agus comhshaoil chomh maith leis an easpa inrochtaineachta. Tá baic le sárú ag daoine faoi mhíchumais ar nuair a bhíonn siad ag iarraidh, i measc nithe eile, rochtain a fháil ar an mhargadh saothair, tairbhe a baint as oideachas uilechuimsitheach ardcháilíochta, bochtaineacht agus eisiamh sóisialta a sheachaint, rochtain ar chultúr, ar thionscnaimh chultúrtha agus ar na meáin a fheidhmiú acu, agus a gcearta polaitiúla a úsáid. Is páirtí an tAontas agus na Ballstáit i gCoinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine Faoi Mhíchumas (UNCRPD), agus dá bhrí sin tá gealltanas tugtha acu tairbhiú iomlán agus cothrom chearta uile an duine agus shaoirsí bunúsacha na ndaoine uile faoi mhíchumais a chur chun cinn, a chosaint agus a áirithiú. Tá forálacha UNCRPD ina gcuid dhílis d’ord dlíthiúil an Aontais anois.

Leasú    16

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 14

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(14)  Le hAirteagal 24 CFAE cuirtear d’oibleagáid ar Pharlaimint na hEorpa agus ar an gComhairle forálacha a ghlacadh maidir leis na nósanna imeachta agus na gcoinníollacha a bheadh ag teastáil do thionscnamh saoránach de réir bhrí Airteagal 11 den Chonradh an Aontais Eorpaigh. Rinneadh sin trí Rialachán [AE Uimh 211/2011) ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle a ghlacadh14]. Ba cheart go dtacódh an Clár le maoiniú na tacaíochta teicniúla agus eagraíochta chun Rialachán [(EU) Uimh 211/2011] a chur i bhfeidhm, agus, dá réir sin, tacú le cleachtadh an chirt chun tionscnaimh um shaoránaigh Eorpacha a sheoladh agus tacú leo ag saoránaigh.

(14)  Le hAirteagal 24 CFAE cuirtear d’oibleagáid ar Pharlaimint na hEorpa agus ar an gComhairle forálacha a ghlacadh maidir leis na nósanna imeachta agus na gcoinníollacha a bheadh ag teastáil do thionscnamh saoránach de réir bhrí Airteagal 11 den Chonradh an Aontais Eorpaigh. Rinneadh sin trí Rialachán [AE Uimh 211/2011) ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle a ghlacadh14]. Leis an gClár, ba cheart feidhmiú a gcirt chun na tionscnaimh ó na saoránaigh Eorpacha a sheoladh agus ceangal leo a spreagadh agus a chur chun cinn trí thacaíocht a thabhairt, ina snáithe “cothromaíocht agus cearta”, do mhaoiniú do thacaíocht theicniúil agus eagraíochtúla chun Rialachán [(AE) Uimh. 211/2011] a chur chun feidhme,

__________________

__________________

14 Rialachán (AE) Uimh. 211/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Feabhra 2011 maidir le tionscnamh na saoránach (IO L 65, 11.3.2011, lch. 1).

14 Rialachán (AE) Uimh. 211/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Feabhra 2011 maidir le tionscnamh na saoránach (IO L 65, 11.3.2011, lch. 1).

Leasú    17

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 17

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(17)  I gcomhréir le gníomhartha de chuid an Aontais maidir le cóir chomhionann bhunaigh na Ballstáit comhlachtaí neamhspleácha chun cóir chomhionanna a chur chun cinn, ar a dtugtar go coitianta “chomhlachtaí comhionannais”, chun leithcheal bunaithe ar chine agus ar thionscnamh eitneach agus ar inscne a chomhrac. Mar sin féin, chuaigh a lán Ballstát thairis na ceanglais sin agus d’áirithigh siad gur féidir le comhlachtaí comhionannais déileáil chomh maith le leithcheal bunaithe ar fhorais eile amhail aois, claonadh gnéis, reiligiún agus creideamh, míchumas. Tá ról tábhachtach ag na comhlachtaí comhionannais maidir le comhionannas a chur chun cinn agus cur i bhfeidhm na reachtaíochta maidir le cóir chomhionann a áirithiú go háirithe trí chúnamh neamhspleách a chur ar fáil d’íospartaigh an leithcheala, suirbhéanna neamhspleácha a dhéanamh maidir le leithcheal, tuarascálacha neamhspleácha a fhoilsiú agus moltaí a dhéanamh maidir le ceist ar bith a bhaineann le leithcheal ina dtír. Tá sé riachtanach obair na gcomhlachtaí comhionannais a chomhordú ar leibhéal an Aontais maidir leis sin. Cruthaíodh EQUINET in 2007. Is iad a chuid ball na comhlachtaí náisiúnta um chur chun cinn na déileála comhionainne mar atá bunaithe le Treoir 2000/43/CE15 agus 2004/113/CE16, ón gComhairle, agus le Treoir 2006/54/CE17 agus 2010/41/AE18 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle. Cás eisceachtúil is ea EQUINET, arae is é an t-aon eintiteas é a áirithíonn comhordú gníomhaíochtaí idir comhlachtaí comhionannais. Tá an ghníomhaíocht comhordúcháin a dhéanann EQUINET tábhachtach do dhea-chur i bhfeidhm dhlí an Aontais in aghaidh an leithcheala sna Ballstáit agus ba cheart don Chlár tacú leis.

(17)  I gcomhréir le gníomhartha de chuid an Aontais maidir le cóir chomhionann bhunaigh na Ballstáit comhlachtaí neamhspleácha chun cóir chomhionanna a chur chun cinn, ar a dtugtar go coitianta “chomhlachtaí comhionannais”, chun leithcheal bunaithe ar chine agus ar thionscnamh eitneach agus ar inscne a chomhrac. Mar sin féin, chuaigh a lán Ballstát thairis na ceanglais sin agus d’áirithigh siad gur féidir le comhlachtaí comhionannais déileáil chomh maith le leithcheal bunaithe ar fhorais eile amhail teanga, aois, claonadh gnéis, reiligiún agus creideamh, míchumas. Tá ról tábhachtach ag na comhlachtaí comhionannais maidir le comhionannas a chur chun cinn agus cur i bhfeidhm na reachtaíochta maidir le cóir chomhionann a áirithiú go háirithe trí chúnamh neamhspleách a chur ar fáil d’íospartaigh an leithcheala, suirbhéanna neamhspleácha a dhéanamh maidir le leithcheal, tuarascálacha neamhspleácha a fhoilsiú agus moltaí a dhéanamh maidir le ceist ar bith a bhaineann le leithcheal ina dtír. Tá sé riachtanach obair na gcomhlachtaí comhionannais a chomhordú ar leibhéal an Aontais maidir leis sin. Cruthaíodh EQUINET in 2007. Is iad a chuid ball na comhlachtaí náisiúnta um chur chun cinn na déileála comhionainne mar atá bunaithe le Treoir 2000/43/CE15 agus 2004/113/CE16, ón gComhairle, agus le Treoir 2006/54/CE17 agus 2010/41/AE18 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle. Cás eisceachtúil is ea EQUINET, arae is é an t-aon eintiteas é a áirithíonn comhordú gníomhaíochtaí idir comhlachtaí comhionannais. Tá an ghníomhaíocht comhordúcháin a dhéanann EQUINET tábhachtach do dhea-chur i bhfeidhm dhlí an Aontais in aghaidh an leithcheala sna Ballstáit agus ba cheart don Chlár tacú leis.

_________________

_________________

15 Treoir 2000/43/CE an 29 Meitheamh 2000 lena gcuirtear i bhfeidhm prionsabal na córa comhionainne idir daoine gan spleáchas do thionscnamh ciníoch nó eitneach (OJ L 180, 19.7.2000, lch. 22).

15 Treoir 2000/43/CE an 29 Meitheamh 2000 lena gcuirtear i bhfeidhm prionsabal na córa comhionainne idir daoine gan spleáchas do thionscnamh ciníoch nó eitneach (OJ L 180, 19.7.2000, lch. 22).

16 Treoir 2004/113/CE an 13 Meitheamh 2004 lena gcuirtear i bhfeidhm prionsabal na córa comhionainne idir fir agus mná maidir le rochtain ar earraí agus ar sheirbhísí agus maidir le soláthar earraí agus seirbhísí (OJ L 373, 21.12.2004, lch. 37).

16 Treoir 2004/113/CE an 13 Meitheamh 2004 lena gcuirtear i bhfeidhm prionsabal na córa comhionainne idir fir agus mná maidir le rochtain ar earraí agus ar sheirbhísí agus maidir le soláthar earraí agus seirbhísí (OJ L 373, 21.12.2004, lch. 37).

17 Treoir 2006/54/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Iúil 2006 maidir le cur chun feidhme phrionsabal an chomhionannais deiseanna agus na córa comhionainne idir fir agus mná i gcúrsaí fostaíochta agus slí bheatha (OJ L 204, 26.7.2006, lch. 23).

17 Treoir 2006/54/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Iúil 2006 maidir le cur chun feidhme phrionsabal an chomhionannais deiseanna agus na córa comhionainne idir fir agus mná i gcúrsaí fostaíochta agus slí bheatha (OJ L 204, 26.7.2006, lch. 23).

18 Treoir 2010/41/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 7 Iúil 2010 maidir le prionsabal na córa comhionainne idir fir agus mná atá rannpháirteach i ngníomhaíocht ar bhonn féinfhostaithe a chur i bhfeidhm agus lena n-aisghairtear Treoir 86/613/CEE ón gComhairle (IO L 180, 15.7.2010, lch. 1).

18 Treoir 2010/41/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 7 Iúil 2010 maidir le prionsabal na córa comhionainne idir fir agus mná atá rannpháirteach i ngníomhaíocht ar bhonn féinfhostaithe a chur i bhfeidhm agus lena n-aisghairtear Treoir 86/613/CEE ón gComhairle (IO L 180, 15.7.2010, lch. 1).

Leasú    18

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 18

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(18)  Tá ról ríthábhachtach ag comhlachtaí neamhspleácha do chearta an duine agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta maidir le cur chun cinn, cosaint agus ardú feasachta i dtaobh chomhluachanna an Aontais faoi Airteagal 2 den CAE, agus maidir le cur le tairbhiú ceart faoi dhlí an Aontais, lena n-áirítear an Chairt um Chearta Bunúsacha an AE. Faoi mar a léirítear sa Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 18 Aibreán 2018, tá tacaíocht dhóthanach airgeadais tábhachtach chun timpeallacht fhabhrach agus inbhuanaithe a chothú d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta chun a ról a neartú agus a bhfeidhmeanna a chomhlíonadh go neamhspleách agus go héifeachtúil. Agus iarrachtaí á gcomhlánú ar an leibhéal náisiúnta, ba cheart go gcuirfí dá bhrí sin le tacaíocht, cumhachtú agus acmhainn eagraíochtaí na sochaí sibhialta a fhorbairt atá gníomhach i gcur chun cinn chearta an duine a gcuidíonn a ngníomhaíochtaí le forfheidhmiú straitéiseach na gceart faoi dhlí AE agus faoi Chairt um Chearta Bunúsacha AE, lena n-áirítear trí ghníomhaíochtaí tacaíochta agus faire, chomh maith le comhluachanna an Aontais a chur chun cinn, a chosaint agus feasacht a ardú fúthu ar an leibhéal náisiúnta.

(18)  Tá ról ríthábhachtach ag comhlachtaí neamhspleácha do chearta an duine agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta maidir le cur chun cinn, cosaint agus ardú feasachta i dtaobh chomhluachanna an Aontais faoi Airteagal 2 den CAE, agus maidir le cur le tairbhiú ceart faoi dhlí an Aontais, lena n-áirítear an Chairt um Chearta Bunúsacha an AE. Faoi mar a léirítear sa Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 19 Aibreán 2018, tá ardú ar chistiú agus tacaíocht airgeadais leordhóthanach tábhachtach chun timpeallacht fhabhrach agus inbhuanaithe a chothú d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta chun a ról a neartú agus a bhfeidhmeanna a chomhlíonadh go neamhspleách agus go héifeachtúil. Anuas ar iarrachtaí a chomhlánú ar an leibhéal náisiúnta, ba cheart cistiú ó AE a bheith ina chuidiú dá bhrí sin chun tacú le hacmhainn eagraíochtaí neamhspleácha na sochaí sibhialta, í a chumhachtú agus a í a fhorbairt, lena n-áirítear trí bhunchistiú leordhóthanach agus roghanna costais, rialacha airgeadais agus nósanna imeachta simplithe, ar eagraíochtaí iad atá gníomhach i gcur chun cinn chearta an duine a gcuidíonn a ngníomhaíochtaí le forfheidhmiú straitéiseach na gceart faoi dhlí AE agus faoin gCairt um Chearta Bunúsacha AE, lena n-áirítear trí ghníomhaíochtaí tacaíochta agus faire, mar aon le comhluachanna an Aontais a chur chun cinn, a chosaint agus feasacht a ardú fúthu ar an leibhéal náisiúnta.

Leasú    19

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 21

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(21)  Chun leithdháileadh éifeachtach cistí ón bhuiséad ginearálta an Aontais a áirithiú, is gá go n-áiritheofar breisluach Eorpach na ngníomhartha agus na ngníomhartha uile a dhéantar leis an gclár, a gcomhlántacht le gníomhaíochtaí na mBallstát, agus féachtar ag an am céanna do chomhsheasmhacht, comhlántach agus sineirgí le cláir chistiúcháin a thacaíonn le réimsí beartais a bhfuil dlúthcheangal acu lena chéile, go háirithe laistigh de chreat luachanna AE – agus mar sin leis an gClár um Cheartas – chomh maith leis le Eoraip na Cruthaitheachta, ERASMUS+ acmhainneacht na dtrasnasc cultúrtha sna réimsí cultúrtha, meán, ealaíon, oideachais agus cruthaitheachta a bhaint amach. Is gá sineirgí a chruthú le cláir chistiúcháin Eorpacha eile, go háirithe sna réimsí fostaíochta, an mhargaidh inmheánaigh, fiontraíochta, óige, sláinte, saoránachta, ceartais, imirce, slándála, taighde, nuálaíochta, teicneolaíochta, tionscail, comhtháthaithe, turasóireachta, caidrimh sheachtraigh, trádála agus forbartha.

(21)  Chun leithdháileadh éifeachtúil na gcistí ó bhuiséad ginearálta an Aontais a áirithiú, is gá breisluach Eorpach a áirithiú sna gníomhaíochtaí uile a dhéantar agus a gcomhlántacht do ghníomhaíochtaí na mBallstát. Ba cheart go ndéanfaí comhsheasmhacht, comhlántacht agus sineirgí trédhearcacha atá leagtha amach go soiléir a lorg le cláir chistiúcháin a thacaíonn le réimsí beartais a bhfuil dlúthcheangal acu lena chéile, go háirithe laistigh den Chlár um Cheartas, Cearta agus Luachanna – agus leis an gClár um Cheartas mar sin – agus le hEoraip na Cruthaitheachta, an Cór Dlúthpháirtíochta Eorpacha, le Erasmus+ chun acmhainneacht na dtrasnasc cultúrtha i réimsí an chultúir, an chlosamhairc, na meán, na healaíne, an oideachais fhoirmiúil, dhífhoirmiúil agus neamhfhoirmiúil agus na cruthaitheachta a bhaint amach. Is gá sineirgí a chruthú le cláir chistiúcháin Eorpacha eile, go háirithe sna réimsí seo a leanas: an fhostaíocht, an margaidh inmheánach, an fhiontraíocht, an óige, oibriú go deonach, gairmoideachas, sláinte, saoránacht, ceartas, cuimsiú sóisialta, - go háirithe d’imircigh agus do na daoine atá faoi na míbhuntáistí is mó -, imirce, slándáil, taighde, nuálaíocht, teicneolaíocht, tionscail, comhtháthú, aeráid, turasóireacht, spórt, caidreamh seachtrach, méadú, comhar idirnáisiúnta, trádáil agus forbairt.

Leasú    20

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 23

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(23)  Tá feidhm ag Rialachán (AE, Euratom) Uimh. [an Rialachán Airgeadais nua] (an ‘Rialachán Airgeadais’) maidir leis an gClár seo. Leagtar síos leis rialacha maidir le cur chun feidhme bhuiséad an Aontais, lena n-áirítear na rialacha maidir le deontais, duaiseanna, soláthar, cur chun feidhme indíreach, ionstraimí airgeadais agus ráthaíochtaí buiséadacha.

(23)  Tá feidhm ag Rialachán (AE, Euratom) Uimh. [an Rialachán Airgeadais nua] (an ‘Rialachán Airgeadais’) maidir leis an gClár seo. Leagtar síos leis rialacha maidir le cur chun feidhme bhuiséad an Aontais, lena n-áirítear na rialacha maidir le deontais, duaiseanna, soláthar, cur chun feidhme indíreach, cúnamh airgeadais, ionstraimí airgeadais agus ráthaíochtaí buiséadacha, agus tá trédhearcacht iomlán de dhíth in úsáid acmhainní, bainistíocht fhónta airgeadais agus úsáid stuama acmhainní. Go háirithe, rialacha maidir leis an deis atá ann go ndéanfaí eagraíochtaí áitiúla, réigiúnacha, náisiúnta nó trasnáisiúnta na sochaí sibhialta a chistiú trí dheontais oibriúcháin ilbhliantúla, trí fhodheontais agus nósanna imeachta tapa agus solúbtha maidir le deontais a bhronnadh.

Leasú    21

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 24

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(24)  Maidir leis na cineálacha cistiúcháin agus na modhanna cur chun feidhme atá le húsáid faoin Rialachán seo, is ar bhonn a gcumas cuspóirí sonracha na ngníomhaíochtaí a bhaint amach agus torthaí a thabhairt ba cheart iad a roghnú, lena n-áirítear, go háirithe, costas na rialuithe, an t-ualach riaracháin, agus an riosca neamh-chomhlíontachta a mheastar a bheith ann. Chuige sin ba cheart cuimhneamh ar úsáid a bhaint as cnapshuimeanna, as rátaí comhréidhe agus costais aonaid, agus as maoiniú nach mbaineann le costais, rud dá dtagraítear in Airteagal 125(1) den Rialachán Airgeadais. I gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais, Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 833/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle20, Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2988/9521 ón gComhairle, Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/9622 ón gComhairle agus Rialachán (AE) 2017/193923 ón gComhairle, déanfar leasanna airgeadais an Aontais a chosaint trí bhearta comhréireacha, lena n-áirítear trí neamhrialtachtaí agus calaois a chosc, a bhrath, a cheartú agus a imscrúdú, cistí a cailleadh, a íocadh go mícheart nó a úsáideadh go mícheart a ghnóthú agus, i gcás inarb iomchuí, smachtbhannaí riaracháin a fhorchur. Go háirithe, i gcomhréir le Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 833/2013 agus Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 féadfaidh an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) imscrúduithe riaracháin a dhéanamh, lena n-áirítear seiceálacha agus cigireachtaí ar an láthair, d’fhonn a chinneadh ar tharla calaois, éilliú nó aon ghníomhaíocht neamhdhleathach eile a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais. I gcomhréir le Rialachán (AE) 2017/1939, féadfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (OIPE) calaois agus ciontaí coiriúla eile a fhiosrú a mbíonn éifeacht acu ar leas airgeadais an Aontais mar a fhoráiltear dó i dTreoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle24. I gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais, ní mór d’aon duine nó d'aon eintiteas a fhaigheann cistí ón Aontas comhoibriú go hiomlán i gcosaint leasanna airgeadais an Aontais agus na cearta agus an rochtain is gá a thabhairt don Choimisiún, do OLAF, do OIPE agus do Chúirt Iniúchóirí na hEorpa (CIE) agus ní mór dó a áirithiú go dtabharfaidh aon tríú páirtithe a bheidh páirteach i gcur chun feidhme cistí de chuid an Aontais cearta coibhéiseacha.

(24)  Maidir leis na cineálacha cistiúcháin agus na modhanna cur chun feidhme atá le húsáid faoin Rialachán seo, is ar bhonn a gcumas spriocráta dearfach rathúlachta a bhaint amach go háirithe do dheontais ghníomhaíochta agus do thionscadail agus chun torthaí a ghnóthú i gcomhréir le cuspóirí sonracha na ngníomhaíochtaí, ag cur san áireamh, go háirithe, costas na rialuithe, an t-ualach riaracháin, méid agus acmhainn na ngeallsealbhóirí ábhartha agus na dtairbhithe spriocdhírithe, agus an riosca neamh-chomhlíontachta a mheastar a bheith ann. Ba cheart cuimhneamh ar úsáid a bhaint as cnapshuimeanna, as rátaí comhréidhe agus as costais aonaid, agus as paraiméadair bhreise a thugann de chumas do dhaoine le sainriachtanais a bheith cóirithe níos éifeachtaí, agus as maoiniú nach mbaineann le costais dá dtagraítear in Airteagal 125(1) den Rialachán Airgeadais. Ba cheart glacadh le ceanglais chomhchistiúcháin chomhchineáil agus féadfar iad a tharscaoileadh i gcásanna ina bhfuil an cistiú comhlántach teoranta. I gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais, Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 833/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle20, Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2988/9521 ón gComhairle, Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/9622 ón gComhairle agus Rialachán (AE) 2017/193923 ón gComhairle, déanfar leasanna airgeadais an Aontais a chosaint trí bhearta comhréireacha, lena n-áirítear trí neamhrialtachtaí agus calaois a chosc, a bhrath, a cheartú agus a imscrúdú, cistí a cailleadh, a íocadh go mícheart nó a úsáideadh go mícheart a ghnóthú agus, i gcás inarb iomchuí, smachtbhannaí riaracháin a fhorchur. Go háirithe, i gcomhréir le Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 833/2013 agus Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 féadfaidh an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) imscrúduithe riaracháin a dhéanamh, lena n-áirítear seiceálacha agus cigireachtaí ar an láthair, d’fhonn a chinneadh ar tharla calaois, éilliú nó aon ghníomhaíocht neamhdhleathach eile a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais. I gcomhréir le Rialachán (AE) 2017/1939, féadfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (OIPE) calaois agus ciontaí coiriúla eile a fhiosrú a mbíonn éifeacht acu ar leas airgeadais an Aontais mar a fhoráiltear dó i dTreoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle24. I gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais, ní mór d’aon duine nó d'aon eintiteas a fhaigheann cistí ón Aontas comhoibriú go hiomlán i gcosaint leasanna airgeadais an Aontais agus na cearta agus an rochtain is gá a thabhairt don Choimisiún, do OLAF, do OIPE agus do Chúirt Iniúchóirí na hEorpa (CIE) agus ní mór dó a áirithiú go dtabharfaidh aon tríú páirtithe a bheidh páirteach i gcur chun feidhme cistí de chuid an Aontais cearta coibhéiseacha.

__________________

__________________

20 Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 883/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Meán Fómhair 2013 maidir le himscrúduithe arna ndéanamh ag an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) agus lena n-aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 1073/1999 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Rialachán (Euratom) Uimh. 1074/1999 ón gComhairle (IO L 248, 18.9.2013, lch. 1).

20 Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 883/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Meán Fómhair 2013 maidir le himscrúduithe arna ndéanamh ag an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) agus lena n-aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 1073/1999 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Rialachán (Euratom) Uimh. 1074/1999 ón gComhairle (IO L 248, 18.9.2013, lch. 1).

21 Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 2988/95 an 18 Nollaig 1995 ón gComhairle maidir le leasanna airgeadais na gComhphobal Eorpach a chosaint (IO L 312, 23.12.95, lch. 1).

21 Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 2988/95 an 18 Nollaig 1995 ón gComhairle maidir le leasanna airgeadais na gComhphobal Eorpach a chosaint (IO L 312, 23.12.95, lch. 1).

22 Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 ón gComhairle an 11 Samhain 1996 maidir le seiceálacha agus cigireachtaí ar an láthair arna ndéanamh ag an gCoimisiún chun leasanna airgeadais na gComhphobal Eorpach a chosaint in aghaidh na calaoise agus neamhrialtachtaí eile (IO L 292, 15.11.1996, lch. 2).

22 Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 ón gComhairle an 11 Samhain 1996 maidir le seiceálacha agus cigireachtaí ar an láthair arna ndéanamh ag an gCoimisiún chun leasanna airgeadais na gComhphobal Eorpach a chosaint in aghaidh na calaoise agus neamhrialtachtaí eile (IO L 292, 15.11.1996, lch. 2).

23 Rialachán (AE) 2017/1939 an 12 Deireadh Fómhair 2017 ón gComhairle lena gcuirtear chun feidhme comhar feabhsaithe maidir le bunú Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (‘OIPE’) (IO L 283, 31.10.2017, lch. 1).

23 Rialachán (AE) 2017/1939 an 12 Deireadh Fómhair 2017 ón gComhairle lena gcuirtear chun feidhme comhar feabhsaithe maidir le bunú Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (‘OIPE’) (IO L 283, 31.10.2017, lch. 1).

24 Treoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Iúil 2017 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil (IO L 198, 28.7.2017, lch. 29).

24 Treoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Iúil 2017 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil (IO L 198, 28.7.2017, lch. 29).

Leasú    22

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 28

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(28)  Tá tábhacht ag baint le dul i ngleic leis an athrú aeráide i gcomhréir leis na gealltanais atá tugtha ag an Aontas Comhaontú Pháras agus Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a chur chun feidhme, agus léiriú air sin is ea é go rannchuideoidh an Clár seo le príomhshruthú i mbeartais an Aontais na ngníomhaíochtaí a dhéantar ar son na haeráide agus le baint amach na sprice arb é atá inti 25 % de caiteachas bhuiséad an Aontais a bheith ag tacú le cuspóirí aeráide. Sainaithneofar gníomhaíochtaí ábhartha le linn ullmhú agus chur chun feidhme an Chláir, agus déanfar athmheasúnú ar na gníomhaíochtaí sin mar chuid den mheastóireacht mheántéarma ar an gclár.

scriosta

Leasú    23

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 30

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(30)  D'fhonn coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú maidir le cur chun feidhme an Rialacháin seo, ba cheart an chumhacht gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh a tharmligean chuig an gCoimisiún maidir le táscairí mar atá leagtha amach in Airteagal 14 agus Airteagal 16 agus in Iarscríbhinn II. Tá sé tábhachtach, go háirithe, don Choimisiún dul i mbun comhairliúcháin iomchuí le linn a chuid oibre ullmhúcháin, lena n-áirítear ar leibhéal na saineolaithe, agus na comhairliúcháin sin a dhéanamh i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach maidir le Reachtóireacht Níos Fearr an 13 Aibreán 2016. Go sonrach, chun rannpháirtíocht chomhionann in ullmhú na ngníomhartha tarmligthe a áirithiú, gheobhaidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle na doiciméid uile ag an am céanna leis na saineolaithe sna Ballstáit, agus beidh rochtain chórasach ag a gcuid saineolaithe ar chruinnithe ghrúpaí saineolaithe an Choimisiúin a bheidh ag déileáil le hullmhú na ngníomhartha tarmligthe.

(30)  Chun a áirithiú go gcuirfear an Rialachán seo i bhfeidhm, d’fhonn meastóireacht éifeachtach ar dhul chun cinn an Chláir i dtreo ghnóthú a chuspóirí a áirithiú, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh a tharmligean chuig an gCoimisiún i dtaca le cláir oibre mar a shonraítear in Airteagal 13 agus le táscairí mar a shonraítear in Airteagal 14, Airteagal 16 agus Iarscríbhinn II. Tá sé tábhachtach, go háirithe, don Choimisiún dul i mbun comhairliúcháin iomchuí le linn a chuid oibre ullmhúcháin, lena n-áirítear ar leibhéal na saineolaithe, agus na comhairliúcháin sin a dhéanamh i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach maidir le Reachtóireacht Níos Fearr an 13 Aibreán 2016. Go sonrach, chun rannpháirtíocht chomhionann in ullmhú na ngníomhartha tarmligthe a áirithiú, gheobhaidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle na doiciméid uile ag an am céanna leis na saineolaithe sna Ballstáit, agus beidh rochtain chórasach ag a gcuid saineolaithe ar chruinnithe ghrúpaí saineolaithe an Choimisiúin a bheidh ag déileáil le hullmhú na ngníomhartha tarmligthe.

Leasú    24

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 2 – mír 1

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

1.  Is é cuspóir ginearálta an Chláir cearta agus luachanna a chosaint mar a chuimsítear i gConarthaí AE, lena n-áirítear trí thacú le heagraíochtaí sochaí sibhialta, chun sochaithe oscailte, daonlathacha agus cuimsitheacha a chothú.

1.  Is é cuspóir ginearálta an Chláir ná saoránacht na hEorpa agus an smacht reachta a chosaint agus a chur chun cinn, chomh maith leis na cearta, na prionsabail agus na luachanna a chumhdaítear i gConarthaí AE, ar a mbonn a bhfuil an tAontas fothaithe. Ba cheart iad a ghnóthú go háirithe trí thacaíocht a thabhairt do gheallsealbhóirí ríthábhachtacha amhail cumainn shaoránaigh, meithle machnaimh, forais taighde, chultúrtha agus acadúla agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta ar an leibhéal áitiúil, an leibhéal réigiúnach, an leibhéal náisiúnta agus an leibhéal trasnáisiúnta, chun tábhacht na luachanna agus prionsabail sin a chur i gcuimhne do gach duine, agus ar an gcaoi sin, sochaithe atá oscailte, daonlathach agus cuimsitheach a chothú.

Leasú    25

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 2 – mír 2 – pointe b

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(b)  rannpháirtíocht na saoránach i saol daonlathach an Aontais a chur chun cinn (an tsraith Ról agus Rannpháirtíocht na Saoránach),

(b)  feasacht na saoránach, go háirithe feasacht na ndaoine óga, a ardú maidir le tábhacht an Aontais trí ghníomhaíochtaí dírithe ar chuimhneacháin ar eachtraí stairiúla lenar cruthaíodh é, agus an daonlathas, an tsaoirse chun tuairimí a nochtadh, an t-iolrachas, rannpháirtíocht shibhialta mar aon le teacht le chéile na saoránach agus a rannpháirtíocht ghníomhach i saol daonlathach an Aontais (an tsnáithe Saoránacht Ghníomhach);

Leasú    26

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 3 – mír 1 – an chuid réamhráiteach

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Laistigh den chuspóir sonrach atá leagtha amach i bpointe (a) d’Airteagal 2.(2), díreoidh an Clár ar:

Laistigh den chuspóir sonrach atá leagtha amach i bpointe (a) d’Airteagal 2.(2), saothróidh an Clár na cuspóirí seo a leanas:

Leasú    27

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 3 – mír 1 – pointe b

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(b)  cearta a chosaint agus a chur chun cinn, go háirithe cearta an linbh, cearta daoine faoi mhíchumas, cearta um shaoránacht AE agus na cearta a bhaineann le cosaint sonraí príobháideacha.

(b)  cearta a chosaint agus a chur chun cinn, go háirithe cearta an linbh, cearta daoine faoi mhíchumas, cearta um shaoránacht AE, lena n-áirítear an ceart chun Tionscnamh Saoránachta Eorpach a sheoladh, agus na cearta a bhaineann le cosaint sonraí príobháideacha.

Leasú    28

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 4 – teideal

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

An tsraith ról agus rannpháirtíocht na saoránach

An snáithe ‘Saoránacht Ghníomhach’

Leasú    29

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 4 – mír 1 – an chuid réamhráiteach

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Laistigh den chuspóir sonrach atá leagtha amach i bpointe (b) d’Airteagal 2.(2), díreoidh an Clár ar:

Laistigh den chuspóir sonrach atá leagtha amach i bpointe (a) d’Airteagal 2.(2), saothróidh an Clár na cuspóirí seo a leanas:

Leasú    30

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 4 – mír 1 – pointe a

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(a)  cur le tuiscint saoránach ar an Aontas, a stair, a oidhreacht agus éagsúlacht chultúrtha;

(a)  tacaíocht a thabhairt do thionscadail a chuir saoránaigh ar aghaidh, le béim ar leith ar dhaoine óga, atá dírithe ní hamháin ar dhaoine a spreagadh chun cuimhneamh ar na himeachtaí a tharla sular bunaíodh AE, ar imeachtaí iad a thóg croílár a chuimhne stairiúil, ach chun níos mó a fhoghlaim freisin faoina stair chomhroinnte, a gcultúr agus luachanna agus chun tuiscint a fháil ar shaibhreas a n-oidhreachta coitinne cultúrtha agus saibhreas a n-éagsúlachta teanga, rudaí atá ina mbunús do thodhchaí chomhchoiteann; tuiscint na saoránach ar an Aontas a chothú, a bhunús, a “raison d’être” agus a bhfuil bainte amach aige agus feasacht na saoránach a ardú maidir le dúshláin atá roimh an Aontas faoi láthair agus a bheidh amach anseo, agus tábhacht na tuisceana frithpháirtí agus an ollsmachtachais fhrithpháirtigh, atá ag croílár thionscadal na hEorpa;

Leasú    31

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 4 – mír 1 – pointe a a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(aa)  tacaíocht a thabhairt do mhalartuithe dea-chleachtais maidir le hoideachas foirmiúil agus neamhfhoirmiúil i dtaca le saoránacht na hEorpa agus na malartuithe sin a chur chun cinn;

Leasú    32

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 4 – mír 1 – pointe b

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(b)  malartú agus comhar idir saoránaigh tíortha éagsúla a chur chun cinn; rannpháirtíocht shibhialta agus dhaonlathach saoránach a chur chun cinn, rud a tugann deis do shaoránaigh agus do chomhlachais ionadaíocha a dtuairimí a thabhairt le fios agus iad a mhalartú go poiblí i ngach réimse de ghníomhaíocht an Aontais;

(b)  idirphlé poiblí a chur chun cinn trí bhailte a nascadh le chéile, trí theacht le chéile na saoránach, go háirithe daoine óga, agus trí chomhar idir bardais, pobail áitiúla agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta ó thíortha éagsúla, chun an deis a thabhairt dóibh taithí phraiticiúil dhíreach a fháil maidir le saibhreas na héagsúlachta cultúrtha agus chun rannpháirtíocht na saoránach sa tsochaí a ardú.

Leasú    33

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 4 – mír 1 – pointe b a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(ba)  rannpháirtíocht shibhialta i saol daonlathach an Aontais a spreagadh agus a fheabhsú ar an leibhéal áitiúil, an leibhéal náisiúnta agus an leibhéal trasnáisiúnta; an deis a thabhairt do shaoránaigh agus do chomhlachais idirphlé idirchultúrtha a chur chun cinn agus díospóireachtaí poiblí cuí ar gach réimse de ghníomhaíocht an Aontais a sheoladh, agus ar an dóigh sin, rannchuidiú le clár polaitiúil an Aontais a mhúnlú; tacaíocht a thabhairt do thionscnaimh chomhpháirteacha eagraithe i bhfoirm chomhlachais na saoránach agus líonraí na n-eintiteas dlíthiúil chun na cuspóirí a leagtar amach sna míreanna roimhe seo a chur chun feidhme ar bhealach níos éifeachtaí;

Leasú    34

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 5 – mír 1 – an chuid réamhráiteach

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Laistigh den chuspóir sonrach atá leagtha amach i bpointe (c) d’Airteagal 2.(2), díreoidh an Clár ar:

Laistigh den chuspóir sonrach atá leagtha amach i bpointe (a) d’Airteagal 2.(2), saothróidh an Clár na cuspóirí seo a leanas:

Leasú    35

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 6 – mír 1

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

1.  Is é EUR [641 705 000] i bpraghsanna reatha a bheidh san imchlúdach airgeadais do chur chun feidhme an Chláir don tréimhse 2021 – 2027.

1.  Is é EUR [908 705 000] i bpraghsanna reatha a bheidh san imchlúdach airgeadais do chur chun feidhme an Chláir don tréimhse 2021 – 2027.

Leasú    36

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 6 – mír 2 – pointe b

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(b)  EUR [233.000.000] le haghaidh an chuspóra shonraigh dá dtagraítear in Airteagal 2(2)(b);

(b)  EUR [500 000 000] nó ar a laghad 40% d’imchlúdach airgeadais an Chláir dá dtagraítear i mír 1 chun na cuspóirí sonracha dá dtagraítear in Airteagal 2(2)(b) a bhaint amach; leithdháilfear tuairim is 15% den bhuiséad iomlán don chuspóir seo do ghníomhaíochtaí cuimhneacháin, 65% do rannpháirtíocht dhaonlathach, 10% do ghníomhaíochtaí bolscaireachta agus 10% do riarachán (briseadh síos táscach);

 

Ní imeoidh an Coimisiún ó na céatadáin leithdháilte den chlúdach airgeadais thar breis agus 5 phointe céatadáin i gcás gach grúpa de chuspóirí sonracha. Más gá an teorainn sin a shárú, tabharfar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 16 a chun gach ceann de na figiúir sin a mhodhnú de bhreis agus 5 phointe céatadáin agus suas go 10 bpointe céatadáin.

Leasú    37

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 6 – mír 3

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

3.  Féadfar an méid dá dtagraítear i mír 1 a úsáid le haghaidh cúnamh teicniúil agus riaracháin do chur chun feidhme an Chláir, amhail gníomhaíochtaí ullmhúcháin, monatóireachta, rialaithe, iniúchta agus meastóireachta lena n-áirítear córais chorparáideacha na teicneolaíochta faisnéise, staidéar, cruinnithe saineolaithe, cumarsáid ar thosaíochtaí agus réimsí a bhaineann le cuspóirí ginearálta an chláir.

3.  Féadfar an méid dá dtagraítear i mír 1 a úsáid le haghaidh cúnamh teicniúil agus riaracháin do chur chun feidhme an Chláir, amhail gníomhaíochtaí ullmhúcháin, monatóireachta, rialaithe, iniúchta agus meastóireachta, staidéar agus cruinnithe saineolaithe, cumarsáid ar thosaíochtaí agus réimsí a bhaineann le cuspóirí ginearálta an chláir.

Leasú    38

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 6 – mír 3 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

3a.  Déanfaidh an Choimisiún 40% ar a laghad de na hacmhainní dá dtagraítear i mír 1 a leithdháileadh ar thacaíocht d'eagraíochtaí na sochaí sibhialta.

Leasú    39

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 8 – mír 3 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

3a.  Beidh sé mar chuid den chlár rochtain ar fhaisnéis faoin gclár atá curtha in oiriúint do dhaoine faoi mhíchumais d’fhonn iad a chumasú a gcearta a fheidhmiú go huile is go hiomlán agus chun páirt a ghlacadh, iad féin, sna sochaithe ina bhfuil siad ina gcónaí.

Leasú    40

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 12 – mír 2 – pointe b

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(b)  aon eintiteas dlíthiúil a bunaíodh faoi dhlí an Aontais nó aon eagraíocht idirnáisiúnta;

(b)  aon eintiteas dlíthiúil neamhbhrabúsach a bunaíodh faoi dhlí an Aontais nó aon eagraíocht idirnáisiúnta.

Leasú    41

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 12 – mír 3

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

3.  Féadfar deontas oibriúcháin a dhámhachtain gan glao ar thograí do (EQUINET) Líonra Eorpach na gComhlachtaí Comhionannais chun caiteachas a bhaineann lena gclár oibre buan a íoc.

3.  Féadfar deontas oibriúcháin a dhámhachtain gan glao ar thograí do (EQUINET) Líonra Eorpach na gComhlachtaí Comhionannais, faoi Airteagal 6(2)(a), chun caiteachas a bhaineann lena chlár oibre buan a íoc.

Leasú    42

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 13 – teideal

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Clár oibre

Clár oibre agus tosaíochtaí ilbhliantúla

Leasú    43

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 13 – mír 2

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

2.  Glacfaidh an Coimisiún an clár oibre trí bhíthin gníomh cur chun feidhme. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta comhairleach dá dtagraítear in Airteagal 19.

2.  Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 16 chun an Rialachán seo a fhorlíonadh tríd an gclár oibre iomchuí a bhunú agus, mar atá de cheangal air, na tosaíochtaí ilbhliantúla ar a bhfuil na cláir oibre bunaithe. Agus na cláir oibre sin á gceapadh aige, rachaidh an Coimisiún i gcomhairle le heagraíochtaí atá ina n-ionadaithe ar an tsochaí shibhialta agus le heagraíochtaí atá ina n-ionadaithe ar údaráis áitiúla agus ar údaráis réigiúnacha.

Leasú    44

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 14 – mír 3

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

3.  Leis an gcóras tuairiscithe feidhmíochta áiritheofar go mbaileofar na sonraí is gá chun faireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme an chláir, go mbaileofar iad ar dhóigh atá éifeachtúil, éifeachtach agus tráthúil. Chuige sin, forchuirfear ceanglais chomhréireacha tuairiscithe ar fhaighteoirí cistí ón Aontas agus ar na Ballstáit.

3.  Leis an gcóras tuairiscithe feidhmíochta áiritheofar go mbaileofar na sonraí is gá chun faireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme an chláir agus ar thorthaí, go gceaptar agus go mbaileofar iad go héifeachtúil éifeachtach luath, go léirítear go beacht leithdháileadh na gcistí do thionscadail shonracha agus go dtaispeánfar fianaise i gceart maidir leis na sineirgí a cruthaíodh idir na cláir chistiúcháin. Áireofar rannpháirtíocht na n-eintiteas atá bainteach leis an gClár chun na críche sin. Forchuirfear ceanglais chomhréireach thuairiscithe agus ceanglais nach bhfuil chomh trom céanna ar fhaighteoirí cistí ón Aontas agus ar na Ballstáit.

Leasú    45

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 16 – mír 2

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

2.  Déanfar an chumhacht chun gníomhartha tarmligthe a ghlacadh dá dtagraítear in Airteagal 14 a thabhairt don Choimisiún go dtí an 31 Nollaig 2027.

