Διαδικασία : 2017/2089(INI)
Διαδρομή στην ολομέλεια
Διαδρομή του εγγράφου : A8-0051/2019

Κείμενα που κατατέθηκαν :

A8-0051/2019

Συζήτηση :

PV 11/02/2019 - 16
CRE 11/02/2019 - 16

Ψηφοφορία :

PV 12/02/2019 - 9.18
Αιτιολογήσεις ψήφου

Κείμενα που εγκρίθηκαν :

P8_TA(2019)0079

ΕΚΘΕΣΗ     
PDF 376kWORD 115k
30.1.2019
PE 629.691v02-00 A8-0051/2019

σχετικά με την εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο θεσμικό πλαίσιο της ΕΕ

(2017/2089(INI))

Επιτροπή Συνταγματικών Υποθέσεων

Εισηγήτρια: Barbara Spinelli

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ – ΣΥΝΟΨΗ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΡΙΣΜΑΤΩΝ
 ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ
 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων
 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων
 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ της Επιτροπής Αναφορών
 ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗΣΤΗΝ ΑΡΜΟΔΙΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
 ΤΕΛΙΚΗ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ ΜΕ ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΗ ΚΛΗΣΗΣΤΗΝ ΑΡΜΟΔΙΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ – ΣΥΝΟΨΗ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΡΙΣΜΑΤΩΝ

Εισαγωγή

Η έγκριση του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής «ο Χάρτης») υπήρξε ορόσημο στο πλαίσιο της διαδικασίας ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Η ΕΕ έλαβε επισήμως την ευθύνη έναντι των πολιτών της να μετατρέψει μια οικονομική κοινότητα σε ένωση που βασίζεται στο κράτος δικαίου και στα δικαιώματα του ανθρώπου. Με τη συνθήκη της Λισαβόνας θεσμοθετήθηκε, δυνάμει του άρθρο 6 παράγραφος 1 της ΣΕΕ, η επιλογή αυτή και αναγνωρίστηκε στο Χάρτη το ίδιο νομικό καθεστώς με τις συνθήκες.

Σύμφωνα με το άρθρο 51 παράγραφος 1 του Χάρτη, η στάση που τηρούν τα θεσμικά όργανα της ΕΕ σε σχέση με το Χάρτη αποτελεί το βασικό σημείο αναφοράς προκειμένου να αναλυθεί το πεδίο εφαρμογής του και να εκτιμηθεί σε ποιο βαθμό εφαρμόζονται οι διατάξεις του. Η παρούσα έκθεση αποσκοπεί να αξιολογήσει, από μια ενωσιακή θεσμική σκοπιά, την κατάσταση που επικρατεί όσον αφορά τον ρόλο που διαδραματίζει ο Χάρτη ως πηγή του πρωτογενούς δικαίου της ΕΕ και ταυτόχρονα να προτείνει περαιτέρω βελτιώσεις.

Διερευνητικές δραστηριότητες

Έχουν πραγματοποιηθεί οι ακόλουθες διερευνητικές δραστηριότητες:

– μελέτη(1) του θεματικού τμήματος Γ της ΓΔ IPOL, που υποβλήθηκε στην AFCO στις 28.11.2017, παρουσία του προέδρου της ομάδας εργασίας του Συμβουλίου για τα θεμελιώδη δικαιώματα, τα δικαιώματα των πολιτών και την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων (FREMP) και ενός εκπροσώπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής – Μονάδα για την Πολιτική στον τομέα των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων·

– τεχνικές συναντήσεις με: τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΟΘΔ) (10.01.2018), την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τη Μονάδα για την Πολιτική στον τομέα των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων (22.02.2018), τον επικεφαλής του Τμήματος για τον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη του Συμβουλίου της Ευρώπης (13.03.2018), τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή (30.05.2018)·

– νομική γνωμοδότηση(2) του ΟΘΔ, που παρουσιάστηκε στην AFCO στις 1.10.2018, με βάση τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν, μεταξύ άλλων, από τις απαντήσεις των οργανισμών της ΕΕ σε ερωτηματολόγιο που απέστειλε ο πρόεδρος της AFCO σε όλους τους οργανισμούς.

Ο Χάρτης στο πλαίσιο των νομοθετικών διαδικασιών και των διαδικασιών λήψης αποφάσεων της ΕΕ

Παρά τη σχετική πρόοδο που έχουν σημειώσει τα θεσμικά όργανα της ΕΕ όσον αφορά την ενσωμάτωση του Χάρτη στις νομοθετικές διαδικασίες και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, ο Χάρτης εξακολουθεί να θεωρείται ένα υποτιμημένο μέσο που δεν αξιοποιείται στο έπακρο. Η τάση που παρατηρείται γενικώς έγκειται στο να δίδεται το κέντρο βάρους στην μη παραβίασή του και όχι στη μεγιστοποίηση του δυναμικού του(3), παρά το γεγονός ότι η υποχρέωση προώθησης της εφαρμογής του διατυπώνεται σαφώς στον ίδιο τον Χάρτη (άρθρο 51 παράγραφος 1).

Οι έλεγχοι συμβατότητας και οι εκτιμήσεις αντικτύπου – τα κύρια μέσα που έχει στη διάθεσή της η Επιτροπή για να αξιολογεί, εκ των υστέρων, τη συμβατότητα των προτάσεών της με τα θεμελιώδη δικαιώματα, συνεπώς, με το Χάρτη – ακολουθούν αυτή την πορεία, αναδεικνύοντας την τήρηση μιας παθητικής και όχι μιας προορατικής στάσης έναντι του Χάρτη. Ειδικότερα, όσον αφορά την εκτίμηση επιπτώσεων, ακόμη και αν ο ρόλος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχει σταδιακά ενισχυθεί, στο επίκεντρο βρίσκονται κυρίως τα παραδοσιακά πρότυπα, δηλαδή οι οικονομικοί, κοινωνικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες. Εν τω μεταξύ, οι προτάσεις της Επιτροπής μπορεί να αλλάζουν σημαντικά κατά τη διάρκεια της νομοθετικής διαδικασίας, με κίνδυνο να καταστεί η εκτίμηση αντικτύπου άνευ σημασίας, ιδίως στο πλαίσιο των λεγόμενων τριμερών διαλόγων: η αδιαφάνεια των εν λόγω κοινών διαπραγματεύσεων καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την αξιολόγηση της διεξαγωγής της διαδικασίας λήψης αποφάσεων, ταυτόχρονα δε πολιτικές απόψεις και/απόψεις των ενδιαφερομένων μερών ενδέχεται να επικρατούν έναντι άλλων επιφυλάξεων. Με τη διοργανική συμφωνία για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου παρέχεται στους συννομοθέτες η δυνατότητα να προβαίνουν σε εκτιμήσεις αντικτύπου, σε προαιρετική ωστόσο βάση. Σε επίπεδο συννομοθετών, το Κοινοβούλιο διαθέτει δοκιμασμένα μέσα για να αξιολογεί την τήρηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων, μεταξύ των οποίων και μία ειδική διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 38 του Κανονισμού του, της οποίας, ωστόσο, δεν έχει γίνει ποτέ χρήση. Εντούτοις, όπως στην περίπτωση της Επιτροπής, πρόκειται για εσωτερικές κυρίως διαδικασίες που εφαρμόζονται από τις δικές του υπηρεσίες. Όσον αφορά το Συμβούλιο, παρά την έγκριση εσωτερικών κατευθυντήριων γραμμών για τον έλεγχο της συμβατότητας των νομοθετικών διατάξεων με τα θεμελιώδη δικαιώματα, δεν υφίσταται τυπική διαδικασία εκτίμησης αντικτύπου. Επιπλέον, η έλλειψη διαφάνειας της νομοθετικής του διαδικασίας, όπως διαπιστώθηκε πρόσφατα από τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή(4), καθιστά δυσχερή την εξακρίβωση των αποφάσεων που αυτό λαμβάνει.

Στο πεδίο δράσης τους, τα θεσμικά όργανα καθιστούν πλήρως λειτουργικές τις διατάξεις του Χάρτη, τηρώντας τόσο τις αρνητικές (καθήκον αποχής) όσο και τις θετικές (καθήκον λήψης μέτρων) υποχρεώσεις τους, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του διεθνούς δικαίου για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η ευθύνη αυτή επιβεβαιώνεται σαφώς στην ΣΕΕ δυνάμει των άρθρων 2 και 6 καθώς και σε ανάλογες υποχρεώσεις που έχουν θεσπιστεί σε διατάξεις γενικής εφαρμογής του τίτλου II, μέρος I της ΣΛΕΕ. Για την επίτευξη των στόχων αυτών, παράλληλα με τη συμπλήρωση των εσωτερικών διαδικασιών των θεσμικών οργάνων, θα μπορούσε να προβλεφθεί η λήψη περαιτέρω μέτρων: η προώθηση μιας πιο δομημένης και τακτικής συνεργασίας με εξωτερικούς ανεξάρτητους φορείς, όπως ο ΟΘΔ, κατά την αξιολόγηση της διάστασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις νομοθετικές προτάσεις· η διενέργεια ξεχωριστών και ειδικών εκτιμήσεων αντικτύπου στα θεμελιώδη δικαιώματα· η θέσπιση διαδικασίας για τη διαπίστωση της ανάγκης να ληφθούν μέτρα σε επίπεδο Ένωσης με σκοπό την τήρηση και εφαρμογή των διατάξεων του Χάρτη και την ευθυγράμμιση του ενωσιακού δικαίου με τις εξελίξεις στο διεθνές δίκαιο για τα δικαιώματα του ανθρώπου. Θα ήταν επίσης δίκαιο να δημιουργηθούν πρόσθετα μέσα για τη διενέργεια συστηματικών εκ των υστέρων ελέγχων όσον αφορά τη συμβατότητα της ενωσιακής νομοθεσίας με το Χάρτη, κάτι το οποίο σήμερα επαφίεται στην αποκλειστική σχεδόν αρμοδιότητα του Δικαστηρίου (ΔΕΕ). Μια περιλαμβανόμενη στα νομοθετικά κείμενα διάταξη για την υποβολή εκθέσεων και την αναθεώρηση βάσει της εξέλιξης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων/του Χάρτη θα μπορούσε να αποτελέσει αφετηρία προς αυτή την κατεύθυνση.

Ο Χάρτης στο πλαίσιο των πολιτικών της ΕΕ

Στην έκθεση θα εξεταστεί ο ρόλος του Χάρτη ιδίως σε συνάρτηση με δύο τομείς χάραξης πολιτικής της ΕΕ.

Πρώτον, στο πλαίσιο της εξωτερικής δράσης, συμπεριλαμβανομένης της σύναψης εμπορικών συμφωνιών με τρίτες χώρες. Στο συγκεκριμένο τομέα της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ), η έκθεση θα επικεντρωθεί στις περιορισμένες προϋποθέσεις υπό τις οποίες το ΔΕΕ μπορεί να ασκήσει τα δικαιοδοτικά του καθήκοντα και συνεπώς στην έλλειψη ένδικων μέσων κατά των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που απορρέουν από αποφάσεις που έχουν εκδοθεί στον τομέα αυτό. Ταυτόχρονα, η εσωτερική στάση που τηρούν τα θεσμικά όργανα της ΕΕ έναντι του Χάρτη θα αποτελέσει πρόκριμα για την αξιολόγηση της συμπεριφοράς της στο εξωτερικό πεδίο. Η ικανότητα της ΕΕ να αναπτύξει αποτελεσματικά μια ΚΕΠΠΑ πλήρως συμβατή με τις αρχές που κατοχυρώνονται στο άρθρο 21 παράγραφος 1 της ΣΕΕ θα εξαρτηθεί από το εάν δρα στο εσωτερικό κατά τρόπο πλήρως συμβατό με τις απαιτήσεις αυτές.

Οι ευρείες εμπορικές συμφωνίες είναι ιδιαιτέρως σημαντικές όσον αφορά τον δυνητικά εκτεταμένο αντίκτυπο που μπορεί να έχουν για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Παρά την υιοθέτηση σημαντικών πρακτικών και κατευθυντήριων γραμμών προκειμένου να λαμβάνεται υπόψη η διάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις εμπορικές συμφωνίες, η έκθεση θα προτείνει την υπέρβαση της λεγόμενης «ολοκληρωμένης προσέγγισης» που ακολουθεί σήμερα η Επιτροπή στις αξιολογήσεις αντικτύπου στη βιωσιμότητα, προσυπογράφοντας πλήρως τις συστάσεις της Ευρωπαίας Διαμεσολαβήτριας(5) για την πραγματοποίηση ειδικών εκτιμήσεων αντικτύπου στα ανθρώπινα δικαιώματα πριν από την ολοκλήρωση των εμπορικών διαπραγματεύσεων.

Δεύτερον, στο πλαίσιο της οικονομικής διακυβέρνησης: πρόκειται για έναν τομέα στον οποίο η ΕΕ έχει πολύ εκτεταμένες αρμοδιότητες και μπορεί να επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό τα ανθρώπινα δικαιώματα, όπου ωστόσο ο Χάρτης αγνοείται παντελώς. Το πρωτογενές και παράγωγο δίκαιο της ΕΕ δεν αναγνωρίζουν στον τομέα αυτό οποιαδήποτε ρητή λειτουργία στο Χάρτη και μνημονεύουν ελάχιστα τις διατάξεις του. Πολλά μέσα με τα οποία διαμορφώνεται η οικονομική και νομισματική πολιτική της ΕΕ έχουν εγκριθεί εκτός του πλαισίου της Ένωσης, απαλλάσσοντας τα θεσμικά όργανα της ΕΕ από πολιτική ευθύνη ενώ, ωστόσο, τους αναθέτουν ισχυρά καθήκοντα ελέγχου και εφαρμογής. Οι αποφάσεις που λαμβάνονται και οι επιλογές που πραγματοποιούνται χωρίς να αξιολογείται δεόντως η διάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και δίδοντας απόλυτη προτεραιότητα σε μακροοικονομικούς παράγοντες και προϋποθέσεις έχουν ήδη σοβαρό αντίκτυπο στα ατομικά, οικονομικά και κοινωνικά δικαιώματα, κάτι που έχει επίσης επισημανθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Κοινωνικών Δικαιωμάτων. Κατά την άποψη της εισηγήτριας, η απόφαση του ΔΕΕ στην υπόθεση Ledra Advertising πρέπει να αποτελέσει ορόσημο για την ενσωμάτωση του Χάρτη στο πλαίσιο της οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ καθώς και στη διακυβερνητική του διάσταση, καθιστάμενη σημείο αναφοράς για την αξιολόγηση των μέτρων που προτείνονται και εγκρίνονται στον τομέα αυτόν.

Τέλος, μια ειδική αναφορά στην Ευρωομάδα. Αν και το ΔΕΕ έχει επιβεβαιώσει την άτυπη φύση του και τον μη δεσμευτικό χαρακτήρα των αποφάσεών του(6), εξ ου και η μη υπαγωγή του στο άρθρο 263 της ΣΛΕΕ, ο πολιτικός αντίκτυπος των αποφάσεων και των συμπερασμάτων του έχει επηρεάσει βαθύτατα την άσκηση πολιτικών, παρακάμπτοντας τις πρόνοιες του ενωσιακού δικαίου και στερώντας από τη διαδικασία λήψης αποφάσεων το θεσμικό τους χαρακτήρα. Λαμβάνοντας υπόψη τον εκ των πραγμάτων αυξημένο αυτό ρόλο θα ήταν σκόπιμο να αποσαφηνιστεί η σημασία του σε συνάρτηση με το Χάρτη.

Δικαιώματα κατά αρχών

Στο Χάρτη συνδυάζονται κατά τρόπο μοναδικό, εντός ενιαίου εγγράφου, ατομικά και πολιτικά καθώς και κοινωνικά και οικονομικά δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένης της «τρίτης γενιάς ανθρωπίνων δικαιωμάτων». Ωστόσο, με την ασαφή διάκριση μεταξύ δικαιωμάτων και αρχών που θεσπίζεται στο άρθρα 51 παράγραφος 1 και στο άρθρο 52 του Χάρτη και που ενισχύεται από τις ερμηνείες του Χάρτη καθώς και από τα ανόμοια επίπεδα προστασίας που τους αναγνωρίζεται (δικαιώματα που πρέπει να γίνονται σεβαστά/αρχές που πρέπει να τηρούνται), υπάρχει κίνδυνος να υπονομευθεί το ορόσημο αυτό. Η υπαγωγή όλων των άρθρων του Χάρτη σε ένα ενιαίο σύστημα στο πλαίσιο της διαδικασίας λήψης αποφάσεων και διαμόρφωσης πολιτικής της ΕΕ, λαμβανομένου δεόντως υπόψη του πρωταρχικού ρόλου του ΔΕΕ στην ερμηνεία του ενωσιακού δικαίου, θα συνέβαλε στην επιβεβαίωση του ενιαίου χαρακτήρα του και θα ενίσχυε το πεδίο εφαρμογής του. Η προώθηση μιας συστηματικής συνέργειας μεταξύ του Χάρτη και των άλλων νομοθετικών μέσων για τα ανθρώπινα δικαιώματα καθώς και μεταξύ των αρμόδιων εποπτικών οργάνων θα ήταν αμοιβαία επωφελής για την ενίσχυση των διατάξεων και των υποχρεώσεων που προβλέπονται σε αυτόν. Η προσχώρηση στον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη αποτελεί απαραίτητο βήμα προόδου της ΕΕ προς αυτή τη κατεύθυνση.

Ο Χάρτης και οι οργανισμοί της ΕΕ

Οι Οργανισμοί της ΕΕ είναι υποχρεωμένοι να σέβονται και να προωθούν το Χάρτη όπως κάθε άλλο όργανο της ΕΕ. Η υποχρέωση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη ότι αυτοί λειτουργούν συχνά ως επιχειρησιακοί σύνδεσμοι μεταξύ ενωσιακών και εθνικών τομέων και υποστηρίζουν τα κράτη μέλη και τους σχετικούς φορείς τους να εκπληρώσουν τις ευθύνες που απορρέουν από το ενωσιακό δίκαιο και συνεπώς, δυνητικά, να εφαρμόσουν συγκεκριμένα τις διατάξεις του Χάρτη. Λαμβάνοντας υπόψη την κατάσταση που επικρατεί σήμερα στους οργανισμούς της ΕΕ, διαπιστώνεται ότι ο βαθμός εσωτερικής επίγνωσης για το Χάρτη καθώς και η θέσπιση εσωτερικών διαδικασιών και/ή μέσων προκειμένου να εφαρμοστούν αποτελεσματικά οι διατάξεις του, αποκλίνουν σε μεγάλο βαθμό ανάλογα με την εντολή και τη φύση τους. Πολλές βέλτιστες πρακτικές που εφαρμόζονται ήδη θα μπορούσαν να επεκταθούν οριζόντια σε όλους τους οργανισμούς της ΕΕ. Χρήσιμα για τα σκοπό αυτό θα ήταν πρόσθετα μέσα, όπως, για παράδειγμα, η δημιουργία ανεξάρτητων αξιωματούχων για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των οργανισμών και η ανάπτυξη διαρθρωμένου διαλόγου με τους ενδιαφερόμενους φορείς για τα ανθρώπινα δικαιώματα αποτελούν βασικά στοιχεία αυτής της διαδικασίας. Επιβάλλεται επειγόντως να ενσωματωθούν, από τον ενωσιακό νομοθέτη, ρητές αναφορές στο Χάρτη σε όλους τους ιδρυτικούς κανονισμούς των οργανισμών.

Εφαρμογή του Χάρτη σε εθνικό επίπεδο

Η «εθνική διάσταση» του Χάρτη συμπληρώνει την αντίστοιχη διάσταση σε επίπεδο ΕΕ. Η ανεπαρκής εφαρμογή του Χάρτη σε εθνικό επίπεδο υπονομεύει τη συνοχή και αποτελεσματικότητά του. Σύμφωνα με το άρθρο 51 παράγραφος 1 του Χάρτη, οι διατάξεις του απευθύνονται στα κράτη μέλη, μόνον όταν εφαρμόζουν το δίκαιο της Ένωσης. Παρά τις διευκρινίσεις στις οποίες προέβη το ΔΕΕ, οι εθνικές πρακτικές καταδεικνύουν ότι εξακολουθεί να είναι δυσχερής η εκτίμηση κατά πόσον και με ποιον τρόπο εφαρμόζεται συγκεκριμένο ο Χάρτης. Παρουσιάζει ενδιαφέρον το γεγονός ότι ορισμένες φορές τα εθνικά δικαστήρια χρησιμοποιούν το Χάρτη ως πολύτιμη πηγή ερμηνείας ακόμη και σε υποθέσεις που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ενωσιακού δικαίου. Γενικότερα, ωστόσο, η ασάφεια αυτή σε συνδυασμό με ένα διαδεδομένο «κενό επίγνωσης» όσον αφορά τον Χάρτη και την έλλειψη εθνικών πολιτικών με στόχο την προώθηση της εφαρμογής του, έχουν ως αποτέλεσμα μια σημαντική υστέρηση της χρήσης τους σε εθνικό επίπεδο. Τα θεσμικά όργανα και οι οργανισμοί της Ένωσης θα μπορούσαν να διαδραματίσουν μείζονα ρόλο στην κάλυψη αυτών των κενών θεσπίζοντας ένα ευρύ φάσμα μέτρων και δράσεων με στόχο τη στήριξη των κρατών μελών στο ζήτημα αυτό. Σε κάθε περίπτωση, είναι ύψιστης σπουδαιότητας να αποσαφηνιστεί το πεδίο εφαρμογής του Χάρτη και να υπάρξει μία πιο συστηματική ερμηνεία του άρθρου 51 του Χάρτη και ταυτόχρονα να εξεταστεί το ενδεχόμενο να καταργηθεί σε περίπτωση αναθεώρησης των Συνθηκών.

(1)

«Εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων στο θεσμικό πλαίσιο της ΕΕ», καθ. Olivier De Schutter, (PE 571.397).

(2)

Γνωμοδότηση του ΟΘΔ – 4/2018 «Προκλήσεις και ευκαιρίες για την εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων», 24 Σεπτεμβρίου 2018.

(3)

Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Έκθεση για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα 2017, σελ. 23.

(4)

Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής, απόφαση στο πλαίσιο της στρατηγικής έρευνας OI/2/2017/TE σχετικά με τη διαφάνεια της νομοθετικής διαδικασίας στο Συμβούλιο, 15.5.2018.

(5)

Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια στην υπόθεση 1409/2014/MHZ σχετικά με την αδυναμία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να διενεργήσει εκ των προτέρων εκτίμηση επιπτώσεων της συμφωνίας ελευθέρων συναλλαγών ΕΕ-Βιετνάμ στα ανθρώπινα δικαιώματα, 26.2.2016.

(6)

Απόφαση της 20ής Σεπτεμβρίου 2016 στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις C 105/15 P και C 109/15 P, «Mallis και λοιποί», σκέψη 61.


ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ

σχετικά με την εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο θεσμικό πλαίσιο της ΕΕ

(2017/2089(INI))

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

–  έχοντας υπόψη τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

–  έχοντας υπόψη τα άρθρα 2, 3, 6, 7, 9, 10, 11, 21, 23 και 49 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ) καθώς και τα άρθρα 8, 9, 10, 11, 12, 15, 16, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 67 παράγραφος 1, και τα άρθρα 258, 263, 267 και 352 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ),

–  έχοντας υπόψη την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών (ΕΣΔΑ) και τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ),

–  έχοντας υπόψη το μνημόνιο συμφωνίας μεταξύ του Συμβουλίου της Ευρώπης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

–  έχοντας υπόψη τις γνωμοδοτήσεις και τον κατάλογο κριτηρίων για το κράτος δικαίου της Επιτροπής της Βενετίας,

–  έχοντας υπόψη την Οικουμενική Διακήρυξη Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, το Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και Πολιτικά δικαιώματα και το Διεθνές Σύμφωνο για τα Οικονομικά, Κοινωνικά και Μορφωτικά Δικαιώματα,

–  έχοντας υπόψη τη σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας (σύμβαση της Κωνσταντινούπολης) και το ψήφισμά του της 12ης Σεπτεμβρίου 2017 σχετικά με πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη σύναψη, από την Ευρωπαϊκή Ένωση, της σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας(1),

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 15ης Μαρτίου 2007 σχετικά με τη συμμόρφωση με τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων στις νομοθετικές προτάσεις της Επιτροπής: μεθοδολογία για συστηματικό και αυστηρό έλεγχο(2),

–  έχοντας υπόψη τα ετήσια ψηφίσματά του για την κατάσταση των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην ΕΕ,

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 25ης Οκτωβρίου 2016 που περιέχει συστάσεις προς την Επιτροπή σχετικά με τη θέσπιση μηχανισμού της ΕΕ για τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα(3),

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 19ης Ιανουαρίου 2017 σχετικά με έναν ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων(4),

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 14ης Σεπτεμβρίου 2017 σχετικά με τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και την ακεραιότητα στα θεσμικά όργανα της ΕΕ(5),

–  έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1049/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 30ής Μαΐου 2001 για την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής(6),

–  έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 168/2007 του Συμβουλίου της 15ης Φεβρουαρίου 2007 για την ίδρυση Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης(7),

–  έχοντας υπόψη της ανακοίνωση της Επιτροπής της 27ης Απριλίου 2005 με τίτλο «Η τήρηση του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων στο πλαίσιο των νομοθετικών προτάσεων της Επιτροπής – Μεθοδολογία συστηματικού και αυστηρού ελέγχου (COM(2005)0172),

–  έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής της 29ης Απριλίου 2009 σχετικά με την πρακτική εφαρμογή της μεθοδολογίας για τη συστηματική και αυστηρή παρακολούθηση της συμμόρφωσης με τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων (COM (2009) 0205),

–  έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 19ης Οκτωβρίου 2010 με τίτλο «Στρατηγική για την αποτελεσματική εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων από την Ευρωπαϊκή Ένωση» (COM(2010)0573),

–  έχοντας υπόψη το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής της 6ης Μαΐου 2011, με τίτλο «Επιχειρησιακές οδηγίες για τη συνεκτίμηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων κατά την ανάλυση αντικτύπου των προτάσεων της Επιτροπής» (SEC(2011)0567),

–  έχοντας υπόψη την κοινή ανακοίνωση της Επιτροπής και της Ύπατης Εκπροσώπου της Ένωσης για Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της 12ης Δεκεμβρίου 2011 με τίτλο «Τα ανθρώπινα δικαιώματα και η δημοκρατία στο επίκεντρο της εξωτερικής δράσης της ΕΕ - Προς μια αποτελεσματικότερη προσέγγιση» (COM(2011)0886),

–  έχοντας υπόψη το στρατηγικό πλαίσιο και το σχέδιο δράσης της ΕΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία, της 25ης Ιουνίου 2012,

–  έχοντας υπόψη τις κατευθυντήριες γραμμές του Συμβουλίου της 20ής Ιανουαρίου 2015 σχετικά με τη μεθοδολογία που πρέπει να ακολουθείται για τη διαπίστωση της συμβατότητας των θεμελιωδών δικαιωμάτων σε επίπεδο προπαρασκευαστικών οργάνων του Συμβουλίου,

–  έχοντας υπόψη τις κατευθυντήριες γραμμές για τα προπαρασκευαστικά όργανα του Συμβουλίου, σχετικά με τη συμβατότητα των θεμελιωδών δικαιωμάτων,

–  έχοντας υπόψη την έκθεση του σεμιναρίου της Προεδρίας του Συμβουλίου της 13ης Μαΐου 2016 με τίτλο «Η εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ στο πλαίσιο των εθνικών πολιτικών».

–  έχοντας υπόψη τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής της 19ης Μαΐου 2015 για την ανάλυση του αντικτύπου στα ανθρώπινα δικαιώματα, στο πλαίσιο εκτιμήσεων αντικτύπου των πολιτικών πρωτοβουλιών που σχετίζονται με το εμπόριο,

–  έχοντας υπόψη τις ετήσιες εκθέσεις της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

–  έχοντας υπόψη το ετήσιο συμπόσιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα θεμελιώδη δικαιώματα,

–  έχοντας υπόψη την απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) της 20ής Σεπτεμβρίου 2016 στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-8/15 P έως C-10/15 P, Ledra Advertising LTD κατά Ευρωπαϊκής Επιτροπής και Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ)(8),

–  έχοντας υπόψη την απόφαση του ΔΕΕ της 6ης Νοεμβρίου 2018 στις συνδεκδικασθείσες υποθέσεις C-569/16 και C-570/16, Stadt Wuppertal κατά Maria Elisabeth Bauer και Volker Willmeroth κατά Martina Broßonn(9),

–  έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση 2/13 του ΔΕΕ της 18ης Δεκεμβρίου 2014 σχετικά με την προσχώρηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών(10),

–  έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση 4/2018 του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΟΔΘ) της 24ης Σεπτεμβρίου 2018 με τίτλο «Προκλήσεις και ευκαιρίες για την εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων»,

–  έχοντας υπόψη τις ετήσιες εκθέσεις του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα θεμελιώδη δικαιώματα,

–  έχοντας υπόψη το εγχειρίδιο του ΟΘΔ, του Οκτωβρίου 2018, με τίτλο «Εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη νομοθεσία και τη χάραξη πολιτικής σε εθνικό επίπεδο – Οδηγίες»,

–  έχοντας υπόψη την εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθέτησης, και ιδίως το εργαλείο αριθ. 28 «Θεμελιώδη δικαιώματα & ανθρώπινα δικαιώματα»,

–  έχοντας υπόψη το άρθρο 38 του Κανονισμού του,

–  έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση του Γενικού Γραμματέα του Συμβουλίου της Ευρώπης της 2ας Δεκεμβρίου 2016 σχετικά με την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη θέσπιση ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων,

–  έχοντας υπόψη το έγγραφο της ολλανδικής αντιπροσωπείας της COSAC σχετικά με τη διαφάνεια στην ΕΕ του Νοεμβρίου 2017 με τίτλο «Άνοιγμα των κλειστών θυρών: Να καταστεί η ΕΕ πιο διαφανής για τους πολίτες της» και την επιστολή των αντιπροσωπειών της COSAC της 20ής Δεκεμβρίου 2017 προς τα θεσμικά όργανα της ΕΕ σχετικά με τη διαφάνεια των πολιτικών αποφάσεων στην ΕΕ,

–  έχοντας υπόψη τις μελέτες με τίτλο «Η εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων στο θεσμικό πλαίσιο της ΕΕ», «Η ερμηνεία του άρθρο 51 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ: Το δίλημμα της αυστηρότερης ή ευρύτερης εφαρμογής του Χάρτη σε εθνικά μέτρα» και «Ο Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χάρτης στο πλαίσιο της εφαρμογής του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ» που δημοσιεύθηκαν από τη Γενική Διεύθυνση Εσωτερικών Πολιτικών στις 22 Νοεμβρίου 2016, στις 15 Φεβρουαρίου 2016 και στις 12 Ιανουαρίου 2016, αντίστοιχα(11),

–  έχοντας υπόψη το άρθρο 52 του Κανονισμού του, καθώς και το άρθρο 1 παράγραφος 1 στοιχείο ε) και το παράρτημα 3 της απόφασης της Διάσκεψης των Προέδρων της 12ης Δεκεμβρίου 2002 σχετικά με τη διαδικασία εξουσιοδότησης για τη σύνταξη εκθέσεων πρωτοβουλίας,

–  έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Συνταγματικών Υποθέσεων και τις γνωμοδοτήσεις της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων, της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων, τη θέση υπό μορφή τροπολογιών της Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων και τη γνωμοδότηση της Επιτροπής Αναφορών και τη γνωμοδότηση της Επιτροπής Αναφορών (A8-0051/2019),

Α.  λαμβάνοντας υπόψη ότι με τη Συνθήκη της Λισαβόνας αναγνωρίστηκε στο Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής «ο Χάρτης») καθεστώς πρωτογενούς δικαίου στο πλαίσιο του ενωσιακού νομοθετικού συστήματος, με αποτέλεσμα να έχει ο Χάρτης την ίδια νομική ισχύ με τις Συνθήκες·

Β.  έχοντας υπόψη ότι η παρούσα έκθεση δεν προβαίνει σε μεμονωμένη αξιολόγηση των δικαιωμάτων που περιλαμβάνονται στον Χάρτη, αλλά αναλύει την εφαρμογή του Χάρτη ως μέσου του πρωτογενούς δικαίου·

Γ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οι κοινωνικές διατάξεις αποτελούν βασικό τμήμα του Χάρτη και της νομικής δομής της Ένωσης· λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ο σεβασμός και να τονιστεί η σημασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων σε ολόκληρη την Ένωση·

Δ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με το ΔΕΕ, τα θεμελιώδη δικαιώματα που αναγνωρίζονται από το Χάρτη αποτελούν τον πυρήνα της νομικής συγκρότησης της ΕΕ και ότι ο σεβασμός τους αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση της νομιμότητας κάθε πράξης της ΕΕ·

Ε.  λαμβάνοντας υπόψη ότι ο Χάρτης περιλαμβάνει, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του διεθνούς δικαίου για τα ανθρώπινα δικαιώματα και του άρθρου 51, τόσο αρνητικές (απαγόρευση παραβίασης) όσο και θετικές (ενεργός προαγωγή) υποχρεώσεις, οι οποίες θα πρέπει να εκπληρώνονται εξίσου προκειμένου οι διατάξεις του να καθίστανται πλήρως λειτουργικές·

ΣΤ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το άρθρο 51 του Χάρτη περιορίζει το πεδίο εφαρμογής του Χάρτη σε σχέση με την τήρηση της αρχής της επικουρικότητας, τις αρμοδιότητες των κρατών μελών και της Ένωσης και τον σεβασμό των ορίων των αρμοδιοτήτων της Ένωσης, που απονέμονται από τις Συνθήκες·

Ζ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι στο άρθρο 51 παράγραφος 2 του Χάρτη διευκρινίζεται ότι ο Χάρτης δεν επεκτείνει το πεδίο εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης πέραν των αρμοδιοτήτων της Ένωσης και δεν θεσπίζει νέες αρμοδιότητες και καθήκοντα για την Ένωση, ούτε τροποποιεί τις αρμοδιότητες και τα καθήκοντα, όπως ορίζονται στις Συνθήκες·

Η.  λαμβάνοντας υπόψη ότι τα θεσμικά και λοιπά όργανα και οι οργανισμοί της Ένωσης δεσμεύονται επί μονίμου βάσεως από το Χάρτη, ακόμη και όταν δρουν εκτός του νομικού πλαισίου της ΕΕ·

Θ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι, δυνάμει του άρθρου 51, οι διατάξεις του Χάρτη ισχύουν για τα κράτη μέλη μόνο εφόσον εφαρμόζουν το δίκαιο της Ένωσης· λαμβάνοντας ωστόσο υπόψη ότι, λόγω των ασαφών ορίων της απαίτησης αυτής, καθίσταται δυσχερές να καθοριστεί κατά πόσο και με ποιο τρόπο ο Χάρτης εφαρμόζεται συγκεκριμένα·

Ι.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το δυναμικό των κοινωνικών και οικονομικών δικαιωμάτων που θεσπίζονται στο Χάρτη δεν έχει αξιοποιηθεί επαρκώς μέχρι σήμερα· λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με τη γνώμη του Γενικού Γραμματέα του Συμβουλίου της Ευρώπης, ο σεβασμός των κοινωνικών δικαιωμάτων δεν αποτελεί μόνο ηθική επιταγή και νομική υποχρέωση, αλλά και οικονομική αναγκαιότητα·

ΙΑ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι στο άρθρο 6 της ΣΕΕ τονίζεται επίσης ότι τα θεμελιώδη δικαιώματα, όπως κατοχυρώνονται στην ΕΣΔΑ, αποτελούν μέρος των γενικών αρχών του δικαίου της Ένωσης·

ΙΒ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι στο άρθρο 151 της ΣΛΕΕ γίνεται αναφορά στα θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα, όπως αυτά που ορίζονται στον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη·

ΙΓ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι σε μελέτη που πραγματοποίησε στις 22 Νοεμβρίου 2016 με τίτλο «Η εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων στο θεσμικό πλαίσιο της ΕΕ»(12) εξετάζεται, μεταξύ άλλων, η σημασία του Χάρτη για τις δραστηριότητες της Επιτροπής στο πλαίσιο της συνθήκης για τη θέσπιση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (συνθήκη ΕΜΣ) και στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου· λαμβάνοντας υπόψη ότι ελάχιστη προσοχή δίνεται στα κοινωνικά δικαιώματα του Χάρτη στο πλαίσιο της οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης· λαμβάνοντας υπόψη ότι τα δικαιώματα αυτά πρέπει όντως να θεωρούνται θεμελιώδη δικαιώματα·

ΙΔ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι με την δέσμευση στον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων για την παροχή στους πολίτες νέων και αποτελεσματικότερων δικαιωμάτων όσον αφορά την ισότητα ευκαιριών και την ισότιμη πρόσβαση στην αγορά εργασίας, τις δίκαιες συνθήκες εργασίας και την κοινωνική προστασία και ενσωμάτωση, ενισχύονται περαιτέρω τα δικαιώματα που κατοχυρώνονται στον Χάρτη·

ΙΕ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η αρχή της ισότητας των φύλων αποτελεί θεμελιώδη αρχή της Ένωσης, η οποία κατοχυρώνεται στις Συνθήκες της ΕΕ και στον Χάρτη· λαμβάνοντας υπόψη ότι το άρθρο 8 της ΣΛΕΕ θεσπίζει την αρχή της ισότητας των φύλων καθώς ορίζει ότι «σε όλες τις δράσεις της, η Ένωση επιδιώκει να εξαλειφθούν οι ανισότητες και να προαχθεί η ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών»·

ΙΣΤ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η διαφάνεια των νομοθετικών διαδικασιών και των διαδικασιών λήψης αποφάσεων στην ΕΕ είναι απόρροια του δικαιώματος σε χρηστή διοίκηση που προβλέπεται στο άρθρο 41 του Χάρτη και αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση προκειμένου οι πολίτες να μπορούν να αξιολογούν και να ελέγχουν δεόντως την τήρηση του Χάρτη από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ·

ΙΖ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η προαγωγή από τα θεσμικά και λοιπά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης ενός ευρέος φάσματος δικαιωμάτων που προβλέπονται στο Χάρτη – τα οποία εκτείνονται από τα ατομικά και πολιτικά έως τα κοινωνικά, οικονομικά και τρίτης γενιάς δικαιώματα – θα προσέδιδε σημαντική ώθηση στην ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής δημόσιας σφαίρας και θα συνιστούσε απτή εκδήλωση της έννοιας της ευρωπαϊκής ιθαγένειας και της συμμετοχικής διάστασης της ΕΕ που κατοχυρώνεται στις Συνθήκες·

ΙΗ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι ο ΟΘΔ έχει διατυπώσει πολλές συστάσεις για την αποτελεσματική εφαρμογή του Χάρτη στις γνωμοδοτήσεις του με τίτλο «Βελτίωση της πρόσβασης σε διορθωτικά μέτρα στον τομέα των επιχειρήσεων και των δικαιωμάτων του ανθρώπου σε επίπεδο ΕΕ»(13) και «Προκλήσεις και ευκαιρίες για την εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων»(14)·

ΙΘ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το άρθρο 24 του Χάρτη προσδιορίζει τα δικαιώματα του παιδιού και υποχρεώνει τις δημόσιες αρχές και τους ιδιωτικούς οργανισμούς να δίνουν πρωταρχική σημασία στο υπέρτατο συμφέρον των παιδιών·

Κ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το άρθρο 14 του Χάρτη τονίζει το δικαίωμα κάθε παιδιού σε δίκαιη εκπαίδευση·

Μεγαλύτερη ενσωμάτωση του Χάρτη στις νομοθετικές διαδικασίες και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων

1.  πιστεύει ακράδαντα ότι η στρατηγική της Επιτροπής για την αποτελεσματική εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων από την Ευρωπαϊκή Ένωση (COM(2010)0573) αποτέλεσε μια πρώτη προσπάθεια μετά την έναρξη ισχύος του Χάρτη, η οποία χρήζει, ωστόσο, επειγόντως επικαιροποίησης· επιδοκιμάζει τις ετήσιες εκθέσεις της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή του Χάρτη και ζητεί να επανεξεταστεί η στρατηγική αυτή, η οποία εκπονήθηκε το 2010, προκειμένου να επικαιροποιηθεί ώστε να λαμβάνει υπόψη τις νέες προκλήσεις και τη θεσμική πραγματικότητα, ιδίως μετά το Brexit.

2.  διαπιστώνει ότι τα θεσμικά όργανα της ΕΕ έχουν πραγματοποιήσει πολλά και σημαντικά βήματα προκειμένου να ενσωματωθεί ο Χάρτης στις νομοθετικές διαδικασίες και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων στην ΕΕ· σημειώνει ότι ο πρωταρχικός ρόλος του Χάρτη είναι να διασφαλίσει ότι η νομοθεσία της ΕΕ είναι πλήρως συμβατή με τα δικαιώματα και τις αρχές που κατοχυρώνονται σε αυτόν και αναγνωρίζει τις δυσκολίες που συνεπάγεται η ενεργός προώθησή τους και η διασφάλιση της τήρησής τους·

3.  τονίζει ότι είναι σημαντικό, όλες οι νομοθετικές προτάσεις της Ένωσης να σέβονται τα θεμελιώδη δικαιώματα που κατοχυρώνονται στον Χάρτη·

4.  επισημαίνει ότι οι διαδικασίες που έχουν θεσπίσει τα θεσμικά όργανα της ΕΕ προκειμένου να αξιολογείται η συμβατότητα των νομοθετικών προτάσεων με το Χάρτη έχουν κυρίως εσωτερικό χαρακτήρα· ζητεί να υπάρχει δυνατότητα καθιέρωσης ενισχυμένων μορφών διαβούλευσης, αναλύσεων αντικτύπου, συμπεριλαμβανομένων ειδικών εκτιμήσεων αντικτύπου για τα φύλα, καθώς και νομικός έλεγχος με συμμετοχή ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων στον τομέα των θεμελιωδών δικαιωμάτων· καλεί την Επιτροπή, οσάκις μια νομοθετική πρόταση ενδέχεται να προάγει ή να επηρεάζει αρνητικά τα θεμελιώδη δικαιώματα, να προωθεί μια δομημένη και τακτική συνεργασία με φορείς ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως ο ΟΘΔ, το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων (EIGE) και τα άλλα αρμόδια όργανα του Συμβουλίου της Ευρώπης και των Ηνωμένων Εθνών και οι οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών που αναπτύσσουν δράση στον τομέα αυτό·

5.  καλεί την Επιτροπή, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο να αναθεωρήσουν τον κανονισμό αριθ. 168/2007 του Συμβουλίου, προκειμένου να δοθεί στον ΟΘΔ η δυνατότητα να εκδίδει, με δική του πρωτοβουλία, μη δεσμευτικές γνωμοδοτήσεις επί σχεδίων νομοθετικών διατάξεων της ΕΕ και να προωθήσουν την συστηματική ανταλλαγή απόψεων με τον Οργανισμό·

6.  καλεί την Επιτροπή, τα άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τις εθνικές και περιφερειακές κυβερνήσεις των κρατών μελών να συμβουλεύονται τον ΟΔΘ όταν διακυβεύονται θεμελιώδη δικαιώματα·

7.  αναγνωρίζει τον ζωτικό ρόλο του ΟΘΔ στην αξιολόγηση της τήρησης του Χάρτη και επικροτεί το έργο που έχει επιτελέσει ο Οργανισμός· προτρέπει τον ΟΘΔ να συνεχίσει να παρέχει συμβουλές και υποστήριξη στα θεσμικά όργανα της ΕΕ και στα κράτη μέλη σχετικά με τη βελτίωση των αντιλήψεων για τα θεμελιώδη δικαιώματα σε ολόκληρη την Ένωση· χαιρετίζει την πρόσφατα εγκριθείσα στρατηγική του ΟΘΔ για την περίοδο 2018-2022·

8.  λαμβάνει υπό σημείωση την ύπαρξη του διαδραστικού επιγραμμικού εργαλείου «CLARITY», το οποίο αναπτύχθηκε από τον ΟΘΔ προκειμένου να καταστεί δυνατή η εύκολη αναγνώριση του πλέον κατάλληλου εξωδικαστικού οργάνου με αρμοδιότητα για τα ανθρώπινα δικαιώματα σε συνάρτηση με συγκεκριμένα ζητήματα που άπτονται των θεμελιωδών δικαιωμάτων·

9.  καλεί την Επιτροπή να μεριμνήσει για τη διενέργεια διεξοδικών εκτιμήσεων αντικτύπου μέσω μιας ισόρροπης αξιολόγησης των οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών συνεπειών και να επανεξετάσει την απόφασή της να υπαγάγει τις απόψεις της για τα θεμελιώδη δικαιώματα στις υφιστάμενες τρεις κατηγορίες που αφορούν οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνέπειες και να θεσπίσει δύο ειδικές κατηγορίες με τίτλο «Συνέπειες για τα θεμελιώδη δικαιώματα» και «Εκτίμηση επιπτώσεων ανά φύλο», προκειμένου να διασφαλίζεται ότι λαμβάνονται υπόψη όλες οι πτυχές των θεμελιωδών δικαιωμάτων·

10.  καλεί την Επιτροπή να λάβει συστηματικά μέτρα σε ενωσιακό επίπεδο με σκοπό την στήριξη και εφαρμογή των διατάξεων του Χάρτη και να διασφαλίσει ότι το ενωσιακό δίκαιο να προσαρμόζεται ώστε να λαμβάνει υπόψη τις νομικές και νομολογιακές εξελίξεις στον τομέα του διεθνούς δικαίου για τα ανθρώπινα δικαιώματα· καλεί εκ νέου, στη συνάρτηση αυτή, την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση προκειμένου να υλοποιηθεί το ψήφισμα του Κοινοβουλίου της 28ης Οκτωβρίου 2016 σχετικά με τη σύσταση ενός μηχανισμού τη ΕΕ για τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα(15), ο οποίος θα καταστήσει δυνατό ένα συστηματικό έλεγχο των εξελίξεων στα θεσμικά όργανα και στους οργανισμούς της ΕΕ και στα κράτη μέλη που θα ζητούν τη λήψη μέτρων για την προστασία και εφαρμογή των δικαιωμάτων, των ελευθεριών και των αρχών του Χάρτη· προτείνει, ειδικότερα, οι όροι που εκτίθενται στα κριτήρια της Κοπεγχάγης σχετικά με τα θεμελιώδη δικαιώματα να μην χρησιμοποιούνται μόνο ως προϋποθέσεις για την προσχώρηση αλλά τα κράτη μέλη να αξιολογούνται βάσει αυτών σε τακτά χρονικά διαστήματα·

11.  σημειώνει ότι ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής επίσης διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διασφάλιση του σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων στο πλαίσιο του Χάρτη, όχι μόνο όσον αφορά το άρθρο 41 σχετικά με το δικαίωμα σε χρηστή διοίκηση, αλλά και δεδομένου ότι η εν λόγω χρηστή διοίκηση αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο για τη διασφάλιση άλλων θεμελιωδών δικαιωμάτων· επισημαίνει το υποδειγματικό έργο του Διαμεσολαβητή, μεταξύ άλλων στον τομέα της διαφάνειας και της ελευθερίας της ενημέρωσης, καθώς και την ειδική έκθεση σχετικά με τον Frontex(16) κατά τη διάρκεια της τρέχουσας κοινοβουλευτικής περιόδου, η οποία αφορά ειδικότερα τα δικαιώματα προσφυγής των αιτούντων άσυλο και των μεταναστών·

12.  έχει επίγνωση του γεγονότος ότι η νομολογία θα επηρεάσει το πεδίο εφαρμογής του Χάρτη, και ότι το στοιχείο αυτό πρέπει να λαμβάνεται υπόψη·

13.  καλεί τα νομοθετικά όργανα της ΕΕ να λάβουν υπόψη τους τα συμπεράσματα της απόφασης του Γενικού Δικαστηρίου της 22ας Μαρτίου 2018 (υπόθεση T-540/15) σχετικά με την πρόσβαση στα έγγραφα των τριμερών συνεδριάσεων και να ενεργήσουν αναλόγως(17)· τονίζει την ανάγκη να ενισχυθεί η διαφάνεια και η πρόσβαση σε έγγραφα μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, προκειμένου να καταστεί αποτελεσματικότερη η διοργανική συνεργασία, συμπεριλαμβανομένης της λογοδοσίας, σε θέματα που άπτονται των θεμελιωδών δικαιωμάτων· καλεί μετ’ επιτάσεως το Συμβούλιο να λάβει χωρίς καθυστέρηση υπόψη του τις επιφυλάξεις που έχουν διατυπωθεί όσον αφορά τη διαφάνεια της διαδικασίας λήψης των αποφάσεών του και την πρόσβαση σε έγγραφα, σύμφωνα με τις συναφείς συστάσεις της Ευρωπαίας Διαμεσολαβήτριας·

Ευθυγράμμιση των πολιτικών της ΕΕ με το Χάρτη

14.  επισημαίνει ότι οι πολιτικές της ΕΕ πρέπει να βασίζονται στις αρχές και τους στόχους που εκτίθενται στα άρθρα 2, 3, 4, 5 και 6 της ΣΕΕ και ταυτόχρονα να αποδέχονται και να υλοποιούν πλήρως τις απαιτήσεις των διατάξεων γενικής εφαρμογής του τίτλου ΙΙ, μέρος Ι της ΣΛΕΕ·

15.  επαναβεβαιώνει ότι όλες τις νομοθετικές πράξεις της Ένωσης πρέπει να τηρούν τις διατάξεις του Χάρτη, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών του διατάξεων· τονίζει τη σημασία της ενσωμάτωσης στο νομοθετικό πλαίσιο που διέπει την οικονομική και νομισματική πολιτική της ΕΕ ρητών αναφορών στο Χάρτη· επισημαίνει ότι, με την προσφυγή σε ρυθμίσεις διακυβερνητικού χαρακτήρα, τα θεσμικά όργανα της ΕΕ δεν απαλλάσσονται από την υποχρέωσή τους να αξιολογούν τη συμβατότητα των εν λόγω μέσων με το δίκαιο της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του Χάρτη·

16.  θεωρεί ζωτικής σημασίας η Ένωση να λάβει αποφασιστικά μέτρα για να ενισχύσει τις δεσμεύσεις της όσον αφορά τη διασφάλιση της άσκησης όλων των δικαιωμάτων που προβλέπονται στον Χάρτη, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών δικαιωμάτων·

17.  καλεί την Επιτροπή να εξασφαλίσει ότι η διαδικασία Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, συμπεριλαμβανομένων των ειδικών ανά χώρα συστάσεων και των συστάσεων της ετήσιας επισκόπησης της ανάπτυξης, είναι συμβατή με τις κανονιστικές πτυχές των κοινωνικών δικαιωμάτων του Χάρτη·

18.  τάσσεται υπέρ της εισαγωγής αυστηρών και συστηματικών ρητρών ανθρωπίνων δικαιωμάτων στα επιχειρησιακά κείμενα των σχεδίων κανονισμών με τα οποία ιδρύονται τα ταμεία της ΕΕ·

19.  καλεί την Επιτροπή και το Συμβούλιο να εξαρτήσουν τη λήψη μακροοικονομικών αποφάσεων από τις αξιολογήσεις για τα θεμελιώδη δικαιώματα, με βάση το πλήρες φάσμα των ατομικών, πολιτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων που διασφαλίζουν τα ευρωπαϊκά και διεθνή νομοθετικά μέσα για τα ανθρώπινα δικαιώματα·

20.  προτρέπει την Επιτροπή να εξετάσει τις ενέργειες που είναι απαραίτητες για την προσχώρηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη και να προτείνει χρονοδιάγραμμα για την επίτευξη του στόχου αυτού·

21.  τονίζει ότι, βάσει των αρμοδιοτήτων που καθορίζονται στις Συνθήκες, εναπόκειται πρωτίστως στα κράτη μέλη να υλοποιήσουν την κοινωνική πολιτική και να προσδώσουν αποτελεσματικότητα και απτό περιεχόμενο στις κοινωνικές διατάξεις που κατοχυρώνονται στον Χάρτη· επαναλαμβάνει, ωστόσο, την πρότασή του, να ενσωματωθεί στις Συνθήκες, στο πλαίσιο μιας ενδεχόμενης αναθεώρησής τους, ένα κοινωνικό πρωτόκολλο ούτως ώστε να ενισχυθούν τα θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα σε σχέση με τις οικονομικές ελευθερίες·

22.  διαπιστώνει ότι ο ρόλος της Ευρωομάδας στην οικονομική διακυβέρνηση της ζώνης του ευρώ είναι εκ των πραγμάτων ζωτικής σημασίας αλλά ανεπίσημος, καθώς και ότι οι αποφάσεις του επηρεάζουν ενδεχομένως τις ασκούμενες πολιτικές χωρίς να αντισταθμίζονται από κατάλληλες διαδικασίες δημοκρατικής λογοδοσίας και δικαστικού ελέγχου· επισημαίνει στα μέλη του τις οριζόντιες υποχρεώσεις τους που απορρέουν από τα άρθρα 2 και 6 της ΣΕΕ και από τον Χάρτη·

23.  καλεί την Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να συμμορφώνονται πλήρως με τον Χάρτη κατά την εκπλήρωση των καθηκόντων τους στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, συμπεριλαμβανομένων των δανειοδοτικών πρακτικών της Τράπεζας, λαμβάνοντας υπόψη τη νομολογία του ΔΕΕ·

24.  επισημαίνει ότι η Ένωση, αναπτύσσοντας δράση σε διεθνές επίπεδο, πρέπει να καθοδηγείται από τις αρχές που κατοχυρώνονται στο άρθρο 21 παράγραφος 1 της ΣΕΕ· εκφράζει την πεποίθηση ότι ο πλήρης σεβασμός και η προώθηση των διατάξεων του Χάρτη εντός της ΕΕ αποτελούν πρόκριμα για την αξιολόγηση της νομιμότητας και της αξιοπιστίας της στάσης που τηρεί η Ένωση στις διεθνείς της σχέσεις, όπως μεταξύ άλλων στο πλαίσιο της διαδικασίας διεύρυνσης σύμφωνα με το άρθρο 49 της ΣΕΕ·

25.  επισημαίνει το γεγονός ότι το ΔΕΕ δεν έχει πλήρη δικαιοδοσία στο πεδίο της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας (ΚΕΠΠΑ), και απευθύνει προειδοποίηση κατά κάθε δυνητικού περιορισμού του δικαιώματος πραγματικής προσφυγής που κατοχυρώνεται στον Χάρτη·

26.  υπενθυμίζει στα θεσμικά όργανα της ΕΕ τις υποχρεώσεις που υπέχουν όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα βάσει του Χάρτη και στο πεδίο της εμπορικής πολιτικής· προτρέπει την Επιτροπή, πριν από την ολοκλήρωση των εμπορικών διαπραγματεύσεων, να πραγματοποιεί συγκεκριμένες εκτιμήσεις αντικτύπου στα ανθρώπινα δικαιώματα, λαμβάνοντας υπόψη τις κατευθυντήριες αρχές των Ηνωμένων Εθνών όσον αφορά τις εκτιμήσεις αντικτύπου των εμπορικών και επενδυτικών συμφωνιών στα ανθρώπινα δικαιώματα·

27.  υπενθυμίζει ότι τόσο οι Συνθήκες όσο και ο Χάρτης αναφέρονται στην προστασία των εθνικών μειονοτήτων και στις διακρίσεις με βάση τη γλώσσα· ζητεί να ληφθούν συγκεκριμένα διοικητικά μέτρα στο πλαίσιο των θεσμικών οργάνων της ΕΕ ώστε να ενθαρρύνονται οι εθνικές κυβερνήσεις να βρίσκουν βιώσιμες λύσεις και να προωθούν τη γλωσσική πολυμορφία στα οικεία κράτη μέλη, πέρα από τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ·

28.  επισημαίνει την υποχρέωση προσχώρησης στην ΕΣΔΑ που θεσπίζεται στο άρθρο 6 της ΣΕΕ· καλεί την Επιτροπή να λάβει τα απαραίτητα μέτρα για να εξαλείψει τους νομικούς φραγμούς που εμποδίζουν την ολοκλήρωση της διαδικασίας προσχώρησης και να υποβάλει ένα νέο σχέδιο συμφωνίας για την προσχώρηση της Ένωσης στην ΕΣΔΑ, που να προσφέρει θετικές λύσεις στις αντιρρήσεις που διατύπωσε το ΔΕΕ στη γνώμη 2/13 της 18ης Δεκεμβρίου 2014· φρονεί ότι με την προσχώρηση αυτή θα εισαχθούν περαιτέρω εγγυήσεις προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων των πολιτών και των κατοίκων της Ένωσης και θα δημιουργηθεί ένας πρόσθετος μηχανισμός πραγμάτωσης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δηλαδή η δυνατότητα άσκησης προσφυγής στο ΕΔΑΔ για παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων οφειλόμενες σε πράξεις θεσμικών οργάνων της ΕΕ ή των κρατών μελών κατά την εφαρμογή του ενωσιακού δικαίου, που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της ΕΣΔΑ· φρονεί εξάλλου ότι η νομολογία του ΕΔΑΔ θα παράσχει μια επιπλέον βάση για τις τρέχουσες και τις μελλοντικές δράσεις της ΕΕ σε συνάρτηση με τον σεβασμό και την προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θεμελιωδών ελευθεριών στους τομείς των ατομικών ελευθεριών, της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων, πέραν της συναφούς νομολογίας του ΔΕΕ·

Ο Χάρτης και οι οργανισμοί της ΕΕ

29.  εξαίρει τις δυνατότητες που διαθέτουν ορισμένοι οργανισμοί της ΕΕ για να παρέχουν στήριξη στα κράτη μέλη κατά την εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους που απορρέουν από τον Χάρτη, λειτουργώντας συχνά ως επιχειρησιακός σύνδεσμος μεταξύ ενωσιακών και εθνικών τομέων δραστηριότητας· τονίζει ότι το καθήκον αυτό μπορεί να επιτελεσθεί αποτελεσματικά μόνο με την ανάπτυξη μιας ολοκληρωμένης πρακτικής για τα θεμελιώδη δικαιώματα εντός των οργανισμών που δραστηριοποιούνται στη σφαίρα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων και/ή εκείνων των οποίων οι δραστηριότητες μπορεί να έχουν αντίκτυπο στα δικαιώματα και τις αρχές που απορρέουν από το Χάρτη, λαμβανομένης υπόψη τόσο της εσωτερικής όσο και της εξωτερικής διάστασης της προστασίας και προαγωγής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων·

30.  καλεί τους αρμόδιους οργανισμούς της ΕΕ να εντείνουν τις προσπάθειες για την εφαρμογή των αρχών της ισότητας των φύλων που κατοχυρώνονται στον Χάρτη, διασφαλίζοντας μεταξύ άλλων, ότι όλα τα θεσμικά όργανα και οι οργανισμοί της ΕΕ ακολουθούν πολιτική μηδενικής ανοχής έναντι κάθε μορφής σεξουαλικής βίας και σωματικής ή ψυχολογικής παρενόχλησης· καλεί όλα τα θεσμικά όργανα και τους οργανισμούς της ΕΕ να εφαρμόσουν πλήρως το ψήφισμά του της 26ης Οκτωβρίου 2017 σχετικά με την καταπολέμηση της σεξουαλικής παρενόχλησης και κακοποίησης στην ΕΕ(18)·

31.  διαπιστώνει ότι οι διάφοροι οργανισμοί έχουν αναπτύξει ένα διαφοροποιημένο φάσμα πολιτικών και μέσων προκειμένου να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους στον τομέα των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, με αποτέλεσμα να υπάρχουν διαφορετικοί βαθμοί υλοποίησης· τονίζει την ανάγκη να προωθηθεί μια ενδοοργανική συνεργασία στην ΕΕ, καθώς και ένας δομημένος διάλογος με ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες για τα ανθρώπινα δικαιώματα καθώς και να αξιοποιηθούν οι υφιστάμενες βέλτιστες πρακτικές, προκειμένου να δοθεί ώθηση σε ένα κοινό και ενισχυμένο πλαίσιο για τα ανθρώπινα δικαιώματα·

32.  καλεί τους οργανισμούς της ΕΕ που δραστηριοποιούνται στη σφαίρα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων και/ή εκείνους των οποίων οι δραστηριότητες μπορεί να έχουν αντίκτυπο στα δικαιώματα και τις αρχές που απορρέουν από τον Χάρτη να υιοθετήσουν εσωτερικές στρατηγικές για τα θεμελιώδη δικαιώματα και να προωθήσουν τακτικά σεμινάρια κατάρτισης στον τομέα των θεμελιωδών δικαιωμάτων και του Χάρτη για το προσωπικό τους σε όλα τα επίπεδα·

33.  αποδοκιμάζει το γεγονός ότι σε πολλούς ιδρυτικούς κανονισμούς οργανισμών της ΕΕ δεν υφίσταται ρητή αναφορά στον Χάρτη· καλεί τους συννομοθέτες να συμπληρώσουν, ενδεχομένως, το κενό αυτό όταν εκπονούνται ή αναθεωρούνται κανονισμοί ή αποφάσεις για την ίδρυση οργανισμών και να προβλέψουν πρόσθετους επιχειρησιακούς μηχανισμούς που διασφαλίζουν την τήρηση του Χάρτη, λαμβανομένης υπόψη της εντολής και των ιδιαιτεροτήτων κάθε επιμέρους οργανισμού·

Στήριξη των κρατών μελών στην εφαρμογή του Χάρτη σε εθνικό επίπεδο

34.  επισημαίνει ότι η ενωσιακή και η εθνική διάσταση του Χάρτη συνδέονται άρρηκτα μεταξύ τους και αλληλοσυμπληρώνονται προκειμένου να διασφαλίζεται ότι οι διατάξεις του Χάρτη εφαρμόζονται κατά τρόπο συνεκτικό στο πλαίσιο της σύνολης νομικής δομής της ΕΕ·

35.  επισημαίνει ότι, σε συνάρτηση με το Χάρτη, την εμβέλειά του και την έκταση της εφαρμογής του, επικρατεί ένα διαρκές κενό ενημέρωσης τόσο μεταξύ των κατόχων δικαιωμάτων που τυγχάνουν της προστασίας του όσο και μεταξύ των νομικών και των εμπειρογνωμόνων σε ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και αποδοκιμάζει το γεγονός ότι τα μέτρα που λαμβάνονται σε εθνικό επίπεδο για την αποκατάσταση της έλλειψης αυτής είναι πολύ περιορισμένα·

36.  καλεί την Επιτροπή να ενισχύσει τις ενημερωτικές δραστηριότητές της που αφορούν το Χάρτη με πλήρη συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας πολιτών και να προωθήσει και να χρηματοδοτήσει προγράμματα κατάρτισης που αφορούν το Χάρτη για εθνικούς δικαστές, ασκούντες νομικά επαγγέλματα, καθώς και δημόσιους υπαλλήλους, τα οποία αποσκοπούν και στη βελτίωση των γνώσεων για τις ενωσιακές πολιτικές και το ενωσιακό δίκαιο, συμπεριλαμβανομένων μεταξύ άλλων του ουσιαστικού και του δικονομικού δικαίου, της χρήσης των μέσων δικαστικής συνεργασίας της Ένωσης, της σχετικής νομολογίας του ΔΕΕ, της νομικής ορολογίας και του συγκριτικού δικαίου· καλεί εξάλλου την Επιτροπή να χορηγήσει στα κράτη μέλη πρακτικές κατευθύνσεις που θα τα βοηθήσουν να εφαρμόσουν το Χάρτη σε εθνικό επίπεδο· ζητεί, στο πλαίσιο αυτό, από την Επιτροπή να προβάλει πλήρως το προσφάτως δημοσιευθέν εγχειρίδιο του ΟΘΔ για την εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο της διαμόρφωσης του δικαίου και των πολιτικών σε εθνικό επίπεδο·

37.  προτρέπει τα κράτη μέλη να ανταλλάσσουν τακτικά πληροφορίες και εμπειρίες σχετικά με τη χρήση, την εφαρμογή και την παρακολούθηση του Χάρτη, και να υιοθετήσουν τις βέλτιστες πρακτικές που έχουν ήδη αναπτυχθεί σε εθνικό επίπεδο· ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να αναθεωρήσουν με βάση τον Χάρτη τους διαδικαστικούς τους κανόνες αναφορικά με τον νομικό έλεγχο και τις εκτιμήσεις επιπτώσεων των σχεδίων νόμων· επισημαίνει ότι οι εν λόγω διαδικασίες θα πρέπει να παραπέμπουν ρητά στον Χάρτη, όπως παραπέμπουν και στις εθνικές νομικές πράξεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα, ώστε να ελαχιστοποιείται ο κίνδυνος να μην λαμβάνεται υπόψη ο Χάρτης·

38.  επισημαίνει ότι τα κενά στη μεταφορά και την ορθή εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ στα κράτη μέλη μπορούν να έχουν πραγματικό αντίκτυπο στην ενάσκηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων της ΕΕ· υπενθυμίζει, εν προκειμένω, τον ρόλο της Επιτροπής ως θεματοφύλακα των Συνθηκών, η οποία έχει την τελική – αν όχι την κύρια – ευθύνη για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων, εν ανάγκη και μέσω διαδικασιών επί παραβάσει· ζητεί εν προκειμένω μεγαλύτερη αποφασιστικότητα ώστε να διασφαλίζεται η δέουσα εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ·

Μέτρα για μια πιο συνεκτική ερμηνεία του Χάρτη

39.  είναι πεπεισμένο ότι οι διαφορετικές ερμηνείες όσον αφορά την εφαρμογή των διατάξεων του Χάρτη από τα θεσμικά και λοιπά όργανα και τους οργανισμούς της ΕΕ αφενός και από τα κράτη μέλη αφετέρου υπονομεύουν την προσθετική αξία του Χάρτη που συνίσταται στη θέσπιση μιας δέσμης κοινών ελάχιστων προτύπων προστασίας που πρέπει να ισχύουν οριζόντια για όλους τους θεσμικούς φορείς και τις πολιτικές και τις δραστηριότητες που συνδέονται με τη σφαίρα δραστηριοτήτων της ΕΕ·

40.  υπογραμμίζει ότι η ενσωμάτωση του Χάρτη στο πρωτογενές δίκαιο της ΕΕ, παρότι δεν διευρύνει τις αρμοδιότητες της Ένωσης και ενώ είναι σύμφωνη με την αρχή της επικουρικότητας όπως ορίζεται στο άρθρο 51, δημιουργεί νέες υποχρεώσεις για τα όργανα λήψης και εκτέλεσης αποφάσεων, καθώς και για τα κράτη μέλη κατά την εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ σε εθνικό επίπεδο, και ότι οι διατάξεις του Χάρτη έχουν συνεπώς καταστεί άμεσα εφαρμοστέες από τα ευρωπαϊκά και εθνικά δικαστήρια·

41.  προτρέπει τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη να υιοθετήσουν μια αμεσότερη εφαρμογή του Χάρτη στο σύνολό του·

42.  εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι, έως σήμερα, η Δημοκρατία της Πολωνίας και το Ηνωμένο Βασίλειο δεν έχουν αποφασίσει να αποσυρθούν από το Πρωτόκολλο 30 των Συνθηκών, το οποίο τους παρέχει δυνατότητα αυτοεξαίρεσης από τον Χάρτη·

°

°  °

43.  αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και την Επιτροπή, καθώς και στις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των κρατών μελών.

(1)

ΕΕ C 337 της 20.9.2018, σ. 167.

(2)

ΕΕ C 301 E της 13.12.2007, σ. 229.

(3)

ΕΕ C 215 της 19.6.2018, σ. 162.

(4)

ΕΕ C 242 της 10.7.2018, σ. 24.

(5)

ΕΕ C 337 της 20.9.2018, σ. 120.

(6)

ΕΕ L 145 της 31.5.2001, σ. 43.

(7)

ΕΕ L 53 της 22.2.2007, σ. 1.

(8)

ECLI:EU:C:2016:701.

(9)

ECLI:EU:C:2018:871.

(10)

ECLI:EU:C:2014:2454.

(11)

Μελέτη με τίτλο «The Implementation of the Charter of Fundamental Rights in the EU institutional framework» (Η εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων στο θεσμικό πλαίσιο της ΕΕ), Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Γενική Διεύθυνση Εσωτερικών Πολιτικών, Τμήμα πολιτικής C, 22 Νοεμβρίου 2016· μελέτη με τίτλο «The interpretation of Article 51 of the EU Charter of Fundamental Rights (Η ερμηνεία του άρθρο 51 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ): the Dilemma of Stricter or Broader Application of the Charter to National Measures (το δίλημμα της αυστηρότερης ή της ευρύτερης προβολής εφαρμογής του Χάρτη σε εθνικά μέτρα)», Γενική Διεύθυνση Εσωτερικών Πολιτικών, Θεματικό Τμήμα Γ, 15 Φεβρουαρίου 2016, και μελέτη με τίτλο «The European Social Charter in the context of implementation of the EU Charter of Fundamental Rights (Ο Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χάρτης στο πλαίσιο της εφαρμογής του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ) » της 12ης Ιανουαρίου 2016.

(12)

«The Implementation of the Charter of Fundamental Rights in the EU institutional framework» (Η εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων στο θεσμικό πλαίσιο της ΕΕ), Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Γενική Διεύθυνση Εσωτερικών Πολιτικών, Τμήμα πολιτικής Γ – Δικαιώματα των πολιτών και συνταγματικές υποθέσεις, 22 Νοεμβρίου 2016.

(13)

ΟΘΔ, γνωμοδότηση 1/2017, 10 Απριλίου 2017.

(14)

ΟΘΔ, γνωμοδότηση 4/2018, 24 Σεπτεμβρίου 2018.

(15)

ΕΕ C 215 της 19.6.2018, σ. 162.

(16)

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 2ας Δεκεμβρίου 2015 σχετικά με την ειδική έκθεση του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή κατόπιν έρευνας ιδίας πρωτοβουλίας OI/5/2012/BEH-MHZ σχετικά με τον Frontex, ΕΕ C 399 της 24.11.2017, σ. 2.

(17)

Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου, της 22ας Μαρτίου 2018, Emilio de Capitani v European Parliament, T-540/15, ECLI:EU:T:2018:167.

(18)

ΕΕ C 346 της 27.9.2018, σ. 192.


ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων (5.12.2018)

προς την Επιτροπή Συνταγματικών Υποθέσεων

σχετικά με την εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο θεσμικό πλαίσιο της ΕΕ

(2017/2089(INI))

Συντάκτης γνωμοδότησης: Eduard Kukan

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων καλεί την Επιτροπή Συνταγματικών Υποθέσεων, που είναι αρμόδια επί της ουσίας, να συμπεριλάβει στην πρόταση ψηφίσματός της τις ακόλουθες προτάσεις:

A.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οι κοινωνικές διατάξεις αποτελούν καίριο τμήμα του Ευρωπαϊκού Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και της νομικής δομής της Ένωσης· λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ο σεβασμός και να τονιστεί η σημασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων σε ολόκληρη την Ένωση·

B.  λαμβάνοντας υπόψη ότι, από την έναρξη ισχύος της συνθήκης της Λισαβόνας, ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων αποτέλεσε πηγή πρωτογενούς δικαίου που εφαρμόζεται κατά πρώτο λόγο στα θεσμικά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης·

Γ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ένωση καθώς και όλα τα θεσμικά και λοιπά όργανα και οι οργανισμοί της ΕΕ έχουν την υποχρέωση να διασφαλίζουν την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων κατά την εκτέλεση των εντολών τους και να τηρούν πλήρως τις διατάξεις του Χάρτη, τόσο στο πλαίσιο της νομοθετικής διαδικασίας όσο και κατά την εφαρμογή της ενωσιακής νομοθεσίας· λαμβάνοντας υπόψη ότι η συστηματική εφαρμογή του Χάρτη σε όλους τους τομείς πολιτικής είναι σημαντική·

Δ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η υποχρέωση αυτή σημαίνει πως τα θεσμικά όργανα της ΕΕ θα πρέπει όχι μόνο να προσπαθούν να αποφεύγουν τις παραβιάσεις των δικαιωμάτων του Χάρτη, αλλά και να ενισχύουν τις δυνατότητες του Χάρτη, μέσω της ενεργού και συστηματικής ενσωμάτωσης των εν λόγω δικαιωμάτων κατά τη νομοθέτηση ή την ανάπτυξη πολιτικών·

E.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο πρέπει συστηματικά να διασφαλίζουν ότι οι επιλογές μεταξύ των διαφόρων δυνατοτήτων πολιτικής θα πρέπει να αξιολογούνται με βάση τη συμβολή των εν λόγω επιλογών στην εκπλήρωση του Χάρτη·

ΣΤ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι στη διακήρυξη του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων τονίζεται περαιτέρω η σημασία των ίσων ευκαιριών και της πρόσβασης στην αγορά εργασίας, των δίκαιων και αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας, καθώς και της κοινωνικής προστασίας και ένταξης, με σκοπό την παροχή νέων και αποτελεσματικότερων δικαιωμάτων στους πολίτες και την ενίσχυση των δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται ήδη στον Χάρτη·

1.  επαναβεβαιώνει ότι σε όλες τις νομοθετικές πράξεις της ΕΕ πρέπει να περιλαμβάνονται και να τηρούνται πλήρως οι διατάξεις του Χάρτη, συμπεριλαμβανομένων των διατάξεων κοινωνικού χαρακτήρα και των διατάξεων στον τομέα της οικονομικής διακυβέρνησης· τονίζει ότι η συμμόρφωση της νομοθεσίας και των πολιτικών της Ένωσης με τον Χάρτη πρέπει να αξιολογείται συστηματικά· καλεί την Επιτροπή να διασφαλίσει τη συμμόρφωση της διαδικασίας του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου με τον Χάρτη, συμπεριλαμβανομένης της ετήσιας επισκόπησης της ανάπτυξης και των ειδικών ανά χώρα συστάσεων·

2.  χαιρετίζει, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, τις προτάσεις της Επιτροπής για την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής, για προβλέψιμους και διαφανείς όρους εργασίας και για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης·

3.  θεωρεί ότι η νομολογία θα επηρεάσει το πεδίο εφαρμογής του Χάρτη, και ότι αυτό πρέπει να ληφθεί υπόψη·

4.  ζητεί η Ευρωπαϊκή Ένωση να προσχωρήσει στον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη του Συμβουλίου της Ευρώπης·

5.  τονίζει ότι όλοι οι φορείς της ΕΕ πρέπει να λαμβάνουν εξίσου υπόψη τους τα κοινωνικά και οικονομικά δικαιώματα και αρχές όπως ακριβώς και τα λοιπά θεμελιώδη δικαιώματα και αρχές που κατοχυρώνονται στον Χάρτη·

6.  καλεί την Επιτροπή, τα άλλα θεσμικά όργανα και τις εθνικές και περιφερειακές κυβερνήσεις των κρατών μελών να συμβουλεύονται τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΟΘΔ)ω όταν διακυβεύονται θεμελιώδη δικαιώματα·

7.  τονίζει ότι η Ένωση πρέπει να ενισχύσει περαιτέρω την επίγνωση για τον Χάρτη τόσο σε εθνικό όσο και σε ενωσιακό επίπεδο, καθιστώντας τα θεμελιώδη δικαιώματα, τις αξίες και τις ελευθερίες περισσότερο γνωστά και αποδίδοντας ιδιαίτερη έμφαση στις πολιτικές για την απασχόληση και τα κοινωνικά ζητήματα· υπογραμμίζει τη σημασία της περαιτέρω προώθησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών· καλεί τα όργανα και τις υπηρεσίες της Ένωσης που δρουν ειδικότερα στον τομέα της απασχόλησης και των κοινωνικών πολιτικών, να εναρμονίσουν καλύτερα τις πρακτικές τους σε συνάρτηση με την εφαρμογή του Χάρτη· ζητεί να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στη διευκόλυνση της απασχόλησης των ατόμων με αναπηρία και στην αντιστάθμιση των μειονεκτημάτων που αντιμετωπίζουν στην επαγγελματική τους εξέλιξη · καλεί την Επιτροπή να συγκροτήσει μια Γενική Διεύθυνση αρμόδια για θέματα που αφορούν τα άτομα με αναπηρία· αποδοκιμάζει το γεγονός ότι δεν έχουν αξιοποιηθεί ακόμη πλήρως οι δυνατότητες που προσφέρει ο Χάρτης·

8.  τονίζει τον σημαντικό ρόλο του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή όσον αφορά τη λογοδοσία των οργάνων της Ένωσης και την προώθηση των ορθών διοικητικών πρακτικών τους· εκφράζει την ικανοποίησή του για το έργο που επιτελεί η Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια·

9.  επικροτεί το έργο της Επιτροπής στον τομέα των θεμελιωδών δικαιωμάτων και τις ετήσιες εκθέσεις της σχετικά με την εφαρμογή των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών που κατοχυρώνονται στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων·

10.  εκφράζει την ικανοποίησή του για την ιδιαίτερη προσοχή που επιδεικνύει η ΕΕ για τα δικαιώματα των ηλικιωμένων πολιτών και ζητεί περαιτέρω πρόοδο στο πλαίσιο μιας βάσει δικαιωμάτων προσέγγισης για το γήρας· τονίζει τη σημασία της καταπολέμησης των διακρίσεων λόγω ηλικίας·

11.  τονίζει ότι τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη πρέπει να ανταποκρίνονται στις υποχρεώσεις τους αναφορικά με τις κοινωνικές και οικονομικές απαιτήσεις του Χάρτη στο πλαίσιο των προσπαθειών τους να τηρούν τα μέσα της ΕΕ, όπως η συνθήκη για τη σταθερότητα, τον συντονισμό και τη διακυβέρνηση στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση (ΣΣΣΔ) και το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης· ζητεί, επιπλέον, η έννοια των «εξαιρετικών περιστάσεων», σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΣΣΔ, που επιτρέπει παρέκκλιση από τον μεσοπρόθεσμο στόχο ή την προγραμματισμένη πορεία προσαρμογής, να ερμηνεύεται κατά τρόπο ώστε να περιλαμβάνει την αδυναμία της χώρας να συμμορφωθεί χωρίς να θέτει σε κίνδυνο τις υποχρεώσεις της σύμφωνα με τις κοινωνικές διατάξεις του Χάρτη·

12.  αναγνωρίζει τον ζωτικό ρόλο του ΟΘΔ στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τον Χάρτη και επικροτεί το έργο που έχει επιτελέσει ο Οργανισμός· προτρέπει τον ΟΘΔ να συνεχίσει να παρέχει συμβουλές και υποστήριξη στα θεσμικά όργανα της ΕΕ και στα κράτη μέλη σχετικά με τη βελτίωση των αντιλήψεων για τα θεμελιώδη δικαιώματα σε ολόκληρη την Ένωση· χαιρετίζει την πρόσφατα εγκριθείσα στρατηγική του ΟΘΔ για την περίοδο 2018-2022·

13.  επαναβεβαιώνει ότι οι κοινωνικές διατάξεις του Χάρτη εγγυώνται επαρκή κοινωνική και υγειονομική κάλυψη και προστασία για όλους τους εργαζομένους, συμπεριλαμβανομένων των εργαζομένων σε ηλεκτρονικές πλατφόρμες·

14.  τονίζει ότι είναι σημαντικό, όλες οι προτάσεις για νομοθετικές διατάξεις της Ένωσης να σέβονται τα θεμελιώδη δικαιώματα που κατοχυρώνονται στον Χάρτη· υπογραμμίζει, με ιδιαίτερη αναφορά στα θεμελιώδη δικαιώματα των εργαζομένων, την ανάγκη να διασφαλίσει η Ένωση ότι κάθε εργαζόμενος απολαύει των ίδιων θεμελιωδών δικαιωμάτων, ανεξάρτητα από το μέγεθος της επιχείρησης, τον τύπο της σύμβασης ή τη σχέση εργασίας·

15.  καλεί την Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να συμμορφώνονται πλήρως με τον Χάρτη κατά την εκπλήρωση των καθηκόντων τους στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, συμπεριλαμβανομένων των δανειοδοτικών του πρακτικών, λαμβάνοντας υπόψη τη νομολογία του Δικαστηρίου.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗ ΣΤΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Ημερομηνία έγκρισης

3.12.2018

 

 

 

Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας

+:

–:

0:

35

1

2

Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Laura Agea, Guillaume Balas, Brando Benifei, Enrique Calvet Chambon, David Casa, Michael Detjen, Geoffroy Didier, Λάμπρος Φουντούλης, Marian Harkin, Agnes Jongerius, Rina Ronja Kari, Jan Keller, Ádám Kósa, Agnieszka Kozłowska-Rajewicz, Jean Lambert, Jérôme Lavrilleux, Patrick Le Hyaric, Jeroen Lenaers, Verónica Lope Fontagné, Thomas Mann, Elisabeth Morin-Chartier, Emilian Pavel, Georgi Pirinski, Dennis Radtke, Terry Reintke, Robert Rochefort, Claude Rolin, Siôn Simon, Ulrike Trebesius

Αναπληρωτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Georges Bach, Heinz K. Becker, Deirdre Clune, Tania González Peñas, Alex Mayer, Jasenko Selimovic, Helga Stevens, Monika Vana

Αναπληρωτές (άρθρο 200, παρ. 2) παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Caterina Chinnici

ΤΕΛΙΚΗ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ ΜΕ ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΗ ΚΛΗΣΗ ΣΤΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

35

+

ALDE

Enrique Calvet Chambon, Marian Harkin, Robert Rochefort, Jasenko Selimovic

EFDD

Laura Agea

GUE/NGL

Tania González Peñas, Rina Ronja Kari, Patrick Le Hyaric

PPE

Georges Bach, Heinz K. Becker, David Casa, Deirdre Clune, Geoffroy Didier, Ádám Kósa, Agnieszka Kozłowska-Rajewicz, Jérôme Lavrilleux, Jeroen Lenaers, Verónica Lope Fontagné, Thomas Mann, Elisabeth Morin-Chartier, Dennis Radtke, Claude Rolin

S&D

Guillaume Balas, Brando Benifei, Caterina Chinnici, Michael Detjen, Agnes Jongerius, Jan Keller, Alex Mayer, Emilian Pavel, Georgi Pirinski, Siôn Simon

VERTS/ALE

Jean Lambert, Terry Reintke, Monika Vana

1

-

NI

Λάμπρος Φουντούλης

2

0

ECR

Helga Stevens, Ulrike Trebesius

Υπόμνημα των χρησιμοποιούμενων συμβόλων:

+  :  υπέρ

-  :  κατά

0  :  αποχή


ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων (11.1.2019)

προς την Επιτροπή Συνταγματικών Υποθέσεων

σχετικά με την εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο θεσμικό πλαίσιο της ΕΕ

(2017/2089(INI))

Συντάκτης γνωμοδότησης: Dennis de Jong

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων καλεί την Επιτροπή Συνταγματικών Υποθέσεων, που είναι αρμόδια επί της ουσίας, να συμπεριλάβει στην πρόταση ψηφίσματός της τις ακόλουθες προτάσεις:

  έχοντας υπόψη τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και συγκεκριμένα τα άρθρα 44 και 51,

  έχοντας υπόψη τη μελέτη με τίτλο «Η ερμηνεία του άρθρου 51 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης: το δίλημμα μιας στενότερης ή ευρύτερης εφαρμογής του Χάρτη σε εθνικά μέτρα» που δημοσιεύτηκε τον Φεβρουάριο 2016 από το Θεματικό Τμήμα Γ της Γενικής Διεύθυνσης Εσωτερικών Πολιτικών,

  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 25ης Οκτωβρίου 2016 σχετικά με την καθιέρωση μηχανισμού της ΕΕ για τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα(1), ιδίως την παράγραφο 20,

  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 16ης Φεβρουαρίου 2017 σχετικά με τις πιθανές εξελίξεις και αναπροσαρμογές στην τρέχουσα θεσμική δομή της Ευρωπαϊκής Ένωσης(2), ιδίως την παράγραφο 45,

Α.  λαμβάνοντας υπόψη ότι στο άρθρο 6 παράγραφος 1 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ) αναγνωρίζονται τα δικαιώματα, οι ελευθερίες και οι αρχές που περιέχονται στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 7ης Δεκεμβρίου 2000, όπως προσαρμόσθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2007, στο Στρασβούργο, ο οποίος έχει το ίδιο νομικό κύρος με τις Συνθήκες·

Β.  λαμβάνοντας υπόψη ότι σύμφωνα με το άρθρο 51 του Χάρτη, οι διατάξεις του απευθύνονται, μεταξύ άλλων, στα θεσμικά και λοιπά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης· λαμβάνοντας υπόψη ότι στο άρθρο 51 παράγραφος 1 του Χάρτη ορίζεται ότι οι διατάξεις του απευθύνονται στα κράτη μέλη «μόνον όταν εφαρμόζουν το δίκαιο της Ένωσης»·

Γ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι στο άρθρο 51 παράγραφος 1 ορίζεται ότι τα όργανα και οι οργανισμοί της Ένωσης «προάγουν την εφαρμογή» του Χάρτη· τονίζει ότι ο Χάρτης δεν αποτελεί απλώς ένα σύνολο απαγορεύσεων, αλλά θα πρέπει επίσης να θεωρείται εργαλείο για τη λήψη μέτρων προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματική εκπλήρωση των διατάξεών του·

Δ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι στο άρθρο 6 της ΣΕΕ τονίζεται επίσης ότι τα θεμελιώδη δικαιώματα, όπως κατοχυρώνονται από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), αποτελούν μέρος των γενικών αρχών του δικαίου της Ένωσης·

Ε.  λαμβάνοντας υπόψη ότι στο άρθρο 151 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) γίνεται αναφορά στα θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα όπως αυτά που ορίζονται στον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη·

ΣΤ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι σε μελέτη που πραγματοποίησε το Νοέμβριο 2017 σχετικά με την εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων στο θεσμικό πλαίσιο της ΕΕ(3) εξετάζεται, μεταξύ άλλων, η σημασία του Χάρτη για τις δραστηριότητες της Επιτροπής στο πλαίσιο της Συνθήκης για τη θέσπιση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (συνθήκη ΕΜΣ) και στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου· λαμβάνοντας υπόψη ότι ελάχιστη προσοχή δίνεται στα κοινωνικά δικαιώματα του Χάρτη στο πλαίσιο της οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης· λαμβάνοντας υπόψη ότι τα δικαιώματα αυτά πρέπει όντως να θεωρούνται θεμελιώδη δικαιώματα·

Ζ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι ο Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΟΘΔ) έχει διατυπώσει πολλές συστάσεις για την αποτελεσματική εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων στις γνωμοδοτήσεις του με τίτλο «Βελτίωση της πρόσβασης σε διορθωτικά μέτρα στον τομέα των επιχειρήσεων και των δικαιωμάτων του ανθρώπου σε επίπεδο ΕΕ»(4) και «Προκλήσεις και ευκαιρίες για την εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων»(5)·

1.  τονίζει ότι ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων πρέπει να εφαρμόζεται με πλήρη σεβασμό της ΕΣΔΑ, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα τη σπουδαιότητα του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη και του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και καλεί την Επιτροπή να επιταχύνει τη διαδικασία προσχώρησης της ΕΕ στην ΕΣΔΑ και να δώσει μεγαλύτερη προτεραιότητα στην εξέταση της δυνατότητας προσχώρησης της ΕΕ στον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη·

2.  καλεί μετ’ επιτάσεως την Επιτροπή να αποσαφηνίσει το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 51 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, δεδομένου ότι οι διαφορετικές ερμηνείες επιτείνουν τη σύγχυση και καθιστούν την εφαρμογή του Χάρτη ασαφή και μη ικανοποιητική(6)·

3.  καλεί την Επιτροπή να παράσχει καθοδήγηση στα κράτη μέλη της ΕΕ σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα θεμελιώδη δικαιώματα κατά την εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης·

4.  τονίζει ότι το άρθρο 51 παράγραφος 1 του Χάρτη ζητεί την προαγωγή των δικαιωμάτων και αρχών που θεσπίζονται σε αυτόν και τονίζει το σύνδεσμο μεταξύ των αξιών της Ένωσης, του Χάρτη και των κριτηρίων της Κοπεγχάγης για την προσχώρηση τρίτων χωρών στην Ένωση· αποδοκιμάζει το γεγονός ότι η ΕΕ δεν έχει μέχρι σήμερα στη διάθεσή της ένα συνεκτικό μηχανισμό για την προστασία της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων, όπως ζήτησε το Κοινοβούλιο στο ψήφισμά του της 14ης Νοεμβρίου 2018(7), ο οποίος θα καθιστούσε δυνατό τον συστηματικό έλεγχο των εξελίξεων στα θεσμικά όργανα και στους οργανισμούς της ΕΕ και στα κράτη μέλη που καθιστούν απαραίτητη τη λήψη μέτρων για την προστασία και υλοποίηση των δικαιωμάτων, ελευθεριών και αρχών του Χάρτη· προτείνει, ειδικότερα, οι όροι που εκτίθενται στα κριτήρια της Κοπεγχάγης σχετικά με τα θεμελιώδη δικαιώματα να μην χρησιμοποιούνται μόνο ως προϋποθέσεις για την προσχώρηση αλλά τα κράτη μέλη να αξιολογούνται βάσει αυτών σε τακτά χρονικά διαστήματα·

5.  επισημαίνει με ανησυχία ότι ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων εφαρμόζεται στα κράτη μέλη μόνο όταν αυτά εφαρμόζουν το ενωσιακό δίκαιο και καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να εξετάσουν, κατά την επόμενη αναθεώρηση της Συνθήκης, τη δυνατότητα διεύρυνσης του πεδίου εφαρμογής του Χάρτη·

6.  καλεί την Επιτροπή, τα άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τις εθνικές κυβερνήσεις και περιφερειακές διοικήσεις των κρατών μελών να συμβουλεύονται τακτικά τον ΟΔΘ όταν διακυβεύονται θεμελιώδη δικαιώματα· ζητεί, επιπλέον, να εισαχθεί στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου μια υποχρεωτική αξιολόγηση και επανεξέταση της τήρησης των διατάξεων του Χάρτη από τα κράτη μέλη·

7.  εκφράζει την ανησυχία του για την έλλειψη συστηματικών εκτιμήσεων αντικτύπου στα θεμελιώδη δικαιώματα προτού η Επιτροπή εγκρίνει τις νομοθετικές της προτάσεις και καλεί την Επιτροπή, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο να πραγματοποιούν ανεξάρτητους και διεξοδικούς ελέγχους συμβατότητας και εκτιμήσεις αντικτύπου στα θεμελιώδη δικαιώματα για κάθε νομοθετική πρόταση, διασφαλίζοντας συνεπώς μια με ενιαίο τρόπο προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων σε όλους τους σχετικούς τομείς πολιτικής·

8.  καλεί την Επιτροπή, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο να προβλέψουν συστηματικές μορφές διαβούλευσης με φορείς και θεσμικά όργανα που διαθέτουν εμπειρογνωμοσύνη στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων γενικότερα και σχετικά με τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων ειδικότερα· παραπέμπει εν προκειμένω στον ΟΔΘ και στα αρμόδια όργανα του Συμβουλίου της Ευρώπης και των Ηνωμένων Εθνών·

9.  επισημαίνει ότι το Δικαστήριο έχει αποφανθεί(8) ότι η Επιτροπή πρέπει να σέβεται πλήρως τον Χάρτη και όταν ασκεί τα καθήκοντα που της ανατίθενται δυνάμει της συνθήκης ΕΜΣ, ιδίως όσον αφορά την υπογραφή μνημονίων συνεργασίας, και ότι η ίδια υποχρέωση υφίσταται για τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις που διατυπώνονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου· καλεί την Επιτροπή να λάβει σε μεγαλύτερο βαθμό υπόψη της τις εκτιμήσεις επιπτώσεων στα θεμελιώδη δικαιώματα στο πλαίσιο της κοινωνικοοικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, αποδίδοντας ιδιαίτερη προσοχή στη συμβατότητα με τις κοινωνικές διατάξεις του Χάρτη·

10.  επισημαίνει ότι τα κενά στη μεταφορά και την ορθή εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ στα κράτη μέλη μπορούν να έχουν πραγματικό αντίκτυπο στην ενάσκηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων της ΕΕ· υπενθυμίζει, εν προκειμένω, τον ρόλο της Επιτροπής ως θεματοφύλακα των Συνθηκών, η οποία έχει συνεπώς την τελική – αν όχι την κύρια – ευθύνη για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων, εν ανάγκη και μέσω διαδικασιών επί παραβάσει· ζητεί εν προκειμένω αποφασιστικότερο ηγετικό ρόλο που θα διασφαλίζει την δέουσα εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ, ιδίως όσον αφορά το δικαίωμα στην προστασία του περιβάλλοντος που κατοχυρώνεται στο άρθρο 37 του Χάρτη, με πιο προσεκτικές, αποφασιστικές και ενδελεχείς διαδικασίες επί παραβάσει· υπενθυμίζει τη σημασία της ταχείας εισαγωγής και δέουσας εφαρμογής του τμήματος της Σύμβασης του Aarhus που αφορά την πρόσβαση στη δικαιοσύνη·

11.  τονίζει ότι υποχρέωση εφαρμογής του Χάρτη έχουν και οι οργανισμοί της ΕΕ· δηλώνει ότι, όταν οι κανονισμοί ή οι αποφάσεις για τη σύσταση των οργανισμών καταρτίζονται ή αναθεωρούνται, θα πρέπει να περιλαμβάνεται αναφορά στην ανάγκη οι οργανισμοί να σέβονται, στο πλαίσιο των αντίστοιχων εντολών τους, τον Χάρτη, καθώς και το διεθνές δίκαιο για τα ανθρώπινα δικαιώματα· καλεί όλους τους οργανισμούς να εγκρίνουν μια στρατηγική για τα θεμελιώδη δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένου ενός κώδικα δεοντολογίας για το προσωπικό τους και ενός μηχανισμού για τον εντοπισμό και την καταγγελία κάθε παραβίασης των θεμελιωδών δικαιωμάτων· προτρέπει ιδιαιτέρως τον Frontex και την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης για το Άσυλο (EASO) να συμμορφώνονται με τον Χάρτη στο πλαίσιο των γενικών πολιτικών τους, αλλά και όσον αφορά τις καθημερινές δραστηριότητες όσων είναι επιφορτισμένοι με τη φύλαξη των συνόρων και των ακτών, καθώς και των αρμοδίων για το άσυλο υπαλλήλων, που υπάγονται στους οργανισμούς αυτούς·

12.  ζητεί να ολοκληρωθεί χωρίς καθυστέρηση η έγκριση της οριζόντιας οδηγίας της ΕΕ κατά των διακρίσεων(9), προκειμένου να διασφαλιστούν περαιτέρω τα θεμελιώδη δικαιώματα εντός της Ένωσης με την έγκριση συγκεκριμένης ενωσιακής νομοθεσίας, ούτως ώστε να αποφευχθεί η σημερινή παραβίαση βάσει του άρθρου 51·

13.  υπενθυμίζει τη σημασία της αρχής της επικουρικότητας, ταυτόχρονα δε προτρέπει τα κράτη μέλη να εφαρμόζουν τον Χάρτη στον μέγιστο δυνατό βαθμό σύμφωνα με την ΕΣΔΑ και ενθαρρύνει την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών, της Ένωσης και των οργανισμών της· υπενθυμίζει στους εθνικούς δικαστές την αξία του Χάρτη και τους καλεί να ερμηνεύουν και να εφαρμόζουν θετικά το Χάρτη·

14.  υπογραμμίζει ότι ο Χάρτης είναι πιθανώς το κύριο εργαλείο για την υπεράσπιση, την προώθηση και την υλοποίηση των αξιών της Ένωσης, μέσω της εφαρμογής του στο πλαίσιο συγκεκριμένων τομέων πολιτικής και πολιτικών δραστηριοτήτων· τονίζει ότι είναι σημαντικό να διαφυλάσσει η ΕΕ τις αξίες αυτές τόσο στην εξωτερική της πολιτική όσο και στο εσωτερικό της, ενισχύοντας την προστασία που παρέχει ο Χάρτης στους πολίτες και τους κατοίκους της, καθώς και στο πλαίσιο της υποδοχής προσφύγων και μεταναστών·

15.  τονίζει ότι τα θεσμικά και λοιπά όργανα και οι οργανισμοί της Ένωσης στο σύνολό τους, συμπεριλαμβανομένου του Frontex, καθώς και τα κράτη μέλη δεσμεύονται πλήρως από τις διατάξεις του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων·

16.  υπενθυμίζει ότι τόσο οι Συνθήκες όσο και ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ αναφέρονται στην προστασία των εθνικών μειονοτήτων και στις διακρίσεις με βάση τη γλώσσα· ζητεί να ληφθούν συγκεκριμένα διοικητικά μέτρα στο πλαίσιο των θεσμικών οργάνων της ΕΕ ώστε να ενθαρρύνονται οι εθνικές κυβερνήσεις να βρίσκουν βιώσιμες λύσεις και να προωθούν τη νοοτροπία της γλωσσικής πολυμορφίας στο δικό τους κράτος μέλος, πέρα από τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ·

17.  ενθαρρύνει τη δημιουργία και την προώθηση εθνικών φορέων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι οποίοι συμβάλλουν στη διασφάλιση της τήρησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων κατά την εκπόνηση και εφαρμογή πολιτικών και νομοθετικών διατάξεων και παρέχουν βοήθεια σε μεμονωμένα άτομα σε συγκεκριμένες περιπτώσεις·

18.  επισημαίνει ότι εξακολουθούν να υφίστανται κενά όσον αφορά τις δυνατότητες προσφυγής που έχουν τα θύματα παραβιάσεων των θεμελιωδών δικαιωμάτων που συνδέονται με οικονομική δραστηριότητα σε τρίτες χώρες και ζητεί να ενσωματωθούν στις συμφωνίες της ΕΕ με τρίτες χώρες, και συγκεκριμένα στις εμπορικές και επενδυτικές της συμφωνίες, προσβάσιμες, χαμηλού κόστους και απλές διαδικασίες που επιτρέπουν στα θύματα να αντιμετωπίζουν τις παραβιάσεις αυτές όταν η εμπλεκόμενη επιχείρηση είναι εγκατεστημένη στην ΕΕ·

19.  τονίζει ότι τα δικαιώματα των πολιτών της ΕΕ έχουν ενισχυθεί με την προβλεπόμενη στη Συνθήκη της Λισαβόνας Πρωτοβουλία των Πολιτών, η οποία τέθηκε σε εφαρμογή το 2012 και με την οποία παρέχεται στους πολίτες της ΕΕ το δικαίωμα να ζητούν από την Επιτροπή να προτείνει νέες νομοθετικές διατάξεις της ΕΕ· επισημαίνει ότι μέχρι σήμερα έχουν αναληφθεί τέσσερις επιτυχείς πρωτοβουλίες, εκ των οποίων οι τρεις είχαν ως αποτέλεσμα τη θέσπιση νέων νομοθετικών διατάξεων·

20.  καλεί την Επιτροπή να διενεργεί συστηματικά εκτιμήσεις αντικτύπου στα ανθρώπινα δικαιώματα πριν συνάψει συμφωνίες και ιδίως εμπορικές συμφωνίες, με τρίτες χώρες·

21.  τονίζει τη σημασία της θέσπισης των κανόνων που είναι απαραίτητοι για την προστασία του προϋπολογισμού της Ένωσης στην περίπτωση γενικευμένου ελλείμματος όσον αφορά το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα στα κράτη μέλη· τάσσεται υπέρ της εισαγωγής αυστηρών και συστηματικών ρητρών ανθρωπίνων δικαιωμάτων στα επιχειρησιακά κείμενα των σχεδίων κανονισμών με τα οποία ιδρύονται ταμεία της ΕΕ·

22.  καταδικάζει την άνευ προηγουμένου και μεμονωμένη απόφαση της Πολωνίας να αντιταχθεί στα συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με την εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ κατά τη διάρκεια της συνόδου των Υπουργών Δικαιοσύνης στο Λουξεμβούργο στις 11 Οκτωβρίου 2018·

23.  υπενθυμίζει την πολιτική συμφωνία μεταξύ των σημαντικότερων θεσμικών οργάνων της ΕΕ και των κρατών μελών της όσον αφορά την προσχώρησή της στην ΕΣΔΑ· θεωρεί ότι με την ολοκλήρωση της διαδικασίας αυτής θα εισαχθούν περαιτέρω εγγυήσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων των πολιτών και των κατοίκων της Ένωσης· ζητεί να ληφθούν τα αναγκαία μέτρα για την οριστική εξάλειψη των νομικών φραγμών που εμποδίζουν την ολοκλήρωση της διαδικασίας προσχώρησης.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗΣΤΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Ημερομηνία έγκρισης

10.1.2019

 

 

 

Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας

+:

–:

0:

39

8

0

Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Asim Ademov, Martina Anderson, Heinz K. Becker, Monika Beňová, Michał Boni, Caterina Chinnici, Rachida Dati, Frank Engel, Laura Ferrara, Romeo Franz, Kinga Gál, Ana Gomes, Nathalie Griesbeck, Sylvie Guillaume, Monika Hohlmeier, Sophia in ‘t Veld, Cécile Kashetu Kyenge, Monica Macovei, Roberta Metsola, Claude Moraes, Ivari Padar, Judith Sargentini, Birgit Sippel, Csaba Sógor, Helga Stevens, Traian Ungureanu, Bodil Valero, Marie-Christine Vergiat, Udo Voigt, Josef Weidenholzer, Cecilia Wikström, Kristina Winberg, Tomáš Zdechovský, Auke Zijlstra

Αναπληρωτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Dennis de Jong, Anna Hedh, Lívia Járóka, Marek Jurek, Jean Lambert, Jeroen Lenaers, Andrejs Mamikins, Angelika Mlinar, Maite Pagazaurtundúa Ruiz, Christine Revault d’Allonnes Bonnefoy

Αναπληρωτές (άρθρο 200, παρ. 2) παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Norbert Erdős, Fernando Ruas, Adam Szejnfeld

ΤΕΛΙΚΗ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ ΜΕ ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΗ ΚΛΗΣΗΣΤΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

39

+

ALDE

Nathalie Griesbeck, Sophia in ‘t Veld, Angelika Mlinar, Maite Pagazaurtundúa Ruiz, Cecilia Wikström

ECR

Monica Macovei

EFDD

Laura Ferrara

GUE/NGL

Martina Anderson, Dennis de Jong, Marie-Christine Vergiat

PPE

Asim Ademov, Heinz K. Becker, Michał Boni, Rachida Dati, Frank Engel, Monika Hohlmeier, Jeroen Lenaers, Roberta Metsola, Fernando Ruas, Csaba Sógor, Adam Szejnfeld, Traian Ungureanu, Tomáš Zdechovský

S&D

Monika Beňová, Caterina Chinnici, Ana Gomes, Sylvie Guillaume, Anna Hedh, Cécile Kashetu Kyenge, Andrejs Mamikins, Claude Moraes, Ivari Padar, Christine Revault d’Allonnes Bonnefoy, Birgit Sippel, Josef Weidenholzer

VERTS/ALE

Romeo Franz, Jean Lambert, Judith Sargentini, Bodil Valero

8

-

ECR

Marek Jurek, Helga Stevens, Kristina Winberg

ENF

Auke Zijlstra

NI

Udo Voigt

PPE

Norbert Erdős, Kinga Gál, Lívia Járóka

0

0

 

 

Υπόμνημα των χρησιμοποιούμενων συμβόλων:

+  :  υπέρ

-  :  κατά

0  :  αποχή

28.11.2018

ΘΕΣΗ ΥΠΟ ΜΟΡΦΗ ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΩΝ

της Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων

προς την Επιτροπή Συνταγματικών Υποθέσεων

σχετικά με την εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο θεσμικό πλαίσιο της ΕΕ

(2017/2089(INI))

Για την Επιτροπή Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων: Angelika Mlinar (συντάκτρια)

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ

Η Επιτροπή Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων παρουσιάζει στην Επιτροπή Συνταγματικών Υποθέσεων, που είναι αρμόδια επί της ουσίας, τις ακόλουθες τροπολογίες:

Τροπολογία    1

Πρόταση ψηφίσματος

Αιτιολογική αναφορά 1 α (νέα)

Πρόταση ψηφίσματος

Τροπολογία

  έχοντας υπόψη ψήφισμά του της 13ης Μαρτίου 2018 σχετικά με την ισότητα των φύλων στις εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ1,

_________________

1 Κείμενα που εγκρίθηκαν, P8_TA(2018)0066.

Τροπολογία    2

Πρόταση ψηφίσματος

Αιτιολογική αναφορά 1 β (νέα)

Πρόταση ψηφίσματος

Τροπολογία

  έχοντας υπόψη τη Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας (Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης) και το ψήφισμά του της 12ης Σεπτεμβρίου 2017 σχετικά με πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη σύναψη, από την Ευρωπαϊκή Ένωση, της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας1,

_________________

1 EE C 337 της 20.9.2018, σ. 167.

Τροπολογία    3

Πρόταση ψηφίσματος

Αιτιολογική αναφορά 1 γ (νέα)

Πρόταση ψηφίσματος

Τροπολογία

  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 26ης Οκτωβρίου 2017 σχετικά με την καταπολέμηση της σεξουαλικής παρενόχλησης και κακοποίησης στην ΕΕ1,

_________________

1 ΕΕ C 346 της 27.9.2018, σ. 192.

Τροπολογία    4

Πρόταση ψηφίσματος

Αιτιολογική αναφορά 1 δ (νέα)

Πρόταση ψηφίσματος

Τροπολογία

  έχοντας υπόψη το κοινό έγγραφο εργασίας, της 21ης Σεπτεμβρίου 2015, με τίτλο «Ισότητα των φύλων και χειραφέτηση των γυναικών: μεταμορφώνοντας τις ζωές των κοριτσιών και των γυναικών μέσα από τις εξωτερικές σχέσεις της ΕΕ 2016-2020» (SWD(2015)0182), και τα συμπεράσματα του Συμβουλίου, της 26ης Οκτωβρίου 2015, σχετικά με το σχέδιο δράσης για την ισότητα των φύλων 2016-2020,

Τροπολογία    5

Πρόταση ψηφίσματος

Αιτιολογική αναφορά 1 ε (νέα)

Πρόταση ψηφίσματος

Τροπολογία

  έχοντας υπόψη τις κατευθυντήριες γραμμές για την προαγωγή και προστασία της άσκησης όλων των ανθρώπινων δικαιωμάτων από λεσβίες, ομοφυλόφιλους και αμφιφυλόφιλα, διεμφυλικά και διαφυλικά πρόσωπα (ΛΟΑΔΔ), οι οποίες εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά τη συνεδρίασή του της 24ης Ιουνίου 2013,

Τροπολογία    6

Πρόταση ψηφίσματος

Αιτιολογική σκέψη Ζ α (νέα)

Πρόταση ψηφίσματος

Τροπολογία

Ζ α.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η αρχή της ισότητας των φύλων αποτελεί θεμελιώδη αρχή της ΕΕ που κατοχυρώνεται στις Συνθήκες της ΕΕ και στο άρθρο 23 του Χάρτη· λαμβάνοντας υπόψη ότι το άρθρο 8 ΣΛΕΕ κατοχυρώνει την αρχή της ενσωμάτωσης της διάστασης του φύλου, καθώς ορίζει ότι «σε όλες τις δράσεις της, η Ένωση επιδιώκει να εξαλειφθούν οι ανισότητες και να προαχθεί η ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών»·

Τροπολογία    7

Πρόταση ψηφίσματος

Αιτιολογική σκέψη Ζ β (νέα)

Πρόταση ψηφίσματος

Τροπολογία

Ζ β.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων (EIGE) έχει ως ρόλο να αναπτύσσει, να αναλύει, να αξιολογεί και να διαδίδει μεθοδολογικά εργαλεία, ώστε να στηρίζει την ενσωμάτωση της ισότητας των φύλων σε όλες τις ενωσιακές πολιτικές και τις συνακόλουθες εθνικές πολιτικές, και να στηρίζει την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου σε όλα τα θεσμικά και λοιπά όργανα της ΕΕ·

Τροπολογία    8

Πρόταση ψηφίσματος

Αιτιολογική σκέψη IB α (νέα)

Πρόταση ψηφίσματος

Τροπολογία

ΙΒ α.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το άρθρο 24 του Χάρτη προσδιορίζει τα δικαιώματα του παιδιού και υποχρεώνει τις δημόσιες αρχές και τους ιδιωτικούς οργανισμούς να δίνουν πρωταρχική σημασία στο υπέρτατο συμφέρον των παιδιών·

Τροπολογία    9

Πρόταση ψηφίσματος

Αιτιολογική σκέψη IB β (νέα)

Πρόταση ψηφίσματος

Τροπολογία

ΙΒ β.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το άρθρο 14 του Χάρτη τονίζει το δικαίωμα κάθε παιδιού σε δίκαιη εκπαίδευση·

Τροπολογία    10

Πρόταση ψηφίσματος

Παράγραφος 1 α (νέα)

Πρόταση ψηφίσματος

Τροπολογία

1α.  αποδοκιμάζει το γεγονός ότι η έμφυλη βία γίνεται πολύ εύκολα ανεκτή, και τονίζει την ανάγκη να δοθεί τέλος στην ατιμωρησία, με τη διασφάλιση της δίωξης των δραστών· καλεί την ΕΕ να καταλήξει σε συμφωνία σχετικά με την επικύρωση της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης, και καλεί την Επιτροπή να παρουσιάσει μια ολοκληρωμένη ενωσιακή στρατηγική για την καταπολέμηση όλων των μορφών έμφυλης βίας, μεταξύ άλλων της σεξουαλικής παρενόχλησης και της σεξουαλικής κακοποίησης γυναικών και κοριτσιών, ώστε να διασφαλιστεί η συνοχή μεταξύ της εσωτερικής και της εξωτερικής δράσης της ΕΕ στον εν λόγω τομέα·

Τροπολογία    11

Πρόταση ψηφίσματος

Παράγραφος 1 β (νέα)

Πρόταση ψηφίσματος

Τροπολογία

1β.  εκφράζει την έντονη ανησυχία του για την ευάλωτη κατάσταση των μεταναστών, των προσφύγων και των αιτούντων άσυλο, ιδίως των γυναικών, των παιδιών και των ατόμων ΛΟΑΔΜ, και ζητεί να βελτιωθούν κατεπειγόντως οι ασφαλείς και νόμιμες οδοί μετανάστευσης, να γίνεται πλήρως σεβαστή η αρχή της μη επαναπροώθησης και να τους παρέχεται πρόσβαση στις υπηρεσίες οικογενειακής επανένωσης, στέγασης, εκπαίδευσης, απασχόλησης, υγειονομικής περίθαλψης και ψυχολογικής στήριξης μετά την άφιξή τους στην ΕΕ·

Τροπολογία    12

Πρόταση ψηφίσματος

Παράγραφος 2

Πρόταση ψηφίσματος

Τροπολογία

2.  επισημαίνει ότι οι διαδικασίες που έχουν θεσπίσει τα θεσμικά όργανα της ΕΕ προκειμένου να αξιολογείται η συμβατότητα των νομοθετικών προτάσεων με το Χάρτη έχουν κυρίως εσωτερικό χαρακτήρα· τονίζει ότι πρέπει να θεσπιστούν ενισχυμένες μορφές διαβούλευσης, εκτιμήσεις αντικτύπου και νομικός έλεγχος με πλήρη συμμετοχή ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων στον τομέα των θεμελιωδών δικαιωμάτων· καλεί την Επιτροπή, οσάκις μια νομοθετική πρόταση προάγει ή επηρεάζει αρνητικά ενδεχομένως τα θεμελιώδη δικαιώματα, να προωθεί τη δομημένη και τακτική συνεργασία με ανεξάρτητους εξωτερικούς φορείς, όπως ο Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και οι οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών που αναπτύσσουν δράση στον τομέα αυτό·

2.  επισημαίνει ότι οι διαδικασίες που έχουν θεσπίσει τα θεσμικά όργανα της ΕΕ προκειμένου να αξιολογείται η συμβατότητα των νομοθετικών προτάσεων με το Χάρτη έχουν κυρίως εσωτερικό χαρακτήρα· τονίζει ότι πρέπει να θεσπιστούν ενισχυμένες μορφές διαβούλευσης, εκτιμήσεις αντικτύπου, συμπεριλαμβανομένων ειδικών εκτιμήσεων αντικτύπου ανά φύλο, και νομικός έλεγχος με πλήρη συμμετοχή ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων στον τομέα των θεμελιωδών δικαιωμάτων· καλεί την Επιτροπή, οσάκις μια νομοθετική πρόταση προάγει ή επηρεάζει αρνητικά ενδεχομένως τα θεμελιώδη δικαιώματα, να προωθεί τη δομημένη και τακτική συνεργασία με ανεξάρτητους εξωτερικούς φορείς, όπως ο Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και οι οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών που αναπτύσσουν δράση στον τομέα αυτό·

Τροπολογία    13

Πρόταση ψηφίσματος

Παράγραφος 3 α (νέα)

Πρόταση ψηφίσματος

Τροπολογία

3α.  τονίζει την ανάγκη για στενή συνεργασία με το EIGE, στο πλαίσιο του ρόλου του όσον αφορά τη διάδοση μεθοδολογικών εργαλείων ακριβείας και με γνώμονα την αποτελεσματικότερη εφαρμογή της ενσωμάτωσης της διάστασης του φύλου στις νομοθετικές διαδικασίες και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

Τροπολογία    14

Πρόταση ψηφίσματος

Παράγραφος 4

Πρόταση ψηφίσματος

Τροπολογία

4.  καλεί εκ νέου την Επιτροπή να επανεξετάσει την απόφασή της, στο πλαίσιο της αξιολόγησης αντικτύπου, να υπαγάγει τις απόψεις της για τα θεμελιώδη δικαιώματα στις υφιστάμενες τρεις κατηγορίες που αφορούν οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνέπειες και να θεσπίσει μια ειδική κατηγορία με τίτλο «Συνέπειες για τα θεμελιώδη δικαιώματα» προκειμένου να διασφαλίζεται ότι λαμβάνοντας υπόψη όλες οι πτυχές των θεμελιωδών δικαιωμάτων·

4.  καλεί εκ νέου την Επιτροπή να επανεξετάσει την απόφασή της, στο πλαίσιο της αξιολόγησης αντικτύπου, να υπαγάγει τις απόψεις της για τα θεμελιώδη δικαιώματα στις υφιστάμενες τρεις κατηγορίες που αφορούν οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνέπειες και να θεσπίσει δύο ειδικές κατηγορίες με τίτλο «Συνέπειες για τα θεμελιώδη δικαιώματα» και «Εκτίμηση επιπτώσεων ανά φύλο», προκειμένου να διασφαλίζεται ότι λαμβάνονται υπόψη όλες οι πτυχές των θεμελιωδών δικαιωμάτων, ιδιαίτερα των μειονοτήτων και των ευάλωτων ομάδων, όπως οι γυναίκες τα παιδιά και τα άτομα ΛΟΑΤΚΙ+·

Τροπολογία    15

Πρόταση ψηφίσματος

Παράγραφος 7 α (νέα)

Πρόταση ψηφίσματος

Τροπολογία

7α.  καλεί την Επιτροπή και το Συμβούλιο να προωθήσουν, στο πλαίσιο των εμπορικών συμφωνιών, τη δέσμευση όσον αφορά την αποτελεσματική θέσπιση, διατήρηση και εφαρμογή νόμων, κανονισμών και πολιτικών για την ισότητα των φύλων, μεταξύ άλλων και τα ενεργά μέτρα που απαιτούνται για την προώθηση της ισότητας των φύλων και της ενδυνάμωσης των γυναικών σε όλα τα επίπεδα, σύμφωνα με το άρθρο 23 του Χάρτη·

Τροπολογία    16

Πρόταση ψηφίσματος

Παράγραφος 8 α (νέα)

Πρόταση ψηφίσματος

Τροπολογία

8α.  εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι η ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου δεν εφαρμόζεται με συνέπεια σε όλες τις ενωσιακές δραστηριότητες, γεγονός που εμποδίζει την αποτελεσματική εφαρμογή μέτρων για την καταπολέμηση των έμφυλων διακρίσεων και την προαγωγή της ισότητας των φύλων·

Τροπολογία    17

Πρόταση ψηφίσματος

Παράγραφος 8 β (νέα)

Πρόταση ψηφίσματος

Τροπολογία

8β.  τονίζει την ανάγκη να πραγματοποιηθεί πολιτισμική αλλαγή στα θεσμικά όργανα, με μια συστηματική και διαρθρωμένη διαδικασία εκμάθησης των δυνατοτήτων του οργανισμού, προκειμένου να επιτευχθεί η ισότητα των φύλων σε εσωτερικό επίπεδο και δη όσον αφορά τα αποτελέσματα του έργου τους·

Τροπολογία    18

Πρόταση ψηφίσματος

Παράγραφος 16 α (νέα)

Πρόταση ψηφίσματος

Τροπολογία

16α.  καλεί τους αρμόδιους οργανισμούς της ΕΕ να εντείνουν τις προσπάθειες για την εφαρμογή των αρχών της ισότητας των φύλων που κατοχυρώνονται στον Χάρτη, μεταξύ άλλων με τη διασφάλιση ότι όλα τα θεσμικά και λοιπά όργανα της ΕΕ ακολουθούν πολιτική μηδενικής ανοχής έναντι κάθε μορφής σεξουαλικής βίας και σωματικής ή ψυχολογικής παρενόχλησης· καλεί όλα τα θεσμικά και λοιπά όργανα της ΕΕ να εφαρμόσουν πλήρως το ψήφισμα του της 26ης Οκτωβρίου 2017 σχετικά με την καταπολέμηση της σεξουαλικής παρενόχλησης και κακοποίησης στην ΕΕ·

Τροπολογία    19

Πρόταση ψηφίσματος

Παράγραφος 20 α (νέα)

Πρόταση ψηφίσματος

Τροπολογία

20α.  καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη να καταπολεμήσουν όλες τις μορφές διακρίσεων και βίας κατά των ατόμων ΛΟΑΔΜ στις αντίστοιχες χώρες τους και πέρα από αυτές, όπως ορίζεται στον Χάρτη·

Τροπολογία    20

Πρόταση ψηφίσματος

Παράγραφος 20 β (νέα)

Πρόταση ψηφίσματος

Τροπολογία

20β.  τονίζει ότι η ΕΕ θα πρέπει να θεσπίσει ολοκληρωμένα και στρατηγικά μέτρα που θα επιτρέπουν στα κράτη μέλη να ανταποκρίνονται στις παραβιάσεις των δικαιωμάτων των γυναικών εντός των συνόρων τους και να διασφαλίζουν ότι προάγεται ενεργά ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων· επαναλαμβάνει την έκκλησή του προς όλα τα κράτη μέλη, στο πλαίσιο αυτό, να κυρώσουν άμεσα τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης στο σύνολό της·

Τροπολογία    21

Πρόταση ψηφίσματος

Παράγραφος 20 γ (νέα)

Πρόταση ψηφίσματος

Τροπολογία

20γ.  υπογραμμίζει ότι τα δικαιώματα των γυναικών και η ισότητα των φύλων, μεταξύ άλλων ο καθολικός σεβασμός για τη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία και τα συναφή δικαιώματα, καθώς και η πρόσβαση σε αυτά, πρέπει να τεθούν στην καρδιά του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και της χάραξης πολιτικής σε εθνικό επίπεδο·

Τροπολογία    22

Πρόταση ψηφίσματος

Παράγραφος 24 α (νέα)

Πρόταση ψηφίσματος

Τροπολογία

24α.  αναγνωρίζει ότι ο κοινωνικός αποκλεισμός μπορεί να οφείλεται στην έλλειψη δίκαιης εκπαίδευσης και να επιδεινώνεται λόγω του εκφοβισμού· προτρέπει τις εθνικές και τοπικές διοικητικές αρχές και τα σχολεία να προβλέψουν μέτρα για την παροχή βοήθειας στα θύματα εκφοβισμού και για την πρόληψη του κοινωνικού αποκλεισμού τους, σύμφωνα με το άρθρο 34 του Χάρτη·

Τροπολογία    23

Πρόταση ψηφίσματος

Παράγραφος 25 α (νέα)

Πρόταση ψηφίσματος

Τροπολογία

25α.  προτρέπει τα κράτη μέλη να υποστηρίξουν τη χρήση εκτιμήσεων αντικτύπου για τις πλέον ευάλωτες ομάδες (ανύπαντρες μητέρες, παιδιά, άτομα με αναπηρίες κ.λπ.) κατά την ανάπτυξη της εθνικής νομοθεσίας για την εκπαίδευση, και ταυτόχρονα αναγνωρίζει ότι αυτό δεν απαιτείται από κανέναν νόμο ή χάρτη, αλλά αποτελεί σημαντικό κενό και σημείο απόκλισης μεταξύ της ενωσιακής και της εθνικής νομοθεσίας, γεγονός που παρεμποδίζει την ανάπτυξη της ισότητας των φύλων όπως ορίζεται στον Χάρτη·

(1)

ΕΕ C 215 της 19.6.2018, σ. 162.

(2)

ΕΕ C 252 της 18.7.2018, σ. 201.

(3)

«The Implementation of the Charter of Fundamental Rights in the EU institutional framework» (Η εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων στο θεσμικό πλαίσιο της ΕΕ), Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Γενική Διεύθυνση Εσωτερικών Πολιτικών, Τμήμα πολιτικής Γ – Δικαιώματα των πολιτών και συνταγματικές υποθέσεις, Νοεμβρίου 2017.

(4)

ΟΘΔ, γνωμοδότηση 1/2017, 10 Απριλίου 2017.

(5)

ΟΘΔ, γνωμοδότηση 4/2018, 24 Σεπτεμβρίου 2018.

(6)

Βλέπε, ενδεικτικά, τμήμα 2.3 της γνωμοδότησης 4/2018 του ΟΘΔ της 24ης Σεπτεμβρίου 2018.

(7)

Κείμενα που εγκρίθηκαν, P8_TA(2018)0456.

(8)

Απόφαση του Δικαστηρίου (τμήμα μείζονος συνθέσεως) της 20 Σεπτεμβρίου 2016, Ledra Advertising Ltd και λοιποί κατά Ευρωπαϊκής Επιτροπής και Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), ECLI:EU:C:2016:701.

(9)

Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης των προσώπων, ανεξαρτήτως θρησκείας ή πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού (COM(2008)0426).


ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ της Επιτροπής Αναφορών (21.1.2019)

προς την Επιτροπή Συνταγματικών Υποθέσεων

σχετικά με την εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο θεσμικό πλαίσιο της ΕΕ

(2017/2089(INI))

Συντάκτης γνωμοδότησης: Josep-Maria Terricabras

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η Επιτροπή Αναφορών καλεί την Επιτροπή Συνταγματικών Υποθέσεων, που είναι αρμόδια επί της ουσίας, να συμπεριλάβει στην πρόταση ψηφίσματός της τις ακόλουθες προτάσεις:

Α.  έχοντας υπόψη τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως τα άρθρα 44 και 51,

Β.  έχοντας υπόψη τη μελέτη με τίτλο «Η ερμηνεία του άρθρου 51 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ: το δίλημμα της αυστηρότερης ή ευρύτερης εφαρμογής του Χάρτη στα εθνικά μέτρα», που δημοσιεύθηκε το Φεβρουάριο του 2016 από το Θεματικό Τμήμα Γ της Γενικής Διεύθυνσης Εσωτερικών Πολιτικών·

Γ.  έχοντας υπόψη την ακρόαση που πραγματοποίησε η Επιτροπή Αναφορών στις 23 Φεβρουαρίου 2016 με θέμα «Πρέπει να διευρυνθεί το πεδίο εφαρμογής του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων (Άρθρο 51);»·

Δ.  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 25ης Οκτωβρίου 2016 σχετικά με την καθιέρωση μηχανισμού της ΕΕ για τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα(1), και ιδίως την παράγραφο 20·

Ε.  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 16ης Φεβρουαρίου 2017, σχετικά με πιθανές εξελίξεις και αναπροσαρμογές της τρέχουσας θεσμικής δομής της Ευρωπαϊκής Ένωσης(2), και ιδίως την παράγραφο 45·

1.  επαναβεβαιώνει ότι το θεμελιώδες δικαίωμα της υποβολής αναφορών, το οποίο κατοχυρώνεται στο άρθρο 44 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και στα άρθρα 20 και 227 της ΣΛΕΕ, αποτελεί έναν από τους πυλώνες της ευρωπαϊκής ιθαγένειας και κομβικό στοιχείο της συμμετοχικής δημοκρατίας, το οποίο αποσκοπεί να φέρει τους πολίτες εγγύτερα στην ΕΕ μέσω μιας ανοικτής, δημοκρατικής και διαφανούς διαδικασίας χωρίς αποκλεισμούς·

2.  επισημαίνει τον αυξανόμενο αριθμό αναφορών που υποβάλλονται στο Κοινοβούλιο μετά την έναρξη ισχύος του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τον Δεκέμβριο του 2009, στις οποίες οι αναφέροντες επικαλούνται τον Χάρτη ως νομική βάση για τις εικαζόμενες παραβιάσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων της ΕΕ· σημειώνει ότι αυτές οι αναφορές αποδεικνύουν ενδεχομένως μια σοβαρή διαρθρωτική έλλειψη όσον αφορά μια βασισμένη στα θεμελιώδη δικαιώματα προσέγγιση κατά την εκπόνηση νομοθετικών διατάξεων και τη χάραξη πολιτικής, τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε εθνικό επίπεδο καθώς και κατά την εφαρμογή της νομοθεσίας στα κράτη μέλη· φρονεί ότι οι πολίτες της ΕΕ μπορούν να επωφεληθούν από μια ενισχυμένη διαδραστική σχέση μεταξύ της Επιτροπής Αναφορών και του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων όσον αφορά την εξέταση συγκεκριμένων αναφορών, στο πλαίσιο της οποίας ο Οργανισμός θα λαμβάνει άμεσα υπόψη του τις ανησυχίες των αναφερόντων όσον αφορά πιθανές παραβιάσεις θεμελιωδών δικαιωμάτων·

3.  σημειώνει ότι ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής επίσης διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διασφάλιση του σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων στο πλαίσιο του Χάρτη, όχι μόνο σε συνάρτηση με το άρθρο 41 σχετικά με το δικαίωμα στη χρηστή διοίκηση, αλλά και με δεδομένο ότι η χρηστή διοίκηση αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο για τη διασφάλιση άλλων θεμελιωδών δικαιωμάτων· υπενθυμίζει το υποδειγματικό έργο που επιτέλεσε η Διαμεσολαβήτρια κατά την τρέχουσα κοινοβουλευτική περίοδο, μεταξύ άλλων στους τομείς της διαφάνειας και της ελευθερίας της πληροφόρησης, καθώς και στην ειδική έκθεσή της σχετικά με τον Frontex(3), ιδίως όσον αφορά το δικαίωμα καταγγελίας των αιτούντων άσυλο και των μεταναστών·

4.  σημειώνει ότι η θέση σε ισχύ του Χάρτη θεωρείται από τους πολίτες και τους κατοίκους της ΕΕ ως ένας από τους βασικούς τρόπους με τους οποίους η ιδιότητα του μέλους της Ένωσης προσδίδει προστιθέμενη αξία· είναι πεπεισμένο ότι η μεταρρύθμιση της Ένωσης, προκειμένου να αυξηθεί η νομιμότητα και το κύρος της στη συνείδηση των πολιτών, μπορεί να επιτευχθεί κυρίως με την αναβάθμιση του εύρους της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται στον Χάρτη· υπογραμμίζει το γεγονός ότι στο Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων ενυπάρχει η δυνατότητα άρσης του δημοκρατικού ελλείμματος και ότι ο Χάρτης μπορεί να θεωρηθεί ως ο ακρογωνιαίος λίθος για την ανάπτυξη ισχυρών κοινωνικών πολιτικών που γεφυρώνουν τις κοινωνικοοικονομικές ανισότητες και διαμορφώνουν μια ολοκληρωμένη Ένωση λαών·

5.  εκφράζει την ανησυχία του για το γεγονός ότι ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων ισχύει στα κράτη μέλη μόνο κατά την εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ· επαναλαμβάνει ότι πολλοί πολίτες και κάτοικοι θεωρούν πως η εφαρμογή του είναι ασαφής και μη ικανοποιητική· υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι ο Χάρτης αποτελεί πηγή πρωτογενούς δίκαιου της Ένωσης όχι μόνο για τα θεσμικά όργανα αλλά και για τα κράτη μέλη· επισημαίνει ότι, προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματική άσκηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων, τα κράτη μέλη πρέπει επίσης να επιβάλουν τις διατάξεις του Χάρτη και ότι η περιορισμένη δυνατότητα εφαρμογής του δεν τους παρέχει «λευκή επιταγή» για να παραβιάζουν τα δικαιώματα που προβλέπονται σε αυτόν·

6.  φρονεί ότι ο μεγάλος αριθμός των πηγών προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων (εθνικών, ενωσιακών και διεθνών) και η πολυπλοκότητα της αλληλεπίδρασής τους δεν πρέπει να αποδυναμώνουν την παρεχόμενη προστασία· τονίζει ότι μια περισσότερο αυστηρή ερμηνεία και εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων θα αρκούσε για να εξασφαλιστεί η προστασία και η προώθηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων σε όλη την Ένωση. θεωρεί ότι αυτή η ευρύτερη ερμηνεία πρέπει να συνάδει με τις διεθνείς υποχρεώσεις της ΕΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα, δεδομένου ότι αυτές απορρέουν από το καθήκον της Ένωσης να τηρεί το εθιμικό διεθνές δίκαιο και τις γενικές αρχές του δημόσιου διεθνούς δικαίου·

7.  πιστεύει ότι οι προσδοκίες της πλειονότητας όσων υποβάλλουν αναφορά σχετικά με δικαιώματα που τους αναγνωρίζονται στο πλαίσιο του Χάρτη είναι υψηλές και υπερβαίνουν το τρέχον πεδίο εφαρμογής των δικαιωμάτων αυτών· τονίζει ότι μια πολύ περιοριστική ή μη συνεκτική ερμηνεία του άρθρου 51 απομακρύνει τους πολίτες από την ΕΕ· καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη να ενισχύσουν την εφαρμογή του Χάρτη διευρύνοντας το πεδίο εφαρμογής του και καλεί μετ’ επιτάσεως την Επιτροπή να λάβει μέτρα προκειμένου να επιτευχθεί μια κατά το δυνατόν συνεκτική και ευρεία ερμηνεία του άρθρου 51 ώστε να διασφαλίζεται η καθολική και ομοιόμορφη εφαρμογή του Χάρτη σε ολόκληρη την Ένωση και για όλους τους πολίτες· θεωρεί ότι η καθολική εφαρμογή του Χάρτη αποτελεί προϋπόθεση για την προώθηση και την εδραίωση της ευρωπαϊκής ιθαγένειας και την ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών στις δημοκρατικές διαδικασίες στην ΕΕ·

8.  επιδοκιμάζει τις προσπάθειες της Επιτροπής για την καταπολέμηση των διακρίσεων εις βάρος των γυναικών· υπενθυμίζει ότι στο άρθρο 23 του Χάρτη ορίζεται ότι «η ισότητα ανδρών και γυναικών πρέπει να εξασφαλίζεται σε όλους τους τομείς, μεταξύ άλλων στην απασχόληση, την εργασία και τις αποδοχές»· επισημαίνει ότι η αρχή της ισότητας δεν συνιστά εμπόδιο για τη διατήρηση ή τη λήψη μέτρων τα οποία παρέχουν συγκεκριμένα πλεονεκτήματα υπέρ του υποεκπροσωπούμενου φύλου·

9.  θεωρεί μείζονος σημασίας, παράλληλα με τις γενικές εγγυήσεις των ελευθεριών και τις διασφαλίσεις για την ισότητα και τα πολιτικά δικαιώματα, η Ένωση να αναλάβει αποφασιστική δράση για να ανταποκριθεί στις δεσμεύσεις της όσον αφορά τη διασφάλιση της άσκησης των κοινωνικών δικαιωμάτων του Χάρτη· φρονεί ότι με τον τρόπο αυτό, οι τρέχουσες εγγυήσεις υπέρ των ατομικών και πολιτικών δικαιωμάτων θα συνδυαστούν μακροπρόθεσμα με ενισχυμένα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά δικαιώματα, ώστε να εναρμονιστεί η Ένωση με την οικουμενικότητα, τον απαράγραπτο και αδιαίρετο χαρακτήρα και την αλληλεξάρτηση και αλληλοσύνδεση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων· εκφράζει την επιθυμία να προσδοθεί στον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη το ίδιο νομικό κύρος με τις Συνθήκες, όπως συμβαίνει στην περίπτωση του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων·

10.  τονίζει ότι το άρθρο 7 παράγραφος 7 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 472/2013 για την ενίσχυση της οικονομικής και δημοσιονομικής εποπτείας των κρατών μελών στη ζώνη του ευρώ που αντιμετωπίζουν ή απειλούνται με σοβαρές δυσκολίες όσον αφορά τη χρηματοοικονομική τους σταθερότητα(4), το οποίο ορίζει ότι οι προσπάθειες δημοσιονομικής εξυγίανσης που απαιτούνται σύμφωνα με το πρόγραμμα μακροοικονομικής προσαρμογής «πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την ανάγκη για εξασφάλιση των μέσων που επιτρέπουν την εφαρμογή θεμελιωδών πολιτικών όπως η εκπαίδευση και η περίθαλψη», πρέπει να ερμηνεύεται σύμφωνα με τις απαιτήσεις των κοινωνικών διατάξεων του Χάρτη και τις αρχές του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη·

11.  προτείνει την ανάπτυξη και την εφαρμογή ενός κώδικα δεοντολογίας που θα εφαρμόζεται σε όλο το προσωπικό, σύμφωνα με τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων· ζητεί τη δημιουργία μηχανισμών συμμόρφωσης, οι οποίοι θα διασφαλίζουν την έγκαιρη διαπίστωση, κοινοποίηση και αντιμετώπιση κάθε παραβίασης· πιστεύει ότι το δικαίωμα των φερόμενων ως θυμάτων και των καταγγελλόντων δυσλειτουργίες στην προστασία των προσωπικών δεδομένων τους θα πρέπει να θεωρείται αναφαίρετο καθ’ όλη τη διάρκεια της εν λόγω διαδικασίας· προτείνει τη διοργάνωση σεμιναρίων κατάρτισης για το προσωπικό με σκοπό την εξάλειψη των διακρίσεων και της ρητορικής μίσους με βάση το φύλο, τον σεξουαλικό προσανατολισμό, την εθνοτική καταγωγή ή οποιοδήποτε άλλο καθεστώς.

12.  παροτρύνει το Συμβούλιο να ολοκληρώσει την έκδοση της οριζόντιας οδηγίας της ΕΕ κατά των διακρίσεων, η οποία θα εγγυάται την αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων όπως κατοχυρώνεται στον Χάρτη· αποδοκιμάζει το γεγονός ότι αυτό έχει ανασταλεί για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα, καθώς η έκδοσή της θα διασφάλιζε περαιτέρω συγκεκριμένα θεμελιώδη δικαιώματα στην Ένωση, θα παρέκαμπτε την τρέχουσα παρέμβαση του άρθρο 51 μέσω της έγκρισης ειδικής νομοθεσίας της ΕΕ που πρέπει να μεταφερθεί από τα κράτη μέλη, και θα ήταν συμβατή με τις υποχρεώσεις που ανέλαβε η Ένωση όσον αφορά την προσχώρησή της στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία·

13.  υπογραμμίζει ότι είναι υψίστης σημασίας να διασφαλίζεται η αποτελεσματική προστασία των πολιτών και των κατοίκων της ΕΕ στο πλαίσιο του υπάρχοντος συστήματος, ειδικά στο πεδίο των οικονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών δικαιωμάτων, αλλά επίσης όσον αφορά τις πολιτικές ελευθερίες, τις διακρίσεις και τη δημοκρατική συμμετοχή, με τη διεύρυνση της εφαρμογής του Χάρτη· καλεί στην συνάρτηση αυτή την Επιτροπή, να μεριμνήσει για την ενσωμάτωση μιας ανεξάρτητης, συμμετοχικής και διαφανούς εκτίμησης αντίκτυπου στα θεμελιώδη δικαιώματα, σε όλες τις νέες νομοθετικές προτάσεις, προκειμένου να προστατεύονται με ενιαίο και αποτελεσματικό τρόπο τα θεμελιώδη δικαιώματα σε όλους τους συναφείς τομείς πολιτικής· προτείνει την περαιτέρω ανάπτυξη και εφαρμογή μιας αντίληψης περί «θεμελιωδών δικαιωμάτων απο το στάδιο του σχεδιασμού», με στόχο την προώθηση της ενσωμάτωσης των υψηλότερων προτύπων θεμελιωδών δικαιωμάτων από τα αρχικά στάδια σε όλες τις διαδικασίες χάραξης πολιτικής· τονίζει ότι η ύπαρξη αλλά μη εφαρμογή ενός άρθρου, όπως το άρθρο 9 της ΣΛΕΕ περί υψηλών ποσοστών απασχόλησης και κοινωνικής προστασίας, δεν προάγει τον δημοκρατικό χαρακτήρα της ΕΕ, αλλά, αντίθετα, εντείνει την απονομιμοποίησή της·

14.  τονίζει τη σπουδαιότητα του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων εντός ενός θεσμικού πλαισίου· εκφράζει τη λύπη του για την μη ενσωμάτωση του έργου του Οργανισμού στην αξιολόγηση της συμβατότητας των θεσμικών δραστηριοτήτων με τα θεμελιώδη δικαιώματα και, σε τακτική βάση με την εμπειρογνωμοσύνη σχετικά με νομοθετικούς φακέλους που αφορούν τις εσωτερικές και εξωτερικές αρμοδιότητες της Ένωσης· επαναλαμβάνει ότι είναι σημαντικό να αξιοποιηθεί η ανεξάρτητη και αμερόληπτη εμπειρογνωμοσύνη για τη συστηματική προετοιμασία των ελέγχων συμβατότητας σε όλους τους τομείς δραστηριότητας των θεσμικών οργάνων της ΕΕ· θεωρεί, για τον σκοπό αυτό, ότι οι συνεισφορές των αρμόδιων οργανισμών (Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων και Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων) στα νομοθετικά όργανα και σε όσα διαθέτουν επιχειρησιακές αρμοδιότητες στον τομέα αυτό θα μπορούσαν να συστηματοποιηθούν και να αναβαθμιστούν περαιτέρω ώστε να καταστούν πιο ουσιαστικές· λαμβάνει υπό σημείωση το διαδραστικό επιγραμμικό εργαλείο «CLARITY» το οποίο αναπτύχθηκε από τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων προκειμένου να καταστεί δυνατή η εύκολη αναγνώριση του πλέον κατάλληλου εξωδικαστικού φορέα για τα ανθρώπινα δικαιώματα για συγκεκριμένα ζητήματα θεμελιωδών δικαιωμάτων·

15.  πιστεύει ακράδαντα ότι, αν και αποτελεί ένα καλό πρώτο βήμα μετά την έναρξη ισχύος του Χάρτη, η στρατηγική της Επιτροπής για την αποτελεσματική εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων από την Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να επικαιροποιηθεί επειγόντως· εκφράζει την ικανοποίησή του για τις ετήσιες εκθέσεις της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή του Χάρτη και ζητεί να επανεξεταστεί η στρατηγική που καταρτίστηκε το 2010 ώστε να ληφθούν υπόψη οι νέες προκλήσεις και πραγματικότητες που αντιμετωπίζουν τα θεσμικά όργανα, ιδίως μετά το Brexit·

16.  τονίζει ότι όλα τα θεσμικά και λοιπά όργανα και οι οργανισμοί της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένου του Frontex, καθώς και τα κράτη μέλη δεσμεύονται πλήρως από τις διατάξεις του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων·

17.  επισημαίνει ότι τόσο οι Συνθήκες όσο και ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ αναφέρονται στην προστασία των εθνικών μειονοτήτων και στις διακρίσεις με βάση τη γλώσσα· ζητεί να ληφθούν συγκεκριμένα διοικητικά μέτρα στο πλαίσιο των θεσμικών οργάνων της ΕΕ ώστε να παρακινούνται οι εθνικές κυβερνήσεις να βρίσκουν βιώσιμες λύσεις και να προωθούν ένα πνεύμα γλωσσικής πολυμορφίας στο δικό τους κράτος μέλος, πέρα από τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ·

18.  επισημαίνει ότι τα ίδια τα κράτη μέλη μπορούν, και υπέχουν την ηθική υποχρέωση, να θέσουν σε εφαρμογή τις διατάξεις του Χάρτη στη νομοθεσία τους, ακόμα και όταν δεν πραγματοποιούν απευθείας μεταφορά δικαίου της ΕΕ· αποδοκιμάζει την επιδείνωση της κατάστασης όσον αφορά την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης σε αρκετά κράτη μέλη· καλεί μετ’ επιτάσεως τα κράτη μέλη να σεβαστούν την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και της πολυφωνίας και την Επιτροπή να λάβει τα αναγκαία μέτρα για την παρακολούθηση και την επιβολή της· στηρίζει τη δημιουργία και την προώθηση εθνικών φορέων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι οποίοι συμβάλλουν στη διασφάλιση της τήρησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων τόσο στις πολιτικές όσο και στις νομοθετικές διαδικασίες και την εφαρμογή τους, καθώς και στην παροχή βοήθειας σε άτομα σε συγκεκριμένες περιπτώσεις· θεωρεί ότι η αυθαίρετη ή υπερβολική χρήση βίας από την αστυνομία ή άλλες δυνάμεις ασφαλείας ενός κράτους μέλους είναι αντίθετη προς τις διατάξεις του Χάρτη·

19.  καλεί την Επιτροπή να υιοθετήσει μια πιο θαρραλέα προσέγγιση κατά την παρακολούθηση των εθνικών αρχών που εφαρμόζουν μέτρα του ενωσιακού δικαίου που δημιουργούν προβλήματα σχετικά με τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ, ιδίως εξαιτίας του γεγονότος ότι τα δικαιώματα αυτά δεν διασφαλίζονται κατ' ανάγκη σε όλη την ΕΕ·

20.  επικροτεί την κύρωση της Συνθήκης του Μαρακές για την πρόσβαση των ατόμων με προβλήματα όρασης σε προσαρμοσμένες δημοσιευμένες εργασίες, δεδομένου ότι πρόκειται για ουσιαστικό βήμα στο πλαίσιο του άρθρο 26 του Χάρτη για την ένταξη των ατόμων με αναπηρία·

21.  λαμβάνει υπό σημείωση την αναφορά 0657/2016 και τονίζει τη σημασία που έχει η εφαρμογή του άρθρου 10 του Χάρτη σχετικά με την ελευθερία της σκέψης, της συνείδησης και της θρησκείας σε όλα τα κράτη μέλη, και σε όλες τις εκφάνσεις και τους θεσμούς στον δημόσιο τομέα, ιδίως στον τομέα της εκπαίδευσης·

22.  καλεί την Επιτροπή, τα άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τις αρχές των κρατών μελών να συμβουλεύονται τακτικά και άμεσα τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων όταν διακυβεύονται θεμελιώδη δικαιώματα· ζητεί, επιπλέον, να εισαχθεί στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής οικονομικής διακυβέρνησης μια υποχρεωτική αξιολόγηση και επανεξέταση της ισχύουσας νομοθεσίας πλαίσιο, πέραν των πολιτικών των κρατών μελών, προκειμένου να διασφαλιστεί η τήρηση των διατάξεων του Χάρτη και ιδίως των κοινωνικών του διατάξεων· προτείνει την κατάρτιση πίνακα αποτελεσμάτων στον τομέα των θεμελιωδών δικαιωμάτων με σκοπό την παρακολούθηση του σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων στα κράτη μέλη·

23.  θεωρεί ότι η εφαρμογή των εσωτερικών πτυχών του Χάρτη υστερεί σημαντικά, ιδίως όταν τα κράτη μέλη ασκούν αρμοδιότητες της Ένωσης· καλεί την Επιτροπή να επαγρυπνά περισσότερο για την πλήρη και συνεπή εφαρμογή του Χάρτη από τα κράτη μέλη· ζητεί από την Επιτροπή να αναπτύξει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση όσον αφορά τον έλεγχο εφαρμογής του άρθρου 6 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ) και τα άρθρα 258-260 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκή Ένωσης (ΣΛΕΕ) που θα επιτρέψει την έγκαιρη κοινοποίηση, αντίδραση και πρόληψη των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών· υπενθυμίζει την δέσμευση της προηγούμενης Επιτροπής να δημιουργήσει ένα νέο εργαλείο, παράλληλα με την έσχατη λύση της προσφυγής στο άρθρο 7 της ΣΕΕ, το οποίο θα υπερβαίνει την υφιστάμενη διαδικασία επί παραβάσει όσον αφορά τις κυρώσεις, όταν πρόκειται για περιπτώσεις εμφανούς παραβίασης των θεμελιωδών δικαιωμάτων του Χάρτη, ιδίως όταν εμπλέκονται κυβερνήσεις κρατών μελών·

24.  αντιτίθεται ρητά στην περιοριστική ερμηνεία του άρθρου 51 παράγραφος 1 από την Επιτροπή στο πλαίσιο της αξιολόγησης των διάφορων αναφορών που υποβάλλονται στο Κοινοβούλιο και επαναλαμβάνει μετ’ επιτάσεως ότι τα θεσμικά όργανα της ΕΕ πρέπει να σέβονται τον Χάρτη σε κάθε περίσταση και ανεξάρτητα από τον ρόλο που διαδραματίζουν·

25.  τονίζει την ανάγκη να διασφαλιστεί η τήρηση του Χάρτη, ιδίως των κοινωνικών του διατάξεων, κατά τη διάρκεια και σε όλα τα στάδια της διαδικασίας του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, συμπεριλαμβανομένης της Ετήσιας Επισκόπησης της Ανάπτυξης (ΕΕΑ) με ταυτόχρονη αναβάθμιση της κοινής έκθεσης για την απασχόληση (ΚΕΑ)· ζητεί να παρακολουθείται η ανάπτυξη κοινωνικών δεικτών αναφοράς και να περιλαμβάνονται στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις ως μέρος μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης·

26.  τονίζει ότι οι πολιτικές λιτότητας που υιοθετούνται σε επίπεδο ΕΕ και από τα κράτη μέλη προκάλεσαν τεράστια αύξηση των κοινωνικοοικονομικών ανισοτήτων, εμποδίζοντας τους πολίτες να απολαμβάνουν με συγκεκριμένο τρόπο και απεριόριστα τα θεμελιώδη δικαιώματά τους·

27. υπενθυμίζει την πολιτική συμφωνία μεταξύ των κύριων θεσμικών οργάνων της ΕΕ και των κρατών μελών της ΕΕ όσον αφορά την προσχώρηση της ΕΕ στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου· τονίζει ότι η εν λόγω προσχώρηση αποτελεί νομική υποχρέωση βάσει του άρθρου 6 παράγραφος 2 της ΣΕΕ· θεωρεί ότι η ολοκλήρωσή της θα εισαγάγει περαιτέρω διασφαλίσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων των πολιτών και των κατοίκων της Ένωσης και θα παράσχει ένα συνεκτικό πλαίσιο για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε ολόκληρη την Ευρώπη· καλεί την Επιτροπή να λάβει τα αναγκαία μέτρα για την οριστική εξάλειψη των νομικών φραγμών που εμποδίζουν την ολοκλήρωση της διαδικασίας προσχώρησης, καταρτίζοντας, εάν παραστεί ανάγκη, νέα συμφωνία προσχώρησης η οποία θα άρει τις ανεπάρκειες που επισήμανε το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη γνωμοδότησή του 2/13·

28.  καλεί τα διάφορα θεσμικά όργανα της ΕΕ να εξετάσουν κατά την επόμενη αναθεώρηση της Συνθήκης, την ενίσχυση του πεδίου εφαρμογής του Χάρτη, συμπεριλαμβανομένης της διαγραφής του άρθρου 51·

29.  εκφράζει τη δυσαρέσκειά του για τις ερμηνείες των άρθρων 51 και 52 που δημιουργούν τεχνητή αντίθεση μεταξύ δικαιωμάτων και αρχών - ιδίως δε των ατομικών και πολιτικών δικαιωμάτων με τις κοινωνικές και οικονομικές αρχές· συμμερίζεται την άποψη του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων στην έκθεση για τα Θεμελιώδη Δικαιώματα του 2017, σύμφωνα με την οποία ο Χάρτης συνδυάζει με μοναδικό τρόπο την ισοτιμία των ατομικών και πολιτικών καθώς και των κοινωνικών και οικονομικών δικαιωμάτων σε ένα ενιαίο έγγραφο· θεωρεί ότι τα κοινωνικά και οικονομικά δικαιώματα παρουσιάζουν σημαντικές ελλείψεις και θα πρέπει να ενισχυθούν αποφασιστικά στο δίκαιο της ΕΕ και στις συνταγματικές έννομες τάξεις των κρατών μελών, καθιστώντας τις 20 αρχές του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη νομικά δεσμευτικές για όλα τα θεσμικά όργανα και όλα τα κράτη μέλη.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗ ΣΤΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Ημερομηνία έγκρισης

21.1.2019

 

 

 

Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας

+:

–:

0:

11

8

0

Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Margrete Auken, Andrea Cozzolino, Pál Csáky, Rosa Estaràs Ferragut, Eleonora Evi, Peter Jahr, Jude Kirton-Darling, Svetoslav Hristov Malinov, Ana Miranda, Gabriele Preuß, Jarosław Wałęsa, Cecilia Wikström

Αναπληρωτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Κωνσταντίνα Κούνεβα, Josep-Maria Terricabras

Αναπληρωτές (άρθρο 200, παρ. 2) παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

José Blanco López, Gabriel Mato, Francisco José Millán Mon, Massimiliano Salini, Barbara Spinelli

ΤΕΛΙΚΗ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ ΜΕ ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΗ ΚΛΗΣΗΣΤΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

11

+

ALDE

EFDD

GUE

S-D

Verts/ALE

Cecilia Wikström

Eleonora Evi

Κωνσταντίνα Κούνεβα, Barbara Spinelli,

José Blanco López, Andrea Cozzolino, Jude Kirton-Darling, Gabriele Preuß

Margrete Auken, Ana Miranda, Josep-Maria Terricabras

8

-

EPP

Pál Csáky, Rosa Estaràs Ferragut, Peter Jahr, Svetoslav Hristov Malinov, Gabriel Mato, Francisco José Millán Mon, Massimiliano Salini, Jarosław Wałęsa

0

0

-

-

Υπόμνημα των χρησιμοποιούμενων συμβόλων:

+  :  υπέρ

-  :  κατά

0  :  αποχή

(1)

ΕΕ C 215 της 19.6.2018, σ. 162.

(2)

ΕΕ C 252 της 18.7.2018, σ. 201.

(3)

Ειδική έκθεση της Ευρωπαίας Διαμεσολαβήτριας της 7ης Νοεμβρίου 2013 κατόπιν έρευνας ιδίας πρωτοβουλίας OI/5/2012/BEH-MHZ σχετικά με τον Frontex

(4)

ΕΕ L 140 της 27.5.2013,σ. 1.


ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗΣΤΗΝ ΑΡΜΟΔΙΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Ημερομηνία έγκρισης

22.1.2019

 

 

 

Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας

+:

–:

0:

12

2

7

Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Gerolf Annemans, Pascal Durand, Esteban González Pons, Danuta Maria Hübner, Jo Leinen, Maite Pagazaurtundúa Ruiz, Markus Pieper, Paulo Rangel, György Schöpflin, Pedro Silva Pereira, Barbara Spinelli, Kazimierz Michał Ujazdowski

Αναπληρωτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Max Andersson, Sylvia-Yvonne Kaufmann, Jasenko Selimovic, Gabriele Zimmer

Αναπληρωτές (άρθρο 200, παρ. 2) παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

José Blanco López, Michael Gahler, Stefan Gehrold, Theresa Griffin, Fernando Ruas


ΤΕΛΙΚΗ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ ΜΕ ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΗ ΚΛΗΣΗΣΤΗΝ ΑΡΜΟΔΙΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

12

+

ALDE

Maite Pagazaurtundúa Ruiz, Jasenko Selimovic

GUE/NGL

Barbara Spinelli, Gabriele Zimmer

PPE

Danuta Maria Hübner

S&D

José Blanco López, Theresa Griffin, Sylvia-Yvonne Kaufmann, Jo Leinen, Pedro Silva Pereira

VERTS/ALE

Max Andersson, Pascal Durand

2

-

ENF

Gerolf Annemans

PPE

Markus Pieper

7

0

NI

Kazimierz Michał Ujazdowski

PPE

Michael Gahler, Stefan Gehrold, Esteban González Pons, Paulo Rangel, Fernando Ruas, György Schöpflin

Υπόμνημα των χρησιμοποιούμενων συμβόλων:

+  :  υπέρ

-  :  κατά

0  :  αποχή

Τελευταία ενημέρωση: 8 Φεβρουαρίου 2019Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου