Procedura : 2019/0810(NLE)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury : A9-0008/2019

Teksty złożone :

A9-0008/2019

Debaty :

PV 17/09/2019 - 3
CRE 17/09/2019 - 3

Głosowanie :

PV 17/09/2019 - 6.1

Teksty przyjęte :

P9_TA(2019)0008

<Date>{09/09/2019}9.9.2019</Date>
<NoDocSe>A9-0008/2019</NoDocSe>
PDF 439kWORD 118k

<TitreType>SPRAWOZDANIE</TitreType>

<Titre>w sprawie zalecenia Rady dotyczącego mianowania prezesa Europejskiego Banku Centralnego</Titre>

<DocRef>(N9-0023/2019 - C9-0048/2019 – 2019/0810(NLE))</DocRef>


<Commission>{ECON}Komisja Gospodarcza i Monetarna</Commission>

Sprawozdawca: <Depute>Roberto Gualtieri</Depute>

PROJEKT DECYZJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
 ZAŁĄCZNIK 1: ŻYCIORYS Christine Lagarde
 ZAŁĄCZNIK 2: ODPOWIEDZI Christine Lagarde NA PYTANIA ZAWARTE W KWESTIONARIUSZU
 PROCEDURA W KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ

PROJEKT DECYZJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie zalecenia Rady dotyczącego mianowania prezesa Europejskiego Banku Centralnego

(N9-0023/2019 - C9-0048/2019 – 2019/0810(NLE))

(Konsultacja)

Parlament Europejski,

 uwzględniając zalecenie Rady z 9 lipca 2019 r.[1],

 uwzględniając art. 283 ust. 2 akapit drugi Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z którym Rada skonsultowała się z Parlamentem (C9-0048/2019),

 uwzględniając art. 130 Regulaminu,

 uwzględniając sprawozdanie Komisji Gospodarczej i Monetarnej (A9-0008/2019),

A. mając na uwadze, że pismem z 16 lipca 2019 r. Rada Europejska zasięgnęła opinii Parlamentu Europejskiego w sprawie powołania Christine Lagarde na stanowisko prezesa Europejskiego Banku Centralnego na okres ośmiu lat ze skutkiem od 1 listopada 2019 r.;

B. mając na uwadze, że Komisja Gospodarcza i Monetarna Parlamentu Europejskiego oceniła kwalifikacje kandydatki, zwłaszcza pod kątem wymogów określonych w art. 283 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz w świetle potrzeby zapewnienia pełnej niezależności EBC zgodnie z art. 130 tego traktatu; mając na uwadze, że w procesie oceny komisja otrzymała życiorys kandydatki oraz odpowiedzi na pytania ujęte w przesłanym jej kwestionariuszu;

C. mając na uwadze, że komisja przeprowadziła następnie 4 września 2019 r. dwuipółgodzinne wysłuchanie kandydatki, która wygłosiła oświadczenie wstępne i odpowiedziała na pytania członków komisji;

1. wydaje przychylną opinię w sprawie zalecenia Rady dotyczącego mianowania Christine Lagarde na stanowisko prezesa Europejskiego Banku Centralnego;

2. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej decyzji Radzie Europejskiej, Radzie oraz rządom państw członkowskich.

 


 

ZAŁĄCZNIK 1: ŻYCIORYS Christine Lagarde

Dane osobowe  Data urodzenia: 1 stycznia 1956 r.

Miejsce urodzenia: Paryż

Obywatelstwo: francuskie

 

Kariera zawodowa

 

Międzynarodowa instytucja finansowa

 

lipiec 2011 r.

do chwili obecnej

dyrektor zarządzająca Międzynarodowego Funduszu Walutowego, Waszyngton

 

jedna pełna kadencja od lipca 2011 r. do lipca 2016  r., niepełna kadencja od lipca 2016 r. do września 2019 r.

 

Krajowy sektor publiczny

 

czerwiec 2007 r. do

lipca 2011 r.  minister gospodarki i finansów Francji

prezydencja francuska w Unii Europejskiej w drugiej połowie 2008 r.

przewodnicząca ECOFIN

francuskie przewodnictwo w G-20 w 2011 r.

przewodnictwo w grupie ds. finansów w ramach G-20

 

maj 2007 r.

do czerwca 2007 r.  minister rolnictwa i rybołówstwa Francji

 

maj 2005 r.

do maja 2007 r.  minister handlu Francji

 

 

Sektor prywatny

 

 

październik 1999 r.

do maja 2005 r.  naczelna prezes międzynarodowej kancelarii prawnej Baker McKenzie, Chicago, USA

 

październik 1995

do października 1999 r.  członkini zarządu głównego i partner zarządzająca w paryskim oddziale Baker McKenzie

 

maj 1981 r.

do 1999 r.  radczyni prawna specjalizująca się w prawie handlowym, połączeniach i przejęciach, ochronie konkurencji, prawie pracy i arbitrażu dla międzynarodowych korporacji

 

wrzesień 1980 r.

do września 1982 r.  wykładowczyni prawa umów na Wydziale Prawa Uniwersytetu Paris X

 

Edukacja

 

studia magisterskie w dziedzinie prawa handlowego, dyplom pomagisterskich studiów z dziedziny prawa handlowego i prawa pracy

Wydział Prawa Uniwersytetu Paris X, 1980

 

studia magisterskie ze specjalizacją z ekonomii i finansów, praca dyplomowa na temat ruchów konsumenckich w USA „Ralph Nader, a Public Citizen”

Wydział Nauk Politycznych na Uniwersytecie Aix en Provence, 1977

 

studia magisterskie w dziedzinie literatury amerykańskiej

Wydział Humanistyczny, Awinion, 1977

 

Tytuł prawny: członkini paryskiej Izby Adwokackiej

 

Zagraniczne wyróżnienia naukowe

 

Louvain La Neuve – doktorat honoris causa

University of Montreal – doktorat honoris causa

Universidad del Pacifico – honorowy tytuł członkowski

Washington College – tytuł honoris causa

Claremont McKenna College – tytuł honoris causa

Robinson College – Cambridge Honorary fellowship (honorowe członkostwo)

 

 

 

Wyróżnienia i stanowiska

 

 

2011 Członkostwo w Radzie Wydziału Nauk Politycznych

2011 Nagroda „Global Citizenship” za 2011 r. przyznawana przez Radę Atlantycką

2011 Członkostwo w zarządzie Światowego Forum Ekonomicznego

2011 Nagroda „Transatlantic Leadership” przyznawana przez European Institute

2012 „Hipólito Unanue al Mérito Económico – Financiero” – wyróżnienie przyznawane przez rząd Peru

2012 Order Narodowy Legii Honorowej w stopniu Oficera

2012 Nagroda „Globalist of the Year” przyznawana przez Canadian International Council

2012 Honorowy tytuł naukowy Uniwersytetu w Leuven

2012 „Leadership Award” za 2012 r. przyznawana przez Unię Banków Arabskich

2013 Wielki Oficer Orderu Narodowego Republiki Wybrzeża Kości Słoniowej

2013 Członkostwo w zarządzie Holton-Arms School

2014 Nagroda „Inaugural Global Achievement” przyznawana przez Global Foundation

2014 Doktorat honoris causa przyznany przez Uniwersytet w Montrealu

2014 Członkostwo w radzie zarządzającej konferencji w Montrealu

2014 Tytuł Dyplomaty Roku 2014 przyznawany przez magazyn „Foreign Policy”

2015 Honorowe wyróżnienie przyznane przez kancelarię Baker and McKenzie

2015 Honorowa prezes kampanii na rzecz zbiórki funduszy w Holton-Arms School

2015 Przewodnicząca honorowego komitetu organizującego tournée Narodowej Orkiestry Symfonicznej Francji w USA i Kanadzie

2016 Udział w panelu wysokiego szczebla sekretarza generalnego ONZ ds. upodmiotowienia ekonomicznego kobiet

2016 Nagroda „Global Leadership” przyznawana przez Columbia University School of International Public Affairs

2016 Honorowy medal im. Mohameda Bin Raszida przyznawany wybitnym kobietom

2016 Tytuł Kobiety Roku i nagroda za całokształt osiągnięć przyznane przez magazyn „Glamour”

2016 Honorowe członkostwo – Universidad del Pacifico

2017 Nagroda „Global Women's Leadership” przyznawana przez Międzynarodowy Komitet ds. Planowania Światowego Szczytu Kobiet

2017 Tytuł honoris causa przyznany przez Washington College

2018 Udział w Radzie Konsultacyjnej G-7 ds. Równości Płci

2018 Komandor Orderu Narodowego 27 czerwca (Dżibuti)

2018 Tytuł honoris causa przyznany przez Claremont McKenna College

2018 Honorowe członkostwo Instytutu Bankowości

2018 Nagroda „Appeal of Conscience World Leader” przyznawana przez Fundację „Appeal of Conscience”

2019 Wyróżnienie dla wybitnych absolwentów Holton- Arms School

2019 Nagroda „Distinguished International Leadership” przyznawana przez Radę Atlantycką

2019 Przystąpienie do Międzynarodowej Sieci Współpracy Liderów Równouprawnienia i współprzewodniczenie jej zespołowi odpowiedzialnemu za finansowanie

2019 Honorowe członkostwo w Robinson College

 

Wybrane publikacje

Breaking New Grounds in French Labor Law, 1982

Fragmentation Risks - Finance & Development, wrzesień 2012 r.

https://www.imf.org/external/pubs/ft/fandd/2012/09/straight.htm

Dare the Difference - Finance & Development, czerwiec 2013 r.

https://www.imf.org/external/pubs/ft/fandd/2013/06/straight.htm

Focus, Flexibility, Service - Finance & Development, wrzesień 2014 r.

https://www.imf.org/external/pubs/ft/fandd/2014/09/straight.htm

Path to Development -- Finance & Development, czerwiec 2015 r.

https://www.imf.org/external/pubs/ft/fandd/2015/06/straight.htm

The Voice of Youth -- Finance & Development, czerwiec 2017 r.

https://www.imf.org/external/pubs/ft/fandd/2017/06/straight.htm

A Regulatory Approach to Fintech - Finance and Development, March 2018

https://www.imf.org/external/pubs/ft/fandd/2018/06/how-policymakers-should-regulate- cryptoassets-and-fintech/straight.htm

A Global Imperative to Empower Women – Finance & Development, marzec 2019 r.

https://www.imf.org/external/pubs/ft/fandd/2019/03/empowering-women-critical-for-global- economy-lagarde.htm

 

Najważniejsze wystąpienia

Global Risks Are Rising, But There Is a Path to Recovery, Jackson Hole, sierpień 2011 r.

https://www.imf.org/en/News/Articles/2015/09/28/04/53/sp082711

Global Challenges in 2012 – Berlin, styczeń 2012 r.

https://www.imf.org/en/News/Articles/2015/09/28/04/53/sp012312

Anchoring Stability to Sustain Higher and Better Growth, Zurich, maj 2012 r.

https://www.imf.org/en/News/Articles/2015/09/28/04/53/sp050712

The Legacy of Charlemagne – Schäuble and European Integration, Akwizgran, maj 2012 r.

https://www.imf.org/en/News/Articles/2015/09/28/04/53/sp051612

The Global Calculus of Unconventional Monetary Policies, Jackson Hole, sierpień 2013 r.

https://www.imf.org/en/News/Articles/2015/09/28/04/53/sp082313

The Challenge Facing the Global Economy: New Momentum to Overcome a New Mediocre, Waszyngton, październik 2014 r.

https://www.imf.org/en/News/Articles/2015/09/28/04/53/sp100214

Daring the Difference: The 3 L’s of Women’s Empowerment, Waszyngton, maj 2014 r.

https://www.imf.org/en/News/Articles/2015/09/28/04/53/sp051914

Lifting the Small Boats, Bruksela, czerwiec 2015 r.

https://www.imf.org/en/News/Articles/2015/09/28/04/53/sp061715

Not Your Grandmother’s IMF, Annual Meetings, Lima, październik 2015 r.

https://www.imf.org/en/News/Articles/2015/09/28/04/53/sp100915

Demographic Changes and the Role of Fiscal Policy, MIT, marzec 2016 r.

https://www.imf.org/en/News/Articles/2015/09/28/04/53/sp030416

Addressing Corruption with Clarity, Brookings Institution, wrzesień 2017 r.

https://www.imf.org/en/News/Articles/2017/09/18/sp091817-addressing-corruption-with- clarity

A Time to Repair the Roof, Harvard University, październik 2017 r.

https://www.imf.org/en/News/Articles/2017/10/04/sp100517-a-time-to-repair-the-roof

Central Banking and Fintech, A Brave New World, Bank of England, wrzesień 2017 r.

https://www.imf.org/en/News/Articles/2017/09/28/sp092917-central-banking-and-fintech-a- brave-new-world

A Compass to Prosperity: The Next Steps of Euro Area Economic Integration, Berlin, marzec 2018 r.

https://www.imf.org/en/News/Articles/2018/03/26/sp032618-a-compass-to-prosperity-the- next-steps-of-euro-area-economic-integration

Age of Ingenuity: Reimagining 21st Century International Cooperation, Kissinger Lecture, Biblioteka Kongresu, grudzień 2018 r.

https://www.imf.org/en/News/Articles/2018/12/04/sp120418-md-kissinger-speech

Creating a Better Global Trade System, Portland, maj 2018 r.

https://www.imf.org/en/News/Articles/2018/05/14/sp-lagarde-creating-a-better-global-trade- system

Steer, Don’t Drift: Managing Risks to Keep the Global Economy on Course, MFW, październik 2018 r.

https://www.imf.org/en/News/Articles/2018/09/27/sp100118-steer-dont-drift

Winds of Change: The Case for New Digital Currency, Singapore Fintech Festival, listopad 2018 r.

https://www.imf.org/en/News/Articles/2018/11/13/sp111418-winds-of-change-the-case-for-new-digital-currency

Belt and Road Initiative: Strategies to Deliver in the Next Phase, Pekin, kwiecień 2018 r.

https://www.imf.org/en/News/Articles/2018/04/11/sp041218-belt-and-road-initiative- strategies-to-deliver-in-the-next-phase

Euro 2.0: Past, Present, and Future of Euro Area Integration, The Euro at 20 Conference, Dublin, czerwiec 2018 r.

https://www.imf.org/en/News/Seminars/Conferences/2018/05/17/~/link.aspx?_id=D56874C433F343C6BE326A611F4D62E9&_z=z

New Economic Landscape, New Multilateralism, Bali Annual Meetings, październik 2018 r.

https://www.imf.org/en/News/Articles/2018/10/11/sp101218-new-economic-landscape-new- multilateralism

The Case for the Sustainable Development Goals, Helen Alexander Lecture, MFW, wrzesień 2018 r.

https://www.imf.org/en/News/Articles/2018/09/17/sp09172018-the-case-for-the-sustainable- development-goals

The Financial Sector: Redefining a Broader Sense of Purpose, Tacitus Lecture, Londyn, luty 2019 r.

https://www.imf.org/en/News/Articles/2019/02/21/sp022819-md-the-financial-sector-redefining-a-broader-sense-of-purpose

The Euro Area: Creating a Stronger Economic Ecosystem, Banque de France, marzec 2019 r.

https://www.imf.org/en/News/Articles/2019/03/28/sp032819-the-euro-area-creating-a- stronger-economic-ecosystem.

Forging a Stronger Social Contract—the IMF’s Approach to Social Spending, Genewa, czerwiec 2019 r.

https://www.imf.org/en/News/Articles/2019/06/14/sp061419-md-social-spending

 

Wybrane wpisy na blogu MFW

Getting Real on Meeting Paris Climate Change Commitments

https://blogs.imf.org/2019/05/03/getting-real-on-meeting-paris-climate-change-commitments/?utm_medium=email&utm_source=govdelivery

Corporate Taxation in the Global Economy

https://blogs.imf.org/2019/03/25/corporate-taxation-in-the-global-economy/

When History Rhymes

https://blogs.imf.org/2018/11/05/when-history-rhymes/

Economic Gains from Gender Inclusion: Even Greater Than You Thought

https://blogs.imf.org/2018/11/28/economic-gains-from-gender-inclusion-even-greater-than-you-thought/

Realizing the Potential of the G20 Compact with Africa

https://blogs.imf.org/2018/10/30/realizing-the-potential-of-the-g20-compact-with-africa/

Ten Years After Lehman—Lessons Learned and Challenges Ahead

https://blogs.imf.org/2018/09/05/ten-years-after-lehman-lessons-learned-and-challenges-ahead/

Addressing the Dark Side of the Crypto World

https://blogs.imf.org/2018/03/13/addressing-the-dark-side-of-the-crypto-world/

A Dream Deferred: Inequality and Poverty Across Generations in Europe

https://blogs.imf.org/2018/01/24/a-dream-deferred-inequality-and-poverty-across-generations-in-europe/

Fintech—Capturing the Benefits, Avoiding the Risks

https://blogs.imf.org/2017/06/20/fintech-capturing-the-benefits-avoiding-the-risks/

Protecting Education and Health Spending in Low-Income Countries

https://blogs.imf.org/2017/06/06/protecting-education-and-health-spending-in-low-income-countries/

To Boost Growth: Employ More Women

https://blogs.imf.org/2016/09/14/to-boost-growth-employ-more-women/

Migration: A Global Issue in Need of a Global Solution

https://blogs.imf.org/2015/11/11/migration-a-global-issue-in-need-of-a-global-solution/

Unlocking Latin America’s Huge Potential

https://blogs.imf.org/2014/12/02/unlocking-latin-americas-huge-potential/

Jobs and Growth: Supporting the European Recovery

https://blogs.imf.org/2014/01/28/jobs-and-growth-supporting-the-european-recovery/

A New Frontier for Kenya and Africa

https://blogs.imf.org/2014/01/08/a-new-frontier-for-kenya-and-africa/

What We Can Do to Improve Women’s Economic Opportunities

https://blogs.imf.org/2013/03/08/what-we-can-do-to-improve-womens-economic-opportunities/

How to Get the Balance Right: Fiscal Policy at a Time of Crisis

https://blogs.imf.org/2012/05/06/how-to-get-the-balance-right-fiscal-policy-at-a-time-of-crisis/

 

 


 

ZAŁĄCZNIK 2: ODPOWIEDZI Christine Lagarde NA PYTANIA ZAWARTE W KWESTIONARIUSZU

A. Życie osobiste i doświadczenie zawodowe

1.  Proszę wymienić główne elementy swoich kwalifikacji zawodowych w obszarze spraw walutowych, finansowych i gospodarczych oraz główne aspekty swojego doświadczenia w skali europejskiej i międzynarodowej.

Moja kariera zawodowa trwa już cztery dekady i w sposób rzadko spotykany łączy doświadczenie w sektorze prywatnym (prawo w praktyce i funkcje kierownicze w amerykańskiej kancelarii prawnej Baker McKenzie w latach 1980–2005) i sektorze publicznym na szczeblu kierowniczym zarówno w kraju (minister handlu i minister gospodarki i finansów w latach 2005–2011), jak i za granicą (dyrektor zarządzająca Międzynarodowego Funduszu Walutowego od 2011 r. do chwili obecnej). Jako minister i członkini Rady UE byłam ponadto bezpośrednio zaangażowana w procesy decyzyjne UE.

Na wszystkich zajmowanych stanowiskach byłam odpowiedzialna za kwestie finansowe i zarządzanie. Podczas pracy w kancelarii prawnej moimi klientami były duże korporacje. Moje kontakty ze światem finansów także były częste kiedy zajmowałam stanowisko ministra gospodarki i finansów oraz dyrektor zarządzającej MFW. We wszystkich tych miejscach, zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym, przebywałam w środowisku krajowym i międzynarodowym.  Od około 40 lat posługuję się w pracy angielskim, z sześcioletnią przerwą na pracę we francuskim rządzie.

Zdobyłam wielostronne doświadczenie, którego zakres obejmuje podatki i ochronę konkurencji, prawo pracy i połączenia oraz przejęcia, a także zarządzanie kryzysowe w finansach na szczeblu krajowym i międzynarodowym podczas światowego kryzysu finansowego. Na stanowisku dyrektor zarządzającej MFW wykonywałam niespotykaną dotąd potrójną misję, zapewniając (i) wytyczne i nadzór gospodarczy, (ii) zarządzanie kryzysowe i programy pożyczek oraz (iii) szkolenia i wzmacnianie potencjału. Na wszystkich stanowiskach regularnie kontaktowałam się z decydentami politycznymi najwyższego szczebla. Udało mi się spożytkować te kontakty z korzyścią dla instytucji, którym przewodziłam. Zdobyte w ten sposób doświadczenie zawodowe umożliwiło mi dogłębne zrozumienie europejskiej i światowej gospodarki, a także ugruntowało moją pozycję na arenie międzynarodowej. Moje doświadczenie na czele dużych instytucji międzynarodowych, takich jak MFW, stanowi kolejny dowód na to, że jestem otwarta na dialog z personelem i zainteresowanymi podmiotami, potrafię wpływać na wspólną i nowoczesną wizję, pracować zespołowo i dążyć do porozumienia, które zagwarantuje najlepsze rezultaty.

 

2.  Czy posiada Pani jakiekolwiek udziały w przedsiębiorstwach, aktywa finansowe lub jest związana innymi zobowiązaniami, które mogą prowadzić do konfliktu interesów w związku z wykonywaniem przez Panią przyszłych obowiązków, oraz czy istnieją jakiekolwiek inne istotne czynniki osobiste lub inne, które Parlament powinien uwzględnić przy ocenianiu Pani kandydatury?

W 2005 r., kiedy obejmowałam tekę ministra handlu, zrezygnowałam z innych funkcji, które mogłyby powodować ewentualny konflikt interesów. Zrezygnowałam z funkcji członka zarządu ING oraz w innych powiązanych z kancelarią Baker McKenzie podmiotach, w tym z zasiadania w kierownictwie European Law Centre, które założyłam w 1995 r.

Później przyjmowałam tylko stanowiska o charakterze honorowym, takie jak członka rady doradczej w Robinson College w Cambridge i honorowego członka zarządu Holton Arms School w Waszyngtonie, po wyrażeniu zgody przez Komisję ds. Etyki powołaną przez zarząd MFW.

Ponadto zawsze broniłam kobiet w sytuacjach dyskryminacji i nierówności. Wciąż mam zamiar to robić i oczekuję, że nie wpłynie to na mój autorytet w dziedzinie polityki pieniężnej oraz nie będzie to stanowić przeszkody w wykonywaniu przez mnie obowiązków zgodnie z moimi umiejętnościami. To samo dotyczy kwestii związanych ze zmianą klimatu i ochrony środowiska.

 

3.  Jakie główne cele chciałaby Pani realizować w trakcie ośmioletniej kadencji jako prezes Europejskiego Banku Centralnego?

Najważniejszym zadaniem EBC jest stabilność cen, o którą musi dbać, biorąc pod uwagę ewolucję sytuacji krajowej i międzynarodowej w ostatniej dekadzie. Sytuacja ta charakteryzuje się, jeśli chodzi o gospodarki o zaawansowanym rozwoju, umiarkowanym wzrostem i niską inflacją. Choć sektor finansowy jest teraz bezpieczniejszy i lepiej regulowany niż przed światowym kryzysem finansowym, to powolny wzrost i niska inflacja będą stanowić wyzwanie dla pośredników finansowych, których modele biznesowe powstały w okresie dynamicznego wzrostu i wysokiej inflacji. Ponadto nowe, często przełomowe, technologie zmieniają sposób, w jaki funkcjonuje gospodarka. Współpraca międzynarodowa jest kwestionowana, środowisku zagraża zmiana klimatu i ekstremalne zjawiska pogodowe, a w wielu rejonach świata ludność szybko się starzeje.

W tym kontekście EBC będzie musiał nadal uważnie monitorować i analizować zmiany sytuacji gospodarczej i finansowej w Europie i na świecie. Jeśli zostanę prezes EBC, dołożę starań, aby zaszczepić w instytucji świadomość tych nowych tendencji i będę zachęcać do ich analizowania. Będę dążyć do osiągnięcia porozumienia w Radzie Prezesów i będę się starać jasno i prosto komunikować strategię i politykę EBC w skomplikowanym świecie, biorąc pod uwagę różnorodność i wielokulturowość adresatów, do których należą obywatele Europy, ale także rynki finansowe.