2.  Déanfar an chumhacht chun gníomhartha tarmligthe a ghlacadh dá dtagraítear in Airteagail 6, 13 agus 14 a thabhairt don Choimisiún go dtí an 31 Nollaig 2027.

Leasú    46

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 16 – mír 3

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

3.  Féadfaidh Parlaimint na hEorpa nó an Chomhairle tarmligean na cumhachta dá dtagraítear in Airteagal 14 a chúlghairm aon tráth. Déanfaidh cinneadh chun cúlghairm a dhéanamh deireadh a chur le tarmligean na cumhachta atá sonraithe sa chinneadh sin. Gabhfaidh éifeacht leis an lá tar éis fhoilsiú an chinnidh in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh nó ar dháta is déanaí a shonrófar sa chinneadh. Ní dhéanfaidh sé difear do bhailíocht aon ghníomhartha tarmligthe atá i bhfeidhm cheana.

3.  Féadfaidh Parlaimint na hEorpa nó an Chomhairle tarmligean na cumhachta dá dtagraítear in Airteagail 6, 13 agus 14 a chúlghairm aon tráth. Déanfaidh cinneadh chun cúlghairm a dhéanamh deireadh a chur le tarmligean na cumhachta atá sonraithe sa chinneadh sin. Gabhfaidh éifeacht leis an lá tar éis fhoilsiú an chinnidh in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh nó ar dháta is déanaí a shonrófar sa chinneadh. Ní dhéanfaidh sé difear do bhailíocht aon ghníomhartha tarmligthe atá i bhfeidhm cheana.

Leasú    47

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 16 – mír 6

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

6.  Tiocfaidh gníomh tarmligthe a ghlactar de bhun Airteagal 14 i bhfeidhm mura mbeidh aon agóid curtha in iúl ag Parlaimint na hEorpa ná ag an gComhairle laistigh de thréimhse dhá mhí tar éis fógra faoin ngníomh sin a thabhairt do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle nó más rud é, roimh dhul in éag na tréimhse sin, go mbeidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle araon tar éis a chur in iúl don Choimisiún nach ndéanfaidh siad aon agóid. Déanfar an tréimhse sin a fhadú dhá mhí ar thionscnamh Pharlaimint na hEorpa nó na Comhairle.

6.  Tiocfaidh gníomh tarmligthe a ghlactar de bhun Airteagail 6, 13 agus 14 i bhfeidhm mura mbeidh aon agóid curtha in iúl ag Parlaimint na hEorpa ná ag an gComhairle laistigh de thréimhse dhá mhí tar éis fógra faoin ngníomh sin a thabhairt do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle nó más rud é, roimh dhul in éag na tréimhse sin, go mbeidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle araon tar éis a chur in iúl don Choimisiún nach ndéanfaidh siad aon agóid. Déanfar an tréimhse sin a fhadú dhá mhí ar thionscnamh Pharlaimint na hEorpa nó na Comhairle.

Leasú    48

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 18 – mír 2

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

2.  Cuirfidh an Coimisiún chun feidhme gníomhaíochtaí faisnéise agus cumarsáide a bhaineann leis an gClár, agus a bhaineann le gníomhaíochtaí agus torthaí an Chláir. Leis na hacmhainní airgeadais arna leithdháileadh ar an gClár, rannchuideofar le cumarsáid chorparáideach thosaíochtaí polaitiúla an Aontais freisin, a fhad a bhaineann siad sin leis na cuspóirí dá dtagraítear in Airteagal 2.

2.  Cuirfidh an Coimisiún chun feidhme gníomhaíochtaí faisnéise agus cumarsáide a bhaineann leis an gClár, agus a bhaineann le gníomhaíochtaí agus torthaí an Chláir.

Leasú    49

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 18 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

Airteagal 18 a

 

Pointí Teagmhála Náisiúnta

 

Bunóidh gach Ballstát Pointe Teagmhála Náisiúnta neamhspleách le foireann a mbeidh sé de chúram uirthi treoir, faisnéis phraiticiúil agus cúnamh maidir le gach gné den Chlár, lena n-áirítear maidir leis an nós imeachta iarratais agus le togra a scríobh, doiciméadacht a leithdháileadh, comhpháirtithe a chuardach, oiliúint agus foirmiúlachtaí eile, a thabhairt do thairbhithe ionchasacha an Chláir (saoránaigh, eagraíochtaí agus údaráis réigiúnacha), agus, ar an gcaoi sin, a áirithiú go ndéanfaí an Clár a chur chun feidhme ar bhealach aonfhoirmeach. Ní bheidh aon fhreagracht ar na Pointí Teagmhála Náisiúnta i gcomhair meastóireacht ar an tionscadal, a ndéanfaidh an Coimisiún é.

Leasú    50

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 19 – mír 3

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

3.  Féadfaidh an coiste teacht le chéile i gcruinniú agus saghsanna sonracha eagair air, chun déileáil le snáitheanna ar leith den Chlár.

3.  Féadfaidh an coiste teacht le chéile i gcruinniú agus saghsanna sonracha eagair air, chun déileáil le snáitheanna ar leith den Chlár. I gcás inarb iomchuí, i gcomhréir lena rialacha nós imeachta, tabharfar cuirí go rialta do shaineolaithe seachtracha, lena n-áirítear ionadaithe ó na comhpháirtithe sóisialta, eagraíochtaí ón tsochaí shibhialta agus ionadaithe ó thairbhithe chun páirt a ghlacadh ina chruinnithe mar bhreathnóirí.

Leasú    51

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn I – mír 1 – an chuid réamhráiteach

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Saothrófar cuspóirí sonracha an Chláir dá dtagraítear in Airteagal 2(2) go háirithe trí thacaíocht do na gníomhaíochtaí a leanas:

Saothrófar cuspóirí sonracha an Chláir dá dtagraítear in Airteagal 2(2) go háirithe trí thacaíocht do na gníomhaíochtaí ginearálta a leanas:

Leasú    52

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn I – mír 1 – pointe a

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(a)  múscailt feasachta, faisnéis a scaipeadh chun eolas a fheabhsú ar bheartais agus ar na cearta sna réimsí atá clúdaithe faoin gClár;

(a)  feasacht faoi na comhluachanna, na cearta agus na prionsabail ar a bhfuil an tAontas fothaithe, a gcearta agus a bhfreagrachtaí mar shaoránaigh Eorpacha, chomh maith leis na bealaí chun na cearta sin a chosaint agus iad a fheidhmiú, gan beann ar an áit ina bhfuil siad ina gcónaí, a mhúscailt i measc na saoránaigh, go háirithe daoine óga agus daoine a bhaineann le grúpaí den tsochaí atá faoi mhíbhuntáistí agus faoi ghannionadaíocht; tionscadail a chur chun cinn a ceapadh chun eolas a fheabhsú ar bheartais agus ar na cearta sna réimsí atá clúdaithe faoi chuspóirí an Chláir; oideachas foirmiúil agus neamhfhoirmiúil do shaoránacht na hEorpa a spreagadh.

Leasú    53

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn I – mír 1 – pointe b

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(b)  foghlaim fhrithpháirteach trí dhea-chleachtais a mhalartú i measc páirtithe leasmhara chun eolas agus tuiscint fhrithpháirteach agus rannpháirtíocht shibhialta agus dhaonlathach a fheabhsú;

(b)  foghlaim fhrithpháirteach trí mhalartú agus aibhsiú dhea-chleachtais idir geallsealbhóirí (lena n-áirítear cumainn, eagraíochtaí na sochaí sibhialta, comhlachtaí de chuid rialtas áitiúil agus saoránaigh) d’fhonn eolas, tuiscint fhrithpháirteach, rannpháirtíocht shibhialta agus dhaonlathach a fheabhsú agus chun luach breise a chur le torthaí na gníomhaíochtaí a dtugtar tacaíocht dóibh;

Leasú    54

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn I – mír 1 – pointe c

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(c)  gníomhaíochtaí1 anailíseacha agus faireacháin chun tuiscint ar chúrsaí sna Ballstáit agus ar leibhéal an Aontais a fheabhsú i dtaobh na réimsí atá clúdaithe faoin gClár agus chun cur chun feidhme dhlí agus bheartais an Aontais a fheabhsú ;

scriosta

__________________

 

1 Áirítear, mar shampla, leis na gníomhaíochtaí sin bailiú sonraí agus staitisticí; modheolaíochtaí comhchoiteanna agus, de réir mar is cuí, táscairí nó tagarmharcanna a fhorbairt; staidéir, taighde, anailísí agus suirbhéanna; meastóireachtaí; measúnú tionchair; ullmhú agus foilsiú treoirleabhar, tuarascálacha agus ábhair oideachais.

 

Leasú    55

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn I – mír 1 – pointe d a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(da)  tacú le tionscnaimh agus bearta chun saoirse agus iolrachas na meán a chur chun cinn agus a chosaint agus acmhainneacht a fhorbairt do na dúshláin nua, amhail teicneolaíochtaí nua na meán, agus an fhuathchaint a chomhrac;

Leasú    56

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn I – mír 1 – pointe e

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(e)  forbairt agus cothabháil a dhéanamh ar uirlisí na Teicneolaíochta Faisnéise agus Cumarsáide (TFC);

scriosta

Leasú    57

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn I – mír 1 – pointe e a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(ea)  feasacht agus tuiscint i measc an phobail a chur chun cinn maidir leis na rioscaí, na rialacha, na coimircí agus na cearta a bhaineann le cosaint sonraí pearsanta, le príobháideachas, agus le slándáil dhigiteach, agus aghaidh a thabhairt ar an mbréagnuacht agus ar bhréagaisnéis spriocdhírithe trí ardú feasachta, oiliúint, staidéir agus gníomhaíochtaí faireacháin, ag díriú go háirithe ar dhaoine óga;

Leasú    58

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn I – mír 1 – pointe f

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(f)  feasacht saoránach faoi chultúr, stair agus cuimhneachán na hEorpa chomh maith le treisiú leis an muintearas a bhraitheann siad i leith an Aontais;

(f)  feasacht faoi chultúr na hEorpa, oidhreacht chultúrtha, stair agus cuimhneachán a neartú i measc saoránach - go háirithe do dhaoine óga, ach freisin maidir le dúshláin a bheidh roimh AE amach anseo agus a mbraistint go mbaineann siad leis an Aontas a athneartú, go háirithe trí:

 

(i)   thionscnaimh chun machnamh a dhéanamh ar chúiseanna réimis ollsmachtacha i stair nua-aimseartha na hEorpa agus chun íospartaigh choireanna na réimeas sin a chomóradh;

 

(ii)   gníomhaíochtaí maidir le trátha cinniúnacha eile agus pointí tagartha i stair na hEorpa le déanaí;

Leasú    59

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn I – mír 1 – pointe g

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(g)  saoránaigh Eorpacha de náisiúntachtaí éagsúla a thabhairt le chéile trí dheis a thabhairt dóibh páirt a ghlacadh i ngníomhaíochtaí nasctha bailte;

(g)  saoránaigh ar de bhunadh náisiúin agus cultúir éagsúla iad a thabhairt le chéile trí dheis a thabhairt dóibh páirt a ghlacadh i gcruinnithe, i ngníomhaíochtaí nasctha bailte, agus i dtionscadail na sochaí sibhialta ar mhionscála, agus, dá bhrí sin, coinníollacha a chruthú le haghaidh cur chuige ó bhun aníos níos láidre, a mbeidh sé mar aidhm leis clár oibre polaitiúil an Aontais a mhúnlú;

Leasú    60

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn I – mír 1 – pointe h

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(h)  rannpháirtíocht ghníomhach in Aontas níos daonlathaí chomh maith le feasacht maidir le cearta agus luachanna a spreagadh agus a éascú trí thacú le heagraíochtaí na sochaí sibhialta

(h)  rannpháirtíocht ghníomhach agus chuimsitheach, le haird áirithe ar ghrúpaí imeallaithe sa tsochaí, in Aontas níos daonlathaí a chruthú, trí úsáid uirlisí ríomhdhaonlathais agus an Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh a chur chun cinn, inter alia, a spreagadh agus a éascú; feasacht a ardú faoi chearta agus luachanna a chur chun cinn agus a chosaint trí thacaíocht a thabhairt d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta;

Leasú    61

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn I – mír 1 – pointe j

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(j)  cumas líonraí Eorpacha a fhorbairt chun dlí, spriocanna beartais agus straitéisí an Aontais a chur chun cinn agus a fhorbairt a thuilleadh agus tacaíocht a thabhairt d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta atá gníomhach sna réimsí a thagann faoi scáth an Chláir.

(j)  tacaíocht a thabhairt d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta atá gníomhach sna réimsí a thagann faoi scáth an Chláir;

Leasú    62

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn I – mír 1 – pointe j a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(ja)  neartú a dhéanamh ar chumas agus ar neamhspleáchas chosantóirí chearta an duine agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta a dhéanann faireachán ar staid an smachta reachta agus a thacaíonn le gníomhaíochtaí ar an leibhéal áitiúil, ar an leibhéal réigiúnach, ar an leibhéal náisiúnta agus ar an leibhéal trasnáisiúnta;

Leasú    63

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn I – mír 1 – pointe j b (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(jb)  idirphlé le heagraíochtaí na sochaí sibhialta a chur chun cinn agus a fhorbairt maidir le forbairt, cur chun feidhme agus faireachán a dhéanamh ar dhlí, ar spriocanna beartais agus ar straitéisí an Aontais i ngach réimse a chumhdaítear leis an gclár;

Leasú    64

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn II – mír 1 – an chuid réamhráiteach

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Déanfar faireachán ar an gClár ar bhonn tacar táscairí atá ceaptha chun tomhas a dhéanamh ar a mhéid agus a baineadh amach cuspóirí ginearálta agus sonracha an Chláir, agus d’fhonn an t-ualach agus na costais riaracháin a íoslaghdú. Chuige sin, baileofar na sonraí i gcomhréir leis an tacar príomhtháscairí a leanas:

Déanfar faireachán ar an gClár ar bhonn tacar táscairí atá ceaptha chun tomhas a dhéanamh ar a mhéid agus a baineadh amach cuspóirí ginearálta agus sonracha an Chláir, agus d’fhonn an t-ualach agus na costais riaracháin a íoslaghdú. I gcás inar féidir, ba cheart na táscairí a bhriseadh síos de réir aoise, gnéis agus aon sonraí eile ar féidir a bhailiú (eitneacht, míchumas, céannacht inscne...). Chuige sin, baileofar na sonraí i gcomhréir leis an tacar príomhtháscairí a leanas:

Leasú    65

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn – tábla – ró 6

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Líon na líonraí agus na dtionscnamh trasnáisiúnta ina ndírítear ar chuimhne agus ar oidhreacht Eorpach mar thoradh ar idirghabháil an chláir

Líon na líonraí agus na dtionscnamh trasnáisiúnta ina ndírítear ar chuimhneachán, ar oidhreacht agus ar idirphlé sibhialta na hEorpa mar thoradh ar idirghabháil an chláir

Leasú    66

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn II – tábla – ró 6 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

Dáileadh geografach na dtionscadal

IARSCRÍBHINN: LIOSTA NA nEINTITEAS NÓ NA nDAOINE ÓNA bhFUAIR AN RAPÓIRTÉIR IONCHUR

Déantar an liosta seo a leanas a tharraingt suas ar bhonn deonach amháin faoi fhreagracht eisiach an rapóirtéara. Tá ionchur faighte ag an rapóirtéir ó na heintitis nó na daoine seo a leanas agus an tuairim á hullmhú, go dtí gur glacadh í sa choiste:

Eintiteas agus/nó duine

Sochaí Shibhialta na hEorpa

An Fóram Eorpach don Óige

Comhairle Bhardais agus Réigiúin na hEorpa

Fondúireacht Stefan Batory

Association Française du Conseil des Communes et Régions de France

Jeunes Fédéralistes européens

Culture Action Europe

NÓS IMEACHTA – COISTE AR IARRADH TUAIRIM AIR

Teideal

an Clár um Chearta agus Luachanna a bhunú

Tagairtí

COM(2018)0383 – C8-0234/2018 – 2018/0207(COD)

An Coiste freagrach

       Dáta a fógraíodh sa suí iomlánach

LIBE

14.6.2018

 

 

 

Tuairim ó

       Dáta a fógraíodh sa suí iomlánach

CULT

14.6.2018

Coistí comhlachaithe - dáta a fógraíodh sa seisiún iomlánach

5.7.2018

Rapóirtéir

       Dáta an cheapacháin

Sylvie Guillaume

1.6.2018

Pléite sa choiste

10.10.2018

 

 

 

Dáta an ghlactha

3.12.2018

 

 

 

Toradh na vótála críochnaithí

+:

–:

0:

16

0

1

Feisirí a bhí i láthair ag an vótáil chríochnaitheach

Silvia Costa, Mircea Diaconu, Jill Evans, Giorgos Grammatikakis, Petra Kammerevert, Stefano Maullu, Luigi Morgano, Bogdan Andrzej Zdrojewski, Milan Zver

Comhaltaí ionaid a bhí i láthair ag an vótáil chríochnaitheach

Norbert Erdős, Santiago Fisas Ayxelà, Sylvie Guillaume, Dietmar Köster, Emma McClarkin, Hermann Winkler

Comhaltaí ionaid faoi Riail 200(2) a bhí i láthair ag an vótáil chríochnaitheach

Heinz K. Becker, Jarosław Wałęsa

TORADH NA VÓTÁLA CRÍOCHNAITHÍ SA CHOISTE AR IARRADH TUAIRIM AIR

16

+

ALDE

Mircea Diaconu

PPE

Heinz K. Becker, Norbert Erdős, Santiago Fisas Ayxelà, Stefano Maullu, Jarosław Wałęsa, Hermann Winkler, Bogdan Andrzej Zdrojewski, Milan Zver

S&D

Silvia Costa, Giorgos Grammatikakis, Sylvie Guillaume, Petra Kammerevert, Dietmar Köster, Luigi Morgano

VERTS/ALE

Jill Evans

0

-

 

 

1

0

ECR

Emma McClarkin

Eochair na siombailí:

+  :  i bhfabhar

-  :  i gcoinne

0  :  staonadh


TUAIRIM ón gCoiste um Ghnóthaí Dlíthiúla (21.11.2018)

chuig an gCoiste um Shaoirsí Sibhialta, um Cheartas agus um Ghnóthaí Baile

ar an togra le haghaidh rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear an Clár um Chearta agus Luachanna

(COM(2018)0383 – C8-0234/2018 – 2018/0207(COD))

Rapóirtéir don tuairim: Sylvia-Yvonne Kaufmann

LEASUITHE

Iarrann an Coiste um Ghnóthaí Dlíthiúla ar an gCoiste um Shaoirsí Sibhialta, um Cheartas agus um Ghnóthaí Baile, mar an coiste atá freagrach, na leasuithe seo a leanas a chur san áireamh:

Leasú    1

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 2

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(2)  Ní mór leanúint de na cearta agus na luachanna sin a chur chun cinn agus a neartú agus a chomhroinnt i measc na saoránach agus ní mór go mbeadh na pobail laistigh de thionscadal AE. Dá bhrí sin, cruthófar Ciste nua um Cheartas, Chearta agus Luachanna a chuimseoidh na cláir um Chearta agus Luachanna agus um Cheartas i mbuiséad an Aontais Eorpaigh. Tráth a chaithfidh sochaithe Eorpacha aghaidh a thabhairt ar antoisceachas, radacachas agus easaontais, is tábhachtaí murab ionann agus riamh ceartas, cearta agus luachanna an Aontais a chur chun cinn, a neartú, agus a chosaint, mar atá: cearta an duine, meas ar dhínit an duine, an tsaoirse, an daonlathas, an comhionannas, an smacht reachta. Beidh impleachtaí móra díreacha aige sin ar an saol polaitiúil, sóisialta, cultúrtha agus eacnamaíoch san Aontas. Mar chuid den Chiste nua, leanfaidh an Clár um Cheartas de bheith ag tacú le forbairt bhreise limistéar Aontais de cheartas agus de chomhar trasteorann. Tógfaidh an Clár um Chearta agus Luachanna le chéile Clár 2014-2020 Cearta, Comhionannas agus Saoránacht arna bhunú le Rialachán (AE) Uimh. 1381/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle8 agus an clár Eoraip ar son na Saoránach arna bhunú ag Rialachán (AE) Uimh 390/2014 ón gComhairle (dá ngairfear ‘na cláir réamhtheachtacha’ anseo feasta).

(2)  Ní mór leanúint de na cearta agus na luachanna sin a chothú, a chosaint, a chur chun cinn, a fhorfheidhmiú agus a chomhroinnt go héifeachtúil i measc na saoránach agus ní mór go mbeadh na pobail ag croílár thionscadal AE chun na cearta agus na luachanna sin a urramú sna Ballstáit agus chun éifeachtaí díobhálacha ar an Aontas ina iomláine a sheachaint a thiocfadh as meath orthu a d'fhéadfadh tarlú. Dá bhrí sin, cruthófar Ciste nua um Cheartas, Cearta agus Luachanna a chuimseoidh na cláir um Chearta agus Luachanna agus um Cheartas i mbuiséad an Aontais Eorpaigh, rud a thacóidh le sochaithe oscailte, daonlathacha, iolracha agus cuimsitheacha. Tráth a chaithfidh sochaithe Eorpacha aghaidh a thabhairt ar antoisceachas, radacachas agus easaontais, is tábhachtaí murab ionann agus riamh ceartas, cearta agus luachanna an Aontais a chur chun cinn, a neartú, agus a chosaint, mar atá: cearta an duine, meas ar dhínit an duine, an tsaoirse, an daonlathas, an comhionannas, an smacht reachta. Beidh impleachtaí móra díreacha aige sin ar an saol polaitiúil, sóisialta, cultúrtha agus eacnamaíoch san Aontas. Mar chuid den Chiste nua, leanfaidh an Clár um Cheartas de bheith ag tacú le forbairt bhreise limistéar Aontais de cheartas agus de chomhar trasteorann. Tógfaidh an Clár um Chearta agus Luachanna le chéile Clár 2014-2020 Cearta, Comhionannas agus Saoránacht arna bhunú le Rialachán (AE) Uimh. 1381/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus an clár Eoraip ar son na Saoránach arna bhunú ag Rialachán (AE) Uimh 390/2014 ón gComhairle (dá ngairfear ‘na cláir réamhtheachtacha’ anseo feasta).

_________________

_________________

8 Rialachán (AE) Uimh. 1381/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Nollaig 2013 lena mbunaítear Clár um Chearta, um Chomhionannas agus um Shaoránacht don tréimhse 2014-2020 (IO L 354, 28.12.2013, lch. 62).

8 Rialachán (AE) Uimh. 1381/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Nollaig 2013 lena mbunaítear Clár um Chearta, um Chomhionannas agus um Shaoránacht don tréimhse 2014-2020 (IO L 354, 28.12.2013, lch. 62).

Leasú    2

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 3

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(3)  Déanfar an Ciste um Cheartas, Cearta agus Luachanna agus an dá chlár cistiúcháin atá mar bhonn faoi a dhíriú, go príomha, ar dhaoine agus ar eintitis a rannchuidíonn le beocht agus beatha a chur sna luachanna, sna cearta agus san éagsúlacht shaibhir is coiteann dúinn. Is é an cuspóir bunaidh sochaí atá bunaithe ar chearta agus atá cothrom, uilechuimsitheach agus daonlathach a chothú agus a choinneáil ar bun. Áirítear leis sin sochaí shibhialta bhríomhar, a spreagann rannpháirtíocht dhaonlathach, shibhialta agus shóisialta na ndaoine agus éagsúlacht shaibhir shochaí na hEorpa a chothú, bunaithe freisin ar an stair agus ar an gcuimhne is coiteann dúinn. In Airteagal 11 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh sonraítear freisin go dtabharfaidh na hinstitiúidí, ar dhóigheanna iomchuí, an deis do shaoránaigh agus dá gcomhlachais ionadaíochta, a dtuairimí a chur in iúl agus a mhalartú go poiblí i ngach réimse de ghníomhaíocht an Aontais.

(3)  Déanfar an Ciste um Cheartas, Cearta agus Luachanna agus an dá chlár cistiúcháin atá mar bhonn faoi a dhíriú, go príomha, ar dhaoine agus ar eintitis a rannchuidíonn le beocht agus beatha a chur sna luachanna, sna cearta agus san éagsúlacht shaibhir is coiteann dúinn. Is é an cuspóir deiridh sochaí atá bunaithe ar chearta agus ar luachanna coiteanna agus atá cothrom, oscailte, cuimsitheach agus daonlathach a chothú agus a choinneáil ar bun trí chistiú a dhéanamh ar ghníomhaíochtaí lena gcuirtear chun cinn sochaí shibhialta bhríomhar agus chumasaithe. Áirítear le gníomhaíochtaí den sórt sin rannpháirtíocht dhaonlathach, shibhialta agus shóisialta na ndaoine a spreagadh agus síocháin agus éagsúlacht shaibhir shochaí na hEorpa a chothú, bunaithe freisin ar ár luachanna, ár stair agus ar an gcuimhne is coiteann dúinn. Le hAirteagal 11 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh ceanglaítear go gcoimeádfaidh na hinstitiúidí idirphlé oscailte, trédhearcach agus rialta leis an tsochaí shibhialta agus go dtabharfaidh siad, trí mhodhanna iomchuí, an deis do shaoránaigh agus dá gcomhlachais ionadaíocha, a dtuairimí a chur in iúl agus a mhalartú go poiblí i ngach réimse de ghníomhaíocht an Aontais. Ba cheart don Choimisiún mar sin idirphlé rialta a choimeád le tairbhithe an Chláir mar aon le geallsealbhóirí ábhartha eile.

Leasú    3

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 5

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(5)  Chun an tAontas Eorpach a thabhairt níos gaire dá chuid saoránach, teastaíonn gníomhartha agus iarrachtaí comhordaithe éagsúla. Trí shaoránaigh a thabhairt le chéile i dtionscadail um nascadh bailte nó i líonraí bailte agus trí thacú le heagraíochtaí sochaí sibhialta sna ceantair atá clúdaithe ag an gclár cuirfear le ról na saoránach sa tsochaí agus, i ndeireadh báire, lena rannpháirtíocht i saol daonlathach an Aontais. San am céanna, trí thacú le gníomhaíochtaí a chuireann chun cinn comhthuiscint, éagsúlacht, idirphlé agus meas ar dhaoine eile cothaítear mothú muintearais agus féiniúlacht Eorpach, atá bunaithe ar thuiscint chomhroinnte ar luachanna, chultúr, stair agus oidhreacht na hEorpa. Tá cur chun cinn mhothú muintearais níos láidre san Aontas agus luachanna an Aontais tábhachtach go háirithe i measc saoránach sna réigiúin is forimeallaí san Aontas mar gheall ar a n-iargúltacht agus a bhfad ó mhór-roinn na hEorpa.

(5)  Chun an tAontas Eorpach a thabhairt níos cóngaraí dá chuid saoránach, agus a muinín ann a mhéadú, teastaíonn gníomhartha agus iarrachtaí comhordaithe éagsúla. Trí shaoránaigh a thabhairt le chéile i dtionscadail um nascadh bailte nó i líonraí bailte agus trí thacú le heagraíochtaí sochaí sibhialta sna ceantair atá clúdaithe ag an gclár cuirfear le ról na saoránach sa tsochaí agus, i ndeireadh báire, lena rannpháirtíocht i saol daonlathach an Aontais. San am céanna, trí thacú le gníomhaíochtaí a chuireann chun cinn comhthuiscint, éagsúlacht, idirphlé, cuimsiú sóisialta agus meas ar dhaoine eile cothaítear mothú muintearais agus féiniúlacht Eorpach, atá bunaithe ar thuiscint chomhroinnte ar luachanna, chultúr, stair agus oidhreacht na hEorpa. Tá cur chun cinn mhothú muintearais níos láidre san Aontas agus luachanna an Aontais tábhachtach go háirithe i measc saoránach sna réigiúin is forimeallaí san Aontas mar gheall ar a n-iargúltacht agus a bhfad ó mhór-roinn na hEorpa.

Leasú    4

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 6

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(6)  Tá gníomhaíochtaí cuimhneacháin agus machnamh criticiúil ar chuimhne stair na hEorpa riachtanach chun saoránaigh a chur ar an eolas faoina stair chomhchoiteann, mar bhonn faoi chomhluachanna, cuspóir morálta roinnte agus luachanna comhroinnte amach anseo. Ba cheart ábharthacht na ngnéithe stairiúla, cultúrtha agus idirchultúrtha a chur san áireamh chomh maith, mar aon leis na naisc idir cuimhneachán agus cruthú féiniúlachta Eorpaí agus mothú muintearais le chéile.

(6)  Tá gníomhaíochtaí cuimhneacháin agus machnamh criticiúil ar chuimhne stair na hEorpa riachtanach chun saoránaigh a chur ar an eolas faoina stair chomhchoiteann, mar bhonn faoi chomhluachanna, cuspóir morálta roinnte agus luachanna comhroinnte amach anseo. Ba cheart ábharthacht na ngnéithe stairiúla, cultúrtha agus idirchultúrtha a chur san áireamh chomh maith, mar aon leis na naisc idir cuimhneachán agus cruthú féiniúlachta Eorpaí atá bunaithe ar éagsúlacht, dlúthpháirtíocht agus an dáimh eadrainn agus ar an oidhreacht chultúrtha choiteann atá againn.

Leasú    5

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 7

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(7)  Ba cheart do shaoránaigh a bheith níos feasaí faoina gcearta a thagann as saoránacht an Aontais chomh maith, agus ba cheart go mbeidís ar a gcompord agus iad ina gcónaí, ag taisteal, ag staidéar, ag obair agus ag déanamh obair dheonach i mBallstát eile, agus ba cheart dóibh a bheith ábalta leas a bhaint as a gcearta saoránachta agus iad a fheidhmiú, a muinín a chur i rochtain chomhionann, in-fhorfheidhmitheacht agus cosaint iomlán a gceart gan aon leithcheal is cuma cén áit san Aontas a bhfuil siad. Is gá tacú leis an tsochaí shibhialta maidir le cur chun cinn, cosaint agus ardú feasachta i dtaobh chomhluachanna an Aontais faoi Airteagal 2 CAE agus maidir le rannchuidiú leis na cearta atá ann faoi dhlí an Aontais a fheidhmiú go héifeachtach.

(7)  Ba cheart do shaoránaigh a bheith níos feasaí faoina gcearta agus faoina dtairbhí a eascraíonn as saoránacht an Aontais chomh maith, agus ba cheart go mbeidís ar a gcompord agus iad ina gcónaí, ag taisteal, ag staidéar, ag obair agus ag déanamh obair dheonach i mBallstát eile, agus ba cheart dóibh a bheith ábalta leas a bhaint as a gcearta saoránachta agus iad a fheidhmiú, a muinín a chur i rochtain chomhionann, in-fhorfheidhmitheacht agus cosaint iomlán a gceart gan aon idirdhealú is cuma cén áit san Aontas a bhfuil siad. Is gá an tsochaí shibhialta a neartú ar gach leibhéal trí chomhluachanna AE faoi Airteagal 2 CAE a chur chun cinn, a chosaint agus feasacht a ardú ina dtaobh chun rannchuidiú leis na cearta atá ann faoi dhlí an Aontais a fheidhmiú go héifeachtach.

Leasú    6

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 9

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(9)  Sárú tromchúiseach ar chearta bunúsacha atá i bhforéigean bunaithe ar inscne agus foréigean in aghaidh leanaí agus daoine óga. Leanann foréigean ar aghaidh ar fud an Aontais, i ngach comhthéacs sóisialta agus eacnamaíoch, agus bíonn frithiarmhairtí tromchúiseacha aige ar shláinte choirp agus shíceolaíoch na n-íospartach agus ar an tsochaí ina hiomláine. Tá leanaí, daoine óga agus mná go háirithe leochaileach i leith foréigin, go háirithe iad siúd atá i ndlúthchaidreamh. Ba cheart beart a dhéanamh chun ceart an linbh a chur chun cinn agus rannchuidiú le cosaint leanaí ar dhochar agus ar fhoréigean, lena gcuirtear a sláinte choirp agus a meabhairshláinte i gcontúirt agus is sárú iad ar a gceart chun forbartha, cosanta agus dínite. Tosaíochtaí de chuid an Aontais is ea gach cineál foréigin a chomhrac, cosc a chur chun cinn agus íospartaigh a chosaint agus tacaíocht a thabhairt dóibh agus cuidíonn sin le cearta bunúsacha daoine aonair a shásamh agus cuireann siad le comhionannas idir mná agus fir. Ba cheart tacú leis na tosaíochtaí sin leis an gclár.

(9)  Sárú tromchúiseach ar chearta bunúsacha atá i bhforéigean bunaithe ar inscne agus foréigean in aghaidh leanaí agus daoine óga. Leanann foréigean ar aghaidh ar fud an Aontais, i ngach comhthéacs sóisialta agus eacnamaíoch, agus bíonn frithiarmhairtí tromchúiseacha aige ar shláinte choirp agus shíceolaíoch na n-íospartach agus ar an tsochaí ina hiomláine. Tá leanaí, daoine óga agus mná go háirithe leochaileach i leith foréigin, go háirithe iad siúd atá i ndlúthchaidreamh. Ba cheart gníomhaíocht a dhéanamh chun cearta an linbh a chur chun cinn agus chun rannchuidiú le cosaint an linbh agus daoine óga ar dhíobháil agus ar fhoréigean lena bhféadfaí dochar a dhéanamh dá shláinte coirp nó meabhrach agus lena bhféadfaí a gcearta forbartha, cosanta agus dínite a shárú. Tosaíochtaí de chuid an Aontais is ea gach cineál foréigin a chomhrac, cosc a chur chun cinn agus íospartaigh a chosaint agus tacaíocht a thabhairt dóibh agus cuidíonn sin le cearta bunúsacha daoine aonair a shásamh agus cuireann siad le comhionannas idir mná agus fir. Ba cheart tacú leis na tosaíochtaí sin leis an gclár.

Leasú    7

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 13

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(13)  Tá an ceart go ndéanfar a shaol nó a saol príobháideach agus a shaol nó a saol teaghlaigh, a chónaí nó a cónaí agus a chumarsáidí nó a cumarsáidí a urramú (ceart chun príobháideachais) ina cheart bunúsach atá cuimsithe in Airteagal 7 den Chairt um Chearta Bunúsacha. Tá cosaint sonraí pearsanta ina cheart bunúsach atá cuimsithe in Airteagal 8 agus in Airteagal 16 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh. Tá comhlíonadh na rialacha maidir le cosaint sonraí pearsanta faoi réir rialú ag húdaráis neamhspleácha mhaoirseachta. I gcreat dlíthiúil an Aontais, go háirithe Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Treoir (AE) 2016/680 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle13 leagtar síos forálacha chun áirithiú go gcaomhnaítear go héifeachtach an ceart chun cosaint sonraí pearsanta. Leis na hionstraimí dlíthiúla sin cuirtear ar iontaoibh d’údaráis náisiúnta mhaoirseachta um chosaint sonraí pearsanta feasacht poiblí agus tuiscint ar na rioscaí, rialacha, coimircí agus cearta i ndáil le próiseáil sonraí pearsanta a chur chun cinn. Ba cheart don Aontas a bheith ábalta staidéar agus gníomhaíochtaí ardaithe feasachta agus gníomhaíochtaí ábhartha eile a dhéanamh ag cur san áireamh na tábhachta a bhaineann leis an gceart go ndéanfar sonraí pearsanta a chosaint tráth atá forás ag teacht go pras ar an teicneolaíocht.

(13)  Tá an ceart go ndéanfar a shaol nó a saol príobháideach agus a shaol nó a saol teaghlaigh, a chónaí nó a cónaí agus a chumarsáidí nó a cumarsáidí a urramú (ceart chun príobháideachais) ina cheart bunúsach atá cuimsithe in Airteagal 7 den Chairt um Chearta Bunúsacha. Tá cosaint sonraí pearsanta ina cheart bunúsach a chumhdaítear in Airteagal 8 den Chairt um Chearta Bunúsacha agus in Airteagal 16 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh. Tá comhlíonadh na rialacha maidir le cosaint sonraí pearsanta faoi réir rialú na n-údarás neamhspleách maoirseachta. I gcreat dlíthiúil an Aontais, go háirithe Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle12 agus Treoir (AE) 2016/680 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle13 leagtar síos forálacha chun áirithiú go gcaomhnaítear go héifeachtach an ceart chun cosaint sonraí pearsanta. Leis na hionstraimí dlíthiúla sin cuirtear de chúram ar na húdaráis náisiúnta mhaoirseachta um chosaint sonraí pearsanta feasacht poiblí agus tuiscint ar na rioscaí, rialacha, coimircí agus cearta i ndáil le próiseáil sonraí pearsanta a chur chun cinn. Ba cheart an tAontas a bheith ábalta gníomhaíochtaí ardaithe feasachta a dhéanamh, tacú le heagraíochtaí na sochaí sibhialta san obair ar son cosaint sonraí i gcomhréir le caighdeáin an Aontais, staidéir a dhéanamh agus gníomhaíochtaí ábhartha eile a dhéanamh i bhfianaise a thábhachtaí atá an ceart go gcosnófaí sonraí pearsanta tráth atá forás ag teacht go pras ar an teicneolaíocht.

_________________

_________________

12 IO L 119, 4.5.2016, lch. 1-88.

12 IO L 119, 4.5.2016, lch. 1-88.

13 IO L 119, 4.5.2016, lch. 89-131.

13 IO L 119, 4.5.2016, lch. 89-131.

Leasú    8

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 14

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(14)  Le hAirteagal 24 CFAE cuirtear d’oibleagáid ar Pharlaimint na hEorpa agus ar an gComhairle forálacha a ghlacadh maidir leis na nósanna imeachta agus na gcoinníollacha a bheadh ag teastáil do thionscnamh saoránach de réir bhrí Airteagal 11 den Chonradh an Aontais Eorpaigh. Rinneadh sin trí Rialachán [AE Uimh 211/2011) ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle a ghlacadh]14. Ba cheart go dtacódh an Clár le maoiniú na tacaíochta teicniúla agus eagraíochta chun Rialachán [(EU) Uimh 211/2011] a chur i bhfeidhm, agus dá réir sin ag tacú le cleachtadh an chirt chun tionscnaimh um shaoránaigh Eorpacha a sheoladh agus tacú leo ag saoránaigh.

(14)  Is é an tionscnamh Eorpach ó na saoránaigh an chéad ionstraim fornáisiúnta um dhaonlathas rannpháirteach, lena gcruthaítear nasc díreach idir saoránaigh na hEorpa agus institiúidí an Aontais. Le hAirteagal 24 CFAE cuirtear d’oibleagáid ar Pharlaimint na hEorpa agus ar an gComhairle forálacha a ghlacadh maidir leis na nósanna imeachta agus na gcoinníollacha a bheadh ag teastáil do thionscnamh saoránach de réir bhrí Airteagal 11 den Chonradh an Aontais Eorpaigh. Rinneadh sin trí Rialachán [AE Uimh 211/2011) ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle a ghlacadh]14. Ba cheart go dtacódh an Clár le maoiniú na tacaíochta teicniúla agus eagraíochta chun Rialachán [(EU) Uimh 211/2011] a chur i bhfeidhm, agus dá réir sin bheadh sé ina bhonn taca le feidhmiú an chirt ag saoránaigh chun tionscnaimh um shaoránaigh Eorpacha a sheoladh agus tacú leo agus chun daoine eile a spreagadh chun tacú leo.

_________________

_________________

14 Rialachán (AE) Uimh. 211/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Feabhra 2011 maidir le tionscnamh na saoránach (IO L 65, 11.3.2011, lch. 1).

14 Rialachán (AE) Uimh. 211/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Feabhra 2011 maidir le tionscnamh na saoránach (IO L 65, 11.3.2011, lch. 1).

Leasú    9

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 18

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(18)  Tá ról ríthábhachtach ag comhlachtaí neamhspleácha do chearta an duine agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta maidir le cur chun cinn, cosaint agus ardú feasachta i dtaobh chomhluachanna an Aontais faoi Airteagal 2 den CAE, agus maidir le cur le tairbhiú ceart faoi dhlí an Aontais, lena n-áirítear an Chairt um Chearta Bunúsacha an AE. Faoi mar a léirítear sa Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 18 Aibreán 2018, tá tacaíocht dhóthanach airgeadais tábhachtach chun timpeallacht fhabhrach agus inbhuanaithe a chothú d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta chun a ról a neartú agus a bhfeidhmeanna a chomhlíonadh go neamhspleách agus go héifeachtúil. Agus iarrachtaí á gcomhlánú ar an leibhéal náisiúnta, ba cheart go gcuirfí dá bhrí sin le tacaíocht, cumhachtú agus acmhainn eagraíochtaí na sochaí sibhialta a fhorbairt atá gníomhach i gcur chun cinn chearta an duine a gcuidíonn a ngníomhaíochtaí le forfheidhmiú straitéiseach na gceart faoi dhlí AE agus faoi Chairt um Chearta Bunúsacha AE, lena n-áirítear trí ghníomhaíochtaí tacaíochta agus faire, chomh maith le comhluachanna an Aontais a chur chun cinn, a chosaint agus feasacht a ardú fúthu ar an leibhéal náisiúnta.

(18)  Tá ról ríthábhachtach ag comhlachtaí neamhspleácha do chearta an duine agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta maidir le cur chun cinn, cosaint agus ardú feasachta i dtaobh chomhluachanna an Aontais faoi Airteagal 2 den CAE, agus maidir le cur le tairbhiú ceart faoi dhlí an Aontais, lena n-áirítear an Chairt um Chearta Bunúsacha an AE. Faoi mar a léirítear sa Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 19 Aibreán 2018, tá tacaíocht leordhóthanach agus dhóthanach airgeadais tábhachtach chun timpeallacht fhabhrach agus inbhuanaithe a chothú d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta chun a ról a neartú agus a bhfeidhmeanna a chomhlíonadh go neamhspleách agus go héifeachtúil. Anuas ar iarrachtaí a chomhlánú ar an leibhéal náisiúnta, ba cheart cistiú ó AE a bheith ina chuidiú dá bhrí sin chun tacú le hacmhainn eagraíochtaí neamhspleácha na sochaí sibhialta, í a chumhachtú agus a í a fhorbairt, lena n-áirítear trí bhunchistiú leormhaith agus roghanna costais, rialacha airgeadais agus nósanna imeachta simplithe, ar eagraíochtaí iad atá gníomhach i gcur chun cinn chearta an duine a gcuidíonn a ngníomhaíochtaí le forfheidhmiú straitéiseach na gceart faoi dhlí AE agus faoin gCairt um Chearta Bunúsacha AE, lena n-áirítear trí ghníomhaíochtaí tacaíochta agus faire, mar aon le comhluachanna an Aontais a chur chun cinn, a chosaint agus feasacht a ardú fúthu ar an leibhéal áitiúil, an leibhéal réigiúnach agus an leibhéal náisiúnta.

Leasú    10

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 21

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(21)  Chun leithdháileadh éifeachtach cistí ón bhuiséad ginearálta an Aontais a áirithiú, is gá go n-áiritheofar breisluach Eorpach na ngníomhartha agus na ngníomhartha uile a dhéantar leis an gclár, a gcomhlántacht le gníomhaíochtaí na mBallstát, agus féachtar ag an am céanna do chomhsheasmhacht, comhlántach agus sineirgí le cláir chistiúcháin a thacaíonn le réimsí beartais a bhfuil dlúthcheangal acu lena chéile, go háirithe laistigh de chreat luachanna AE – agus mar sin leis an gClár um Cheartas – chomh maith leis le Eoraip na Cruthaitheachta, ERASMUS+ acmhainneacht na dtrasnasc cultúrtha sna réimsí cultúrtha, meán, ealaíon, oideachais agus cruthaitheachta a bhaint amach. Is gá sineirgí a chruthú le cláir chistiúcháin Eorpacha eile, go háirithe sna réimsí fostaíochta, an mhargaidh inmheánaigh, fiontraíochta, óige, sláinte, saoránachta, ceartais, imirce, slándála, taighde, nuálaíochta, teicneolaíochta, tionscail, comhtháthaithe, turasóireachta, caidrimh sheachtraigh, trádála agus forbartha.

(21)  Chun leithdháileadh éifeachtúil na gcistí ó bhuiséad ginearálta an Aontais a áirithiú, is gá breisluach Eorpach a áirithiú sna gníomhaíochtaí uile a dhéantar agus a gcomhlántacht do ghníomhaíochtaí na mBallstát, lena n-áirítear na gníomhaíochtaí sin atá dírithe ar ár luachanna comhchoiteanna a chur chun cinn agus a choimirciú mar a chumhdaítear in Airteagal 2 CAE, agus a gcomhlántacht do ghníomhaíochtaí na mBallstát, i gcás inarb ann do ghníomhaíochtaí ar leibhéal na mBallstát. Déanfar comhsheasmhacht, comhlántacht agus sineirgí a lorg le cláir chistiúcháin a thacaíonn le réimsí beartais a bhfuil dlúthcheangal acu lena chéile, go háirithe laistigh den Chlár um Cheartas, Cearta agus Luachanna – agus leis an gClár um Cheartas mar sin – agus le hEoraip na Cruthaitheachta, le Erasmus+ chun acmhainneacht na dtrasnasc cultúrtha i réimsí an chultúir, na meán, na healaíne, an oideachais agus na cruthaitheachta a bhaint amach. Leis an sineirge sin, dhéanfaí meáin iolraíocha, neamhspleácha agus saora a choimirciú agus a chur chun cinn agus dhéanfaí saoirse cainte a áirithiú agus scaipeadh na bréagaisnéise a chosc. Is gá sineirgí a chruthú le cláir chistiúcháin Eorpacha eile, go háirithe i réimsí na fostaíochta, an mhargaidh inmheánaigh, na fiontraíochta, na hóige, na sláinte, na saoránachta, an cheartais, na himirce, na slándála, an taighde, na nuálaíochta, na teicneolaíochta, na tionsclaíochta, an chomhtháthaithe, na turasóireachta, an chaidrimh sheachtraigh, na trádála, na forbartha agus cosaint na haeráide nó an chomhshaoil.

Leasú    11

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 23

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(23)  Tá feidhm ag Rialachán (AE, Euratom) Uimh. [an Rialachán Airgeadais nua] (an ‘Rialachán Airgeadais’) maidir leis an gClár seo. Leagtar síos leis rialacha maidir le cur chun feidhme bhuiséad an Aontais, lena n-áirítear na rialacha maidir le deontais, duaiseanna, soláthar, cur chun feidhme indíreach, ionstraimí airgeadais agus ráthaíochtaí buiséadacha.

(23)  Tá feidhm ag Rialachán (AE, Euratom) Uimh. [an Rialachán Airgeadais nua] (an ‘Rialachán Airgeadais’) maidir leis an gClár seo. Leagtar síos leis rialacha maidir le cur chun feidhme bhuiséad an Aontais, lena n-áirítear na rialacha maidir le deontais, duaiseanna, soláthar, cur chun feidhme indíreach, cúnamh airgeadais, ionstraimí airgeadais agus ráthaíochtaí buiséadacha agus éilítear trédhearcacht iomlán, bainistíocht fhónta airgeadais agus úsáid stuama acmhainní. Go háirithe, le rialacha maidir leis an deis atá ann go ndéanfaí eagraíochtaí na sochaí sibhialta a chistiú trí dheontais oibriúcháin ilbhliantúla, trí fhodheontais, ba cheart na rialacha sin a fheidhmiú mar chuid de chur chun feidhme an chláir sin. Leis na rialacha sin, ní mór an t-ualach riaracháin ar iarrthóirí a choimeád chomh íseal agus is féidir. I gcás inar féidir, ba cheart glacadh le hiarratais ar líne. Ba cheart go mbeadh rochtain ag iarrthóirí agus tairbhithe an chistithe i ngach sraith ar phointe teagmhála náisiúnta, a thabharfaidh tacaíocht dóibh ag gach céim den nós imeachta iarratais. Ba cheart aird chuí a thabhairt do nósanna imeachta tapa agus solúbtha maidir le deontais a bhronnadh, amhail nós imeachta meastóireachta dhá chéim, chun na costais a bhaineann le tograí a ullmhú nach nglacfar leo a laghdú agus chun éifeachtúlacht an chláir a fheabhsú.

Leasú    12

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 29

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(29)  De bhun mhír 22 agus mhír 23 den chomhaontú Idirinstitiúideach do Reachtóireacht Níos Fearr dar dáta an 13 Aibreán 2016, ní mór an Clár seo a mheas ar bhonn na faisnéise a bhailítear trí cheanglais shonracha faireacháin, agus rórialáil agus ualaí riaracháin á seachaint, go háirithe i leith na mBallstát. I gcás inarb iomchuí, féadfaidh táscairí intomhaiste a bheith ar áireamh sna ceanglais sin, chun éifeachtaí an Chláir ar an talamh a mheas.

(29)  De bhun mhír 22 agus mhír 23 den chomhaontú Idirinstitiúideach do Reachtóireacht Níos Fearr dar dáta an 13 Aibreán 2016, ní mór an Clár seo a mheas ar bhonn na faisnéise a bhailítear trí cheanglais shonracha faireacháin, agus rórialáil agus ualaí riaracháin á seachaint, go háirithe i leith na mBallstát. Sa chomhthéacs sin, d’fhéadfaí a thuiscint gurb ionann eagraíochtaí na sochaí sibhialta, údaráis phoiblí áitiúla, comhpháirtithe sóisialta etc. agus iarratasóirí agus tairbhithe arbh fhéidir nach bhfuil na hacmhainní ná baill foirne leordhóthanacha acu chun na ceanglais faireacháin agus tuairiscithe a chomhlíonadh. I gcás inarb iomchuí, féadfaidh táscairí intomhaiste a áireamh sna ceanglais sin, chun meastóireacht a dhéanamh ar éifeachtaí an Chláir ar an talamh.

Leasú    13

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 2

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Airteagal 2

Airteagal 2

Cuspóirí an Chláir

Cuspóirí an Chláir

1.  Is é cuspóir ginearálta an Chláir cearta agus luachanna a chosaint mar a chuimsítear i gConarthaí AE, lena n-áirítear trí thacú le heagraíochtaí sochaí sibhialta, chun sochaithe oscailte, daonlathacha agus uilechuimsitheacha a chothú.

1.  Is é cuspóir ginearálta an Chláir cearta agus luachanna a chosaint mar a chuimsítear sna Conarthaí, lena n-áirítear an daonlathas, an smacht reachta agus cearta bunúsacha a chumhdaítear in Airteagal 2 CAE, go háirithe trí thacú le heagraíochtaí na sochaí sibhialta ar an leibhéal áitiúil, an leibhéal réigiúnach, an leibhéal náisiúnta agus an leibhéal trasnáisiúnta, agus cur lena n-acmhainneacht, chun sochaithe atá oscailte, bunaithe ar chearta, daonlathach, comhionann agus cuimsitheach a chothú.

2.  Laistigh den chuspóir ginearálta atá leagtha amach in alt 1, tá na cuspóirí sonracha seo a leanas ag an gclár a chomhfhreagraíonn do na sraitheanna arb é is aidhm dóibh:

2.  Laistigh den chuspóir ginearálta atá leagtha amach in alt 1, tá na cuspóirí sonracha seo a leanas ag an gclár a chomhfhreagraíonn do na sraitheanna arb é is aidhm dóibh:

(a)  comhionannas agus cearta a chur chun cinn (an tsraith Comhionannas agus Cearta)

(a)  comhionannas agus cearta a chur chun cinn (an tsraith Comhionannas agus Cearta)

(b)  rannpháirtíocht na saoránach i saol daonlathach an Aontais a chur chun cinn (an tsraith Ról agus Rannpháirtíocht na Saoránach),

(b)  rannpháirtíocht na saoránach i saol daonlathach an Aontais a chur chun cinn (an snáithe ‘an Eoraip ar son na Saoránach’),

(c)  foréigean a chomhrac (an tsraith Daphne).

(c)  gach cineál foréigin a chomhrac (snáithe Daphne).

Leasú    14

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 3

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Airteagal 3

Airteagal 3

An snáithe ‘Comhionannas agus Cearta’

An snáithe ‘Comhionannas agus Cearta’

Laistigh den chuspóir sonrach atá leagtha amach i bpointe (a) d’Airteagal 2.(2), díreoidh an Clár ar:

Laistigh den chuspóir ginearálta a leagtar amach in Airteagal 2(1) agus laistigh den chuspóir sonrach a leagtar amach i bpointe (a) d’Airteagal 2(2), beidh an Clár dírithe ar an méid seo a leanas:

(a)  neamh-chomhionannas agus leithcheal ar fhorais inscne, cine nó tionscnaimh eitnigh, reiligiúin nó creidimh, míchumais, aoise nó gnéaschlaonta a chomhrac, agus tacú le beartais chuimsitheacha maidir le comhionannas inscne agus frith-leithcheal agus a bpríomhshruthú a chur chun cinn chomh maith le beartais darb aidhm ciníochas agus gach cineál éadulaingthe a chomhrac.

(a)  neamhionannais agus idirdhealú ar bhonn inscne, bunadh ciníoch, sóisialta, cultúrtha nó eitneach, reiligiúin nó creidimh, míchumais, aoise, teanga nó gnéaschlaonta a chosc agus a chomhrac, agus tacú le beartais chuimsitheacha maidir le comhionannas inscne agus frith-idirdhealú agus a bpríomhshruthú a chur chun cinn chomh maith le beartais chun ciníochas agus gach cineál éadulaingthe a chomhrac, agus forálacha reachtacha na mBallstát á n-urramú ag an am céanna;

(b)  cearta a chosaint agus a chur chun cinn, go háirithe cearta an linbh, cearta daoine faoi mhíchumas, cearta um shaoránacht AE agus na cearta a bhaineann le cosaint sonraí príobháideacha.

(b)  cearta a chosaint agus a chur chun cinn, go háirithe cearta an linbh, cearta daoine faoi mhíchumas, cearta um shaoránacht AE agus na cearta a bhaineann le cosaint sonraí príobháideacha.

Leasú    15

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 4

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Airteagal 4

Airteagal 4

An tsraith Ról agus Rannpháirtíocht na Saoránach

An clár um an Eoraip ar son na Saoránach

Laistigh den chuspóir sonrach atá leagtha amach i bpointe (b) d’Airteagal 2.(2), díreoidh an Clár ar:

Laistigh den chuspóir ginearálta a leagtar amach in Airteagal 2(1) agus laistigh den chuspóir sonrach a leagtar amach i bpointe (b) d’Airteagal 2(2), beidh an Clár dírithe ar an méid seo a leanas:

(a)  cur le tuiscint saoránach ar an Aontas, a stair, a oidhreacht agus éagsúlacht chultúrtha;

(a)  cur le tuiscint saoránach ar an Aontas, a stair, a oidhreacht agus éagsúlacht chultúrtha;

(b)  malartú agus comhar idir saoránaigh tíortha éagsúla a chur chun cinn; rannpháirtíocht shibhialta agus dhaonlathach saoránach a chur chun cinn, rud a tugann deis do shaoránaigh agus do chomhlachais ionadaíocha a dtuairimí a thabhairt le fios agus iad a mhalartú go poiblí i ngach réimse de ghníomhaíocht an Aontais;

(b)  malartú agus comhar idir saoránaigh tíortha éagsúla a chur chun cinn; rannpháirtíocht shibhialta agus dhaonlathach na saoránach a chur chun cinn, trí dheis a thabhairt do shaoránaigh agus do chomhlachais ionadaíocha a dtuairimí a thabhairt le fios agus iad a mhalartú go poiblí i ngach réimse de ghníomhaíocht an Aontais, sa chaoi go gcuirfí leis an tuiscint maidir leis an daonlathas iolraíoch agus rannpháirtíoch, an smacht reachta agus cearta agus luachanna bunúsacha;

Leasú    16

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 5

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Airteagal 5

Airteagal 5

Snáithe Daphne

Snáithe Daphne

Laistigh den chuspóir sonrach atá leagtha amach i bpointe (c) d’Airteagal 2.(2), díreoidh an Clár ar:

Laistigh den chuspóir ginearálta a leagtar amach in Airteagal 2(1) agus laistigh den chuspóir sonrach a leagtar amach i bpointe (c) d’Airteagal 2(2), beidh an Clár dírithe ar an méid seo a leanas:

(a)  gach cineál foréigin in aghaidh leanaí, daoine óga agus ban a chomhrac, chomh maith le foréigean in aghaidh grúpaí eile atá i mbaol;

(a)  gach cineál foréigin in aghaidh leanaí, daoine óga agus ban a chomhrac a chosc, lena n-áirítear le gníomhaíochtaí oideachais, chomh maith le foréigean in aghaidh grúpaí eile atá i mbaol;

(b)  tacú le híospartaigh foréigin den sórt sin agus iad a chosaint.

(b)  tacú le híospartaigh an fhoréigin sin agus iad a chosaint agus leibhéal cosanta ar fud an Aontais a áirithiú, lena n-áirítear trí rochtain ar cheartas, rochtain ar sheirbhísí tacaíochta d’íospartaigh agus rochtain ar thuairisciú póilíní do gach íospartach an fhoréigin sin a éascú.

Leasú    17

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 8 – mír 2

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

2.  Féadfaidh an Clár cistiú a sholáthar ar cheann de na bealaí a leagtar síos sa Rialachán Airgeadais.

2.  Féadfaidh an Clár maoiniú sholáthar, trí dheontais ghníomhaíochta agus deontais oibriúcháin ilbhliantúla, i gceann ar bith de na foirmeacha a leagtar síos sa Rialachán Airgeadais, lena n-áirítear úsáid a bhaint as cnapshuimeanna, costais aonaid, rátaí comhréidhe agus fodheontais.

Leasú    18

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 9

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Airteagal 9

Airteagal 9

Cineálacha gníomhaíochtaí

Cineálacha gníomhaíochtaí

Gníomhaíochtaí a rannchuidíonn le cuspóir sonrach a shroicheadh a shonraítear in Airteagal 2, féadfaidh siad cistiú a fháil faoin Rialachán seo. Go háirithe, beidh gníomhaíochtaí atá liostaithe in Iarscríbhinn I incháilithe le haghaidh cistiúcháin.

Maidir le bearta a rannchuidíonn leis an gcuspóir ginearálta dá dtagraítear in Airteagal 2(1) nó le gnóthú aon cheann de na cuspóirí a shonraítear in Airteagal 2(2), féadfaidh siad cistiú a fháil faoin Rialachán seo. Go háirithe, beidh gníomhaíochtaí atá liostaithe in Iarscríbhinn I incháilithe le haghaidh cistiúcháin.

Leasú    19

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 9 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

Airteagal 9a

 

Gníomhaíochtaí atá incháilithe le haghaidh cistiúcháin

 

Cuspóirí ginearálta agus sonracha an Chláir atá leagtha amach in Airteagal 2, déanfar iad go háirithe, ach ní go heisiach, trí thacú leis na gníomhaíochtaí seo a leanas de réir mar a chuirfidh eintiteas incháilithe amháin nó níos mó na gníomhaíochtaí seo a leanas i gcrích:

 

(a) feasacht a ardú, oideachas poiblí, cur chun cinn agus scaipeadh faisnéise chun feabhas a chur ar eolas faoi na beartais, na prionsabail agus na cearta sna réimsí arna gcumhdach leis an gClár;

 

(b) foghlaim fhrithpháirteach trí dhea-chleachtais a mhalartú i measc geallsealbhóirí chun faisnéis agus tuiscint fhrithpháirteach agus rannpháirtíocht shibhialta agus dhaonlathach a fheabhsú; 

 

(c) gníomhaíochtaí faireacháin, tuairiscithe agus abhcóideachta chun feabhas a chur ar an tuiscint ar an staid sna Ballstáit agus ar leibhéal an Aontais sna réimsí a chumhdaítear leis an gClár agus chun feabhas a chur ar thrasuí agus ar chur chun feidhme dhlí an Aontais, ar bheartais agus ar chomhluachanna an Aontais laistigh de na Ballstáit; áireofar ar ghníomhaíochtaí den sórt sin bailiú sonraí agus staidrimh mar shampla; modheolaíochtaí comhchoiteanna agus, de réir mar is cuí, táscairí nó tagarmharcanna a fhorbairt; staidéir, taighde, anailísí agus suirbhéanna; meastóireachtaí; measúnú tionchair; ullmhú agus foilsiú treoirleabhar, tuarascálacha agus ábhair oideachais;

 

(d) feasacht agus tuiscint i measc an phobail a chur chun cinn maidir leis na rioscaí, na rialacha, na coimircí agus na cearta a bhaineann le cosaint sonraí pearsanta, le príobháideachas, agus le slándáil dhigiteach, agus aghaidh a thabhairt ar an mbréagnuacht agus ar mhífhaisnéis spriocdhírithe trí ardú feasachta, oiliúint, staidéir agus gníomhaíochtaí faireacháin;

 

(e) feasacht agus tuiscint i measc an phobail a chur chun cinn maidir leis na rioscaí, na rialacha, na coimircí agus na cearta a bhaineann le cosaint sonraí pearsanta, le príobháideachas, agus le slándáil dhigiteach, agus aghaidh a thabhairt ar an mbréagnuacht agus ar mhífhaisnéis spriocdhírithe trí ardú feasachta, oiliúint, staidéir agus gníomhaíochtaí faireacháin;

 

(f) Eorpaigh ar de bhunadh náisiúin agus cultúir éagsúla a thabhairt le chéile trí dheis a thabhairt dóibh páirt a ghlacadh i ngníomhaíochtaí agus i dtionscadail nasctha bailte;

 

(g) rannpháirtíocht ghníomhach agus chuimsitheach i dtógáil an Aontais a spreagadh agus a éascú, ar Aontas é atá níos daonlathaí, chomh maith le feasacht a mhúscailt agus cearta agus luachanna a chur chun cinn agus a chosaint trí thacaíocht a thabhairt d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta;

 

(h) maoiniú don tacaíocht theicniúil agus eagrúcháin chun Rialachán [(AE) Uimh. 211/2011] a chur chun feidhme, ionas go gcuirfear bonn faoi fheidhmiú a gceart ag saoránaigh chun tionscnaimh Eorpacha ó shaoránaigh a sheoladh agus tacú leo;

 

(i) tacú le heagraíochtaí na sochaí sibhialta atá gníomhach sna réimsí a chumhdaítear leis an gClár ar gach leibhéal, mar aon le hacmhainneacht eagraíochtaí Eorpacha agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta a fhorbairt chun rannchuidiú le forbairt, le múscailt feasachta agus le faireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme dhlí an Aontais, spriocanna beartais, luachanna agus straitéisí;

 

(j) feabhas a chur ar an eolas maidir leis an gClár chomh maith le hinaistritheacht agus scaipeadh thorthaí an Chláir trí obair for-rochtana i ndáil le saoránaigh agus leis an tsochaí shibhialta a chothú, lena n-áirítear trí dheasca neamhspleácha um an gClár a bhunú agus tacaíocht a thabhairt dóibh;

 

(k) neartú a dhéanamh ar chumas agus ar neamhspleáchas chosantóirí chearta an duine agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta a dhéanann faireachán ar staid an smachta reachta agus a thacaíonn le gníomhaíochtaí ar an leibhéal áitiúil, ar an leibhéal réigiúnach, ar an leibhéal náisiúnta agus ar an leibhéal trasnáisiúnta; 

 

(l) tacú le cosaint sceithirí, lena n-áirítear tionscnaimh agus bearta chun bealaí sábháilte a bhunú chun tuairisciú a dhéanamh laistigh d’eagraíochtaí agus chuig údaráis phoiblí nó chuig comhlachtaí ábhartha eile, chomh maith le bearta chun sceithirí a chosaint ar dhífhostú, ar ísliú céime nó ar chineálacha eile frithbheartaíochta, lena n-áirítear trí fhaisnéis agus oiliúint a chur ar fáil d’údaráis phoiblí agus do gheallsealbhóirí ábhartha;

 

(m) tacú le tionscnaimh agus bearta chun saoirse agus iolrachas na meán a chur chun cinn agus a chosaint agus acmhainn a fhorbairt do na dúshláin nua, amhail na meáin nua, agus an fhuathchaint a chomhrac;

 

(n) i gcás eagraíochtaí na sochaí sibhialta atá gníomhach i dtaca le sláine agus éilliú, trédhearcacht agus cuntasacht na n-údarás poiblí a chur chun cinn agus/nó faireachán a dhéanamh orthu, tacú leo agus cur lena gcumas;

 

(o) tacú le heagraíochtaí na sochaí sibhialta atá gníomhach i réimse chosaint agus chur chun cinn na gceart bunúsach, lena n-áirítear tacaíocht do ghníomhaíochtaí chun feasacht ar chearta bunúsacha a ardú agus rannchuidiú le hoideachas faoi chearta an duine.

Leasú    20

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 10 – mír 2

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

2.  Féadfaidh an coiste meastóireachta a bheith comhdhéanta de shaineolaithe seachtracha.

2.  Féadfaidh an coiste meastóireachta a bheith comhdhéanta de shaineolaithe seachtracha. Déanfar cothromaíocht inscne a áirithiú le comhdhéanamh an choiste meastóireachta. 

Leasú    21

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 14

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Airteagal 14

Airteagal 14

Faireachán agus tuairisciú

Faireachán agus tuairisciú

1.  Leagtar amach in Iarscríbhinn II na táscairí a úsáidfear le tuairisciú a dhéanamh ar dhul chun cinn an Chláir maidir le baint amach na gcuspóirí sonracha a leagtar amach in Airteagal 2.

1.  Leagtar amach in Iarscríbhinn II na táscairí a úsáidfear le tuairisciú a dhéanamh ar dhul chun cinn an Chláir maidir le baint amach na gcuspóirí sonracha a leagtar amach in Iarscríbhinn 2. Déanfar na sonraí a bhaileofar le haghaidh faireacháin agus tuairiscithe imdhealaithe de réir inscne, aoise, cúlra oideachais agus tosca ábhartha eile i gcás inarb iomchuí.

2.  Chun a áirithiú go ndéanfar measúnú éifeachtach ar dhul chun cinn an Chláir i leith a chuspóirí a bhaint amach, beidh sé de chumhacht ag an gCoimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh, i gcomhréir le hAirteagal 16, chun na forálacha maidir le creat faireacháin agus meastóireachta a fhorbairt, lena n-áirítear trí leasuithe ar Iarscríbhinn II a athbhreithniú agus comhlánú a dhéanamh ar na táscairí i gcás inar gá.

2.  Chun a áirithiú go ndéanfar measúnú éifeachtach ar dhul chun cinn an Chláir i leith a chuspóirí a bhaint amach, beidh sé de chumhacht ag an gCoimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh, i gcomhréir le hAirteagal 16, chun na forálacha maidir le creat faireacháin agus meastóireachta a fhorbairt, lena n-áirítear trí leasuithe ar Iarscríbhinn II a athbhreithniú agus comhlánú a dhéanamh ar na táscairí i gcás inar gá.

3.  Leis an gcóras tuairiscithe feidhmíochta áiritheofar go mbaileofar na sonraí is gá chun faireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme an chláir, go mbaileofar iad ar dhóigh atá éifeachtúil, éifeachtach agus tráthúil. Chuige sin, forchuirfear ceanglais chomhréireacha tuairiscithe ar fhaighteoirí cistí ón Aontas agus ar na Ballstáit.

3.  Leis an gcóras tuairiscithe feidhmíochta áiritheofar go mbaileofar na sonraí is gá chun faireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme an chláir, go mbaileofar iad ar dhóigh atá éifeachtúil, éifeachtach agus tráthúil. Chuige sin, forchuirfear ceanglais chomhréireacha tuairiscithe ar fhaighteoirí cistí ón Aontas agus ar na Ballstáit. Déanfaidh an Coimisiún formáidí so-úsáidte a chur ar fáil agus cláir insealbhaithe agus tacaíochta a sholáthar go háirithe d’iarrthóirí agus do thairbhithe arbh fhéidir nach mbeadh dóthain acmhainní agus foirne acu chun riachtanais tuairiscithe a chomhlíonadh.

Leasú    22

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 15 – mír 4

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

4.  Cuirfidh an Coimisiún torthaí na meastóireachtaí chomh maith lena bharúlacha féin in iúl do Pharlaimint na hEorpa, don Chomhairle, do Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus do Choiste na Réigiún.

4.  Cuirfidh an Coimisiún torthaí na meastóireachtaí chomh maith lena bharúlacha féin in iúl do Pharlaimint na hEorpa, don Chomhairle, do Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus do Choiste na Réigiún. Déanfaidh an Coimisiún an mheastóireacht a chur ar fáil don phobal agus déanfaidh sé inrochtana go héasca í trína foilsiú ar a shuíomh gréasáin.

Leasú    23

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 16 – mír 4

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

4.  Roimh dó gníomh tarmligthe a ghlacadh, rachaidh an Coimisiún i mbun comhairliúchán le saineolaithe arna n-ainmniú ag gach Ballstát i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach an 13 Aibreán 2016 maidir le Reachtóireacht Níos Fearr.

4.  Roimh dó gníomh tarmligthe a ghlacadh, rachaidh an Coimisiún i mbun comhairliúchán le saineolaithe arna n-ainmniú ag gach Ballstát i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach an 13 Aibreán 2016 maidir le Reachtóireacht Níos Fearr. Déanfaidh an Coimisiún comhar luath agus malartú tuairimí le Parlaimint na hEorpa agus leis an gComhairle a áirithiú, eadhon tríd na doiciméid uile a chomhroinnt leis an bParlaimint an tráth céanna le saineolaithe na mBallstát, lena n-áirítear na dréachtghníomhartha tarmligthe, agus trí rochtain chórasach a chur ar fáil do shaineolaithe Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle ar chruinnithe ghrúpaí saineolaithe an Choimisiúin. Chuige sin, gheobhaidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle an sceideal do na míonna atá le teacht agus na cuirí do na cruinnithe saineolaithe uile.

Leasú    24

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 16 – mír 5

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

5.  A luaithe a ghlacfaidh sé gníomh tarmligthe, tabharfaidh an Coimisiún fógra, an tráth céanna, do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle faoi.

5.  A luaithe a ghlacfaidh sé gníomh tarmligthe, tabharfaidh an Coimisiún fógra do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle an tráth céanna, gan beann ar an bhféidearthacht atá ag saoránaigh AE agus geallsealbhóirí eile a dtuairimí a chur in iúl ar dhréacht-téacs an ghnímh tarmligthe lena mbaineann le linn tréimhse ceithre seachtaine. Féadfar dul i gcomhairle le Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus le Coiste na Réigiún maidir leis an dréacht-téacs.

Leasú    25

Togra le haghaidh rialacháin

Airteagal 18

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Airteagal 18

Airteagal 18

Faisnéis, cumarsáid agus poiblíocht

Faisnéis, cumarsáid agus poiblíocht

1.  Tabharfaidh faighteoirí cistithe ón Aontas aitheantas d’fhoinse an chistithe ón Aontas agus áiritheoidh siad infheictheacht an chistithe (go háirithe nuair a bhíonn na gníomhaíochtaí agus a dtorthaí á bpoibliú) trí fhaisnéis spriocdhírithe atá comhleanúnach, éifeachtach agus comhréireach a sholáthar do shainghrúpaí éagsúla, lena n-áirítear na meáin agus an pobal.

1.  Tabharfaidh faighteoirí cistithe ón Aontas aitheantas d’fhoinse an chistithe ón Aontas agus áiritheoidh siad infheictheacht an chistithe (go háirithe nuair a bhíonn na gníomhaíochtaí agus a dtorthaí á bpoibliú) trí fhaisnéis spriocdhírithe atá comhleanúnach, éifeachtach agus comhréireach a sholáthar do shainghrúpaí éagsúla, lena n-áirítear na meáin agus an pobal.

2.  Cuirfidh an Coimisiún chun feidhme gníomhaíochtaí faisnéise agus cumarsáide a bhaineann leis an gClár, agus a bhaineann le gníomhaíochtaí agus torthaí an Chláir. Leis na hacmhainní airgeadais arna leithdháileadh ar an gClár, rannchuideofar le cumarsáid chorparáideach thosaíochtaí polaitiúla an Aontais freisin, a fhad a bhaineann siad sin leis na cuspóirí dá dtagraítear in Airteagal 2.

2.  Déanfaidh an Coimisiún gníomhaíochtaí faisnéise agus cumarsáide a bhaineann leis an gClár, agus a bhaineann le gníomhaíochtaí agus torthaí an Chláir a chur chun feidhme ar an leibhéal áitiúil, an leibhéal réigiúnach, an leibhéal náisiúnta agus an leibhéal Eorpach. Leis na hacmhainní airgeadais arna leithdháileadh ar an gClár, rannchuideofar le cumarsáid chorparáideach thosaíochtaí polaitiúla an Aontais freisin, a fhad a bhaineann siad sin leis na cuspóirí dá dtagraítear in Airteagal 2.

 

2a.  Bunóidh gach Ballstát Pointe Teagmhála Náisiúnta neamhspleách chun críche treoir, faisnéis phraiticiúil agus cúnamh maidir le gach gné den Chlár agus lena nós imeachta iarratais a chur ar fáil do pháirtithe leasmhara agus do thairbhithe an Chláir.

Leasú    26

Togra le haghaidh rialacháin

Iarscríbhinn I

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

Iarscríbhinn I

Iarscríbhinn I

Gníomhaíochtaí an Chláir

Gníomhaíochtaí an Chláir

Saothrófar cuspóirí sonracha an Chláir dá dtagraítear in Airteagal 2(2) go háirithe trí thacaíocht do na gníomhaíochtaí a leanas:

Saothrófar cuspóir ginearálta an Chláir dá dtagraítear in Airteagal 2(1) agus na cuspóirí sonracha dá dtagraítear in Airteagal 2(2) go háirithe trí thacaíocht do na gníomhaíochtaí a leanas:

(a)  múscailt feasachta, faisnéis a scaipeadh chun eolas a fheabhsú ar bheartais agus ar na cearta sna réimsí atá clúdaithe faoin gClár;

(a)  feasacht a ardú, oideachas poiblí agus scaipeadh faisnéise chun feabhas a chur ar eolas faoi na beartais, na prionsabail agus na cearta sna réimsí arna gcumhdach leis an gClár;

(b)  foghlaim fhrithpháirteach trí dhea-chleachtais a mhalartú i measc páirtithe leasmhara chun eolas agus tuiscint fhrithpháirteach agus rannpháirtíocht shibhialta agus dhaonlathach a fheabhsú;

(b)  foghlaim fhrithpháirteach trí dhea-chleachtais a mhalartú i measc páirtithe leasmhara chun eolas agus tuiscint fhrithpháirteach agus rannpháirtíocht shibhialta agus dhaonlathach a fheabhsú;

(c)  gníomhaíochtaí anailíseacha agus faireacháin chun tuiscint ar chúrsaí sna Ballstáit agus ar leibhéal an Aontais a fheabhsú i dtaobh na réimsí atá clúdaithe faoin gClár agus chun cur chun feidhme dhlí agus bheartais an Aontais a fheabhsú ;

(c)  gníomhaíochtaí anailíseacha agus faireacháin, tuairiscithe agus abhcóideachta chun tuiscint ar chúrsaí sna Ballstáit agus ar leibhéal an Aontais a fheabhsú i dtaobh na réimsí atá clúdaithe faoin gClár agus chun cur chun feidhme dhlí agus bheartais an Aontais a fheabhsú;

(d)  oiliúint a chur ar na páirtithe leasmhara ábhartha chun feabhas ar chur ar a n-eolas ar na beartais agus na cearta sna réimsí atá cumhdaithe;

(d)  oiliúint a chur ar na geallsealbhóirí ábhartha chun feabhas a chur ar a gcuid eolais ar na beartais agus ar na cearta sna réimsí arna gcumhdach agus neartú a dhéanamh ar acmhainneacht na ngeallsealbhóirí ábhartha chun tacú leis na beartais agus leis na cearta sna réimsí arna gcumhdach;

(e)  forbairt agus cothabháil a dhéanamh ar uirlisí na Teicneolaíochta Faisnéise agus Cumarsáide (TFC);

(e)  forbairt agus cothabháil a dhéanamh ar uirlisí na Teicneolaíochta Faisnéise agus Cumarsáide (TFC);

 

(e a)  feasacht agus tuiscint i measc an phobail a chur chun cinn maidir leis na rioscaí, na rialacha, na coimircí agus na cearta a bhaineann le cosaint sonraí pearsanta, le príobháideachas, agus le slándáil dhigiteach, agus aghaidh a thabhairt ar an mbréagnuacht agus ar mhífhaisnéis spriocdhírithe trí ardú feasachta, oiliúint, staidéir agus gníomhaíochtaí faireacháin;

(f)  feasacht saoránach faoi chultúr, stair agus cuimhneachán na hEorpa chomh maith le treisiú leis an muintearas a bhraitheann siad i leith an Aontais;

(f)  feasacht saoránach faoi chultúr, stair agus cuimhneachán na hEorpa chomh maith le treisiú leis an muintearas a bhraitheann siad i leith an Aontais;

(g)  saoránaigh Eorpacha de náisiúntachtaí éagsúla a thabhairt le chéile trí dheis a thabhairt dóibh páirt a ghlacadh i ngníomhaíochtaí nasctha bailte;

(g)  saoránaigh Eorpacha de náisiúntachtaí éagsúla a thabhairt le chéile trí dheis a thabhairt dóibh páirt a ghlacadh i ngníomhaíochtaí nasctha bailte;

(h)  rannpháirtíocht ghníomhach in Aontas níos daonlathaí chomh maith le feasacht maidir le cearta agus luachanna a spreagadh agus a éascú trí thacú le heagraíochtaí na sochaí sibhialta

(h)  rannpháirtíocht ghníomhach agus chuimsitheach a spreagadh agus a éascú i dtaca le hEoraip níos daonlathaí a chruthú chomh maith le feasacht ar chearta agus luachanna trí thacaíocht a thabhairt d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta, lena n-áirítear na heagraíochtaí sin ar an leibhéal áitiúil, réigiúnach, náisiúnta agus trasnáisiúnta a dhéanann faireachán ar staid an smacht reachta agus ar urraim do chearta bhunúsacha i mBallstát;

 

(ha)  feasacht na saoránach ar a gcearta agus a ndualgais a eascraíonn as saoránacht AE a neartú, amhail an ceart chun taisteal, obair a dhéanamh, cónaí i mBallstát eile, trí bhíthin feachtais faisnéise;

 

(hb)  oiliúint speisialaithe nua do dhaoine a oibríonn san earnáil phoiblí i mBallstát amháin i dtaca le cearta agus oibleagáidí na saoránach i mBallstáit eile agus a chónaíonn, a oibríonn, a dhéanann staidéar nó atá ag taisteal sa Bhallstát eile, chomh maith le hoiliúint i dtaca le bearta chun urraim do na cearta sin a ráthú;

(i)  maoiniú don tacaíocht theicniúil agus eagrúcháin chun Rialachán [(AE) Uimh. 211/2011] a chur chun feidhme, ionas go gcuirtear bonn faoi fheidhmiú a gceart ag saoránaigh chun tionscnaimh Eorpacha ó shaoránaigh a sheoladh agus tacú leo;

(i)  maoiniú don tacaíocht theicniúil agus eagrúcháin chun Rialachán [(AE) Uimh. 211/2011] a chur chun feidhme, ionas go gcuirtear bonn faoi fheidhmiú a gceart ag saoránaigh chun tionscnaimh Eorpacha ó shaoránaigh a sheoladh agus tacú leo;

(j)  cumas líonraí Eorpacha a fhorbairt chun dlí, spriocanna beartais agus straitéisí an Aontais a chur chun cinn agus a fhorbairt a thuilleadh agus tacaíocht a thabhairt d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta atá gníomhach sna réimsí a thagann faoi scáth an Chláir.

(j)  cur le cumas na ngréasán Eorpach tacú le dlí, spriocanna beartais agus le straitéisí an Aontais agus iad a chur chun cinn agus a fhorbairt tuilleadh.

(k)  cur leis an eolas ar an gclár agus le scaipeadh agus le hin-aistritheacht thorthaí an chláir agus forchaidreamh leis an saoránach a chothú, lena n-áirítear deasca cláir/líonra teagmhála náisiúnta a chur ar bun agus tacú leo.

(k)  cur leis an eolas ar an gclár agus le scaipeadh agus le hin-aistritheacht thorthaí an chláir agus forchaidreamh leis an saoránach a chothú, lena n-áirítear deasca cláir/líonra teagmhála náisiúnta a chur ar bun agus tacú leo.

 

(ka)  neartú a dhéanamh ar acmhainneacht agus ar neamhspleáchas cosantóirí chearta an duine agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta a dhéanann faireachán ar staid an smachta reachta agus ar urraim do chearta bunúsacha i mBallstát ar an leibhéal áitiúil, an leibhéal réigiúnach, an leibhéal náisiúnta agus an leibhéal trasnáisiúnta;

 

(kb)  cosaint nua do sceithirí a bhunú, lena n-áirítear bearta chun bealaí sábháilte a bhunú chun tuairisciú a dhéanamh laistigh d’eagraíochtaí agus chuig údaráis phoiblí nó chuig comhlachtaí ábhartha eile;

 

(kc)  tacú le tionscnaimh agus bearta chun saoirse agus iolrachas na meán a chur chun cinn agus a chosaint agus acmhainneacht a fhorbairt do na dúshláin nua, amhail teicneolaíochtaí nua na meán, agus an fhuathchaint a chomhrac;

 

(kd)  acmhainneacht a fhorbairt le haghaidh údaráis phoiblí chun a dtrédhearcacht agus a gcuntasacht a fheabhsú agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta atá gníomhach i dtaca le trédhearcacht agus cuntasacht na n-údarás poiblí sin á gcur chun cinn agus faireachán a dhéanamh orthu ag an am céanna;

_________________

_________________

1 Áirítear, mar shampla, leis na gníomhaíochtaí sin bailiú sonraí agus staitisticí; modheolaíochtaí comhchoiteanna agus, de réir mar is cuí, táscairí nó tagarmharcanna a fhorbairt; staidéir, taighde, anailísí agus suirbhéanna; meastóireachtaí; measúnú tionchair; ullmhú agus foilsiú treoirleabhar, tuarascálacha agus ábhair oideachais.

1 Áirítear, mar shampla, leis na gníomhaíochtaí sin bailiú sonraí agus staitisticí; modheolaíochtaí comhchoiteanna agus, de réir mar is cuí, táscairí nó tagarmharcanna a fhorbairt; staidéir, taighde, anailísí agus suirbhéanna; meastóireachtaí; measúnú tionchair; ullmhú agus foilsiú treoirleabhar, tuarascálacha agus ábhair oideachais.

NÓS IMEACHTA – COISTE AR IARRADH TUAIRIM AIR

Teideal

an Clár um Chearta agus Luachanna a bhunú

Tagairtí

COM(2018)0383 – C8-0234/2018 – 2018/0207(COD)

An Coiste freagrach

       Dáta a fógraíodh sa suí iomlánach

LIBE

14.6.2018

 

 

 

Tuairim ó

       Dáta a fógraíodh sa suí iomlánach

JURI

14.6.2018

Rapóirtéir

       Dáta an cheapacháin

Sylvia-Yvonne Kaufmann

9.7.2018

Dáta an ghlactha

20.11.2018

 

 

 

Toradh na vótála críochnaithí

+:

–:

0:

19

2

3

Feisirí a bhí i láthair ag an vótáil chríochnaitheach

Max Andersson, Joëlle Bergeron, Jean-Marie Cavada, Kostas Chrysogonos, Mady Delvaux, Laura Ferrara, Lidia Joanna Geringer de Oedenberg, Sajjad Karim, Sylvia-Yvonne Kaufmann, Gilles Lebreton, António Marinho e Pinto, Emil Radev, Julia Reda, Evelyn Regner, Pavel Svoboda, József Szájer, Axel Voss, Francis Zammit Dimech, Tadeusz Zwiefka

Comhaltaí ionaid a bhí i láthair ag an vótáil chríochnaitheach

Geoffroy Didier, Pascal Durand, Jytte Guteland, Virginie Rozière, Kosma Złotowski

TORADH NA VÓTÁLA CRÍOCHNAITHÍ SA CHOISTE AR IARRADH TUAIRIM AIR

19

+

ALDE

Jean-Marie Cavada, António Marinho e Pinto

EFDD

Laura Ferrara

GUE/NGL

Kostas Chrysogonos

PPE

Geoffroy Didier, Emil Radev, Pavel Svoboda, Axel Voss, Francis Zammit Dimech, Tadeusz Zwiefka

S&D

Mady Delvaux, Lidia Joanna Geringer de Oedenberg, Jytte Guteland, Sylvia-Yvonne Kaufmann, Evelyn Regner, Virginie Rozière

VERTS/ALE

Max Andersson, Pascal Durand, Julia Reda

2

-

ENF

Gilles Lebreton

PPE

József Szájer

3

0

ECR

Sajjad Karim, Kosma Złotowski

EFDD

Joëlle Bergeron

Eochair na siombailí:

+  :  i bhfabhar

-  :  i gcoinne

0  :  staonadh


TUAIRIM ón gCoiste um Ghnóthaí Bunreachtúla (21.11.2018)

chuig an gCoiste um Shaoirsí Sibhialta, um Cheartas agus um Ghnóthaí Baile

ar an togra le haghaidh rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear an Clár um Chearta agus Luachanna

(COM(2018)0383 – C8-0234/2018 – 2018/0207(COD))

Rapóirtéir don tuairim: Josep-Maria Terricabras

RÉASÚNÚ GEARR

Tacaíonn an rapóirtéir le haidhm an chláir maoinithe nua ‘Cearta agus Luachanna’ chun cearta agus luachanna a chumhdaítear i gConarthaí AE agus i gCairt AE um Chearta Bunúsacha a chosaint agus a cur chun cinn, lena n-áirítear trí thacaíocht a thabhairt d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta, d’fhonn sochaithe oscailte, daonlathacha agus cuimsitheacha a chothú. Chuige sin, molann an Coimisiúin go gcumascfar an dá chlár atá ann, ‘Cearta, Comhionannas agus Saoránacht’ agus ‘An Eoraip ar son na Saoránach’ agus go gcuirfear an clár nua ina n-ionad, agus go mbeidh an clár nua seo, in éineacht leis an gClár um Cheartas, mar chuid den Chiste um Cheartas, Cearta agus Luachanna nua de bhuiséad AE. Measann an rapóirtéir gur cheart go mbeadh leibhéal uaillmhéine an togra ón gCoimisiúin níos airde, áfach. Go háirithe, molann an rapóirtéir go gcuirfear an ceathrú sraith leis an togra, a dhíreofar ar ghníomhaíochtaí a dhéanfaidh an daonlathas, na cearta bunúsacha agus an smacht reachta (sraith luachanna an Aontais) a chur chun cinn. Molann sé chomh maith sásra coinníollachta ina bhféadfadh an Coimisiún bainistíocht dhíreach a úsáid, i gcás bainistíocht indíreach acmhainní agus más eintiteas de chuid an rialtais é an faighteoir, nuair atá forais réasúnacha ag an gCoimisiún a chreidiúint go ndéanfaí difear do chosaint leasanna airgeadais an Aontais nó go bhfuil an baol ann go ndéanfaí difear dóibh mar gheall ar easnamh ginearálaithe i ndáil leis na luachanna a chumhdaítear in Airteagal 2 CAE sa Bhallstát lena mbaineann. Thairis sin, molann sé go nglacfar cláir oibre a chuireann an clár nua ‘Cearta agus Luachanna’ i gcrích i gcomhréir le hAirteagal 110 den Rialachán Airgeadais, trí bhíthin gníomhartha tarmligthe ionas go beidh an Pharlaimint in ann grinnscrúdú níos fearr a dhéanamh orthu. Ar deireadh, ceistíonn sé cén fáth gur fágadh roinnt gnéithe sainiúla de na cláir atá ann cheana amach as an togra reatha, amhail an comhrac i gcoinne na seineafóibe nó cur chun cinn obair dheonach ar leibhéal AE. Dá bhrí sin, molann sé leasuithe a bhfuil sé mar aidhm leo na gnéithe seo a athbhunú agus, go ginearálta, feabhas a chur ar an togra, d’fhonn go mbeadh sé níos éifeachtaí maidir le cultúr barántúil Eorpach de chearta agus luachanna a chruthú.

LEASUITHE

Iarrann an Coiste um Ghnóthaí Bunreachtúla ar an gCoiste um Shaoirsí Sibhialta, um Cheartas agus um Ghnóthaí Baile, mar an coiste atá freagrach, na leasuithe seo a leanas a chur san áireamh:

Leasú    1

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 1 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(1a)  Tá an smacht reachta, mar a chumhdaítear in Airteagal 2 CAE, ina chnámh droma don daonlathas Eorpach agus is ceann de luachanna bunúsacha an Aontais Eorpaigh é a thagann as na traidisiúin bhunreachtúla chomónta atá ag gach Ballstát. Is é an bunchoinníoll chun iontaobhas na saoránach san Aontas a fhorbairt ná lánurraim a thabhairt don smacht reachta agus don daonlathas, agus iad a chur chun cinn. Is réamhriachtanas é urraim don smacht reachta laistigh den Aontas chun cearta bunúsacha a chosaint, agus chun na cearta agus na hoibleagáidí go léir a eascraíonn as na Conarthaí a chaomhnú chomh maith.

Leasú    2

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 1 b (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(1b)  Tá ról tábhachtach ag an gcaoi a gcuirtear an smacht reachta i bhfeidhm sna Ballstáit i dtaca le hiontaoibh fhrithpháirteach a áirithiú i measc na mBallstát agus ina gcórais dlí. Ar an drochuair, i mBallstáit áirithe, tá na sáruithe ar na luachanna agus na prionsabail a chumhdaítear sna Conarthaí ag dul in olcas de bharr sáruithe tromchúiseacha ar chomhaontuithe arna nglacadh ag institiúidí an Aontais agus bacainní nua i gcur chun feidhme iomlán dhlí an Aontais. Ba cheart, dá bhrí sin, go dtacódh an tAontas le gníomhaíochtaí a dhéanann urraim do chearta bunúsacha, don daonlathas agus don smacht reachta ar an leibhéal áitiúil, ar an leibhéal réigiúnach, ar an leibhéal náisiúnta agus ar an leibhéal trasnáisiúnta a chur chun cinn.

Leasú    3

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 2

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(2)  Ní mór leanúint de na cearta agus na luachanna sin a chur chun cinn agus a fhorfheidhmiú agus a chomhroinnt i measc na saoránach agus ní mór go mbeadh na pobail laistigh de thionscadal AE. Dá bhrí sin, cruthófar Ciste nua um Cheartas, Chearta agus Luachanna a chuimseoidh na cláir um Chearta agus Luachanna agus um Cheartas i mbuiséad an Aontais Eorpaigh. Tráth a chaithfidh sochaithe Eorpacha aghaidh a thabhairt ar antoisceachas, radacachas agus easaontais, is tábhachtaí murab ionann agus riamh ceartas, cearta agus luachanna an Aontais a chur chun cinn, a neartú, agus a chosaint, mar atá: cearta an duine, meas ar dhínit an duine, an tsaoirse, an daonlathas, an comhionannas, an smacht reachta. Beidh impleachtaí móra díreacha aige sin ar an saol polaitiúil, sóisialta, cultúrtha agus eacnamaíoch san Aontas. Mar chuid den Chiste nua, leanfaidh an Clár um Cheartas de bheith ag tacú le forbairt bhreise limistéar Aontais de cheartas agus de chomhar trasteorann. Tógfaidh an Clár um Chearta agus Luachanna le chéile Clár 2014-2020 Cearta, Comhionannas agus Saoránacht arna bhunú le Rialachán (AE) Uimh 1381/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle8 agus an clár Eoraip ar son na Saoránach arna bhunú ag Rialachán (AE) Uimh 390/2014 ón gComhairle9 (dá ngairfear ‘na cláir réamhtheachtacha’ anseo feasta).

(2)  Ní mór leanúint de na cearta agus na luachanna sin a chothú, a chosaint agus a chur chun cinn i measc na saoránach agus ní mór go mbeadh i gcroílár thionscadal AE. Dá bhrí sin, cruthófar Ciste nua um Cheartas, Chearta agus Luachanna a chuimseoidh na cláir um Chearta agus Luachanna agus um Cheartas i mbuiséad an Aontais Eorpaigh. Tráth a chaithfidh sochaithe Eorpacha aghaidh a thabhairt ar antoisceachas, radacachas, pobalachas iomarcach agus easaontais, is tábhachtaí murab ionann agus riamh ceartas, cearta agus luachanna an Aontais a chur chun cinn, a neartú, agus a chosaint, mar atá: cearta an duine, meas ar dhínit an duine, an tsaoirse, an daonlathas, an comhionannas, an smacht reachta. Is den ríthábhacht chomh maith timpeallacht a chruthú ina gcumasófar idirphlé daonlathach síochánta idir ionadaithe a bhfuil tuairimí éagsúla acu. Beidh impleachtaí móra díreacha aige sin ar an saol polaitiúil, sóisialta, cultúrtha agus eacnamaíoch san Aontas. Mar chuid den Chiste nua, leanfaidh an Clár um Cheartas de bheith ag tacú le forbairt bhreise limistéar Aontais de cheartas agus de chomhar trasteorann. Leis an gClár um Chearta agus Luachanna, tabharfar le chéile Clár 2014-2020 Cearta, Comhionannas agus Saoránacht arna bhunú le Rialachán (AE) Uimh 1381/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus an clár Eoraip ar son na Saoránach arna bhunú ag Rialachán (AE) Uimh 390/2014 ón gComhairle (dá ngairfear ‘na cláir réamhtheachtacha’ anseo feasta), agus déanfar é a choigeartú chun aghaidh a thabhairt ar dhúshláin nua atá roimh na luachanna Eorpacha.

_________________

_________________

8 Rialachán (AE) Uimh. 1381/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Nollaig 2013 lena mbunaítear Clár um Chearta, um Chomhionannas agus um Shaoránacht don tréimhse 2014-2020 (IO L 354, 28.12.2013, lch. 62).

8 Rialachán (AE) Uimh. 1381/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Nollaig 2013 lena mbunaítear Clár um Chearta, um Chomhionannas agus um Shaoránacht don tréimhse 2014-2020 (IO L 354, 28.12.2013, lch. 62).

9 Rialachán (AE) Uimh. 390/2014 ón gComhairle an 14 Aibreán 2014 lena mbunaítear an clár ‘Eoraip do Shaoránaigh’ don tréimhse 2014-2020 (IO L 115, 17.4.2014, lch.3).

9 Rialachán (AE) Uimh. 390/2014 ón gComhairle an 14 Aibreán 2014 lena mbunaítear an clár ‘Eoraip do Shaoránaigh’ don tréimhse 2014-2020 (IO L 115, 17.4.2014, lch.3).

Leasú    4

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 3

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(3)  Déanfar an Ciste um Cheartas, Cearta agus Luachanna agus an dá chlár cistiúcháin atá mar bhonn faoi a dhíriú, go príomha, ar dhaoine agus ar eintitis a rannchuidíonn le beocht agus beatha a chur sna luachanna, sna cearta agus san éagsúlacht shaibhir is coiteann dúinn. Is é an cuspóir bunaidh sochaí atá bunaithe ar chearta agus atá cothrom, uilechuimsitheach agus daonlathach a chothú agus a choinneáil ar bun. Áirítear leis sin sochaí shibhialta bhríomhar, a spreagann rannpháirtíocht dhaonlathach, shibhialta agus shóisialta na ndaoine agus éagsúlacht shaibhir shochaí na hEorpa a chothú, bunaithe freisin ar an stair agus ar an gcuimhne is coiteann dúinn. In Airteagal 11 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh sonraítear tuilleadh freisin go dtabharfaidh na hinstitiúidí, ar dhóigheanna iomchuí, an deis do shaoránaigh agus dá gcomhlachais ionadaíochta, a dtuairimí a chur in iúl agus a mhalartú go poiblí i ngach réimse de ghníomhaíocht an Aontais.

(3)  Déanfar an Ciste um Cheartas, Cearta agus Luachanna agus an dá chlár cistiúcháin atá mar bhonn faoi a dhíriú, go príomha, ar dhaoine agus ar eintitis a rannchuidíonn le beocht agus beatha a chur sna luachanna, sna cearta agus san éagsúlacht shaibhir is coiteann dúinn. Is é an cuspóir bunaidh sochaí atá bunaithe ar chearta agus atá cothrom, oscailte, cuimsitheach agus daonlathach a chothú agus a choinneáil ar bun trí chistiú a dhéanamh ar ghníomhaíochtaí lena gcuirtear chun cinn sochaí shibhialta atá bríomhar, dea-fhorbartha, féintuilleamaíoch agus cumasaithe, lena n-áirítear tacú le cur chun cinn agus cosaint ár gcomhluachanna, agus lena ndéantar an tsíochán, rannpháirtíocht dhaonlathach, shibhialta agus shóisialta na ndaoine a chothú agus lena ndéantar éagsúlacht shaibhir shochaí na hEorpa a chur chun cinn, bunaithe ar na luachanna, ar an stair agus ar an gcuimhne is coiteann dúinn. Le hAirteagal 11 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh ceanglaítear go gcoinneoidh na hinstitiúidí idirphlé oscailte, trédhearcach agus rialta leis an tsochaí shibhialta agus go dtabharfaidh siad, ar dhóigheanna iomchuí, an deis do shaoránaigh agus dá gcomhlachais ionadaíochta, a dtuairimí a chur in iúl agus a mhalartú go poiblí i ngach réimse de ghníomhaíocht an Aontais. Ba cheart don Choimisiún idirphlé rialta a choinneáil ar bun le tairbhithe an Chláir um Chearta agus Luachanna mar aon le geallsealbhóirí ábhartha eile trí Ghrúpa Idirphlé Shibhialta a chur ar bun.

Leasú    5

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 4

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(4)  Leis an gClár um Chearta agus Luachanna (an ‘Clár’) ba cheart go mbeifí in ann sineirgí a fhorbairt chun dul i ngleic leis na dúshláin a bhaineann go coitianta le cur chun cinn agus cosaint luachanna agus mais chriticiúil a shroicheadh chun torthaí nithiúla a bhaint amach sa réimse. Ba cheart é sin a bhaint amach trí fhorbairt a dhéanamh ar thaithí dhearfach na gclár réamhtheachtach. Mar gheall air sin beifear ábalta leas iomlán a bhaint as acmhainneacht sineirgí, tacú leis na réimsí beartais faoina bhfuil siad cumhdaithe ar bhealach níos éifeachtaí agus méadú a dhéanamh ar a n-acmhainn chun daoine a shroicheadh. Ionas go mbeidh sé éifeachtach, ba cheart go gcuirfí san áireamh leis an gClár cineál sonrach na mbeartas éagsúil, a spriocghrúpaí éagsúla agus a riachtanais faoi leith trí chuir chuige shaincheaptha.

(4)  Leis an gclár um Chearta agus Luachanna (an ‘Clár’), ba cheart aghaidh a thabhairt ar na dúshláin is tábhachtaí atá ann maidir le luachanna a chur chun cinn agus a chosaint, agus é á chur san áireamh go bhféadfadh éagsúlacht a bheith ann maidir leis na dúshláin sin ar fud an Aontais. Chun tionchar nithiúil a áirithiú, ba cheart don Chlár cur le ceachtanna na gClár réamhtheachtach. Ina theannta sin, ba cheart leas a bhaint as sineirgí a bhaineann le beartais agus cláir eile de chuid an Aontais agus de chuid gníomhaithe eile. Sa chaoi sin, ba cheart go ndéanfaí a n-éifeachtúlacht agus a n-éifeachtacht a mhéadú mar aon lena n-acmhainneacht maidir le daoine a shroicheadh. Ionas go mbeidh sé éifeachtach, ba cheart go gcuirfí san áireamh leis an gClár cineál sonrach na mbeartas éagsúil, a spriocghrúpaí éagsúla agus a riachtanais faoi leith trí chuir chuige shaincheaptha.

Leasú    6

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 4 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(4a)  Tá an smacht reachta, mar a chumhdaítear in Airteagal 2 CAE, ina chnámh droma don daonlathas Eorpach agus is ceann de luachanna bunúsacha an Aontais Eorpaigh é a thagann as na traidisiúin bhunreachtúla chomónta atá ag gach Ballstát. Is é an bunchoinníoll chun iontaobhas na saoránach san Aontas a fhorbairt ná lánurraim a thabhairt don smacht reachta agus don daonlathas, agus iad a chur chun cinn. Is réamhriachtanas é urraim don smacht reachta laistigh den Aontas chun cearta bunúsacha a chosaint, agus chun na cearta agus na hoibleagáidí go léir a eascraíonn as na Conarthaí a chaomhnú chomh maith. Tá ról tábhachtach ag an gcaoi a gcuirtear an smacht reachta i bhfeidhm sna Ballstáit i dtaca le hiontaoibh fhrithpháirteach a áirithiú i measc na mBallstát agus ina gcórais dlí. Ba cheart, dá bhrí sin, go dtacódh an tAontas le gníomhaíochtaí a dhéanann urraim do chearta bunúsacha, don daonlathas agus don smacht reachta ar an leibhéal áitiúil, ar an leibhéal réigiúnach, ar an leibhéal náisiúnta agus ar an leibhéal trasnáisiúnta a chur chun cinn.

Leasú    7

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 5

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(5)  Chun an tAontas Eorpach a thabhairt níos gaire dá chuid saoránach, teastaíonn gníomhartha agus iarrachtaí comhordaithe éagsúla. Trí shaoránaigh a thabhairt le chéile i dtionscadail um nascadh bailte nó i líonraí bailte agus trí thacú le heagraíochtaí sochaí sibhialta sna ceantair atá clúdaithe ag an gclár cuirfear le ról na saoránach sa tsochaí agus, i ndeireadh báire, lena rannpháirtíocht i saol daonlathach an Aontais. San am céanna, trí thacú le gníomhaíochtaí a chuireann chun cinn comhthuiscint, éagsúlacht, idirphlé agus meas ar dhaoine eile cothaítear mothú muintearais agus féiniúlacht Eorpach, atá bunaithe ar thuiscint chomhroinnte ar luachanna, chultúr, stair agus oidhreacht na hEorpa. Tá cur chun cinn mothú muintearais níos láidre san Aontas agus luachanna an Aontais tábhachtach go háirithe i measc saoránach sna réigiúin is forimeallaí san Aontas mar gheall ar a n-iargúltacht agus a bhfad ó mhór-roinn na hEorpa.

(5)  Chun an tAontas Eorpach a thabhairt níos gaire dá chuid saoránach, teastaíonn gníomhartha agus iarrachtaí comhordaithe éagsúla. Trí shaoránaigh a thabhairt le chéile i dtionscadail um nascadh bailte nó i líonraí bailte agus trí thacú le heagraíochtaí sochaí sibhialta sna ceantair atá clúdaithe ag an gclár cuirfear le ról na saoránach sa tsochaí agus, i ndeireadh báire, lena rannpháirtíocht i saol daonlathach an Aontais. San am céanna, trí thacú le gníomhaíochtaí a chuireann chun cinn comhthuiscint, éagsúlacht, idirphlé, cuimsiú sóisialta agus meas ar dhaoine eile, cothaítear mothú muintearais agus féiniúlacht Eorpach, atá bunaithe ar thuiscint chomhroinnte ar luachanna, cultúr, stair agus oidhreacht na hEorpa. Tá cur chun cinn mothú muintearais níos láidre san Aontas agus luachanna an Aontais tábhachtach go háirithe i measc saoránach sna réigiúin is forimeallaí san Aontas mar gheall ar a n-iargúltacht agus a bhfad ó mhór-roinn na hEorpa.

Leasú    8

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 6

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(6)  Tá gníomhaíochtaí cuimhneacháin agus machnamh criticiúil ar chuimhne stair na hEorpa riachtanach chun saoránaigh a chur ar an eolas faoina stair chomhchoiteann, mar bhonn faoi chomhluachanna, cuspóir morálta roinnte agus luachanna comhroinnte amach anseo. Ba cheart ábharthacht na ngnéithe stairiúla, cultúrtha agus idirchultúrtha a chur san áireamh chomh maith, mar aon leis na naisc idir cuimhneachán agus cruthú féiniúlachta Eorpaí agus mothú muintearais le chéile.

(6)  Tá gníomhaíochtaí cuimhneacháin agus machnamh criticiúil ar chuimhne stair na hEorpa tábhachtach chun saoránaigh a chur ar an eolas faoina stair chomhchoiteann agus a gcroíluachanna, mar bhonn faoi thodhchaí chomhchoiteann, cuspóir morálta agus luachanna comhroinnte. Ba cheart ábharthacht na ngnéithe stairiúla, cultúrtha agus idirchultúrtha a chur san áireamh chomh maith, mar aon leis na naisc idir cuimhneachán agus cruthú féiniúlachta Eorpaí bunaithe ar éagsúlacht, dlúthpháirtíocht agus mothú muintearais le chéile.

Leasú    9

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 13 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(13a)  Tá an tsaoirse chun tuairimí a nochtadh agus faisnéis a fháil cumhdaithe i gCairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh. Tá rochtain shaor ar fhaisnéis, meastóireacht ar choinníollacha maidir le creat na meán agus úsáid fhreagrach agus shábháilte na líonraí cumarsáide agus faisnéise nasctha go díreach le saorchead do thuairimí an phobail agus tá siad ríthábhachtach chun daonlathas feidhmiúil a ráthú. Ní mór don phobal na scileanna i litearthacht na meán is gá a fháil le haghaidh smaointeoireacht agus grinneas criticiúil agus ionas go mbeidh an cumas acu anailís a dhéanamh ar réaltachtaí casta, difríochtaí idir tuairimí agus fíorais a aithint agus cur i gcoinne aon chineál gríosaithe chun fuatha. Chun na críche sin, ba cheart don Aontas forbairt ar litearthacht na meán a chur chun cinn do na saoránaigh uile, gan beann ar a n-aois, trí oiliúint, múscailt feasachta, staidéir agus gníomhaíochtaí ábhartha eile.

Leasú    10

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 18

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(18)  Tá ról ríthábhachtach ag comhlachtaí neamhspleácha do chearta an duine agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta maidir le cur chun cinn, cosaint agus ardú feasachta i dtaobh chomhluachanna an Aontais faoi Airteagal 2 den CAE, agus maidir le cur le tairbhiú ceart faoi dhlí an Aontais, lena n-áirítear an Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais. Faoi mar a léirítear sa Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 18 Aibreán 2018, tá tacaíocht dhóthanach airgeadais tábhachtach chun timpeallacht fhabhrach agus inbhuanaithe a chothú d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta chun a ról a neartú agus a bhfeidhmeanna a chomhlíonadh go neamhspleách agus go héifeachtúil. Agus iarrachtaí á gcomhlánú ar an leibhéal náisiúnta, ba cheart go gcuirfí dá bhrí sin le tacaíocht, cumhachtú agus acmhainn eagraíochtaí na sochaí sibhialta a fhorbairt atá gníomhach i gcur chun cinn chearta an duine a gcuidíonn a ngníomhaíochtaí le forfheidhmiú straitéiseach na gceart faoi dhlí AE agus faoi Chairt um Chearta Bunúsacha AE, lena n-áirítear trí ghníomhaíochtaí tacaíochta agus faire, chomh maith le comhluachanna an Aontais a chur chun cinn, a chosaint agus feasacht a ardú fúthu ar an leibhéal náisiúnta.

(18)  Tá ról ríthábhachtach ag comhlachtaí neamhspleácha do chearta an duine agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta maidir le cur chun cinn, cosaint agus ardú feasachta i dtaobh chomhluachanna an Aontais faoi Airteagal 2 den CAE, agus maidir le cur le tairbhiú ceart faoi dhlí an Aontais, lena n-áirítear an Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais. Faoi mar a léirítear sa Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 19 Aibreán 2018, tá tacaíocht dhóthanach airgeadais tábhachtach chun timpeallacht fhabhrach agus inbhuanaithe a chothú d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta chun a ról a neartú agus a bhfeidhmeanna a chomhlíonadh go neamhspleách agus go héifeachtúil. Agus iarrachtaí á gcomhlánú leo ar an leibhéal náisiúnta, ba cheart go rannchuideodh cistiú AE, dá bhrí sin, le tacaíocht a thabhairt d’acmhainn eagraíochtaí na sochaí sibhialta atá gníomhach i gcur chun cinn luachanna an Aontais amhail an daonlathas, an smacht reachta agus cearta bunúsacha, agus an acmhainneacht sin a chumasú agus a fhorbairt, ar eagraíochtaí iad a gcuidíonn a ngníomhaíochtaí le forfheidhmiú straitéiseach na gceart faoi dhlí AE agus faoi Chairt um Chearta Bunúsacha AE, lena n-áirítear trí ghníomhaíochtaí tacaíochta agus faire, chomh maith le comhluachanna an Aontais a chur chun cinn, a chosaint agus feasacht a ardú fúthu ar an leibhéal náisiúnta.

Leasú    11

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 20

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(20)  Ba cheart don Chlár a bheith oscailte, faoi réir coinníollacha áirithe, do rannpháirtíocht chomhaltaí Chomhlachas Saorthrádála na hEorpa (CSTE) ar comhaltaí iad den Limistéar Eorpach Eacnamaíoch (LEE) agus chomhaltaí CSTE nach comhaltaí iad den Limistéar Eorpach Eacnamaíoch (LEE) agus tíortha Eorpacha eile. Ba cheart do thíortha aontacha, tíortha is iarrthóirí agus iarrthóirí ionchasacha a bhaineann leis an straitéis réamhaontachais bheith in ann páirt a ghlacadh sa Chlár.

(20)  Maidir le cur chun feidhme na gcuspóirí sonracha ó thaobh comhionannas agus cearta, rannpháirtíocht agus rannpháirteachas na saoránach i saol daonlathach an Aontais a chur chun agus foréigean i gcoinne grúpaí atá i mbaol a chomhrac, ba cheart an Clár a bheith oscailte, faoi réir coinníollacha áirithe, do rannpháirtíocht chomhaltaí Chomhlachas Saorthrádála na hEorpa (CSTE) ar comhaltaí iad den Limistéar Eorpach Eacnamaíoch (LEE) agus do rannpháirtíocht chomhaltaí CSTE nach comhaltaí iad de LEE agus tíortha Eorpacha eile. Ba cheart do thíortha aontacha, tíortha is iarrthóirí agus iarrthóirí ionchasacha a bhaineann leis an straitéis réamhaontachais bheith in ann páirt a ghlacadh sa Chlár.

Leasú    12

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 21

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(21)  Chun leithdháileadh éifeachtach cistí ón bhuiséad ginearálta an Aontais a áirithiú, is gá go n-áiritheofar breisluach Eorpach na ngníomhartha agus na ngníomhartha uile a dhéantar leis an gclár, a gcomhlántacht le gníomhaíochtaí na mBallstát, agus féachtar ag an am céanna do chomhsheasmhacht, comhlántach agus sineirgí le cláir chistiúcháin a thacaíonn le réimsí beartais a bhfuil dlúthcheangal acu lena chéile, go háirithe laistigh de chreat luachanna AE – agus mar sin leis an gClár um Cheartas – chomh maith le hEoraip na Cruthaitheachta, ERASMUS+ acmhainneacht na dtrasnasc cultúrtha sna réimsí cultúrtha, meán, ealaíon, oideachais agus cruthaitheachta a bhaint amach. Is gá sineirgí a chruthú le cláir chistiúcháin Eorpacha eile, go háirithe sna réimsí fostaíochta, an mhargaidh inmheánaigh, fiontraíochta, óige, sláinte, saoránachta, ceartais, imirce, slándála, taighde, nuálaíochta, teicneolaíochta, tionscail, comhtháthaithe, turasóireachta, caidrimh sheachtraigh, trádála agus forbartha.

(21)  Chun leithdháileadh éifeachtúil na gcistí ó bhuiséad ginearálta an Aontais a áirithiú, is gá breisluach Eorpach a áirithiú sna gníomhaíochtaí uile a dhéantar, lena n-áirítear ar an leibhéal áitiúil, ar an leibhéal réigiúnach, agus ar an leibhéal náisiúnta, ar gníomhaíochtaí iad a dhírítear ar na luachanna a chumhdaítear in Airteagal 2 den Chonradh ar an Aontas Eorpach a chur chun cinn agus a choimirciú. Tá an Coimisiún le hiarracht a dhéanamh comhleanúnachas, sineirgí agus comhlántacht a bhaint amach le gníomhaíochtaí na mBallstát, agus le cláir chistiúcháin eile a thacaíonn le réimsí beartais a bhfuil dlúthnaisc acu leis an gCiste um Cheartas, Cearta agus Luachanna, lena n-áirítear leis an gClár ‘Eoraip na Cruthaitheachta’, agus le Erasmus+, chomh maith le beartais ábhartha an Aontais.

Leasú    13

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 23

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(23)  Tá feidhm ag Rialachán (AE, Euratom) Uimh. [an Rialachán Airgeadais nua] (an ‘Rialachán Airgeadais’) maidir leis an gClár seo. Leagtar síos leis rialacha maidir le cur chun feidhme bhuiséad an Aontais, lena n-áirítear na rialacha maidir le deontais, duaiseanna, soláthar, cur chun feidhme indíreach, ionstraimí airgeadais agus ráthaíochtaí buiséadacha.

(23)  Tá feidhm ag Rialachán (AE, Euratom) Uimh. [an Rialachán Airgeadais nua] (an ‘Rialachán Airgeadais’) maidir leis an gClár seo. Leagtar síos leis rialacha maidir le cur chun feidhme bhuiséad an Aontais, lena n-áirítear na rialacha maidir le deontais, duaiseanna, soláthar, cur chun feidhme indíreach, ionstraimí airgeadais agus ráthaíochtaí buiséadacha. Is gá a áirithiú go mbeidh nósanna imeachta agus ceanglais an Chláir maidir le deontais a bhronnadh soiléir do na tairbhithe a d’fhéadfadh a bheith ann, lena n-áirítear le haghaidh eagraíochtaí áitiúla na sochaí sibhialta ag an mbunleibhéal, agus go ndéanfaidh siad trédhearcacht iomlán a áirithiú maidir le húsáid acmhainní, bainistiú fónta airgeadais agus úsáid stuama acmhainní. Rialacha maidir leis an deis atá ann go ndéanfaí eagraíochtaí áitiúla, réigiúnacha, náisiúnta agus trasnáisiúnta na sochaí sibhialta a chistiú trí dheontais oibriúcháin ilbhliantúla, trí fhodheontais, trí fhorálacha lena n-áirithítear nósanna imeachta tapa agus solúbtha maidir le deontais a bhronnadh, amhail nós imeachta iarratais dhá chéim, feidhmchláir atá éasca lena n-úsáid agus nósanna imeachta tuairiscithe, ba cheart na rialacha sin a fheidhmiú agus a neartú tuilleadh mar chuid de chur chun feidhme an Chláir seo.

Leasú    14

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 24

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(24)  Maidir leis na cineálacha cistiúcháin agus na modhanna cur chun feidhme atá le húsáid faoin Rialachán seo, is ar bhonn a gcumas cuspóirí sonracha na ngníomhaíochtaí a bhaint amach agus torthaí a thabhairt ba cheart iad a roghnú, lena n-áirítear, go háirithe, costas na rialuithe, an t-ualach riaracháin, agus an riosca neamh-chomhlíontachta a mheastar a bheith ann. Chuige sin ba cheart cuimhneamh ar úsáid a bhaint as cnapshuimeanna, as rátaí comhréidhe agus costais aonaid, agus as maoiniú nach mbaineann le costais, rud dá dtagraítear in Airteagal 125(1) den Rialachán Airgeadais. I gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais, Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 833/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle20, Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2988/95 ón gComhairle21, Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 ón gComhairle22 agus Rialachán (AE) 2017/1939 ón gComhairle23, déanfar leasanna airgeadais an Aontais a chosaint trí bhearta comhréireacha, lena n-áirítear trí neamhrialtachtaí agus calaois a chosc, a bhrath, a cheartú agus a imscrúdú, cistí a cailleadh, a íocadh go mícheart nó a úsáideadh go mícheart a ghnóthú agus, i gcás inarb iomchuí, smachtbhannaí riaracháin a fhorchur. Go háirithe, i gcomhréir le Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 833/2013 agus Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 féadfaidh an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) imscrúduithe riaracháin a dhéanamh, lena n-áirítear seiceálacha agus cigireachtaí ar an láthair, d’fhonn a chinneadh ar tharla calaois, éilliú nó aon ghníomhaíocht neamhdhleathach eile a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais. I gcomhréir le Rialachán (AE) 2017/1939, féadfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (OIPE) calaois agus ciontaí coiriúla eile a fhiosrú a mbíonn éifeacht acu ar leas airgeadais an Aontais mar a fhoráiltear dó i dTreoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle24. I gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais, ní mór d’aon duine nó d'aon eintiteas a fhaigheann cistí ón Aontas comhoibriú go hiomlán i gcosaint leasanna airgeadais an Aontais agus na cearta agus an rochtain is gá a thabhairt don Choimisiún, do OLAF, do OIPE agus do Chúirt Iniúchóirí na hEorpa (CIE) agus ní mór dó a áirithiú go dtabharfaidh aon tríú páirtithe a bheidh páirteach i gcur chun feidhme cistí de chuid an Aontais cearta coibhéiseacha.

(24)  Maidir leis na cineálacha cistiúcháin agus na bealaí cur chun feidhme faoin Rialachán seo, ba cheart iad a roghnú ar bhonn a gcumas cuspóirí sonracha na ngníomhaíochtaí a ghnóthú agus torthaí a bhaint amach, agus aird á tabhairt, go háirithe, ar chostais na rialuithe, ar an ualach riaracháin ar an gCoimisiún agus ar an tairbhí, ar acmhainn an tairbhí fhéideartha agus ar an riosca neamh-chomhlíontachta a mheastar a bheith ann. Chuige sin ba cheart cuimhneamh ar úsáid a bhaint as cnapshuimeanna, as rátaí comhréidhe, as costais aonaid, as tacaíocht airgeadais do thríú páirtithe agus as maoiniú nach mbaineann le costais, rud dá dtagraítear in Airteagal 125(1) den Rialachán Airgeadais. Ba cheart glacadh le critéir chomhchistiúcháin i gcomhchineál, lena n-áirítear i bhfoirm obair dheonach, agus d’fhéadfaí iad a tharscaoileadh i gcásanna ina bhfuil an cistiú comhlántach teoranta. I gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais, Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 833/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle20, Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2988/95 ón gComhairle21, Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 ón gComhairle22 agus Rialachán (AE) 2017/1939 ón gComhairle23, déanfar leasanna airgeadais an Aontais a chosaint trí bhearta comhréireacha, lena n-áirítear trí neamhrialtachtaí agus calaois a chosc, a bhrath, a cheartú agus a imscrúdú, cistí a cailleadh, a íocadh go mícheart nó a úsáideadh go mícheart a ghnóthú agus, i gcás inarb iomchuí, smachtbhannaí riaracháin a fhorchur. Go háirithe, i gcomhréir le Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 833/2013 agus Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 féadfaidh an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) imscrúduithe riaracháin a dhéanamh, lena n-áirítear seiceálacha agus cigireachtaí ar an láthair, d’fhonn a chinneadh ar tharla calaois, éilliú nó aon ghníomhaíocht neamhdhleathach eile a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais. I gcomhréir le Rialachán (AE) 2017/1939, féadfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (OIPE) calaois agus ciontaí coiriúla eile a fhiosrú a mbíonn éifeacht acu ar leas airgeadais an Aontais mar a fhoráiltear dó i dTreoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle24. I gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais, ní mór d’aon duine nó d’aon eintiteas a fhaigheann cistí ón Aontas comhoibriú go hiomlán i gcosaint leasanna airgeadais an Aontais agus na cearta agus an rochtain is gá a thabhairt don Choimisiún, do OLAF, do OIPE agus do Chúirt Iniúchóirí na hEorpa (CIE) agus ní mór dó a áirithiú go dtabharfaidh aon tríú páirtithe a bheidh páirteach i gcur chun feidhme cistí de chuid an Aontais cearta coibhéiseacha.

_________________

_________________

20 Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 883/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Meán Fómhair 2013 maidir le himscrúduithe arna ndéanamh ag an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) agus lena n-aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 1073/1999 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Rialachán (Euratom) Uimh. 1074/1999 ón gComhairle (IO L 248, 18.9.2013, lch. 1).

20 Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 883/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Meán Fómhair 2013 maidir le himscrúduithe arna ndéanamh ag an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) agus lena n-aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 1073/1999 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Rialachán (Euratom) Uimh. 1074/1999 ón gComhairle (IO L 248, 18.9.2013, lch. 1).

21 Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 2988/95 an 18 Nollaig 1995 ón gComhairle maidir le leasanna airgeadais na gComhphobal Eorpach a chosaint (IO L 312, 23.12.95, lch. 1).

21 Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 2988/95 an 18 Nollaig 1995 ón gComhairle maidir le leasanna airgeadais na gComhphobal Eorpach a chosaint (IO L 312, 23.12.95, lch. 1).

22 Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 ón gComhairle an 11 Samhain 1996 maidir le seiceálacha agus cigireachtaí ar an láthair arna ndéanamh ag an gCoimisiún chun leasanna airgeadais na gComhphobal Eorpach a chosaint in aghaidh na calaoise agus neamhrialtachtaí eile (IO L 292, 15.11.1996, lch. 2).

22 Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 ón gComhairle an 11 Samhain 1996 maidir le seiceálacha agus cigireachtaí ar an láthair arna ndéanamh ag an gCoimisiún chun leasanna airgeadais na gComhphobal Eorpach a chosaint in aghaidh na calaoise agus neamhrialtachtaí eile (IO L 292, 15.11.1996, lch. 2).

23 Rialachán (AE) 2017/1939 an 12 Deireadh Fómhair 2017 ón gComhairle lena gcuirtear chun feidhme comhar feabhsaithe maidir le bunú Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (‘OIPE’) (IO L 283, 31.10.2017, lch. 1).

23 Rialachán (AE) 2017/1939 an 12 Deireadh Fómhair 2017 ón gComhairle lena gcuirtear chun feidhme comhar feabhsaithe maidir le bunú Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (‘OIPE’) (IO L 283, 31.10.2017, lch. 1).

24 Treoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Iúil 2017 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil (IO L 198, 28.7.2017, lch. 29).

24 Treoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Iúil 2017 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil (IO L 198, 28.7.2017, lch. 29).

Leasú    15

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 24 a (nua)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

 

(24a)  Chun cur le hinrochtaineacht agus treoir agus faisnéis phraiticiúil a sholáthar maidir leis an gClár, ba cheart Pointí Teagmhála a bhunú sna Ballstáit chun cúnamh a sholáthar do thairbhithe agus d’iarratasóirí araon. 

Leasú    16

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 25

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún

Leasú

(25)  Féadfaidh tríú tíortha atá ina mbaill den Limistéar Eorpach Eacnamaíoch (LEE) páirt a ghlacadh i gcláir an Aontais faoi chuimsiú an chomhair a bunaíodh faoin gcomhaontú LEE, lena ndéantar foráil maidir le cur chun feidhme na gclár trí chinneadh faoin gcomhaontú sin. Féadfaidh tríú tíortha a bheith rannpháirteach freisin, ar bhonn ionstraimí dlí eile. Ba cheart sainfhoráil a thabhairt isteach leis an Rialachán seo chun na cearta agus an rochtain is gá a dheonú don oifigeach údarúcháin atá freagrach, don Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) chomh maith le Cúirt Iniúchóirí na hEorpa chun a n-inniúlachtaí faoi seach a chur i gcrích go cuimsitheach.

(25)  Maidir le cur chun feidhme na gcuspóirí sonracha ó thaobh comhionannas agus cearta, rannpháirtíocht agus rannpháirteachas na saoránach i saol daonlathach an Aontais a chur chun agus foréigean i gcoinne grúpaí atá i mbaol a chomhrac, féadfaidh tríú tíortha ar comhaltaí iad den Limistéar Eorpach Eacnamaíoch (LEE) a bheith rannpháirteach i gcláir de chuid an Aontais faoi chuimsiú an chomhair arna bhunú faoi chomhaontú LEE, ina ndéantar foráil maidir le cur chun feidhme na gclár le cinneadh faoin gcomhaontú sin. Féadfaidh tríú tíortha a bheith rannpháirteach freisin, ar bhonn ionstraimí dlí eile. Ba cheart sainfhoráil a thabhairt isteach leis an Rialachán seo chun na cearta agus an rochtain is gá a dheonú don oifigeach údarúcháin atá freagrach, don Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) chomh maith le Cúirt Iniúchóirí na hEorpa chun a n-inniúlachtaí faoi seach a chur i gcrích go cuimsitheach.

Leasú    17

Togra le haghaidh rialacháin

Aithris 30

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún