Διαδικασία : 2018/2111(INI)
Διαδρομή στην ολομέλεια
Διαδρομή του εγγράφου : A8-0041/2019

Κείμενα που κατατέθηκαν :

A8-0041/2019

Συζήτηση :

PV 11/02/2019 - 16
CRE 11/02/2019 - 16

Ψηφοφορία :

PV 12/02/2019 - 9.15
Αιτιολογήσεις ψήφου

Κείμενα που εγκρίθηκαν :

P8_TA(2019)0076

ΕΚΘΕΣΗ     
PDF 327kWORD 104k
29.1.2019
PE 631.784v02-00 A8-0041/2019

σχετικά με την εφαρμογή των διατάξεων της Συνθήκης που αφορούν την ιθαγένεια της ΕΕ

(2018/2111(INI))

Επιτροπή Συνταγματικών Υποθέσεων

Εισηγήτρια: Maite Pagazaurtundúa Ruiz

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ – ΣΥΝΟΨΗ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΡΙΣΜΑΤΩΝ
 ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ
 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων
 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ της Επιτροπής Αναφορών
 ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗΣΤΗΝ ΑΡΜΟΔΙΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
 ΤΕΛΙΚΗ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ ΜΕ ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΗ ΚΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΜΟΔΙΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ – ΣΥΝΟΨΗ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΡΙΣΜΑΤΩΝ

Εισαγωγή

Σύμφωνα με το άρθρο 9 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ) και το άρθρο 20 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), πολίτης της Ένωσης είναι κάθε πρόσωπο που έχει την υπηκοότητα ενός κράτους μέλους. Η ιθαγένεια της Ένωσης προστίθεται στην εθνική ιθαγένεια χωρίς να την αντικαθιστά, και αποτελείται από έναν συνδυασμό δικαιωμάτων και υποχρεώσεων που συνδέονται με αυτά που προσδίδει η ιθαγένεια ενός κράτους μέλους.

Η ευρωπαϊκή ιθαγένεια δεν έχει καταφέρει ως τώρα να αποδώσει πλήρως τον ρόλο που έχουν οι ευρωπαίοι πολίτες σε άλλες πτυχές της οικοδόμησης της Ευρώπης και έχει πολύ περιορισμένα ουσιαστικά αποτελέσματα για τον μέσο πολίτη.

Η ευρωπαϊκή ιθαγένεια είναι μια κατασκευή που δεν έχει αντίστοιχο πουθενά στον κόσμο. Η θέσπισή της είναι ένα επίτευγμα του ευρωπαϊκού σχεδίου, αλλά είναι αναμφισβήτητο ότι δεν έχουν αξιοποιηθεί πλήρως οι δυνατότητές της. Η παρούσα έκθεση σχετικά με την εφαρμογή των διατάξεων της Συνθήκης που αφορούν την ιθαγένεια έχει ως σκοπό να αξιολογήσει την αποτελεσματικότητα των εννοιών που εμπεριέχονται στις Συνθήκες. Στόχος της είναι επίσης να υποβάλει συστάσεις στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα με σκοπό τη βελτίωση της εφαρμογής, του πεδίου εφαρμογής και της αποτελεσματικότητάς τους, προκειμένου να μειωθεί το χάσμα μεταξύ της διαδικασίας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και των δυνατοτήτων που προσφέρει η ευρωπαϊκή ιθαγένεια.

Διερευνητικές δραστηριότητες

Κατά τη διαδικασία εκπόνησης της έκθεσης, πραγματοποιήθηκαν οι ακόλουθες διερευνητικές δραστηριότητες:

-  συναντήσεις σε επίπεδο τεχνικών εμπειρογνωμόνων με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΓΔ JUST, Γ3 - Ιθαγένεια και ελεύθερη κυκλοφορία,

-  ανάλυση της ακαδημαϊκής βιβλιογραφίας, σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία, την εξάλειψη των διακρίσεων, την ανιθαγένεια, την απόκτηση ιθαγένειας, και μελετών από το Θεματικό Τμήμα Γ, σχετικά με τα εμπόδια για το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής για τους πολίτες της ΕΕ και τις οικογένειές τους (Σεπτέμβριος 2016), και από την Υπηρεσία Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα «Ευρώπη για τους πολίτες» 2014-2020 (Ιούλιος 2016),

-  ανάλυση της έκθεσης του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων με τίτλο «Making EU citizens’ rights a reality: national courts enforcing freedom of movement and related rights» (Πραγμάτωση των δικαιωμάτων των πολιτών της ΕΕ: επιβολή της ελευθερίας κυκλοφορίας και των συναφών δικαιωμάτων από τα εθνικά δικαστήρια), 2018

-  επανεξέταση της νομολογίας που αφορά ειδικότερα την ελεύθερη κυκλοφορία και την εφαρμογή της οδηγίας 2004/38/ΕΕ, και συγκεκριμένα τις υποθέσεις Zhu και Chen (C-200/02), Ruiz Zambrano (C-34/09), Rottmann (C-135/08), McCarthy (C-434/09), Dereci (C-256/11), O et al. (C-356/11 & C-357/11) Iida (Iida, C-40/11), Alimanovic (C-67/14),

Η ασαφής κατάσταση της ιθαγένειας της ΕΕ

Η ίδια η έννοια της «ευρωπαϊκής ιθαγένειας» παρουσιάζει ορισμένες ασάφειες, παρά το γεγονός ότι η Συνθήκη της Λισαβόνας ορίζει την ΕΕ ως ένωση κρατών και πολιτών.

Σημαντική ασάφεια προκαλεί το γεγονός ότι η άσκηση αυτών των δικαιωμάτων σχετίζεται άμεσα με την ενιαία αγορά, μέσω των διατάξεων της Συνθήκης για την ελεύθερη κυκλοφορία, και συνεπώς αφορά αποκλειστικά τους μετακινούμενους πολίτες: αυτά περιλαμβάνουν τα εκλογικά δικαιώματα και την απαγόρευση των διακρίσεων λόγω ιθαγένειας. Περιορισμένος αριθμός δικαιωμάτων ιθαγένειας μπορούν να ασκηθούν από τους πολίτες της ΕΕ ανεξάρτητα, όπως η υποστήριξη μιας ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας πολιτών (άρθρο 24 ΣΛΕΕ), η πρόσβαση στα έγγραφα (άρθρο 11 ΣΕΕ) και το δικαίωμα αναφοράς, το δικαίωμα προσφυγής στον Διαμεσολαβητή και το δικαίωμα επικοινωνίας με τα θεσμικά όργανα της ΕΕ σε οποιαδήποτε από τις επίσημες γλώσσες (άρθρο 24), καθώς και, μέχρι ενός ορισμένου βαθμού, το δικαίωμα προξενικής προστασίας (άρθρο 23 ΣΛΕΕ). Η άσκησή τους καθίσταται ακόμα περισσότερο περίπλοκη, καθώς η ιθαγένεια της ΕΕ αλληλεπιδρά και με αρκετές άλλες διατάξεις, ιδίως με τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ.

Τα δικαστήρια της Ένωσης έχουν συμβάλει σημαντικά στην ανάπτυξη της ιθαγένειας της ΕΕ, με δεδομένο ότι η ιδιότητα του πολίτη της Ένωσης προορίζεται να αποτελέσει τη θεμελιώδη ιδιότητα των υπηκόων των κρατών μελών(1). Συνέβαλαν, πρώτον, αποσαφηνίζοντας ορισμένες έννοιες που καθιερώθηκαν από τη νομοθεσία για την ελεύθερη κυκλοφορία, που αργότερα ενοποιήθηκε στην οδηγία 2004/38/ ΕΕ για την ιθαγένεια της ΕΕ. Δεύτερον, μέσω μιας σταδιακής διαδικασίας, το ΔΕΕ αποσαφήνισε τη σχέση μεταξύ εθνικών μέτρων και ιθαγένειας της ΕΕ. Συγκεκριμένα, ανέπτυξε τη νομολογία του σύμφωνα με την οποία το άρθρο 20 της ΣΛΕΕ «απαγορεύει εθνικά μέτρα που έχουν ως αποτέλεσμα να εμποδίζονται οι πολίτες της Ένωσης να απολαύσουν πράγματι, κατά το ουσιώδες μέρος τους, τα δικαιώματα που αποκτούν από την ιδιότητά τους του πολίτη της Ένωση»(2).

Πολιτικά δικαιώματα

Από πολιτικής άποψης, η φύση της ιθαγένειας αντικατοπτρίζει το ανήκειν των πολιτών σε μια πολιτική κοινότητα, όσον αφορά βασικά στοιχεία όπως η νομιμότητα της λήψης αποφάσεων και η συμμετοχή των ατόμων σε πολιτικές δράσεις. Ο ρόλος των πολιτικών δικαιωμάτων είναι να ενισχύουν την ενεργό συμμετοχή των πολιτών στην πολιτική διαδικασία και να συμβάλλουν στην ορθή διοίκηση.

Τα άρθρα 15 (πρόσβαση στα έγγραφα), 22 (δικαίωμα ψήφου στις ευρωπαϊκές και τοπικές εκλογές στο κράτος μέλος διαμονής) και 24 (δικαίωμα αναφοράς) της ΣΛΕΕ είναι εδραιωμένα και αποτελούν τον πυρήνα των πολιτικών δικαιωμάτων που προσδίδει η ευρωπαϊκή ιθαγένεια. Αν και η μέση συμμετοχή στις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2014 ήταν 42,6%, οι νέοι Ευρωπαίοι (μεταξύ 18 και 24 ετών) ήταν η ομάδα με το μεγαλύτερο ποσοστό αποχής. Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη έρευνα του Ευρωβαρόμετρου, μόνο το 19% των Ευρωπαίων που ερωτήθηκαν γνώριζαν την ημερομηνία των επόμενων ευρωπαϊκών εκλογών· το 31% έδωσε λανθασμένη απάντηση και το 50% απάντησε «δεν ξέρω».

Με την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας, το άρθρο 15 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ έγινε η νομική βάση για τη δημόσια πρόσβαση στα έγγραφα. Η εν λόγω διάταξη επεκτείνει σε όλα τα θεσμικά και λοιπά όργανα και οργανισμούς της Ένωσης το δικαίωμα των πολιτών για πρόσβαση στα έγγραφα, αλλά εξακολουθεί να μην υπάρχει προοπτική θέσπισης νέου κανονισμού για την προσαρμογή του καθεστώτος δημόσιας πρόσβασης στα έγγραφα ως προς τις απαιτήσεις της Συνθήκης.

Μεταξύ των βασικών δικαιωμάτων που θεσπίζουν οι Συνθήκες είναι και οι διατάξεις κατά των διακρίσεων, που εισήχθησαν στη νομική βάση του άρθρου 19 της ΣΛΕΕ. Παρότι εγκρίθηκαν αρκετές τομεακές οδηγίες, δυστυχώς δεν έχει επιτευχθεί συμφωνία από το 2008 όσον αφορά την οριζόντια οδηγία κατά των διακρίσεων.

Υπό το πρίσμα των υποθέσεων κατάχρησης προσωπικών δεδομένων, η κατοχύρωση της ασφάλειας και της ακεραιότητας των εκλογών έγινε επίσης ζήτημα δημόσιου ενδιαφέροντος. Είναι σημαντικό να αναγνωριστεί η πολύτιμη συμβολή της Επιτροπής στην ενίσχυση της ασφάλειας της διεξαγωγής των επερχόμενων ευρωπαϊκών εκλογών(3).

Η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών (άρθρο 24 ΣΛΕΕ) είναι ένα κεντρικό μέσο δημοκρατικής συμμετοχής των πολιτών, το οποίο επί του παρόντος υπόκειται σε αναθεώρηση. Από το 2012, μόνο τέσσερις πρωτοβουλίες ήταν επιτυχείς: οι πρωτοβουλίες Right2Water, One of Us, Stop Vivisection και Stop Glyphosate. Ο κανονισμός για την ΕΠΠ υπόκειται επί του παρόντος σε αναθεώρηση με κοινό στόχο να ενισχυθεί αυτό το μοναδικό δικαίωμα των πολιτών της ΕΕ να συμμετέχουν ενεργά στην πολιτική ζωή της ΕΕ.

Το «Ευρώπη για τους πολίτες» είναι ένα πρόγραμμα της ΕΕ που αποσκοπεί στην προώθηση της ευρωπαϊκής ιθαγένειας μέσω της ενθάρρυνσης της ενεργού συμμετοχής των πολιτών στη δημοκρατική ζωή της ΕΕ. Εφέτος η Επιτροπή παρουσίασε πρόταση για διάδοχο πρόγραμμα, το πρόγραμμα «Δικαιώματα και Αξίες»(4).

Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτά τα προγράμματα δίνουν μεγάλη έμφαση στην εκπαίδευση. Αν και η ΕΕ έχει περιορισμένες αρμοδιότητες στο θέμα αυτό, οι δυνατότητες των Συνθηκών της ΕΕ, και ειδικότερα του άρθρου 165 της ΣΛΕΕ, σπάνια έχουν χρησιμοποιηθεί ως νομική βάση για την προώθηση της ευρωπαϊκής διάστασης της εκπαίδευσης των πολιτών.

Πρέπει να θυμόμαστε ότι οι πολίτες που ασκούν πλήρως τα δημοκρατικά τους δικαιώματα σύμφωνα με τις αρχές του κράτους δικαίου είναι πολίτες που θα είναι συνδεδεμένοι με τη δημοκρατία που οικοδομούν, και ότι η δημοκρατία και το κράτος δικαίου είναι αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης σύμφωνα με το άρθρο 2 της ΣΕΕ.

Ελεύθερη κυκλοφορία

Η ελεύθερη κυκλοφορία και διαμονή (άρθρο 21 ΣΕΕ), η απαγόρευση των διακρίσεων λόγω ιθαγένειας (άρθρο 18 ΣΕΕ) και η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων (άρθρο 45 ΣΕΕ) είναι αδιαμφισβήτητα οι πτυχές της ευρωπαϊκής ιθαγένειας που αφορούν περισσότερο τους πολίτες, εφόσον πρόκειται για ελευθερίες που μπορεί να απολαμβάνει κανείς καθημερινά(5) –ίσως επίσης επειδή είναι ελευθερίες που βασίζονται εγγενώς σε ένα πλαίσιο εμπιστοσύνης, αλληλεγγύης και ευρωπαϊκής συνοχής.

Ωστόσο, πρέπει να επισημάνουμε ότι η ελευθερία κυκλοφορίας αποκτάται μόνο όταν οι ευρωπαίοι πολίτες μετακινούνται (σύμφωνα με τη Eurostat, πάνω από 16 εκατομμύρια Ευρωπαίοι ζουν σε άλλο κράτος μέλος). Η οδηγία 2004/38/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, σχετικά με το δικαίωμα των πολιτών της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους να κυκλοφορούν και να διαμένουν ελεύθερα στην επικράτεια των κρατών μελών (οδηγία για τα δικαιώματα των πολιτών)(6) σχεδιάστηκε με σκοπό να απλουστεύσει την άσκηση αυτών των δικαιωμάτων, μειώνοντας τις διοικητικές διατυπώσεις. Ωστόσο, αδυναμίες στην εφαρμογή της επισημαίνονται διαρκώς από μελέτες και εκθέσεις της Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και άλλων φορέων και οργανισμών της ΕΕ(7). Η έρευνα αποκάλυψε ότι ορισμένα κράτη μέλη αντιμετωπίζουν σημαντικές δυσκολίες στον προσδιορισμό της σχετικής νομολογίας για την πρακτική των εθνικών αρχών και δικαστηρίων. Επίσης, διακρίσεις λόγω ιθαγένειας, που δεν σχετίζονται άμεσα με την οδηγία για την ιθαγένεια αλλά αφορούν την άσκηση της ελευθερίας κυκλοφορίας, έχουν αναφερθεί σε περιπτώσεις πρόσβασης στην απασχόληση και σε διάφορες υπηρεσίες (ενοικιάσεις, τράπεζες, εκπαίδευση), καθώς και σε σχέση με τη φορολόγηση. Τέλος, η διευκόλυνση του δικαιώματος εισόδου και διαμονής για τα μέλη της οικογένειας πολιτών της ΕΕ που είναι υπήκοοι τρίτων χωρών παραμένει προβληματική σε κάποια κράτη μέλη –συχνά δεν έχουν πρόσβαση σε ταχείες διαδικασίες για την απόκτηση θεωρήσεων και αντιμετωπίζουν υπερβολικές διοικητικές απαιτήσεις στα σύνορα.

Η ελεύθερη κυκλοφορία είναι ένα από τα κυριότερα ζητήματα στη διαπραγμάτευση της διαδικασίας Brexit. Το καθεστώς ιθαγένειας των πάνω από 4,5 εκατομμυρίων ατόμων (3,5 εκατομμύρια Ευρωπαίοι ζουν στο Ηνωμένο Βασίλειο και πάνω από ένα εκατομμύριο Βρετανοί ζουν σε άλλα κράτη μέλη) ακόμα δεν έχει διευθετηθεί.

Δικαιώματα στο εξωτερικό

Το δικαίωμα σε προξενική προστασία που διασφαλίζεται βάσει του άρθρου 23 ΣΕΕ απορρέει από το γεγονός ότι δεν διατηρούν όλα τα κράτη μέλη πρεσβείες ή προξενικές αντιπροσωπείες σε όλες τις χώρες του κόσμου (ενώ 14 τρίτες χώρες έχουν μόνο μία πρεσβεία σε ένα κράτος μέλος της ΕΕ).

Η γνώση αυτών των δικαιωμάτων παραμένει περιορισμένη, όπως και η άσκησή τους, οπότε η αξιολόγηση της εφαρμογής τους είναι δικαιολογημένη. Θα ήταν σκόπιμο να εξετάσουμε πώς μπορεί να ενισχυθεί περαιτέρω ο ρόλος των αντιπροσωπειών της ΕΕ, λαμβάνοντας ιδίως υπόψη ότι η οδηγία 2016/679 παρέχει ευελιξία όσον αφορά την κατανομή της εργασίας μεταξύ αυτών και των αντιπροσωπειών των κρατών μελών.