Zakładam ponadto, że euro jest europejskim dobrem publicznym, którego międzynarodową pozycję należy wzmacniać. Solidna instytucjonalna architektura unii gospodarczej i walutowej (UGW) i zdeterminowany EBC skupiony na zapewnieniu stabilności cen mają kluczowe znaczenie w zagwarantowaniu wszystkim korzyści.

 

B.  Polityka pieniężna EBC

4.  Jak ocenia Pani politykę pieniężną prowadzoną przez EBC od ośmiu lat? Jakie zmiany, o ile w ogóle, zaproponowałaby Pani jako prezes EBC?

Najważniejszym celem EBC jest utrzymanie stabilności cen w strefie euro. Zdefiniowana przez EBC stabilność cen to dodatnia roczna stopa inflacji poniżej 2 %. EBC ogłosił, że w dążeniu do stabilności cen będzie się starał utrzymać średniookresową stopę inflacji poniżej, ale blisko progu 2 %.

Przez ostatnie osiem lat przed EBC stało wiele wyzwań.  W reakcji na kryzys finansowy i długu państwowego EBC podjął pewne działania, które były kluczowe w zabezpieczaniu mechanizmu transmisji polityki pieniężnej, wspieraniu gospodarki strefy euro i sterowaniu stopą inflacji w kierunku pożądanego z punktu widzenia polityki EBC poziomu.

W szczególności działania polegające na luzowaniu, stosowane od czerwca 2014 r., w tym ukierunkowane długoterminowe operacje refinansujące, ujemne stopy, skup aktywów na dużą skalę i instrument forward guidance, skutecznie oddaliły ryzyko deflacji i redenominacji w apogeum kryzysu. W czerwcu 2014 r. stopa inflacji ogólnej utrzymywała się sporo poniżej 1 % i malała. Obecnie inflacja ogólna ma wynosić 1,3 % w 2019 r., 1,4 % w 2020 r. i 1,6 % w 2021 r. W strefie euro zaobserwowano stały wzrost gospodarczy w ciągu ostatnich sześciu lat, a stopa bezrobocia jest na najniższym poziomie od lipca 2008 r. Stopniowe kurczenie się rynku pracy to sygnał, że polityka EBC stwarza odpowiednie warunki do wzrostu inflacji.

Ogółem, biorąc pod uwagę ostatnie osiem lat, uważam, że polityka pieniężna EBC była skuteczna i odniosła sukces. Zgodnie z obliczeniami EBC w okresie 2016–2020 wzrost gospodarczy i inflacja byłyby o około 1,9 punktów procentowych niższe, gdyby EBC nie podjął żadnych działań w okresie od połowy 2014 r. do połowy 2018 r. Jednocześnie jednak inflacja stale pozostawała na poziomie niższym niż wyznaczony przez EBC w ostatnich latach cel. Dynamika wzrostu w strefie euro także ostatnio osłabła, a szala ryzyka w prognozie wzrostu przechyla się w dół. W związku z tym jasne jest, że polityka pieniężna musi być wciąż bardzo akomodacyjna w najbliższej przyszłości.

Warto byłoby wyciągnąć naukę z kryzysu finansowego, jeśli chodzi o jego wpływ na sytuację makroekonomiczną i proces inflacyjny. Wzbogaciłoby to refleksję na temat postępowania i aspektów operacyjnych polityki pieniężnej EBC, a także pozwoliłoby zastanowić się, jak najskuteczniej wspierać politykę realizowaną przez Unię Europejską, na przykład w dziedzinie zrównoważonego i sprzyjającego włączeniu wzrostu, bez uszczerbku dla głównego celu polityki pieniężnej, jakim jest utrzymanie stabilności cen. Ponadto zmiany w otoczeniu regulacyjnym i w pośrednictwie finansowym w ostatnich latach mogą uzasadniać przegląd ram operacyjnych polityki pieniężnej. Wraz z innymi bankami centralnymi EBC dokonał wielu korekt w stosowanej polityce pieniężnej w reakcji na kryzys finansowy i praktyki rynkowe. W związku z tym należy poświęcić uwagę sposobom wdrażania polityki pieniężnej w dłuższej perspektywie, w tym rozmiarom i składowym bilansów banków centralnych oraz wyborowi instrumentów realizacji polityki.

 

5.  Jakie zagrożenia/możliwości stoją przed euro? Z jakimi Pani zdaniem najważniejszymi zagrożeniami i wyzwaniami musi się zmierzyć EBC?

Obecna sytuacja makroekonomiczna i międzynarodowa stanowi w najbliższej przyszłości wyzwanie dla EBC. Dynamika wzrostu w strefie euro osłabła, a szala ryzyka w prognozie wzrostu przechyla się w dół. Inflacja pozostaje stłumiona. W związku z tym jasne jest, że polityka pieniężna musi być wciąż bardzo akomodacyjna w najbliższej przyszłości. EBC ma do dyspozycji szeroki zestaw narzędzi i w razie potrzeby musi być gotów do działania. Konkretny zestaw wprowadzanych instrumentów będzie musiał zależeć od charakteru wstrząsów wpływających na prognozę inflacji, a także od warunków na rynku finansowym. Choć nie uważam, że EBC osiągnął już efektywną dolną granicę oficjalnych stóp procentowych, nie ulega wątpliwości, że niskie stopy wpływają na sektor bankowy i ogólną stabilność finansową. Dlatego ważne jest, aby uważnie śledzić ewentualne szkodliwe skutki uboczne w przyszłości, jeśli niższe stopy będą stosowane przez dłuższy czas.

Ponadto EBC stoi przed rosnącą liczbą zmian strukturalnych i będzie musiał także sprostać oczekiwaniom co do własnych możliwości interwencji w interesie podtrzymania zaufania do prowadzonej polityki. Choć polityka pieniężna jest skutecznym instrumentem stabilizacji cyklu ekonomicznego, nie może ona zwiększyć potencjału wzrostu kraju w dłuższej perspektywie. W innych obszarach i tam, gdzie pojawiają się nowe wyzwania – od cyfryzacji po kryptowaluty, cyberbezpieczeństwo i przeciwdziałanie praniu pieniędzy (AML) oraz zmianę klimatu – EBC będzie musiał wyjaśnić, jak wpływają one na jego operacje i jak może on pomóc. 

Jeśli chodzi o euro, architektura instytucjonalna, którą zaczęto tworzyć podczas kryzysu – należy tu wymienić zwłaszcza unię bankową, europejskie ramy zarządzania w sytuacji kryzysowej i unię rynków kapitałowych – pozostaje nieukończona. Architekturze strefy euro wciąż brakuje centralnego instrumentu fiskalnego służącego stabilizacji makroekonomicznej. Postęp w tych obszarach nie tylko wzmocni odporność strefy euro, ale także zwiększy skuteczność polityki pieniężnej i międzynarodową rolę euro. Jedną z ważnych lekcji pierwszych dwudziestu lat obowiązywania euro jest to, że wykorzystanie możliwości, jakie oferuje wspólna waluta, wymaga zdrowej krajowej polityki gospodarczej i fiskalnej, w interesie zarówno zainteresowanego państwa członkowskiego, jak i całej strefy euro.

 

6.  Rezerwa Federalna i Bank Kanady ogłosiły niedawno przegląd ram polityki pieniężnej. Czy dwadzieścia lat po wprowadzeniu euro nadszedł Pani zdaniem czas na podobny przegląd w EBC?

Ogółem strategie polityki pieniężnej zawsze powinny ewoluować w taki sposób, aby jak najlepiej realizować mandat EBC. Ostatniego przeglądu dokonano dosyć dawno, w 2003 r., więc warto byłoby wyciągnąć naukę z kryzysu finansowego, jeśli chodzi o jego wpływ na sytuację makroekonomiczną i proces inflacyjny. Pozwoliłoby to zastanowić się, jak polityka pieniężna EBC może najskuteczniej wspierać politykę realizowaną przez Unię Europejską, na przykład w dziedzinie zrównoważonego i sprzyjającego włączeniu wzrostu, bez uszczerbku dla głównego celu polityki pieniężnej, jakim jest utrzymanie stabilności cen.

Jeśli chodzi o wdrażanie polityki pieniężnej lub ramy operacyjne, banki centralne wprowadziły wiele korekt w metodach stosowania polityki pieniężnej w reakcji na światowy kryzys finansowy i gospodarczy, stosując w szczególności niekonwencjonalne środki. Także na rynkach finansowych wprowadzono wiele zmian, napędzanych rozwojem wydarzeń w otoczeniu regulacyjnym, infrastrukturze rynkowej i pośrednictwie finansowym. W tym kontekście ważna będzie także analiza, jak prowadzić i wdrażać politykę pieniężną, a zwłaszcza jakie jej elementy należałoby zachować w dłuższej perspektywie. Wobec faktu, że pośrednictwo na rynkach finansowych i otoczenie finansowe zmieniły się, ramy operacyjne będą prawdopodobnie wyglądać inaczej niż przed kryzysem, w tym rozmiar i struktura bilansów oraz instrumenty służące osiąganiu celów polityki pieniężnej.

 

7.  W jaki sposób EBC powinien prowadzić politykę pieniężną w aktualnych warunkach makroekonomicznych? Jak postrzega Pani działania EBC, jeżeli chodzi o osiągnięcie podstawowego celu, jakim jest utrzymanie stabilności cen? Co sądzi Pani o niedawnych sugestiach, aby interpretować cel inflacyjny na poziomie 2 % jako cel symetryczny? Co sądzi Pani o apelach o dodanie stabilności finansowej lub inflacji cen aktywów jako drugiego celu polityki pieniężnej EBC?

EBC stanowczo zareagował w celu zwalczenia ryzyka deflacji, które zaczęło się pojawiać w 2014 r. Kiedy EBC wprowadzał obszerny pakiet działań politycznych w czerwcu 2014 r., inflacja ogólna pozostawała na poziomie znacznie poniżej 1 % i malała.  Obecnie inflacja ogólna wynosi około 1 %, a czerwcowe prognozy Eurosystemu przewidują 1,3 % w 2019 r., 1,4 % w 2020 r. i 1,6 % w

2021 r. Rynki finansowe także obniżyły ryzyko wystąpienia deflacji w stosunku do poziomów szczytowych, a stopa bezrobocia znajduje się na najniższym poziomie od lipca 2008 r. Stopniowe kurczenie się rynku pracy to sygnał, że polityka EBC stwarza odpowiednie warunki do wzrostu presji cenowej.

Jednak obecny poziom inflacji i perspektywa przyszłego zatrzymania wzrostu inflacji,

którą zakomunikowano w niedawnych prognozach wydanych przez personel Eurosystemu, nie są zgodne z celem inflacyjnym EBC wynoszącym prawie, ale jednak mniej niż

2 %. Dlatego, w obliczu problemów globalnych, które wpływają na perspektywy gospodarcze strefy euro, EBC wciąż powinien zapewniać wysoki poziom akomodacji polityki pieniężnej, aby wspierać wzrost gospodarczy i zbliżanie poziomu inflacji do założonego celu w sposób zrównoważony. W związku z tym niedawne wyjaśnienie, że cel inflacyjny EBC ma charakter symetryczny, jest istotne. Oznacza to, że EBC jest zdecydowany walczyć z inflacją wykraczającą poza wyznaczony cel czy też zbyt niską. W istocie inflacja może rozwijać się w obu kierunkach, pod warunkiem że w perspektywie średnioterminowej ścieżka inflacji powróci do wyznaczonego celu „poniżej, ale blisko 2 %”. Podkreśla to determinację EBC, aby dążyć do wyznaczonego celu inflacyjnego w perspektywie średnioterminowej.

Jednocześnie, choć EBC powinien zachować akomodacyjne nastawienie, inne obszary polityki muszą bardziej zdecydowanie wspierać jego politykę pieniężną, aby w pełni korzystać z podejmowanych w jej ramach działań.

Jeśli chodzi o wprowadzenie dodatkowych celów, Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej wyraźnie uznaje stabilność cen za główny cel EBC. Choć stabilność cen i stabilność finansowa są ściśle ze sobą związane i zwykle wzajemnie na siebie wpływają, dwa różne cele wymagają zastosowania dwóch różnych instrumentów. Celem polityki pieniężnej pozostaje zabezpieczenie stabilności cen w perspektywie średnioterminowej. Głównym celem polityki makroostrożnościowej jest zajęcie się ryzykiem dla stabilności finansowej, aby zwiększyć odporność systemu na wstrząsy i ostatecznie kontrolować cykl finansowy. Dzięki temu ryzyko występowania kryzysów finansowych spada, a realne skutki ekonomiczne takich kryzysów są mniejsze.

Ogółem te dwa obszary polityki wzajemnie na siebie wpływają i należy brać pod uwagę skutki, które przy tym wywierają. Polityka makroostrożnościowa wpływa na warunki kredytowe i w związku z tym na całą gospodarkę, czyli również na stabilność cen. Polityka pieniężna może, w dążeniu do zapewnienia stabilności cen, wpłynąć na ryzyko finansowe za pośrednictwem pewnej liczby kanałów transmisji. Dlatego prowadzenie przez jedną instytucję polityki pieniężnej i polityki makroostrożnościowej ma pozytywny wpływ.

 

8.  Co uważa Pani na temat niedawnych decyzji Rady Prezesów EBC, zwłaszcza jeśli chodzi o forward guidance w sprawie podstawowych stóp procentowych, które mają pozostać na obecnym poziomie do co najmniej pierwszej połowy 2020 r.?

Wzrost gospodarczy w strefie euro był jak dotąd umiarkowany, a utrzymująca się niepewność – dotycząca głównie czynników geopolitycznych, rosnącego zagrożenia protekcjonizmem i słabości charakteryzującej rynki wschodzące – wpływa na nastrój gospodarczy. W rezultacie presje inflacyjne pozostają stłumione, a zarówno realna, jak i prognozowana stopa inflacji utrzymuje się nadal poniżej poziomu, który Rada Prezesów uważa za spójny z założonym celem.

W tym kontekście niedawne decyzje Rady Prezesów EBC, takie jak forward guidance dotyczące stóp procentowych, są moim zdaniem prawidłowe, ponieważ mają na celu zachowanie wysoce akomodacyjnych warunków finansowania firm i gospodarstw domowych, które są konieczne, aby wspierać wzrost gospodarczy i, w końcowym rozrachunku, popchnąć stopę inflacji do góry.

W szczególności decyzja o korekcie forward guidance w sprawie stóp procentowych zapewnia akomodację dzięki temu, że daje solidne podstawy oczekiwaniom rynku dotyczącym spodziewanej ewolucji stóp procentowych i zmniejsza niepewność. W forward guidance wymieniono datę – stopy procentowe mają pozostać na obecnym lub niższym poziomie „co najmniej przez pierwszą połowę 2020 r.”, co sprawia, że akomodacja nie zostanie osłabiona z powodu przekonania uczestników rynku, że stopy procentowe mogłyby wzrosnąć przed tą datą. Ale zawiera także element związany z polityką państwa –  stopy pozostaną na obecnym lub niższym poziomie, „a w każdym razie tak długo, jak będzie to konieczne do zapewnienia dalszego trwałego zbliżania się inflacji do poziomu docelowego w średnim okresie.” Oznacza to, że polityka pieniężna EBC bazuje na danych i będzie ewoluować zgodnie z prognozą inflacyjną.

Jak podkreśla EBC, forward guidance w sprawie stóp procentowych, w połączeniu z reinwestycją znacznej ilości nabytych aktywów i nowa seria ukierunkowanych operacji refinansowania w dłuższym terminie stanowi istotny bodziec polityki pieniężnej, który jest wymagany, by osiągnąć cel zbliżenia inflacji w strefie euro do celu wyznaczonego przez EBC. Z uwagi na obecną prognozę inflacyjną wysoce akomodacyjny charakter polityki pieniężnej będzie prawdopodobnie wciąż konieczny przez pewien czas.

 

9.  Jak odpowiedziałaby Pani na krytykę niskich stóp procentowych i ich skutków? Jak postrzega Pani równowagę między niezamierzonymi skutkami polityki EBC dotyczącej stóp procentowych a dążeniem do osiągnięcia zakładanej średniookresowej stopy inflacji?

Najważniejszym zadaniem EBC jest zapewnienie stabilności cen. Obecny zestaw środków polityki pieniężnej wprowadzono w reakcji na warunki pokryzysowe, aby osiągnąć cel inflacyjny.

Niskie stopy procentowe – wraz z innymi instrumentami polityki pieniężnej – przyspieszyły likwidację ryzyka deflacji i wsparły rozwój gospodarczy oraz tworzenie miejsc pracy.

Jednak ważne jest ciągłe monitorowanie ewentualnych skutków ubocznych wynikających z akomodacyjnych warunków pieniężnych nie tylko w związku z transmisją polityki pieniężnej, ale także stabilnością finansową.

Zrozumienie wpływu ujemnych stóp procentowych na obywateli strefy euro wymaga kompleksowego podejścia uwzględniającego wszystkie mechanizmy będące w działaniu. Z jednej strony, banki mogą postanowić przerzucić ujemną stopę depozytową na deponentów, obniżając oprocentowanie ich rachunków oszczędnościowych. Z drugiej strony, ci sami deponenci są także konsumentami, pracownikami i pożyczkobiorcami. W tych rolach korzystają oni z lepszej sytuacji gospodarczej, niższego poziomu bezrobocia i niższych kosztów finansowania zewnętrznego. Biorąc to wszystko pod uwagę, wobec braku niekonwencjonalnej polityki pieniężnej ze strony EBC – w tym wprowadzenia ujemnych stóp procentowych – obywatele strefy euro byliby, ogółem, w gorszej sytuacji.

Jeśli chodzi o wpływ negatywnych stóp procentowych na zyski banków, to analiza sugeruje, że negatywne skutki odczuwalne w zysku netto banków udało się jak dotąd zupełnie zrekompensować korzyściami, które banki odniosły udzielając więcej pożyczek i płacąc niższe prowizje i inne opłaty. Stało się tak dzięki lepszej sytuacji makroekonomicznej, która w znacznym stopniu jest wynikiem akomodacyjnej polityki pieniężnej. Niemniej jednak należy monitorować, czy negatywne skutki uboczne nie pojawią się w przyszłości po dłuższym okresie stosowania niższych stóp procentowych, i wykorzystywać dostępne narzędzia polityki mikro- i makroostrożnościowej stosownie do potrzeb.

Ogółem niskie stopy zwrotu należy postrzegać w kontekście powolnego spadku zysku realnego od lat 80. XX w. Jest to zjawisko występujące nie tylko w strefie euro. W znacznym stopniu odzwierciedla ono czynniki o charakterze bardziej strukturalnym, takie jak spowolnienie wzrostu wydajności, rosnące oszczędności przygotowywane na wydłużoną emeryturę i niedobór bezpiecznych aktywów. 

 

10. Co Pani sądzi o zróżnicowaniu warunków pieniężnych oraz dostępu do kredytów w strefie euro i jego wpływie na jednolitą politykę pieniężną EBC?

Warunki udzielania kredytów w strefie euro były rzeczywiście bardzo różne w różnych krajach strefy euro podczas kryzysu finansowego i kryzysu długu państwowego, co miało poważne skutki dla transmisji polityki pieniężnej EBC. Dlatego w połowie 2014 r. EBC zainicjował tzw. pakiet płynności kredytowej w ramach działań polityki pieniężnej. Po wprowadzeniu tych działań oprocentowanie kredytów bankowych w strefie euro znacznie zmalało: według szacunków EBC program zakupu aktywów i obniżenie stopy depozytu w banku centralnym spowodowały, że oprocentowanie kredytów bankowych dla firm spadło od czerwca 2014 r. o około 50 punktów bazowych. Ponadto dostosowywanie stóp rynkowych do oprocentowania kredytów bankowych stało się bardziej jednolite w państwach członkowskich strefy euro. We wszystkich krajach oprocentowanie kredytów bankowych dla firm znajduje się obecnie na najniższym w historii poziomie lub blisko niego. Ponadto warunki udzielania kredytów przez banki (wskazane w badaniu dotyczącym udzielonych kredytów bankowych w strefie euro) są nadal korzystne i sprzyjają akcji kredytowej.

Te korzystne warunki finansowania osiągnięte dzięki prowadzonej przez EBC polityce pieniężnej przyspieszyły ponowny wzrost dynamiki akcji kredytowej.  Od połowy 2015 r. wielkość pożyczek dla firm zaczęła znów rosnąć, wykazując dodatnią stopę wzrostu, a z analiz EBC wynika, że prawie połowę rocznego wzrostu tych wielkości w trzecim kwartale 2018 r. można przypisać korzyściom płynącym z program zakupu aktywów. Choć warunki kredytowania są korzystne we wszystkich krajach strefy euro, to dynamika kredytów bankowych pozostaje różnorodna w różnych krajach. Wynika to częściowo z faktu, że kraje znajdują się na różnych etapach cyklu koniunkturalnego i że firmy różnie wykorzystują alternatywne instrumenty finansowe, takie jak emisja dłużnych papierów wartościowych.

Poza kredytami bankowymi finansowanie dłużne firm w strefie euro znajduje się na umiarkowanym poziomie. Mimo bardzo niskiego oprocentowania kredytów wygląda na to, że firmy nie zaczęły ponownie wykorzystywać dźwigni finansowej po wymuszonej eliminacji dźwigni finansowej w sektorze przedsiębiorstw po kryzysie.

Choć ogółem warunki monetarne i dostęp do kredytów są korzystne w strefie euro, wciąż występują różnice we wzroście akcji kredytowej spowodowane różnymi czynnikami. Należą do nich: odmienny popyt na kredyty, ogólna niepewność, różnice w poziomie presji konkurencyjnej lub czynniki instytucjonalne (różne systemy prawne). Wszystkie one mogą mieć wpływ na realne warunki kredytowe dla kredytobiorców, sektorów i krajów. Niemniej jednak w unii monetarnej warunki kredytowania powinny odzwierciedlać cechy kredytobiorców, a w tych występują różnice między krajami. Niekoniecznie jest to jednak problem polityki pieniężnej i występuje także w innych strefach walutowych.

 

11. W ostatnim dziesięcioleciu wzrosły różnice wewnątrz UGW, jeżeli chodzi o wyniki gospodarcze.

W dalszej perspektywie kilka państw członkowskich UE przygotowuje się do przystąpienia do strefy euro. W jaki sposób można Pani zdaniem uniknąć dalszych rozbieżności między państwami członkowskimi strefy euro w nadchodzącym dziesięcioleciu, biorąc pod uwagę warunki gospodarcze w krajach kandydujących? Jaki jest preferowany scenariusz gospodarczy dla rozszerzenia strefy euro?

Ewolucja różnic gospodarczych w UGW w ostatniej dekadzie jest zniuansowana, zależnie od przyjętej optyki i kraju.

Z punktu widzenia polityki monetarnej najważniejsza we wspólnej strefie walutowej jest cykliczna synchronizacja. Umożliwia to jednolitej polityce pieniężnej skuteczne funkcjonowanie i wypełnianie funkcji stabilizacyjnej wśród członków. W istocie cykliczna zmienność występująca wśród gospodarek strefy euro zmalała w miarę upływu czasu, do tego stopnia, że członkowie strefy euro wykazują obecnie wysoki poziom synchronizacji w cyklach gospodarczych i finansowych. Jednocześnie jeśli chodzi o realną konwergencję – tj. do jakiego stopnia kraje strefy euro o niższym dochodzie doganiają kraje o wyższym dochodzie mierzonym per capita – wyniki są zdecydowanie mieszane. Podczas gdy w większości krajów, które niedawno przyjęły euro, zwłaszcza w krajach bałtyckich, różnica w dochodzie w stosunku do krajów o wyższym dochodzie zmniejszyła się, to konwergencja między pierwotnymi krajami strefy euro była niewielka lub żadna, z wyjątkiem Irlandii. Choć polityka pieniężna może funkcjonować skutecznie mimo różnic dochodowych, to z perspektywy obywatela największe znaczenie mają wzrost gospodarczy i poprawa warunków bytowych.

Wszystko wskazuje na to, że różnice gospodarcze w Europie można w dużym stopniu przypisać zmianom technologicznym i globalnym wstrząsom, wpływowi światowego kryzysu finansowego, a także specyficznym dla danego kraju problemom strukturalnym.

Euro jest najbardziej konkretnym symbolem integracji europejskiej. Obecnie jest ono oficjalną walutą w 19 państwach członkowskich UE i oczekuję oraz mam nadzieję, że pozostałe państwa członkowskie UE nie korzystające ze wspólnej waluty także przystąpią do strefy euro. Jak ustanowiono w Traktacie, wszystkie państwa członkowskie UE, które nie skorzystały z klauzuli opt-out – zwłaszcza siedem krajów spoza strefy euro, z wyjątkiem Danii i, oczywiście, Zjednoczonego Królestwa – mają prędzej czy później przyjąć euro. 

Moim zdaniem reformy gospodarcze konieczne, aby przystąpić do strefy euro, powinny być indywidualnie dostosowywane do państwa członkowskiego. Każdy kraj, który chce przyjąć euro, powinien podjąć odpowiednie działania i reformy we własnym tempie, na własnych zasadach i według własnego harmonogramu. Harmonogram determinują w ostateczności trzy główne czynniki: wola polityczna odzwierciedlona w krajowej strategii przyjęcia euro, publiczna kontrola nad projektem i gotowość gospodarcza.

Aktualnie dochodzi jeszcze nowy wymiar wprowadzenia euro, który powinniśmy uwzględnić, a jest nim fakt, że przyjęcie euro oznacza przystąpienie do unii bankowej. W związku z tym popieram nową politykę, zgodnie z którą państwa członkowskie przystępujące do mechanizmu kursowego II (ERM II) powinny także blisko współpracować z nadzorem bankowym EBC.


 

12. Jaka jest Pani opinia na temat harmonogramu normalizacji polityki pieniężnej EBC, uwzględniwszy również kontekst międzynarodowy, zwłaszcza w sytuacji, gdy poziom stóp procentowych w USA znacznie odbiega od ich poziomu w Europie? Jaki wpływ na rynki będzie Pani zdaniem miała strategia reinwestycyjna w ramach programu skupu aktywów? W jaki sposób wpłynie to na zestaw instrumentów polityki pieniężnej, jeżeli ogólne warunki ulegną pogorszeniu?

EBC zapowiada rynkom (za pomocą instrumentu forward guidance), jak zamierza kształtować główne stopy procentowe i reinwestować główne wpływy z papierów wartościowych nabytych w ramach programu skupu aktywów. W aktualnej zapowiedzi forward guidance określono już horyzont czasowy tych dwóch instrumentów polityki pieniężnej.  Konkretnie, reinwestycje będą kontynuowane jeszcze przez dłuższy czas po tym, gdy EBC zacznie podwyższać podstawowe stopy procentowe.

Przy podejmowaniu decyzji dotyczących polityki pieniężnej należy dogłębnie przeanalizować dane ekonomiczne i finansowe, zarówno krajowe, jak i międzynarodowe. Polityka pieniężna powinna nadal opierać się na danych i kierować się prognozami inflacji w strefie euro. W tym momencie „normalizacja polityki” jest przedwczesna. Obecnie niepewność związana z czynnikami geopolitycznymi, naciski protekcjonistyczne i podatność rynków wschodzących na zagrożenia oznaczają, że prognozy gospodarcze obarczone są w znacznym stopniu ryzykiem niekorzystnych zmian, a presje inflacyjne pozostają stłumione. Solidna akomodacyjna polityka pieniężna będzie niezbędna przez dłuższy okres. W związku z tym należy utrzymać wszystkie instrumenty polityki w gotowości, aby odpowiednio i proporcjonalnie zareagować, jeśli prognozowana inflacja średniookresowa będzie się utrzymywać poniżej celu EBC.

 

13. W jaki sposób zapewni Pani przejrzystość, jeśli chodzi o realizację programu skupu aktywów? Czy zgodzi się Pani z opinią, że należałoby zadbać o większą przejrzystość programu zakupu papierów wartościowych zabezpieczonych aktywami i trzeciego programu zakupu zabezpieczonych obligacji?

Przejrzystość ma zasadnicze znaczenie dla dobrego zarządzania, ale także dla właściwego zrozumienia przez społeczeństwo polityki pieniężnej EBC. Jednocześnie banki centralne muszą uważać, aby przekazywane przez nie informacje nie osłabiały skuteczności ich polityki.

Niewątpliwie niekonwencjonalna polityka pieniężna, a w szczególności program skupu aktywów, wymaga większej przejrzystości. EBC odniósł się pozytywnie do tego wymogu (np. od początku publikując cotygodniowo i comiesięcznie informacje o swoich aktywach) i w ciągu minionych lat przejrzystość się zwiększyła, jak sądzę, również dzięki uwagom otrzymywanym przez Parlament Europejski.

Ponadto poziom przejrzystości EBC w porównaniu z niektórymi innymi bankami centralnymi jest wyższy. Na przykład, EBC publikuje (i co tydzień aktualizuje) bardzo szczegółowe informacje, tzw. międzynarodowe kody identyfikujące papiery wartościowe – kody ISIN, o poszczególnych obligacjach posiadanych przez Eurosystem w niektórych portfelach.

Podczas omawiania dalszych działań służących zwiększeniu przejrzystości bardzo ważne jest wyważenie korzyści wynikających z publikacji dokładniejszych informacji w stosunku do wpływu na skuteczność polityki pieniężnej EBC. Wpływ ten może być zróżnicowany w zależności od funkcjonowania poszczególnych segmentów rynków finansowych i może w związku z tym prowadzić do zróżnicowanego podejścia w zależności od programu zakupu.

 

14. Jakie warunki muszą zostać spełnione, aby sterować podwyżką stóp procentowych bez szkodliwego wpływu na państwa i rynki? Co w tym zakresie leży w gestii EBC, a co według Pani należy do obowiązków państw członkowskich i uczestników rynku?

EBC, stosując instrument forward guidance dotyczący głównych stóp procentowych i reinwestycji, ogłosił, że jego polityka pieniężna pozostanie akomodacyjna. Forward guidance ma zagwarantować, że ewentualne zmiany krótkoterminowych głównych stóp procentowych kontrolowanych przez EBC zostaną prawidłowo zrozumiane przez uczestników rynku i nie staną się źródłem niekorzystnego oddziaływania. Instrument ten zapewnia rynkom jasną funkcję reakcji EBC. W szczególności gwarantuje, że pogorszenie perspektyw znajdzie odzwierciedlenie w korzystniejszych stopach forward, a tym samym w korzystniejszych warunkach finansowania.

W przypadku państw członkowskich najlepsze zabezpieczenie przed ewentualnym wzrostem kosztów finansowania zewnętrznego stanowi solidna krajowa polityka fiskalna. Wiele państw strefy euro w istocie wykorzystało okres sprzyjających warunków gospodarczych i finansowych do odbudowy stabilnej sytuacji budżetowej stwarzającej możliwość prowadzenia antycyklicznej polityki fiskalnej. Decydujące znaczenie ma to, aby wszystkie państwa członkowskie, uznając ramy fiskalne UE, wykazały się zaangażowaniem w prowadzenie zrównoważonej polityki. Ponadto priorytetem pozostaje urzeczywistnienie UGW.

 

15. Jak Pani zdaniem EBC może przyczynić się do wzrostu gospodarczego, transformacji ekologicznej oraz pełnego zatrudnienia, jednocześnie w pełni realizując swój główny cel polegający na utrzymaniu stabilności cen? Jak odniosłaby się Pani do zmiany mandatu EBC mającej w większym stopniu dostosować go do kryteriów FED? Czy Pani zdaniem możliwe są dodatkowe środki polityki pieniężnej, które zwiększyłyby pozytywny wpływ polityki pieniężnej na gospodarkę realną? Jaką rolę odgrywają reformy strukturalne w państwach członkowskich, jeśli chodzi o skuteczność polityki pieniężnej, i vice versa?

Mandat EBC został zapisany w art. 127 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Zgodnie z tym przepisem głównym celem EBC i jednolitej polityki pieniężnej jest utrzymanie stabilności cen. Bez uszczerbku dla tego głównego celu EBC wspiera politykę gospodarczą w Unii, aby przyczynić do osiągnięcia celów Unii. Ponieważ mandat EBC został określony w prawie pierwotnym Unii, państwa członkowskie mogą go zmienić jedynie przez zmianę traktatu.

Strategia polityki pieniężnej EBC wyraźnie przewiduje, że w perspektywie średnioterminowej stabilność cen musi zostać utrzymana. Taka orientacja średniookresowa pozwala zminimalizować wahania rzeczywistej działalności gospodarczej w sytuacji, gdy polityka pieniężna staje wobec konieczności kompromisu, np. reakcji na szok naftowy, który prowadzi do tymczasowego wzrostu inflacji w okresie słabnącego wzrostu gospodarczego. W związku z tym różnice w stosunku do mandatu FED mogą w praktyce być mniej istotne.

Utrzymanie stałych cen w perspektywie średnioterminowej stanowi również podstawowy warunek stworzenia korzystnego otoczenia gospodarczego i osiągnięcia wysokiego poziomu zatrudnienia.

Wzrost w perspektywie długoterminowej zależy jednak od czynników innych niż polityka pieniężna, takich jak wydajność, i wspiera go polityka pobudzająca innowacje i inwestycje. Reformy strukturalne w państwach strefy euro są ważne dla pobudzenia wydajności i potencjału wzrostu strefy euro, zmniejszenia bezrobocia strukturalnego i podniesienia odporności. Reformy strukturalne mogą zatem wzmocnić pozycję polityki pieniężnej w przyszłości, natomiast obecny zdecydowanie akomodacyjny charakter polityki pieniężnej zmniejsza obciążenia związane z wprowadzaniem takich reform.

Jeśli chodzi o transformację ekologiczną, dyskusja na temat tego, czy i jak banki centralne i organy nadzoru bankowego mogą przyczynić się do łagodzenia zmiany klimatu, jest na wczesnym etapie, ale należy ją postrzegać jako priorytet. ECB podjął już tego rodzaju dyskusję, np. jako członek sieci na rzecz ekologizacji systemu finansowego. Ponadto, jak rozumiem, EBC skupił się na wspieraniu uczestników rynku, ustawodawców i organów normalizacyjnych w wykrywaniu zagrożeń wynikających ze zmiany klimatu i na stworzeniu jasnych ram pozwalających przekierować przepływy finansowe i zmniejszyć takie zagrożenia.

 

16. Co Pani sądzi o negatywnym wpływie polityki EBC na zmianę klimatu? Co można by poprawić, aby zagwarantować, że polityka pieniężna nie będzie faworyzować przedsiębiorstw zanieczyszczających środowisko?

Głównym celem programu skupu aktywów było sprowadzenie inflacji do poziomu zgodnego z celem EBC w zakresie stabilności cen. Aby zapewnić dużą pulę możliwych do nabycia aktywów, kryteria kwalifikowalności do programu skupu aktywów są z konieczności szerokie. Sprzyja to skuteczności programu, a zarazem pozwala uniknąć zakłóceń określonych segmentów rynku.

Podczas realizacji programu skupu aktywów EBC kieruje się zasadą neutralności rynkowej, nie stosując pozytywnej ani negatywnej dyskryminacji, która faworyzowałaby lub penalizowała określone aktywa na podstawie ekologicznych czy innych kryteriów. W przypadku programu zakupów w sektorze przedsiębiorstw (CSPP) zakup papierów wartościowych wyemitowanych przez przedsiębiorstwa niebankowe odzwierciedla proporcjonalnie wartość rynkową wszystkich obligacji kwalifikujących się pod względem sektorów działalności gospodarczej i grup ratingowych. Zdaję sobie sprawę, że faworyzowanie lub penalizowanie określonych aktywów na podstawie kryteriów ekologicznych nie było dotychczas możliwe, ponieważ nie zdefiniowano obiektywnych kryteriów. Jednak inicjatywy Komisji Europejskiej dotyczące zrównoważonych finansów mające na celu wypracowanie zharmonizowanej definicji zielonych aktywów, tj. tzw. taksonomii – co, jak rozumiem, EBC aktywnie popiera – zwiększą przejrzystość i ułatwią obiektywniejsze rozpoznanie tego, co stanowi zielony instrument finansowy. Gdy tylko taka taksonomia zostanie uzgodniona, EBC będzie musiał ocenić, czy i jak można zastosować ją do programu skupu aktywów.

Jeśli chodzi o zielone obligacje, w obecnej sytuacji i warunkach rynkowych występują co najmniej dwa czynniki ograniczające zdolność EBC do zakupu w ramach programu skupu aktywów przede wszystkim takich obligacji. Po pierwsze, mimo szybkiego wzrostu w ostatnich latach zielony segment nadal stanowi stosunkowo niewielką część uniwersum aktywów finansowych. A zatem nabycie wielu takich aktywów może doprowadzić do poważnych zakłóceń w tym konkretnym segmencie rynku. Po drugie, klasyfikacja zielonych aktywów znajduje się nadal w powijakach, co komplikuje ustalenie, które zielone aktywa należy nabyć.

Mimo istniejących ograniczeń i braku w programie skupu aktywów wyraźnego ekologicznego celu EBC nabył zielone obligacje w ramach zarówno programu CSPP, jak i programu zakupu aktywów sektora publicznego (PSPP). O ile ogólna liczba zielonych obligacji w posiadaniu EBC jest stosunkowo mała, dowody świadczą, że zakupy EBC przyczyniły się do ograniczenia dochodu z zielonych obligacji, wspierając emisję takich obligacji przez przedsiębiorstwa niefinansowe.

 

17. Jakie jest Pani zdanie na temat ryzyka związanego z programem zakupów w sektorze przedsiębiorstw (CSPP)? Czy dostrzega Pani niekorzystny wpływ na konkurencję na rynku wewnętrznym? Jak Pani zdaniem można zminimalizować ewentualne niekorzystne skutki programu CSPP?

W ramach programu CSPP Eurosystem nabywa papiery wartościowe przedsiębiorstw niebankowych, aby ułatwić przeniesienie zakupu aktywów do gospodarki realnej. Program CSPP jest integralną częścią realizowanego przez Eurosystem programu skupu aktywów, który zasadniczo przyczynił się do ekspansji gospodarczej strefy euro, pomagając w zbliżeniu inflacji do zakładanego poziomu.

Z programu CSPP nie można całkowicie wykluczyć ryzyka wynikającego z pogorszenia się jakości kredytowej kwalifikowanych emitentów. Jednak wysoki poziom dywersyfikacji programu CSPP oznacza, że choć niekiedy mogą wystąpić straty i obniżenie wiarygodności poszczególnych podmiotów, ogólnie takie straty są z założenia ograniczone. Ponadto, jak rozumiem, Eurosystem posiada szerokie ramy zarządzania ryzykiem, aby uważnie monitorować ryzyko wiążące się programem CSPP. Tym samym bilans Eurosystemu jest skutecznie chroniony, a realizacja celów politycznych programu CSPP nie jest zagrożona.

W dążeniu do osiągnięcia głównego celu, tj. utrzymania stabilności cen, Eurosystem musi działać zgodnie z zasadą otwartej gospodarki rynkowej charakteryzującej się wolną konkurencją, sprzyjając efektywnemu podziałowi zasobów. Szeroki wachlarz obligacji kwalifikujących się do programu CSPP przyczynia się do skuteczności CSPP jako narzędzia polityki pieniężnej, a zarazem utrzymania równych warunków działania wszystkich uczestników rynku i uniknięcia zbędnych zakłóceń rynku. Poza tym EBC wskazał, że wszelkie ewentualne niekorzystne skutki dla konkurencji na jednolitym rynku są dodatkowo łagodzone dzięki zakupom w ramach programu CSPP, odzwierciedlającym proporcjonalnie nominalne saldo kwalifikujących się obligacji.

Są to, moim zdaniem, dobre argumenty przemawiające za kontynuacją przy realizacji programu CSPP takiego podejścia, które pozwala minimalizować wpływ na ceny względne w kwalifikującym się uniwersum obligacji oraz niezamierzone skutki uboczne dla funkcjonowania rynku.

 

18. Czy sądzi Pani, że program CSPP powinien objąć porozumienie paryskie i cele zrównoważonego rozwoju? Czy sądzi Pani, że EBC powinien dostosować zakupy aktywów do oenzetowskich celów zrównoważonego rozwoju i porozumienia paryskiego w sprawie klimatu? Czy widzi Pani możliwość, aby EBC uwzględnił przejście na gospodarkę niskoemisyjną – jeden z kluczowych celów polityki UE – jako dodatkowy cel polityki pieniężnej?

Cele zrównoważonego rozwoju obejmują szeroką gamę zagadnień i mają w założeniu poprawę warunków życia na całym świecie. Wszystkie kraje muszą pracować na rzecz osiągnięcia tych celów. Banki centralne w ramach swoich uprawnień mogą jednak być w stanie zająć się jedynie ograniczonym podzestawem tych celów.

Wiadomo mi, że w ubiegłym roku EBC przystąpił do sieci na rzecz ekologizacji systemu finansowego i jest również członkiem grupy technicznej ekspertów ds. zmiany klimatu, działającej przy Komisji Europejskiej. Pokazuje to, że EBC dostrzega wyzwania, jakie stawia zmiana klimatu, i wspiera uczestników rynku i organy normalizacyjne, by zajęli się zagrożeniami związanymi z klimatem.

Jeśli chodzi o program skupu aktywów, Eurosystem nabył papiery wartościowe o wartości około 2,5 bln EUR, z których większość wyemitowały rządy. Udział programu CSPP w ogólnych zakupach w ramach programu skupu aktywów jest, w porównaniu, stosunkowo niewielki. EBC niejednokrotnie nadmieniał, że przy zakupie kieruje się zasadą neutralności rynkowej, aby uniknąć zakłóceń rynku. Jednak, jak wspomniano wcześniej, nie wyklucza to, że w przyszłości EBC będzie stosował taksonomię – obecnie opracowywaną przez Komisję Europejską – tego, co stanowi zielone aktywa.

Niemniej EBC nabył już szereg zielonych obligacji w ramach programów PSPP i CSPP i powinien nadal je nabywać, pod warunkiem że są zgodne z kryteriami kwalifikowalności programów.

Z analizy EBC zawartej w jednym z biuletynów ekonomicznych wynika, że program CSPP przyczynił się nie tylko do ograniczenia dochodu z zielonych obligacji, lecz również do wsparcia ich emisji przez przedsiębiorstwa niefinansowe. Z uwagi na to, że uniwersum obligacji związanych z klimatem powiększa się, ale nadal jest stosunkowo niewielkich rozmiarów, ograniczenie zakupów tylko do tych obligacji wpłynęłoby na skuteczność realizacji celu EBC. W związku z tym pewną rolę mogą odegrać też prawodawcy, opracowując całokształt uniwersum obligacji związanych z klimatem w ramach inicjatyw politycznych, które Komisja mogłaby podjąć w bieżącej kadencji.

 

19. Jaką rolę odgrywałby EBC pod Pani kierownictwem w sieci na rzecz ekologizacji systemu finansowego? Czy zamierza Pani działać według zaleceń sieci na rzecz ekologizacji systemu finansowego zawartych w jej pierwszym kompleksowym sprawozdaniu?

Zmiana klimatu jest jednym z najbardziej naglących wyzwań, przed jakimi stoi obecnie społeczeństwo. Moim zdaniem wszystkie instytucje publiczne i prywatne powinny działać, w granicach swoich uprawnień, aby stawić jej czoła. MFW pod moim kierownictwem zaczął badać, w jaki sposób mógłby pomóc przeciwdziałać zmianie klimatu, np. analizując, jak można wykorzystać politykę fiskalną do realizacji celów porozumienia paryskiego.

Z zadowoleniem przyjmuję, że EBC współpracuje z innymi bankami centralnymi i organami nadzoru na całym świecie w ramach sieci na rzecz ekologizacji systemu finansowego. Banki centralne i organy nadzoru ostrożnościowego mogą mieć udział w podejmowaniu wyzwań, jakie stawia zmiana klimatu, a prace sieci na rzecz ekologizacji systemu finansowego – jak pokazuje jej pierwsze sprawozdanie – mają zasadnicze znaczenie dla zrozumienia, jak najlepiej to zrobić. Moim zdaniem EBC powinien wnieść istotny wkład w te działania i przeznaczyć na nie znaczne środki. Obejmuje to poważne potraktowanie zaleceń grupy i działanie zgodnie z nimi, gdy jest to możliwe bez podważania mandatu EBC w zakresie stabilności cen i innych celów.

 

20. Jaka jest Pani opinia na temat działań niezbędnych do sfinansowania europejskiego zielonego ładu? Jaka rola przypada sektorowi publicznemu?

Niewątpliwie zmiana klimatu jest współcześnie jednym z zagrożeń egzystencjalnych. Jest to wyzwanie wymagające współpracy europejskiej i międzynarodowej, gdyż żadne państwo nie jest w stanie poradzić sobie z nim samodzielnie. Aby przeciwdziałać zmianie klimatu, potrzebne będą poważne inicjatywy polityczne wspierające politykę zarówno łagodzenia zmiany klimatu, jak i dostosowania się do niej.

W tym sensie wprowadzanie środków ograniczania i łagodzenia oznaczałoby – co dostrzegł też w maju bieżącego roku MFW – konieczność dodatkowych wydatków publicznych albo wypieranie innych wydatków publicznych na inwestycje publiczne. Na poziomie europejskim podjęto pierwsze kroki za pośrednictwem wsparcia udzielonego z budżetu UE i przez Europejski Bank Inwestycyjny (EBI). Wniosek Komisji z maja 2018 r. przewidujący dalszy wzrost udziału budżetu UE przeznaczonego na wsparcie polityki w dziedzinie zmiany klimatu w kolejnych wieloletnich ramach finansowych oraz wniosek Parlamentu Europejskiego, aby pójść nawet dalej, z pewnością pomogą w dalszej mobilizacji środków finansowych potrzebnych do urzeczywistnienia celów klimatycznych UE. Osobiście mam nadzieję, że zielony ład dla Europy zapowiedziany w Parlamencie Europejskim przez nowo wybraną przewodniczącą Komisji może stanowić punkt zwrotny, jeśli chodzi o zwiększenie roli UE w finansowaniu zrównoważonych projektów i przekierowaniu inwestycji publicznych na rozwiązania niskoemisyjne.

Poza skierowaniem większych środków publicznych na inwestycje w dziedzinie klimatu istotne byłoby, aby decydenci polityczni podjęli nowe inicjatywy służące przyciągnięciu dodatkowych inwestycji prywatnych. Nie można zaprzeczyć, że potrzebny jest znaczny kapitał prywatny, aby wesprzeć niezbędne przemiany gospodarcze konieczne do sprostania wyzwaniu, jakim jest przejście na bardziej ekologiczną gospodarkę. Polityka publiczna powinna zatem skupiać się także na przyciąganiu środków prywatnych, wspieraniu innowacji technicznych w dziedzinie nowej energii i efektywnych technologii oraz podejmowaniu wyzwań związanych z internalizacją zewnętrznych czynników środowiskowych w decyzjach sektora prywatnego.

W perspektywie poważnego wpływu, jaki zmiana klimatu może wywrzeć na nasze społeczeństwa, również banki centralne i organy nadzoru ostrożnościowego muszą uwzględnić zmianę klimatu i zastanowić się nad odpowiednią reakcją na zmianę klimatu. Faktycznie EBC jest aktywnym członkiem sieci na rzecz ekologizacji systemu finansowego, a także wspólnie z innymi krajowymi bankami centralnymi Eurosystemu czynnie wspiera program Komisji Europejskiej w dziedzinie zrównoważonego finansowania. Taki program może ostatecznie zwiększyć możliwości ustalania cen zmiany klimatu i ryzyka transformacji oraz sprzyjać reorientacji przepływów finansowych w kierunku zrównoważonych produktów inwestycyjnych. Patrząc w przyszłość, oczekuję, że EBC będzie kontynuował te prace, wnosząc, w granicach swojego mandatu, wkład w osiągnięcie celów określonych w porozumieniu paryskim.

Niemniej jednak musimy być też realistami. Najwłaściwsze, najlepsze działania polityczne i inicjatywy pozostają w głównej mierze poza obszarem polityki banków centralnych. Choć EBC przyczynia się w granicach swojego mandatu do realizacji celów zrównoważonego rozwoju, to do władz politycznych należy określenie odpowiednich środków regulacyjnych i fiskalnych, by poradzić sobie z tymi wyzwaniami, i podejmowanie decyzji w tym zakresie.

 

21. Czy uniemożliwiłaby Pani inwestowanie w ramach programu skupu aktywów przez EBC w działania ryzykowne pod względem środowiskowym i społecznym, zdefiniowane w unijnych ramach taksonomii?

EBC w granicach swojego mandatu wspiera różne inicjatywy służące przeciwdziałaniu zmianie klimatu zarówno na szczeblu unijnym, jak i globalnym. Zielone aktywa – choć rozwijają się w bardzo szybkim tempie – wciąż stanowią stosunkowo ograniczoną klasę aktywów, a ich taksonomia nadal jest w powijakach. EBC popiera opracowanie takiej taksonomii i gdy zostanie ona uzgodniona, sądzę, że ułatwi uwzględnianie czynników środowiskowych w portfelach banków centralnych.

EBC nabył już szereg zielonych obligacji w ramach programów PSPP i CSPP i będzie nadal je nabywać – pod warunkiem ich zgodności z kryteriami kwalifikowalności programów – i w ten sposób będzie dalej zmniejszał koszty finansowe przedsiębiorstw realizujących ekologiczne projekty.

 

22. Jaka jest Pani opinia na temat wdrożenia awaryjnego wsparcia płynnościowego?

Jak można usprawnić proces podejmowania decyzji w sprawie udzielenia awaryjnego wsparcia płynnościowego?

Awaryjne wsparcie płynnościowe odegrało zasadniczą rolę w utrzymaniu stabilności finansowej podczas kryzysu finansowego przez wyeliminowanie braków płynności poszczególnych wypłacalnych instytucji.

Obecnie udzielanie awaryjnego wsparcia płynnościowego odbywa się w znacznej mierze na szczeblu krajowym i pozostaje w gestii właściwych banków centralnych. Wydaje się, że takie rozwiązanie funkcjonuje jak dotąd niezawodnie. Jednak w związku z postępami w urzeczywistnianiu unii bankowej, stałą integracją finansową i rolą EBC jako organu właściwego do sprawowania nadzoru nad wszystkimi bankami (o istotnym znaczeniu) w strefie euro, można przewidzieć, że – podobnie jak w polityce pieniężnej – decyzje w sprawie awaryjnego wsparcia płynnościowego podejmowano by centralnie, ale faktyczne zapewnienie płynności finansowej odbywałoby się za pośrednictwem krajowych banków centralnych. Na aspekt ten zwrócił też uwagę MFW w programie oceny sektora finansowego w strefie euro. Ostatecznie, oczywiście, kwestię tę musi przedyskutować Rada Prezesów.

 

23. Jakie są zagrożenia dla stabilności pieniężnej związane z rozwojem wirtualnych walut takich jak bitcoin? Jaką Pani zdaniem rolę powinien odegrać EBC w kontekście postępowania z wirtualnymi walutami? Jakie jest Pani zdanie na temat planów wprowadzenia przez Facebook nowej waluty wirtualnej Libra? Jakie ramy regulacyjne walut wirtualnych uznałaby Pani za właściwe?

Jak dotąd uznaje się, że istniejące waluty wirtualne takie jak bitcoin, zwane też krypto-aktywami, nie wywierają wymiernego wpływu na politykę pieniężną i stabilność finansową. Ocena ta odzwierciedla niewielki w stosunku do systemu finansowego rozmiar rynków krypto-aktywów i ich ograniczone powiązania z regulowanym sektorem finansowym i gospodarką. W ujęciu względnym całkowita kapitalizacja rynkowa krypto-aktywów w skali globalnej wynosi obecnie około 7% kapitalizacji rynkowej tzw. FAANG (Facebook, Apple, Amazon, Netflix i Google), tj. 2% PKB strefy euro i 3% / 2% odpowiednio M1 / M3. Może to ulec zmianie w miarę ewolucji rynku i ewolucji samych krypto-aktywów. EBC i banki centralne ogólnie powinny oczywiście ściśle monitorować i oceniać zmiany oraz wnosić wkład w prowadzone na poziomie międzynarodowym prace nad rozwiązaniami politycznymi.

Pojawiające się projekty dotyczące stablecoins (waluty wirtualne o stabilnej cenie), których przykładem jest inicjatywa Facebooka w sprawie Libry, to podejmowane przez sektor prywatny próby poprawy dotychczasowych usług finansowych, które mogą przynieść korzyści, jeśli chodzi o efektywność płatności transgranicznych i włączenie społeczne pod względem finansowym. Takie projekty, a w szczególności stanowiący ich podstawę blockchain lub technologia zdecentralizowanej księgi rachunkowej, mogą się okazać wygodne dla użytkowników i stworzyć im szanse z perspektywy efektywności i bezpieczeństwa, zwłaszcza w krajach, w których obecnie nie ma sprawnych usług związanych z infrastrukturą rynkową. Choć krypto-aktywa takie jak stablecoins i technologia blockchain, na której się opierają, mogą pomóc czerpać korzyści, w szczególności w obszarze płatności transgranicznych, należy pamiętać, że ich powszechne stosowanie może też stwarzać zagrożenia dla polityki pieniężnej, stabilności finansowej oraz niezakłóconego funkcjonowania globalnego systemu płatniczego i publicznego zaufania do niego. Z niecierpliwością oczekuję końcowego sprawozdania na temat stablecoins przygotowywanego przez grupę roboczą ministrów i prezesów banków G-7, w której pracach uczestniczy, jako członek, MFW. W porozumieniu z G-20, Radą Stabilności Finansowej i innymi właściwymi organami normalizacyjnymi grupa przeprowadzi analizę korzyści i zagrożeń wynikających z stablecoins.

Jeśli chodzi o ramy regulacyjne, konieczne jest znalezienie równowagi między zagwarantowaniem, że działania te nie spowodują zagrożeń dla stabilności finansowej a umożliwieniem innowacji finansowych. Na podstawie obecnych regulacji można wyciągnąć między innymi wniosek, że jeśli działalność jest z natury taka sama i ryzyko jest takie samo, to i przepisy też powinny być takie same. Zmniejszyłoby to ryzyko arbitrażu regulacyjnego, w sytuacji gdy innowacje nie prowadzą do powstania nowego rodzaju usług, a jedynie są próbą obejścia przepisów. Przy rozważaniu podejścia regulacyjnego do złożonych inicjatyw w zakresie stablecoins istotne jest, by wejrzeć poza poszczególne komponenty i ocenić całe rozwiązanie, „ekosystem”, jak niektórzy mogliby je nazwać.

 

24. Jak ocenia Pani wzajemne zależności między systemami płatniczymi a polityką pieniężną? Jaką rolę powinien odgrywać EBC jako centralny bank emisyjny w odniesieniu do izb rozliczeniowych kontrahentów centralnych (CCP)?

Prawidłowo funkcjonujące systemy płatnicze mają zasadnicze znaczenie dla stabilności i efektywności sektora finansowego i całej gospodarki oraz dla polityki pieniężnej, która w ogromnej mierze uzależniona jest od sprawnego rozliczania w czasie rzeczywistym przepływów płatności wysokokwotowych. Dlatego właśnie, aby zapewnić bezpieczeństwo i efektywność systemów płatniczych, banki centralne na całym świecie prowadzą nad nimi nadzór i dlatego jednym z podstawowych zadań Eurosystemu jest wspieranie niezakłóconego działania systemów płatniczych.

Centralne banki emisyjne, takie jak EBC w przypadku euro, w równym stopniu troszczą się o bezpieczeństwo i efektywność kontrahentów centralnych (CCP). Problemy CCP z płynnością mogłyby wpływać na sprawne funkcjonowanie systemu płatności wysokokwotowych i rynków odkupu, co mogłoby się wiązać z poważnym zagrożeniem realizacji polityki pieniężnej. Ponadto banki centralne mogą zostać poproszone o udzielenie pożyczki awaryjnej CCP lub uczestnikom rozliczającym CCP, którymi mogą być instytucje kredytowe, a tym samym kontrahenci polityki pieniężnej. To również może wpływać na osiągnięcie celów polityki pieniężnej. Problemy te zaostrzyły się w związku z dramatycznym wzrostem w ostatnich latach skali, systemowego znaczenia i transgranicznego charakteru CCP; są też istotne w perspektywie planowanego wyjścia Zjednoczonego Królestwa z UE.

W tej sytuacji instytucje UE podjęły reformę ram regulacyjnych CCP (EMIR2), aby wzmocnić ramy uznawania CCP z państw trzecich oraz ramy nadzoru nad unijnymi CCP. W granicach swojego mandatu EBC jest gotów uczestniczyć we wdrażaniu zmienionych ram regulacyjnych, między innymi w drodze konsultacji i współpracy z centralnymi bankami emisyjnymi przewidzianymi w tych przepisach. W istocie zasadniczym priorytetem powinno pozostać zarządzanie ryzykiem, jakie CCP stwarzają dla podstawowych zadań EBC, co może obejmować ponowne zajęcie się kwestią zaangażowania regulacyjnego banku centralnego w przyszłości.

 

25. Jakie zagrożenia dla stabilności finansowej wiążą się z brexitem i w jaki sposób EBC powinien się przygotować na te zagrożenia?

Choć uporządkowany proces byłby pożądany zarówno ze strony UE, jak i Zjednoczonego Królestwa, brexit bez porozumienia 1 listopada jest ciągle możliwy. Jestem przekonana, że władze UE, w tym EBC, są przygotowane na taki scenariusz. W najnowszym raporcie na temat stabilności finansowej na świecie (z marca 2019 r.) MFW podkreślił, że władze podjęły ważne kroki, aby uspokoić rynki, oraz że ryzyko zostało ograniczone.

 

Konkretnie, w obszarze rozliczania centralnego ryzyko braku porozumienia złagodzono za pomocą decyzji władz UE o tymczasowej równoważności brytyjskich CCP. Władze UE podjęły również tymczasową decyzję o równoważności dotyczącą brytyjskich centralnych depozytów papierów wartościowych. Podobnie, władze brytyjskie wprowadziły tymczasowy system pozwoleń, który umożliwi przedsiębiorstwom z Europejskiego Obszaru Gospodarczego dalsze działanie na dotychczasowych warunkach przez okres trzech lat po wyjściu Zjednoczonego Królestwa z UE.

Ponadto Bank Anglii i EBC aktywowały umowę o swapach walutowych. Na jej mocy Bank Anglii może co tydzień oferować bankom brytyjskim płynność w euro. Eurosystem zapowiedział, że na podstawie tej umowy w razie potrzeby również będzie gotów udzielać bankom ze strefy euro pożyczek w funtach szterlingach.

Mimo tego, choć władze włożyły wiele wysiłku w przygotowania, w przypadku braku porozumienia może wystąpić nieprzewidziane ryzyko, które mogłoby łączyć się z innymi już istniejącymi zagrożeniami. Tego rodzaju niekorzystny scenariusz, gdyby miał się urzeczywistnić, prawdopodobnie zmaterializowałby się nagle i mógłby spowodować znaczną niestabilność rynków finansowych i podwyżki premii za ryzyko. Mogłoby to wpłynąć na warunki finansowe w strefie euro. W szerszym ujęciu, w przypadku interakcji z innymi globalnymi wstrząsami, np. eskalacją napięć handlowych, brexit bez porozumienia może doprowadzić do zwiększenia zagrożeń makroekonomicznych. Wpływ takiej sytuacji może być najbardziej odczuwalny w krajach, które mają silne powiązania ze Zjednoczonym Królestwem, i może go nasilać brak przygotowania wśród podmiotów w sektorze finansowym i niektórych głównych sektorach gospodarki realnej. W związku z tym należy zauważyć, że EBC niejednokrotnie podkreślał, że banki powinny mieć plany na wypadek nieprzewidzianych zdarzeń, w tym braku porozumienia prowadzącego do twardego brexitu bez okresu przejściowego. Banki powinny być w gotowości operacyjnej i pamiętać o tym, że nie ma gwarancji okresu przejściowego.

Ogólnie jestem przekonana, że działania podjęte do tej pory ograniczyły wpływ, jaki wyjście Zjednoczonego Królestwa z UE może mieć na dostęp do usług finansowych w strefie euro. Sektor prywatny poczynił postępy w pewnych obszarach w celu złagodzenia ryzyka związanego z brexitem. Niemniej przedsiębiorstwa finansowe i niefinansowe powinny wykorzystać dodatkowy czas przed 1 listopada na dalsze przygotowania na wszystkie możliwe scenariusze. Władze europejskie, w tym EBC, powinny nadal pilnie śledzić rozwój sytuacji przed 1 listopada i w razie konieczności podjąć działania.

 

26. Jak postrzega Pani rolę EBC w związku z możliwym spowolnieniem wzrostu gospodarczego w nadchodzących kwartałach?

Gospodarka w strefie euro napotyka globalne przeciwności i znajduje to wyraz w prognozie wzrostu. Dynamika wzrostu w strefie euro osłabła, a szala ryzyka w prognozie wzrostu przechyla się w dół. Inflacja pozostaje stłumiona. W takich warunkach ważne jest, by polityka pieniężna nadal kierowała się prognozą inflacji.

Konkretnie, EBC jasno wskazuje na konieczność utrzymania przez dłuższy okres wysoce akomodacyjnego charakteru polityki pieniężnej, gdyż stopy inflacji, zarówno osiągnięte, jak i prognozowane, stale pozostają poniżej zakładanego celu. W związku z tym Rada Prezesów zapowiedziała, że jest gotowa dostosować kurs polityki w taki sposób, aby inflacja zbliżała się w zrównoważony sposób do wyznaczonego poziomu, jeżeli prognozowana inflacja średniookresowa będzie się utrzymywać poniżej celu EBC. W pełni popieram to stanowisko. EBC ma do dyspozycji szeroki zestaw narzędzi i w razie potrzeby musi być gotów do działania, aby wypełnić misję utrzymania stabilności cen.

 

27. Czy uważa Pani, że EBC skończyły się pomysły, jak reagować na kolejne znaczne pogorszenie koniunktury gospodarczej? Czy EBC mógłby opracować nowe niekonwencjonalne instrumenty polityki pieniężnej? Czy uważa Pani, że można powrócić do konwencjonalnej polityki pieniężnej bez narażenia na szwank celów w zakresie wzrostu i inflacji, czy też uważa Pani, że niezbędna jest nowa kombinacja polityki?

EBC dysponuje wszechstronnym zestawem narzędzi i jest w stanie elastycznie reagować na nieprzewidziane zdarzenia wpływające na prognozę stabilności cen. Niestandardowe środki polityki pieniężnej EBC zapewniły gospodarce strefy euro znaczne wsparcie. Tym samym środki te wykazują jak dotąd dużą skuteczność, a w zależności od potrzeb można je przedłużyć i dostosować.

W przyszłości EBC, dążąc do utrzymania stabilności cen, może uzupełniać konwencjonalną politykę pieniężną innymi niestandardowymi środkami. Konkretna kombinacja wprowadzanych instrumentów będzie zatem musiała zależeć od charakteru wstrząsów wpływających na prognozę inflacji, a także od warunków na rynku finansowym.

 

28. Spowolnienie gospodarki światowej wymusza luzowanie polityki pieniężnej.

Możliwe, że luzowanie ilościowe jest użytecznym narzędziem, ale pozostawia niewielkie pole manewru. Faktycznie, z powodu ograniczenia ram programu niektóre krajowe banki centralne, np. Bundesbank, napotkałyby trudności z nabywaniem obligacji zgodnie z zasadami zaangażowania przewidzianymi w programie. Czy uważa Pani, że rezygnacja z zasady klucza kapitałowego mogłaby pomóc w tym względzie?

Jeśli chodzi o przyszłe posunięcia polityki pieniężnej, forward guidance EBC wyraźnie określa, że polityka pieniężna będzie zależeć od prognozy inflacji. W związku z tym poziom dostosowania będzie zależał od tego, co jest potrzebne, by zapewnić zbliżenie poziomu inflacji do wartości poniżej, ale blisko 2% w średnim okresie.

W przeszłości EBC wykazał, że nie brakuje mu dostępnych narzędzi. Program skupu aktywów okazał się skutecznym narzędziem łagodzenia ryzyka występowania przez dłuższy czas presji deflacyjnej, a forward guidance EBC z powodzeniem upewnia rynki co do zamiaru utrzymania przez EBC stóp procentowych na obecnym lub niższym poziomie, zgodnie ze zmianami prognozy inflacji. Wszystkie działania mieszczą się w mandacie polityki pieniężnej Eurosystemu, i będzie on też wyznaczał opcje ewentualnego wznowienia zakupów netto aktywów.

Działania EBC powinny być wyważone, aby wypełnić mandat EBC i osiągnąć jego cele. Europejski Trybunał Sprawiedliwości potwierdził niedawno elastyczność instrumentów przewidzianych w mandacie EBC. Oznacza to szeroki margines swobody przy dostosowywaniu narzędzi, aby zapewnić stałe i trwałe zbliżanie inflacji do poziomów odpowiadających stabilności cen.

 

29. Co Pani sądzi o teorii, że banki centralne mogłyby zapewniać nieograniczoną podaż pieniądza, aby finansować wzrost?

W obecnych warunkach EBC powinien zapewniać i zapewnia poziom akomodacji polityki pieniężnej dostatecznie wysoki, by wspierać ekspansję i zbliżanie inflacji do docelowego poziomu poniżej, ale blisko 2%. Jednak ocena ta jest uwarunkowana bieżącymi warunkami ekonomicznymi i nie oznacza, że EBC powinien ogólnie zapewniać nieograniczoną podaż pieniądza, aby finansować wzrost.

Przeciwnie, byłoby to sprzeczne z pojęciem niezależności banku centralnego i nie do pogodzenia z mandatem EBC zakładającym utrzymanie stabilności cen.

 

30. Jak postrzega Pani różnicę między polityką pieniężną a fiskalną oraz rolę banku centralnego w tym kontekście?

Ogólnie rzecz biorąc, polityka pieniężna jest narzędziem stabilizacji, które służy do wyrównywania krótkoterminowych cyklicznych wahań prognozy gospodarczej i inflacyjnej. W dużej mierze opiera się na danych. W przeciwieństwie do polityki fiskalnej nie może wpływać na potencjał gospodarki w dłuższej perspektywie. Natomiast polityka fiskalna, choć również jest użytecznym narzędziem stabilizacji, zwykle wymaga więcej czasu, by ją wdrożyć i odczuć jej efekty w gospodarce realnej. Może jednak prowadzić do transformacji gospodarki, zwłaszcza w wyniku inwestycji publicznych.

W strukturze instytucjonalnej UGW uznano, że cele polityki pieniężnej i polityki fiskalnej są odmienne, i są one realizowane przed różnych decydentów w ramach ich uprawnień. O ile podstawowym celem środków polityki pieniężnej EBC jest zapewnienie stabilności cen, to cele fiskalne, w tym zapewnienie zrównoważonego charakteru długu publicznego, pozostają w gestii rządów państw członkowskich, co zostało również uznane w ramach budżetowych UE.

 

31. Jak ocenia Pani obecne ramy zarządzania gospodarczego, ich wdrażanie i egzekwowanie? Jaki rodzaj reform tych ram uznaje Pani za niezbędny? Czy uważa Pani, że obecne ramy sprzyjają procyklicznej polityce fiskalnej? Czy ramy te tworzą odpowiednie zachęty do inwestycji publicznych? Co byłoby wymagane, aby pogłębić UGW?

Wspólne ramy zarządzania gospodarczego i budżetowego mają gwarantować, że krajowa polityka fiskalna i strukturalna będzie sprzyjać niezakłóconemu funkcjonowaniu UGW. Przestrzeganie reguł fiskalnych jest niezbędne do zapewnienia na szczeblu państwa członkowskiego stabilnych finansów publicznych, które są warunkiem niezakłóconego funkcjonowania UGW. Ponadto trzymanie się paktu stabilności i wzrostu powinno przyczyniać się do powiększania w czasach dobrej koniunktury przestrzeni fiskalnej, którą w trudnym okresie można wykorzystać do zapewnienia stabilizacji. Wdrażanie zaleceń dla poszczególnych krajów i przestrzeganie procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej mają istotne znaczenie dla wyższego wzrostu, zapobiegania zakłóceniom równowagi i korygowania ich oraz dla odporności państw członkowskich i całej strefy euro.

Niemniej jednak jestem również przekonana, że europejskie ramy fiskalne można udoskonalić, zarówno pod względem ich kształtu, jak i wdrażania. Ostatecznie zmiany powinny prowadzić z czasem do zwiększenia poczucia odpowiedzialności na poziomie krajowym, a zarazem przewidywalności tych ram we wszystkich państwach.

W przeszłości w strefie euro występowała tendencja do prowadzenia procyklicznej polityki fiskalnej w okresie zarówno dobrej, jak i złej koniunktury. Celem reformy reguł fiskalnych powinno być zatem wzmocnienie zachęt do tworzenia buforów fiskalnych w czasie dobrej koniunktury, aby w okresie recesji dysponować przestrzenią fiskalną pozwalającą na stabilizację makroekonomiczną.  Ponadto zmienione ramy powinny być na tyle proste, by pozostać przejrzystymi, wiarygodnymi i wykonalnymi. W związku z tym jedną z dróg reform mogłoby być silniejsze skoncentrowanie się na przepisach dotyczących wydatków w połączeniu z kotwicą długu. Dążenie do zdrowych finansów publicznych i unikanie procyklicznej polityki fiskalnej w okresie dobrej koniunktury może stworzyć przestrzeń budżetową do ochrony inwestycji publicznych w niekorzystnym okresie. Zbliżający się przegląd dwu- i sześciopaku da okazję do oceny skuteczności obecnych ram fiskalnych i przedyskutowania wariantów reform.

Jednak same udoskonalone ramy fiskalne nie wystarczą do zapewnienia niezakłóconego funkcjonowania UGW. Ważną cechą programu reformy UGW jest centralny mechanizm zdolności fiskalnej służący stabilizacji makroekonomicznej strefy euro. Instrument powinien zapewniać na czas odpowiednie wsparcie w przypadku wstrząsów gospodarczych z perspektywy banku centralnego, co jest szczególnie potrzebne w razie głębokiej recesji na dużym obszarze. Wraz ze skuteczniejszą koordynacją krajowej polityki fiskalnej taki centralny mechanizm zdolności fiskalnej mógłby pomóc w sterowaniu wspólnym kursem polityki fiskalnej w strefie euro i zapewnić właściwszą kombinację polityki makroekonomicznej.

Jeśli chodzi o reformy strukturalne, mimo pewnych kroków mających wzmocnić te ramy, mogłyby one jeszcze bardziej ułatwiać wdrażanie ważnych środków polityki na szczeblu krajowym. Zasadnicze znaczenie dla podniesienia potencjału wzrostu mają reformy gospodarcze, które zwiększają konkurencyjność i wspierają inwestycje, np. przez pobudzanie cyfryzacji i przedsiębiorczości. W odniesieniu do wspierania takich reform za krok we właściwym kierunku można uznać planowany instrument budżetowy na rzecz konwergencji i konkurencyjności dla strefy euro.

 

32. Czy uważa Pani, że strefa euro potrzebuje europejskiego bezpiecznego składnika aktywów, który nie tylko pomagałby w stabilizacji rynków finansowych i pozwalał bankom zmniejszyć ekspozycję na dług krajowy, lecz również stanowiłby sposób na ułatwienie prawidłowej transmisji polityki pieniężnej? Jak można to osiągnąć?

Aktywa o bardzo niskim ryzyku, często nazywane bezpiecznymi aktywami, mają zasadnicze znaczenie dla funkcjonowania systemu finansowego i skuteczności pośrednictwa banków.

Dobrze zaprojektowane, wspólne bezpieczne aktywa państwowe byłyby korzystne, gdyż mogłyby przyczyniać się do stabilności finansowej i integracji finansowej. Bezpieczne aktywa, które nie są wrażliwe na specyficzne ryzyko związane z niewypłacalnością państwa i zyskują na wartości w okresie kryzysu, mogłyby pomóc w osłabianiu negatywnych więzi banki krajowe-państwo oraz ucieczki do bezpiecznych aktywów, obserwowanych podczas ostatniego kryzysu. Wspólne bezpieczne aktywa państwowe o wystarczającym wolumenie ułatwiłyby także efektywną alokację kapitału w obrębie unii walutowej oraz integrację finansową.

Wspólne bezpieczne aktywa państwowe mogłyby ponadto przyczynić się do skuteczniejszej realizacji polityki pieniężnej. Takie aktywa pozwoliłyby uniknąć fragmentacji, a tym samym pomogłyby w sprawnej transmisji jednolitej polityki pieniężnej. Pośrednio wspólne bezpieczne aktywa państwowe przyczyniłyby się też do wzmocnienia międzynarodowej roli euro.

Niemniej trzeba przyznać, że mimo wszystkich ewentualnych korzyści wspólne bezpieczne aktywa państwowe, wpływając na ryzyko związane z niewypłacalnością państwa i na zachęty podatkowe, stanowią z natury politycznie drażliwy temat. Nie są też niezbędnie konieczne do podjęcia dalszych poważnych kroków w kierunku pogłębienia UGW.

 

33. Co Pani sądzi o trwającej debacie w sprawie utrzymujących się wysokich poziomów długu publicznego i prywatnego w strefie euro? Jak odnosi się Pani do pomysłu Komisji Europejskiej utworzenia organu skarbowego strefy euro mającego dostęp do rynków finansowych w imieniu swoich członków w celu finansowania części ich regularnych potrzeb w zakresie refinansowania?

W strefie euro odnotowano w ostatnich latach znaczny spadek zadłużenia publicznego i prywatnego na poziomie zagregowanym. Sprzyjały temu korzystne warunki ekonomiczne i finansowe, ale w niektórych przypadkach również ostrożna polityka fiskalna i postępy reform, które zwiększyły potencjał wzrostu. Utrzymują się jednak znaczne różnice między krajami i podatność na zagrożenia.

W danych liczbowych – relacja długu do PKB w strefie euro obniżyła się ze szczytowego poziomu wynoszącego w 2014 r. 94,4% do około 87% PKB w 2018 r. Choć poziom ten jest stosunkowo niski w porównaniu z USA czy Japonią, zbiorczy obraz ukrywa znaczne różnice między poszczególnymi krajami, gdyż w niektórych państwach członkowskich odnotowano w ubiegłym roku wskaźniki zadłużenia w wysokości 100% PKB lub wyższe. Obniżenie tych wysokich wskaźników zadłużenia, zgodnie z europejskimi ramami fiskalnymi, powinno należeć do priorytetów polityki nie tylko dlatego, że wysokie zadłużenie wpływa negatywnie na wzrost długoterminowy i nakłada obciążenia na przyszłe pokolenia, lecz również dlatego że pozostawia niewielką przestrzeń fiskalną do łagodzenia gorszej koniunktury.

Jeśli chodzi o zadłużenie prywatne, rozmiary i charakter długu zmniejszano niejednorodnie w poszczególnych krajach. O ile relacja długu prywatnego do PKB w strefie euro obniżyła się ze szczytowego poziomu

147% w 2015 r. do około 137% PKB w pierwszym kwartale 2019 r., niektóre państwa (takie jak Luksemburg, Cypr czy Irlandia) nadal odnotowują bardzo wysoki poziom zadłużenia. W niektórych krajach struktura gospodarcza i rozwiązania instytucjonalne najwyraźniej nie są jeszcze wystarczająco skuteczne, by poradzić sobie z pozostającym nawisem długu, co negatywnie wpływa na potencjał wzrostu i odporność gospodarczą. Uwypukla to znaczenie polityki, która może ułatwić uporządkowane zmniejszenie zadłużenia sektora prywatnego, szczególnie przez wyeliminowanie utrzymujących się przeszkód w ramach prawnych i ograniczeń zdolności sądów, a także przez zapewnienie bankom zachęt, by zdecydowanie dążyły do rozwiązania problemu aktywów o obniżonej jakości.

Stworzenie organu skarbowego strefy euro to z pewnością ważny aspekt długoterminowego programu reform UGW. W debacie na temat reformy wymieniono szereg zadań takiego organu skarbowego, między innymi nadzór fiskalny i ekonomiczny, zarządzanie w sytuacji kryzysowej oraz odpowiedzialność za centralny mechanizm zdolności fiskalnej służący stabilizacji makroekonomicznej, którego w strefie euro nadal nie ma.

Choć są to kwestie z natury polityczne, moim zdaniem struktura instytucjonalna strefy euro musi ewoluować w stronę bardziej kolegialnego procesu decyzyjnego i lepszej koordynacji polityki gospodarczej i fiskalnej. Organ skarbowy strefy euro, działając w ten sposób, uzupełniałby oczywiście, a nie zastępował krajowe procesy decyzyjne.

 

34. Jakie jest Pani zdanie na temat krytyki, że system zabezpieczeń EBC nie jest wystarczająco etapowy i w zbyt dużym stopniu opiera się na zewnętrznych agencjach ratingowych?

Eurosystem ma ustawowy obowiązek prowadzenia operacji jedynie wtedy, gdy są odpowiednio zabezpieczone. Na tej podstawie Eurosystem ustanowił kompleksowe ramy zarządzania ryzykiem obejmujące system zabezpieczeń oraz ramowe zasady oceny kredytowej. W ramach systemu zabezpieczeń Eurosystem akceptuje szeroką gamę aktywów jako zabezpieczenie służące osłabieniu ryzyka finansowego, na które narażony jest Eurosystem. Zróżnicowanie sposobów redukcji wartości, będące dodatkowym środkiem kontroli ryzyka, odnosi się do szeregu wymiarów, w tym rodzaju aktywów, ich jakości kredytowej, terminu zapadalności, zbywalności i struktury kuponu. Ponadto istnieją narzuty z tytułu redukcji wartości uwzględniające bardziej specyficzne rodzaje ryzyka. Dlatego też system zabezpieczeń jest już w pewnym stopniu zgranulowany.

Jak rozumiem, Eurosystem nie opiera się wyłącznie na agencjach kredytowych, ale również na wewnętrznych systemach oceny kredytowej krajowych banków centralnych oraz na systemach ratingów wewnętrznych kontrahentów. Ostatnio postanowił też stopniowo odchodzić od stosowania narzędzi ratingowych i tym samym ograniczyć liczbę uznawanych źródeł ratingów. W ogólniejszym ujęciu EBC niejednokrotnie zobowiązywał się przestrzegać zasady zaproponowanej przez Radę Stabilności Finansowej, że banki centralne powinny coraz mniej polegać w mechaniczny sposób na ratingach zewnętrznych, a stosować takie narzędzia jak roczne monitorowanie wyników oraz stałe analizy due diligence uznanych agencji ratingowych. Eurosystem wprowadził również w odniesieniu do niektórych ratingów rozszerzone obowiązki informacyjne, co pozwala użytkownikom ratingów na dokładniejsze zrozumienie tych ratingów i sformułowanie własnej opinii na ich temat.

 

35. Jak ocenia Pani kształtowanie się w ostatnim czasie kursu walutowego USD/EUR? Czy EBC powinien obawiać się ryzyka potencjalnej „wojny walutowej” ze Stanami Zjednoczonymi? Czy EBC powinien rozważyć przyjęcie bardziej zdecydowanej polityki komunikacyjnej dotyczącej polityki kursowej euro? Co sądzi Pani o wyrażonym ostatnio przez prezydenta Trumpa stanowisku dotyczącym polityki pieniężnej EBC i jej wpływu na wymianę handlową między UE i USA? Do jakiego stopnia względy handlowe powinny odgrywać rolę w prowadzeniu polityki pieniężnej?

Kurs wymiany nie jest dla EBC celem politycznym i w związku z tym byłoby niewłaściwe, abym jako kandydatka na stanowisko prezesa EBC wypowiadała się na temat poziomu kursu wymiany euro lub na temat ostatnich związanych z tym wydarzeń.

Ogólnie rzecz biorąc, z perspektywy polityki pieniężnej ważne jest oczywiście monitorowanie zmian kursów wymiany ze względu na ich możliwy wpływ na prognozę inflacji. Podobnie rozwój handlu światowego ma znaczenie dla banku centralnego, ponieważ określa on popyt zagraniczny na towary i usługi strefy euro, a tym samym wpływa na perspektywy gospodarcze strefy euro i, ostatecznie, na prognozę inflacji.

Jeżeli chodzi ryzyko „wojen walutowych”, podpisuję się pod zdecydowanym i zgodnym stanowiskiem wspólnoty międzynarodowej, by powstrzymywać się od konkurencyjnej dewaluacji i nie ustalać kursów wymiany w celach konkurencyjnych. Uzgodnienie to potwierdzili ministrowie i prezesi banków G-7 i G-20. Środki polityki pieniężnej EBC są i powinny pozostać ukierunkowane wyłącznie na zapewnienie stałego i trwałego zbliżania poziomu inflacji do wartości poniżej, ale blisko 2% w średnim okresie.

 

36. Jak Pani ocenia osiągnięcia G-20? Jakie ma Pani zdanie o bieżącym poziomie koordynacji między głównymi bankami centralnymi?

Grupa G-20 odegrała decydującą rolę w stabilizowaniu światowych rynków finansowych w następstwie globalnego kryzysu finansowego oraz zapewnieniu skoordynowanej reakcji polityki fiskalnej i pieniężnej. W tym sensie G-20 udało się zapobiec globalnej depresji gospodarczej. Jako minister finansów Francji brałam udział w wielu dyskusjach na forum G-20. Gdy Francja objęła przewodnictwo G-20 na rok 2011, przewodniczyłam posiedzeniu ministrów finansów i prezesów banków centralnych G-20 i nadałam bieg szeroko zakrojonemu programowi prac dotyczących reformy międzynarodowego systemu walutowego. Forum przywódców G-20, w którym miałam honor uczestniczyć jako była dyrektor zarządzająca MFW, również okazało się skuteczne, jeśli chodzi o koordynację ogólnoświatowych rozwiązań w okresach niepewności gospodarczej i geopolitycznej.

Niemniej współczesne wyzwania wciąż wymagają silnej i ukierunkowanej G-20. Program reformy sektora finansowego nie został jeszcze w pełni ukończony, globalny cykl ekonomiczny dojrzewa i wiele banków centralnych stosuje zerową granicę nominalnych stóp procentowych, a finanse publiczne w wielu krajach są w gorszym stanie niż 10 lat temu. Na dodatek pojawiają się nowe wyzwania takie jak krypto-aktywa/fintech oraz implikacje cyfryzacji, by wymienić tylko dwa z nich. Ważnym zadaniem pozostaje znalezienie globalnych rozwiązań tych problemów, a G-20 jest obecnie najlepszym forum międzynarodowym służącym omawianiu współpracy i koordynacji gospodarczej w okresach kryzysowych i niekryzysowych.

Banki centralne współdziałają w G-20 i uczestniczą w licznych grupach roboczych G-20, współpracują również w G-7. Ponadto w ramach BIS istnieją inne, równie ważne fora, w których członkostwo nie ogranicza się tylko do krajów G-7 i G-20. Ponieważ większość głównych banków centralnych jest niezależna i kieruje się własnym mandatem, do ich koordynacji dochodzi dosyć rzadko, jednak pewne stałe współdziałanie jest warunkiem skoordynowanych działań, gdy w szczególnych okolicznościach zostaną one uznane za pożyteczne.

 

37. Czy EBC powinien podjąć konkretne kroki w celu promowania euro jako waluty międzynarodowej? Jeżeli tak, to jakie? Jakie jest Pani zdaniem prawdopodobieństwo, że JPY lub CNY zagrożą euro jako drugiej co do ważności walucie międzynarodowej? Jakie byłyby skutki, gdyby do tego doszło?

W literaturze fachowej wskazuje się, że o ile międzynarodowe znaczenie waluty zależy przede wszystkim od wydarzeń historycznych i w dużym stopniu uwarunkowane jest ich przebiegiem, pewną rolę odgrywa również kilka innych czynników, takich jak wielkość i stabilność gospodarki krajowej, jej rola w międzynarodowym handlu i finansach, a także względy geopolityczne. Należy zatem pracować nad tymi czynnikami, aby mieć pewność, że pozycja międzynarodowa euro stale się poprawia.

Pod tym względem strefa euro dysponuje szeregiem atutów, na których można się oprzeć. Jak udokumentowano w ostatnim sprawozdaniu EBC, w ciągu ostatniego roku udział euro w światowej rezerwie walutowej wzrósł o 1,2%, osiągając 20,7%. Dodatni wzrost odnotowano również pod względem udziału w emisji długu zagranicznego i depozytów międzynarodowych, jak również udziału w niespłaconych kwotach pożyczek międzynarodowych.

Z zadowoleniem przyjmuję inicjatywę Komisji podjętą w ubiegłym roku w celu wzmocnienia międzynarodowej roli euro. Uważam, że EBC, wykonując mandat w zakresie stabilności cen, może odgrywać pewną rolę, jeśli chodzi o wspieranie stabilności gospodarczej i finansowej. To z kolei korzystnie wpływa na korzystanie z euro jako środka tezauryzacji poza granicami strefy euro. W szerszym ujęciu solidna polityka gospodarcza jest ważna, aby zwiększyć atrakcyjność walut na świecie.

Co najważniejsze, międzynarodową rolę euro można by dodatkowo wesprzeć głębszą i pełniejszą UGW. Urzeczywistnienie unii bankowej i dalszy rozwój unii rynków kapitałowych mogą przyczynić się do wzmocnienia rynków finansowych strefy euro, zwiększając tym samym atrakcyjność euro dla inwestorów międzynarodowych. W związku z tym inicjatywy EBC w zakresie infrastruktury rynku i płatności, które pomagają podnieść efektywność i sprzyjają większej integracji rynków finansowych w strefie euro, mogą przyczynić się do zwiększenia międzynarodowej atrakcyjności euro.

 

38. Jakie są Pani zdaniem główne wyzwania i możliwości banku centralnego w zakresie komunikacji społecznej w nadchodzącym okresie? Czy uważa Pani, że EBC powinien bardziej aktywnie odpierać argumenty skierowane przeciwko euro?

Komunikacja społeczna stała się jednym z podstawowych narzędzi polityki banku centralnego – ma zasadnicze znaczenie dla skuteczności polityki pieniężnej pod względem sterowania oczekiwaniami; pomaga także odbudować wiarygodność i zapewnić rozliczalność. Ponadto przesądza o utrzymaniu zaufania publicznego do banków centralnych i wsparcia ich niezależności i legitymacji.

Optymizmem napawa fakt, że banki centralne na całym świecie – w tym EBC – poczyniły wielkie postępy, aby zwiększyć otwartość i przejrzystość i docierać z przekazem również do odbiorców spoza tradycyjnego kręgu specjalistów. To tu właśnie dostrzegam nową granicę komunikacji społecznej banku centralnego – ogół społeczeństwa. Banki centralne, które ostatecznie służą społeczeństwu, muszą być dla niego zrozumiałe. Ma to zasadnicze znaczenie dla odbudowy zaufania.

Jestem przekonana, że EBC może jeszcze bardziej poprawić metody komunikacji, aby bank stał się bardziej zrozumiały i aby wyjaśnić, dlaczego jego działania są ważne dla ludzi i ich życia. Warto byłoby dołożyć starań, aby dotrzeć do grup w społeczeństwie, które zwykle nie znajdowały się z centrum zainteresowania przekazu społecznego EBC, np. młodzieży i organizacji społeczeństwa obywatelskiego, a także wsłuchać się z większą uwagą w ich problemy. Istnieją wielkie możliwości włączenia EBC w tematy, które ludzi szczególnie interesują, takie jak nierówność, waluty cyfrowe czy zmiana klimatu, oraz udzielenia jaśniejszych odpowiedzi, w jaki sposób dotyczą one EBC i jaki wkład EBC może wnieść w granicach swojego mandatu w tych obszarach.

W tym samym duchu, EBC mógłby przyjąć bardziej aktywną rolę, aby ukazać, jak euro – wspólna waluta 340 milionów obywateli – i własne działania EBC wpłynęły na zamożność Europejczyków oraz dobrobyt, bezpieczeństwo i spójność w obrębie UE. Bezprecedensowo wysoki poziom poparcia społecznego dla euro – w ostatnim badaniu 76% Europejczyków – dodaje otuchy; jednak powoli podnoszący się poziom zaufania do EBC wskazuje, że zdecydowanie konieczne są stałe, nasilone działania komunikacyjne.

 

39. Czy Pani osobistym zdaniem EBC powinien zakupić więcej obligacji EBI, aby pomóc w finansowaniu inwestycji europejskich zgodnie z podstawowymi i dodatkowymi celami EBC?

Unijne obligacje ponadnarodowe, w tym, ale nie wyłącznie, obligacje EBI, są ważnym instrumentem pomagającym w finansowaniu inwestycji europejskich. W ramach programu skupu aktywów Eurosystem nabył znaczne ilości unijnych obligacji ponadnarodowych, których wartość sięga obecnie około 230 mld EUR.

Jednak pozostała ilość unijnych obligacji ponadnarodowych jest zbyt mała, aby obligacje te stanowiły podstawowy cel zakupów Eurosystemu, a zatem mogą one stanowić jedynie część ogólnych zakupów niezbędnych do osiągnięcia celu polityki pieniężnej programu.

Podobnie jak inne papiery wartościowe sektora publicznego obligacje emitowane przez EBI podlegają ograniczeniom w nabywaniu. W szczególności art. 123 traktatu zakazuje Eurosystemowi nabywania obligacji EBI na rynku pierwotnym; podlegają one mającym zastosowanie kryteriom kwalifikowalności; ponadto skonsolidowana wartość musi mieścić się w limitach dotyczących emisji i emitenta, które w 2016 r. wzrosły w odniesieniu do unijnych obligacji ponadnarodowych z 33% do 50%.

 

40. Czy uważa Pani, że państwa członkowskie spoza strefy euro, zanim staną się członkami strefy euro i tym samym członkami unii bankowej, powinny spełnić dodatkowe warunki, np. skutecznie kontrolować zagrożenia praniem pieniędzy, wykazać istnienie stosunkowo stabilnego rynku nieruchomości i skutecznie kontrolować korupcję?

Dobre zarządzanie i skuteczne instytucje mają żywotne znaczenie nie tylko dla produktywności i inwestycji, lecz również dla zapewnienia trwałego wzrostu. W związku z tym za ważne uznaję to, aby w regularnej ocenie postępów każdego państwa członkowskiego spoza strefy euro w wypełnianiu obowiązków na drodze do UGW zgodnie z kryteriami z Maastricht EBC i Komisja zwracały szczególną uwagę na jakość instytucji i zarządzanie oraz nadzorowanie zakłóceń równowagi makroekonomicznej.

Po utworzeniu unii bankowej każdy kraj przyjmujący euro będzie jednocześnie wchodził do unii bankowej. Z tego względu państwa członkowskie gotowe przystąpić do strefy euro powinny być oczywiście gotowe do uczestnictwa również w Jednolitym Mechanizmie Nadzorczym i w jednolitym mechanizmie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. W związku z tym za bardzo pragmatyczne i sensowne uważam podejście przyjęte w stosunku do Bułgarii w 2018 r. i potwierdzone wobec Chorwacji w 2019 r., mianowicie podejście zakładające, że państwa nawiązują z EBC bliską współpracę w zakresie nadzoru na mocy rozporządzenia w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego w tym samym czasie, gdy przystępują do ERM II. Wiąże się to również z kompleksową oceną sektorów bankowych obu krajów, podobną do oceny przeprowadzanej przez EBC w państwach członkowskich strefy euro. Z zadowoleniem przyjmuję też, że podobne podejście planuje się stosować wobec państw członkowskich, które zechcą przystąpić do ERM II w przyszłości, zgodnie z zasadą równego traktowania, jak określono w oświadczeniach Eurogrupy na temat drogi Bułgarii i Chorwacji do uczestnictwa w ERM II.

Ponadto z zadowoleniem przyjmuję, że władze bułgarskie i chorwackie zobowiązały się do realizacji przed przystąpieniem do ERM II szeregu środków specyficznych dla poszczególnych krajów. Zobowiązania te dotyczą nie tylko nadzoru bankowego, ale również polityki makroostrożnościowej i polityki strukturalnej, np. ram AML. Jak przewidują strony ERM II, powinno to zagwarantować, że polityka krajowa przystępujących krajów umożliwi niezakłócone uczestnictwo w ERM II przed przyjęciem euro.

 

41. Jak oceniłaby Pani względne znaczenie skutków ubocznych polityki pieniężnej, w szczególności ze strony Stanów Zjednoczonych, dla prowadzenia polityki pieniężnej w strefie euro?

Skutki uboczne są następstwem globalizacji i wydaje się, że polityka pieniężna USA rzeczywiście wpływa w szczególności na rynki finansowe w strefie euro, a tym samym może również wpływać na podstawowe kwestie wchodzące w zakres mandatu EBC. EBC powinien uważnie monitorować zmiany globalnej polityki pieniężnej w zakresie, w jakim mogłyby one wpływać na prognozę wzrostu i jego misję utrzymania stabilności cen. Jednak nawet w ściśle wzajemnie powiązanej gospodarce globalnej EBC może do pewnego stopnia chronić wewnętrzne warunki finansowe przed takimi skutkami ubocznymi za pomocą środków polityki takich jak instrument forward guidance dotyczący stóp procentowych. Polityka pieniężna EBC dążąca do utrzymania wewnętrznej stabilności cen pozostaje zatem skuteczna, nawet w przypadku wystąpienia skutków ubocznych.

 

42. Jaką rolę Pani zdaniem będą odgrywać w przyszłości transakcje gotówkowe w porównaniu z transakcjami bezgotówkowymi?

Gotówka jest najpowszechniejszą metodą płatności w punktach sprzedaży w strefie euro pod względem zarówno liczby transakcji, jak i wartości. Można się spodziewać, że w przewidywalnej przyszłości pozostanie ważnym sposobem płatności w punktach sprzedaży w większości państw należących do strefy euro. Niemniej można oczekiwać, że gwałtowny wzrost popularności kart zbliżeniowych i płatności mobilnych, zwiększenie zakupów online i rozwój systemu płatności natychmiastowych (w oparciu o który mogą pojawić się nowe rozwiązania dotyczące płatności detalicznych) wywrą zauważalny wpływ na używanie gotówki do opłacania transakcji. Chociaż trudno jest przewidzieć tempo odchodzenia od stosowania gotówki do opłacania transakcji, wydaje się oczywiste, że takie zjawisko nastąpi.

Jednak korzystanie z gotówki do opłacania transakcji jest tylko jednym z czynników pobudzających zapotrzebowanie na banknoty. Około 75% banknotów euro w obiegu wykorzystuje się jako środek tezauryzacji w strefie euro lub za granicą. Na zapotrzebowanie na banknoty wpływają też różne dodatkowe czynniki, takie jak kryzysy finansowe i zadłużeniowe, niepewność geopolityczna, zmiany kursów wymiany i decyzje polityczne. W ostatnich latach obieg banknotów euro wciąż wykazywał solidny średni wzrost przewyższający wzrost PKB.

 

43. Parlament Europejski wezwał niedawno EBC do sporządzenia harmonogramu wycofywania z użycia banknotów o nominale 500 EUR. Co sądzi Pani o ograniczeniu emisji niektórych banknotów o wysokich nominałach? Czy wymagane są dodatkowe działania?

Wiosną bieżącego roku wszystkie krajowe banki centralne zaprzestały emisji banknotów o nominale 500 EUR. Z uwagi na międzynarodową rolę euro i powszechne zaufanie do banknotów euro, które w dużej mierze używane są jako środek tezauryzacji oraz za granicą, EBC jasno stwierdził, że

banknoty o nominale 500 EUR pozostaną legalnym środkiem płatniczym, podobnie jak wszystkie inne nominały pierwszej serii banknotów euro. Na tej podstawie może nastąpić stopniowe i zorganizowane zmniejszanie liczby banknotów o nominale 500 EUR w obiegu. Jest to zgodne z utrwaloną praktyką innych banków centralnych, zwłaszcza Rezerwy Federalnej, która także zezwala, by amerykańskie banknoty dolarowe zachowywały status prawnego środka płatniczego. Pozbawienie banknotów o nominale 500 EUR statusu legalnego środka płatniczego mogłoby mieć negatywny wpływ na zaufanie do euro i banknotów euro, a zatem należy mu zapobiec.

 

C. Stabilność finansowa i nadzór finansowy

44. W jaki sposób możemy rozwiązać problem wysokiej liczby kredytów zagrożonych, jak również ryzyka związanego z przepływem kredytów zagrożonych? Jak ocenia Pani problem kredytów zagrożonych w bilansach średnich i małych instytucji kredytowych? Jakie środki powinien podjąć EBC/Jednolity Mechanizm Nadzorczy, aby zagwarantować, że wszystkie banki w strefie euro, a nie tylko te największe, odpowiednio zabezpieczają złe kredyty?

Kredyty zagrożone, ciążąc na rentowności banków i uniemożliwiając wykorzystywanie kapitału na nowe, bardziej produktywne kredyty, mają negatywny wpływ na akcję kredytową banków, wstrzymują działalność gospodarczą, a przy podwyższonym poziomie mogą nawet zagrozić stabilności finansowej. Aby zaradzić problemowi wysokiej liczby kredytów zagrożonych i zapobiec ich narastaniu w przyszłości, różne instytucje europejskie podjęły wiele inicjatyw w ramach opracowanych przez prawodawcę unijnego.

Jako organ nadzoru bankowego strefy euro, Jednolity Mechanizm Nadzorczy przyjął od momentu powstania w 2014 r. rygorystyczne podejście do kredytów zagrożonych, poczynając od szeroko zakrojonego przeglądu jakości aktywów, w ramach którego dokonuje się między innymi oceny poziomu rezerw największych banków strefy euro z tytułu ekspozycji zagrożonych. Od tego czasu opracowano wytyczne dla banków, w których określono środki, procesy i najlepsze praktyki bankowe w odniesieniu do kredytów zagrożonych, a także sformułowano wobec banków o wysokim poziomie takich kredytów oczekiwania co do ich własnych strategii postępowania z kredytami zagrożonymi, jak również bardziej konkretne środki w postaci oczekiwań w zakresie nadzoru odnośnie do rezerw ostrożnościowych na potrzeby nowych kredytów zagrożonych, a następnie rezerw z tytułu ekspozycji zagrożonych.

Wysiłki te przyniosły owoce. Zgodnie z ostatnimi danymi EBC wskaźnik kredytów zagrożonych brutto dla banków podlegających bezpośredniemu nadzorowi EBC wyniósł 3,67 % w pierwszym kwartale 2019 r., w porównaniu z wcześniejszym poziomem

7,96 % w czwartym kwartale 2014 r. W liczbach bezwzględnych wartość kredytów zagrożonych brutto zmniejszyła się do 587 mld EUR w pierwszym kwartale 2019 r., co oznacza spadek z 958 mld EUR w czwartym kwartale 2014 r.

Ponadto prawodawstwo europejskie zostało ostatnio zmienione w celu uwzględnienia przepisów dotyczących minimalnego pokrycia strat w przypadku kredytów zagrożonych. Przepisy te wymagają, aby wszystkie banki – a więc zarówno znaczące, jak i mniej znaczące instytucje – dysponowały wystarczającym pokryciem strat z tytułu ekspozycji zagrożonych dla nowo udzielonych kredytów.

Rozumiem i z zadowoleniem przyjmuję fakt, że wraz z przyjęciem nowego rozporządzenia EBC dokonuje pewnych dostosowań w zakresie swoich oczekiwań nadzorczych dotyczących pokrycia kredytów zagrożonych, aby zwiększyć spójność i prostotę ogólnego podejścia.

Ponadto wytyczne Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego (EUNB) w sprawie zarządzania ekspozycjami zagrożonymi i wstrzymanymi, do opracowania których – jak rozumiem – przyczynił się EBC, są adresowane do wszystkich instytucji kredytowych (w tym średniej i małej wielkości) i mają na celu zagwarantowanie, że instytucje te dysponują odpowiednimi narzędziami i ramami ostrożnościowymi umożliwiającymi skuteczne zarządzanie ich ekspozycjami zagrożonymi oraz ich trwałą redukcję w bilansach. W wytycznych uwzględniono aspekty proporcjonalności przy ich wdrażaniu oraz podano konkretne przykłady.

 

45. Jak ocenia Pani wysoki poziom aktywów poziomu 2 i 3 w wielu bilansach banków?

Czy aktywa te są odpowiednio uwzględnione w obecnych ramach nadzoru?

Ramy regulacyjne i standardy rachunkowości uwzględniają ryzyko wyceny na wiele sposobów. Zgodnie ze standardami rachunkowości banki są zobowiązane do tworzenia rezerw na pokrycie modelowanych zysków z wyceny w pewnych sytuacjach, w których zyski te nie są potwierdzone możliwymi do zaobserwowania danymi rynkowymi. Zgodnie z ramami regulacyjnymi, wymagane są dalsze korekty wyceny w celu określenia ostrożnych wartości, które zapewniają odpowiedni stopień pewności.

Istotnie, praktyki banków w zakresie wyceny były przedmiotem zainteresowania nadzoru bankowego EBC od momentu jego powstania. Ponadto – jak rozumiem – ryzyko transakcyjne i wycenę aktywów uznano za priorytet nadzorczy w 2019 r. Obejmuje to również szereg misji na miejscu, koncentrujących się na aspektach ryzyka transakcyjnego i rynkowego.

 

46. Jaka jest Pani opinia na temat rozporządzenia w sprawie podmiotów równoległego systemu bankowego? Czy widzi Pani luki regulacyjne i nadzorcze, którymi powinni zająć się prawodawcy w perspektywie krótkoterminowej? Czy Jednolity Mechanizm Nadzorczy powinien być upoważniony do nadzorowania równoległego systemu bankowego? Jaka powinna być rola Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego w odniesieniu do FinTech?

Program reform po kryzysie przyczynił się do zmniejszenia ryzyka w systemie finansowym pod każdym względem, w tym w odniesieniu do instytucji niebędących bankami. Wzmocniono wymogi regulacyjne, przekazywanie danych oraz nadzór na poziomie unijnym i globalnym. Przykładowo, wskutek reform fundusze rynku pieniężnego i działalność sekurytyzacyjna stały się bezpieczniejsze i zwiększyła się przejrzystość rynków finansowania instrumentów pochodnych i papierów wartościowych.

Musimy jednak zachować czujność. Musimy zintensyfikować wysiłki na rzecz lepszego zrozumienia i monitorowania ryzyka związanego z szybko rozwijającym się sektorem zarządzania aktywami, na co zwrócono również uwagę w przeglądzie globalnej stabilności finansowej MFW. W UE działania te są regulowane i nadzorowane, ale nadal mogą nasilać wstrząsy poprzez procykliczność, niedopasowanie poziomu płynności, dźwignię finansową lub wzajemne powiązania. Ryzyka te należy ściśle monitorować i powinniśmy ponownie ocenić, czy obecne ramy regulacyjne w wystarczającym stopniu podejmują te obawy z perspektywy makroostrożnościowej i systemowej. W ogólniejszym ujęciu nie dysponujemy pakietem narzędzi makroostrożnościowych dla finansowania pozabankowego. Jest to luka, którą należy się zająć.

 

Jeśli chodzi o uprawnienia nadzorcze, uważam, że przede wszystkim należy osiągnąć porozumienie, iż potrzebne są solidne ramy nadzorcze dla pozabankowego sektora finansowego na szczeblu europejskim. Bardziej zintegrowany nadzór na szczeblu europejskim pomógłby zapobiec ewentualnym transgranicznym skutkom ubocznym i wspierałby zarówno równe szanse, jak i projekt unii rynków kapitałowych. Po osiągnięciu porozumienia w sprawie tego pierwszego etapu państwa członkowskie mogą uzgodnić, kto powinien sprawować nadzór.

Ogólnie rzecz biorąc, uważam, że powinniśmy być konsekwentni – jeżeli coś wygląda jak bank i stwarza ryzyko jak bank, to powinno być nadzorowane jak bank. Dotyczy to zarówno firm inwestycyjnych, jak i firm z branży FinTech: te same zasady dla tego samego ryzyka.

Technologia finansowa może przynieść sektorowi finansowemu wiele korzyści, w tym efektywność kosztową, lepsze produkty i usługi oraz ostatecznie lepsze doświadczenia klientów. Nadzór bankowy EBC musi nadążać za tymi innowacjami i powinien dopilnować, by również same banki rozumiały i ograniczały ryzyko wynikające z wdrażania nowych technologii i rozwiązań.

Z zadowoleniem przyjmuję również fakt, że EBC angażuje się na forach międzynarodowych, aby zapewnić wspólne zrozumienie i podejście do kwestii związanych z technologią finansową.

 

47. Jakie są Pani poglądy na temat kroków w kierunku utworzenia unii bankowej wraz z europejskim systemem gwarancji depozytów i fiskalnym mechanizmem ochronnym, włącznie z koniecznym wdrożeniem istniejącego prawodawstwa dotyczącego unii bankowej?

Utworzenie unii bankowej było ważnym krokiem w kierunku integracji europejskiej. Dzięki niemu system bankowy stał się bezpieczniejszy i zdrowszy, a UGW ogólnie bardziej odporna. Jednak unia bankowa jest nadal niekompletna i tym samym podatna na wstrząsy.

Po pierwsze, wprowadzenie wspólnego mechanizmu ochronnego dla jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji ma zasadnicze znaczenie dla poprawy funkcjonowania i wiarygodności drugiego filaru unii bankowej. Wspólny mechanizm ochronny – zapewniając dodatkowe możliwości na wypadek kryzysów bankowych zarówno poprzez wsparcie kapitałowe, jak i wsparcie płynności – będzie miał zasadnicze znaczenie dla restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków bez systemowych skutków ubocznych i bez obciążeń dla podatników, co jest głównym celem reform pokryzysowych. O ile przyjmuję z zadowoleniem postępy poczynione na czerwcowym szczycie państw strefy euro, kluczowe znaczenie ma szybkie uruchomienie mechanizmu ochronnego. Oprócz mechanizmu ochronnego należy również przyjąć odpowiednie ustalenia dotyczące zapewnienia płynności na czas restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji.

Po drugie, europejski system gwarantowania depozytów to brakujący filar w strukturze unii bankowej. Pomógłby on ujednolicić zaufanie deponentów w całej unii walutowej, co zwiększyłoby stabilność finansową i ułatwiłoby integrację finansową. Ponadto jednolity obszar walutowy opiera się na przekonaniu, że pieniądze (a depozyty są najważniejszym źródłem pieniędzy dla zwykłych obywateli) cieszą się wysokim wspólnym zaufaniem i wiarygodnością, niezależnie od miejsca ich przechowywania na obszarze wspólnej waluty.

 

48. Jakie dostrzega Pani zagrożenia dla stabilności finansowej związane z kredytami lewarowanymi i jak należy im zaradzić?

Pożyczki lewarowane – szeroko rozumiane jako udzielanie pożyczek/kredytów wysoko zadłużonym kredytobiorcom – przyciągnęły wiele uwagi władz amerykańskich, unijnych i międzynarodowych.

W ostatnim dziesięcioleciu rynki kredytów lewarowanych znacznie się rozwinęły. Nastąpiło to równolegle z pogorszeniem się podstawowej jakości kredytowej z uwagi na rosnącą dźwignię finansową kredytobiorców korporacyjnych oraz bezprecedensowy spadek standardów kredytowania. Na przykład, na podstawie publicznych danych EBC, w 2017 r. w UE udzielono kredytów lewarowanych o wartości około 300 mld EUR. Z kolei do czwartego kwartału 2018 r. tylko 18 banków zwiększyło swoją całkowitą ekspozycję wobec sektora kredytów lewarowanych do 321 mld EUR.

Ogólnie rzecz biorąc, strukturalne przejście sektora przedsiębiorstw niefinansowych w kierunku niższej jakości zadłużenia budzi obawy natury ostrożnościowej. Po pierwsze, firmy stosujące wyższą dźwignię finansową prowadzą handel przy wyższych spreadach kredytowych i wykazują większą zmienność cen długu i akcji. Może to skutkować zwiększoną zmiennością rynku w okresach pogorszenia koniunktury gospodarczej, która może się rozprzestrzeniać lub potęgować zmienność na innych rynkach. Po drugie, firmy stosujące wyższą dźwignię finansową mogą w okresach pogorszenia koniunktury gospodarczej zmniejszyć inwestycje w większym stopniu niż te stosujące niższą dźwignię, potencjalnie umacniając takie pogorszenie. Po trzecie, gdy niektóre duże podmioty bankowe i pozabankowe będą nadmiernie narażone na kredyty lewarowane, obciążenie na poziomie podmiotu może być przenoszone na szerszą skalę. Rosnąca dźwignia finansowa przedsiębiorstw, pogarszające się standardy kredytowania i słaba ochrona kredytodawców mogą zwiększyć prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązań i obniżyć stopy odzysku kredytów lewarowanych.

Istnieje kilka innych ważnych niewiadomych, np. kim są ostateczni inwestorzy niebędący bankami, inwestujący zarówno w kredyty lewarowane, jak i instrumenty typu CLO. Wyniki kredytów lewarowanych w warunkach skrajnych – zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, że powszechne przejście rynku w kierunku niższej ochrony inwestorów w dokumentacji kredytowej – prawdopodobnie doprowadzą do niższego odzysku, niż miało to miejsce w przeszłości.

Wiele prac podjęto już zarówno na szczeblu krajowym, jak i międzynarodowym. Dla przykładu, Rada Stabilności Finansowej ściśle monitoruje te rynki, a jej członkowie będą dokładniej analizować informacje na temat wzorca ekspozycji na te aktywa w najbliższych miesiącach, aby pogłębić analizę potencjalnych słabości. Biorąc pod uwagę globalny charakter rynków kredytów lewarowanych i jego uczestników, uzasadniona jest ścisła koordynacja między organami regulacyjnymi i nadzorczymi. Powinna ona obejmować zarówno banki, jak i instytucje niebędące bankami, tak aby wspierać dobre standardy w zakresie udzielania kredytów.

Ponadto organy nadzoru wykonały wiele pracy, aby zapewnić, że ramy zarządzania ryzykiem w bankach ostrożnie odnoszą się do tego ryzyka i zarządzają nim. Odnotowuję, że w maju 2017 r. nadzór bankowy EBC opublikował wytyczne dotyczące transakcji lewarowanych, aby usunąć niedociągnięcia stwierdzone w ramach zarządzania ryzykiem i monitorowania banków.

 

49. Jakie widzi Pani wyzwania dla EBC, gdyby Europejski Mechanizm Stabilności (EMS) miał zostać przekształcony w Europejski Fundusz Walutowy?

Z zadowoleniem przyjmuję szerokie porozumienie osiągnięte na szczycie państw strefy euro w czerwcu 2019 r. w sprawie kluczowych elementów reformy Europejskiego Mechanizmu Stabilności (EMS). Ważne jest, aby ostateczną decyzję podjęto w grudniu 2019 r., ponieważ reforma ta może wzmocnić strukturę strefy euro oraz jej zdolność do radzenia sobie z kryzysami gospodarczymi i finansowymi w przyszłości.

Zmienione Porozumienie ustanawiające EMS przewiduje, że w trakcie prowadzenia działalności zreformowany EMS powinien respektować uprawnienia nadane instytucjom i organom unijnym przez prawo UE. Oznacza to, że nowe role przypisane EMS nie naruszają kompetencji EBC i Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego (ERRS), w tym w dziedzinie polityki pieniężnej oraz nadzoru mikro- i makroostrożnościowego.

Jeśli chodzi o konkretną propozycję zmiany nazwy EMS, zgadzam się z poglądem wyrażonym już przez EBC, że nazwa „Europejski Fundusz Walutowy” byłaby myląca. Ani cele i zadania, ani finansowanie EMS nie mają charakteru „pieniężnego”. Przypominam, że MFW został tak nazwany, ponieważ utworzono go w celu zachowania uporządkowanych ustaleń dotyczących wymiany pomiędzy członkami – co początkowo obejmowało monitorowanie przestrzegania przez członków systemu kursów walutowych z Bretton Woods – a obecnie w ramach swego mandatu nadal promuje międzynarodową współpracę walutową i stabilność wymiany.

Co więcej, ważne byłoby włączenie EMS do porządku prawnego UE, tak aby stał się rozliczalny przed Parlamentem Europejskim.

 

50. Jaka jest Pani ocena zaangażowania EBC w kontekście programów pomocy finansowej? Czy zainicjuje Pani ocenę roli i działań EBC w programach pomocy finansowej? Jak Pani zdaniem rozwinie się w przyszłości potencjalny udział EBC w programach pomocy finansowej i w nadzorze po zakończeniu programu?

Na wniosek państw członkowskich EBC uczestniczył w programach dostosowawczych, uzupełniając wiedzę fachową Komisji i MFW. W ramach programów pomocy finansowej państwa członkowskie podjęły istotne reformy, które przygotowały grunt pod przywrócenie trwałego wzrostu gospodarczego.

Zgadzam się z niedawną decyzją Rady Prezesów o skupieniu zaangażowania EBC na obszarach ściśle istotnych z punktu widzenia polityki pieniężnej i stabilności finansowej. Wprawdzie kształtowanie polityki w takich obszarach jak reformy rynku pracy i rynku produktowego czy prywatyzacja pozostaje bardzo ważne, ale z mojego punktu widzenia lepiej radzą sobie z tym inni partnerzy.

Jeśli chodzi o kwestię oceny, jestem zwolenniczką kultury informacji zwrotnej i w pełni popieram oceny ex post. Wyciąganie wniosków z doświadczeń z przeszłości ma rzeczywiście zasadnicze znaczenie dla poprawy przyszłych wyników. Gdy byłam dyrektor zarządzającą Funduszu, personel MFW pracował nad oceną ex post programów dla Irlandii (2015 r.), Portugalii (2016 r.) oraz pierwszego (2013 r.) i drugiego (2017 r.) programu greckiego. Wszystkie sprawozdania zostały podane do wiadomości publicznej w celach rozliczalności.

 

51. Jak zapatruje się Pani na potrzebę zapewnienia ścisłego rozgraniczenia między polityką pieniężną a nadzorem bankowym oraz jakie reformy Pani zdaniem zwiększyłyby i usprawniły taki rozdział?

Wraz z utworzeniem Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego ustanowiono zabezpieczenia, które gwarantują, że zadania związane z nadzorem i polityką pieniężną są wykonywane oddzielnie, aby wykluczyć wszelkie domniemane lub faktyczne konflikty interesów między tymi dwiema funkcjami.  Przykładowo, decyzje nadzorcze są omawiane i przygotowywane przez Radę Nadzorczą EBC, a Rada Prezesów jest jedynie zaangażowana w procedurę opartą na braku sprzeciwu.

Moim zdaniem prawodawca osiągnął dobrą równowagę, przyjmując rozporządzenie w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego. Z jednej strony polityka pieniężna i zadania nadzorcze są wykonywane przez EBC w ścisłym rozgraniczeniu. Z drugiej strony nadal można wykorzystywać synergię administracyjną pomiędzy tymi dwiema funkcjami, na przykład poprzez wspólne systemy informatyczne i wspólny dział ds. statystyk. Ponadto, z zastrzeżeniem rygorystycznych przepisów, między różnymi obszarami działalności może następować wymiana informacji, aby zapewnić, że np. w sytuacji kryzysowej wszystkie istotne informacje będą brane pod uwagę. W tym kontekście popieram gruntowne wdrożenie zasady rozdziału, która moim zdaniem działa dobrze. Nałożenie dalszych ograniczeń mogłoby doprowadzić do obniżenia efektywności kosztowej lub stworzyć dalsze przeszkody w wymianie informacji, które mogą utrudniać podejmowanie właściwych decyzji, na przykład w sytuacjach kryzysowych.

 

52. Jakie są Pani poglądy na temat możliwej równowagi między stabilnością finansową a konkurencją?

Jak można je pogodzić?

Zdrowy poziom konkurencji powinien zasadniczo prowadzić do lepszych wyników dla klientów i całej gospodarki. W szczególności rynek, na którym działa zbyt mało dostawców usług finansowych, jest nieoptymalny: z jednej strony klienci mogą mieć do czynienia ze zbyt wysokim oprocentowaniem kredytów, co może zmniejszyć dobrobyt konsumentów, a ostatecznie ograniczyć inwestycje i wzrost gospodarczy; z drugiej strony przy niewielkiej liczbie dostawców usług finansowych jest prawdopodobne, że będą to wielkie podmioty o znaczeniu systemowym, zbyt duże, by upaść.

Ponadto zdrowa konkurencja powinna pozwolić na uniknięcie nadmiernej podaży usług finansowych, która może skutkować zmniejszeniem marż kredytowych i podejmowaniem nadmiernego ryzyka ze szkodliwymi konsekwencjami dla stabilności finansowej. Krótko mówiąc, zdrowy poziom konkurencji powinien zapewnić gospodarce odpowiednią ilość usług finansowych po cenach, które pokrywają wszystkie koszty i nieodłączne ryzyko, jednocześnie chroniąc ją przed lokalnymi monopolami i problemami dotyczącymi podmiotów zbyt dużych, by upaść. W tym kontekście europejskie ramy regulacyjne przyczyniają się do doskonalenia dostępnych narzędzi postępowania z bankami zbyt dużymi, by upaść, zarówno w okresach dobrej koniunktury, jak i w ramach restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji.

 

53. W jaki sposób Jednolity Mechanizm Nadzorczy i Jednolita Rada ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB) mogłyby zacieśnić współpracę?

Z mojego punktu widzenia między tymi dwoma podmiotami istnieje już aktywna współpraca na wszystkich szczeblach, w tym między zarządami i na poziomie technicznym. Obydwa organy zawarły dwustronny protokół ustaleń, który obejmuje szereg obszarów współpracy i wymiany informacji – regularnie i ad hoc – zarówno w odniesieniu do codziennych działań, jak i do sytuacji zarządzania kryzysowego. Odpowiedni protokół ustaleń powinien nadal podlegać stałym przeglądom i jestem przekonana, że współpraca będzie jeszcze ściślejsza, również jeśli wziąć pod uwagę ostatnie zmiany legislacyjne, takie jak wdrożenie TLAC.

 

54. Pakiet o ograniczaniu ryzyka daje EBC możliwość nieuwzględnienia ekspozycji wewnątrzunijnych przy obliczaniu wyniku G-SII banku podlegającego jego kompetencjom. Rada argumentuje, że jest to uzasadnione, biorąc pod uwagę ustanowienie jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. Czy uważa Pani, że takie obniżenie twardych wymogów kapitałowych dla największych banków europejskich jest uzasadnione?

Dzięki utworzeniu Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego i jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji wraz z jednolitym funduszem restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, działalność transgraniczna banku upadającego lub znajdującego się w trudnej sytuacji byłaby znacznie łatwiejsza do zarządzania w ramach unii bankowej w porównaniu z sytuacją sprzed kryzysu. Ekspozycje transgraniczne w ramach unii bankowej nie są już zatem dobrą przybliżoną miarą tego, jak złożona byłaby procedura restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji.

Fakt ten uznano przy zmianie metody obliczeniowej dla globalnych instytucji finansowych o znaczeniu systemowym, co umożliwiło organom wzięcie tego pod uwagę. To z kolei zapobiega niepotrzebnemu wpływowi na działalność transgraniczną, transgraniczną integrację finansową lub dywersyfikację w ramach unii bankowej.

Oczywiście banki muszą utrzymywać odpowiedni poziom kapitału współmierny do podejmowanego ryzyka.

 

55. Jak ocenia Pani wdrożenie mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków w UE? Czy uważa Pani, że uzasadnione mogłyby być nowe narzędzia? Jeżeli tak, to jakie?

Wraz z rozporządzeniem w sprawie jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz przyjęciem dyrektywy restrukturyzacyjno-likwidacyjnej, utworzenie drugiego filaru unii bankowej znacznie wzmocniło w ostatnich latach europejskie ramy zarządzania kryzysowego. W szczególności wprowadzono dzięki nim instrumenty restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, a mianowicie instrument umorzenia lub konwersji długu, który umożliwi organom restrukturyzację i likwidację banku w sposób uporządkowany i bez korzystania z pieniędzy podatników. Ramy restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji zostały po raz pierwszy przetestowane w kontekście Banco Popular w 2017 r., kiedy to Jednolita Rada ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji postanowiła zastosować środki restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji i okazała się skuteczna.

 

Ogólnie rzecz biorąc, wdrażanie europejskich ram restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji nadal znajduje się w fazie przejściowej, ponieważ ważne elementy, takie jak zdolność banków europejskich do absorpcji strat, są nadal w budowie. Niemniej jednak są aspekty, które można jeszcze ulepszyć i zharmonizować. Należy do nich wzmocnienie ram wczesnej interwencji poprzez wyeliminowanie nakładania się na siebie środków nadzoru i wczesnej interwencji, ustanowienie ram zapewniania płynności bankom wychodzącym z restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, przyjęcie wspólnego podejścia do kwestii niewypłacalności banków (poprzez ustanowienie zharmonizowanego administracyjnego narzędzia likwidacji), znalezienie sposobów na dalsze działania w relacjach pomiędzy państwem macierzystym a przyjmującym oraz wprowadzenie preferencyjnego traktowania deponentów. Ponadto, również w ramach restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków, istnieje potrzeba zapewnienia zrównoważonego podejścia do interesów państwa macierzystego i przyjmującego w sposób, który przyczyni się do dalszej integracji unii bankowej.

 

56. Jakie jest Pani zdanie na temat aktualnej konfiguracji instytucjonalnej Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego (ERRS) pod auspicjami EBC, jeżeli chodzi o konkretne osiągnięcia w prowadzeniu nadzoru makroostrożnościowego? Czy dostrzega Pani konflikty między polityką pieniężną, polityką makroostrożnościową i rolą EBC w nadzorze?

Utworzenie ERRS było odpowiedzią na jedną z kluczowych lekcji płynących z kryzysu finansowego, dotyczącą potrzeby wzmocnienia nadzoru makroostrożnościowego nad systemem finansowym jako nowej funkcji politycznej. Od momentu powstania w 2010 r. ERRS aktywnie uczestniczy w kształtowaniu polityki makroostrożnościowej w UE, wydając liczne zalecenia, ostrzeżenia, opinie i inne publikacje dotyczące różnych kwestii związanych ze stabilnością finansową, zarówno w sektorze bankowym, jak i pozabankowym w UE.

Biorąc pod uwagę wiedzę fachową i obecne obowiązki EBC i organów krajowych w zakresie nadzoru makro- i mikroostrożnościowego, istnieje pozytywna synergia związana z umieszczeniem ERRS pod egidą EBC. Oczywiście ważne jest, aby struktury były jednocześnie niezależne w podejmowaniu decyzji. Jak rozumiem, Rada Generalna ERRS i Rada Prezesów EBC podejmują decyzje niezależnie od siebie, czego gwarantem są odrębne procesy decyzyjne i organy określone w prawie UE.

 

57. Mając na uwadze dyrektywę restrukturyzacyjno-likwidacyjną oraz rozporządzenie w sprawie jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, które zmieniono w celu uwzględnienia całkowitej zdolności do pokrycia strat (TLAC), jakie są Pani poglądy na temat instytucji „zbyt dużych lub w zbyt dużym stopniu wzajemnie ze sobą powiązanych, by upaść”, banków oszczędnościowych oraz ogólnej kwestii rentowności sektora bankowego w UE, a także jaki jest Pani pogląd na jego przyszłość lub strukturę, tak aby zaspokajał potrzeby gospodarki realnej i długoterminowego finansowania?

Zadbanie, aby żaden bank, niezależnie od wielkości i wzajemnych powiązań, nie był zbyt wielki, by upaść, było centralnym elementem reform pokryzysowych, a znaczny wysiłek włożono w środki polityczne mające na celu rozwiązanie tego problemu. Jest niezwykle istotne, aby restrukturyzacja i uporządkowana likwidacja banków była wykonalna i wiarygodna, bez skutków ubocznych dla systemu i bez obciążeń dla podatników. Środki obejmują TLAC, ale nie ograniczają się do niej: restrukturyzacja i uporządkowana likwidacja, nadzór i kapitał odgrywają tu pewną rolę.

Wymóg TLAC przyczynia się do tego poprzez stworzenie wystarczającej zdolności absorpcji strat i dokapitalizowania w celu przeprowadzenia restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, dzięki czemu banki mogą być przedmiotem takiego działania. Globalne banki o znaczeniu systemowym strefy euro spełniają przejściowe wymogi TLAC, zarówno oparte na ryzyku, jak i na dźwigni finansowej, i są coraz bliżej pełnej zgodności z wymogami. TLAC przyczyniła się już do znacznego zwiększenia zdolności do pokrycia strat przez globalne banki o znaczeniu systemowym, a jej wdrożenie w Europie poprzez wprowadzenie minimalnego wymogu funduszy własnych i zobowiązań kwalifikowanych (MREL) jeszcze bardziej zwiększy tę zdolność, również w przypadku banków, które nie są globalnymi bankami o znaczeniu systemowym.

TLAC, a ogólniej reformy instytucji „zbyt dużych, by upaść”, prawdopodobnie ograniczają wszelkie ukryte dotacje dla banków, co stanowi pożądany skutek. Ogólnie rzecz biorąc, wszelkie koszty wynikające z tych przepisów należy rozważyć na tle znaczenia wyeliminowania problemu instytucji „zbyt dużych, by upaść”: oznaczałoby to większą stabilność finansową, mniejsze prawdopodobieństwo wystąpienia kryzysów i ograniczenie ich konsekwencji. Bezpieczniejszy i bardziej stabilny system bankowy będzie korzystny dla stabilnego finansowania przez państwo i dla gospodarki realnej.

Na początku bieżącego roku Rada Stabilności Finansowej rozpoczęła kompleksową ocenę pokryzysowych reform wprowadzonych w celu rozwiązania problemu instytucji „zbyt dużych, by upaść”. Pozwoli to oszacować, czy wdrożone reformy funkcjonują wedle założeń, zmniejszając pokusę nadużycia i ryzyko systemowe związane z bankami o znaczeniu systemowym. Ocena uwzględni też szersze skutki dla systemu finansowego.

 

58. W jaki sposób można skuteczniej zająć się kwestią prania pieniędzy, unikania zobowiązań podatkowych i finansowania terroryzmu w całej unii bankowej? Jaką rolę powinien w tym odgrywać EBC / Jednolity Mechanizm Nadzorczy? Jaki byłby najbardziej efektywny podział zadań między EBC i EUNB a krajowymi organami nadzorczymi państw członkowskich w zakresie nadzoru i egzekwowania przepisów dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy (AML)?

Zagrożeniom związanym z praniem pieniędzy, unikaniem opodatkowania i finansowaniem terroryzmu należy przeciwdziałać m.in. poprzez współpracę między różnymi organami przy wykonywaniu ich odpowiednich mandatów. Pokazały to niedawne przypadki prania pieniędzy w europejskim sektorze bankowym oraz sprawozdanie na temat tych przypadków, opublikowane niedawno przez Komisję.  W tym celu z zadowoleniem należy przyjąć ostatnie zmiany legislacyjne w dyrektywie w sprawie wymogów kapitałowych, 5. dyrektywie o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz rozporządzeniu w sprawie EUNB w celu zacieśnienia współpracy między różnymi organami.

Jednolity Mechanizm Nadzorczy jest organem nadzoru mikroostrożnościowego; nie jest on odpowiedzialny za przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (AML/CFT). Obowiązek ten spoczywa na krajowych organach nadzoru. Oczekuje się jednak, że EBC uwzględni ryzyko prania pieniędzy / finansowania terroryzmu np. w procesie przeglądu i oceny nadzorczej lub przy ocenie predyspozycji członków zarządu, jako że kwestie AML/CFT mogą mieć istotne konsekwencje ostrożnościowe.

Ostatnio EUNB powierzono dodatkową rolę wspierania koordynacji i harmonizacji podejść nadzorczych w odniesieniu do AML/CFT, co stanowi pożądany krok w kierunku zapewnienia spójności nadzoru AML/CFT w całej Unii. Chociaż EBC, krajowe organy nadzoru ostrożnościowego, organy sprawujące nadzór w zakresie AML/CFT oraz EUNB posiadają różne mandaty, jest istotne, aby nadzór prowadzony przez wszystkie właściwe organy działał skutecznie w celu ograniczenia ryzyka prania pieniędzy i zapobieżenia szkodom, jakie może ono wyrządzić funkcjonowaniu banku, systemu finansowego i całej gospodarki.

 

59. W niedawnej sprawie dotyczącej maltańskiego Pilatus Bank EBC napotkał przeszkody prawne utrudniające cofnięcie licencji kredytodawcy po tym, jak w marcu prezes banku został aresztowany w Stanach Zjednoczonych za rzekome pranie pieniędzy i oszustwa bankowe. Opóźnienie to było rzekomo spowodowane niejasnymi przepisami i nadmierną swobodą decyzyjną krajowych organów nadzoru. Jak ocenia Pani prawną, ale także techniczną zdolność EBC do zapobiegania praniu pieniędzy i skutecznego działania w takich sytuacjach w przyszłości w oparciu o jego obecne uprawnienia ostrożnościowe?

W ramach Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego mniej znaczące instytucje, takie jak Pilatus Bank, podlegają bezpośredniemu nadzorowi ostrożnościowemu właściwego organu krajowego. EBC jest jednak odpowiedzialny za wydawanie zezwoleń, ich cofanie oraz ocenę nabycia znacznych pakietów akcji dla wszystkich instytucji kredytowych Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego, przede wszystkim na podstawie propozycji właściwych organów krajowych. Podczas gdy kompetencje w zakresie monitorowania banków pod kątem przestrzegania wymogów AML/CFT należą do odpowiednich organów krajowych, a za prowadzenie dochodzeń w sprawie przestępstw związanych z praniem pieniędzy odpowiedzialne są krajowe organy ścigania, EBC uwzględnia odnośne informacje dotyczące AML oraz oceny uzyskane od właściwych organów krajowych w swoich ocenach ostrożnościowych, włącznie z cofnięciem zezwoleń, zgodnie z obowiązującymi ramami prawnymi. W tym zakresie EBC polega na właściwych krajowych organach ds. AML/CFT i ściśle z nimi współpracuje.

W odpowiedzi na niedawne przypadki prania pieniędzy podjęto w UE szereg inicjatyw prawnych i operacyjnych mających na celu wzmocnienie roli organów nadzoru ostrożnościowego, w tym EBC, aby uwzględnić obawy związane z praniem pieniędzy w sprawowaniu nadzoru ostrożnościowego oraz aby wzmocnić współpracę między organami nadzoru ostrożnościowego a organami sprawującymi nadzór w zakresie AML/CFT. Inicjatywy te obejmują środki mające na celu poprawę wymiany informacji między organami oraz koordynację i spójność nadzoru ostrożnościowego przy rozwiązywaniu kwestii AML/CFT.

 

60. Jak Pani zdaniem, po niedawnych skandalach w UE, ryzyko prania pieniędzy będzie brane pod uwagę przy ocenie stabilności finansowej banków przez EBC? Czy Pani zdaniem istnieje potrzeba scentralizowania nadzoru w zakresie AML w UE w ramach jednej agencji lub mechanizmu, a w międzyczasie – umożliwienia właściwym organom wykorzystywania danych podatkowych do celów AML?

Ostatnie doniesienia o domniemanym praniu pieniędzy w europejskim sektorze bankowym uwypukliły potrzebę dalszej poprawy ram prawnych dotyczących AML/CFT. W celu ochrony jednolitego rynku konieczne może być rozważenie bardziej ogólnoeuropejskiego podejścia, jako że obecne ramy mogą być jedynie tak skuteczne jak najsłabszy poziom wdrożenia na szczeblu krajowym. W odniesieniu do centralizacji nadzoru w zakresie AML/CFT stwierdzam, że komunikat Komisji w sprawie lepszego wdrażania AML/CFT w Unii zawiera szereg opcji, które należy rozważyć, w tym: (i) przekształcenie dyrektywy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy w rozporządzenie UE w celu dalszej harmonizacji zbioru przepisów w dziedzinie AML/CFT; (ii) powierzenie szczególnych zadań nadzorczych w zakresie AML organowi Unii w celu zapewnienia wysokiej jakości i spójnego nadzoru nad sektorem finansowym w zakresie AML; oraz (iii) silniejszy mechanizm koordynacji wspierający współpracę transgraniczną jednostek analityki finansowej.

I wreszcie, chociaż monitorowanie przestrzegania przez banki wymogów AML/CFT prowadzą obecnie na szczeblu państw członkowskich krajowe organy ds. AML/CFT, EBC powinien bardzo poważnie traktować ryzyko prania pieniędzy i finansowania terroryzmu w kontekście i w zakresie swoich uprawnień nadzorczych. W tym względzie wymiana informacji z organami nadzoru ostrożnościowego i organami sprawującymi nadzór w zakresie AML/CFT może stanowić dla EBC zasadnicze wsparcie w uwzględnianiu ryzyka związanego z praniem pieniędzy w ocenach nadzoru ostrożnościowego.

 

61. W porównaniu ze strefą euro Stany Zjednoczone cechuje większa integracja sektora finansowego, co ma zasadnicze znaczenie dla łagodzenia skutków niekorzystnych wstrząsów (odporność). Światowy kryzys finansowy pokazał jednak odporną, a jednocześnie wrażliwą naturę sieci finansowych: te same cechy, które w pewnych warunkach czynią system bardziej odpornym, mogą w innych warunkach działać jako istotne przyczyny ryzyka systemowego i niestabilności. Czy głębsza integracja finansowa jest zawsze zgodna z celem stabilności finansowej? Jakie powinny być cele unii rynków kapitałowych?

Światowy kryzys finansowy uwypuklił pozorny kompromis między integracją finansową a stabilnością finansową. Z jednej strony integracja rynków finansowych zmniejsza idiosynkratyczne zagrożenia wynikające ze specyficznej dla danego kraju i sektora podatności, zwiększając dywersyfikację źródeł finansowania gospodarki realnej i podział ryzyka między krajami. Z drugiej strony głębsze wzajemne powiązania mogą również zwiększyć ryzyko efektu domina wywołanego lokalnymi napięciami, kiedy to niewielkie wstrząsy mogą potencjalnie zakłócać normalne funkcjonowanie rynków finansowych. Kryzys pokazał potrzebę regulacji i nadzoru w celu zrównoważenia tego kompromisu.

Oprócz reform w zakresie regulacji, nadzoru i zarządzania kryzysowego wdrażanych od czasu kryzysu, w tym zwłaszcza utworzenia unii bankowej i opracowania unijnych ram makroostrożnościowych, unia rynków kapitałowych daje perspektywę rozszerzenia korzyści z integracji bez uszczerbku dla stabilności finansowej. Agenda unii rynków kapitałowych może też odegrać istotną rolę w przekształceniu krajobrazu finansowego i struktury nadzoru UE pod kątem wyzwań wynikających z brexitu. Jej główne cele obejmują większą dywersyfikację źródeł finansowania europejskich przedsiębiorstw niefinansowych oraz wzmocnienie transgranicznego wymiaru inwestycji w UE. Zwiększyłoby to odporność systemu finansowego na zagrożenia specyficzne dla krajów i sektorów, stworzyłoby potencjalne korzyści w zakresie dobrobytu poprzez podział ryzyka między krajami, a w konsekwencji poprawiłoby płynną transmisję polityki pieniężnej. Unia rynków kapitałowych ma też na celu zwiększenie transgranicznych inwestycji kapitałowych i współwłasności aktywów w strefie euro / w UE, przy pogłębieniu prywatnych mechanizmów podziału ryzyka w różnych krajach i łagodzeniu wzrostu konsumpcji. Wreszcie unia rynków kapitałowych umożliwia elastyczne formy integracji transgranicznej poprzez bezpośrednie inwestycje zagraniczne, kapitał zagraniczny i emisje dłużnych papierów wartościowych o dłuższym terminie zapadalności.

Z zadowoleniem przyjmuję dotychczasowe postępy na drodze do usprawnienia europejskich rynków kapitałowych. Wciąż jednak nie jesteśmy u celu. Dalsze postępy na drodze do bardziej zintegrowanych rynków kapitałowych w UE powinny obejmować odpowiednie regulacje i podejście makroostrożnościowe dla pozabankowego sektora finansowego w celu zapewnienia stabilności finansowej. Na koniec prawdziwie zintegrowanej unii rynków kapitałowych powinny również towarzyszyć jednolite ramy nadzoru.

 

62. Jaka jest Pani opinia na temat raportu MFW pt. „The Chicago Plan Revisited” autorstwa J. Benesa i M. Kumhofa z 2012 r. oraz oryginalnych pomysłów leżących u jego podstaw? Czy uważa Pani, że zaproponowane tam reformy bankowe przyczyniłyby się do zmniejszenia systemowych słabości?

Wspomniany dokument roboczy MFW odnosi się do tzw. „Planu z Chicago”, który po raz pierwszy zaproponował prof. Henry Simons z Uniwersytetu w Chicago po Wielkiej Depresji. Kluczowe elementy tego planu, znanego również jako „wąska bankowość”, są dwojakie: po pierwsze, banki powinny być zobowiązane do zabezpieczenia 100 % swoich depozytów w papierach wartościowych emitowanych przez rząd; po drugie, banki powinny mieć możliwość finansowania nowych kredytów tylko poprzez zatrzymanie zysków lub poprzez zaciąganie pożyczek bezpośrednio od rządu.

Zwolennicy wąskiej bankowości twierdzą, że wyeliminowałaby ona groźbę paniki bankowej; zapewniłaby rządową kontrolę nad cyklem kredytowym poprzez uniemożliwienie bankom prywatnym kontrolowania podaży „szerokiego” pieniądza; oraz zmniejszyłaby dług publiczny i prywatny. Osobiście mam wątpliwości, czy taki plan jest pożądany lub konieczny. Nie jestem przekonana, że wyeliminowanie roli banków prywatnych w podaży „szerokiego” pieniądza jest dobrym pomysłem, ponieważ nie ma gwarancji, że rządy generalnie lepiej poradziłyby sobie z finansowaniem gospodarki realnej. Ponadto jeżeli banki będą musiały stawić czoła tak poważnym ograniczeniom zdolności udzielania kredytów, można się spodziewać, że kredyty dla sektora prywatnego szybko przeniosą się do nieuregulowanych części systemu finansowego, powodując niewiadome konsekwencje.

Dziesięć lat po kryzysie finansowym banki są ogólnie dużo bezpieczniejsze, niż były. Obecnie od banków wymaga się posiadania większej ilości kapitału o wyższej jakości niż przed kryzysem. Oczekuje się też, że będą posiadać silne bufory wysokiej jakości aktywów płynnych, tak aby mogły spłacać swoje zobowiązania nawet wówczas, gdy rynki nie funkcjonują. Osiągnęliśmy duże postępy w rozwiązywaniu problemu instytucji „zbyt dużych, aby upaść”, w szczególności wymagając od banków emisji długu, który jest w stanie pokryć straty i może zostać zamieniony na kapitał własny w przypadku upadłości banku – w ten sposób podatnicy są mniej narażeni na ryzyko. Ponadto dzięki zastosowaniu narzędzi makroostrożnościowych możemy jeszcze bardziej wzmocnić odporność systemu finansowego, dostosowując wymogi do cyklicznych wahań warunków finansowych oraz zajmując się strukturalnym ryzykiem systemowym na poszczególnych rynkach lub w poszczególnych lokalizacjach geograficznych.

W chwili obecnej należy skupić się na pełnym, terminowym i konsekwentnym wdrażaniu reform finansowych po kryzysie. Zanim przystąpimy do kolejnych dalekosiężnych zmian, powinniśmy przeprowadzić rygorystyczną ocenę tych reform, aby zapewnić, że działają one zgodnie z zamysłem.

 

63. Szereg ważnych obligacji sektora prywatnego i publicznego w Europie charakteryzuje się ujemnymi zyskami. Czy ma to wpływ na stabilność finansową, a jeśli tak, to w jaki sposób należy się zająć tym problemem?

Istotnie, znaczna liczba obligacji rządowych o wysokim ratingu, jak również znaczna część obligacji przedsiębiorstw niefinansowych jest obecnie przedmiotem obrotu z ujemnym zyskiem. Dotyczy to nawet obligacji o bardzo długim terminie zapadalności. Łatwiejsze warunki finansowania mogą wprawdzie pomóc we wspieraniu otoczenia makroekonomicznego i być korzystne dla stabilności finansowej, ale wiążą się one również z pewnymi zagrożeniami dla stabilności finansowej, które należy ściśle monitorować.

Po pierwsze, ponieważ ujemne zyski z obligacji oznaczają łatwe warunki finansowania dla emitentów tych obligacji, mogą oni być skłonni do podejmowania dodatkowego ryzyka lub do zwiększenia swojego zadłużenia w stopniu, który w innych okolicznościach mógłby zostać uznany za nadmierny. W zakresie, w jakim rentowność obligacji skarbowych służy również jako punkt odniesienia dla kredytów bankowych, ryzyko to może dotyczyć szerszego grona kredytobiorców spoza rynków obligacji korporacyjnych i państwowych.

Drugim efektem jest aprecjacja wartości aktywów, takich jak ceny nieruchomości mieszkalnych i komercyjnych, która może być związana z ujemnym zyskiem z obligacji, ponieważ w odpowiedzi inwestorzy dostosowują swoje portfele. W środowisku o wyższych stopach procentowych zarówno zdolność kredytobiorców do spłaty, jak i wartość zabezpieczenia mogą być niższe. Może to zwiększyć ryzyko kredytowe w portfelach kredytodawców, w tym banków.

I wreszcie negatywne zwroty są odczuwane przez inwestorów inwestujących w obligacje. Utrzymujący się niski dochód z inwestycji stanowi wyzwanie dla branży ubezpieczeniowej i funduszy emerytalnych, ponieważ inwestują one na wielką skalę w obligacje o niskiej rentowności i inne aktywa o stałym dochodzie. Średnia rentowność ich portfeli znacznie spadła w ostatnich latach. Prawdopodobnie spadnie ona jeszcze bardziej w miarę upływu terminów zapadalności starszych obligacji o wyższej rentowności i zastępowania ich przez nowsze obligacje o niższej rentowności. Aby utrzymać pewien poziom zysku, niektórzy z tych inwestorów zwiększają poziom ryzyka kredytowego i ryzyka czasowego w swoich portfelach.

Wszystkim tym zagrożeniom należy przeciwdziałać, łącząc odpowiednie działania nadzorcze, włącznie z polityką mikro- i makroostrożnościową, odpowiednio dostosowane do różnych rodzajów ryzyka, w tym w różnych częściach systemu finansowego.

 

64. Jakie są Pani poglądy na temat zapobiegania konfliktom interesów w EBC? Czy konieczne są jakieś zmiany w celu zapewnienia niezależności sektora finansowego od EBC?

EBC powierzono zadania służące interesowi publicznemu. Członkowie jego organów decyzyjnych i pracownicy EBC powinni zatem przestrzegać najwyższych standardów etycznych, nie tylko po to, by unikać wszelkich konfliktów interesów, ale także po to, by stać na straży niezależności, rzetelności, odpowiedzialności i przejrzystości.

Mam wrażenie, że EBC ustanowił solidne zabezpieczenia integralności, uwzględniając zalecenia i sugestie Parlamentu Europejskiego, jak również Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich i organizacji pozarządowych, takich jak Transparency International.  Opublikowany niedawno jednolity kodeks postępowania obowiązuje nie tylko urzędników wysokiego szczebla, którzy zawarli umowę o pracę z EBC, ale również tych, którzy zostali wyznaczeni przez państwa członkowskie zgodnie z przepisami krajowymi. Zawiera on szczegółowe zasady zarządzania konfliktami interesów i unikania ich w odniesieniu do działalności po ustaniu zatrudnienia, prywatnych transakcji finansowych i stosunków z grupami interesu, a także środki służące ściganiu przypadków nieprzestrzegania przepisów oraz obowiązek publikowania deklaracji interesów. Ponadto na zarządzaniu konfliktami interesów koncentrują się zasady etyki dla pracowników EBC.

EBC dysponuje również szczególnymi ramami i praktykami zapewniającymi mu niezależność od sektora finansowego, zarówno w przypadku regularnych, ustrukturyzowanych spotkań, jak i spotkań dwustronnych. W przypadku regularnych ustrukturyzowanych spotkań z sektorem finansowym (i niefinansowym) w kontekście dialogów na wysokim szczeblu lub grup kontaktowych ds. rynku, obejmują one przepisy dotyczące przejrzystości, a także dobrego zarządzania, etyki i uczciwości. Odnotowuję, że informacje na temat struktury grup, kryteriów wyboru członków i ich posiedzeń są publikowane na stronie internetowej EBC. Analogicznie EBC dysponuje specjalnym zbiorem zasad zapewniających uczciwość, przejrzystość i odpowiedzialność w odniesieniu do spotkań dwustronnych między urzędnikami wysokiego szczebla EBC a przedstawicielami rynków finansowych, a informacje na temat takich spotkań z zasady umieszcza się w publicznie dostępnych kalendarzach spotkań urzędników.

Oczywiście ważne jest, aby nie popadać w samozadowolenie i zawsze starać się, aby ramy te odpowiednio odzwierciedlały najnowsze zmiany i najlepsze praktyki.

 

D. Funkcjonowanie EBC a demokratyczna odpowiedzialność i przejrzystość

65. Jaki jest Pani stosunek do dialogu społecznego w EBC? Jakie jest Pani stanowisko w kwestii tego, że do pracowników EBC nie mają zastosowania ani regulamin pracowniczy UE, ani warunki zatrudnienia w instytucjach UE, ani niemieckie prawo pracy ze względu na wyjątkowy status niezależności EBC?

EBC dysponuje kompleksowymi ramami konsultacji i informacji z udziałem reprezentacji pracowników (wybierany Komitet Pracowniczy i uznany związek zawodowy IPSO). Przewidują one regularne spotkania Prezesa lub jego przedstawicieli z przedstawicielami pracowników. Ponadto dyrektor ds. administracyjnych, który odpowiada przed Zarządem przez Prezesa, odgrywa kluczową rolę w dialogu społecznym w EBC, a także w dziale kadr EBC. Osobiście z niecierpliwością czekam na spotkanie z wszystkimi pracownikami EBC oraz ich wybranymi przedstawicielami; będzie to również okazja, aby dowiedzieć się więcej o ich problemach.

Chociaż rozumiem, że pracownicy EBC nie podlegają bezpośrednio zewnętrznym przepisom dotyczącym zatrudnienia lub pracy, EBC określa warunki zatrudnienia swoich pracowników w oparciu o prawo pierwotne Unii. EBC jest zobowiązany do stosowania ogólnych zasad prawa wspólnego dla państw członkowskich, ogólnych zasad prawa Unii Europejskiej, jak również przepisów zawartych w rozporządzeniach i dyrektywach UE dotyczących polityki społecznej, które są adresowane do państw członkowskich. Ponadto do wszystkich instytucji europejskich jest skierowana Karta praw podstawowych.

Co więcej, warunki zatrudnienia w EBC, jak również ich realizacja w indywidualnych przypadkach, podlegają kontroli sądowej ze strony ETS.

 

66. Czy Pani zdaniem na szczeblu UE potrzebne są mechanizmy monitorowania i weryfikacji postępowania i predyspozycji członków Rady Prezesów EBC?

Jako bank centralny i organ nadzoru bankowego strefy euro EBC powinien dążyć do najwyższych standardów dobrego postępowania i dobrego zarządzania, aby chronić swoją reputację i niezależność.

Rozumiem, że niedawno przyjęty jednolity kodeks postępowania urzędników wysokiego szczebla EBC miał na celu określenie rygorystycznych standardów w dziedzinie dobrego postępowania i dobrego zarządzania. Wprowadził on obowiązek publikowania corocznych deklaracji interesów przez wszystkich członków Rady Prezesów, Zarządu i Rady Nadzorczej, tym samym spełniając postulaty Parlamentu Europejskiego i organizacji pozarządowych oraz zalecenia Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich.

 

Deklaracje interesów zapewniają pełną przejrzystość w zakresie interesów osobistych, zawodowych i finansowych. Nie istnieją progi, poniżej których nie obowiązywałyby deklaracje interesów finansowych, a EBC podkreśla, że stosuje najsurowsze zasady monitorowania spośród wszystkich instytucji UE w odniesieniu do udziałów i transakcji finansowych. Przejrzystość w zakresie interesów urzędników wysokiego szczebla dopełnia publikacja ich comiesięcznych kalendarzy spotkań.

Ogółem rzecz biorąc, zasady te zdają się zatem stanowić istotne gwarancje dobrego postępowania.

 

67. Parlament Europejski odgrywa istotną rolę w rozliczalności EBC. Jakie wnioski wyciąga Pani z porównania z innymi jurysdykcjami (np. Kongres USA/Fed a Parlament Europejski/EBC czy parlament brytyjski/Bank Anglii)?

Zasada niezależności banku centralnego bardzo dobrze służy bankom centralnym na całym świecie – w tym EBC – czego dowodem są silne, empirycznie dobrze ugruntowane relacje między niezależnością a utrzymaniem stabilności cen. Jednak silna niezależność banku centralnego to tylko jedna strona medalu. Drugą stroną jest ścisła odpowiedzialność banku centralnego: wzmacnia ona wiarygodność banku centralnego poprzez wzmocnienie wsparcia dla jego polityki i zaufania do instytucji.

Dlatego też zapewnienie stosunku ścisłej odpowiedzialności jest stałym wyzwaniem dla banków centralnych i odnośnych parlamentów. W ostatnich latach EBC i Parlament Europejski radziły sobie z tym wyzwaniem, opracowując mechanizmy rozliczalności, które są bardzo zbliżone do rozwiązań w innych dużych bankach centralnych gospodarek rozwiniętych. Na przykład przewodniczący Rady Gubernatorów Rezerwy Federalnej występuje cztery razy przed Kongresem (dwukrotnie przed Senatem i dwukrotnie przed Izbą Reprezentantów); Prezes EBC występuje pięć razy do roku przed Parlamentem Europejskim (cztery razy przed komisją ECON i raz na posiedzeniu plenarnym Parlamentu Europejskiego).

Zamiast jednak odzwierciedlać praktyki stosowane w innych jurysdykcjach, za najbardziej istotne uważam to, aby mechanizmy rozliczalności EBC pozostawały współmierne do jego zadań i obowiązków oraz – tam, gdzie to konieczne – nadal ewoluowały zgodnie z zapotrzebowaniem instytucji i obywateli na rozliczalność, opierając się na ramach traktatowych i przy pełnym poszanowaniu zasady niezależności banku centralnego. W oparciu o istniejące stosunki ważne będzie – w interesie własnym EBC – zadbanie o kontynuację owocnego dialogu między obiema instytucjami, który daje EBC możliwość wyjaśniania swoich decyzji, a Parlamentowi Europejskiemu okazję do kontrolowania polityki EBC. Ten skuteczny dialog jeszcze bardziej poprawia ogólne zrozumienie polityki EBC i prowadzi do lepszych wyników gospodarczych: badania MFW wykazały, że gospodarki są bardziej odporne, gdy ich polityka pieniężna cieszy się większym zaufaniem, a ich niezależne banki centralne jasno się komunikują.

 

68. Jaka jest Pani opinia na temat dialogu monetarnego między Parlamentem Europejskim a prezesem EBC? Jakie środki oraz przyszłe reformy wzmocniłyby Pani zdaniem demokratyczną odpowiedzialność EBC wobec Parlamentu Europejskiego?

Ponieważ wierzę w dialog i komunikację, z zadowoleniem przyjmuję fakt, że na przestrzeni lat EBC i Parlament Europejski wypracowały praktyki w zakresie odpowiedzialności, które nie tylko odzwierciedlają wymogi Traktatu, ale także wykraczają poza nie i w pełni respektują zasadę niezależności banku centralnego, również zapisaną w Traktacie.

Na przykład, opierając się na wymogach traktatowych dotyczących publikowania rocznego sprawozdania EBC, obecnie Parlament Europejski przyjmuje co roku rezolucję w tej sprawie, a w kolejnym roku EBC podaje do wiadomości publicznej informacje zwrotne na temat tej rezolucji, wspierając w ten sposób prawdziwy dialog między obiema instytucjami. Rezolucja Parlamentu Europejskiego pozostaje ważnym wkładem w prace EBC, ponieważ zawiera opinie przedstawicieli obywateli europejskich na temat działań i polityki EBC.

Ponadto przesłuchania prezesa EBC przed Parlamentem Europejskim okazały się kluczowym forum dyskusji na temat wyników EBC, dając obywatelom możliwość kształtowania swojego poglądu na gotowość i zdolność banku centralnego do realizacji swojej misji. Ponadto przesłuchania ad hoc z udziałem członków Zarządu EBC na wniosek Parlamentu Europejskiego umożliwiły skoncentrowanie dyskusji na kluczowych kwestiach. Oprócz tych kontaktów pytania pisemne posłów do Parlamentu Europejskiego oraz odpowiedzi prezesa EBC rozszerzają dialog między obiema instytucjami poza granice fizycznych spotkań i skupiają się na kwestiach mających istotne znaczenie dla niektórych okręgów wyborczych lub bardzo techniczny charakter.

Co więcej, powierzeniu EBC nowych zadań nadzorczych w 2014 r. towarzyszyły szczególne mechanizmy rozliczania z tych nowych zadań. Zgodnie z Traktatem i rozporządzeniem w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego porozumienie międzyinstytucjonalne pomiędzy Parlamentem Europejskim i EBC określa bardzo konkretne kanały odpowiedzialności, aby zapewnić parlamentarzystom możliwość kontrolowania funkcji nadzorczej EBC: kanały te były szeroko wykorzystywane w ostatnich pięciu latach.

W oparciu o te udane doświadczenia możliwe jest dalsze zacieśnienie dialogu między EBC a Parlamentem Europejskim, z pełnym poszanowaniem niezależności EBC i roli Parlamentu Europejskiego. Jako dyrektor zarządzająca MFW umocniłam praktyki instytucji w zakresie przejrzystości i jej gotowość dotarcia do jak najszerszego grona odbiorców. W przyszłości Parlament Europejski, a w szczególności Komisja Gospodarcza i Monetarna, może być kluczowym forum zapewniającym przejrzystość EBC i budującym otwarty, owocny dialog z szerszym gronem zainteresowanych stron, decydentów politycznych i obywateli europejskich.

 

69. Co konkretnie może zrobić EBC, aby w przyszłości pojawiły się kandydatki na najwyższe stanowiska w EBC oraz aby osiągnąć lepszą równowagę płci wśród swoich kadr? Jak osobiście zamierza Pani poprawić równowagę płci w EBC? Kiedy spodziewa się Pani pierwszych rezultatów swoich działań w tym zakresie?

Debata na temat równowagi płci zyskała w ostatnich latach na znaczeniu w agendzie banków centralnych i znalazła się na wysokim miejscu w agendzie strategicznej zarówno MFW, jak i EBC. Ważne jest, aby w ramach tej dynamiki wykorzystać istniejące inicjatywy i posunąć tę agendę naprzód.

Wyzwanie związane z równością płci jest złożone i nie ma jednego uniwersalnego podejścia do niwelowania różnic w traktowaniu kobiet i mężczyzn. Wiemy jednak, że istnieje szereg narzędzi, które okazały się skuteczne. Obejmują one: ukierunkowane działania i monitorowanie postępów w całym cyklu zarządzania talentami – od rekrutacji po procedury awansu – w celu zmniejszenia uprzedzeń i stworzenia równych szans; strategiczne wykorzystanie danych, w tym benchmarking zewnętrzny; szersza reorganizacja sektora usług finansowych, aby uczynić go bardziej atrakcyjnym dla kobiet; oraz angażowanie męskiego wsparcia dla kobiecego przywództwa.

Aby osiągnąć rezultaty w zakresie różnorodności i integracji, zmiany kultury i zachowań muszą nastąpić na wszystkich szczeblach: od wszystkich pracowników, kierownictwa i przywództwa organizacji, czego doświadczyłam w MFW, który zmierzył się z podobnymi wyzwaniami w tym zakresie co EBC. Jestem przekonana, że EBC może osiągnąć dalszą znaczną poprawę w zakresie równowagi płci – oraz różnorodności siły roboczej i różnych innych czynników.

 

70. Jak ocenia Pani możliwe usprawnienia w zakresie odpowiedzialności EBC wobec Europejskiego Trybunału Obrachunkowego (ETO) pod względem swojej skuteczności operacyjnej? Gdzie Pani zdaniem przebiega granica mandatu ETO? Czy uważa Pani, że mandat ETO powinien być rozumiany jak najszerzej, włącznie z dostępem do wszystkich istotnych dokumentów?

Europejski Trybunał Obrachunkowy (ETO) jest ważnym elementem struktury instytucjonalnej Unii, a jego zewnętrzne doradztwo jest często pomocne w przemyśleniu ugruntowanych procesów i zachowaniu innowacyjności. Dlatego w pełni popieram jego pracę, która wymaga dostępu do wszystkich istotnych dokumentów w ramach mandatu ETO.

W odniesieniu do EBC Trybunał otrzymał w prawie pierwotnym specjalne uprawnienie do przeprowadzania kontroli, które koncentruje się na operacyjnej skuteczności zarządzania EBC. EBC korzysta z dokonanej przez Trybunał oceny najlepszego stosunku między wykorzystanymi zasobami a osiągnięciem celów. Z drugiej strony, ocena treści i adekwatności istotnych decyzji nie wchodzi w zakres szczególnego mandatu ETO, dzięki czemu zagwarantowana jest niezależność EBC.

 

71. Czy uważa Pani, że EBC powinien stosować w wymiarze wewnętrznym standardy zawarte w nowej dyrektywie w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii? Kiedy spodziewa się Pani, że EBC ustanowi specjalne procedury ochrony sygnalistów?

Rozumiem, że w EBC istnieją wewnętrzne i zewnętrzne kanały informowania o nieprawidłowościach,

ale mam też świadomość, że istnieje pole do poprawy.

Poinformowano mnie, że Zarząd EBC uznał wzmocnienie systemu informowania o nieprawidłowościach za jeden ze swoich priorytetów strategicznych na lata 2018–2020. Będzie to dla EBC okazją, by dokładnie rozważyć standardy określone w odpowiednich aktach prawnych, takich jak nowa dyrektywa Parlamentu Europejskiego o sygnalistach z kwietnia 2019 r., proponująca wspólne minimalne standardy ochrony sygnalistów, jak również inne najlepsze praktyki, strategie i procedury stosowane przez odpowiednie instytucje referencyjne oraz zalecenia Europejskiego Inspektora Ochrony Danych i Parlamentu Europejskiego.

Uważam, że istotne jest, aby każda instytucja dysponowała solidnymi ramami oferującymi odpowiednie kanały sprawozdawczości i właściwą ochronę sygnalistów. W samym interesie EBC leży posiadanie takich ram i procedur – z punktu widzenia nie tylko samego zarządzania ryzykiem, ale również zachęcania do tworzenia i krzewienia kultury i środowiska pracy, gdzie nie tylko jednoznacznie zachęca się do szczerej wypowiedzi, ale wręcz oczekuje się jej, z korzyścią dla instytucji, jej pracowników i ich zdrowia.

 

72. Co sądzi Pani o tym, że w przeszłości Rada zignorowała w jednym przypadku opinię Parlamentu Europejskiego w sprawie powołania członka Zarządu EBC?

Bardzo cenię rolę Parlamentu Europejskiego jako bezpośredniego przedstawiciela obywateli UE, także w odniesieniu do weryfikacji kandydatów na stanowiska członków Zarządu EBC w kontekście opinii wydawanej zgodnie z prawem pierwotnym UE. Niemniej jednak nie do mnie należy komentowanie spraw międzyinstytucjonalnych między Radą a Parlamentem Europejskim.

 

73. Czy przyjmie Pani nominację na stanowisko prezesa EBC, jeżeli Parlament Europejski zagłosuje przeciw niej?

Jestem zaszczycona, że członkowie Rady Europejskiej uznali mnie za odpowiednią kandydatkę na prezesa EBC i że Rada do Spraw Gospodarczych i Finansowych przyjęła zalecenie w sprawie mojej nominacji. Osobiście uważam opinię Parlamentu Europejskiego za kluczowy etap w procesie mianowania prezesa EBC, stanowiący podstawę wiarygodnych stosunków w zakresie odpowiedzialności między EBC a Parlamentem Europejskim. Dlatego mam szczerą nadzieję, że Parlament wyda pozytywną opinię w sprawie zalecenia Rady.

 

74. Mając na uwadze jego rolę przedstawiciela strefy euro w organach międzynarodowych, jakie środki EBC mógłby podjąć w celu zwiększenia swojej odpowiedzialności wobec Parlamentu Europejskiego? Jak można pogodzić potrzebę porównywalności i wspólnych światowych standardów z potrzebą uznania specyfiki modeli finansowania w poszczególnych blokach i ich szczególnych potrzeb finansowych?

Poziom wzajemnych powiązań gospodarczych na szczeblu globalnym wymaga ścisłej współpracy. Pomimo bardzo zróżnicowanej rozpiętości krajów, kultur i systemów na szczeblu globalnym, światowy kryzys finansowy pokazał, że współpraca w zakresie polityki międzynarodowej ma zasadnicze znaczenie dla zachowania stabilności finansowej i zrównoważonego wzrostu gospodarczego. Osiągnięcie takiej współpracy wymaga istnienia instytucji i forów, na których państwa mogą budować zaufanie i wzajemny szacunek poprzez dialog bez konfrontacji. Miałam zaszczyt przewodzić MFW, który odegrał aktywną rolę w pobudzaniu globalnego dialogu i współpracy, wspierając tym samym wzrost gospodarczy i zniechęcając do polityki, która mogłaby zaszkodzić dobrobytowi.

EBC jest ważną i cieszącą się zaufaniem instytucją w międzynarodowych sprawach gospodarczych i finansowych. Jego zaangażowanie w kontakty z instytucjami międzynarodowymi i na forach międzynarodowych przyczynia się do promowania współpracy i bardziej prawidłowego kształtowania polityki na szczeblu globalnym. Osobiście zawsze doceniałam wartość dodaną, którą EBC wnosił do prac MFW dzięki statusowi obserwatora.

Zaangażowanie EBC w działalność instytucji i forów międzynarodowych odbywa się zgodnie z warunkami określonymi w statucie Europejskiego Systemu Banków Centralnych (ESBC) i EBC. W związku z tym wszystkie te działania podlegają regularnym kanałom rozliczalności. Ponadto z zadowoleniem przyjmuję fakt, że EBC podał do wiadomości publicznej listę forów międzynarodowych, w których uczestniczy, i wyraził gotowość do informowania Parlamentu Europejskiego i Komisji Gospodarczej i Monetarnej o swoich stanowiskach na forach międzynarodowych.

 

75. W przeszłości EBC występował z takimi inicjatywami jak AnaCredit i europejska inicjatywa dystrybucji długu (EDDI). Jak postrzega Pani rolę EBC w takich inicjatywach i gdzie Pani zdaniem przebiega granica prerogatyw prawodawcy?

Jak każda unia walutowa, strefa euro potrzebuje skutecznej infrastruktury rynku finansowego. Dlatego też EBC i Eurosystem otrzymały w Traktacie i statucie ESBC wyraźny mandat dotyczący infrastruktury rynku finansowego. Ponadto istotne jest, aby EBC uzyskiwał wszelkie informacje niezbędne do wykonywania zadań określonych w Traktacie. Analogicznie statut wymaga, aby EBC, wspomagany przez krajowe banki centralne, gromadził wszelkie informacje statystyczne niezbędne do realizacji tych zadań. Mandat EBC dopuszcza zatem możliwość podejmowania inicjatyw regulacyjnych w określonych obszarach, takich jak statystyka i systemy płatności.

W przypadku gdy EBC podejmuje tego rodzaju inicjatywy, konieczne jest zapewnienie pełnego poszanowania prerogatyw prawodawcy i ścisłej współpracy z nim. W dziedzinie statystyki Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej stanowi, że EBC, Parlament Europejski i Rada dzielą kompetencje w zakresie uchwalania środków w celu tworzenia statystyk. Obowiązuje protokół ustaleń, który jasno określa obowiązki EBC i Eurostatu w zakresie tworzenia statystyk ekonomicznych i finansowych na szczeblu UE. W innych przypadkach inicjatywa Eurosystemu stanowiła dla europejskiego prawodawcy niezbędną podstawę do wprowadzenia w przeszłości odpowiednich wymogów prawnych, takich jak rozporządzenie w sprawie jednolitego obszaru płatności w euro lub rozporządzenie o centralnych depozytach papierów wartościowych.

Ważne jest, aby EBC kontynuował praktykę otwartego i w pełni przejrzystego opracowywania tych inicjatyw poprzez wysłuchiwanie w pierwszej kolejności zainteresowanych stron w ramach konsultacji społecznych i działanie wyłącznie na tej podstawie. Umożliwia to obywatelom UE, uczestnikom rynku i innym zainteresowanym stronom wyrażanie opinii na temat nowych regulacji opracowywanych przez EBC. Nie tylko zapewnia to przejrzystość, ale także gwarantuje, że EBC korzysta z całej wiedzy i spostrzeżeń zainteresowanych stron, przyczyniając się w ten sposób do lepszego kształtowania polityki.

 

76. Czy uważa Pani za stosowne, aby Pani lub inni wyżsi rangą pracownicy EBC uczestniczyli w pracach Grupy Trzydziestu z udziałem banków centralnych i liderów sektora finansowego lub w pracach podobnych grup lub stowarzyszeń?

Aby podchodzić do zadań i wykonywać je z otwartym umysłem oraz uwzględniać różne perspektywy i czerpać z nich, niezbędna jest wymiana z wieloma różnymi podmiotami. Grupa Trzydziestu to gremium złożone z wybitnych osób, pochodzących z różnych środowisk i szkół myślenia: rozumiem wobec tego, że wymiana z nimi jest intelektualnie wzbogacająca i korzystna dla EBC.

Moim zdaniem ważne jest, aby urzędnicy EBC byli w pełni transparentni w swoich relacjach i kierowali się solidnymi ramami dobrego zarządzania przy odpowiednich zabezpieczeniach.

W pełni popieram praktykę EBC polegającą na informowaniu o udziale w wydarzeniach organizowanych przez takie grupy lub stowarzyszenia zarówno przed faktem, jak i po nim, a także na zachęcaniu organizatorów wydarzeń, by dbali o dużą przejrzystość w odniesieniu do uczestników i tematów dyskusji.

Jak rozumiem, EBC ustanowił rygorystyczne zabezpieczenia dla interakcji z grupami interesu, a w szczególności z uczestnikami rynku finansowego. Stanowią one część jednolitego kodeksu postępowania urzędników EBC wysokiego szczebla i jako takie mają zastosowanie do wszystkich członków Rady Prezesów, Zarządu i Rady Nadzorczej.

 


 

 

PROCEDURA W KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ

Tytuł

Mianowanie prezesa Europejskiego Banku Centralnego

Odsyłacze

N9-0023/2019 – C9-0048/2019 – 2019/0810(NLE)

Data skonsultowania się / zwrócenia się o wyrażenie zgody

16.7.2019

 

 

 

Komisja przedmiotowo właściwa

 Data ogłoszenia na posiedzeniu

ECON

18.7.2019

 

 

 

Sprawozdawcy

 Data powołania

Roberto Gualtieri

18.7.2019

 

 

 

Rozpatrzenie w komisji

4.9.2019

 

 

 

Data przyjęcia

4.9.2019

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

37

11

4

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Gunnar Beck, Stefan Berger, Gilles Boyer, Cristian-Silviu Buşoi, Derk Jan Eppink, Engin Eroglu, Markus Ferber, Jonás Fernández, Frances Fitzgerald, José Manuel García-Margallo y Marfil, Luis Garicano, Sven Giegold, Neena Gill, Valentino Grant, José Gusmão, Enikő Győri, Eero Heinäluoma, Danuta Maria Hübner, Stasys Jakeliūnas, Herve Juvin, Othmar Karas, Billy Kelleher, Ondřej Kovařík, Georgios Kyrtsos, Aušra Maldeikienė, Costas Mavrides, Csaba Molnár, Luděk Niedermayer, Piernicola Pedicini, Dragoş Pîslaru, Luisa Porritt, Jake Pugh, Evelyn Regner, Antonio Maria Rinaldi, Alfred Sant, Joachim Schuster, Pedro Silva Pereira, Ernest Urtasun, Inese Vaidere, Johan Van Overtveldt, Stéphanie Yon-Courtin, Marco Zanni

Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego

Gerolf Annemans, Manon Aubry, Carmen Avram, Niels Fuglsang, Eugen Jurzyca, Margarida Marques, Siegfried Mureşan, Ville Niinistö, Irene Tinagli

Zastępcy (art. 200 ust. 2) obecni podczas głosowania końcowego

Alice Kuhnke

Data złożenia

9.9.2019

 

 

[1] Dz.U. C 235 z 12.7.2019, s. 1.

Ostatnia aktualizacja: 13 września 2019Informacja prawna