Γνώση και άσκηση των δικαιωμάτων που απορρέουν από την ιθαγένεια της ΕΕ

Η γνώση και η κατανόηση των δικαιωμάτων που απορρέουν από την ιθαγένεια της ΕΕ φαίνεται να είναι ένα οριζόντιο πρόβλημα που αφορά όλες τις πτυχές της ιθαγένειας που εξετάζονται ανωτέρω. Οι πρόσφατες έρευνες του Ευρωβαρόμετρου(8) σχετικά με την ιθαγένεια κατέδειξαν ότι μόνο 54% των ερωτηθέντων έχουν ορισμένη γνώση των δικαιωμάτων τους ως πολιτών της ΕΕ, ενώ 45% δεν έχουν καμία γνώση και 67% των ερωτηθέντων θα ήθελαν να μάθουν περισσότερα σχετικά με αυτά. Τόσο η βελτιωμένη και σαφέστερη ενημέρωση για αυτά τα δικαιώματα όσο και η σαφής επικαιροποιημένη ερμηνεία του τρόπου άσκησής τους έχουν ύψιστη σημασία για την επιτυχία της ιθαγένειας της ΕΕ.

Δυνατότητες του άρθρου 25 ΣΛΕΕ

Ωστόσο, η ιθαγένεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης καλείται τώρα να λειτουργήσει σε μια νέα και πολύπλοκη διάσταση, η οποία δεν προβλέπεται ρητώς στις Συνθήκες –ως επικυρωτής της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής. Το άρθρο 25 της ΣΛΕΕ παρουσιάζει μια μοναδική δυνατότητα να γίνουν ορατές οι νέες διαστάσεις για τη μελλοντική εξέλιξη των δικαιωμάτων των πολιτών της ΕΕ. Στο πλαίσιο της διαδικασίας που προβλέπεται για την επέκταση και ενίσχυση αυτών των δικαιωμάτων, η εν λόγω φιλοδοξία αναμφίβολα εναπόκειται στα κράτη μέλη και στην Επιτροπή.

(1)

Υπόθεση Grzelczyk (C-184/99)

(2)

Υπόθεση Ruiz Zambrano (C-34/09)

(3)

Σύσταση της Επιτροπής, της 12ης Σεπτεμβρίου 2018, σχετικά με τα εκλογικά δίκτυα συνεργασίας, τη διαδικτυακή διαφάνεια, την προστασία από περιστατικά κυβερνοασφάλειας και την καταπολέμηση των εκστρατειών παραπληροφόρησης στο πλαίσιο των εκλογών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

(4)

COM(2018)0383.

(5)

Ο εξευρωπαϊσμός της καθημερινής ζωής για ένα μεγάλο ποσοστό ευρωπαίων πολιτών είναι μεγαλύτερος από όσο ενδεχομένως φανταζόμαστε. Για παράδειγμα, πάνω από 50% των Ευρωπαίων επικοινωνούν τακτικά μέσω τηλεφώνου, διαδικτύου, ταχυδρομείου ή ηλεκτρονικού ταχυδρομείου με συγγενείς και/ή φίλους στο εξωτερικό, έχουν επισκεφτεί τουλάχιστον ένα άλλο κράτος μέλος την τελευταία διετία, παρακολουθούν τηλεόραση σε μια ξένη γλώσσα, ή είναι εξοικειωμένοι με τουλάχιστον μία άλλη χώρα της ΕΕ (βλ. EUCROSS, ένα ερευνητικό σχέδιο που χρηματοδοτείται από την ΕΕ).

(6)

ΕΕ L 158 της 30.4.2004, σ. 77.

(7)

Βλέπε, για παράδειγμα, την πιο πρόσφατη έκθεση του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, «Making EU citizens’ rights a reality: national courts enforcing freedom of movement and related rights» (Πραγμάτωση των δικαιωμάτων των πολιτών της ΕΕ: επιβολή της ελευθερίας κυκλοφορίας και των συναφών δικαιωμάτων από τα εθνικά δικαστήρια), 2018

(8)

Εαρινό Ευρωβαρόμετρο 89/2018, έκθεση για την ιθαγένεια


ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ

σχετικά με την εφαρμογή των διατάξεων της Συνθήκης που αφορούν την ιθαγένεια της ΕΕ

(2018/2111(INI))

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

–  έχοντας υπόψη τα άρθρα 2, 3, 6, 9, 10, 11, 12, 21, 23 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ) και τα άρθρα 8, 9, 10, 15, 18, 20, 21, 22, 23, 24, 26, 45, 46, 47, 48, 153, 165 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ),

–  έχοντας υπόψη τα άρθρα 10 και 11 της ΣΕΕ, και τη δήλωση στο άρθρο 10 παράγραφος 3 ότι «κάθε πολίτης έχει το δικαίωμα να συμμετέχει στον δημοκρατικό βίο της Ένωσης»,

–  έχοντας υπόψη το άρθρο 3 παράγραφος 2 ΣΕΕ, το οποίο κατοχυρώνει το δικαίωμα στην ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων,

–  έχοντας υπόψη τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

–  έχοντας υπόψη το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2020-2027,

έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1049/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 2001, για την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής(1),

–  έχοντας υπόψη την οδηγία 2004/38/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, σχετικά με το δικαίωμα των πολιτών της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους να κυκλοφορούν και να διαμένουν ελεύθερα στην επικράτεια των κρατών μελών για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1612/68 και την κατάργηση των οδηγιών 64/221/ΕΟΚ, 68/360/ΕΟΚ, 72/194/ΕΟΚ, 73/148/ΕΟΚ, 75/34/ΕΟΚ, 75/35/ΕΟΚ, 90/364/ΕΟΚ, 90/365/ΕΟΚ και 93/96/ΕΟΚ(2),

–  έχοντας υπόψη τον κανονισμό του Συμβουλίου (EE) αριθ. 390/2014, της 14ης Απριλίου 2014, για τη θέσπιση του προγράμματος «Ευρώπη για τους πολίτες»(3),

–  έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 492/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 2011, που αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων στο εσωτερικό της Ένωσης(4),

–  έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) 2016/589 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Απριλίου 2016, για το ευρωπαϊκό δίκτυο υπηρεσιών απασχόλησης (EURES), την πρόσβαση των εργαζομένων σε υπηρεσίες κινητικότητας και την περαιτέρω ενοποίηση των αγορών εργασίας και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 492/2011 και (ΕΕ) αριθ. 1296/2013(5)·

–  έχοντας υπόψη την οδηγία 2005/36/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 7ης Σεπτεμβρίου 2005, σχετικά με την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων(6),

–  έχοντας υπόψη την οδηγία 2013/55/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Νοεμβρίου 2013, για την τροποποίηση της οδηγίας 2005/36/ΕΚ σχετικά με την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων(7) και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1024/2012 σχετικά με τη διοικητική συνεργασία μέσω του συστήματος πληροφόρησης της εσωτερικής αγοράς(8),

–  έχοντας υπόψη την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τη θέσπιση προσωρινού ταξιδιωτικού εγγράφου της ΕΕ και για την κατάργηση της απόφασης 96/409/ΚΕΠΠΑ (COM(2018)0358),

–  έχοντας υπόψη την οδηγία (ΕΕ) 2015/637 του Συμβουλίου, της 20ής Απριλίου 2015, περί των μέτρων συντονισμού και συνεργασίας προς διευκόλυνση της προξενικής προστασίας για μη αντιπροσωπευόμενους πολίτες της Ένωσης σε τρίτες χώρες και την κατάργηση της απόφασης 95/553/ΕΚ,

–  έχοντας υπόψη την πρόταση της Επιτροπής για κανονισμό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση του προγράμματος «Δικαιώματα και αξίες» (COM(2018)0383),

–  έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 2ας Ιουλίου 2009, σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για την καλύτερη ενσωμάτωση και εφαρμογή της οδηγίας 2004/38/ΕΚ σχετικά με το δικαίωμα των πολιτών της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους να κυκλοφορούν και να διαμένουν ελεύθερα στην επικράτεια των κρατών μελών (COM(2009)0313),

–  έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής, της 24ης Ιανουαρίου 2017, με τίτλο «Ενίσχυση των δικαιωμάτων των πολιτών σε μια Ένωση δημοκρατικής αλλαγής - Έκθεση 2017 για την ιθαγένεια της ΕΕ» (COM(2017)0030),

–  έχοντας υπόψη τη σύσταση της Επιτροπής, της 12ης Σεπτεμβρίου 2018, σχετικά με τα εκλογικά δίκτυα συνεργασίας, τη διαδικτυακή διαφάνεια, την προστασία από περιστατικά κυβερνοασφάλειας και την καταπολέμηση των εκστρατειών παραπληροφόρησης στο πλαίσιο των εκλογών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (C(2018)5949),

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 16ης Φεβρουαρίου 2017, σχετικά με τη βελτίωση της λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης με βάση τις δυνατότητες της Συνθήκης της Λισαβόνας(9),

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 28ης Οκτωβρίου 2015, σχετικά με την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών(10) και την πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών (COM(2017)0482),

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 16ης Ιανουαρίου 2014, σχετικά με την προσφερόμενη προς πώληση ιθαγένεια της ΕΕ(11),

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 12ης Απριλίου 2016, σχετικά με την εκμάθηση για την ΕΕ στο σχολείο(12),

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 2ας Μαρτίου 2017, σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 390/2014 του Συμβουλίου, της 14ης Απριλίου 2014, για την θέσπιση του προγράμματος «Ευρώπη για τους πολίτες» για την περίοδο 2014-2020(13),

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 15ης Μαρτίου 2017, σχετικά με τα εμπόδια στην ελευθερία των πολιτών της ΕΕ να μετακινούνται και να εργάζονται εντός της εσωτερικής αγοράς(14),

–  έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών, της 31ης Ιανουαρίου 2013, με τίτλο «Ενίσχυση της ιθαγένειας της ΕΕ προώθηση των εκλογικών δικαιωμάτων των πολιτών της Ένωσης»,

–  έχοντας υπόψη τη μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2016 από το Τμήμα Πολιτικής Γ του Κοινοβουλίου με τίτλο «Εμπόδια στην ελεύθερη μετακίνηση και διαμονή για τους πολίτες της ΕΕ και τις οικογένειές τους»,

–  έχοντας υπόψη την έκθεση του 2018 από τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων με τίτλο «Making EU citizens’ rights a reality: national courts enforcing freedom of movement and related rights» (Πραγμάτωση των δικαιωμάτων των πολιτών της ΕΕ: επιβολή της ελευθερίας κυκλοφορίας και των συναφών δικαιωμάτων από τα εθνικά δικαστήρια),

–  έχοντας υπόψη τα αποτελέσματα του Ευρωβαρόμετρου 89/2018,

έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 7ης Φεβρουαρίου 2018, σχετικά με τη σύνθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου(15),

έχοντας υπόψη τη θέση του, της 4ης Ιουλίου 2018, σχετικά με το σχέδιο απόφασης του Συμβουλίου για την τροποποίηση της πράξης περί εκλογής των μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με άμεση και καθολική ψηφοφορία, που προσαρτάται στην απόφαση 76/787/ΕΚΑΧ, ΕΟΚ, Ευρατόμ του Συμβουλίου της 20ής Σεπτεμβρίου 1976 («εκλογική πράξη»)(16),

–  έχοντας υπόψη την απόφασή του, της 7ης Φεβρουαρίου 2018, σχετικά με την αναθεώρηση της συμφωνίας πλαισίου για τις σχέσεις μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής(17),

έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 30ής Μαΐου 2018, σχετικά με το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2021-2027 και τους ίδιους πόρους(18),

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 14ης Νοεμβρίου 2018, σχετικά με το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο για την περίοδο 2021-2027 – Η θέση του Κοινοβουλίου ενόψει συμφωνίας(19),

  έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 12ης Σεπτεμβρίου 2018, προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών με τίτλο «Οικοδόμηση μιας ευρωπαϊκής οικονομίας δεδομένων» (COM(2017)0637),

–  έχοντας υπόψη το άρθρο 52 του Κανονισμού του, καθώς και το άρθρο 1 παράγραφος 1 στοιχείο ε) και το παράρτημα 3 της απόφασης της Διάσκεψης των Προέδρων, της 12ης Δεκεμβρίου 2002, σχετικά με τη διαδικασία εξουσιοδότησης για την εκπόνηση εκθέσεων πρωτοβουλίας,

–  έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Συνταγματικών Υποθέσεων και τις γνωμοδοτήσεις της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων και της Επιτροπής Αναφορών (A8-0041/2019),

A.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η ιθαγένεια της ΕΕ και τα συναφή δικαιώματα θεσπίστηκαν αρχικά το 1992 με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ και ενισχύθηκαν περαιτέρω με τη Συνθήκη της Λισαβόνας, που τέθηκε σε ισχύ τον Δεκέμβριο του 2009, αλλά έχουν εφαρμοστεί μόνο εν μέρει·

B.  λαμβάνοντας υπόψη ότι τα δικαιώματα, οι αξίες και οι αρχές στα οποία βασίζεται η Ένωση, τα οποία επισημαίνονται στα άρθρα 2 και 6 της ΣΕΕ, θέτουν τον πολίτη στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού σχεδίου· λαμβάνοντας υπόψη ότι η συζήτηση για το μέλλον της Ευρώπης περιλαμβάνει και σκέψη για τη δύναμη της κοινής μας ταυτότητας

Γ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οι αρχές της διαφάνειας, της ακεραιότητας και της λογοδοσίας των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και των διαδικασιών λήψης αποφάσεων, όπως προκύπτουν από τα άρθρα 10 και 11 της ΣΕΕ και 41 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι ουσιώδη στοιχεία της έννοιας της ιθαγένειας και είναι απαραίτητες για την οικοδόμηση και την ενίσχυση της αξιοπιστίας και της εμπιστοσύνης στην Ένωση ως σύνολο· λαμβάνοντας υπόψη ότι η χρήση ad hoc και διακυβερνητικών ρυθμίσεων και μέσων σε διάφορους τομείς πολιτικής της ΕΕ, καθώς και ανεπίσημων φορέων λήψης αποφάσεων, που παρακάμπτουν και καταργούν τον θεσμικό χαρακτήρα της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας της ΕΕ, ενέχει τον κίνδυνο να υπονομεύσει σοβαρά αυτές τις αρχές·

Δ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η ΕΕ έχει αντιμετωπίσει δυσκολίες ενώπιον πολυάριθμων κρίσεων με σημαντικές κοινωνικοοικονομικές συνέπειες, οι οποίες έχουν οδηγήσει στην ανάδυση του λαϊκισμού και των εθνικιστικών ιδεολογιών που βασίζονται σε αποκλειστικές ταυτότητες και σε ρατσιστικά κριτήρια που αντίκεινται στις ευρωπαϊκές αξίες·

E.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η πλημμελής διαχείριση των διαφόρων κρίσεων έχει αυξήσει την απογοήτευση των πολιτών σε ορισμένα από τα αποτελέσματα του σχεδίου ολοκλήρωσης της ΕΕ· λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι ζωτικής σημασίας να διασφαλιστεί ότι η ιθαγένεια της ΕΕ θα θεωρείται από τους πολίτες πολύτιμο προνόμιο, μεταξύ άλλων μέσω της αποκατάστασης της εμπιστοσύνης στο έργο δημιουργίας της ΕΕ, της προτεραιότητας στην προώθηση όλων των δικαιωμάτων των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων, μεταξύ άλλων, των πολιτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων καθώς και των δικαιωμάτων του πολίτη, της βελτίωσης της ποιότητας της δημοκρατίας εντός της Ένωσης, της ουσιαστικής άσκησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών και της εξασφάλισης σε κάθε πολίτη της δυνατότητας να συμμετέχει στη δημοκρατική ζωή της Ένωσης, ενώ θα διασφαλίζεται παράλληλα μεγαλύτερη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και εφαρμογής·

ΣΤ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η τρέχουσα αναθεώρηση της ΕΠΠ αποσκοπεί στη βελτίωση της αποτελεσματικότητάς της και στην ενίσχυση της συμμετοχικής δημοκρατίας και της ενεργού συμμετοχής των πολιτών στα κοινά·

Ζ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η πρόσβαση στην ιθαγένεια της Ένωσης αποκτάται με την απόκτηση της ιθαγένειας ενός κράτους μέλους, πράγμα που ρυθμίζεται από την εθνική νομοθεσία· λαμβάνοντας υπόψη, παράλληλα, ότι τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις που απορρέουν από την ιθαγένεια της ΕΕ καθορίζονται από το δίκαιο της ΕΕ και δεν εξαρτώνται από τα κράτη μέλη, και ως εκ τούτου δεν είναι δυνατόν να περιορίζονται αδικαιολόγητα από αυτά·

H.  λαμβάνοντας υπόψη ότι, στο πλαίσιο της πρόσβασης στην εθνική ιθαγένεια, τα κράτη μέλη θα πρέπει να διέπονται από τις αρχές του δικαίου της ΕΕ, όπως είναι οι αρχές της αναλογικότητας, του κράτους δικαίου και της μη εισαγωγής διακρίσεων, οι οποίες έχουν αναπτυχθεί επαρκώς στη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

Θ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η προοπτική του Brexit έχει υπογραμμίσει τη σημασία των δικαιωμάτων που απορρέουν από την ιθαγένεια της ΕΕ, ειδικά στους νέους Ευρωπαίους, και τον ρόλο τους στη ζωή εκατομμυρίων πολιτών της ΕΕ, και έχει επίσης αυξήσει την ευαισθητοποίηση στην ΕΕ όσον αφορά την πιθανή απώλεια αυτών των δικαιωμάτων και από τις δύο πλευρές·

Ι.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το μέσο ποσοστό συμμετοχής στις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2014 ήταν 42,6%· λαμβάνοντας υπόψη ότι σύμφωνα με την πιο πρόσφατη έρευνα του Ευρωβαρομέτρου, μόνο το 19% των Ευρωπαίων που ερωτήθηκαν γνώριζαν την ημερομηνία των επόμενων ευρωπαϊκών εκλογών·

ΙΑ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οι πολίτες της ΕΕ αγνοούν σχεδόν πλήρως τα γραφεία Europe Direct, παρά το γεγονός ότι ο κύριος ρόλος τους είναι η παροχή πληροφοριών·

ΙΒ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι υπάρχουν περισσότερα από 400 κέντρα πληροφόρησης Europe Direct σε ολόκληρη την ΕΕ, τα οποία συμβάλλουν στην προσπάθεια της Επιτροπής να προβάλλει τις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης που ενδιαφέρουν άμεσα τους πολίτες, ώστε να υπάρχει επικοινωνία με τους πολίτες σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο·

ΙΓ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η έννοια της ιθαγένειας ορίζει τη σχέση των πολιτών με μια πολιτική κοινότητα, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων, των καθηκόντων και των ευθυνών τους· λαμβάνοντας υπόψη ότι το άρθρο 20 της ΣΛΕΕ δίνει στους πολίτες της ΕΕ το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου καθώς και στις δημοτικές εκλογές στο κράτος μέλος κατοικίας τους, υπό τους ίδιους όρους με τους υπηκόους του εν λόγω κράτους·

ΙΔ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ευρωπαίοι πολίτες εκπροσωπούνται άμεσα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και ότι όλοι οι πολίτες πρέπει να τυγχάνουν ίσης προσοχής από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ· λαμβάνοντας υπόψη ότι το άρθρο 8 της ΣΛΕΕ κατοχυρώνει την αρχή της ενσωμάτωσης της διάστασης του φύλου, ορίζοντας ότι «Σε όλες τις δράσεις της, η Ένωση επιδιώκει να εξαλειφθούν οι ανισότητες και να προαχθεί η ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών»·

ΙΕ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) έχει αποφανθεί σε αρκετές υποθέσεις ότι τα δικαιώματα που απορρέουν από την ιθαγένεια της ΕΕ μπορούν να τα επικαλεστούν και υπήκοοι ενός κράτους μέλους έναντι του εν λόγω κράτους(20)·

ΙΣΤ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι κάποια κράτη μέλη προσφέρουν τα λεγόμενα «προγράμματα χρυσής βίζας» και επενδυτικά προγράμματα ως μέσα απόκτησης της ιθαγένειάς τους·

ΙΖ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η ελεύθερη κυκλοφορία παρέχει στους πολίτες της ΕΕ ευκαιρίες να ταξιδέψουν, να σπουδάσουν, να εργαστούν και να ζήσουν σε άλλες χώρες της ΕΕ· λαμβάνοντας υπόψη ότι πάνω από 16 εκατομμύρια Ευρωπαίοι απολαμβάνουν το δικαίωμά τους να διαμένουν σε άλλη χώρα της ΕΕ·

ΙΗ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας αποτελεί κεντρικό στοιχείο της ιθαγένειας της ΕΕ και συμπληρώνει τις υπόλοιπες ελευθερίες της εσωτερικής αγοράς της ΕΕ· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι νέοι Ευρωπαίοι είναι ιδιαίτερα συνδεδεμένοι με την ελεύθερη κυκλοφορία, η οποία θεωρείται το πιο θετικό επίτευγμα της ΕΕ μετά τη διασφάλιση της ειρήνης στην Ευρώπη·

ΙΘ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η εφαρμογή της οδηγίας 2004/38 αντιμετωπίζει πρακτικές δυσχέρειες και ότι ενδεχομένως οι Ευρωπαίοι ακόμη δυσκολεύονται να μετοικήσουν ή να ζήσουν σε κάποιο άλλο κράτος μέλος λόγω των διακρίσεων που προκύπτουν από τις απαιτήσεις ιθαγένειας, εισόδου και διαμονής· λαμβάνοντας υπόψη ότι υπάρχει σημαντική νομολογία του Δικαστηρίου για την αποσαφήνιση βασικών εννοιών που αφορούν τους μετακινούμενους πολίτες της ΕΕ·

Κ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το δικαίωμα προξενικής προστασίας διασφαλίζεται βάσει των άρθρων 20 και 23 της ΣΛΕΕ, οπότε οι πολίτες της ΕΕ δικαιούνται, στο έδαφος τρίτης χώρας στην οποία δεν εκπροσωπείται το κράτος μέλος ιθαγένειάς τους, προστασία από οποιοδήποτε άλλο κράτος μέλος υπό τους ίδιους όρους με τους υπηκόους του εν λόγω κράτους· λαμβάνοντας υπόψη ότι καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, φυσικές καταστροφές ή γεγονότα όπως τρομοκρατικές επιθέσεις μπορεί να επηρεάσουν τους ευρωπαίους πολίτες που προέρχονται από κράτος μέλος χωρίς εκπροσώπηση στη συγκεκριμένη τρίτη χώρα·

ΚΑ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η Επιτροπή έχει επιδείξει, στην έκθεση του 2017 για την ιθαγένεια της ΕΕ, τη δέσμευσή της να οργανώσει εκστρατεία πληροφόρησης και ευαισθητοποίησης σε ενωσιακό επίπεδο σχετικά με την ιθαγένεια της ΕΕ, προκειμένου να βοηθήσει τους πολίτες να κατανοήσουν καλύτερα τα δικαιώματά τους· λαμβάνοντας υπόψη ότι αυτή την ευθύνη για καλύτερη ενημέρωση των πολιτών της ΕΕ όσον αφορά τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους πρέπει να την επωμίζονται από κοινού τα κράτη μέλη και η κοινωνία των πολιτών·

ΚΒ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με την έκθεση της Επιτροπής του 2017 για την ιθαγένεια της ΕΕ, ολοένα και περισσότερα άτομα από το 2012 και έπειτα έχουν καταγγείλει ότι αντιμετωπίζουν κάποια μορφή διακρίσεων·

ΚΓ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η δημιουργία του χώρου Σένγκεν και η ενσωμάτωση του κεκτημένου Σένγκεν στο πλαίσιο της ΕΕ έχουν ενισχύσει σε μεγάλο βαθμό την ελεύθερη κυκλοφορία στην ΕΕ και αποτελούν ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της διαδικασίας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης·

ΚΔ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η καθιέρωση της ευρωπαϊκής ιθαγένειας αποτελεί ένα επίτευγμα του ευρωπαϊκού εγχειρήματος, το οποίο δεν έχει ακόμη αναπτύξει το πλήρες δυναμικό του· υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για ένα μοναδικό θεσμό, που δεν απαντά πουθενά αλλού στον κόσμο·

1.  θεωρεί ότι δεν έχουν εφαρμοστεί πλήρως όλες οι διατάξεις που αφορούν την ιθαγένεια της ΕΕ, παρόλο που αυτό θα επέτρεπε την εδραίωση μιας ευρωπαϊκής ταυτότητας· επισημαίνει ότι η δημιουργία της ιθαγένειας της Ένωσης απέδειξε ότι μπορεί να υπάρχει ιθαγένεια που δεν καθορίζεται από την εθνικότητα και ότι αποτελεί το θεμέλιο ενός πολιτικού τομέα από τον οποίο απορρέουν δικαιώματα και υποχρεώσεις που καθορίζονται από το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και όχι από το κράτος· καλεί τα θεσμικά όργανα της Ένωσης να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για να βελτιωθεί η εφαρμογή, το πεδίο εφαρμογής και η αποτελεσματικότητα των διατάξεων της Συνθήκης που αφορούν την ιθαγένεια καθώς και των αντίστοιχων διατάξεων που περιλαμβάνονται στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης· επισημαίνει ότι οι ευρωπαίοι πολίτες δεν έχουν πλήρη επίγνωση των δικαιωμάτων τους που απορρέουν από την ιθαγένεια της Ένωσης·

2.  υπενθυμίζει ότι η ιθαγένεια της ΕΕ προστίθεται στην ιθαγένεια ενός κράτους μέλους· υπογραμμίζει ότι η ιθαγένεια της ΕΕ επιτρέπει τη συμπληρωματικότητα των πολλαπλών ταυτοτήτων του πολίτη, και ότι ο αποκλειστικός εθνικισμός και οι λαϊκιστικές ιδεολογίες υπονομεύουν αυτή την ικανότητα· είναι της άποψης ότι η ενεργός συμμετοχή των πολιτών στα κοινά και η ενθάρρυνση της συμμετοχής των πολιτών είναι καίριας σημασίας για την ενίσχυση του αισθήματος του ανήκειν σε ένα πολιτικό σχέδιο για την προώθηση της ανάπτυξης μιας κοινής αντίληψης της ευρωπαϊκής ταυτότητας, της αμοιβαίας κατανόησης, του διαπολιτισμικού διαλόγου και της διακρατικής συνεργασίας, καθώς και για την οικοδόμηση ανοικτών, χωρίς αποκλεισμούς, συνεκτικών και ανθεκτικών κοινωνιών·

3.  θεωρεί ότι η πλήρης εφαρμογή, από τα θεσμικά και λοιπά όργανα και τους οργανισμούς της ΕΕ, του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ, και η ενεργός προώθηση των δικαιωμάτων και των αρχών που κατοχυρώνονται σε αυτόν αποτελούν έναν απαραίτητο μοχλό για τη διασφάλιση της ουσιαστικής συμμετοχής των πολιτών στη δημοκρατική διαδικασία της ΕΕ και για την πρακτική εφαρμογή των διατάξεων που εμπεριέχει το άρθρο 20 της ΣΛΕΕ·

4.  τονίζει ότι το σύνολο των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων που απορρέουν από την ιθαγένεια της Ένωσης δεν μπορεί να περιορίζεται με αδικαιολόγητο τρόπο· στο πλαίσιο αυτό, παροτρύνει τα κράτη μέλη να κάνουν χρήση του προνομίου τους να χορηγούν την ιθαγένεια σε πνεύμα δίκαιης συνεργασίας, μεταξύ άλλων και σε περιπτώσεις που αφορούν παιδιά πολιτών της ΕΕ που αντιμετωπίζουν δυσκολίες όσον αφορά την πλήρωση των κριτηρίων για την ιδιότητα του πολίτη σύμφωνα με τους εθνικούς κανόνες· υπογραμμίζει ότι η επιτυχής άσκηση των δικαιωμάτων του πολίτη προϋποθέτει ότι όλα τα δικαιώματα και οι ελευθερίες που κατοχυρώνονται στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων προστατεύονται και προωθούνται, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρία, τα οποία θα πρέπει να είναι σε θέση να ασκούν τα θεμελιώδη δικαιώματά τους με τον ίδιο τρόπο όπως και κάθε άλλος πολίτης, και ότι η ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου εφαρμόζεται προκειμένου να διασφαλιστεί για τις γυναίκες η πλήρης άσκηση των δικαιωμάτων που συνδέονται με την ιθαγένεια της ΕΕ·

5.  υπενθυμίζει ότι η ιθαγένεια της Ένωσης έχει επίσης εκτεταμένες επιπτώσεις και παρέχει δικαιώματα στον τομέα της δημοκρατικής συμμετοχής όπως απορρέει από τα άρθρα 10 και 11 της ΣΕΕ· τονίζει ότι, για την άσκηση του δικαιώματος συμμετοχής στον δημοκρατικό βίο της Ένωσης, οι αποφάσεις θα πρέπει να λαμβάνονται όσο το δυνατόν πιο ανοιχτά και κοντά στον πολίτη και συνεπώς ότι είναι βασικό να εξασφαλίζονται σχετικές εγγυήσεις όσον αφορά τη διαφάνεια στη λήψη αποφάσεων και την καταπολέμηση της διαφθοράς·

6.  εκφράζει τη λύπη του για την επιλογή ορισμένων κρατών μελών να εξαιρεθούν από τμήματα των Συνθηκών, γεγονός το οποίο υπονομεύει τα δικαιώματα των πολιτών και δημιουργεί εκ των πραγμάτων διαφορές, παρά το γεγονός ότι οι πολίτες πρέπει να είναι ίσοι βάσει των Συνθηκών·

7.  επισημαίνει ότι το πρόγραμμα Erasmus+, το πρόγραμμα «Δικαιώματα, Ισότητα και Ιθαγένεια» και το πρόγραμμα «Ευρώπη για τους πολίτες» φέρνουν, για τους πολίτες της ΕΕ και ιδίως τους νέους, μεγάλα οφέλη, αυξάνοντας την επίγνωσή τους όσον αφορά την ιδιότητά τους ως πολιτών της ΕΕ και ενισχύοντας τη γνώση των δικαιωμάτων τους που απορρέουν από αυτή την ιδιότητα και τις υποκείμενες αξίες της· είναι της άποψης ότι τα ευρωπαϊκά εθελοντικά προγράμματα, όπως η Ευρωπαϊκή Εθελοντική Υπηρεσία και το Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης, διαδραματίζουν επίσης καίριο ρόλο στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής ιθαγένειας· υπογραμμίζει την ύψιστη σημασία αυτών των προγραμμάτων, ειδικά για τους νέους, και ζητεί να ενισχυθούν οικονομικά·

Πολιτικά δικαιώματα

8.  εκφράζει ανησυχία για την πτωτική τάση της συμμετοχής των ψηφοφόρων τόσο στις εθνικές εκλογές όσο και στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ειδικά στους νέους· είναι πεπεισμένο ότι η ενίσχυση της δημόσιας σφαίρας της ΕΕ και η πλήρης εφαρμογή της ευρωπαϊκής ιθαγένειας έχουν τη δυνατότητα να συμβάλουν στην αναστροφή αυτής της τάσης αυξάνοντας το αίσθημα των πολιτών ότι ανήκουν σε μια ευρωπαϊκή κοινότητα και ενισχύοντας την αντιπροσωπευτική δημοκρατία·

9.  υπενθυμίζει ότι τα υπερεθνικά ψηφοδέλτια έχουν τη δυνατότητα να ενισχύσουν τη δημόσια σφαίρα της ΕΕ στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών εκλογών, προωθώντας μια συζήτηση σε επίπεδο Ένωσης που θα βασίζεται στις πολιτικές που αφορούν την ΕΕ αντί να περιορίζουν την εκλογική εκστρατεία στα εθνικά ζητήματα·

10.  αναγνωρίζει τις προσπάθειες της Επιτροπής για την προώθηση προγραμμάτων που αποσκοπούν στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής ιθαγένειας και στην ενημέρωση των πολιτών για τα πολιτικά τους δικαιώματα· παρατηρεί, ωστόσο, την ελάχιστη πρόοδο που έχει σημειωθεί στην εφαρμογή του άρθρου 165 ΣΛΕΕ ως νομικής βάσης για την προώθηση της ευρωπαϊκής διάστασης στην εκπαίδευση των πολιτών· κρίνει αναγκαίο να προωθηθεί η συμμετοχή των πολιτών στον δημοκρατικό βίο της ΕΕ και πιστεύει ότι η ανάπτυξη προγραμμάτων σπουδών της ΕΕ στα εκπαιδευτικά συστήματα θα πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα να πρόκειται να συνεχιστεί η αξιοποίηση των δυνατοτήτων της ιθαγένειας της ΕΕ·

11.  εκφράζει και πάλι τη λύπη του για το γεγονός ότι ορισμένοι πολίτες της ΕΕ στερούνται τα πολιτικά τους δικαιώματα στο κράτος μέλος ιθαγένειάς τους και δεν μπορούν να συμμετέχουν στις εθνικές κοινοβουλευτικές εκλογές στο κράτος μέλος διαμονής τους· υπογραμμίζει ότι η απώλεια των εκλογικών δικαιωμάτων λόγω της διαμονής σε άλλο κράτος μέλος μπορεί να αποθαρρύνει τους πολίτες να μετοικήσουν σε άλλο κράτος μέλος και συνεπώς μπορεί να αποτελεί πιθανή παραβίαση του άρθρου 18 ΣΛΕΕ·

12.  θεωρεί ότι, σε ένα σύστημα αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, είναι απαραίτητο να διασφαλίζεται η ορθή λειτουργία των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, ώστε να προστατεύονται όλα τα πολιτικά δικαιώματα των πολιτών της ΕΕ· τονίζει τη σημασία της προσβασιμότητας των πληροφοριών σχετικά με την ιθαγένεια της ΕΕ και τα δικαιώματα που απορρέουν από την κατοχή της σε όλες τις επίσημες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε να ενισχυθεί η ιδέα της ιθαγένειας της ΕΕ· εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι, μετά την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας, το άρθρο 15 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, που έγινε η νομική βάση για την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα και επεκτείνει τις διατάξεις περί προσβάσεως σε όλα τα θεσμικά και λοιπά όργανα και οργανισμούς της Ένωσης, δεν έχει ακόμα εφαρμοστεί πλήρως· θεωρεί ότι η πρόοδος στη θέσπιση του νέου κανονισμού παρεμποδίζεται συνεχώς από τα κράτη μέλη·

Ελεύθερη κυκλοφορία

13.  χαιρετίζει τα οφέλη που φέρνει η ελεύθερη κυκλοφορία στους πολίτες της ΕΕ και στις οικονομίες των κρατών μελών· επισημαίνει ότι τα δικαιώματα που απορρέουν από την οδηγία 2004/38/ΕΚ σχετικά με το δικαίωμα των πολιτών της Ένωσης και των μελών της οικογενείας τους να κυκλοφορούν και να διαμένουν ελεύθερα στην επικράτεια των κρατών μελών δεν είναι πάντοτε γνωστά και σεβαστά, γεγονός που επιφέρει εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία και τη διαμονή των πολιτών της ΕΕ και των οικογενειών τους, καθώς επίσης και διακρίσεις εις βάρος τους· υπενθυμίζει την υποχρέωση των κρατών μελών να προασπίζονται τα δικαιώματα ελεύθερης κυκλοφορίας, συμπεριλαμβανομένης της οικογενειακής επανένωσης, για τα ομόφυλα ζευγάρια·

14.  εκφράζει ανησυχία για το γεγονός ότι η ερμηνεία ορισμένων διατάξεων και όρων της οδηγίας 2004/38/ΕΚ από τα εθνικά δικαστήρια διαφέρει όχι μόνο μεταξύ των κρατών μελών, αλλά μερικές φορές και εντός της ίδιας δικαιοδοσίας· επισημαίνει με ανησυχία ότι οι εθνικές αρχές δεν έχουν πάντοτε πλήρη γνώση των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων που προβλέπει η οδηγία 2004/38/ΕΚ·

15.  υπογραμμίζει το πρόβλημα της έλλειψης πληροφόρησης ή της παροχής εσφαλμένης ή συγκεχυμένης πληροφόρησης σχετικά με τις απαιτήσεις για τη χορήγηση θεώρησης στα μέλη οικογένειας ή σχετικά με τα δικαιώματα διαμονής· επιμένει ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να μεριμνήσουν για την κατάργηση των περιττών φραγμών στο δικαίωμα εισόδου/διαμονής, ιδίως για τους υπηκόους τρίτων χωρών που είναι μέλη της οικογένειας πολιτών της ΕΕ·

16.  εκφράζει την ανησυχία του για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι πολίτες στην αναγνώριση των επαγγελματικών τους προσόντων στην Ευρώπη· πιστεύει ότι η οδηγία για τα επαγγελματικά προσόντα και το ευρωπαϊκό πλαίσιο επαγγελματικών προσόντων έχουν βοηθήσει στη διευκόλυνση της αναγνώρισης μεταξύ των κρατών μελών· πιστεύει επίσης ότι η επαγγελματική αναγνώριση είναι καίριας σημασίας για τη διασφάλιση ενός υψηλότερου βαθμού κινητικότητας τόσο για τους σπουδαστές όσο και για τους επαγγελματίες· καλεί την Επιτροπή να συνεχίσει την τάση διευκόλυνσης της επαγγελματικής αναγνώρισης όσο το δυνατόν περισσότερο·

17.  εκφράζει την έντονη ανησυχία του για τα πορίσματα της έρευνας που διεξήχθη από τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος διαπίστωσε διακρίσεις στην εξεύρεση εργασίας, στην πρόσβαση σε διάφορες υπηρεσίες, όπως η ενοικίαση αυτοκινήτου ή διαμερίσματος, ή ορισμένες τραπεζικές υπηρεσίες, και στους τομείς της εκπαίδευσης και της φορολόγησης· τονίζει ότι οι διακρίσεις λόγω ιθαγένειας μπορεί να δημιουργούν φραγμούς στην ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών της Ένωσης· καλεί την ΕΕ και τα κράτη μέλη να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή στην παρακολούθηση αυτών των περιπτώσεων διακρίσεων και να λάβουν αποφασιστικά μέτρα για την πρόληψή τους·

18.  υπογραμμίζει τον ρόλο της κινητικότητας στην προσωπική ανάπτυξη των νέων, με την ενίσχυση της μάθησης και των πολιτισμικών ανταλλαγών και με τη βελτιωμένη κατανόηση της ιδιότητας του ενεργού πολίτη και της άσκησής της στην πράξη· ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να στηρίξουν τα ενωσιακά προγράμματα που προωθούν την κινητικότητα·

19.  εκφράζει ικανοποίηση για τη σημασία που αποδίδεται στον πολιτισμό, την τέχνη και την επιστήμη ως αναπόσπαστες πτυχές της ενεργού συμμετοχής του πολίτη της ΕΕ· τονίζει τον ρόλο τους στην ενίσχυση του κοινού αισθήματος των πολιτών ότι ανήκουν στην Ένωση, στην τόνωση της αμοιβαίας κατανόησης και την ενθάρρυνση του διαπολιτισμικού διαλόγου·

Προξενική προστασία

20.  διαπιστώνει ότι σήμερα σχεδόν επτά εκατομμύρια πολίτες της Ένωσης ζουν σε χώρες εκτός της ΕΕ και ότι ο αριθμός αυτός αναμένεται να αυξηθεί έως το 2020 σε τουλάχιστον 10 εκατομμύρια·

21.  θεωρεί ότι το δικαίωμα σε προξενική προστασία ωφελεί όλους τους πολίτες της ΕΕ, και υπενθυμίζει ότι η οδηγία 2015/637, της 20ής Απριλίου 2015, για την προξενική προστασία(21) ερμηνεύει την προξενική προστασία κατά την ευρύτερη δυνατή έννοια, δηλαδή ως οποιοδήποτε είδος προξενικής συνδρομής· τονίζει ότι η γνώση αυτών των δικαιωμάτων παραμένει περιορισμένη·

22.  καλεί την Επιτροπή να δημοσιεύσει εκτίμηση της εφαρμογής της οδηγίας (ΕΕ) 2015/637 και να κινήσει διαδικασίες επί παραβάσει όπου είναι σκόπιμο· καλεί τα κράτη μέλη να αναπτύξουν πρωτόκολλα έκτακτης ανάγκης, λαμβάνοντας υπόψη τους μη εκπροσωπούμενους πολίτες, προκειμένου να βελτιώσουν την επικοινωνία σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, σε συντονισμό με τις αντιπροσωπείες των άλλων κρατών μελών και τις αντιπροσωπείες της ΕΕ· υπενθυμίζει το μακροχρόνιο αίτημά του για ενίσχυση του ρόλου των αντιπροσωπειών της ΕΕ στις τρίτες χώρες και τονίζει την προστιθέμενη αξία που παρέχει το επιτόπου διπλωματικό δίκτυο της ΕΕ·

Αναφορά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και καταγγελία στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή

23.  τονίζει τη σημασία του δικαιώματος αναφοράς, όπως ορίζεται στα άρθρα 227 της ΣΛΕΕ και 44 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, αντιστοίχως, καθώς και του δικαιώματος προσφυγής στον Διαμεσολαβητή, που κατοχυρώνεται στα άρθρα 228 της ΣΛΕΕ και 43 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων· εξαίρει το έργο του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή για την καταπολέμηση της κακοδιοίκησης στα θεσμικά και λοιπά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης, και ιδίως στον τομέα της διαφάνειας· τονίζει τη σημασία της διαφάνειας για τη δέουσα δημοκρατική λειτουργία και συμμετοχή εντός της Ένωσης, που δημιουργεί εμπιστοσύνη στους πολίτες της· επικροτεί, εν προκειμένω, τις συστάσεις της Διαμεσολαβήτριας στην πρόσφατη ειδική έκθεσή της σχετικά με τη διαφάνεια της νομοθετικής διαδικασίας του Συμβουλίου·

Συστάσεις

24.  συνιστά να ασκήσει η Επιτροπή τα προνόμιά της βάσει του άρθρου 258 ΣΛΕΕ και να ζητήσει από το ΔΕΕ να αποφανθεί εάν η στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων λόγω διαμονής σε άλλο κράτος μέλος της ΕΕ θα πρέπει να θεωρηθεί παραβίαση της ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής· καλεί εκ νέου τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν τον κώδικα καλής πρακτικής σε εκλογικά ζητήματα, της Επιτροπής της Βενετίας, συμπεριλαμβανομένης της κατάργησης της στέρησης των δικαιωμάτων ψήφου των εκπατρισμένων στις εθνικές κοινοβουλευτικές εκλογές·

25.  συνιστά να επεκτείνει η Επιτροπή, μέσω της διαδικασίας που καθορίζεται στο άρθρο 25 της ΣΛΕΕ, τα δικαιώματα που παρατίθενται στο άρθρο 20 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ ώστε να επιτραπεί στους πολίτες της ΕΕ να επιλέγουν εάν θα ψηφίζουν στο κράτος μέλος ιθαγένειάς τους ή διαμονής τους, και αυτό να επεκταθεί σε όλες τις εκλογές, σύμφωνα με τις συνταγματικές δυνατότητες κάθε κράτους μέλους·

26.  καλεί τα κράτη μέλη να εισαγάγουν εργαλεία ηλεκτρονικής δημοκρατίας, σε τοπικό και εθνικό επίπεδο, και να τα ενσωματώσουν κατάλληλα στην πολιτική διαδικασία, διευκολύνοντας τη δημοκρατική συμμετοχή των πολιτών και των κατοίκων·

27.  θεωρεί ότι η αναθεώρηση του νομικού πλαισίου που διέπει την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών (ΕΠΠ) αποτελεί ευκαιρία ενίσχυσης της συμμετοχής των πολιτών στη χάραξη της πολιτικής της ΕΕ, προκειμένου το μέσο αυτό να καταστεί λιγότερο γραφειοκρατικό και πιο προσιτό·

28.  καλεί την Επιτροπή να αναπτύξει ισχυρότερες πρακτικές όσον αφορά την πολιτική και νομική συνέχεια που θα δίδεται στις επιτυχημένες ΕΠΠ·

29.  επιμένει στην ανάγκη να επενδύονται περισσότεροι πόροι στη δημιουργία προγραμμάτων και πρωτοβουλιών που θα αποσκοπούν στην προώθηση ενός ευρωπαϊκού δημόσιου χώρου όπου η άσκηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών, η κοινωνική πρόνοια και ο σεβασμός των ευρωπαϊκών αξιών θα αποτελούν το πρότυπο ταυτότητας του πολίτη· χαιρετίζει το πρόγραμμα «Δικαιώματα και Αξίες» ως πολύτιμο παράδειγμα της ενεργού στήριξης της Ένωσης προς τις αξίες και τα δικαιώματά της που απορρέουν από την ιθαγένεια της ΕΕ και κατοχυρώνονται στις Συνθήκες, μεταξύ άλλων με την υποστήριξη των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών που προάγουν και προασπίζουν αυτά τα δικαιώματα και τις αξίες· τονίζει τη σημασία που έχει η διατήρηση του τρέχοντος προϋπολογισμού για το πρόγραμμα «Δικαιώματα και Αξίες»· αντιτίθεται σθεναρά στη μείωσή του στο νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2021-2027, όπως προτείνεται από την Επιτροπή·

30.  ενθαρρύνει ένθερμα τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα και τα μέλη τους να εξασφαλίσουν την ισόρροπη εκπροσώπηση ανδρών και γυναικών μεταξύ των υποψηφίων μέσω συστημάτων εναλλαγής ανδρών/γυναικών στα ψηφοδέλτια ή άλλων ισοδύναμων μεθόδων·

31.  προτείνει να αυξηθεί σημαντικά η προβολή των γραφείων της Europe Direct· υπογραμμίζει ότι αυτά τα γραφεία θα πρέπει να λειτουργούν ως διαμεσολαβητές που συνεργάζονται με τις δημόσιες διοικήσεις στα κράτη μέλη και την κοινωνία των πολιτών (συμπεριλαμβανομένων συνδικαλιστικών οργανώσεων, επιχειρηματικών ενώσεων και δημοσίων και ιδιωτικών φορέων), προκειμένου να ενημερώνουν ενεργά τους ευρωπαίους πολίτες για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους και να προωθούν τη συμμετοχή των πολιτών σε τοπικό επίπεδο στον δημοκρατικό βίο της Ευρωπαϊκής Ένωσης· ενθαρρύνει τα κράτη μέλη και τις οντότητες σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο να συνεργάζονται ενεργά με αυτά τα γραφεία· υπογραμμίζει ότι αυτά τα γραφεία θα πρέπει να λειτουργούν σε συνέργεια με προγράμματα όπως το «Ευρώπη για τους πολίτες»· ζητεί από την Επιτροπή να εξασφαλίσει ότι αυτά τα γραφεία συγκεντρώνουν τις σχετικές πληροφορίες που επιτρέπουν στους πολίτες της ΕΕ να ασκούν τα δικαιώματά τους και να διευκολύνει την άσκηση των δικαιωμάτων του πολίτη της ΕΕ· πιστεύει ότι η υπηρεσία SOLVIT θα πρέπει να εξορθολογιστεί περαιτέρω, ώστε να ενεργεί πιο αποτελεσματικά για την προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών της ΕΕ, προτού να ασκήσουν οι πολίτες οποιαδήποτε δικαστική ή διοικητική προσφυγή·

32.  σε αυτό το πλαίσιο, καλεί την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση για την ενίσχυση τόσο του ρόλου των γραφείων Europe Direct όσο και της άσκησης της ιθαγένειας της ΕΕ με βάση τα δικαιώματα που παρέχονται στους εργαζομένους κατά την εφαρμογή της οδηγίας 2014/54, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των πολιτών της ΕΕ να προστατεύονται από τις διακρίσεις, της άσκησης των δικαιωμάτων ψήφου τους βάσει του άρθρου 22 της ΣΛΕΕ και των δικαιωμάτων τους για ελεύθερη κυκλοφορία σύμφωνα με το άρθρο 21 της ΣΛΕΕ και την οδηγία 2004/38, καθώς και του δικαιώματός τους στην ελεύθερη κυκλοφορία των μελών των οικογενειών τους·

33.  καλεί την Επιτροπή να αντιμετωπίσει συστηματικά τις παραβιάσεις της οδηγίας 2004/38/ΕΚ από τα κράτη μέλη και ζητεί ανανεωμένη καθοδήγηση της ΕΕ για την εφαρμογή και την ερμηνεία της νομοθεσίας που επηρεάζει τους πολίτες της ΕΕ ώστε να συμπεριληφθούν οι πρόσφατες εξελίξεις από το ΔΕΕ, εξασφαλίζοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο πλήρη αποτελεσματικότητα του ενωσιακού δικαίου·

34.  ζητεί τη συνεπή εφαρμογή της ενσωμάτωσης της διάστασης του φύλου σε όλες τις δραστηριότητες της ΕΕ, ιδίως κατά την έγκριση νομοθεσίας ή την εφαρμογή πολιτικών που συνδέονται με την ιθαγένεια της ΕΕ·

35.  υπενθυμίζει ότι το Κοινοβούλιο, από το 2014 και σε διάφορες περιστάσεις, έχει εκφράσει την ανησυχία του ότι οποιοδήποτε εθνικό πρόγραμμα περιλαμβάνει άμεση ή έμμεση πώληση της ιθαγένειας της ΕΕ υπονομεύει την ίδια την έννοια της ευρωπαϊκής ιθαγένειας· ζητεί από την Επιτροπή να παρακολουθήσει αυτά τα προγράμματα και να εκπονήσει έκθεση για τα εθνικά προγράμματα που χορηγούν την ιθαγένεια της ΕΕ σε επενδυτές, όπως προβλέπεται στην έκθεση του 2017 για την ιθαγένεια·

36.   τονίζει ότι η έκθεση 2017 της Επιτροπής για την ιθαγένεια της Ένωσης δεν κάνει καμία αναφορά στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο δικαίωμα υποβολής αναφοράς, στο δικαίωμα προσφυγής στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή ή στο δικαίωμα πρόσβασης σε έγγραφα, ούτε στο δικαίωμα υποστήριξης μιας ΕΠΠ· καλεί την Επιτροπή να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στις διατάξεις του Χάρτη και να αντιμετωπίσει τις ελλείψεις αυτές κατά την επόμενη αξιολόγηση·

37.  υπογραμμίζει ότι αυξάνεται συνεχώς ο αριθμός των ευρωπαίων πολιτών που έχουν υποστεί τρομοκρατικές επιθέσεις σε χώρα άλλη από τη δική τους και, ως εκ τούτου, ζητεί επειγόντως τη θέσπιση πρωτοκόλλων στα κράτη μέλη με σκοπό να παρέχεται βοήθεια σε αλλοδαπούς Ευρωπαίους σε περίπτωση τρομοκρατικής επίθεσης, σύμφωνα με την οδηγία (ΕΕ) 2017/541 για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας·

38.  προτείνει στα κράτη μέλη να θεσπίσουν ευρωπαϊκή αργία στις 9 Μαΐου, προκειμένου να ενισχυθεί το ευρωπαϊκό αίσθημα του ανήκειν και να δημιουργηθεί χώρος για κινήσεις και δραστηριότητες των πολιτών·

39.  επαναλαμβάνει την έκκλησή του προς την Επιτροπή να παρουσιάσει πρόταση για την εφαρμογή των συστάσεων του Κοινοβουλίου σχετικά με έναν μηχανισμό της ΕΕ για τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα·

40.   πιστεύει ακράδαντα ότι η αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της ευρωπαϊκής ιθαγένειας και γενική αρχή και θεμελιώδη αξία του δικαίου της ΕΕ σύμφωνα με το άρθρο 2 της ΣΕΕ· καλεί μετ’ επιτάσεως το Συμβούλιο να ολοκληρώσει την έγκριση της οριζόντιας οδηγίας της ΕΕ κατά των διακρίσεων, προκειμένου να διασφαλιστούν περαιτέρω θεμελιώδη δικαιώματα με απτό τρόπο εντός της Ένωσης με την έγκριση συγκεκριμένης ενωσιακής νομοθεσίας η οποία θα εφαρμόζει πλήρως τα άρθρα 18 και 19 ΣΛΕΕ με οριζόντια προσέγγιση· εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι η οδηγία κατά των διακρίσεων εξακολουθεί να μπλοκάρεται από το Συμβούλιο, μία δεκαετία μετά τη δημοσίευση της πρότασης της Επιτροπής·

41.  υπενθυμίζει την προβλεπόμενη στις Συνθήκες υποχρέωση προσχώρησης στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών (ΕΣΔΑ)· καλεί την Επιτροπή να λάβει τα απαραίτητα μέτρα για την ολοκλήρωση της προσχώρησης της Ένωσης στην ΕΣΑΔ και για την προσχώρηση στον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη·

42.  τονίζει ότι η ποιοτική αγωγή του πολίτη για όλες τις ηλικίες (τυπική και άτυπη) είναι καίριας σημασίας για την αυτοπεποίθηση των πολιτών στην άσκηση των δημοκρατικών δικαιωμάτων τους και για τη δέουσα λειτουργία μιας δημοκρατικής κοινωνίας· σημειώνει ότι μόνο η συνεχής εκπαιδευτική προσπάθεια μπορεί να διασφαλίσει την αυξημένη συμμετοχή σε εκλογές σε ευρωπαϊκό επίπεδο και την ενίσχυση της διαπολιτισμικής κατανόησης και αλληλεγγύης στην Ευρώπη, καθώς και στην αντιμετώπιση των διακρίσεων, των προκαταλήψεων και της ανισότητας των φύλων· συνιστά τη χρήση των άρθρων 165, 166 και 167 της ΣΛΕΕ ως νομικής βάσης για τη διερεύνηση των δυνατοτήτων της εκπαίδευσης, της επαγγελματικής κατάρτισης και των πολιτικών για τη νεολαία·

43.  υπενθυμίζει τη συμβολή των πολιτικών κομμάτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο στη «διαμόρφωση της ευρωπαϊκής πολιτικής συνείδησης και στην έκφραση της βούλησης των πολιτών της Ένωσης» (άρθρο 10 παράγραφος 4 ΣΕΕ)· ζητεί, ως εκ τούτου, να δοθεί σε καθέναν από τους πολίτες της ΕΕ η δυνατότητα να υποβάλλει απευθείας αίτηση προσχώρησης σε πολιτικά κόμματα σε ευρωπαϊκό επίπεδο·

44.  υπενθυμίζει την ανάγκη να προαχθεί η ευρωπαϊκή διάσταση των ευρωπαϊκών βουλευτικών εκλογών, με σκοπό να διευκολυνθεί το μελλοντικό έργο του Κοινοβουλίου κατά την άσκηση του δικαιώματος νομοθετικής πρωτοβουλίας του σύμφωνα με το άρθρο 225 της ΣΛΕΕ· καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να εντείνουν την προσπάθειά τους για την προώθηση των δικαιωμάτων των πολιτών μεταξύ των ευρωπαίων πολιτών, συμπεριλαμβανομένων όσων σχετίζονται με τα δικαιώματα ψήφου· υπογραμμίζει ότι η συμμετοχή στις ευρωπαϊκές εκλογές θα αυξηθεί μέσα από μια καλύτερη και πιο στοχοθετημένη ενημέρωση για τις ευρωπαϊκές πολιτικές και για τον αντίκτυπο της νομοθεσίας της ΕΕ στην καθημερινή ζωή των πολιτών· υπενθυμίζει την ανάγκη να προαχθεί η συμμετοχή στις ευρωπαϊκές εκλογές με την αύξηση της προβολής των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων· επαναλαμβάνει ότι η προώθηση της συμμετοχής στις ευρωπαϊκές εκλογές αποτελεί κοινή ευθύνη των πολιτών, των κρατών μελών και της ΕΕ· τονίζει την ανάγκη να ενημερωθούν οι πολίτες για την πρόσφατη μεταρρύθμιση της εκλογικής νομοθεσίας, συμπεριλαμβανομένης της διαδικασίας Spitzenkandidat· υπογραμμίζει την πολιτική σημασία και τον συμβολισμό αυτού του προσώπου όσον αφορά την ενίσχυση της ιθαγένειας της ΕΕ·

45.  υπενθυμίζει ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι το κοινοβούλιο ολόκληρης της Ένωσης και ότι παίζει ουσιαστικό ρόλο στη διασφάλιση της νομιμότητας των πολιτικών θεσμικών οργάνων της ΕΕ υποβάλλοντάς τα σε λογοδοσία μέσω της εξασφάλισης κατάλληλου κοινοβουλευτικού ελέγχου· επιμένει, συνεπώς, ότι οι νομοθετικές εξουσίες και τα ελεγκτικά δικαιώματα του Κοινοβουλίου πρέπει να εξασφαλιστούν, να εδραιωθούν και να ενισχυθούν·

46.  υπενθυμίζει τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης για την προστασία των δεδομένων στο πλαίσιο των εκλογών και την ανακοίνωσή της, της 12ης Σεπτεμβρίου 2018, για τη διασφάλιση ελεύθερων και δίκαιων ευρωπαϊκών εκλογών (COM (2018) 0637)· ζητεί να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια για να εξασφαλιστούν εκλογές απαλλαγμένες από οποιαδήποτε καταχρηστική εξωτερική παρεμβολή· υπογραμμίζει την ανάγκη μιας καθορισμένης πολιτικής της ΕΕ για την αντιμετώπιση της αντιευρωπαϊκής προπαγάνδας και της στοχευμένης παραπληροφόρησης·

47.  ενθαρρύνει την Επιτροπή να εντείνει την προώθηση της δημοκρατικής συμμετοχής μέσω της εντατικοποίησης του διαλόγου με τους πολίτες, της εκλαΐκευσης του ρόλου των ενωσιακών νόμων στην καθημερινή ζωή των πολιτών και της προβολής του δικαιώματός τους στο εκλέγειν και εκλέγεσθαι στις τοπικές, εθνικές και ευρωπαϊκές εκλογές·

48.  καλεί την Επιτροπή να αξιοποιήσει, σε αυτό το πλαίσιο, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τα ψηφιακά εργαλεία, με ειδική έμφαση στην αύξηση της συμμετοχής των νέων και των ατόμων με αναπηρία· ζητεί την ανάπτυξη και εφαρμογή εργαλείων ηλεκτρονικής δημοκρατίας, όπως διαδικτυακών πλατφορμών, για να επιτευχθεί μία αμεσότερη συμμετοχή των πολιτών στον δημοκρατικό βίο της ΕΕ και να προαχθεί έτσι η συνειδητή τους δέσμευση σε αυτόν·

49.  στηρίζει την παραγωγή και διάδοση υλικού που προέρχεται από τον Τύπο και τα πολυμέσα σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ, με εστίαση στην ενίσχυση της επίγνωσης των πολιτών της ΕΕ όσον αφορά τα δικαιώματά τους και της ικανότητάς τους να ασκούν ουσιαστικά αυτά τα δικαιώματα σε κάθε κράτος μέλος·

50.  θεωρεί ότι, δεδομένου του ολοένα μεγαλύτερου αντίκτυπου των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στη ζωή των πολιτών, τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα θα πρέπει να συνεχίσουν να αναπτύσσουν νέους μηχανισμούς και δημόσιες πολιτικές με σκοπό την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων των ατόμων στο ψηφιακό περιβάλλον· τονίζει την ανάγκη ασφαλούς, δίκαιης και διαφανούς ανταλλαγής των δεδομένων των πολιτών· τονίζει ότι τα δωρεάν μέσα επικοινωνίας και η πρόσβαση σε μια πολυφωνία απόψεων αποτελούν αναπόσπαστο μέρος μιας υγιούς δημοκρατίας και ότι ο γραμματισμός όσον αφορά τα μέσα επικοινωνίας είναι καίριας σημασίας και θα πρέπει να αναπτύσσεται σε μικρή ηλικία·

51.  ενθαρρύνει τη χρήση του άρθρου 25 της ΣΛΕΕ ώστε να ληφθούν μέτρα που μπορούν να διευκολύνουν την άσκηση της ευρωπαϊκής ιθαγένειας σε καθημερινή βάση·

52.  ζητεί από την Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 25 της ΣΛΕΕ, να λάβει υπόψη την εξέλιξη των δικαιωμάτων της ιθαγένειας της ΕΕ στο παράγωγο δίκαιο και στη νομολογία στην επόμενη έκθεση για την ιθαγένεια και να προτείνει έναν χάρτη πορείας για τη ενοποίηση όλων αυτών των εξελίξεων, ώστε να ληφθεί υπόψη η εξέλιξη της Ένωσης στον εν λόγω τομέα·

53.  υπογραμμίζει ότι ο τελικός στόχος αυτής της διαδικασίας, σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρο 25 της ΣΛΕΕ, είναι να αναληφθούν συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για την ενοποίηση των δικαιωμάτων και των ελευθεριών που αφορούν τα δικαιώματα του πολίτη στο πλαίσιο ενός καταστατικού της ΕΕ για την ιθαγένεια, παρόμοιου με τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών που κατοχυρώνονται στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, σε συνδυασμό με τα κοινωνικά δικαιώματα που ορίζονται στον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και τις αξίες που ορίζονται στο άρθρο 2 της ΣΕΕ ως καθοριστικές συνιστώσες του ευρωπαϊκού «δημόσιου χώρου», συμπεριλαμβανομένων μεταξύ άλλων του μοντέλου διακυβέρνησης που σχετίζεται με τον εν λόγω δημόσιο χώρο, της αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, του κράτους δικαίου, της δημοκρατίας, της πολυφωνίας, της ανοχής, της δικαιοσύνης και της αλληλεγγύης, της ισότητας και της απαγόρευσης των διακρίσεων, που θα ληφθούν υπόψη σε μελλοντική ή ενδεχόμενη μεταρρύθμιση των Συνθηκών·

°

°  °

54.  αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, στην Επιτροπή και στα κράτη μέλη.

(1)

ΕΕ L 145 της 31.5.2001, σ. 43.

(2)

ΕΕ L 158 της 30.4.2004, σ. 77.

(3)

ΕΕ L 115 της 17.4.2014, σ. 3.

(4)

ΕΕ L 141 της 17.4.2014, σ. 1.

(5)

ΕΕ L 107 της 22.4.2016, σ. 1.

(6)

ΕΕ L 255 της 30.9.2005, σ. 22.

(7)

ΕΕ L 354 της 28.12.2013, σ. 132.

(8)

ΕΕ L 316 της 14.11.2012, σ. 1.

(9)

ΕΕ C 252 της 18.7.2018, σ. 215.

(10)

ΕΕ C 355 της 20.10.2017, σ. 17.

(11)

ΕΕ C 482 της 23.12.2016, σ. 117.

(12)

ΕΕ C 58 της 15.2.2018, σ. 57.

(13)

ΕΕ C 263 της 25.7.2018, σ. 28.

(14)

ΕΕ C 263της 25.7.2018, σ. 98.

(15)

ΕΕ C 463 της 21.12.2018, σ. 83.

(16)

Κείμενα που εγκρίθηκαν, P8_TA(2018)0282.

(17)

ΕΕ C 463 της 21.12.2018, σ. 89.

(18)

Κείμενα που εγκρίθηκαν, P8_TA(2018)0226.

(19)

Κείμενα που εγκρίθηκαν, P8_TA(2018)0449.

(20)

Για παράδειγμα, η απόφαση του Δικαστηρίου, της 8ης Μαρτίου 2011, Gerardo Ruiz Zambrano κατά Office national de l’emploi (ONEM), C-34/09, ECLI:EU:C:2011:124, η απόφαση του Δικαστηρίου, της 2ας Μαρτίου 2010, Janko Rottman κατά Freistaat Bayern, C-135/08, ECLI:EU:C:2010:104, η απόφαση του Δικαστηρίου, της 5ης Μαΐου 2011, Shirley McCarthy κατά Secretary of State for the Home Department , C-434/09, ECLI:EU:C:2011:277 και η απόφαση του Δικαστηρίου, της 15 Νοεμβρίου 2011, Murat Dereci και λοιποί κατά Bundesministerium für Inneres , C-256/11, ECLI:EU:C:2011:734.

(21)

ΕΕ L 106 της 24.4.2015, σ. 1.


ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων (11.1.2019)

προς την Επιτροπή Συνταγματικών Υποθέσεων

σχετικά με την εφαρμογή των διατάξεων της Συνθήκης για την ιθαγένεια της Ένωσης

(2018/2111(INI))

Εισηγήτρια: Martina Anderson

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων καλεί την Επιτροπή Συνταγματικών Υποθέσεων, που είναι αρμόδια επί της ουσίας, να συμπεριλάβει στην πρόταση ψηφίσματός της τις ακόλουθες προτάσεις:

–  έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής, της 24ης Ιανουαρίου 2017, με τίτλο «Ενίσχυση των δικαιωμάτων των πολιτών σε μια Ένωση δημοκρατικής αλλαγής - Έκθεση 2017 για την ιθαγένεια της ΕΕ» (COM(2017)0030),

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, 12η Δεκεμβρίου 2017, σχετικά με την έκθεση 2017 για την ιθαγένεια της ΕΕ: ενίσχυση των δικαιωμάτων των πολιτών σε μια Ένωση δημοκρατικής αλλαγής(1),

–  έχοντας υπόψη την οδηγία 2004/38/ΕΚ(2) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 29ης Απριλίου 2004 σχετικά με το δικαίωμα των πολιτών της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους να κυκλοφορούν και να διαμένουν ελεύθερα στην επικράτεια των κρατών μελών,

–  έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Συμβουλίου, της 9ης Ιουνίου 2011, σχετικά με την ολοκλήρωση της διαδικασίας αξιολόγησης του καθεστώτος ετοιμότητας της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας να εφαρμόσουν το κεκτημένο του Σένγκεν (9166/3/11 και 9167/3/11 αντίστοιχα),

–  έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της βρετανίδας πρωθυπουργού προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 29ης Μαρτίου 2017 σχετικά με την πρόθεση του Ηνωμένου Βασιλείου να αποχωρήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με το άρθρο 50 παράγραφος 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ),

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμα του, της 13ης Νοεμβρίου 2018, σχετικά με τα ελάχιστα πρότυπα για τις μειονότητες στην ΕΕ(3),

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 7ης Φεβρουαρίου 2018 σχετικά με την προστασία των μειονοτήτων και την απαγόρευση των διακρίσεων σε βάρος τους στα κράτη μέλη της ΕΕ(4),

Α.  λαμβάνοντας υπόψη ότι σύμφωνα με το άρθρο 2 της ΣΕΕ η Ένωση βασίζεται στις αξίες του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της ισότητας, του κράτους δικαίου καθώς και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων·

Β.  λαμβάνοντας υπόψη ότι ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ συγκεντρώνει όλα τα ατομικά, αστικά, πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά δικαιώματα που απολαμβάνουν οι πολίτες της ΕΕ· λαμβάνοντας υπόψη ότι στόχος του Χάρτη είναι η προστασία των ευρωπαίων πολιτών από διακρίσεις λόγω φύλου, φυλής, χρώματος, εθνοτικής καταγωγής ή κοινωνικής προέλευσης, γενετικών χαρακτηριστικών, γλώσσας, θρησκείας ή πεποιθήσεων, πολιτικών φρονημάτων ή κάθε άλλης γνώμης, ιδιότητας μέλους εθνικής μειονότητας, περιουσίας, γέννησης, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού· λαμβάνοντας υπόψη ότι το άρθρο 18 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) απαγορεύει την επιβολή διακρίσεων λόγω ιθαγένειας·

Γ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η εδραίωση των δικαιωμάτων των πολιτών και των δημοκρατικών θεσμών προϋποθέτει επίσης την καταπολέμηση όλων των μορφών διακρίσεων και της ανισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών·

Δ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η επιτυχής άσκηση των δικαιωμάτων που απορρέουν από την ιθαγένεια προϋποθέτει ότι τα κράτη μέλη σέβονται όλα τα δικαιώματα και τις ελευθερίες που κατοχυρώνονται στον Χάρτη των Θεμελιωδών Ελευθεριών·

Ε.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η ιθαγένεια της Ένωσης αποκτάται μέσω της ιδιότητας του πολίτη ενός κράτους μέλους και προστίθεται σαφώς, σύμφωνα με το άρθρο 9 της ΣΕΕ, στην εθνική ιθαγένεια· λαμβάνοντας υπόψη ότι η ιθαγένεια της ΕΕ προστίθεται και δεν αντικαθιστά την εθνική ιθαγένεια· λαμβάνοντας υπόψη ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να κάνουν χρήση του προνομίου τους να χορηγούν την ιθαγένεια σε πνεύμα δίκαιης συνεργασίας, σύμφωνα με τις Συνθήκες, οι οποίες έχουν θεσμοθετήσει τα δικαιώματα και τις εγγυήσεις που απορρέουν από την ιθαγένεια της ΕΕ, προσδίδοντας με αυτόν τον τρόπο νομική αξία στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων· λαμβάνοντας υπόψη ότι η Βόρεια Ιρλανδία αποτελεί ειδική περίπτωση κατά την οποία οι πολίτες, σύμφωνα με την κοινή συμφωνία ΕΕ-ΗΒ του Δεκεμβρίου 2017, θα πρέπει να απολαμβάνουν, να έχουν πρόσβαση και να ασκούν τα δικαιώματά τους ως πολιτών της ΕΕ στον τόπο διαμονής τους· λαμβάνοντας υπόψη ότι το άρθρο 20 της ΣΛΕΕ ορίζει ότι κάθε πρόσωπο που έχει την υπηκοότητα ενός κράτους μέλους είναι επίσης πολίτης της Ένωσης, με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που κατοχυρώνονται από τις Συνθήκες και τον Χάρτη·

ΣΤ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το δικαίωμα στην ίση μεταχείριση αποτελεί μία από τις ιδρυτικές αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θεμελιώδες δικαίωμα όλων των ανθρώπων· λαμβάνοντας υπόψη ότι, κατά τη θέσπιση της ιθαγένειας της Ένωσης, το άρθρο 9 της ΣΕΕ αναφέρει ρητά ότι η Ένωση σέβεται την αρχή της ισότητας των πολιτών της, οι οποίοι τυγχάνουν ίσης προσοχής από τα θεσμικά και λοιπά όργανα και τους οργανισμούς της·

Ζ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι περίπου το 8 % των πολιτών της EE ανήκουν σε εθνική μειονότητα και περίπου το 10 % ομιλούν περιφερειακή ή μειονοτική γλώσσα· λαμβάνοντας υπόψη ότι η ΕΕ δεν έχει αναπτύξει ακόμη ένα κοινό ενωσιακό πλαίσιο για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων τους, το οποίο μπορεί να περιλαμβάνει σημεία αναφοράς και κυρώσεις·

Η.  λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με την έκθεση της Επιτροπής του 2017 για την ιθαγένεια της ΕΕ, ολοένα και περισσότερα άτομα από το 2012 και έπειτα έχουν καταγγείλει ότι αντιμετωπίζουν κάποια μορφή διακρίσεων·

Θ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η ελευθερία κυκλοφορίας αποτελεί μία από τις τέσσερις θεμελιώδεις ελευθερίες της ΕΕ, ακρογωνιαίο λίθο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και ένα από τα πολυτιμότερα δικαιώματα των πολιτών της ΕΕ· λαμβάνοντας υπόψη ότι το δικαίωμα στην ελεύθερη κυκλοφορία και η άσκησή του βρίσκονται στον πυρήνα της ιθαγένειας της ΕΕ· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι πολίτες της ΕΕ εξακολουθούν ενδεχομένως να βιώνουν ορισμένα παλαιά ή νέα εμπόδια κατά την άσκηση των δικαιωμάτων τους στην ελευθερία μετακίνησης και διαμονής, όπως υπερβολικές απαιτήσεις τεκμηρίωσης, επαχθείς διαδικασίες για την απόκτηση δικαιωμάτων διαμονής, δυσκολίες πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας, ή χρονοβόρες διαδικασίες για την απόκτηση πρόσβασης σε εργασία ή επαγγελματική αναγνώριση των προσόντων τους· λαμβάνοντας υπόψη ότι ορισμένοι Ευρωπαίοι πολίτες έχουν απελαθεί από την ΕΕ ή έχει εκδοθεί εις βάρος τους αποφάσεις απέλασης·

Ι.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η δημιουργία του χώρου Σένγκεν και η ενσωμάτωση του κεκτημένου Σένγκεν στο πλαίσιο της ΕΕ ενισχύουν σε μεγάλο βαθμό την ελεύθερη κυκλοφορία στην ΕΕ και αποτελούν ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της διαδικασίας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης· λαμβάνοντας υπόψη ότι το Συμβούλιο, στα συμπεράσματά του της 9ης Ιουνίου 2011 (9166/3/11 και 9167/3/11), επιβεβαίωσε την επιτυχή ολοκλήρωση της διαδικασίας αξιολόγησης και την τεχνική ετοιμότητα της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας να προσχωρήσουν στον χώρο Σένγκεν·

ΙΑ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι το μόνο θεσμικό όργανο της ΕΕ που εκλέγεται άμεσα· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι αρχές της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, της υποχρέωσης λογοδοσίας και της διαφάνειας αποτελούν θεμελιώδεις πυλώνες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου·

ΙΒ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οι πολίτες της Ένωσης εκπροσωπούνται άμεσα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και έχουν το δημοκρατικό δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι στις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, παρά την ύπαρξη στις Συνθήκες ειδικών για ορισμένα κράτη μέλη ρυθμίσεων· λαμβάνοντας υπόψη ότι τα δικαιώματα αυτά των πολιτών πρέπει να γίνονται σεβαστά, ακόμη και όταν αυτοί διαμένουν σε άλλος κράτος μέλος· λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με το άρθρο 22 της ΣΛΕΕ και το άρθρο 10 της ΣΕΕ, οι πολίτες της ΕΕ πρέπει να έχουν το δικαίωμα του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι στις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο·

ΙΓ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η ελεύθερη κυκλοφορία αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ευρωπαίοι πολίτες που κάνουν χρήση του δικαιώματός στην ελεύθερη κυκλοφορία ενδέχεται να αντιμετωπίσουν άρνηση χορήγησης ή εμπόδια στην άσκηση του δικαιώματος ψήφου στις ευρωπαϊκές και τις τοπικές εκλογές στα κράτη μέλη υποδοχής, όπου το δικαίωμα αυτό δεν διευκολύνεται και δεν προωθείται επαρκώς·

ΙΔ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η Βόρειος Ιρλανδία είναι η χώρα που θα πληγεί περισσότερο από το Brexit· λαμβάνοντας υπόψη ότι η σκλήρυνση των συνόρων της με τη Δημοκρατία της Ιρλανδίας προκαλεί μια ιδιαίτερη ανησυχία καθώς θίγονται η ελεύθερη κυκλοφορία και τα δικαιώματα που απορρέουν από την ιθαγένεια της ΕΕ·

ΙΕ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η καθιέρωση της ευρωπαϊκής ιθαγένειας αποτελεί ένα επίτευγμα του ευρωπαϊκού εγχειρήματος, το οποίο δεν έχει ακόμη αναπτύξει το πλήρες δυναμικό του· υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για ένα μοναδικό θεσμό, που δεν απαντάται πουθενά αλλού στον κόσμο·

1.  τονίζει ότι η ΕΕ έχει την υποχρέωση να προστατεύει τις μειονότητες και να διασφαλίζει τα δικαιώματά τους στον ίδιο βαθμό με την πλειονότητα του πληθυσμού· επισημαίνει ότι στο άρθρο 2 της ΣΕΕ η προστασία των μειονοτήτων κατοχυρώνεται ως μία από τις θεμελιώδεις αξίες της ΕΕ· σημειώνει επίσης ότι τα άρθρα 21 (για την απαγόρευση των διακρίσεων) και 22 (για την πολιτισμική, θρησκευτική και γλωσσική πολυμορφία) του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων απέκτησαν νομικά δεσμευτική ισχύ με τη ΣΛΕΕ· υπογραμμίζει ότι όλα τα ισχύοντα σήμερα δικαιώματα δυνάμει του Χάρτη και της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), σε συνδυασμό με τον έλεγχο και την προστασία που παρέχει το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι θεμελιώδους σημασίας για τους πολίτες στη Βόρειο Ιρλανδία όσον αφορά την εφαρμογή της Συμφωνίας της Μεγάλης Παρασκευής·

2.  τονίζει ότι οι αυτόχθονες εθνικές, εθνοτικές ή γλωσσικές μειονοτικές κοινότητες συμβάλλουν ιδιαιτέρως στην ευρωπαϊκή πολυμορφία και στον ευρωπαϊκό πολιτισμό· επισημαίνει ότι η διατήρηση και η προώθηση της πολιτισμικής και γλωσσικής πολυμορφίας τόσο εντός όσο και μεταξύ των κρατών μελών αποτελεί θεμελιώδη αξία και συγχρόνως μείζον καθήκον της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

3.  διαπιστώνει ότι οι πολίτες της Ένωσης δεν γνωρίζουν επαρκώς τα δικαιώματά τους, τα οποία απορρέουν από την ιθαγένεια της Ένωσης, όπως μεταξύ άλλων το δικαίωμα να ψηφίζουν στις ευρωπαϊκές και στις τοπικές εκλογές ή να τυγχάνουν προξενικής προστασίας από τις πρεσβείες άλλων κρατών μελών· καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να προωθήσουν τη συμμετοχή των πολιτών στον δημοκρατικό βίο, μέσω της πλήρους ενημέρωσής τους σχετικά με τα δικαιώματα ψήφου τους και με την άρση των εμποδίων στη συμμετοχή τους, και να αντιμετωπίσουν τα ζητήματα της προσβασιμότητας, της συμμετοχής, της απαγόρευσης των διακρίσεων και της ισότητας, ούτως ώστε όλοι οι πολίτες της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρία, να μπορούν να ασκούν τα θεμελιώδη δικαιώματά τους με τον ίδιο τρόπο όπως οι άλλοι πολίτες·

4.  σημειώνει ότι υπάρχουν κράτη μέλη που δεν επεκτείνουν το δικαίωμα ψήφου στις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στους υπηκόους τους, οι οποίοι είναι ευρωπαίοι πολίτες, πρακτική που περιορίζει την πολυμορφία των απόψεων στο Κοινοβούλιο και μειώνει τη λογοδοσία των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων προς τους ευρωπαίους πολίτες· φρονεί ότι τα κράτη μέλη πρέπει να μεριμνούν ώστε οι πολίτες τους να απολαμβάνουν την προστασία όλων των οικονομικών, κοινωνικών, πολιτικών, περιβαλλοντικών και δημοκρατικών τους δικαιωμάτων που συναρτώνται με την ιθαγένεια της ΕΕ· επισημαίνει ότι υπάρχουν διαφορετικές πρακτικές στα κράτη μέλη όσον αφορά την εφαρμογή του δικαιώματος που κατοχυρώνεται στο άρθρο 20 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ· προτρέπει τα κράτη μέλη να επεκτείνουν το δικαίωμα ψήφου στο μέγιστο δυνατό βαθμό·

5.  καλεί την Επιτροπή να ελέγχει τακτικά την εφαρμογή της οδηγίας 2004/38/ΕΚ στα κράτη μέλη και να λάβει τα κατάλληλα μέτρα για την εξάλειψη δυνητικών εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία, δίνοντας έτσι τη δυνατότητα σε όλους τους πολίτες της ΕΕ να απολαύουν πλήρως της ελεύθερης κυκλοφορίας, χωρίς να αντιμετωπίζουν εμπόδια υπό μορφή συνοριακών ελέγχων·

6.  καλεί το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να επιτρέψουν σε όλες τις χώρες που πληρούν τα αναγκαία τεχνικά κριτήρια να καταστούν μέλη του χώρου Σένγκεν, ούτως ώστε όλοι οι πολίτες της ΕΕ να μπορούν να ασκούν το δικαίωμα της ελεύθερης κυκλοφορίας χωρίς να παρεμποδίζονται από συνοριακούς ελέγχους·

7.  διαπιστώνει ότι σήμερα σχεδόν 7 εκατομμύρια πολίτες της Ένωσης ζουν σε χώρες εκτός της ΕΕ και ότι ο αριθμός αυτός αναμένεται να αυξηθεί έως το 2020 σε τουλάχιστον 10 εκατομμύρια· τονίζει την ανάγκη να στηριχθεί από τα κράτη μέλη μια ευρεία δημοκρατική συμμετοχή στις επικείμενες ευρωπαϊκές εκλογές του 2019· ζητεί την πλήρη και αποτελεσματική εφαρμογή της οδηγίας (ΕΕ) 2015/637 προκειμένου να διασφαλιστεί η προξενική προστασία για τους πολίτες της ΕΕ σε τρίτες χώρες, στις οποίες τα κράτη μέλη τους δεν εκπροσωπούνται·

8.  εκφράζει την ανησυχία του για τις πρακτικές που υιοθετούν ορισμένα κράτη μέλη, όπως να χορηγούν «χρυσές βίζες» με τις οποίες παραχωρούν δικαιώματα ιθαγένειας σε υπηκόους τρίτων χωρών με μόνο αντάλλαγμα την πραγματοποίηση επενδύσεων βάσει στοιχειωδών κριτηρίων· τονίζει ότι η ιθαγένεια της ΕΕ δεν θα πρέπει να υποβαθμιστεί καθιστάμενη εμπορεύσιμο προϊόν· καλεί τα κράτη μέλη να εγκαταλείψουν την πρακτική της πώλησης αδειών διαμονής και ιθαγένειας μέσω προγραμμάτων «χρυσής βίζας» για επενδυτές, δεδομένου του υψηλού κινδύνου διαφθοράς, κατάχρησης και αθέμιτης χρήσης του χώρου Σένγκεν για εγκληματικούς σκοπούς· καλεί την Επιτροπή, στο πλαίσιο της πρότασής της, να εξετάσει ενδελεχώς τα «εθνικά συστήματα χορήγησης ιθαγένειας της ΕΕ σε επενδυτές» και να μεριμνήσουν δεόντως ώστε οι διαδικασίες που υποχρεούνται να ακολουθούν τα κράτη μέλη κατά την άσκηση της εξουσίας τους να χορηγούν ιθαγένεια να είναι πλήρως συμβατές με το δίκαιο της ΕΕ·

9.  ζητεί μετ’ επιτάσεως από τα κράτη μέλη να λαμβάνουν υπόψη την ιδιαίτερη κατάσταση των παιδιών πολιτών της ΕΕ που ασκούν τα δικαιώματά τους που προβλέπονται στις Συνθήκες, όταν τα παιδιά αυτά αντιμετωπίζουν ενδεχομένως δυσκολίες στην εκπλήρωση των κριτηρίων για την απόκτηση ιθαγένειας δυνάμει των εθνικών διατάξεων, ιδίως οσάκις προϋπόθεση για την απόδοση ιθαγένειας μπορεί να είναι και η ύπαρξη μιας αποδεδειγμένα στενής σχέσης με τη συγκεκριμένη χώρα·

10.  σημειώνει με ανησυχία ότι το δικαίωμα στην οικογενειακή ζωή πολλών πολιτών της ΕΕ που είναι παντρεμένοι ή έχουν σταθερή σχέση με πολίτες εκτός ΕΕ μπορεί να υπόκειται σε περιορισμούς λόγω της εθνικής νομοθεσίας ή της ελλιπούς εφαρμογής της, όπως και η δυνατότητά τους να ασκούν τα δικαιώματά τους που απορρέουν από τη Συνθήκη, όταν ταξιδεύουν εντός της ΕΕ·

11.  ζητεί από τα κράτη μέλη να ενεργούν αναλογικά σε κάθε απόφαση που αφορά την απέλαση πολιτών τρίτων χωρών από το έδαφός τους και επισημαίνει ότι οι εν λόγω αποφάσεις πρέπει να αφορούν το ενδιαφερόμενο άτομο, να έχουν εξετάσει δεόντως τις συγκεκριμένες συνθήκες και να σέβονται τα θεμελιώδη δικαιώματα·

12.  καλεί τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων να αντιμετωπίσει, στο πλαίσιο του προγράμματος εργασίας του, τη διακριτική μεταχείριση των περιφερειακών ή μειονοτικών γλωσσών σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο·

13.  εκτιμά ότι, προκειμένου να αποκτήσουν ουσία και περιεχόμενο οι αναφορές σε μειονότητες και στην ισότητα όλων των πολιτών της ΕΕ που περιλαμβάνονται στα άρθρα 2 και 9 της ΣΕΕ, αντιστοίχως, και προκειμένου να αξιοποιηθούν κατά τον καλύτερο τρόπο οι δυνατότητες που παρέχει η ιθαγένεια της ΕΕ, η ΕΕ θα πρέπει να λάβει μέτρα για να εξασφαλίσει την προστασία των θεμελιωδών αξιών της ΕΕ και των δικαιωμάτων των μειονοτήτων· επαναλαμβάνει την ανάγκη ύπαρξης ενός ενωσιακού συστήματος ολοκληρωμένης προστασίας των αυτόχθονων εθνικών, εθνοτικών και γλωσσικών μειονοτήτων, μέσω της ενσωμάτωσης του ισχύοντος διεθνούς δικαίου και της υιοθέτησης των αποδεδειγμένα βέλτιστων πρακτικών στην ΕΕ· θεωρεί ότι ένα τέτοιο πλαίσιο θα πρέπει να διαθέτει τα δικά του υψηλά πρότυπα και να συνοδεύεται από έναν ισχυρό μηχανισμό παρακολούθησης·

14.  καταδικάζει απερίφραστα τα αυξανόμενα κρούσματα ρατσισμού, ξενοφοβίας, διακρίσεων και υποκίνησης σε μισαλλοδοξία, καθώς και τα περιστατικά βιαιοπραγιών από νεοφασιστικές και νεοναζιστικές οργανώσεις σε ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ·

15.  τονίζει ότι η διαφύλαξη των δικαιωμάτων και των συμφερόντων των πολιτών της ΕΕ των 27 που ζουν ή έχουν ζήσει στο Ηνωμένο Βασίλειο και των πολιτών του Ηνωμένου Βασιλείου που ζουν ή έχουν ζήσει στην ΕΕ των 27 πρέπει να αποτελέσει απόλυτη προτεραιότητα κατά τις διαπραγματεύσεις σχετικά με τη συμφωνία αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου· εκφράζει την έντονη ανησυχία του για την κατάσταση στην οποία έχουν περιέλθει οι διαπραγματεύσεις για την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ και για τις καταστροφικές συνέπειες που θα είχε η μη επίτευξη συμφωνίας για τις ζωές πέντε και πλέον εκατομμυρίων ανθρώπων· καλεί τις κυβερνήσεις του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιρλανδίας να διασφαλίσουν την βάσει των Συνθηκών της ΕΕ και των σχετικών διεθνών συμφωνιών προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών της ΕΕ που ζουν στη Μεγάλη Βρετανία και τη Βόρεια Ιρλανδία και μετά το Brexit·

16.  καλεί την Επιτροπή να απαιτήσει σθεναρά από τα κράτη μέλη να διαθέσουν άμεσα όλα τα σχετικά δεδομένα και να διενεργήσουν τους απαραίτητους ελέγχους, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι δεν τίθεται εν κινδύνω η ακεραιότητα και η ασφάλεια του συστήματος Σένγκεν.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗ ΣΤΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Ημερομηνία έγκρισης

10.1.2019

 

 

 

Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας

+:

–:

0:

40

7

0

Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Asim Ademov, Martina Anderson, Heinz K. Becker, Monika Beňová, Michał Boni, Caterina Chinnici, Rachida Dati, Frank Engel, Laura Ferrara, Romeo Franz, Kinga Gál, Ana Gomes, Nathalie Griesbeck, Sylvie Guillaume, Monika Hohlmeier, Sophia in ‘t Veld, Cécile Kashetu Kyenge, Monica Macovei, Roberta Metsola, Claude Moraes, Ivari Padar, Judith Sargentini, Birgit Sippel, Csaba Sógor, Helga Stevens, Traian Ungureanu, Bodil Valero, Marie-Christine Vergiat, Udo Voigt, Josef Weidenholzer, Cecilia Wikström, Kristina Winberg, Tomáš Zdechovský, Auke Zijlstra

Αναπληρωτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Dennis de Jong, Anna Hedh, Lívia Járóka, Marek Jurek, Jean Lambert, Jeroen Lenaers, Andrejs Mamikins, Angelika Mlinar, Maite Pagazaurtundúa Ruiz, Christine Revault d’Allonnes Bonnefoy

Αναπληρωτές (άρθρο 200 παρ. 2) παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Norbert Erdős, Fernando Ruas, Adam Szejnfeld

ΤΕΛΙΚΗ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ ΜΕ ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΗ ΚΛΗΣΗ ΣΤΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

40

+

ALDE

Nathalie Griesbeck, Sophia in ‘t Veld, Angelika Mlinar, Maite Pagazaurtundúa Ruiz, Cecilia Wikström

EFDD

Laura Ferrara

GUE/NGL

Martina Anderson, Dennis de Jong, Marie-Christine Vergiat

PPE

Asim Ademov, Heinz K. Becker, Michał Boni, Rachida Dati, Frank Engel, Kinga Gál, Monika Hohlmeier, Lívia Járóka, Jeroen Lenaers, Roberta Metsola, Fernando Ruas, Csaba Sógor, Adam Szejnfeld, Traian Ungureanu, Tomáš Zdechovský

S&D

Monika Beňová, Caterina Chinnici, Ana Gomes, Sylvie Guillaume, Anna Hedh, Cécile Kashetu Kyenge, Andrejs Mamikins, Claude Moraes, Ivari Padar, Christine Revault d’Allonnes Bonnefoy, Birgit Sippel, Josef Weidenholzer

VERTS/ALE

Romeo Franz, Jean Lambert, Judith Sargentini, Bodil Valero

7

-

ECR

Marek Jurek, Monica Macovei, Helga Stevens, Kristina Winberg

ENF

Auke Zijlstra

NI

Udo Voigt

PPE

Norbert Erdős

0

0

 

 

Υπόμνημα των χρησιμοποιούμενων συμβόλων:

+  :  υπέρ

-  :  κατά

0  :  αποχή

(1)

ΕΕ C 369, 11.10.2018, σ. 11.

(2)

ΕΕ L 158, 30.4.2004, σ. 77.

(3)

Κείμενα που εγκρίθηκαν, P8_TA(2018)0447.

(4)

ΕΕ C 463, 21.12.2018, σ. 21.


ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ της Επιτροπής Αναφορών (21.11.2018)

προς την Επιτροπή Συνταγματικών Υποθέσεων

σχετικά με την εφαρμογή των διατάξεων της Συνθήκης που αφορούν την ιθαγένεια της ΕΕ

(2018/2111(INI))

Συντάκτης γνωμοδότησης: Νότης Μαριάς

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η Επιτροπή Αναφορών καλεί την Επιτροπή Συνταγματικών Υποθέσεων, που είναι αρμόδια επί της ουσίας, να συμπεριλάβει στην πρόταση ψηφίσματός της τις ακόλουθες προτάσεις:

1.  υπενθυμίζει ότι η ιθαγένεια της Ένωσης, που κατοχυρώνεται στο άρθρο 20 της ΣΛΕΕ, πέραν της χορήγησης των δικαιωμάτων που αναφέρονται στο άρθρο, ήτοι το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής στο έδαφος των κρατών μελών, το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και στις δημοτικές εκλογές στο κράτος μέλος κατοικίας, το δικαίωμα να απολαύουν προξενικής προστασίας από άλλο κράτος μέλος, εάν χρειαστεί, και το δικαίωμα αναφοράς στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και προσφυγής στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή σε οποιαδήποτε από τις γλώσσες της Συνθήκης, έχει επίσης εκτεταμένες συνέπειες και παρέχει δικαιώματα στον τομέα της δημοκρατικής συμμετοχής, όπως απορρέουν, μεταξύ άλλων νομικών βάσεων, από τα άρθρα 11 της ΣΕΕ και 24 της ΣΛΕΕ, καθώς και από το κεφάλαιο V του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

2.  θεωρεί ότι τα θεσμικά όργανα της ΕΕ θα πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειες για να εξασφαλίσουν μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα όσον αφορά την άσκηση των εκλογικών δικαιωμάτων των πολιτών της Ένωσης, με στόχο την αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος της φθίνουσας εκλογικής συμμετοχής· υπογραμμίζει το γεγονός ότι η εκλογική νομοθεσία σε πολλά κράτη μέλη εξακολουθεί να είναι περίπλοκη και μεροληπτική και, σε ορισμένες περιπτώσεις, θέτει υπερβολικά εμπόδια στην άσκηση του δικαιώματος ψήφου ή αποτρέπει άμεσα την άσκησή του, ιδίως στην περίπτωση πολιτών της ΕΕ που έχουν ασκήσει το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας, οι οποίοι εκτιμάται ότι ανέρχονται σε 15 εκατομμύρια άτομα· καλεί την Επιτροπή να δώσει συνέχεια στο ζήτημα της στέρησης των εκλογικών δικαιωμάτων των πολιτών της ΕΕ που ζουν σε άλλο κράτος μέλος και να προτείνει συγκεκριμένα μέτρα για την προστασία των πολιτικών τους δικαιωμάτων· προτρέπει την Επιτροπή να καλέσει τα κράτη μέλη να στηρίξουν ενεργά τις βέλτιστες πρακτικές που βοηθούν τους πολίτες της ΕΕ να ψηφίζουν και να είναι υποψήφιοι στις εκλογές για την ανάδειξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, σύμφωνα με το άρθρο 22 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, μεταξύ άλλων όσον αφορά τη δημοσίευση των εκλογικών νόμων τουλάχιστον ένα έτος πριν από τις εκλογές της ΕΕ, την καταπολέμηση των ψευδών ειδήσεων και κάθε λαϊκίστικης ρητορικής και την προώθηση της εκπαίδευσης και της πολυφωνίας των μέσων ενημέρωσης· πιστεύει ότι η προβολή των απόψεων των βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου θα πρέπει να γίνεται από τα δημόσια και ιδιωτικά ΜΜΕ με τρόπο που να εγγυάται την αντικειμενικότητα και την πολυφωνία·

3.  υπενθυμίζει ότι το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) συμβάλλει στην προοδευτική ανάπτυξη της έννοιας της ιθαγένειας σε σημείο που ορισμένες πτυχές της έχουν αποκτήσει σχετική αυτονομία μέσω του ευρωπαϊκού συνταγματικού πλαισίου· υπενθυμίζει ότι το άρθρο 20 της ΣΛΕΕ απαγορεύει εθνικά μέτρα τα οποία στερούν από τους πολίτες της Ένωσης τη δυνατότητα να ασκούν αποτελεσματικά, στην ουσία τους, τα δικαιώματα που τους παρέχει η ιδιότητα του πολίτη της Ένωσης(1)·

4.  υπενθυμίζει ότι, σύμφωνα με το άρθρο 17 της ΣΕΕ, κατά τον διορισμό του Προέδρου της Επιτροπής πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα αποτελέσματα των εκλογών για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο· υπογραμμίζει την πολιτική σημασία και τον συμβολισμό της προσωπικότητας αυτής σε ό,τι αφορά την ιθαγένεια της ΕΕ και θεωρεί ότι ο Πρόεδρος της νέας Επιτροπής θα πρέπει να προταθεί από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο μεταξύ των κορυφαίων υποψηφίων («Spitzenkandidaten») που μπορούν να συγκεντρώσουν συνολικά τον μεγαλύτερο βαθμό υποστήριξης από τις διάφορες ομάδες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου·

5.  πιστεύει ακράδαντα ότι η αρχή της μη διάκρισης αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της ευρωπαϊκής ιθαγένειας και γενική αρχή και θεμελιώδη αξία του δικαίου της ΕΕ σύμφωνα με το άρθρο 2 της ΣΕΕ· τονίζει, ιδίως, ότι το άρθρο 10 της ΣΛΕΕ απαγορεύει τις διακρίσεις λόγω φύλου, φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής, θρησκείας ή πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού κατά τον καθορισμό και την εφαρμογή πολιτικών και δράσεων· υπενθυμίζει ότι το άρθρο 21 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων απαγορεύει επίσης τις διακρίσεις για τους λόγους αυτούς, καθώς και λόγω γενετικών χαρακτηριστικών, γλώσσας, θρησκείας ή των πεποιθήσεων, πολιτικών φρονημάτων ή κάθε άλλης γνώμης, ιδιότητας μέλους εθνικής μειονότητας, περιουσίας ή γέννησης· υπενθυμίζει ότι η οδηγία για τη φυλετική ισότητα (2000/43/ΕΚ)(2) εισήγαγε την απαγόρευση των διακρίσεων λόγω φυλής ή εθνότητας στο πλαίσιο της απασχόλησης· υπενθυμίζει ότι η οδηγία για την ισότητα των φύλων κατά την πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες (2004/113/ΕΚ)(3) και η οδηγία για την ισότητα των φύλων (2006/54/ΕΚ)(4) εγγυώνται την ίση μεταχείριση μόνο σε σχέση με την κοινωνική ασφάλιση· εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι οι οδηγίες εξακολουθούν να μην εφαρμόζονται περισσότερο από 10 έτη μετά τη λήξη της προθεσμίας μεταφοράς τους στο εθνικό δίκαιο·

6.  εκφράζει δυσαρέσκεια για το γεγονός ότι η οδηγία για την απαγόρευση των διακρίσεων, με την οποία εφαρμόζεται η αρχή της ίσης μεταχείρισης εκτός της αγοράς εργασίας, με την επέκταση της προστασίας κατά των διακρίσεων βάσει οριζόντιας προσέγγισης, εξακολουθεί να παραμένει σε εκκρεμότητα στο Συμβούλιο, μια δεκαετία μετά τη δημοσίευση της πρότασης της Επιτροπής· πιστεύει ότι οι προσεχείς προεδρίες του Συμβουλίου θα πρέπει να επιδιώξουν την επίτευξη θέσης σχετικά με την οδηγία έως τη λήξη της εντολής·

7.  επαναλαμβάνει τα αποτελέσματα της δημόσιας ακρόασης της Επιτροπής Αναφορών του Ιουνίου 2017 με θέμα «Αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών στο ευρωπαϊκό εγχείρημα», όπου υπογραμμίζεται, μεταξύ άλλων, η ανάγκη να καταστούν η διαδικασία λήψης αποφάσεων και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ πιο ανοικτά και διαφανή για όλους τους πολίτες της Ένωσης· πιστεύει ότι η άμεση συμμετοχή των πολιτών και η πλήρης διαφάνεια σε όλα τα στάδια των διαδικασιών λήψης αποφάσεων της ΕΕ είναι ουσιαστικής σημασίας για την ενίσχυση των δημοκρατικών δικαιωμάτων των πολιτών και την αντιμετώπιση του δημοκρατικού ελλείμματος σε επίπεδο ΕΕ · επιμένει στην άποψη ότι, αν η ΕΕ ηγηθεί με αξιόπιστο τρόπο της προσπάθειας για την καταπολέμηση της διαφθοράς, θα πραγματοποιήσει ένα καθοριστικό βήμα, όχι μόνο για τη διασφάλιση της χρηστής διοίκησης σε όλα τα κράτη μέλη και για την προστασία των γενικών συμφερόντων των φορολογουμένων, αλλά και για την ενίσχυση της ίδιας της εικόνας της στα μάτια των πολιτών της ΕΕ· θεωρεί ότι η ΕΕ θα πρέπει να λειτουργεί υποδειγματικά και να εφαρμόζει τα υψηλότερα πρότυπα για την πρόληψη τυχόν συγκρούσεων συμφερόντων, και όσον αφορά τους διορισμούς σε σχετικές θέσεις στα θεσμικά όργανα και τους οργανισμούς της ΕΕ· εκφράζει τη λύπη του για τα πρόσφατα περιστατικά μεταπήδησης Επιτρόπων από τον δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα, τα οποία υπονομεύουν την αντίληψη που σχηματίζει η κοινή γνώμη για την Ένωση·

8.  υπενθυμίζει ότι, προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματική εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης από τα κράτη μέλη όσον αφορά όλα τα δικαιώματα για την ιθαγένεια που απορρέουν από τις Συνθήκες, ιδίως το δικαίωμα της ελεύθερης κυκλοφορίας, εναπόκειται στην Επιτροπή να εκτελέσει πλήρως τις υποχρεώσεις που υπέχει δυνάμει των άρθρων 258 - 260 της ΣΛΕΕ ως θεματοφύλακας των Συνθηκών· παροτρύνει την Επιτροπή να χρησιμοποιήσει όλα τα εργαλεία και τους μηχανισμούς που έχει στη διάθεσή της για τον σκοπό αυτό· τονίζει τη σημασία του να καταστούν οι δραστηριότητες λήψης αποφάσεων και επιβολής της Ένωσης πιο αποτελεσματικές και ορατές, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η εικόνα που σχηματίζουν οι πολίτες της Ένωσης σχετικά με την ΕΕ είναι πληρέστερη·

9.  παραπέμπει στο ψήφισμά του, της 12ης Δεκεμβρίου 2017, σχετικά με την έκθεση 2017 για την ιθαγένεια της ΕΕ: ενίσχυση των δικαιωμάτων των πολιτών σε μια Ένωση δημοκρατικής αλλαγής(5), στο οποίο υπογραμμίζεται, μεταξύ άλλων, ότι τα εν λόγω δικαιώματα και υποχρεώσεις που κατοχυρώνονται στη Συνθήκη δεν μπορούν να περιορίζονται με αδικαιολόγητο τρόπο από τα κράτη μέλη· υπογραμμίζει ότι η επιτυχής άσκηση των δικαιωμάτων που απορρέουν από την ιθαγένεια προϋποθέτει ότι τα κράτη μέλη σέβονται όλα τα δικαιώματα και τις ελευθερίες που κατοχυρώνονται από τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων·

10.  καλεί όλα τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα να καταπολεμήσουν το φαινόμενο «φταίνε οι Βρυξέλλες», δηλαδή το γεγονός ότι ορισμένα κράτη μέλη επιρρίπτουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση ευθύνες για αποφάσεις που έχουν λάβει τα ίδια ως μέλη του Συμβουλίου· καλεί το Συμβούλιο να ενισχύσει τη διαφάνεια κατά τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων·

11.  ζητεί την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου και της προοπτικής της ισότητας των φύλων σε όλες τις διαδικασίες αποτίμησης και αξιολόγησης που αφορούν τα ισχύοντα νομοθετικά κείμενα και τις μελλοντικές προτάσεις σχετικά με την ιθαγένεια·

12.  υπενθυμίζει τη συμβολή των πολιτικών κομμάτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο στην «διαμόρφωση της ευρωπαϊκής πολιτικής συνείδησης και στην έκφραση της βούλησης των πολιτών της Ένωσης» (άρθρο 10 παράγραφος 4 ΣΕΕ)· ζητεί, ως εκ τούτου, να δοθεί στους μεμονωμένους πολίτες της ΕΕ η δυνατότητα να υποβάλλουν απευθείας αίτηση προσχώρησης σε πολιτικά κόμματα σε ευρωπαϊκό επίπεδο·

13.  θεωρεί ότι η ενάσκηση, σύμφωνα με το άρθρο 22 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, των εκλογικών δικαιωμάτων των πολιτών της Ένωσης σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης συνδέεται καθοριστικά με το δικαίωμα της ελεύθερης κυκλοφορίας και την ιθαγένεια της Ένωσης· φρονεί ότι η συμμετοχική δημοκρατία σε επίπεδο ΕΕ θα καταστεί αποτελεσματικότερη εάν εγκαθιδρυθεί μια πραγματικά δημοκρατική διακυβέρνηση ικανή να εγγυάται την πλήρη διαφάνεια, την αποτελεσματική προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων, την άμεση συμμετοχή των πολιτών στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων της ΕΕ και τη συμπερίληψη των προτεραιοτήτων των πολιτών της ΕΕ στην πολιτική ατζέντα της ΕΕ· πιστεύει ότι πρέπει να ενισχυθούν τα μέσα της συμμετοχικής και της άμεσης δημοκρατίας, προκειμένου, μεταξύ άλλων, να αυξηθεί η πολιτική συμμετοχή των πολιτών στις τοπικές και εθνικές κοινότητες· καλεί την Επιτροπή, στο πλαίσιο αυτό, να αναπτύξει περαιτέρω βέλτιστες πρακτικές, μεταξύ άλλων, για να προαγάγει τη μεγαλύτερη συμμετοχή των ψηφοφόρων στις δημοτικές και τοπικές εκλογές σε όλη την Ένωση, ιδίως μέσω της εκπαίδευσης, της ευαισθητοποίησης αναφορικά με τη σημασία των τοπικών εκλογών, της ενημέρωσης σχετικά με τα δικαιώματα των πολιτών της ΕΕ στον τομέα αυτό και της άμεσης προώθησης της συμμετοχής σε τέτοιες εκλογές· αναγνωρίζει ότι πρέπει να αντιμετωπιστεί η παρούσα κατάσταση όπου οι πολίτες ορισμένων κρατών μελών χάνουν το δικαίωμα ψήφου στις εθνικές εκλογές στη χώρα καταγωγής τους, χωρίς, ωστόσο, να έχουν δικαίωμα ψήφου στις εθνικές εκλογές της χώρας διαμονής τους· υποστηρίζει ότι τούτη η στέρηση του δικαιώματος ψήφου των πολιτών της ΕΕ είναι ασυμβίβαστη με το εκ της Συνθήκης δικαίωμά τους να συμμετέχουν πλήρως στη δημοκρατική ζωή της Ένωσης·

14.  υπενθυμίζει ότι το δικαίωμα αναφοράς, σύμφωνα με το άρθρο 227 της ΣΛΕΕ, αποτελεί επίσημο δίαυλο για την απευθείας επικοινωνία των πολιτών με τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, τον εντοπισμό αδυναμιών και ασυνεπειών του δικαίου της ΕΕ όσον αφορά τον στόχο της διασφάλισης της πλήρους προστασίας των οικονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών δικαιωμάτων και την υπόδειξη εσφαλμένης εφαρμογής ή μεταφοράς του ενωσιακού δικαίου από τις εθνικές αρχές· σημειώνει ότι, ενώ οι πολίτες σε όλη την Ένωση είναι ενήμεροι για το δικαίωμα αναφοράς, τα θεσμικά όργανα της ΕΕ εξακολουθούν να επιδεικνύουν ελλιπή αποτελεσματικότητα στην αντιμετώπιση και την επίλυση των προβλημάτων που τίθενται υπόψη τους μέσω των αναφορών των πολιτών· καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να υιοθετήσουν μια αποτελεσματική στρατηγική με στόχο τη διασφάλιση της πλήρους προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων των πολιτών και τη βελτίωση των προσπαθειών συνεργασίας με τις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές, ιδίως στους τομείς πολιτικής που συγκεντρώνουν τον μεγαλύτερο αριθμό αναφορών, και συγκεκριμένα: το περιβάλλον, τα θεμελιώδη δικαιώματα (κυρίως τα δικαιώματα ψήφου και τα δικαιώματα του παιδιού), η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, οι κοινωνικές υποθέσεις και η απασχόληση, οι διακρίσεις και η μετανάστευση·

15.  υπογραμμίζει ότι το δικαίωμα αναφοράς προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο της ιθαγένειας της Ένωσης· επαναλαμβάνει ότι, σύμφωνα με το άρθρο 227 ΣΛΕΕ και το άρθρο 44 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, κάθε πολίτης της Ένωσης και κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που κατοικεί ή έχει την καταστατική του έδρα σε κράτος μέλος έχει δικαίωμα αναφοράς· υπενθυμίζει τη σημαντική σύνδεση μεταξύ της διαδικασίας υποβολής αναφορών και των δραστηριοτήτων παρακολούθησης και επιβολής της Επιτροπής σύμφωνα με τα άρθρα 258-260 της ΣΛΕΕ· καλεί όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ καθώς και τα κράτη μέλη να προωθήσουν την ενημέρωση και την εκπαίδευση σχετικά με το δικαίωμα υποβολής αναφοράς μεταξύ όλων των πολιτών της Ένωσης ως εργαλείο για την ενίσχυση της συμμετοχικής δημοκρατίας και την αύξηση της συμμετοχής στα κοινά· τονίζει ότι είναι επιτακτική ανάγκη η πλήρης προσβασιμότητα στα θεσμικά όργανα της ΕΕ και στο περιεχόμενο των πολιτικών τους, μεταξύ άλλων με ψηφιακά μέσα και για άτομα με αναπηρίες·

16.  τονίζει τη σημασία του δικαιώματος κάθε πολίτη της Ένωσης και κάθε φυσικού ή νομικού προσώπου που κατοικεί ή έχει την καταστατική έδρα του σε κράτος μέλος να απευθύνεται, σύμφωνα με τα άρθρα 24 και 228 της ΣΛΕΕ, στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή υποβάλλοντας καταγγελίες που αφορούν περιπτώσεις κακοδιοίκησης στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, ιδίως όσον αφορά το δικαίωμα πρόσβασης σε δημόσια έγγραφα· καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη να ευαισθητοποιήσουν περισσότερο τους πολίτες της Ένωσης σχετικά με το δικαίωμα αυτό· σημειώνει ότι η προσφυγή των πολιτών σε μια ανοικτή, αποτελεσματική και ανεξάρτητη ευρωπαϊκή διοίκηση παραμένει ουσιώδης για την αποτελεσματική άσκηση του δικαιώματος αυτού, σύμφωνα με το άρθρο 41 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων· υπενθυμίζει το άρθρο 1 της ΣΕΕ, το οποίο ορίζει ότι οι αποφάσεις θα πρέπει να λαμβάνονται όσο το δυνατόν εγγύτερα στους πολίτες· υπενθυμίζει την καίρια συμβολή του γραφείου του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή στην αύξηση της συνολικής διαφάνειας και του ανοικτού χαρακτήρα των διαδικασιών λήψης αποφάσεων και των νομοθετικών διαδικασιών της ΕΕ, με αποτέλεσμα να υποστηρίζεται με τον τρόπο αυτό η ενεργός συμμετοχή των πολιτών της Ένωσης στις διαδικασίες αυτές και να αυξάνεται η εμπιστοσύνη τους· αποδέχεται πλήρως, στο πλαίσιο αυτό, τις συστάσεις του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή στη στρατηγική έρευνα OI/2/2017/ΤΕ όσον αφορά τη διαφάνεια των νομοθετικών συζητήσεων στο πλαίσιο των προπαρασκευαστικών οργάνων του Συμβουλίου της ΕΕ·

17.  προτείνει την αναθεώρηση του κανονισμού 1049/2001(6) σχετικά με την πρόσβαση σε έγγραφα, προκειμένου να ενισχυθεί το δικαίωμα αυτό που απολαμβάνουν οι πολίτες της ΕΕ και η κοινωνία των πολιτών·

18.  πιστεύει ακράδαντα ότι η διαφάνεια αποτελεί βασικό συστατικό στοιχείο του κράτους δικαίου και ότι, εάν διασφαλιστεί ότι τηρείται σε όλα τα στάδια της νομοθετικής διαδικασίας, επηρεάζει την πραγματική άσκηση του δικαιώματος του εκλέγειν και του δικαιώματος του εκλέγεσθαι, καθώς και άλλων δικαιωμάτων, όπως το δικαίωμα της ελευθερίας της έκφρασης και, ειδικότερα, η πτυχή της ελευθερίας του λόγου και το δικαίωμα ενημέρωσης· θεωρεί επίσης ότι η διαμόρφωση μιας ενεργούς ευρωπαϊκής ιθαγένειας απαιτεί περιθώριο για δημόσιο έλεγχο, αναθεώρηση και αξιολόγηση της διαδικασίας και την προοπτική αμφισβήτησης του αποτελέσματος· υπογραμμίζει ότι τούτο θα συμβάλει στη σταδιακή εξοικείωση των πολιτών με βασικές έννοιες της νομοθετικής διαδικασίας και θα προωθήσει τα συμμετοχικά στοιχεία της δημοκρατικής ζωής της Ένωσης·

19.  θεωρεί ότι η πολυγλωσσία στο εσωτερικό των θεσμικών οργάνων και στην αλληλεπίδρασή τους με τους πολίτες αποτελεί ουσιώδη πτυχή για την ενίσχυση της έννοιας της ιθαγένειας της ΕΕ· ζητεί να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για να εξασφαλιστεί, στο μέτρο του δυνατού, η διαθεσιμότητα επίσημων εγγράφων και πέραν των τριών γλωσσών εργασίας·

20.  ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να δώσουν μεγαλύτερη σημασία, στο πλαίσιο των σχολικών τους προγραμμάτων, στην πολιτική εκπαίδευση σχετικά με θέματα της ΕΕ, μεταξύ άλλων στα δικαιώματα των πολιτών της ΕΕ, και να προσαρμόσουν ανάλογα την κατάρτιση των δασκάλων·

21.  επισημαίνει τη σχέση μεταξύ των δικαιωμάτων που απορρέουν από την ιθαγένεια της Ένωσης και του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων· τονίζει ότι το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και εργασίας στην Ένωση μπορεί να ενισχυθεί μόνο μέσω περαιτέρω νομοθετικών μέτρων που θα διασφαλίζουν ίσες ευκαιρίες και πρόσβαση στην αγορά εργασίας, δίκαιες συνθήκες εργασίας και κοινωνική προστασία και ένταξη σε ολόκληρη την ΕΕ· καλεί την Επιτροπή να λάβει συγκεκριμένα μέτρα για την προώθηση της εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων· καλεί τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν πλήρως και αποτελεσματικά τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 987/2009(7) για τον καθορισμό της διαδικασίας εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 883/2004 σχετικά με τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, ώστε να εξασφαλιστεί η δυνατότητα μεταφοράς των παροχών κοινωνικής ασφάλισης (συμπεριλαμβανομένων κρατικών συντάξεων, υγειονομικής ασφάλισης, επιδομάτων ανεργίας και οικογενειακών επιδομάτων)·

22.  τονίζει την ανάγκη να εγκαταλειφθούν τα μέτρα λιτότητας και να εφαρμοστούν αποτελεσματικές και συνεκτικές πολιτικές σε επίπεδο ΕΕ, ώστε να εξασφαλιστεί η πλήρης απασχόληση και η επαρκής κοινωνική προστασία, τα υψηλότερα επίπεδα εκπαίδευσης και κατάρτισης και το υψηλότερο επίπεδο προστασίας της υγείας του ανθρώπου και του περιβάλλοντος·

23.  εκφράζει τη λύπη του για την επιλογή ορισμένων κρατών μελών να εξαιρεθούν από τμήματα των Συνθηκών, γεγονός το οποίο υπονομεύει τα δικαιώματα των πολιτών και δημιουργεί εκ των πραγμάτων διαφορές, παρά το γεγονός ότι οι πολίτες πρέπει να είναι ίσοι βάσει των Συνθηκών·

24.  θεωρεί ότι η αναθεώρηση του νομικού πλαισίου που διέπει την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών (ΕΠΠ) αποτελεί ευκαιρία για την ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών στη χάραξη της πολιτικής της ΕΕ, εάν το μέσο αυτό να καταστεί λιγότερο γραφειοκρατικό και πιο προσιτό και αποτελεσματικό· υπογραμμίζει ότι η Ένωση πρέπει να παρέχει πόρους για επαρκή υποδομή και υποστήριξη για τη διεξαγωγή ολόκληρης της διαδικασίας των ΕΠΠ· υπενθυμίζει ότι οι πρωτοβουλίες των πολιτών χρήζουν κατάλληλης προσοχής από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, όπως τονίζεται στην πρόσφατη νομολογία του ΔΕΕ (υπόθεση T-646/13, Minority SafePack - one million signatures for diversity in Europe κατά Ευρωπαϊκής Επιτροπής)· τονίζει την ανάγκη να αναπτυχθούν πληρέστεροι κανόνες και καλύτερες πρακτικές όσον αφορά την πολιτική και νομική συνέχεια που θα δίδεται στις επιτυχείς ΕΠΠ·

25.  διαπιστώνει ότι το Brexit θα αποτελέσει την πρώτη φορά κατά την οποία πολίτες της ΕΕ θα απωλέσουν την ιθαγένεια της ΕΕ και τα συναφή δικαιώματα, προνόμια και προστασία· υπενθυμίζει ότι, άπαξ και χορηγήθηκε η ιθαγένεια της ΕΕ, θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι τα πρόσωπα που έχουν αξιοποιήσει τα σχετικά προνόμια δεν θα βρεθούν σε νομικό κενό όταν τους αφαιρεθεί η ιθαγένεια, ιδίως όταν τούτο συμβαίνει παρά τη βούλησή τους, όπως παρατηρήθηκε κατά τη διάρκεια της αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ένωση· ζητεί τα δικαιώματα των πολιτών να διασφαλιστούν με συμφωνία χωριστή από τις εν εξελίξει διαπραγματεύσεις σχετικά με το Brexit, ώστε να εξεταστούν χωριστά από την πολιτική διαδικασία και να εξασφαλιστεί η προστασία τους, ακόμη και σε περίπτωση μη επίτευξης συμφωνίας· ζητεί να εξεταστεί το ενδεχόμενο διατήρησης της ιθαγένειας της ΕΕ εφ’ όρου ζωής ή χορήγησης μιας μορφής συνδεδεμένης ιθαγένειας για τα άτομα από τα οποία αφαιρείται η ιθαγένεια της ΕΕ·

26.  πιστεύει ότι η υπηρεσία SOLVIT θα πρέπει να εξορθολογιστεί περαιτέρω και, προκειμένου να καταστεί πιο αποτελεσματική, να αποκτήσει συμπληρωματικές αρμοδιότητες ώστε να ασχολείται με ζητήματα σχετικά με τα δικαιώματα ελεύθερης κυκλοφορίας, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος εισόδου και ζητημάτων διαμονής και διακρίσεων, πριν από την προσφυγή σε δικαστικά ή διοικητικά ένδικα μέσα, ώστε να εξοικονομείται χρόνος και να ικανοποιείται η ανάγκη των πολιτών να αναζητούν έννομη προστασία και να επιλύονται τα προβλήματά τους χωρίς καθυστερήσεις·

27.  πιστεύει ότι τα προγράμματα ιθαγένειας της ΕΕ όπως το «Erasmus+» ή το «Ευρώπη για τους πολίτες», σε συνδυασμό με άλλες πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στην προώθηση της δημοκρατικής συμμετοχής στη ζωή της Ένωσης, όπως ο πληθοπορισμός, αποτελούν κρίσιμα στοιχεία που πρέπει να ανανεωθούν και να ενισχυθούν στο πλαίσιο του επικείμενου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου·

28.  θεωρεί ότι ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων που ενσωματώνεται στη Συνθήκη της Λισαβόνας αποτελεί το σημαντικότερο νομοθέτημα, τόσο συμβολικά όσο και ως προς το περιεχόμενό του, που πλαισιώνει την ιθαγένεια της ΕΕ· εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι το άρθρο 51 του Χάρτη, σε συνδυασμό με μια επαναλαμβανόμενη περιοριστική ερμηνεία του, καθιστά συχνά ανίσχυρη την εφαρμογή του·

29.  θεωρεί ότι, παρά τις προσπάθειες των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, η ευαισθητοποίηση σχετικά με το ζήτημα των δικαιωμάτων εξακολουθεί να παρουσιάζει ελλείψεις σε πολλά κράτη μέλη, γεγονός που αποδεικνύεται ότι αποτελεί τον σημαντικότερο φραγμό για την πλήρη άσκηση των δικαιωμάτων που απορρέουν από το καθεστώς του πολίτη της ΕΕ·

30.  τονίζει ότι το σύνολο των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων που απορρέουν από την ιθαγένεια της Ένωσης δεν μπορεί να περιορίζεται με αδικαιολόγητο τρόπο·

31.  καλεί τα κράτη μέλη να βελτιώσουν την ενημέρωση που παρέχουν στους πολίτες της ΕΕ σχετικά με τα δικαιώματα και τα καθήκοντά τους και να καταβάλουν προσπάθειες προκειμένου να είναι εξίσου εύκολη η διαφύλαξη των δικαιωμάτων των πολιτών τόσο στη χώρα καταγωγής τους όσο και σε οποιοδήποτε άλλο κράτος μέλος·

32.  υπενθυμίζει ότι η Συνθήκη της Λισαβόνας ορίζει τη διαδικασία για την αναθεώρησή της, όπως προβλέπεται στο άρθρο 48 της ΣΕΕ· υπογραμμίζει ότι τούτο αποτελεί πολύτιμο εργαλείο για την περαιτέρω διεύρυνση των δυνατοτήτων που προσφέρει η ιθαγένεια της ΕΕ· σημειώνει ότι έχουν παρέλθει 10 έτη από την τελευταία αναθεώρηση της Συνθήκης, και το διάστημα αυτό αποτελεί μία από τις μακρύτερες περιόδους χωρίς επανεξέταση κατά τις τελευταίες δεκαετίες· θεωρεί ότι η πραγματικότητα του Brexit αποτελεί σαφή λόγο και μοναδικό κίνητρο για να κινηθεί μια νέα διαδικασία αναθεώρησης· προτείνει να δρομολογηθεί μια νέα Ευρωπαϊκή Συνέλευση προς τον σκοπό αυτό.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗΣΤΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Ημερομηνία έγκρισης

21.11.2018

 

 

 

Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας

+:

–:

0:

19

1

6

Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Margrete Auken, Beatriz Becerra Basterrechea, Andrea Cozzolino, Pál Csáky, Miriam Dalli, Rosa Estaràs Ferragut, Eleonora Evi, Τάκης Χατζηγεωργίου, Peter Jahr, Rikke-Louise Karlsson, Svetoslav Hristov Malinov, Lukas Mandl, Νότης Μαριάς, Ana Miranda, Miroslavs Mitrofanovs, Marlene Mizzi, Gabriele Preuß, Ελένη Θεοχάρους, Cecilia Wikström

Αναπληρωτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Urszula Krupa, Κωνσταντίνα Κούνεβα, Julia Pitera, Ángela Vallina

Αναπληρωτές (άρθρο 200, παρ. 2) παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Asim Ademov, Adam Szejnfeld, Mihai Ţurcanu

ΤΕΛΙΚΗ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ ΜΕ ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΗ ΚΛΗΣΗΣΤΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

19

+

ALDE

ECR

EFDD

GUE/NGL

NI

PPE

S&D

VERTS/ALE

Beatriz Becerra Basterrechea, Cecilia Wikström,

Urszula Krupa, Νότης Μαριάς, Ελένη Θεοχάρους

Eleonora Evi

Τάκης Χατζηγεωργίου, Κωνσταντίνα Κούνεβα, Ángela Vallina

Rikke-Louise Karlsson

Pál Csáky, Julia Pitera

Andrea Cozzolino, Miriam Dalli, Marlene Mizzi, Gabriele Preuß

Margrete Auken, Ana Miranda, Miroslavs Mitrofanovs

1

-

PPE

Rosa Estaràs Ferragut

6

0

PPE

Asim Ademov, Peter Jahr; Svetoslav Hristov Malinov, Lukas Mandl Adam Szejnfeld, Mihai Ţurcanu,

Υπόμνημα των χρησιμοποιούμενων συμβόλων:

+  :  υπέρ

-  :  κατά

0  :  αποχή

(1)

Απόφαση του Δικαστηρίου (τμήμα μείζονος συνθέσεως) της 8ης Μαρτίου 2011, Gerardo Ruiz Zambrano κατά Office national de l’emploi (ONEm), C-34/09, ECLI:EU:C:2011:124.

(2)

Οδηγία 2000/43/ΕΚ του Συμβουλίου, της 29ης Ιουνίου 2000, περί εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχείρισης προσώπων ασχέτως φυλετικής ή εθνοτικής τους καταγωγής, ΕΕ L 180 της 19.7.2000, σ. 22.

(3)

Οδηγία 2004/113/ΕΚ του Συμβουλίου, της 13ης Δεκεμβρίου 2004, για την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών στην πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες και την παροχή αυτών, ΕΕ L 373 της 21.12.2004, σ. 37.

(4)

Οδηγία 2006/54/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Ιουλίου 2006, για την εφαρμογή της αρχής των ίσων ευκαιριών και της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών σε θέματα εργασίας και απασχόλησης, ΕΕ L 204 της 26.7.2006, σ. 23.

(5)

ΕΕ C 369 της 11.10.2018, σ. 11.

(6)

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1049/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 2001, για την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής, ΕΕ L 145 της 31.5.2001, σ. 43.

(7)

ΕΕ L 284 της 30.12.2006, σ. 1.


ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗΣΤΗΝ ΑΡΜΟΔΙΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Ημερομηνία έγκρισης

22.1.2019

 

 

 

Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας

+:

–:

0:

19

3

0

Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Gerolf Annemans, Mercedes Bresso, Pascal Durand, Esteban González Pons, Danuta Maria Hübner, Ramón Jáuregui Atondo, Alain Lamassoure, Jo Leinen, Maite Pagazaurtundúa Ruiz, Markus Pieper, Paulo Rangel, Helmut Scholz, György Schöpflin, Pedro Silva Pereira, Barbara Spinelli, Josep-Maria Terricabras, Kazimierz Michał Ujazdowski

Αναπληρωτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Pervenche Berès, Ashley Fox, Sylvia-Yvonne Kaufmann

Αναπληρωτές (άρθρο 200, παρ. 2) παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Michael Gahler, Jarosław Wałęsa


ΤΕΛΙΚΗ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ ΜΕ ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΗ ΚΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΜΟΔΙΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

19

+

ALDE

Maite Pagazaurtundúa Ruiz

GUE/NGL

Helmut Scholz, Barbara Spinelli

NI

Kazimierz Michał Ujazdowski

PPE

Michael Gahler, Esteban González Pons, Danuta Maria Hübner, Alain Lamassoure, Markus Pieper, György Schöpflin, Jarosław Wałęsa

S&D

Pervenche Berès, Mercedes Bresso, Ramón Jáuregui Atondo, Sylvia Yvonne Kaufmann, Jo Leinen, Pedro Silva Pereira

VERTS/ALE

Pascal Durand, Josep Maria Terricabras

3

-

ECR

Ashley Fox

ENF

Gerolf Annemans

PPE

Paulo Rangel

0

0

 

 

Υπόμνημα των χρησιμοποιούμενων συμβόλων:

+  :  υπέρ

-  :  κατά

0  :  αποχή

Τελευταία ενημέρωση: 8 Φεβρουαρίου 2019Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου