Procedura : 2019/0817(NLE)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury : A9-0049/2019

Teksty złożone :

A9-0049/2019

Debaty :

PV 16/12/2019 - 16
CRE 16/12/2019 - 16

Głosowanie :

PV 17/12/2019 - 4.10
CRE 17/12/2019 - 4.11

Teksty przyjęte :

P9_TA(2019)0093

<Date>{06/12/2019}6.12.2019</Date>
<NoDocSe>A9-0049/2019</NoDocSe>
PDF 514kWORD 126k

<TitreType>SPRAWOZDANIE</TitreType>

<Titre>w sprawie zalecenia Rady dotyczącego powołania na stanowisko członka Zarządu Europejskiego Banku Centralnego</Titre>

<DocRef>(C9‑0149/2019 – 2019/0817(NLE))</DocRef>


<Commission>{ECON}Komisja Gospodarcza i Monetarna</Commission>

Sprawozdawczyni: <Depute>Irene Tinagli</Depute>

PROJEKT DECYZJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
 ZAŁĄCZNIK 1: ŻYCIORYS Fabia Panetty
 ZAŁĄCZNIK 2: ODPOWIEDZI Fabia Panetty NA PYTANIA ZAWARTE W KWESTIONARIUSZU
 PROCEDURA W KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ

PROJEKT DECYZJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie zalecenia Rady dotyczącego powołania na stanowisko członka Zarządu Europejskiego Banku Centralnego

(C9‑0149/2019 – 2019/0817(NLE))

(Konsultacja)

Parlament Europejski,

 uwzględniając zalecenie Rady z dnia 10 października 2019 r. (12451/2019)[1],

 uwzględniając art. 283 ust. 2 akapit drugi Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z którym Rada skonsultowała się z Parlamentem (C9‑0149/2019),

 uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 marca 2019 r. w sprawie równowagi płci przy obsadzaniu stanowisk w obszarze polityki gospodarczej i monetarnej UE[2],

 uwzględniając art. 130 Regulaminu,

 uwzględniając sprawozdanie Komisji Gospodarczej i Monetarnej (A9-0049/2019),

A. mając na uwadze, że pismem z dnia 16 października 2019 r. Rada Europejska zasięgnęła opinii Parlamentu Europejskiego w sprawie powołania Fabia Panetty na stanowisko członka Zarządu Europejskiego Banku Centralnego na okres ośmiu lat od dnia 1 stycznia 2020 r.;

B. mając na uwadze, że Komisja Gospodarcza i Monetarna Parlamentu Europejskiego dokonała oceny kwalifikacji kandydata, zwłaszcza pod kątem wymogów określonych w art. 283 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz w świetle potrzeby zapewnienia pełnej niezależności EBC zgodnie z art. 130 tego traktatu; mając na uwadze, że w ramach procesu oceny komisja otrzymała życiorys kandydata, jak również odpowiedzi na przedstawione mu w kwestionariuszu pytania;

C. mając na uwadze, że komisja odbyła następnie przesłuchanie kandydata w dniu 3 grudnia 2019 r., podczas którego wygłosił on oświadczenie wstępne, a następnie udzielił odpowiedzi na pytania członków komisji;

D. mając na uwadze, że Rada Prezesów Europejskiego Banku Centralnego składa się z członków Zarządu Europejskiego Banku Centralnego oraz dziewiętnastu prezesów krajowych banków centralnych państw członkowskich, których walutą jest euro; mając na uwadze, że obecnie wszyscy prezesi krajowych banków centralnych są mężczyznami;

E. mając na uwadze, że Parlament wielokrotnie wyrażał swoje niezadowolenie z procedury powoływania członków Zarządu Europejskiego Banku Centralnego oraz domagał się usprawnionych procedur w tym względzie; mając na uwadze, że Parlament Europejski domagał się, aby przedstawiano mu w odpowiednim czasie krótką listę kandydatów, która będzie zrównoważona pod względem płci i będzie zawierać co najmniej dwa nazwiska;

F. mając na uwadze, że w dniu 17 września 2019 r. Parlament przekazał pozytywną opinię w sprawie zalecenia Rady dotyczącego powołania Christine Lagarde jako pierwszej kobiety na stanowisko prezesa Europejskiego Banku Centralnego;

G. mając na uwadze, że kobiety są nadal niedostatecznie reprezentowane w Radzie Prezesów Europejskiego Banku Centralnego; mając na uwadze, że Parlament wyraża ubolewanie z powodu faktu, iż państwa członkowskie nie potraktowały tego wniosku poważnie, i wzywa instytucje krajowe i unijne do podjęcia aktywnych działań na rzecz osiągnięcia równowagi płci przy obsadzaniu następnych stanowisk;

H. mając na uwadze, że wszystkie instytucje i organy unijne i krajowe powinny wdrożyć konkretne środki w celu zapewnienia równowagi płci;

1. wydaje pozytywną opinię w sprawie zalecenia Rady dotyczącego mianowania Fabia Panetty na członka Zarządu Europejskiego Banku Centralnego;

2. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej decyzji Radzie Europejskiej, Radzie oraz rządom państw członkowskich.

 


 

ZAŁĄCZNIK 1: ŻYCIORYS Fabia Panetty

Fabio Panetta

KONTAKT

Banca d’Italia

Via Nazionale 91 – 00184, Rzym, Włochy

e-mail: fabio.panetta@bancaditalia.it

 

 

 

Urodzony w Rzymie w dniu 1 sierpnia 1959 r. Żonaty, troje dzieci

KWALIFIKACJE AKADEMICKIE

1996

1984

1982

 

Doktorat w dziedzinie ekonomii i finansów (London Business School)

Magisterium w dziedzinie ekonomii monetarnej (London School of Economics).

Dyplom z wyróżnieniem w dziedzinie ekonomii (Uniwersytet LUISS, Rzym).

 

DOŚWIADCZENIE ZAWODOWE I NAJWAŻNIEJSZE PIASTOWANE STANOWISKA

Obecnie:

 

 

 

 

 

 

 

 

Poprzednie stanowiska:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Starszy zastępca prezesa Banku Włoch. Zastępuje prezesa w przypadku jego nieobecności lub niezdolności do pracy.

Prezes włoskiego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń (IVASS). W tej roli jest członkiem Zarządu Głównego Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego. 

Jest zastępcą prezesa w Zarządzie Banku Rozrachunków Międzynarodowych.

Zastępca członka reprezentującego Włochy w grupie G-7 i w grupie G-20.

Członek grupy roboczej 3 OECD. 

Członek zarządu International Center for Monetary and Banking Studies (ICMB) w Genewie oraz Rady Prezesów Einaudi Institute for Economics and Finance (EIEF).

Otrzymał honorowy tytuł Wielkiego Oficera Orderu Zasługi Republiki Włoskiej.

 

W latach 2004–2017 osoba towarzysząca i zastępca prezesa Banca d’Italia w Radzie Prezesów Europejskiego Banku Centralnego (prezesi Antonio Fazio, Mario Draghi, Ignazio Visco).

Od 2014 r. do lipca 2019 r. członek Rady ds. Nadzoru Europejskiego Banku Centralnego.

Od 2012 r. do maja 2019 r. członek Zarządu i zastępca prezesa Banku Włoch.

Członek Rady Dyrektorów Banku Rozrachunków Międzynarodowych (2013 r. oraz 2015–2018).

Od 2003 r. do czerwca 2019 r. członek Komitetu ds. Globalnego Systemu Finansowego Banku Rozrachunków Międzynarodowych.

Od 2013 r. członek Zarządu Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń (IVASS).

 

W 1985 r. dołączył do Działu Badawczego Banku Włoch. Otrzymał awans na stanowisko kierownika (2000 r.), głównego kierownika oraz dyrektora Wydziału Monetarnego i Finansowego (2004 r.), starszego kierownika oraz dyrektora Działu Prognoz Gospodarczych i Polityki Pieniężnej (2007 r.), a także dyrektora zarządzającego ds. Eurosystemu i stabilności finansowej (2011 r.).

Prowadził kurs „Konkurencyjność i wyniki europejskiego systemu finansowego” w ramach studiów magisterskich w dziedzinie ekonomii europejskiej i finansów międzynarodowych na Uniwersytecie Tor Vergata w Rzymie (2004–2005).

Prowadził kurs doktorancki „Teoria i praktyka rynków finansowych” na Wydziale Ekonomii, Uniwersytet Tor Vergata w Rzymie (1995–1996).

Pracownik naukowy w dziedzinie ekonometrii na Uniwersytecie LUISS w Rzymie (1982–1983).

 

INNE STANOWISKA

2010–2012:

2005–2011:

 

1999–2007:

 

2010–2011:

 

 

2005–2006:

 

 

2000–2001:

 

 

 

1999–2002:

 

1998–2000:

Redaktor naczelny sprawozdania Banku Włoch w sprawie stabilności finansowej.

Członek zarządu International Journal of Central Banking.

Redaktor rozdziałów dotyczących środków pieniężnych, kredytów i finansów w rocznym sprawozdaniu i biuletynie ekonomicznym Banku Włoch.

Przewodniczący grupy roboczej ds. ryzyka związanego z niewypłacalnością państwa oraz warunków kredytów bankowych, odpowiadający przed Komitetem ds. Globalnego Systemu Finansowego (Bank Rozrachunków Międzynarodowych).

Przewodniczący grupy analitycznej ds. zmienności rynków finansowych, odpowiadający przed Komitetem ds. Globalnego Systemu Finansowego (Bank Rozrachunków Międzynarodowych).

Przewodniczący grupy roboczej ds. efektywności, konkurencyjności i przepływów kredytowych w kontekście promowanego przez ministrów finansów i prezesów banków centralnych Grupy Dziesięciu badania na temat procesu konsolidacji w sektorze bankowym i finansowym.

Przedstawiciel Banku Włoch w grupie ekspertów walutowych wysokiego szczebla OECD (Paryż).

Członek grupy roboczej ds. rynków akcji, ustanowionej przez prezesów banków centralnych z państw należących do Grupy Dziesięciu.

Prowadził seminaria na temat ekonomii i finansów w następujących instytucjach: Amerykańskie Towarzystwo Ekonomiczne, Rada Zarządzająca Systemu Rezerwy Federalnej, Federal Reserve Bank of Chicago, Bank Rozrachunków Międzynarodowych, De Nederlandsche Bank, Federal Deposit Insurance Commission, Borsa di Milano, Associazione Bancaria Italiana, włoskie Ministerstwo Gospodarki i Finansów, Consob, Europejski Instytut Uniwersytecki (Florencja), London Business School, London School of Economics, Università Bocconi, Bank Kanady, Uniwersytet Sapienza, Uniwersytet Tor Vergata, Center for International Studies, Istituto per la Ricerca sociale, Center for Economic Policy Research (CEPR), Monte Titoli S.p.A., Università di Pavia, Bank Anglii, Associazione per gli Studi di Banca e Borsa, Uniwersytet LUISS, Università Cattolica di Milano, Università di Ancona, Università di Sassari, Università di Verona, Autorità Garante per la Concorrenza, Associazione Prometeia, Frankfurt Institute for Law and Finance, Banque Centrale du Luxembourg.

Jest członkiem Włoskiego Towarzystwa Ekonomicznego, Amerykańskiego Towarzystwa Finansowego oraz Amerykańskiego Towarzystwa Ekonomicznego. Opublikował badania na temat bankowości i finansów w licznych włoskich i zagranicznych czasopismach (zob. załączony wykaz).

Był recenzentem we włoskich i zagranicznych czasopismach, takich jak: American Economic Review, Quarterly Journal of Economics, Journal of Money, Credit and Banking, Review of Economics and Statistics, Journal of Financial Intermediation, Journal of Banking and Finance, Journal of Development Economics, Journal of the European Economic Association (JEEA), Open Economies Review, Journal of Development Economics, International Review of Economic and Finance, Economic Modelling, Economic Notes, Rivista di Politica Economica, Moneta e Credito, a także Politica Economica.

NAGRODY I STYPENDIA

2006

 

1985

 

1983

 

Otrzymał nagrodę „Premio Giornalistico Internazionale Santa Margherita Ligure per l’Economia jako najlepszy autor w dziedzinie ekonomii.

Otrzymał stypendium „Paolo Andreini” przyznawane przez Bank Włoch na studia zagraniczne w dziedzinie ekonomii.

Otrzymał stypendium od Ministerstwa Edukacji na studia zagraniczne w dziedzinie ekonomii politycznej.

GŁÓWNE PUBLIKACJE

 

GŁÓWNE ARTYKUŁY W CZASOPISMACH MIĘDZYNARODOWYCH

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

KSIĄŻKI I MONOGRAFIE

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

INNE ARTYKUŁY i wystąpienia

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dokumenty robocze

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

„Are Mergers Beneficial to Consumers? Evidence from the Market for Bank Deposits”, współautor: D. Focarelli, The American Economic Review, tom 93, nr 4, wrzesień 2003 r. (opublikowany także w Banca d’Italia, Temi di Discussione (Working Papers) nr 448, lipiec 2002 r.).

„The Interaction between Capital Requirements and Monetary Policy” (2014 r.), współautorzy: Paolo Angelini i Stefano Neri, Journal of Money, Credit and Banking, tom 46, wyd. 6, wrzesień 2014 r.

„Do Mergers Improve Information? Evidence From the Loan Market”, współautorzy: Fabiano Schivardi i Matthew Shum, The Journal of Money, Credit and Banking, tom 41, nr 4, s. 673–709, 2009 r. (opublikowany także jako Working Paper No. 4961, CEPR, Londyn).

„Why do companies go public? An Empirical Analysis”, współautorzy: M. Pagano i L. Zingales, Journal of Finance, tom LIII, nr 1, 1998 r.

„The Coordination of Micro and Macro-Prudential Policy in Europe” (2015 r.), współautor: Piergiorgio Alessandri, European Economy, 2015 r.3.

„Consolidation and Efficiency in the Financial Sector: A Review of the International Evidence”, współautorzy: D. Amel, C. Barnes i C. Salleo, Journal of Banking and Finance, tom 28, nr 10, 2004 r. (opublikowany także jako Working Paper 2002-47, Rada Zarządzająca, System Rezerwy Federalnej).

„The Stability of the Relation between the Stock Market and Macroeconomic Forces”, Economic Notes, 2002 r., nr 3 (opublikowany także w Banca d’Italia, Temi di Discussione (Working Papers) nr 393, 2003 r.).

„Will A Common European Monetary Policy Have Asymmetric Effects?”, współautorzy: L. Guiso, A. Kashyap i D. Terlizzese, Economic Perspectives, Federal Reserve Bank of Chicago, nr 56, 2000 r. (opublikowany także w Banca d’Italia, Temi di Discussione (Working Papers) nr 325, 2000 r.).

„Why do Banks Merge?”, współautorzy: D. Focarelli i C. Salleo, Journal of Money, Credit and Banking, tom 34, nr 4, listopad 2002 r. (opublikowany także w Banca d’Italia, Temi di Discussione (Working Papers) nr 361, 1999 r.).

„The Performance of Italian Equity Funds”, współautor: Riccardo Cesari, Journal of Banking and Finance, 26, 2002 r. (opublikowany także w Banca d’Italia, Temi di Discussione (Working Papers) nr 325, 1998 r.).

„The stock market as a source of capital: some lessons from initial public offerings in Italy”, współautorzy: M. Pagano i L. Zingales, European Economic Review, nr 40, 1996 r.

 „Les interactions négatives entre banques et états”, współautorzy: Paolo Angelini i Giuseppe Grande, Revue d’économie financière nr 111, wrzesień 2013 r.

  Supplementary pension schemes in Italy: Features, development and opportunities for workers”, współautorzy: Riccardo Cesari i Giuseppe Grande, Giornale degli economisti e annali di economia, tom 67, 1, s. 21–40, 2008 r.

 

 

„The impact of sovereign credit risk on bank funding conditions” (2011 r.), opublikowany w CGFS Papers nr 43, Bank Rozrachunków Międzynarodowych, Bazylea (sprawozdanie grupy roboczej ds. ryzyka związanego z niewypłacalnością państwa oraz warunków kredytów bankowych Komitetu ds. Globalnego Systemu Finansowego)

 

„Financial Sector Pro-cyclicality: Lessons from the Crisis” (2009 r.), koordynator (wraz z Paolo Angelinim), Banca d’Italia, Questioni di Economia e Finanza (Occasional Papers) nr 44, kwiecień.

 

Geneva Reports on the World Economy, No. 9: International Financial Stability, (2007 r.), (współautorzy: Roger Ferguson, Phillip Hartman i Richard Portes), opublikowany przez International Center for Monetary and Banking Studies (ICMB) i CEPR.

Il sistema finanziario e il Mezzogiorno. Squilibri reali e divari finanziari (2006 r.), redaktor, wraz z Luigim Cannarim, Cacucci Editore, Bari.

Il sistema bancario italiano negli anni novanta. Gli effetti di una trasformazione (2004 r.), Il Mulino, Bolonia.

La previdenza complementare in Italia: caratteristiche, sviluppo e opportunità per i lavoratori, współautorzy: Riccardo Cesari i Giuseppe Grande, Banca d’Italia, Questioni di Economia e Finanza (Occasional Papers) nr 8, maj 2008 r.

„The Recent Behaviour of Financial Market Volatility”, Bank Rozrachunków Międzynarodowych, BIS Economic Papers nr 29, sierpień 2006 r. (sprawozdanie grupy analitycznej Komitetu ds. Globalnego Systemu Finansowego). 

Le nuove regole sulla liquidità e la politica monetaria (2014 r.), opublikowany w Liquidità e nuove regole sulle banche: calibrazione e impatti, (seria ARIME), Franco Angeli, Mediolan.

 

 

Central banking in the XXI century: never say never (wystąpienie podczas konferencji: „Central banking and monetary policy: Which will be the new normal?”), Università Cattolica, Mediolan, kwiecień 2016 r.

21st Century cash: Central banking, Technological innovation and digital currencies, opublikowany w Do we need Central Bank Digital Currency? Economics, Technology and Institutions, Larcier, materiały z konferencji SUERF, 2018 r.

Why do banks securitize their assets? Bank-level evidence from over one hundred countries in the pre-crisis period, współautor: A.F. Pozzolo, Banca d’Italia, Tema di discussione (Working Papers) nr 1183, 2018 r.

The Distributional Consequences of Monetary Policy, 18. doroczna konferencja naukowa DNB „Distributional implications of the crisis and policy responses”, Amsterdam, 20 listopada 2015 r.

On the special role of macroprudential policy in the euro area, w publikacji Putting Macroprudential Policy to Work, DNB Occasional Studies, tom 12-7 (2014 r.).

Finanza, rischi e crescita economica (wystąpienie podczas konferencji na Uniwersytecie Bolońskim „Benchmarking the UK market: A way to create an efficient and effective capital market in Italy?”), Mediolan, styczeń 2016 r.

Prudential policy at times of stagnation: a view from the trenches, współautor: P. Alessandri, Questioni di Economia e Finanza della Banca d’Italia (Occasional Papers), nr 300, grudzień 2015 r.

 „Why banks and supervisors must act now”, współautor: Mark Carney, Financial Times, 11 lipca 2011 r.

La transizione verso un sistema finanziario più stabile, Quaderni dell’Associazione per lo Sviluppo degli Studi di Banca e Borsa, nr 287, marzec 2015 r.

The European Banking and Capital Markets Unions: Challenges and Risks, wystąpienie podczas międzynarodowej konferencji Foundation for European Progressive Studies e Fondazione Italianieuropei, Rzym, 6 lutego 2015 r.

Crescita economica e finanziamento delle imprese, Rivista AIAF online, 2015 r., nr 94.

La nuova vigilanza bancaria europea e l’Italia, wystąpienie podczas konferencji „Le Banche Popolari dal XX al XXI Secolo”, Rzym, 19 czerwca 2014 r.

Imprese: una finanza diversa è possibile, SACE MAG, nr 2, 2014 r.

The negative feedback loop between banks and sovereigns, współautorzy: P. Angelini i G. Grande, Questioni di Economia e Finanza della Banca d’Italia, (Occasional Papers) nr 213, styczeń 2014 r.

Un sistema finanziario per la crescita, materiały z konferencji „Il risparmio degli italiani è al sostegno della crescita?”, The Adam Smith Society, Mediolan, 27 stycznia 2014 r.

Il credito e il finanziamento delle imprese, wystąpienie podczas konferencji „Reload Banking. La banca del domani per un nuovo sviluppo dell’Italia”, Federazione delle Banche di Credito Cooperativo Lazio Umbria Sardegna, Rzym, 21 czerwca 2013 r.

Macroprudential tools: where do we stand?, wystąpienie podczas prezentacji Banque Centrale du Luxembourg Financial Stability Review w 2013 r., 14 maja 2013 r.

Banche, Finanza, Crescita, Quaderni dell’Associazione per lo Sviluppo degli Studi di Banca e Borsa, nr 273, marzec 2013 r.

Pro-cyclicality of capital regulation: is it a problem? How to fix it?, współautorzy: P. Angelini, A. Enria, S. Neri i M. Quagliariello, Questioni di Economia e Finanza della Banca d’Italia (Occasional Papers), nr 74, październik 2010 r.

„Domanda e Offerta di Credito in Italia durante la crisi finanziaria”, współautor: Federico Maria Signoretti, Banca d’Italia, Questioni di Economia e Finanza (Occasional Papers) nr 63, kwiecień 2010 r.

An assessment of financial sector rescue programmes, współautorzy: T. Faeh, G. Grande, C. Ho, M. King, A. Levy, F.M. Signoretti, M. Taboga i A. Zaghini, Questioni di Economia e Finanza della Banca d’Italia (Occasional Papers), nr 47, lipiec 2009 r.

„Evoluzione del sistema bancario e finanziamento dell’economia nel Mezzogiorno”, Moneta e Credito, tom LVI, nr 222, czerwiec 2003 r. (opublikowany także w Banca d’Italia, Temi di Discussione (Working Papers) nr 467, marzec 2003 r.).

„La trasformazione del sistema bancario italiano e i suoi effetti sulle imprese e sui risparmiatori”, współautor: D. Focarelli (odczyt podczas konferencji „Quarant’anni di Economia a Verona”), Banche e Banchieri, nr 4, 2002 r.

„Il sistema bancario italiano nell’area dell’euro”, współautorzy: L. Gambacorta i G. Gobbi, Bancaria, tom 57, nr 3, 2001 r.

„Determinanti e conseguenze delle acquisizioni e fusioni bancarie”, współautorzy: D. Focarelli i C. Salleo, Banca Impresa Società, nr 1, 1999 r.

„La congiuntura creditizia in Italia” (odczyt podczas Convegno Sadiba 26) Quaderni dell’Associazione per lo Sviluppo degli Studi di Banca e Borsa, nr 198, marzec 2003 r.

„Le banche e i servizi finanziari alle imprese” (odczyt podczas Convegno Sadiba 25), Quaderni dell’Associazione per lo Sviluppo degli Studi di Banca e Borsa, nr 185, marzec 2002 r.

„Is There an Equity Premium Puzzle in Italy? A Look at Asset Returns, Consumption and Financial Structure over the Last Century”, współautor: Roberto Violi, Banca d’Italia, Temi di Discussione (Working Papers) nr 339, 1999 r.

„Portafogli gestiti e tassi di rendimento: alcune considerazioni”, współautor: Riccardo Cesari, Bancaria, nr 1, 1998 r.

„Innovazioni strutturali nel mercato azionario: gli effetti della contrattazione continua”, współautorzy: C. Impenna i P. Maggio, w Rapporto IRS sul mercato azionario, Istituto per la Ricerca Sociale, Mediolan (opublikowany także w Banca d’Italia, Temi di Discussione (Working Papers) nr 248, 1995 r.).

„La volatilità dei corsi dei CCT e i coefficienti patrimoniali del Comitato di Basilea”, współautor: F. Drudi, il Risparmio, nr 3, 1994 r.

„I tassi d'interesse reali: l'esperienza degli ultimi trent'anni (1960-1992)”, współautor: A. Levy, w L'alto prezzo del danaro, P. Ciocca i G. Nardozzi (red.), Laterza, Bari, 1993 r. (opublikowany także w Bancaria, nr 4, 1994 r.).

Privatizzare: come? Spunti da una ricognizione comparata dei casi inglese e francese, współautor: S. Chiri, Banca d’Italia, Temi di Discussione (Working Papers) nr 197, 1993 r.

„Rischio di tasso d'interesse e coefficienti patrimoniali: un'applicazione di modelli multifattoriali”, współautor: F. Drudi, Finanza, Imprese e Mercati, il Mulino, nr 3, 1992 r.

„Rischio di tasso d'interesse e coefficienti patrimoniali: un'analisi dei regolamenti SIM”, współautor: F. Drudi, Banca d’Italia, Temi di Discussione (Working Papers) nr 180, 1992 r.

„Il mercato finanziario italiano nel processo di integrazione economica europea”, Il Risparmio, nr 5, wrzesień–październik 1992 r.

„Gli effetti della quotazione internazionale: il caso delle azioni italiane a Londra”, Finanza, Imprese e Mercati, Il Mulino, nr 3, grudzień 1991 r. (opublikowany także w Banca d’Italia, Temi di Discussione (Working Papers) nr 156, 1991 r.).

„La struttura fattoriale del mercato azionario italiano”, w Ricerche applicate e modelli per la politica economica, Banca d'Italia, tom II, 1991 r.

„Evoluzione e performance dei fondi comuni mobiliari italiani”, współautor: E. Zautzik, Il rischio azionario e la Borsa, redakcja przez Centro Baffi dell'Università Bocconi (opublikowany także w Banca d’Italia, Temi di Discussione (Working Papers) nr 142, 1990 r.).

„Organizzazione ed efficienza del mercato azionario”, Economia, società e istituzioni, październik 1989 r.

Evoluzione recente del sistema finanziario italiano: effetti sull'allocazione del risparmio e sulla struttura dell'intermediazione finanziaria, Atti del Convegno „I gruppi plurifunzionali nelle strategie di mercato delle banche e delle assicurazioni”, Triest, listopad 1989 r.

„Recent Changes in the Organization and Regulation of Capital Markets in Italy”, współautorzy: C. Caranza i R. Pepe, w Changes in the Organization and Regulation of Capital Markets, Bank Rozrachunków Międzynarodowych, kwiecień 1987 r.

 

 

„Monetary Policy and Macroprudential Policy”, współautorzy: Paolo Angelini i Stefano Neri, Banca d’Italia, Temi di Discussione (Working Papers) nr 801, marzec 2011 r. Opublikowany także przez Europejski Bank Centralny, Working Paper nr 1448, lipiec 2012 r.

Why Do Banks Securitize their Assets?,  współautor: Alberto Pozzolo. Mimeo, Banca d’Italia.

The Causes and Consequences of Going Public, współautorzy: Andrea Generale i Federico Signoretti, mimeo, Banca d’Italia.

How Interest Sensitive is Investment? Very (when the data are well measured), współautorzy: Luigi Guiso, Anil Kashyap i Daniele Terlizzese, mimeo, Banca d’Italia.

 


 

ZAŁĄCZNIK 2: ODPOWIEDZI Fabia Panetty NA PYTANIA ZAWARTE W KWESTIONARIUSZU

Kwestionariusz dla kandydata na stanowisko

członka Zarządu Europejskiego Banku Centralnego

(Fabio Panetta)

 

 

A. Życie osobiste i doświadczenie zawodowe

 

1. Proszę wymienić główne elementy Pana kwalifikacji zawodowych w obszarze spraw walutowych, finansowych i gospodarczych oraz główne aspekty Pana doświadczenia w skali europejskiej i międzynarodowej

Cała moja kariera zawodowa związana jest z pracą w banku centralnym. Rozpocząłem pracę w Banku Włoch w 1985 r., a w 2012 r. zostałem członkiem zarządu i zastępcą prezesa. Obecnie pełnię funkcję starszego zastępcy prezesa. Stoję także na czele włoskiego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń (IVASS), a w ramach tej roli jestem także członkiem Zarządu Głównego Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego.

Wraz z innymi członkami Zarządu Banku Włoch jako starszy zastępca prezesa jestem odpowiedzialny za zarządzanie codzienną działalnością i definiowanie strategicznej orientacji instytucji względem szeregu kwestii. Obowiązki Banku Włoch obejmują między innymi: udział w podejmowaniu decyzji w sprawie polityki pieniężnej oraz wdrażaniu ich we Włoszech; nadzorowanie pośredników bankowych (za pomocą Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego) i niebędących bankami; nadzorowanie włoskich rynków papierów wartościowych i włoskiej infrastruktury rynkowej; nadzorowanie włoskiego systemu płatności i zapewnianie jego sprawnego funkcjonowania oraz świadczenie usług płatniczych dla strefy euro (obsługujemy systemy TIPS, Target2 i Target2 Securities)[3]; przyjmowanie polityki makroostrożnościowej. Bank Włoch jest także odpowiedzialny za przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu[4].

W toku mojej kariery zawodowej zdobyłem duże doświadczenie w szeroko pojętej działalności banków centralnych i wykazałem zdolności przywódcze podczas rozwiązywania pojawiających się problemów. W 1985 r. dołączyłem do Działu Badawczego Banku Włoch; w 2007 r. zostałem dyrektorem w Dyrekcji Prognoz Gospodarczych i Polityki Pieniężnej. W 2011 r. zostałem powołany na stanowisko dyrektora zarządzającego odpowiedzialnego za koordynowanie działań banku związanych z Eurosystemem i stabilnością finansową. W zarządzie na przestrzeni czasu byłem odpowiedzialny między innymi za operacje w ramach polityki pieniężnej i nadzór bankowy.

Od 2004 r. uczestniczyłem w posiedzeniach Rady Prezesów EBC, najpierw jako osoba towarzysząca, a następnie jako zastępca członka. Dzięki temu miałem zaszczyt być świadkiem ważnych pierwszych lat rozwoju jednolitej polityki pieniężnej. Uczestniczyłem także w procesie kształtowania polityki w całym trudnym okresie kryzysu finansowego i zadłużeniowego. W aktywny sposób przyczyniałem się do utworzenia unii bankowej jako członek Rady ds. Nadzoru, od momentu jej utworzenia w 2014 r. do lipca 2019 r.

Udział w forach międzynarodowych pozwolił mi zobaczyć w praktyce, jak ważna jest współpraca międzynarodowa. Między innymi byłem członkiem Komitetu ds. Globalnego Systemu Finansowego Banku Rozrachunków Międzynarodowych (BIS), Forum Makroostrożnościowego EBC (jako członek Rady ds. Nadzoru) oraz zarządu BIS (jestem obecnie jednym z zastępców jego członków). Jestem zastępcą członka reprezentującego Włochy na posiedzeniach ministrów finansów i prezesów banków centralnych z grupy G-7 oraz grupy G-20.

Jestem członkiem Rady Dyrektorów International Center for Monetary and Banking Studies (ICMB) w Genewie.

Oprócz długoletniego i wieloaspektowego doświadczenia w obszarze polityki zdobyłem również doświadczenie akademickie, o którym świadczą publikacje na temat kwestii monetarnych i bankowych w czasopismach międzynarodowych.

 

2. Czy posiada Pan jakiekolwiek udziały w przedsiębiorstwach, aktywa finansowe lub jest związany innymi zobowiązaniami, które mogą prowadzić do konfliktu interesów w związku z wykonywaniem przez Pana przyszłych obowiązków, oraz czy istnieją jakiekolwiek inne istotne czynniki osobiste lub inne, które Parlament powinien uwzględnić przy ocenianiu Pana kandydatury?

 

Nie. Jako członek Zarządu Banku Włoch przestrzegam wysokich norm w kwestiach takich jak konflikty interesów, poufność, zewnętrzne mandaty, polityka przyjmowania prezentów i innych świadczeń oraz inwestycje finansowe, zgodnie z podstawowymi wartościami banku: niezależnością, bezstronnością, uczciwością i dyskrecją. Jako były członek Rady ds. Nadzoru zaakceptowałem kodeks etyczny, wymogi w zakresie przejrzystości i ograniczenia dotyczące inwestycji mające zastosowanie do organów decyzyjnych EBC oraz przestrzegałem ich. Jako szef włoskiego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń (IVASS) przestrzegam kodeksu postępowania i wymogów przejrzystości IVASS.

Nie mam powiązań z organizacjami prywatnymi. Nie jestem związany z żadnymi spółkami finansowymi lub niefinansowymi ani nie posiadam w nich udziałów.

 

3. Jakie przewodnie cele będzie Pan realizować, piastując stanowisko w Europejskim Banku Centralnym?

 

Zdecydowane wywiązywanie się z obowiązku utrzymywania stabilności cen jest największym wkładem, jaki EBC może wnieść w budowanie silniejszej, odporniejszej, lepiej prosperującej i sprawiedliwszej Europy. Zapewnianie, by EBC wywiązywał się z tego obowiązku, zgodnie z Traktatami UE, jest i będzie stanowić podstawową zasadę przewodnią wszystkich członków Zarządu.

Jednocześnie EBC musi stale zwracać uwagę na możliwe nieplanowane skutki swojej polityki dla stabilności systemu finansowego, w szczególności w przypadku stosowania nowych narzędzi. W tych okolicznościach wymagany jest wysoki poziom czujności, aby wykrywać takie skutki możliwie jak najszybciej; warunki gospodarcze i finansowe muszą podlegać stałej kontroli pod każdym względem, bez żadnych wyjątków i zastrzeżeń. 

W odniesieniu do wewnętrznego funkcjonowania EBC kulturą organizacyjną, która może w największym stopniu zapewnić udane osiągnięcie tych celów, jest kultura zachęcająca do przyjęcia pragmatycznego, opartego na danych i bezstronnego podejścia na wszystkich szczeblach instytucji. W przypadku powołania na członka Zarządu będę nieustannie dążyć do promowania takiej kultury.

Jak wyjaśnię dokładniej w odpowiedziach na kolejne pytania, jeśli zostanę powołany na członka Zarządu, będę także dążyć do dalszego rozwoju silniejszej kultury upodmiotowienia i równości szans niezależnie od płci, przynależności państwowej czy innych cech.

 

B. Polityka pieniężna EBC

 

4. W jaki sposób Pana zdaniem EBC powinien prowadzić politykę pieniężną w aktualnych warunkach makroekonomicznych? Jak postrzega Pan działania EBC, jeżeli chodzi o osiągnięcie podstawowego celu, jakim jest utrzymanie stabilności cen?

 

Działania EBC muszą być podporządkowane podstawowemu celowi, jakim jest utrzymanie stabilności cen w strefie euro. W tym względzie najnowsze dane wskazują, że prognozowana inflacja może nie osiągać celu Rady Prezesów w zakresie inflacji wynoszącego nieco poniżej 2 %, w związku z czym wymagana jest akomodacyjna polityka pieniężna: jak wynika z napływających informacji (zarówno twardych, jak i miękkich danych), spowolnienie wzrostu trwa dłużej niż oczekiwano jeszcze kilka miesięcy temu, ze względu na obecne osłabienie handlu międzynarodowego oraz stale utrzymujące się globalne niepewności, które wpływają negatywnie w szczególności na produkcję, a w ujęciu bardziej ogólnym na poziom ufności przedsiębiorstw i ich skłonność do inwestowania. Jak wyraźnie pokazują dotychczasowe doświadczenia, przedłużające się spowolnienie w sektorze produkcji zwykle rodzi skutki uboczne w innych kluczowych gałęziach gospodarki, takich jak sektor usług.

W spowalniającej gospodarce zarówno bieżąca, jak i prognozowana inflacja pozostaje przytłumiona i nie jest zgodna z celem Rady Prezesów EBC. Co ważniejsze, wiąże się to z ryzykiem tendencji spadkowych w zakresie oczekiwań inflacyjnych gospodarstw domowych i przedsiębiorstw, które to ryzyko, jeśli nie zostanie wyeliminowane, może utrudniać osiągnięcie stabilności cen. Oznacza to, że dla zapewnienia, aby warunki finansowe pozostawały korzystne, wymagane jest wsparcie polityki pieniężnej, tak aby wzmocnić inwestycje, zaufanie, zatrudnienie, a tym samym – wzrost wynagrodzeń i cen.

 

Uważam, że EBC zasadniczo osiągał swój podstawowy cel. Presja zorientowana na wzrost cen była zawsze pod kontrolą. W okresie kryzysu strefa euro stanęła przed bezprecedensowym ryzykiem deflacji, a EBC musiał rozbudować swój zestaw narzędzi, aby objąć nim rozwiązania wykraczające poza standardowe instrumenty polityki. Wyzwaniom wynikającym z takiej sytuacji przeciwstawiono politykę pieniężną EBC, która uniemożliwiła zmaterializowanie się ryzyka deflacji oraz zatrzymała tendencje spadkowe oczekiwań inflacyjnych, wspierając tym samym wzrost gospodarczy i zatrudnienie. Analiza ekonomiczna i dotychczasowe doświadczenia z innych państw wskazują, że deflacja jest groźną chorobą, którą ciężko zwalczyć i która może wprowadzić gospodarkę w błędne koło spadającego popytu, niskiej aktywności gospodarczej, wyższego bezrobocia i braku stabilności finansowej, w szczególności gdy gospodarka wykazuje wysoki poziom zadłużenia.

 

5. Co Pan sądzi o pakiecie stymulacyjnym przyjętym przez Radę Prezesów EBC w dniu 12 września, a także o decyzji w sprawie forward guidance? Jak ocenia Pan sposób, w jaki ta decyzja została podjęta, w szczególności w świetle publicznego sprzeciwu wyrażanego przez niektórych członków Rady Prezesów EBC po ogłoszeniu tej decyzji? Bardziej ogólnie, jak ocenia Pan dotychczasowy sposób podejmowania decyzji dotyczących polityki pieniężnej i czy uważa Pan, że należy go zmienić, a jeśli tak, to w jaki sposób?

 

Pakiet środków przyjęty przez Radę Prezesów EBC we wrześniu stanowił proporcjonalną i odpowiednią reakcję na sytuację makroekonomiczną, którą opisałem w poprzedniej odpowiedzi. Zgodnie z głównym zadaniem EBC, jakim jest utrzymanie stabilności cen, celem decyzji było przeciwdziałanie ryzyku, że stale utrzymujący się niski poziom inflacji, wywołany osłabieniem gospodarczym, mógłby przerodzić się w trwały spadek oczekiwań inflacyjnych lub nawet ponowne zagrożenie deflacją. Pakiet polityki przyjęty przez Radę Prezesów zapewni konieczne wsparcie dla działalności gospodarczej i inflacji.

Jak rozumiem, także na podstawie debaty publicznej, Rada Prezesów była jednomyślna co do stosowności kursu akomodacyjnej polityki pieniężnej. Jednocześnie występowały rozbieżne opinie na temat konkretnych instrumentów polityki pieniężnej, które były lepiej dostosowane do zapewniania koniecznego wsparcia dla prognozowanego wzrostu i inflacji. Nie jest to zaskakujące, gdyż brak pewności co do względnych skutków indywidualnych niestandardowych instrumentów jest z natury wysoki i rozpowszechniony na tym etapie. Uznaję to za oznakę otwartej i konstruktywnej debaty.

Jak wynika z mojego doświadczenia, decyzje Rady Prezesów w sprawie polityki pieniężnej są zawsze podejmowane na podstawie dokładnej analizy krajowych i globalnych warunków gospodarczych i finansowych oraz mocnych i słabych stron różnych opcji. Umożliwia to wszystkim członkom Rady wyrażenie opinii i dążenie do osiągnięcia porozumienia, jeżeli jest to możliwe. Dostępne są odpowiednie przepisy pozwalające na podjęcie ostatecznej decyzji w przypadku braku porozumienia. W dużym organie decyzyjnym nieuniknione jest – oraz, jak uważam, zdrowe – występowanie różnych opinii. Wdrożony system zarządzania gwarantuje, że zawsze możliwa jest uczciwa debata, ale także że Rada Prezesów może zawsze wyciągnąć wnioski operacyjne. Ogólnie rzecz biorąc, analizy empiryczne wykazują, że środki podejmowane przez Radę Prezesów EBC były dotychczas skuteczne we wspieraniu krajowego popytu i inflacji.

 

6. Jak ocenia Pan skutki niskich stóp procentowych?

 

Dowody, z którymi się zapoznałem, wskazują, że skutki niskich, a nawet ujemnych stóp procentowych dla gospodarki jako całości są znaczne i pozytywne. Przekładanie niskich lub nawet ujemnych stóp procentowych na warunki finansowania przedsiębiorstw i gospodarstw domowych przebiegało sprawnie i zostało dodatkowo wzmocnione efektami sygnalizacji wynikającymi z oczekiwań dotyczących stóp procentowych.

Jednocześnie nadal występuje ryzyko skutków ubocznych niskich i ujemnych stóp, jeśli są one utrzymywane przez przedłużony okres. Istnieją obawy, że powyżej pewnego poziomu ujemne stopy procentowe mogą powodować niekorzystne skutki dla zachowań gospodarstw domowych w odniesieniu do oszczędzania i konsumpcji, dla polityki kredytowej banków oraz rentowności pośredników finansowych. System zróżnicowanego oprocentowania rezerw banków komercyjnych (tzw. tiering) wprowadzony we wrześniu przez Radę Prezesów ma na celu ograniczenie takich problemów (pomagając bankom w radzeniu sobie z bezpośrednimi kosztami ujemnie oprocentowanej nadwyżki płynności na rachunkach banków centralnych), aby zachować mechanizm transmisji polityki pieniężnej.

Kontekst niskich stóp procentowych wspiera działalność gospodarczą również poprzez zachęcanie do podejmowania ryzyka gospodarczego. Istnieją jednak także obawy, że w niektórych segmentach rynku zwiększone podejmowanie ryzyka może stwarzać zagrożenia dla stabilności finansowej. Ważne jest, aby EBC nadal stale monitorował to ryzyko. W większości przypadków ryzyko takie najlepiej jest jednak wyeliminować, stosując inne bodźce z zakresu polityki, w szczególności jeśli jest ono zlokalizowane w konkretnych państwach lub na konkretnych rynkach. Polityka makroostrożnościowa, która może być dostosowywana do warunków panujących w poszczególnych państwach lub sektorach (takich jak nieruchomości), jest najlepszym środkiem reagowania na nadmierną dynamikę cen aktywów.

Przy obecnej koniunkturze korzyści wynikające z decyzji EBC, w tym dotyczących ujemnych stóp procentowych, nadal przewyższają ich potencjalne skutki uboczne. Wymagane jest jednak ciągłe monitorowanie dla zapewnienia, aby sytuacja ta nie ulegała zmianie. W przyszłości Rada Prezesów może dokonać przeglądu wdrożonych środków i podjąć decyzję o zastosowaniu dalszych rozwiązań łagodzących, jeśli dojdzie do osłabienia korzyści netto niektórych z nich.

 

7. Czy uważa Pan, że obecnie – dwadzieścia lat po wprowadzeniu euro – nadszedł czas, by przeprowadzić przegląd ram polityki pieniężnej EBC?

 

Zdaję sobie sprawę, że prezes Christine Lagarde już stwierdziła, zarówno w odpowiedziach dla Parlamentu Europejskiego, jak i w niedawnym przemówieniu, że w bliskiej przyszłości zostanie zainicjowany przegląd strategiczny.

Uważam, że obecne ramy są w ujęciu ogólnym udane. Przegląd jest jednak właściwy i potrzebny pod wieloma względami, gdyż od czasu utworzenia unii gospodarczej i walutowej środowisko makroekonomiczne zmieniło się (nie tylko w strefie euro, ale także na poziomie globalnym) i ważne jest wyciągnięcie wniosków z doświadczeń zdobytych podczas kryzysu finansowego. Inne banki centralne przeprowadzają przeglądy polityki w regularnych odstępach czasu; poprzedni przegląd w EBC miał miejsce w 2003 r., nadszedł więc czas na przeprowadzenie kolejnego.

Kompleksowy przegląd pomoże zapewnić utrzymanie zgodności ram polityki pieniężnej EBC z mandatem Banku określonym w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Jeśli zostanę powołany na członka Zarządu, podchodziłbym do takich dyskusji z otwartym umysłem, jak sama prezes. Zasugerowałbym wzięcie pod uwagę ostatnich przemyśleń na temat polityki pieniężnej oraz doświadczeń zdobytych w tych ważnych latach, zarówno w Europie, jak i za granicą. Jestem pewny, że wszyscy członkowie Rady – przy wsparciu ze strony personelu – zapewniliby konstruktywny wkład w to zadanie, z poświęceniem i entuzjazmem, oferując swoje doświadczenie, jak zawsze miało to miejsce w przeszłości.

 

8. W jaki sposób zapewni Pan przejrzystość realizacji programu zakupu aktywów (APP)? Czy zgodzi się Pan z opinią, że należałoby zadbać o większą przejrzystość programu zakupu papierów wartościowych zabezpieczonych aktywami (ABSPP) i trzeciego programu zakupu zabezpieczonych obligacji (CBPP3)?

EBC jako instytucja publiczna musi zachowywać jak największą przejrzystość. Przejrzystość, w tym w odniesieniu do wdrażania polityki pieniężnej, pomaga społeczeństwu zrozumieć politykę pieniężną EBC. Lepsze zrozumienie przez społeczeństwo zwiększa z kolei wiarygodność i skuteczność decyzji politycznych i przyczynia się do zapewnienia rozliczalności EBC. Ma to szczególne znaczenie w wyjątkowych czasach, w których niekonwencjonalne środki z zakresu polityki należy wyjaśniać społeczeństwu w przejrzysty sposób, ze stałym powoływaniem się na  misję zachowania stabilności cen.

Jeśli chodzi o realizację programu zakupu aktywów, uważam, że stopień przejrzystości jest już dosyć wysoki. EBC publikuje na swojej stronie internetowej szczegółowe informacje na temat miesięcznych zakupów, łącznych udziałów i planowanych wykupów w ramach każdego podprogramu zakupu aktywów oraz zachowuje przejrzystość zasad dotyczących zakupów. Na przykład w przypadku programu zakupu papierów wartościowych zabezpieczonych aktywami EBC informuje także, które transze emisji (uprzywilejowane, typu mezzanine lub akcje) mogą zostać zakupione, jaki jest maksymalny udział niezakupionej transzy, która podlega zakupowi, oraz jakie instrumenty można włączyć do puli aktywów bazowych.

Mimo to uważam jednak, że przejrzystość banków centralnych nie powinna wykraczać poza pewne granice, gdyż w niektórych przypadkach nadmierna przejrzystość może osłabiać skuteczność środków polityki pieniężnej. Na przykład istnieją uzasadnione powody, dla których EBC powinien powstrzymywać się od publikowania, w ramach niektórych programów zakupu, dokładnych udziałów poszczególnych papierów wartościowych, i nie powinien pozwalać swoim kontrahentom ujawniać ilości i typu zakupionych papierów wartościowych. W istocie informacje te mogłyby umożliwić uczestnikom rynku podejmowanie prób wyprzedzenia banku centralnego, co mogłoby prowadzić do potencjalnie poważnej destabilizacji cen konkretnych papierów wartościowych, zwiększać koszty dla Eurosystemu i ograniczać skuteczność programu. Mile widziane byłyby sugestie, które zwiększyłyby przejrzystość z jednoczesnym uniknięciem tych negatywnych skutków ubocznych, a jeżeli zostanę powołany na członka Zarządu EBC, zobowiążę się do ich uważnej oceny.

 

9. Jakie jest Pana zdanie na temat ryzyka związanego z programem zakupów w sektorze przedsiębiorstw (CSPP)? Jak ocenia Pan aktualnie rosnący udział programu CSPP na rynku pierwotnym i jednocześnie malejący udział programu zakupu aktywów sektora publicznego na rynku wtórnym?

 

EBC kupuje obligacje korporacyjne w ramach programu CSPP na rynku pierwotnym i wtórnym na podstawie wstępnie zdefiniowanych kryteriów kwalifikowalności i limitów pod względem udziału emisji i emitentów, które uwzględniają ryzyko związane z poszczególnymi sektorami. Zasady te są uzupełnianie ex ante dokładną analizą due diligence oraz, po zakupie, stałym procesem monitorowania w celu ograniczenia ryzyka. Nieodpowiednie zarządzanie ryzykiem może wywierać wpływ na wiarygodność i reputację banku centralnego.

Eurosystem dostosowuje swoje zakupy w ramach programu CSPP do warunków rynkowych, uwzględniając płynność rynków wtórnych. Zakupy uwzględniają również wzorce sezonowe w zakresie emisji i podlegają pewnym mechanizmom łagodzącym. Poziom odniesienia stosowany wobec zakupów w sposób proporcjonalny odzwierciedla wszystkie kwalifikujące się niezakupione emisje. W związku z tym kapitalizacja rynkowa określa wagę każdej jurysdykcji emisji w poziomie odniesienia.

Program CSPP był skuteczny w poprawie warunków finansowania przedsiębiorstw niefinansowych w strefie euro. Chociaż zakup obligacji korporacyjnych wiąże się z nieco wyższym poziomem ryzyka niż w przypadku innych aktywów tradycyjnie posiadanych przez banki centralne, program CSPP wykazał swoją skuteczność w tym wymiarze, jeśli ocenione zostanie ryzyko związane z jego wkładem w osiągnięcie celów polityki. Wraz z zakupami papierów wartościowych zabezpieczonych aktywami i zabezpieczonych obligacji program CSPP może zmaksymalizować bezpośredni wpływ programu skupu aktywów na gospodarkę realną.

Biorąc pod uwagę limity posiadanych obligacji skarbowych oraz wynikające z tego ograniczenia wykonalności dla programu PSPP, stosunkowo większy wkład komponentu sektora prywatnego poprawia ogólną elastyczność (i potencjalny zakres) programu zakupu aktywów. Pomaga także ograniczyć wielkość możliwych odchyleń papierów wartościowych w ramach PSPP od klucza kapitałowego (poziomu odniesienia stosowanego do przydziału zakupów w ramach programu PSPP przez różne państwa).

W każdym razie zakupy obligacji skarbowych na rynku wtórnym pozostają głównym komponentem programu zakupu aktywów.

 

10. Jak Pana zdaniem EBC może przyczynić się do wzrostu gospodarczego, transformacji ekologicznej oraz pełnego zatrudnienia, jednocześnie w pełni realizując swój główny cel polegający na utrzymaniu stabilności cen? Czy Pana zdaniem możliwe są dodatkowe środki polityki pieniężnej, które zwiększyłyby pozytywny wpływ na gospodarkę realną?

 

Traktat przewiduje, że bez uszczerbku dla swojego podstawowego celu, jakim jest utrzymanie stabilności cen, EBC wspiera ogólne polityki gospodarcze w Unii Europejskiej, mając na względzie przyczynianie się do osiągnięcia ich celów. Obejmują one zrównoważony wzrost gospodarczy, pełne zatrudnienie oraz ochronę i poprawę jakości środowiska.

Doświadczenia ostatnich kilku lat potwierdziły, że dzięki utrzymywaniu stabilności cen EBC przyczynia się do dobrobytu strefy euro. Ryzyko dla prognozowanej inflacji nie występuje niezależnie, ale idzie w parze z osłabionym wzrostem, niskim zatrudnieniem i stagnacją wynagrodzeń, rosnącymi nierównościami oraz zagrożeniami dla stabilności finansowej. Z myślą o akomodacyjnej polityce pieniężnej EBC stosuje środki wspierające wydatki konsumenckie i inwestycje przedsiębiorstw, a tym samym przyczynia się do wzrostu gospodarczego i zatrudnienia w strefie euro, co skutkuje z kolei lepszymi prognozami inflacyjnymi. Środki EBC pomogły wzmocnić rynek pracy w strefie euro, na którym od połowy 2013 r. utworzono około jedenastu milionów miejsc pracy i który zachowuje odporność.

Istotnym wyzwaniem dla całej planety jest sposób radzenia sobie ze zmianą klimatu – która zagraża wzrostowi i dobrobytowi oraz stabilności systemu finansowego – oraz zapewniania wkładu w bardziej zrównoważone korzystanie z dostępnych zasobów naturalnych. Chociaż banki centralne nie są instytucjami zajmującymi się bezpośrednio działaniami w ramach polityki ochrony środowiska, mogą i muszą poczuwać się do współodpowiedzialności (zob. także odpowiedź na następne pytanie).

W Banku Włoch zmierzamy w tym kierunku. Jako przewodniczący Komitetu Inwestycyjnego sterowałem polityką inwestycyjną naszego funduszu emerytalnego tak, aby obawy te były uwzględniane w alokacji naszych aktywów, z wykluczeniem przedsiębiorstw działających w sektorach niespełniających kryteriów inicjatywy Global Compact ONZ, i preferowane były przedsiębiorstwa o najlepszych wynikach środowiskowych, społecznych i w zakresie zarządzania. W ujęciu ogólnym w rezultacie zastosowania nowych kryteriów zostanie zmniejszony ślad środowiskowy portfela kapitałowego Banku Włoch pod względem łącznych emisji gazów cieplarnianych (zmniejszenie o 23 procent, co odpowiada -0,76 mln ton), zużycia energii (zmniejszenie o 30 procent, co odpowiada 7,67 mln gigadżuli) oraz zużycia wody (zmniejszenie o 17 procent, co odpowiada 6,95 mln metrów sześciennych). To zmniejszenie śladu środowiskowego portfela kapitałowego odpowiada anulowaniu rocznego zużycia energii przez około 140 tys. gospodarstw domowych oraz zużycia wody przez ponad 123 tys. gospodarstw domowych. Rezultaty są także istotne pod względem ograniczenia gazów cieplarnianych: redukcja odpowiada zmniejszeniu przez 185 tys. gospodarstw domowych swoich emisji do zera. Patrząc na stronę finansową, podejście to nie skutkowało mniejszą rentownością lub wyższym ryzykiem.

Bank Włoch, podobnie jak EBC, aktywnie uczestniczy w pracach sieci na rzecz ekologizacji systemu finansowego (NGFS) – której celem jest pomoc w zwiększaniu świadomości na temat ryzyka związanego ze zmianą klimatu w środowisku banków centralnych – a także krajowych i międzynarodowych grup technicznych zajmujących się kwestiami związanymi z klimatem.

Banki centralne powinny także zachęcać pośredników finansowych do włączenia ryzyka związanego z klimatem i ryzyka społecznego do swoich procesów decyzyjnych w celu lepszej wyceny takiego ryzyka i kierowania alokacją zasobów finansowych w sposób lepiej uwzględniający te kwestie.

W odniesieniu do dodatkowych środków mających na celu wzmocnienie gospodarki realnej decyzje EBC z września przyczyniły i nadal przyczyniają się do zapewniania korzystnych warunków finansowych dla przedsiębiorstw i gospodarstw domowych, wspierając inwestycje, konsumpcję, zatrudnienie i wzrost wynagrodzeń. Ważne jest, by polityka pieniężna nadal wypełniała swoje zadanie. Środki te przyczyniły się do tworzenia miejsc pracy w strefie euro (w latach 2013–2019 utworzono ponad 13 mln miejsc pracy). Analizy empiryczne przeprowadzone przez EBC i krajowe banki centralne pokazują, że efekty netto tej polityki zmniejszyły nierówności w rozkładzie dochodów (ponieważ bezrobocie jest głównym źródłem dysproporcji). 

 

11. Jakie działania są Pana zdaniem niezbędne, aby sfinansować Europejski Zielony Ład?  Jaki według Pana wpływ ma polityka EBC na zmianę klimatu? Czy sądzi Pan, że EBC powinien dostosować zakupy aktywów do oenzetowskich celów zrównoważonego rozwoju i porozumienia klimatycznego z Paryża? Czy programy zakupu aktywów EBC powinny być zgodne z unijnymi ramami taksonomii? Jaką rolę mógłby odgrywać EBC w ramach sieci na rzecz ekologizacji systemu finansowego?

 

Uwzględnianie konsekwencji zmiany klimatu i przejście na system niskoemisyjny stanowią kluczowe zadanie wymagające zbiorowego wysiłku. W tym względzie mogę jedynie poprzeć priorytet nadany przez nową Komisję Europejską tej pilnej kwestii, która będzie kształtować dobrobyt obecnych i przyszłych obywateli Unii.

Aby osiągnąć cele uzgodnione w porozumieniu paryskim, musimy prawidłowo wycenić ryzyko wynikające z wysokoemisyjnej działalności w celu stymulowania koniecznych zmian we wzorach produkcji i konsumpcji. W tym celu ustalanie opłat za emisję gazów cieplarnianych stanowi kluczowe narzędzie polityki, które nie tylko zmieni ceny względne, ale także zapewni zachęty do osiągania wyższej efektywności energetycznej. Transformację tę należy przeprowadzić z zapewnieniem sprawiedliwego podziału wynikających z niej obciążeń oraz z uwzględnieniem społecznych konsekwencji takiej polityki, mając na uwadze ogólniejszy cel promowania celów zrównoważonego rozwoju zdefiniowanych przez ONZ oraz ochrony osób w najtrudniejszej sytuacji.

Określenie odpowiednich środków, aby osiągnąć te cele, stanowi główny obowiązek rządów. Biorąc pod uwagę, że zmiana klimatu stanowi efekt zewnętrzny o charakterze globalnym, pożądana jest międzynarodowa koordynacja polityki w tej dziedzinie.

Transformacja energetyczna konieczna do ograniczenia emisji zgodnie z ambitnym poziomem celów UE będzie wymagała znacznych inwestycji zarówno w infrastrukturę fizyczną, jak i wartości niematerialne i prawne (w tym badania naukowe i rozwój). Budżet UE, a w szczególności EBI mają do odegrania kluczową rolę, ale konieczne jest także pozyskanie prywatnych zasobów finansowych. W tym względzie UE może zintensyfikować swoje starania i opierać się na już rozpoczętych działaniach z wykorzystaniem planu działania w zakresie finansowania zrównoważonego wzrostu gospodarczego.

Prezes EBC wskazała, że rozważenie sposobu, w jaki EBC może przyczynić się do łagodzenia zmiany klimatu, będzie jednym z priorytetów jej mandatu. Zmiana klimatu może rodzić ryzyko dla wzrostu gospodarczego i stabilności systemu finansowego, a tym samym wpływać na środowisko, w którym funkcjonuje polityka pieniężna. Ważne jest zatem, by EBC, działając w granicach swojego mandatu, lepiej rozumiał kanały, za których pośrednictwem ryzyko związane z klimatem wpływa na system gospodarczy i finansowy, zidentyfikował potencjalne wstrząsy istotne dla krótko- i średnioterminowych prognoz  inflacyjnych oraz możliwe skutki dla transmisji polityki pieniężnej, a także podejmował działania w razie potrzeby. 

Utworzenie sieci na rzecz ekologizacji systemu finansowego (NGFS) było ważnym krokiem w stronę zdefiniowania i promowania najlepszych praktyk przez banki centralne i organy nadzoru. Główne banki centralne – w tym EBC i Bank Włoch – aktywnie zapewniają wkład w sieć, zgodnie z zaleceniami zawartymi dotychczas w sprawozdaniach NGFS. EBC może zapewnić istotny wkład w badanie możliwych sposobów uwzględniania ryzyka środowiskowego i klimatycznego w działalności banków centralnych, analizując także sposób włączenia tego ryzyka do swojego nadzoru mikro- i makroostrożnościowego.

W tym zakresie Bank Włoch współpracuje z Europejskim Urzędem Nadzoru Bankowego w analizowaniu ryzyka, jakie czynniki zrównoważonego rozwoju stwarzają dla stabilności finansowej, w opracowywaniu metodyki oceny takiego ryzyka oraz określaniu odpowiednich reakcji ostrożnościowych.

W odniesieniu do bilansu EBC należy zauważyć, że obecny kurs akomodacyjnej polityki pieniężnej już zapewnia rządom bardzo korzystne warunki finansowania przejścia na gospodarkę niskoemisyjną. Ponadto w ramach programu zakupu aktywów EBC nabył znaczną liczbę obligacji ekologicznych, przyczyniając się do rozwoju rynku. Jako że zrównoważone inwestycje i zrównoważone produkty finansowe są coraz częściej włączane w główny nurt działań, udział zrównoważonych aktywów (takich jak obligacje ekologiczne) w programie zakupu aktywów EBC także wzrośnie.

W tym względzie unijna taksonomia działań zrównoważonych pod względem środowiskowym i norm dotyczących obligacji ekologicznych będzie odgrywać kluczową rolę w zapewnianiu jasności i przejrzystości dla inwestorów oraz w stymulowaniu rozwoju zrównoważonego finansowania.

Warto być może zastanowić się, czy oparta na ryzyku taksonomia mogłaby uzupełniać obecne podejście i lepiej wspierać organy publiczne, w tym banki centralne, w identyfikowaniu aktywów najbardziej narażonych na ryzyko fizyczne i związane z przejściem. Faktycznie w ujęciu ogólnym takie ryzyko nie jest obecnie wystarczająco odzwierciedlone w cenach aktywów finansowych; planowane zastosowanie nowych zasad UE w sprawie ujawniania informacji zapewni więcej informacji na temat profili zrównoważonego rozwoju w bardziej zharmonizowany sposób, który może wspierać uczciwą wycenę przez uczestników rynku.

 

12. Czy Pana zdaniem EBC powinien zakupić więcej obligacji EBI, aby pomóc w finansowaniu inwestycji europejskich zgodnie z podstawowymi i dodatkowymi celami EBC?

 

EBC zakupił już obligacje o wartości ponad 230 mld wyemitowane przez EBI i inne instytucje ponadnarodowe w ramach swojego programu zakupów w sektorze publicznym. Jako że EBI jest podmiotem sektora publicznego, jego obligacje mogą być kupowane jedynie na rynku wtórnym, a łączna liczba udziałów podlega maksymalnemu limitowi. W 2016 r. Rada Prezesów podniosła ten limit dla obligacji ponadnarodowych UE z 33 do 50 procent ich wolumenu, tj. ponad równoważny pułap dla obligacji skarbowych. Zakupy netto obligacji ponadnarodowych zostały wznowione w listopadzie w ramach nowej rundy zakupów netto w programie PSPP.

Ważną cechą EBI była jego rola pioniera w dziedzinie emisji obligacji ekologicznych ponad dziesięć lat temu; obecnie nadal pozostaje on bardzo zaangażowany w rynek tych obligacji. Eurosystem zakupił obligacje ekologiczne EBI wraz z innymi emisjami ekologicznymi w strefie euro, przyczyniając się tym samym do finansowania projektów obejmujących działania na rzecz klimatu.

 

13. Jaka jest Pana opinia na temat wdrożenia awaryjnego wsparcia płynnościowego? Jak można usprawnić proces podejmowania decyzji w sprawie awaryjnego wsparcia płynnościowego?

 

Operacje awaryjnego wsparcia płynnościowego (ELA) mają na celu udzielenie wsparcia dla wypłacalnych banków doświadczających tymczasowych problemów z płynnością. Zgodnie ze statutem ESBC udzielanie ELA wchodzi w zakres kompetencji krajowych. W rezultacie decyzję o udzieleniu ELA podejmują krajowe banki centralne, które ponoszą koszty i ryzyko wynikające z takich operacji. Główne warunki wstępne obejmują wypłacalność banku lub, w przypadku banku niespełniającego wymogów w zakresie funduszy własnych określonych w rozporządzeniu w sprawie wymogów kapitałowych, istnienie wiarygodnego planu dokapitalizowania, wraz z dostępnością wystarczającego zabezpieczenia akceptowanego przez odpowiedni krajowy bank centralny.

W ostatnich latach Eurosystem dokonał ważnych postępów na rzecz harmonizacji ram ELA różnych krajowych banków centralnych, wraz z zatwierdzeniem kompleksowych ram ELA i umowy w sprawie ELA opublikowanych na stronie internetowej EBC w maju 2017 r. W celu zapobiegania wszelkiej możliwej ingerencji w jednolitą politykę pieniężną w umowie zdefiniowano podział obowiązków i proces wymiany informacji między krajowymi bankami centralnymi i EBC. W proces decyzyjny może być także zaangażowana Rada Prezesów, w zależności od wielkości i czasu trwania operacji.

 

W ostatnich latach byłem kilkakrotnie osobiście zaangażowany w udzielanie ELA. Jak wynika z mojego doświadczenia, obecna procedura okazała się zasadniczo skuteczna w zapewnianiu stabilności finansowej i ograniczaniu ryzyka efektu domina. Nawet w przypadku ważnych instytucji podlegających bezpośredniemu nadzorowi ze strony Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego krajowe banki centralne były w stanie prawidłowo ocenić elementy wymagane do bezproblemowego, skutecznego i terminowego działania. W rezultacie jednolita polityka pieniężna Eurosystemu była zawsze chroniona, zgodnie z wymogami Traktatu.

 

14. Jaką Pana zdaniem rolę powinien odegrać EBC w odniesieniu do walut wirtualnych? Jakie szanse i zagrożenia stwarzają aktywa wirtualne? Jakie ramy regulacyjne byłyby właściwe dla walut wirtualnych (i tzw. stabilnych kryptowalut)?

 

Ostatnia fala innowacji technologicznych wywołuje głębokie zmiany w świadczeniu usług finansowych i charakterze świadczących je podmiotów. Technologia łańcucha bloków i wirtualne aktywa stanowią część tej rewolucji. Mogą one zapewnić wydajniejszy sposób transferu pieniędzy, w szczególności przez granice, ale wiążą się z istotnym ryzykiem.

EBC, jak inne banki centralne, zwraca szczególną uwagę na te wydarzenia. Kilka aspektów wirtualnych aktywów i tak zwanych stabilnych kryptowalut wymaga skoordynowanych działań organów publicznych poza bankami centralnymi (np. organów odpowiedzialnych za przeciwdziałanie praniu pieniędzy, organów podatkowych, organów normalizacyjnych itd.). Niemniej jednak w zakresie, w jakim wirtualne aktywa, w szczególności stabilne kryptowaluty, mają na celu ułatwienie posiadania i transferu pieniędzy, operacje z ich zastosowaniem podlegają ramom nadzoru Eurosystemu dla systemów płatniczych lub schematów płatności.

Chociaż decyzja o dopuszczeniu do emisji wirtualnych aktywów i obrotu nimi leży nie w kompetencjach banków centralnych, ale rządów i parlamentów, EBC odgrywa rolę w ich regulowaniu i nadzorowaniu w celu uniknięcia zagrożeń dla stabilności finansowej oraz zapewnienia, by systemy płatnicze w strefie euro były bezpieczne, wydajne i innowacyjne, zdolne do zaspokajania rosnącego zapotrzebowania obywateli na natychmiastowe transfery i interfejsy przyjazne dla użytkownika.

Biorąc pod uwagę związane z nimi nieodłączne ryzyko, prywatne stabilne kryptowaluty mogą nie stanowić odpowiedniego rozwiązania dla świadczenia bezpiecznych, wydajnych i innowacyjnych detalicznych usług płatniczych. W rzeczywistości wiążą się one z szerokim zakresem zidentyfikowanych przez międzynarodowe środowisko banków centralnych wyzwań, którym trudno jest sprostać. Na przykład niedawne sprawozdanie w sprawie globalnych stabilnych kryptowalut (GSC) opracowane przez grupę roboczą zastępców szefów delegacji grupy G-7 – której byłem członkiem – wskazało, że często są one pozbawione jasnej struktury zarządzania i ram prawnych, w związku z czym organy regulacyjne nie mogą w jasny sposób zidentyfikować podmiotu odpowiedzialnego za ochronę użytkowników i inwestorów. Stabilne kryptowaluty cechuje także ryzyko pod względem odporności operacyjnej, cyberbezpieczeństwa, ochrony danych, prania pieniędzy i przestrzegania przepisów prawa podatkowego.

Ogólną zasadą, która powinna mieć zastosowanie do regulacji wirtualnych aktywów i stabilnych kryptowalut, jest zasada neutralności technologicznej i proporcjonalności, zgodnie z zasadą „taka sama działalność, takie same zasady”. Organy regulacyjne powinny koncentrować się na nowych modelach biznesowych oraz ryzyku wynikającym z nowych technologii, co nie było rozważane podczas wprowadzania obecnych rozporządzeń.

Zadanie organów regulacyjnych komplikuje jednak brak informacji na temat szczególnych projektów oraz fakt, że istotne aspekty takich projektów mają często wstępny i niejasny charakter. Jest to jeden z powodów, dla których reakcja regulacyjna może nie być wystarczająca, aby ograniczać ryzyko na tym etapie.

Inicjatywy dotyczące stabilnych kryptowalut, mogące wywierać globalny wpływ, mogą stwarzać problemy w szerszym wymiarze, przy czym wywieranie „globalnego wpływu” nie jest odległą hipotezą, jeśli stabilne kryptowaluty są wspierane przez gigantów BigTech. Wszelkie prywatne mechanizmy stabilizacji, niezależnie od tego, jak dobrze zostały zaprojektowane, będą stwarzać ryzyko rynkowe, ryzyko kredytowe lub ryzyko płynności. Te rodzaje ryzyka mogą osłabić zaufanie i wywołać gwałtowną sprzedaż kryptowaluty, przy braku pożyczkodawcy ostatniej instancji.

Jak pokazuje sprawozdanie w sprawie globalnych stabilnych kryptowalut (GSC) opracowane niedawno przez grupę roboczą zastępców szefów delegacji grupy G-7 (której byłem członkiem), może to także wpływać na kanały transmisji polityki pieniężnej w takim stopniu, że powszechnie stosowana stabilna kryptowaluta mogłaby osłabić podatność konsumpcji i inwestycji na zmiany w stopach procentowych. W słabszych państwach, których waluta nie jest objęta koszykiem stabilizacji walut, może to nawet prowadzić do kompletnej „dolaryzacji” gospodarki.

Pojawianie się projektów GSC stanowi sygnał alarmowy dla organów i banków centralnych, na który nie można odpowiedzieć wyłącznie odpowiednim uregulowaniem, gdyż przepisy mogą okazać się niewystarczające do wyeliminowania wszystkich aspektów ryzyka udanego projektu. Nie możemy i nie powinniśmy uniemożliwiać technologiom zmiany naszego systemu finansowego tak, aby stał się wydajniejszy i integracyjny, ale musimy być świadomi dalekosiężnych skutków tych innowacji i kierować nimi, podejmując w razie potrzeby interwencje bezpośrednio w nowych, tworzonych przez nie ekosystemach, tak aby stabilność finansowa i skuteczność polityki pieniężnej nie były zagrożone.

 

15. Jak ocenia Pan wzajemne zależności między systemami płatniczymi a polityką pieniężną? Jaką rolę powinien odgrywać EBC jako centralny bank emisyjny w odniesieniu do izb rozliczeniowych kontrahentów centralnych (CCP)?

Eurosystem jest odpowiedzialny za promowanie sprawnego działania systemów płatniczych i rozliczeniowych, które są konieczne do zachowania stabilności rynków finansowych oraz umożliwienia płynnego wdrażania polityki pieniężnej. Jeśli systemy płatnicze nie działają prawidłowo i środki finansowe nie mogą być w uporządkowany sposób przesyłane między kontrahentami, proces kształtowania się cen zarówno na rynku kapitałowym, jak i pieniężnym może być istotnie osłabiony, a mechanizm transmisji polityki pieniężnej może przestać działać.

Z perspektywy polityki pieniężnej system płatniczy ma szczególnie duże znaczenie w przypadku transakcji międzybankowych o dużej wartości. Z tego powodu Eurosystem posiada i obsługuje system rozrachunku brutto w czasie rzeczywistym w strefie euro, tj. TARGET2. System ten, który rozlicza transakcje międzybankowe i handlowe oraz jest wykorzystywany do przeprowadzania operacji pieniężnych, wspierał rozwój wspólnego rynku pieniężnego w strefie euro, który stanowi konieczny warunek dla jednolitej transmisji bodźców  pieniężnych między wszystkimi państwami członkowskimi.

Znaczenie sprawnego funkcjonowania systemu płatniczego dla wdrażania polityki pieniężnej wyjaśnia także zainteresowanie EBC odpornością finansową i operacyjną kontrahentów centralnych (CCP). CCP działają między pośrednikami prowadzącymi negocjacje na rynkach gotówkowym i odkupu, a działalność taka wiąże się z dużymi przepływami płynności śróddziennej. Sugeruje to, że w skrajnych warunkach rynkowych niedobór płynności lub papierów wartościowych doświadczany przez pośredników może mieć źródło w CCP lub być przenoszony przez CCP, co wiąże się z potencjalnie niekorzystnym oddziaływaniem. W takiej sytuacji EBC może zostać wezwany do udzielenia CCP lub bankom uczestniczącym w CCP doraźnej pomocy na utrzymanie płynności finansowej, co stanowi dodatkowy powód, dla którego należy dokładnie monitorować możliwe ryzyko wynikające z tej infrastruktury rynku.

Kwestie te stały się istotniejsze w następstwie kryzysu finansowego, gdyż rozwój rozliczania centralnego zwiększył systemowe znaczenie CCP w głównych jurysdykcjach. W tym kontekście nadchodzące wdrożenie zmienionych ram regulacyjnych (EMIR 2) stanowi pożądaną zmianę, gdyż wzmocni unijny nadzór nad systemowymi CCP z państw trzecich, które rozliczają duże wolumeny instrumentów denominowanych w euro, oraz zapewni zaangażowanie centralnych banków emisyjnych w ten nadzór.

 

16. Jaką rolę Pana zdaniem będą odgrywać w przyszłości transakcje gotówkowe w porównaniu z transakcjami bezgotówkowymi?

Gotówka pozostaje preferowanym środkiem płatności detalicznych w kilku państwach UE. Stanowi ona bezpieczne aktywa, bezpośrednio dostępne dla obywateli i posiadające wyjątkowe cechy, gdyż gwarantuje anonimowość i może być wykorzystywana w transakcjach poza internetem. Z tych względów uważam, że gotówka będzie odgrywać ważną rolę także w najbliższej przyszłości. Banki centralne muszą w związku z tym zapewnić wysoką wydajność produkcji tego instrumentu i obrotu nim. 

Strefa euro, tak jak inne jurysdykcje, stoi jednak przed radykalnymi zmianami zarówno pod względem zapotrzebowania na usługi płatnicze, jak i ich świadczenia, wynikającymi z innowacji w ekosystemie cyfrowym. W takim nowym środowisku transakcje cyfrowe stają się coraz bardziej popularne i mogą ostatecznie stać się ważniejsze niż gotówka. Przyjęcie nowych technologii w świadczeniu usług płatniczych należy promować w zakresie, w jakim tańsze, szybsze i bezpieczniejsze usługi wzmacniają konkurencyjność i włączenie społeczne pod względem finansowym, zwiększając dobrobyt społeczeństwa.

17. Jaka jest Pana opinia o banknotach euro o wysokich nominałach?

Eurosystem musi gwarantować obywatelom strefy euro dostępność wysokiej jakości banknotów euro po niskich kosztach. Musi zapewniać zrównoważoną dostawę banknotów o różnych nominałach, biorąc pod uwagę, że banknoty o niskich nominałach są zazwyczaj wykorzystywane w transakcjach detalicznych o niskiej wartości.

Banknoty o wysokich nominałach są zwykle wykorzystywane z zupełnie uzasadnionych powodów, na przykład w celu nabycia drogich towarów lub usług bądź jako środek przechowywania wartości. Motywacja związana ze środkiem przechowywania wartości ma zastosowanie do tych walut, takich jak euro i dolar, które stanowią aktywa rezerwowe. EBC szacuje, że znaczna część (mniej więcej jedna trzecia) pozostających w obiegu banknotów euro znajduje się w posiadaniu podmiotów spoza strefy euro; motywacja związana ze środkiem przechowywania wartości wydaje się być istotna dla tej części zasobów banknotów euro, chociaż trudno jest ją dokładnie oszacować.

Jednocześnie obawy, że zapotrzebowanie na banknoty o wysokich nominałach może także wynikać z nielegalnej działalności, skłoniły Eurosystem najpierw do wstrzymania produkcji banknotów o nominale 500 EUR (w maju 2016 r.), a następnie zaprzestania ich emitowania (w styczniu 2019 r.; w przypadku Niemiec i Austrii emisję zakończono w kwietniu 2019 r.). W rezultacie liczba znajdujących się w obrocie banknotów 500 EUR zmniejszy się z upływem czasu; wszystkie pozostające w obrocie banknoty o nominale 500 EUR zachowają swoją wartość, mogą być ponownie wprowadzane do obrotu i stanowią prawny środek płatniczy.

18. Co Pan sądzi o zróżnicowaniu warunków pieniężnych oraz dostępu do kredytów w strefie euro i jego wpływie na jednolitą politykę pieniężną EBC?

 

Środki monetarne przyjęte przez EBC w ostatnim dziesięcioleciu zapewniły kluczowy wkład w ograniczanie niejednorodności warunków pieniężnych i dostępności kredytów w państwach strefy euro. W okresie kryzysu finansowego i zadłużeniowego duże rozbieżności w kosztach kredytów i dostępie do nich zagroziły jednolitemu charakterowi polityki pieniężnej EBC oraz funkcjonowaniu mechanizmu transmisji. Śmiała i bezprecedensowa odpowiedź EBC oraz jego gotowość do podejmowania zdecydowanych działań w ramach swojego mandatu w celu zachowania euro miały kluczowe znaczenie dla rozwiania obaw o rozłam strefy euro, przywrócenia płynnego funkcjonowania rynków finansowych i poprawy transmisji bodźców polityki pieniężnej we wszystkich państwach strefy euro.

Od tego czasu EBC nadal realizował swój mandat i reagował na pogarszające się prognozy makroekonomiczne istotnymi środkami łagodzącymi, w tym  warunkowymi długoterminowymi operacjami refinansującymi. Decyzje te pozwoliły na obniżenie oprocentowania kredytów i pożyczek dla przedsiębiorstw i gospodarstw domowych oraz dalsze ograniczenie fragmentacji rynków pieniężnych i kredytowych w strefie euro. Te bardziej akomodacyjne i jednolite warunki pieniężne miały kluczowe znaczenie dla odbudowy działalności kredytowej banków w ostatnich latach oraz dla wsparcia prywatnych inwestycji i konsumpcji.

 

19. Kilka państw członkowskich UE przygotowuje się do przystąpienia do strefy euro. W jaki sposób można uniknąć dalszych rozbieżności między państwami członkowskimi strefy euro w nadchodzącym dziesięcioleciu, biorąc pod uwagę warunki gospodarcze w krajach kandydujących? Jaki jest preferowany scenariusz gospodarczy dla rozszerzenia strefy euro?

 

Wszystkie państwa członkowskie UE – z wyjątkiem Danii i Zjednoczonego Królestwa, które zastosowały klauzulę opt-out – mają obowiązek przystąpienia do unii gospodarczej i walutowej, tj. do przyjęcia euro. Nie istnieje jednak szczegółowy harmonogram tego procesu, a gotowość każdego państwa członkowskiego zostanie oceniona w momencie przyjmowania jednej waluty. Gotowość każdego państwa członkowskiego do przyjęcia euro będzie kształtować jego polityka gospodarcza, finansowa i instytucjonalna.

Postępy w spełnianiu kryteriów z Maastricht oraz zrównoważony charakter konwergencji każdego państwa członkowskiego spoza strefy euro podlegają regularnej ocenie przez EBC i Komisję w poszczególnych sprawozdaniach z konwergencji.

W dniu 4 listopada 2014 r. uruchomiono Jednolity Mechanizm Nadzorczy nadzorujący wszystkie banki w strefie euro. Dlatego też przyjęcie euro wiąże się obecnie także z uczestnictwem w Jednolitym Mechanizmie Nadzorczym. Nie jest to łatwe zadanie, dlatego państwa członkowskie zbliżające się do przyjęcia euro powinny nawiązać ścisłą współpracę z organem nadzoru bankowego EBC. Może to wymagać konkretnych zobowiązań do przeprowadzenia reform.

Krajowy charakter tych zobowiązań wydaje się być najbardziej odpowiedni dla zagwarantowania sprawnego uczestnictwa w mechanizmie kursowym, a ostatecznie przyjęcia jednej waluty.

 

20. Jakie zagrożenia/możliwości stoją przed euro?

 

Niedawno obchodziliśmy 20. rocznicę wprowadzenia euro, które jest obecnie popierane przez 76 procent obywateli strefy euro, co stanowi rekordowy wynik. Dla całego pokolenia euro jest jedyną znaną w życiu walutą. Dla Europejczyków w szerszym ujęciu stanowi najbardziej namacalny symbol jedności europejskiej. W całym okresie kryzysu wsparcie dla jednej waluty pozostawało wysokie, poparte zobowiązaniem politycznym do zachowania integralności strefy euro.

Euro przyniosło istotne korzyści wszystkim obywatelom, przede wszystkim dzięki zabezpieczeniu ich siły nabywczej. Średnia roczna inflacja od momentu wprowadzenia euro wynosiła 1,7 %, co stanowi poziom znacznie niższy niż średnie odnotowywane przed wprowadzeniem euro nawet w państwach członkowskich osiągających niezwykle dobre wyniki w utrzymywaniu stabilności cen. Euro umożliwia pełne czerpanie korzyści zapewnianych przez jednolity rynek. Dzięki wyeliminowaniu ryzyka walutowego oraz możliwości konkurencyjnej dewaluacji między jurysdykcjami znacznie ograniczyło koszty transakcji i ułatwiło integrację handlową, przynosząc korzyści konsumentom w postaci niższych cen, zaś przedsiębiorstwom – w tym MŚP – w postaci bardziej zintegrowanych łańcuchów wartości. Euro jest szeroko akceptowane w transakcjach finansowych na całym świecie. Ułatwia to przedsiębiorstwom ze strefy euro prowadzenie handlu międzynarodowego. Ponadto państwa ze strefy euro razem mają bardziej liczący się głos w międzynarodowej sferze gospodarczej i finansowej w kwestiach takich jak regulacja międzynarodowych rynków finansowych. Niektóre korzyści płynące z euro odnoszą również państwa spoza strefy euro, których kurs walutowy jest ściśle powiązany z wartością wspólnej waluty.

Postępy te mogą zostać utrzymane i wzmocnione silniejszą i pełniejszą unią gospodarczą i walutową, w tym unią rynków kapitałowych i unią bankową, oraz skuteczną polityką gospodarczą. Konwergencja gospodarcza między państwami członkowskimi i wewnątrz nich jest konieczna dla zagwarantowania, by korzyści wynikające z euro były odczuwalne w całej strefie euro i przez wszystkie grupy społeczeństwa.

Euro stoi także niewątpliwie przed nowymi i ważnymi wyzwaniami, takimi jak cyfryzacja i kryptoaktywa, cyberbezpieczeństwo oraz pranie pieniędzy. EBC w ramach swoich kompetencji przyczynia się do uwzględniania tych wyzwań oraz wykorzystywania zmian i innowacji. Przykładowo, EBC odgrywa aktywną rolę katalizatora w budowaniu bezpieczniejszego, bardziej innowacyjnego i zintegrowanego systemu płatności w strefie euro. 

 

21. Z jakimi Pana zdaniem najważniejszymi zagrożeniami i wyzwaniami musi się zmierzyć EBC?

 

W przyszłości banki centralne będą musiały wybrać odpowiednie ramy polityki pieniężnej, aby sprostać globalnemu scenariuszowi makroekonomicznemu charakteryzującemu się nowymi wyzwaniami – takimi jak protekcjonizm, ryzyko geopolityczne, starzejące się społeczeństwa w zaawansowanych gospodarkach – które mogą skutkować utrzymującym się niskim wzrostem, niską inflacją i niskimi stopami procentowymi. Niepewność gospodarcza także prawdopodobnie zwiększy się w przyszłości.

Należy przypomnieć, że niekonwencjonalne środki zastosowane przez kilka banków centralnych w ostatnim dziesięcioleciu stanowią odpowiedź na obecny scenariusz, a nie jego źródło, oraz że wiele studiów pokazuje, iż bez nich sytuacja byłaby znacznie gorsza, w szczególności w wymiarze gospodarki realnej. Jeśli wyzwania nie zostaną dostrzeżone i nie zostaną podjęte działania w sposób terminowy, proporcjonalny i w razie konieczności innowacyjny, aby stawić czoła takim wyzwaniom, może to ostatecznie wymagać jeszcze silniejszej reakcji w przyszłości.

Jednocześnie, jak wskazałem w poprzedniej odpowiedzi, kluczowe znaczenie będzie miało ciągłe monitorowanie skutków ubocznych i korzyści netto niekonwencjonalnych środków: na przykład po przekroczeniu pewnego poziomu ujemne stopy procentowe mogą powodować niekorzystne skutki dla działalności kredytowej banków i rentowności pośredników finansowych (mniejsza rentowność może wpływać na politykę kredytową banków, a tym samym na transmisję polityki pieniężnej).

W niektórych segmentach rynku podejmowanie nadmiernego ryzyka przez inwestorów i pośredników finansowych może zagrażać stabilności finansowej, co w razie konieczności wymagałoby natychmiastowego, bardziej aktywnego wykorzystania instrumentów makroostrożnościowych.

Biorąc pod uwagę rosnącą złożoność środowiska finansowego i zmiany powiązanych środków z zakresu polityki, EBC może być zmuszony do dostosowania swoich komunikatów w celu wyraźnego wyjaśnienia społeczeństwu swojej polityki. Obywatele – pracownicy, oszczędzający, inwestorzy, emeryci – tylko rozumiejąc rolę, cele i politykę swojego banku centralnego, mogą sformułować realistyczne oczekiwania względem banku i planować swoją przyszłość. Zapewni to wkład w zdefiniowanie pożądanej i szerszej kombinacji polityki gospodarczej oraz przyszłego kursu gospodarczego strefy euro.

Jak już wspomniałem, EBC także będzie musiał zaangażować się w szerszą debatę na temat najlepszego sposobu uczestniczenia w podejmowaniu wyzwań wynikających ze zmiany klimatu.

Kolejne wyzwanie jest spowodowane wpływem trwającej transformacji cyfrowej na system gospodarczy i finansowy. Przyjęcie nowych technologii w świadczeniu usług finansowych (Fintech) należy promować w zakresie, w jakim tańsze, szybsze i bezpieczniejsze usługi wzmacniają konkurencyjność, zwiększając dobrobyt ludzi, oraz włączenie społeczne pod względem finansowym wśród grup w najbardziej niekorzystnej sytuacji. Łatwiejszy dostęp do mniej regulowanych usług także rodzi jednak nowe wyzwania. Podczas gdy niektóre z nich – takie jak ochrona konsumentów – nie są objęte zakresem mandatu EBC, banki centralne bez wątpienia ogrywają główną rolę w ułatwianiu płynnego przejścia na systemy płatnicze przyszłości.

Same banki centralne przyjmują nowe technologie. Bank Włoch zaczął wykorzystywać uczenie maszynowe i technologie dużych zbiorów danych już wiele lat temu. Są one obecnie wykorzystywane między innymi do udoskonalenia prognozowania makroekonomicznego, identyfikowania nieprawidłowych transakcji do celów przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz obliczania wskaźników ryzyka finansowego w czasie rzeczywistym.

Wejście dużych graczy rynkowych do sektora finansowego oraz możliwe przyjęcie globalnych walut cyfrowych wiąże się z wyzwaniami: dla banków, przestrzegania przepisów prawa podatkowego, ochrony konsumentów i prywatności, przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu oraz cyberbezpieczeństwa. Mogą pojawić się wyzwania dla polityki pieniężnej i stabilności finansowej.

Procesami tymi należy zarządzać w ramach wzmocnionej współpracy między organami publicznymi na szczeblu globalnym. Banki centralne przeznaczają znaczne zasoby na monitorowanie ryzyka oraz zapewnianie stabilności cen i stabilności finansowej. W sprawozdaniu w sprawie globalnych stabilnych kryptowalut (GSC) opracowanym przez grupę roboczą zastępców szefów delegacji grupy G-7 (której byłem członkiem) przedstawiono pogłębione analizy i kierunki przyszłych działań.

 

22. Jakie zagrożenia dla stabilności finansowej stwarza brexit? Jak ocenia Pan rolę EBC w radzeniu sobie z tymi zagrożeniami?

 

Przesunięcie terminu wystąpienia na dzień 31 stycznia 2020 r., na które Rada Europejska udzieliła zgody Zjednoczonemu Królestwu, jedynie opóźniło, ale nie ograniczyło ryzyka związanego ze scenariuszem braku porozumienia. Niepewność polityczna nadal występuje, a ryzyko to może ponownie zmaterializować się pod koniec obecnego przedłużenia. Scenariusz braku porozumienia mógłby okazać się bardzo kosztowny i mógłby prowadzić do dużej zmienności na rynkach finansowych.

EBC i organy krajowe są na to dobrze przygotowane. EBC i Bank Anglii uzgodniły rozwiązanie dotyczące swapu walutowego, które umożliwi każdemu bankowi centralnemu oferowanie płynności sektorowi bankowemu w walucie tego drugiego banku. Powinno to wspierać prawidłowe funkcjonowanie rynków i zapobiegać reperkusjom dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. EBC utrzymuje także korzystne warunki płynności oraz znaczny stopień akomodacji polityki pieniężnej. Mógłby podjąć odpowiednie działania w celu zapewnienia stabilności finansowej, jeśli warunki finansowania i płynności uległyby pogorszeniu w strefie euro.

Do scenariusza braku porozumienia przygotowały się zarówno organy publiczne, jak i sektor prywatny. Na szczeblu unijnym i krajowym przyjęto środki mające na celu złagodzenie w razie potrzeby możliwych zakłóceń, w szczególności w obszarze transgranicznych usług finansowych (np. rozliczanie centralne, kwalifikowalność instrumentów MREL, ciągłość umów oraz licencje bankowe i finansowe).

Jak wielokrotnie podkreślały EBC i organy krajowe, ważne jest, by uczestnicy rynku kontynuowali swoje przygotowania i podejmowali wszystkie konieczne środki, aby uwzględnić zagrożenia stwarzanie przez brexit. W szczególności banki powinny ukończyć wdrażanie planów awaryjnych, zaś skutki brexitu należy w pełni uwzględnić w planach naprawy oraz podejściu do restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji.

Ryzyko związane ze scenariuszem braku porozumienia może także zaistnieć w przypadku ratyfikacji umowy o wystąpieniu. Po ratyfikacji okres przejściowy będzie trwał do dnia 31 grudnia 2020 r., z możliwym przedłużeniem o rok lub dwa lata. W okresie przejściowym prawo Unii nadal będzie mieć zastosowanie w Zjednoczonym Królestwie, a UE i Zjednoczone Królestwo będą negocjować porozumienie w sprawie przyszłych stosunków. Na końcu okresu przejściowego, jeśli nie zostanie podpisane porozumienie, zostanie przywrócony domyślny stan stosunków dwustronnych wynikający z prawa międzynarodowego, np. GATT (Układ ogólny w sprawie taryf celnych i handlu) na potrzeby handlu towarami oraz GATS (Układ ogólny w sprawie handlu usługami) na potrzeby handlu usługami. W odniesieniu do usług finansowych dostęp do rynku będzie wówczas opierał się na unijnych ramach równoważności, których zakres jest o wiele węższy niż paszportu jednolitego.

 

23. Czy uważa Pan, że obecne ramy zarządzania gospodarczego sprzyjają procyklicznej polityce fiskalnej? Czy ramy te tworzą odpowiednie zachęty do inwestycji publicznych? Jaki rodzaj reform tych ram uznaje Pan za niezbędny? Jakie jest Pana zdanie na temat dalszej europejskiej harmonizacji w dziedzinie opodatkowania osób prawnych?

Polityka budżetowa stanowi podstawowe narzędzie stabilizacji dla każdego państwa, a w jeszcze większym stopniu dla państw posiadających wspólną walutę, gdyż polityka pieniężna jest dostosowana do warunków gospodarczych całego obszaru walutowego i nie może stawiać czoła wstrząsom asymetrycznym. Aby zachować odpowiedni budżetowy margines działania, każde państwo musi dążyć do osiągnięcia średnioterminowych celów budżetowych, które uwzględniają jego potencjał wzrostu gospodarczego i poziom zadłużenia.

Obecny pakt stabilności i wzrostu osiągnął mieszane wyniki w tym względzie. W 2018 r. łączne deficyty UE i strefy euro spadły do najniższego poziomu od 2000 r., a odpowiadające im łączne relacje długu do PKB wykazują tendencję spadkową. Szereg krajów poczyniło jednak niewielkie postępy w obniżaniu poziomu państwowego długu publicznego i deficytu budżetowego, co skutkuje nierównomiernym podziałem budżetowego marginesu działania między państwa członkowskie, który to margines w niektórych przypadkach prawie nie istnieje.

Ostrożność budżetowa to przede wszystkim obowiązek państw członkowskich, ale reguły budżetowe być może nie stworzyły wystarczających zachęt dla wszystkich państw w tym względzie. Europejska Rada Budżetowa i inne podmioty podkreśliły, że reguły są zbyt złożone i opierają się nadmiernie na niemożliwych do śledzenia zmiennych, takich jak luka produktowa. Obawy dotyczą także faktu, że pakt stabilności i wzrostu nie obejmuje reguł lub instrumentów do sterowania kursem polityki budżetowej strefy euro jako całości oraz dokonano niewielkich postępów w poprawie jakości finansów publicznych, niezależnie od kursu polityki budżetowej.

Ze względu na te obawy i fakt, iż reguły nie zapewniały ogólnego osiągnięcia stabilnej sytuacji budżetowej w czasach dobrej koniunktury gospodarczej, brakowało przestrzeni fiskalnej, w szczególności w okresie pogorszenia koniunktury w latach 2012–2013, co skutkowało procykliczną restrykcyjną polityką fiskalną oraz niekorzystną kombinacją polityki makroekonomicznej w strefie euro. Inwestycje publiczne jako udział PKB także znacznie zmniejszyły się od 2009 r. w UE i strefie euro, łącznie o ponad 20 procent, jednak nie w każdym państwie.

Te negatywne zjawiska wskazują, że konieczny może być przegląd europejskich ram zarządzania budżetem. Jedną z zaproponowanych opcji jest przyjęcie jednego długoterminowego docelowego poziomu długu, powiązanego z jednym instrumentem operacyjnym, takim jak reguła wydatkowa. Konieczne jest uproszczenie, należy jednak unikać sytuacji, w której nadmierny dystans między długoterminowym poziomem docelowym a instrumentem operacyjnym nie zapewnia państwom odpowiednich zachęt do zachowania ostrożności budżetowej. Oprócz utrzymywania kontroli nad wzrostem wydatków publicznych rządy powinny również podnosić jakość swoich wydatków poprzez zwiększanie udziału inwestycji pobudzających produktywność w swojej puli wydatków.

Należy zauważyć, że przegląd reguł może stanowić jedynie część odpowiedzi na problem. Kryzys pokazał, że solidna krajowa polityka fiskalna może nie zawsze być wystarczająca, gdyż głębokie i przedłużające się wstrząsy gospodarcze mogą mocno wpłynąć na politykę krajową, stwarzając niepożądane niekorzystne spirale ograniczeń wydatków prywatnych i publicznych. Stwarza to zapotrzebowanie na mechanizm zdolności fiskalnej o odpowiedniej wielkości w strefie euro mający charakter zachęty, aby zapewnić stabilizację makroekonomiczną.

Zwykła koordynacja polityk krajowych nie może spełniać takiej funkcji. Przestrzeń fiskalna i warunki makroekonomiczne różnią się w poszczególnych państwach, a przestrzeń ta nie zawsze jest dostępna, gdy jest najbardziej potrzebna. Polityka krajowa reaguje przede wszystkim na warunki krajowe, a nie na wydarzenia w strefie euro. Nawet zakładając, że polityki krajowe uwzględniłyby wymogi strefy euro, efekt rozlewania się między państwami pozostałby raczej ograniczony. Dlatego właśnie konieczny jest wspólny mechanizm zdolności fiskalnej w znaczącym wymiarze, w powiązaniu ze skutecznymi regułami fiskalnymi.

Dalsza harmonizacja podstaw opodatkowania przedsiębiorstw mogłaby zapewnić użyteczny wkład w funkcjonowanie jednolitego rynku, unii bankowej i unii rynków kapitałowych. Agresywne praktyki podatkowe mogą zaszkodzić konkurencyjności, ograniczać dochody podatkowe oraz być postrzegane przez obywateli jako niesprawiedliwe . Mogą osłabiać spójność między państwami członkowskimi, która ma kluczowe znaczenie dla wzmocnienia struktury europejskiej.

 

24. Czy uważa Pan, że strefa euro potrzebuje europejskiego bezpiecznego składnika aktywów, który nie tylko pomagałby w stabilizacji rynków finansowych i pozwalał bankom zmniejszyć ekspozycję na dług krajowy, lecz również stanowiłby sposób na ułatwienie prawidłowej transmisji polityki pieniężnej? Jak to osiągnąć?

Bezpieczne składniki aktywów stanowią kluczowy element każdego systemu finansowego oraz poziom odniesienia dla skutecznej wyceny ryzykownych aktywów. Z tych powodów mają zasadnicze znaczenie dla pośrednictwa bankowego.

Bezpieczne składniki aktywów są postrzegane jako deficytowe w obecnym otoczeniu oraz uznaje się, że ich niedobór wywiera wpływ na rynki finansowe i sektor bankowy, wdrażanie polityki pieniężnej i wzrost gospodarczy. Kryzys finansowy w większym stopniu ukierunkował inwestorów na bezpieczeństwo, skutecznie ograniczając dostępność bezpiecznych składników aktywów. Jednocześnie wiele czynników (np. nowe inicjatywy regulacyjne, zmiany demograficzne w zaawansowanych gospodarkach) zwiększyło popyt na bezpieczne składniki aktywów. Strefa euro stanowi wyjątkowy przykład unii walutowej nieposiadającej wspólnego bezpiecznego składnika aktywów.

Wprowadzenie europejskiego bezpiecznego składnika aktywów prawdopodobnie oznaczałoby zdecydowany postęp w ukończeniu unii bankowej i unii rynków kapitałowych. Ponadto prowadzenie niestandardowej polityki pieniężnej byłoby łatwiejsze i mniej kontrowersyjne, gdyby mogło opierać się na wspólnym europejskim bezpiecznym składniku aktywów. Zmniejszone ryzyko fragmentacji rynku zapewniłoby większą jednolitość transmisji polityki pieniężnej EBC wśród państw członkowskich. Ponadto bezpieczny składnik aktywów, na który nie wywiera wpływu ryzyko związane z niewypłacalnością indywidualnego państwa członkowskiego, ułatwiłby transgraniczną integrację finansową; zapewniłby także wkład w ograniczanie niekorzystnej więzi bank–państwo oraz ucieczki do bezpiecznych instrumentów obserwowanej w czasie kryzysu.

Bezpieczne składniki aktywów mogą przyjmować różne formy. Niektóre rozwiązania mogą powodować skutki poza domeną finansową, na przykład jeśli mogą służyć jako narzędzie operacyjne w celu budowania wspólnego mechanizmu zdolności fiskalnej. Papiery wartościowe zabezpieczone obligacjami skarbowymi i e-obligacje to propozycje będące obecnie przedmiotem dyskusji, ale wymagane są dalsze prace nad metodą projektowania potencjalnego bezpiecznego składnika aktywów strefy euro.

Rozwój bezpiecznego składnika aktywów jest zasadniczą kwestią dla strefy euro, ale leży poza zakresem mandatu EBC.

 

25. Co Pan sądzi o trwającej debacie w sprawie utrzymujących się wysokich poziomów długu publicznego i prywatnego w strefie euro?  Jak odnosi się Pan do pomysłu Komisji Europejskiej utworzenia organu skarbowego strefy euro mającego dostęp do rynków finansowych w imieniu swoich członków w celu finansowania części ich regularnych potrzeb w zakresie refinansowania?

Rozwiązywanie wszelkich problemów związanych z nadmiernym zadłużeniem stanowi przede wszystkim odpowiedzialność organów krajowych. Konieczne są zdecydowane działania w zakresie polityki w tym względzie, gdyż kryzys pokazał, że wysokie poziomy długu publicznego i prywatnego mogą stanowić główną przyczynę podatności na zagrożenia w czasach niekorzystnej koniunktury. W okresie kryzysu potęgowały one napięcia finansowe i przyczyniły się do pogłębienia kryzysu gospodarczego oraz utrudniły prowadzenie polityki pieniężnej. 

W ostatnich pięciu latach w strefie euro relacje długu prywatnego do PKB uległy zmniejszeniu o około 10 punktów procentowych PKB, do obecnego poziomu około 137 %. Relacja długu publicznego do PKB w strefie euro jako całości uległa zmniejszeniu do około 87 % PKB w 2018 r., z poziomu prawie 95 % w 2014 r. W ujęciu ogólnym poziomy długu wypadają stosunkowo korzystnie w porównaniu z poziomami długu innych największych regionów gospodarczych.

Ten ogólny pozytywny obraz skrywa jednak znaczne rozbieżności na poziomie poszczególnych państw członkowskich, co pokazał europejski semestr i procedura dotycząca zakłóceń równowagi makroekonomicznej. Zadłużenie sektora prywatnego nadal jest wysokie w niektórych państwach. Poziomy długu publicznego są nadal wysokie i nie są zgodne z wymogami europejskich ram fiskalnych w szeregu państw członkowskich.

Obecne środowisko niskich stóp procentowych stanowi szansę na przyspieszenie ograniczania relacji długu publicznego do PKB wynikające z solidnej polityki fiskalnej oraz bardziej sprzyjającej wzrostowi struktury finansów publicznych dzięki przekierowaniu zasobów do inwestycji publicznych. Niższy dług publiczny ograniczyłby także zakłócenia wynikające z dużej presji fiskalnej oraz ponownie uruchomiłby inwestycje w kapitał rzeczowy i ludzki. Ponadto realizacja reform ukierunkowanych na modernizację gospodarek strefy euro może bardzo pomóc w zwiększaniu potencjału wzrostu gospodarczego, a także tworzeniu większej przestrzeni fiskalnej na przyszłość. 

Po stronie sektora prywatnego polityka makroostrożnościowa powinna zachęcać do stopniowego przywracania równowagi pozycji w instrumentach dłużnych. Jednocześnie, jako że jest to stosunkowo nowy obszar kształtowania polityki, powinniśmy mieć w szczególności na uwadze, że żadne rozwiązanie nie jest jednoznacznie dobre lub złe. W związku z tym powinniśmy także rozważyć inne środki, które mogą pomóc podmiotom prywatnym w zmniejszeniu zadłużenia. Na przykład ważne byłoby umożliwienie podmiotom prywatnym dokonania postępów w zbywaniu aktywów o obniżonej jakości lub zwiększenie wydajności sądów pod względem eliminowania zaległości w sprawach kredytów zagrożonych.

Na szczeblu europejskim pomoc można zapewnić na obydwu frontach. W ujęciu krótkoterminowym skuteczne europejskie reguły fiskalne i ekonomiczne mogą zachęcać do kształtowania solidnej polityki krajowej i wspierać je. Ponadto wzmocnienie jednolitego rynku, w tym poprzez pogłębienie unii bankowej i unii rynków kapitałowych, stanowi jeden z najsilniejszych instrumentów pobudzających wzrost i konwergencję. W dalszej perspektywie utworzenie organu skarbowego strefy euro może w większym stopniu przyczynić się do pełnienia niektórych z europejskich funkcji wspomnianych powyżej. Wybierane organy Europy będą musiały zdecydować, czy, jak i kiedy przystąpić do takiej integracji, jednak krok ten jest konieczny dla rozwoju i dobrobytu strefy euro.

Utworzenie organu skarbowego wspierałoby definiowanie i wdrażanie stabilizacji makroekonomicznej strefy euro. Funkcja stabilizacji makroekonomicznej strefy euro pomogłaby złagodzić duże wstrząsy krajowe, zapewniając tym samym większą odporność UGW. Utworzenie takiego narzędzia ułatwiłoby także wprowadzenie bezpiecznego składnika aktywów dla strefy euro. Jeśli zostałoby to dokonane z wykorzystaniem narzędzia fiskalnego strefy euro, nie rozmywałoby to emisji długu na poziomie krajowym i europejskim.

 

26. Jakie jest Pana zdanie na temat krytyki, że system zabezpieczeń EBC nie jest wystarczająco etapowy i w zbyt dużym stopniu opiera się na zewnętrznych agencjach ratingowych?

Ramowe zasady oceny kredytowej w Eurosystemie w ramach kwalifikacji zabezpieczeń umożliwiają bankom zmobilizowanie szerokiego zakresu aktywów na podstawie jednolitych ram zarządzania ryzykiem. Celem takich ram jest ochrona bilansu EBC, z jednoczesnym zapewnieniem dostępności dużej liczby zdywersyfikowanych aktywów kwalifikowalnych dla banków strefy euro.

Umorzenie zobowiązań jest skalibrowane tak, by zapewnić równe traktowanie aktywów w różnych segmentach rynku i kategoriach ryzyka kredytowego, pozwalając tym samym na szczegółową wycenę aktywów. Banki w dużym stopniu wykorzystują zabezpieczenie EBC; łączna zaksięgowana obecnie kwota wynosi około 1,5 bln EUR, ponad dwa razy więcej niż całkowity kredyt udzielony przez Eurosystem. Dostarcza to dowodów na ostrożność i skuteczność ram oraz dużą dostępność zabezpieczenia, co przekłada się na bezproblemowe wdrażanie polityki pieniężnej.

Oprócz ratingów zewnętrznych innymi ważnymi źródłami informacji na temat jakości kredytów są wewnętrzne systemy oceny kredytowej stosowane przez krajowe banki centralne oraz wewnętrzne oparte na ratingach systemy kontrahentów. Na przykład Bank Włoch utworzył wewnętrzny system oceny kredytowej w celu oceny ryzyka kredytowego pożyczek wykorzystywanych jako zabezpieczenie w operacjach w ramach polityki pieniężnej Eurosystemu. Jego celem jest ograniczanie ryzyka finansowego dla Eurosystemu, a jednocześnie umożliwianie kontrahentom, którzy nie mają dostępu do alternatywnych systemów oceny, ustanowienia większej kwoty zabezpieczenia.

Aby zapewnić spójność z wysokimi wymogami Eurosystemu dotyczącymi jakości kredytowej oraz porównywalność między różnymi źródłami ocen kredytowych, każdy system oceny kredytowej, niezależnie od tego, czy jest zewnętrzny bądź wewnętrzny dla Eurosystemu, podlega corocznemu procesowi monitorowania realizacji celów.

Rolę systemów oceny kredytowej alternatywnych względem agencji ratingowych można w pełni docenić, jeśli weźmie się pod uwagę, że są one szczególnie istotne dla zastawu na należnościach kredytowych, które, podlegając odpowiednio skalibrowanym umorzeniom zobowiązań, odpowiadają za około jedną czwartą wartości wykorzystanego zabezpieczenia.

Podejście to jest zgodne z zaleceniami Rady Stabilności Finansowej dotyczącymi ograniczenia mechanicznego polegania na agencjach ratingowych. Faktycznie poleganie na różnych źródłach pozwala na elastyczne i niezależne stwierdzenie, czy instrument finansowy powinien kwalifikować się do operacji refinansujących. Niemniej jednak Eurosystem zastrzega sobie prawo do zastosowania środków kontroli ryzyka, takich jak dodatkowe umorzenia zobowiązań względem indywidualnych instrumentów finansowych lub szczególne ograniczenia dotyczące dowolnego systemu oceny kredytowej. Ponadto w celu zapewnienia wiarygodności wykorzystywanych operacji Eurosystem poddaje swoje zatwierdzone źródła oceny kredytowej regularnemu przeglądowi.

Z upływem czasu proces ten dodatkowo zwiększył solidność i przejrzystość wszystkich ważnych źródeł kredytowania, aby umożliwić EBC prowadzenie polityki pieniężnej w bezproblemowy sposób oraz zapewnić ochronę jego  bilansu.

 

27. Jak ocenia Pan kształtowanie się w ostatnim czasie kursu walutowego EUR/USD?  Do jakiego stopnia względy handlowe powinny odgrywać rolę w polityce pieniężnej?

 

Wahania kursu walutowego wpływają na ceny przywożonych towarów i usług oraz popyt zagregowany, a zatem mogą wpływać na krajowe działania i inflację. Z tego względu EBC powinien ściśle monitorować zmiany kursu walutowego i dokonuje takiego monitorowania. Zgodnie z porozumieniem międzynarodowym EBC nie powinien jednak wywierać wpływu na kurs walutowy i nie czyni tego. Aby zapewnić uczciwą konkurencję i promować handel międzynarodowy, zewnętrzna wartość euro powinna być ustalana przez rynki na podstawie fundamentalnych parametrów gospodarki. Wszelkie próby ingerowania w taki mechanizm mogłyby wywołać kosztowne wojny walutowe i byłyby skazane na porażkę.

 

28. Jak Pan ocenia osiągnięcia G-20? Co sądzi Pan o bieżącym poziomie koordynacji między głównymi bankami centralnymi?

Grupa G-20 odegrała kluczową rolę w promowaniu wspólnej odpowiedzi polityki gospodarczej na globalny kryzys finansowy w latach 2008 i 2009. Ustanowiła także podstawę dla ambitnego programu reform międzynarodowego systemu finansowego, przewidującego monitorowanie postępów i wydawanie zaleceń przez Radę Stabilności Finansowej we współpracy z innymi organami normalizacyjnymi.

Wraz z oddalającą się wizją kryzysu polityczna wola współpracy w ścisłej koordynacji w celu rozwiązania wspólnych problemów wydaje się ulegać osłabieniu. Niektóre państwa wykazały rosnący sceptycyzm względem multilateralizmu i systemu opartego na regułach, a niektóre inicjatywy i instytucje wielostronne uległy silnym wstrząsom. Chciałbym to zobrazować na dwóch istotnych przykładach: wycofania się USA z porozumienia klimatycznego z Paryża oraz prawdopodobnego paraliżu Organu Apelacyjnego WTO po dniu 11 grudnia.

Nie jest zatem zaskakujące, że główne ryzyko tendencji spadkowych w światowych prognozach gospodarczych i prognozach dla strefy euro wynika obecnie z czynników zewnętrznych, takich jak handel i napięcia geopolityczne, które wpływają negatywnie na wzrost i inwestycje, bezpośrednio ograniczając popyt, a pośrednio osłabiając zaufanie i zwiększając niepewność.

W rezultacie obecnie bardziej niż kiedykolwiek wcześniej wielostronne instytucje i fora mają zasadnicze znaczenie dla prowadzenia otwartego dialogu oraz wsparcia utrzymania stabilności gospodarczej i finansowej na całym świecie. Wymagana jest ścisła współpraca międzynarodowa, aby uwzględnić sytuacje niestabilności, rozwijać globalne zabezpieczenia, ograniczyć niepewność geopolityczną oraz przygotować nasze gospodarki na wyzwania i zmiany strukturalne wynikające z przemian demograficznych, cyfryzacji i sztucznej inteligencji. W tym kontekście grupa G-20 nie straciła nic ze swojego znaczenia. Grupa G-20 wraz z innymi forami, takimi jak grupa G-7, oraz instytucjami, takimi jak Międzynarodowy Fundusz Walutowy i Bank Rozrachunków Międzynarodowych, także promuje kontakty między organami kształtującymi politykę pieniężną i organami finansowymi, pozwalające im na otwartą wymianę poglądów na temat podejmowania wspólnych wyzwań.

 

29. Czy EBC powinien podjąć konkretne kroki w celu promowania euro jako waluty międzynarodowej?  Jeśli tak, jakie działania podjąłby Pan w tym kierunku?

 

Euro jest już obecnie szeroko stosowane na rynkach międzynarodowych. Wynika to przypuszczalnie, oprócz wielkości gospodarki strefy euro, z postrzegania euro przez uczestników rynku jako waluty wspieranej solidnymi i wiarygodnymi ramami polityki oraz dobrze funkcjonującymi rynkami finansowymi. EBC ma w tym już swój wkład dzięki polityce pieniężnej ukierunkowanej na stabilność oraz dzięki przyczynianiu się do rozwoju stabilnych, głębokich i wydajnych rynków finansowych strefy euro. Taka polityka stanowi część mandatu EBC, ale wynikającą z niej dodatkową korzyścią jest wsparcie międzynarodowej roli euro. EBC regularnie monitoruje międzynarodową rolę euro oraz publikuje roczne sprawozdania na ten temat.

Jak wynika z przeprowadzonego niedawno przez EBC badania, gospodarka strefy euro mogłaby w ostatecznym rozrachunku odnieść korzyści z większej międzynarodowej roli swojej waluty. Większa międzynarodowa rola euro ułatwiłaby na przykład prowadzenie polityki pieniężnej dzięki zmniejszeniu oddziaływania kursu walutowego na inflację oraz wzmocnieniu transmisji bodźców polityki pieniężnej. Mogłaby także przyczynić się do obniżenia kosztów finansowania długu państwowego. Ponadto strefa euro i gospodarka światowa w ujęciu ogólnym odniosłyby korzyści z bardziej zrównoważonego międzynarodowego systemu pieniężnego, który wynikałby z większej międzynarodowej roli euro.

W każdym przypadku zwiększona międzynarodowa rola może być jedynie skutkiem rozwoju sytuacji rynkowej, napędzanej popytem inwestorów. Polityka może pomóc w tworzeniu korzystnych warunków w tym względzie. Pełniejsza unia gospodarcza i walutowa, w tym głębokie i zdywersyfikowane rynki kapitałowe, oraz pełna unia bankowa, wspierane przez solidne polityki gospodarcze państw członkowskich w strefie euro, zwiększyłyby odporność gospodarki strefy euro, a tym samym atrakcyjność euro dla inwestorów międzynarodowych.

 

30. Jakie są Pana zdaniem główne wyzwania i możliwości banku centralnego w zakresie komunikacji społecznej w nadchodzącym okresie? 

 

Przyjęcie przejrzystej strategii komunikacji stanowi kluczowy składnik nowoczesnej bankowości centralnej. Przede wszystkim, w ramach koniecznej przeciwwagi dla swojej niezależności, w demokratycznych społeczeństwach banki centralne podlegają pełnej rozliczalności przed wybieranymi organami; w kontekście strefy euro przed Parlamentem Europejskim. Jasna i przejrzysta komunikacja także przyczynia się do poprawy skuteczności samych działań w zakresie polityki, w stopniu, w jakim pomaga ukierunkować oczekiwania i zachowania rynków i osób.

Jest to jeszcze bardziej widoczne w wyjątkowych okresach, w których stosuje się bezprecedensowe i złożone środki: konieczne jest dokładne wyjaśnienie motywacji uzasadniającej przyjęcie tych instrumentów, ich możliwych skutków ubocznych oraz płynących z nich korzyści dla gospodarki realnej i stabilności cen. Ponadto gdy stopy procentowe osiągają efektywną dolną granicę lub zbliżają się do niej, a kurs polityki pieniężnej wynika z połączonego wdrażania kilku instrumentów – jak ma to miejsce obecnie – potęgowane jest znaczenie zapowiedzi banku centralnego dotyczących przyszłej polityki pieniężnej (forward guidance). W tych okolicznościach komunikacja staje się sama w sobie narzędziem polityki pieniężnej.

EBC był pionierem przyjmowania przejrzystych ram komunikacji od momentu swojego powołania; z upływem czasu ramy te były stale doskonalone, aby dostosować je do ciągle zmieniającego się otoczenia.

Jak wspomniałem już w ramach wcześniejszych odpowiedzi, EBC współpracuje z Parlamentem Europejskim na wiele sposobów, w tym w drodze kwartalnych wysłuchań prezesa EBC przez komisję ECON.

W odniesieniu do komunikacji z szerszą grupą uczestników rynku i całym społeczeństwem decyzje dotyczące polityki pieniężnej są prezentowane i omawiane (i) przez prezesa i wiceprezesa EBC podczas konferencji prasowych organizowanych regularnie, co sześć tygodni; (ii) w publikacjach EBC (np. w biuletynie ekonomicznym); (iii) w wystąpieniach członków zarządu. Ponadto kilka lat temu EBC zaczął publikować szczegółowe protokoły z posiedzeń w sprawie polityki pieniężnej, które zapewniają wszechstronne informacje na temat dyskusji prowadzonych w Radzie Prezesów oraz analiz leżących u podstaw decyzji. W ostatnich latach banki centralne, w tym EBC i krajowe banki centralne strefy euro, także zwiększyły starania ukierunkowane na bezpośrednie docieranie do jeszcze większych grup odbiorców, starając się wyjaśniać swoje działania w prostszy sposób, wykorzystując nowe kanały komunikacji oraz dostępniejszy język, aby ostatecznie pokazać, w jaki sposób działania w zakresie polityki pieniężnej przyczyniają się do zmiany codziennego życia ludzi.

Bank Włoch także podejmował takie starania. Od momentu wybuchu kryzysu wzmocniliśmy nasze kontakty z parlamentem i naszą rozliczalność przed tym organem; od 2014 r. zarząd uczestniczył w 38 wysłuchaniach. Ponadto w celu usprawnienia komunikacji ze społeczeństwem zaangażowaliśmy się w realizację obszernego programu, którego celem jest dotarcie do wszystkich grup społeczeństwa. Osobiście uczestniczyłem w spotkaniach z ludźmi w różnych włoskich miastach, aby wyjaśnić im naszą politykę oraz politykę Eurosystemu. Dzięki temu ludzie lepiej rozumieli tę politykę i zyskali do niej większe zaufanie.

Brałem także udział we włoskich programach telewizyjnych, aby wyjaśnić społeczeństwu prostym językiem właściwości kryptoaktywów, w szczególności bitcoinów, a co ważniejsze powiązane z nimi ryzyko.

 

31. Jak oceniłby Pan skutki uboczne polityki pieniężnej, w szczególności ze strony Stanów Zjednoczonych, dla prowadzenia polityki pieniężnej w strefie euro?

 

Ze względu na coraz większą ekonomiczną i finansową integrację światowej gospodarki skutki uboczne ze strony innych regionów gospodarczych największych gospodarek muszą zostać wzięte pod uwagę podczas definiowania i wdrażania polityki krajowej. W szczególności odnosi się to do decyzji USA dotyczących polityki pieniężnej, które wpływają na amerykańskie i globalne rynki finansowe oraz rynki walutowe.

EBC regularnie bierze pod uwagę takie skutki uboczne w swoich analizach. Podczas kształtowania polityki pieniężnej strefy euro monitorowane są wydarzenia w innych gospodarkach, analizowany jest krajowy wpływ ich środków z zakresu polityki oraz uwzględniane są skutki dla prognoz dotyczących stabilności cen w strefie euro.  Wszystkie posiedzenia Rady Prezesów w sprawie polityki pieniężnej obejmują kompleksową prezentację i omówienie tych analiz.

Jak wspomniałem w odpowiedzi na pytanie nr 27, nie oznacza to jednak, że EBC powinien w jakikolwiek sposób oddziaływać na kurs walutowy. Polityka pieniężna EBC musi koncentrować się wyłącznie na kwestiach krajowych.

 

C. Stabilność finansowa i nadzór finansowy

 

32. Jak zapatruje się Pan na potrzebę ścisłego rozgraniczenia polityki pieniężnej i nadzoru bankowego oraz jakie reformy Pan zdaniem zwiększyłyby i usprawniły taki rozdział?  

Uważam, że istniały dobre powody, by powierzyć EBC odpowiedzialność za nadzór bankowy, takie jak synergie między rolą banków centralnych w obszarze nadzoru makroostrożnościowego (ukierunkowaną na utrzymanie stabilności systemu finansowego jako całości) i nadzoru mikroostrożnościowego poszczególnych banków. Inne powody miały charakter bardziej instytucjonalny, na przykład potrzeba ustanowienia europejskiego systemu nadzoru finansowego w ramach istniejących Traktatów. Taka organizacja pozwoliła także Jednolitemu Mechanizmowi Nadzorczemu na natychmiastowe rozpoczęcie funkcjonowania dzięki wykorzystaniu infrastruktury (np. technologii i organizacji administracyjnej) rozwijanej na przestrzeni czasu przez EBC i krajowe banki centralne.

Istnieje jednak także pewne ryzyko: ryzyko dla reputacji, jeśli braki w zakresie nadzoru negatywnie wpływają na reputację banku centralnego, a tym samym wiarygodność polityki pieniężnej, lub ryzyko potencjalnego konfliktu interesów między polityką pieniężną a decyzjami w obszarze nadzoru.

Na podstawie moich doświadczeń wynikających z uczestnictwa w posiedzeniach Rady ds. Nadzoru oraz Rady Prezesów EBC uważam, że obecna architektura Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego – w szczególności „zasada rozdziału” – zapewnia wystarczającą równowagę oraz odpowiednie zabezpieczenia do celów minimalizacji tego ryzyka. Odnoszę się na przykład do przepisów proceduralnych i zabezpieczeń takich jak rozdział funkcjonalny siły roboczej, ram „wiedzy koniecznej” na potrzeby wymiany informacji, a także procesów decyzyjnych, które są zróżnicowane, są prowadzone w różnym czasie i wymagają rygorystycznego uzasadnienia. Kluczowe znaczenie mają także ramy „braku sprzeciwu”.

Parlament Europejski monitoruje funkcjonowanie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego, a Komisja dokonuje przeglądu działania rozporządzenia w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego, w tym stosowania zasady rozdziału, co trzy lata. Podczas oceny, czy potrzebujemy zmiany obecnych rozwiązań, zachowałbym otwarty umysł. Wydaje się, że dotychczas zasada rozdziału funkcjonowała prawidłowo, ale ze względu na zmiany w sektorze finansowym i rozwój struktury europejskiej inna konfiguracja może w lepszy sposób osiągać oddzielne, ale powiązane ze sobą cele w zakresie stabilności cen, stabilności finansowej oraz bezpieczeństwa i solidności systemu bankowego. 

 

33. Jakie jest Pana zdanie na temat aktualnej konfiguracji instytucjonalnej Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego (ERRS) pod auspicjami EBC, jeżeli chodzi o konkretne osiągnięcia w prowadzeniu nadzoru makroostrożnościowego?   

ERRS stanowiła ważny element europejskiej reakcji na poważny kryzys finansowy. W ostatnich latach instytucja pokazała swoją użyteczność w kompleksowym monitorowaniu ryzyka dla stabilności finansowej w UE. Ostrzeżenia i zalecenia wydawane przez ERRS stanowiły bodziec do opracowania i wdrożenia ram polityki makroostrożnościowej w UE. Na przykład zidentyfikowanie przez nią w odpowiednim czasie pojawiającego się ryzyka w obszarze nieruchomości zapewniło podstawę dla ukierunkowanych środków ze strony krajowych organów makroostrożnościowych.

Sukces ERRS opiera się na jej zdolności do analizowania w terminowy sposób bardzo szczegółowych informacji na temat stanu europejskiej gospodarki i sektora finansowego. EBC zapewnia zasadniczy wkład jako instytucja wspierająca, umożliwiając ERRS korzystanie z wiedzy eksperckiej, infrastruktury technologicznej i administracyjnej EBC oraz jego wysoko wykwalifikowanych pracowników. W zakresie, w jakim sektor finansowy gwałtownie przeobraża się z koncentrującego się na bankach w bardziej zdywersyfikowany ekosystem, międzysektorowa misja ERRS zyska na znaczeniu. W takiej sytuacji wymagana będzie większa baza wiedzy eksperckiej w ramach Europejskiego Systemu Nadzoru Finansowego.

Z perspektywy instytucjonalnej prawodawcy UE zapewnili jasną strukturę zarządzania, która umożliwia ERRS korzystanie z wiedzy eksperckiej EBC, a jednocześnie zapewnia odpowiedni rozdział i niezależność procedur i organów decyzyjnych ERRS (prezes EBC stoi na czele Zarządu Głównego w interesie instytucji, przedstawicielem EBC jest wiceprezes).

 

34. W jaki sposób możemy rozwiązać problem wysokiej liczby kredytów zagrożonych, jak również ryzyka związanego z przepływem kredytów zagrożonych?  Jak ocenia Pan problem kredytów zagrożonych w bilansach średnich i małych instytucji kredytowych?  Jak ocenia Pan rolę EBC/Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego w radzeniu sobie z tymi zagrożeniami? 

EBC przejął europejski nadzór bankowy w krytycznym momencie. Kryzys zadłużeniowy zakończył się, ale, jak zwykle, jego skutki zmaterializowały się z opóźnieniem. Poziom kredytów zagrożonych w 2015 r. osiągnął prawie 1 bilion EUR w przypadku istotnych instytucji, według wartości bilansowej brutto. Od tego czasu kwota ta zmalała zasadniczo o połowę (560 mld EUR). Udział kredytów zagrożonych brutto uległ obniżeniu z 8 % do mniej niż 4 % w tym samym okresie, poniżej progu 5 % zdefiniowanego przez EUNB.

Prace EBC miały podstawowe znaczenie w osiąganiu tej poprawy, od samego początku nadając priorytet kwestii kredytów zagrożonych. Określono jasne ilościowe i jakościowe oczekiwania dotyczące sposobu, w jaki banki powinny postępować z kredytami zagrożonymi. Ponadto Parlament Europejski niedawno zatwierdził rozporządzenie w sprawie „kalendarzowego tworzenia rezerw” (tak zwany mechanizm ochronny filaru 1 w zmienionym rozporządzeniu w sprawie wymogów kapitałowych, aby zapewnić odpowiednie poziomy tworzenia rezerw dla nowych kredytów zagrożonych), które jest prawdopodobnie najbardziej rygorystyczne na świecie. Banki zastosowały się do tej polityki: kredyty zagrożone zostały sprzedane, ustanowiono lub udoskonalono jednostki prowadzące odzyskiwanie, stopy odzysku wzrastały. Dane statystyczne, które przytoczyłem powyżej, stanowią dobry zbiorczy wskaźnik osiągniętych postępów.

Udział kredytów zagrożonych nadal jest wyższy niż przed kryzysem, a w niektórych państwach wciąż widoczne są słabości. Dlatego ważne jest, by kontynuować starania na rzecz dalszego ograniczania poziomu kredytów zagrożonych. Jak wspomniałem jednak w przeszłości, uważam, że kredyty zagrożone powinny być ograniczane „tak szybko, jak jest to możliwe, ale nie szybciej”. Zbyt szybkie działania mogłyby wiązać się z ryzykiem dla banków zmuszonych do wyprzedaży kredytów zagrożonych na rynkach wtórnych takich instrumentów, które w szeregu państw są nadal niepłynne, nieprzejrzyste i oligopolistyczne.

Ograniczenie kredytów zagrożonych musi stanowić część ogólniejszych zabiegów organów nadzoru o zmniejszenie ogólnego ryzyka bankowego, w tym związanego z praniem pieniędzy, ryzyka operacyjnego, ryzyka rynkowego i ryzyka w cyberprzestrzeni; te rodzaje ryzyka są uwzględniane podczas corocznej oceny ryzyka nadzorowanych banków przez Jednolity Mechanizm Nadzorczy (tak zwany proces przeglądu i oceny nadzorczej – SREP).

Moim zdaniem główną bolączką europejskiego sektora bankowego jest jednak niska rentowność, której nie można poprawić jedynie za pomocą polityki ograniczania ryzyka.

W odniesieniu do przepływu kredytów zagrożonych EUNB niedawno wydał wytyczne na temat udzielania kredytów, które to wytyczne powinny pomóc w poprawie jakości nowych udzielanych kredytów, a tym samym ograniczyć napływ nowych kredytów zagrożonych w przyszłości. Moja odpowiedź na pierwsze pytanie brzmi zatem, że w dużej mierze zajęliśmy się już problemami związanymi z kredytami zagrożonymi.

Mogę stwierdzić, że to samo dotyczy mniej istotnych instytucji. Chociaż banki te nie podlegają bezpośredniemu nadzorowi EBC, mają do nich zastosowanie wytyczne EUNB na temat kredytów zagrożonych (które zostały opracowane po wydaniu przez EBC wytycznych na temat kredytów zagrożonych dla istotnych instytucji i ściśle im odpowiadają) oraz mechanizm „kalendarzowego tworzenia rezerw”. Jak wspomniałem, posiadamy obecnie politykę w sprawie kredytów zagrożonych dla wszystkich banków, w tym mniej istotnych instytucji. Owoce przeprowadzonych prac są wyraźnie widoczne i powinniśmy dalej podejmować starania w celu całkowitego rozwiązania problemu.

Podsumowując, chciałbym wspomnieć, że potrzeba wzmocnienia systemu bankowego i ograniczenia kredytów zagrożonych była szczególnie widoczna we Włoszech w następstwie kryzysu finansowego oraz drugiej fali recesji, która uderzyła we włoską gospodarkę. Bank Włoch odegrał kluczową rolę, w ramach Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego, w zachęcaniu banków do ograniczania kredytów zagrożonych w szybkim, ale zrównoważonym tempie, oraz we wzmacnianiu ich pozycji kapitałowej. Włochy są jednym z państw, w których poprawa bilansów banków była szczególnie godna uwagi: pomimo umiarkowanego ożywienia gospodarczego obserwowanego w ostatnich latach roczny przepływ nowych kredytów zagrożonych jest obecnie niższy niż przed kryzysem finansowym (około 1 proc.). Udział kredytów zagrożonych netto (tj. kredytów zagrożonych pomniejszonych o rezerwy) także uległ znacznemu zmniejszeniu; wynosi obecnie 4,0 procent wszystkich kredytów, czyli o ponad połowę mniej od wartości szczytowej z 2015 r.

 

35. Jak ocenia Pan wysoki poziom aktywów poziomu 2 i 3 w wielu bilansach banków?  Czy aktywa te są odpowiednio uwzględnione w obecnych ramach nadzoru?  

W żargonie księgowym instrumenty poziomu 3 stanowią kategorię aktywów finansowych i zobowiązań finansowych, które trudno jest wycenić z powodu braku możliwych do zaobserwowania informacji na temat parametrów wymaganych do ich wyceny. Aktywa i zobowiązania poziomu 2 są stosunkowo łatwiejsze do wyceny, ale także nie posiadają notowanych cen.

W 2. kwartale 2019 r. wartość księgowa aktywów poziomu 3 banków objętych Jednolitym Mechanizmem Nadzorczym osiągnęła 194 mld EUR, podczas gdy wartość aktywów poziomu 2 wyniosła 3 174 mld EUR. Wartości te stanowią odpowiednio 0,86 % i 14,01 % łącznych aktywów bankowych. Banki objęte Jednolitym Mechanizmem Nadzorczym posiadają także zobowiązania poziomu 3 i poziomu 2 o podobnej wartości. Należy to podkreślić, gdyż ryzyko stwarzane przez te instrumenty (aktywa i zobowiązania) niekoniecznie ulega kompensacji (i zasadniczo do tego nie dochodzi).

Klasyfikacja instrumentów na poziomie 2 lub poziomie 3 wskazuje na ich złożoność, ale nie oznacza, że są one toksyczne lub zagrożone. Ponadto aktywa i zobowiązania poziomu 2 i poziomu 3 są użytecznymi instrumentami dla klientów banków, którzy wykorzystują je w celu zabezpieczania ryzyka, jakie w przeciwnym razie wpływałoby negatywnie na ich działalność, a tym samym gospodarkę realną.

 

Instrumenty te mogą jednak wiązać się z ryzykiem wyceny. Może to wynikać z niewystarczających informacji (danych rachunkowych, ostrożnościowych i rynkowych); słabości modeli wykorzystanych do wyceny tych instrumentów; swobody przyznanej bankom w zakresie klasyfikowania tych instrumentów na podstawie regulacji rachunkowych i ostrożnościowych (banki oczywiście wykorzystują tę swobodę dla własnych korzyści). W ujęciu ogólnym utrudnia to uzyskanie kompletnej i wiarygodnej oceny ryzyka tkwiącego w tych zindywidualizowanych i złożonych instrumentach. Z tych powodów Jednolity Mechanizm Nadzorczy ściśle monitoruje ekspozycję banków na instrumenty poziomu 2 i poziomu 3 oraz wzmocnił kontrolę nadzorczą nad nimi. W tym względzie pozytywnie odnoszę się do faktu, że ryzyko transakcyjne i wycena aktywów nadal stanowią priorytet nadzorczy dla Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego w 2020 r., w tym w ramach dostosowanych do potrzeb misji kontrolnych na miejscu.

 

36. Jaka jest Pana opinia na temat rozporządzenia w sprawie podmiotów równoległego systemu bankowego?  Czy widzi Pan luki regulacyjne i nadzorcze, którymi powinni zająć się prawodawcy w perspektywie krótkoterminowej? 

 

Dywersyfikacja źródeł finansowania przedsiębiorstw w większym stopniu chroni korporacje przed wstrząsami pochodzącymi z sektora bankowego. W związku z tym większy udział finansowania rynkowego może pomóc także gospodarce realnej. Z drugiej strony MŚP i gospodarstwa domowe, które stanowią duży odsetek kredytobiorców, idealnie odpowiadają potrzebom banków. Musimy zatem zapewnić, aby zarówno banki, jak i instytucje niebędące bankami rozwijały się w środowisku, w którym odpowiednio chroniona jest stabilność finansowa i indywidualni klienci. 

Powinniśmy także mieć świadomość, że w strefie euro duża część udziałów funduszy inwestycyjnych znajduje się w posiadaniu banków i zakładów ubezpieczeń. Nadzór powinien zapobiegać sytuacji, w której niepokoje w sektorze funduszy inwestycyjnych mogą wywoływać skutki uboczne dla jednostek dominujących. Jednocześnie organy ochrony konsumentów i nadzoru powinny zapewniać, by jednostki dominujące nie ingerowały w alokację oszczędności przez fundusze inwestycyjne pozostające pod ich kontrolą. 

W związku z tym istotne jest, aby skrupulatnie monitorować możliwe ryzyko wynikające z tego przestawienia się na instytucje niebędące bankami. W szczególności ważne jest dokładne monitorowanie poziomów i dynamiki dźwigni finansowej i płynności w finansowym sektorze instytucji niebędących bankami oraz ciągła ocena procykliczności i wzajemnych powiązań systemu finansowego jako całości. Moim zdaniem powinniśmy uważnie zastanowić się, czy posiadamy wystarczające informacje dla instytucji niebędących bankami oraz czy istnieją luki w ramach regulacyjnych uwzględniających ryzyko zarówno na poziomie mikro-, jak i makroostrożnościowym. Można rozważyć, czy należy zdefiniować zasady sprawnego zarządzania w celu zapewnienia, aby uczestnicy rynku nie otrzymywali zachęt do podejmowania nadmiernego ryzyka.

 

37. Jakie są Pana poglądy na temat kroków w kierunku utworzenia unii bankowej wraz z europejskim systemem gwarancji depozytów i fiskalnym mechanizmem ochronnym, włącznie z koniecznym wdrożeniem istniejącego prawodawstwa dotyczącego unii bankowej? 

Uważam, że europejski system gwarancji depozytów jest konieczny do uzupełnienia dwóch pozostałych istniejących filarów unii bankowej oraz wzmocnienia europejskiej infrastruktury finansowej. Dyskusje na temat tego systemu przez wiele lat nie przynosiły skutków, dlatego z zadowoleniem przyjmuję bodziec, który pojawił się w konkretnym planie działania, do utworzenia prawdziwego europejskiego systemu gwarancji depozytów. Taki plan działania powinien także obejmować, w ramach celu bardziej długoterminowego, utworzenie publicznego mechanizmu ochronnego dla europejskiego systemu gwarancji depozytów (jaki jest obecnie tworzony dla jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji).

Postępy w tym obszarze należy osiągać równolegle z wdrażaniem środków ograniczania ryzyka ustanowionych w przepisach dotyczących unii bankowej dla aktywów odziedziczonych (takich jak ekspozycje zagrożone) oraz buforów łatwo umarzalnych zobowiązań (MREL), w ambitnym, ale realistycznym tempie. Takie podejście potwierdza, że ograniczanie ryzyka i podział ryzyka są wzajemnie wzmacniającymi się celami, w związku z czym powinny być ze sobą powiązane: łączenie ryzyka wzmacnia zrównoważony charakter dla wszystkich. Powinniśmy także wykorzystać tę szansę, aby zająć się kwestiami niedostatecznie dotychczas uwzględnianymi.

Moim zdaniem jednym z kluczowych priorytetów jest przegląd ram zarządzania kryzysowego, aby umożliwić bankom każdej wielkości wyjście z rynku bez korzystania z pieniędzy podatników, ale również bez destabilizacji systemu finansowego państw członkowskich. Na podstawie obecnych ram prawnych UE, aby kryzysem bankowym można było zarządzać za pomocą systemu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, bank musi przejść z wynikiem pozytywnym „próbę interesu publicznego” Jednolitej Rady ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji. Oznacza to, że restrukturyzacja i uporządkowana likwidacja w strefie euro jest dostępna tylko dla mniej niż 100 spośród łącznej liczby około 3 000 banków. Kryzysem w pozostałych 2 900 bankach należy zajmować się w drodze krajowego postępowania upadłościowego, podobnego do stosowanego wobec przedsiębiorstw niefinansowych. Jak wspominałem w przeszłości, uważam, że model amerykańskiej Federalnej Korporacji Ubezpieczenia Depozytów (FDIC) stanowi w tej kwestii cenne odniesienie dla UE.

 

Powinniśmy także rozważyć, w jaki sposób należy stymulować integrację transgraniczną grup rynków bankowości detalicznej. Może to wymagać usprawnienia współpracy i wzmocnienia zaufania między organami oraz usunięcia przeszkód dla połączeń transgranicznych.

 

 

38. Jakie dostrzega Pan zagrożenia dla stabilności finansowej związane z kredytami lewarowanymi i jak należy im zaradzić?  

Kredyty lewarowane wiążą się z wysokim ryzykiem kredytowym, ponieważ są udzielane wysoko zadłużonym kredytobiorcom. Udzielanie kredytów lewarowanych było coraz powszechniejsze w ostatnich latach, w szczególności w USA, ze względu na niskie stopy procentowe i poszukiwanie dochodów przez inwestorów. Na koniec 2018 r. 18 najaktywniejszych banków na rynku, nadzorowanych przez EBC, posiadało ekspozycję przekraczającą 300 mld EUR. Stanowi to stosunkowo niewielki ułamek ich portfeli kredytów, chociaż jest on wysoki w ujęciu bezwzględnym.

Jednolity Mechanizm Nadzorczy wydał wytyczne na temat udzielania kredytów lewarowanych już w 2017 r. w celu zapewnienia, by banki zwracały wystarczającą uwagę na takie ryzykowne ekspozycje i tworzyły odpowiednie rezerwy. Finansowanie lewarowane zostanie uwzględnione w priorytetach nadzorczych Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego na 2020 r., które obejmują specjalne kontrole na miejscu.

Oprócz ryzyka na poziomie banków kredyty lewarowane mogłyby generować potencjalne ryzyko systemowe ze względu na wysoki stopień wzajemnych powiązań między inwestorami na tym rynku (na przykład z powodu pośrednich ekspozycji za pośrednictwem różnych kanałów). W związku z tym w pełni popieram bieżące inicjatywy Rady Stabilności Finansowej w zakresie monitorowania ryzyka dla stabilności finansowej wynikającego z udzielania kredytów lewarowanych. Opowiadałbym się za międzynarodowymi środkami ukierunkowanymi na łagodzenie takiego ryzyka, co najmniej w formie wydania wspólnych wytycznych.

 

39. Jakie widzi Pan wyzwania dla EBC, gdyby Europejski Mechanizm Stabilności (EMS) miał zostać przekształcony w Europejski Fundusz Walutowy?  Jaką rolę przypisuje Pan dyscyplinie rynku finansowego w wycenie długu państwowego?   

Ostrożna i solidna polityka fiskalna jest konieczna do zapewnienia, by rządy krajowe posiadały wystarczającą przestrzeń fiskalną, aby reagować na pogorszenie koniunktury gospodarczej. Rynki finansowe odgrywają ważną rolę w wycenie ryzyka, ale ich sygnały mogą być zbyt powolne i słabe lub zbyt gwałtowne i zakłócające. W związku z tym stabilność strefy euro wymaga ram zarządzania budżetem zaprojektowanych tak, aby zapobiegać kumulacji zakłóceń równowagi budżetowej, a także skutecznych ram zarządzania kryzysowego.

Europejski Mechanizm Stabilności (EMS) odegrał kluczową rolę w reagowaniu przez strefę euro na kryzys zadłużeniowy. Narzędzia, procedury i programy EMS są podobne do stosowanych przez MFW. EMS nie posiada jednak „funkcji walutowej” i należy unikać nazywania go Europejskim Funduszem Walutowym, gdyż byłoby to mylące i nie odzwierciedlałoby odpowiednio roli i działania EMS.

Chociaż EMS był w stanie realizować swój mandat, reforma będąca obecnie przedmiotem dyskusji dokonuje przeglądu jego roli i zestawu narzędzi, na przykład w odniesieniu do możliwości zapewniania ostrożnościowych linii kredytowych (które dotychczas nigdy nie były stosowane). Ponadto reforma EMS udostępni mechanizm ochronny dla jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, przyczyniając się tym samym do postępów w tworzeniu unii bankowej. Pozytywna decyzja w sprawie reformy EMS w grudniu 2019 r. stanowiłaby zatem pożądany krok naprzód.

Nowy Traktat ustanawiający Europejski Mechanizm Stabilności przewiduje, że EMS, pełniąc swoją rolę, powinien szanować uprawnienia udzielone na mocy prawa Unii instytucjom i organom unijnym, w tym EBC. Zgodnie z tym celem uważam, że kolejnym rozsądnym krokiem byłoby włączenie EMS do ram prawnych UE i ustanowienie jego odpowiedzialności przed Parlamentem Europejskim.

40. Jaka jest Pana ocena zaangażowania EBC w kontekście programów pomocy finansowej?  Jak Pana zdaniem rozwinie się w przyszłości potencjalny udział EBC w programach pomocy finansowej i w nadzorze po zakończeniu programu?  

Gdy państwa członkowskie – a następnie prawodawcy – zwrócili się do EBC o udostępnienie wiedzy eksperckiej na potrzeby programów pomocy finansowej, strefa euro znajdowała się w wyjątkowych okolicznościach, gdyż budowała instytucje wymagane w procesie, a jednocześnie była dotknięta poważnym kryzysem. W takiej krytycznej sytuacji podjęto decyzję o połączeniu sił i uzupełnieniu wiedzy eksperckiej Komisji.

Traktat ustanawiający Europejski Mechanizm Stabilności oraz rozporządzenie w sprawie drugiego pakietu dotyczącego zarządzania gospodarczego wezwały EBC do pełnienia roli doradcy względem zadań Komisji, w szczególności w zakresie: (i) oceny długookresowej zdolności do obsługi długu publicznego; (ii) negocjowania protokołu ustaleń; oraz (iii) monitorowania poszanowania warunkowości związanej z pakietem pomocy finansowej.

Jednocześnie EBC nie był formalnie zaangażowany w proces decyzyjny dotyczący działań i decyzji w kontekście programu oraz nie podpisał protokołu ustaleń.

Z upływem czasu EBC zawężał stopniowo swój wkład do kwestii o zasadniczym znaczeniu makroekonomicznym i zagadnień sektora finansowego. Pozwoliło to EBC wykorzystać swoją wiedzę ekspercką w najlepszy sposób i skupić się na kwestiach sektora finansowego w państwach objętych programem, a tym samym ułatwić prowadzenie polityki pieniężnej.

Dzięki uczestnictwu w nadzorze po zakończeniu programu – co także przewidują przepisy Unii – EBC może odpowiednio ocenić skutki dla swoich zadań i oferować swoją wiedzę ekspercką z korzyścią dla wszystkich zainteresowanych stron.

 

41. Jak ocenia Pan wdrożenie mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków w UE?  Jakie są Pana poglądy na instytucje, banki oszczędnościowe i spółdzielcze „zbyt duże lub zbyt powiązane, by upaść”, a także na ogólną kwestię rentowności sektora bankowego w UE, i jakie jest Pana zdanie na temat dalszych działań w zakresie jego struktury w celu zaspokojenia potrzeb gospodarki realnej i długoterminowego finansowania?  

Ochrona podatników przed kosztami kryzysów bankowych z jednoczesnym zachowaniem stabilności finansowej stanowiła kluczowy cel utworzenia europejskich ram restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji i nie powinna być obecnie kwestionowana.

Wprawdzie ramy zaczęły funkcjonować w 2016 r., jednak nie zostały jeszcze w pełni przetestowane. Na przykład nie pojawił się jeszcze przypadek złożonej restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banku; nie byliśmy także jeszcze w stanie zmierzyć skuteczności bufora MREL w zapewnianiu stabilności banku o znaczeniu systemowym. Podobnie nie zostało przetestowane zastosowanie jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji.

Na podstawie moich doświadczeń uważam, że musimy uważnie zastanowić się, w jaki sposób moglibyśmy zaprojektować system umożliwiający bankom każdej wielkości wyjście z rynku nawet w trudnej sytuacji (np. kiedy nie jest dostępny kupiec dla banku podlegającego restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji/postępowaniu likwidacyjnemu) bez korzystania z pieniędzy podatników, ale także bez zagrażania stabilności finansowej. Jak wspomniałem w mojej odpowiedzi na pytanie nr 37, amerykańska Federalna Korporacja Ubezpieczenia Depozytów (FDIC) mogłaby stanowić cenny wzór w tej kwestii.

W odniesieniu do instytucji „zbyt dużych, by upaść” popieram prace Rady Stabilności Finansowej mające na celu uwzględnienie prawdopodobieństwa i skutków niewykonania zobowiązań przez instytucje finansowe o znaczeniu systemowym. Uważam, że akumulacja dodatkowych buforów kapitałowych, a także większa zdolność do pokrywania strat dla banków o znaczeniu systemowym zapewniają użyteczny wkład w rozwiązanie tego problemu.

Jednocześnie uważam, że należy uczynić więcej, aby zachować dywersyfikację systemu bankowego, znajdując sposoby, w możliwym zakresie, na zmniejszanie ryzyka znikania małych i średnich banków odgrywających ważną rolę w strefie euro, w której MŚP stanowią istotny element gospodarki realnej i zatrudnienia.

Uważam, że niska rentowność banków jest obecnie najważniejszym problemem dla europejskiego sektora bankowego zarówno z perspektywy nadzoru, jak i stabilności finansowej. Niestety nie istnieje w tej kwestii cudowny środek. Rozwiązanie będzie wymagało dostosowań na kilku frontach.

Nadmierna zdolność będzie musiała zostać wchłonięta. Ważnymi narzędziami w tym zakresie są operacje w zakresie połączeń i przejęć; niestety przeprowadzanie tych operacji utrudniają różne czynniki, w tym brak ukończenia unii bankowej. W związku z tym ambitne podejście do ukończenia unii bankowej i dokonania prawdziwych postępów w unii rynków kapitałowych wysłałoby ważny sygnał do społeczeństwa i rynków potwierdzający, że Europa może zapewnić odporniejsze, bardziej zintegrowane i ogólnie sprawniejsze ramy finansowania gospodarki realnej.

Banki muszą także zwiększyć swoje inwestycje w cyfryzację, aby dostarczać szerszy zestaw produktów, generować stałe dochody i ograniczać wskaźnik kosztów do dochodów w perspektywie średnioterminowej.

Jakość zarządzania także ma kluczowe znaczenie. Prace Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego wskazują, że banki o sprawnej i solidnej strukturze zarządzania osiągają w ujęciu średnim większą rentowność. Pokazują one także, że rentowne banki można znaleźć we wszystkich klasach modeli biznesowych i w większości państw.  

 

42. W jaki sposób można skuteczniej zająć się kwestią prania pieniędzy, unikania zobowiązań podatkowych i finansowania terroryzmu w całej unii bankowej?  W jaki sposób należy brać pod uwagę ryzyko związane z praniem brudnych pieniędzy, gdy EBC ocenia stabilność finansową banków? Czy istnieje potrzeba scentralizowania nadzoru w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy (AML) w ramach jednej agencji lub mechanizmu UE?   

 

Niedawne wydarzenia pokazują, że zaangażowanie w pranie pieniędzy lub finansowanie terroryzmu może stanowić istotne ryzyko dla banków, a nawet zagrażać ich rentowności. Z tego względu na szczeblu europejskim podejmowanych było i jest wiele inicjatyw w celu zapewnienia silniejszych ram regulacyjnych, skuteczniejszego nadzoru w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz lepszej koordynacji między organami odpowiedzialnymi za przeciwdziałanie praniu pieniędzy i organami nadzoru ostrożnościowego. W osiąganie tych ważnych celów są zaangażowane Rada, Komisja, Parlament, EUNB i Jednolity Mechanizm Nadzorczy – oraz organy krajowe.

Istotne jest, by EBC, jako organ nadzoru bankowego, nadal zwiększał swoją zdolność do oceny skutków ostrożnościowych dla instytucji, związanych z ryzykiem prania pieniędzy i finansowania terroryzmu. W istocie uchybienia w zakresie prania pieniędzy/finansowania terroryzmu stanowią jeden z kluczowych czynników ryzyka zidentyfikowanych w priorytetach nadzorczych Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego na 2020 r. Prowadzone były prace w różnych obszarach, aby umożliwić EBC lepsze zrozumienie i zidentyfikowanie tego ryzyka podczas prowadzenia działań nadzorczych, w tym podczas nadawania instytucjom uprawnień lub oceny zaproponowanych przejęć znacznych pakietów akcji oraz w ramach bieżącego nadzoru, w tym procesu SREP. Faktycznie duże znaczenie ma dokładniejsza analiza powiązania między zagrożeniem praniem pieniędzy/finansowaniem terroryzmu oraz strukturą zarządzania i kontroli wewnętrznej instytucji, modelami biznesowymi i rentownością, płynnością i ryzykiem operacyjnym.

Kolejnym ważnym obszarem jest wymiana informacji i współpraca z organami odpowiedzialnymi za przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu: jako że nadzór w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy leży poza kompetencjami EBC, niezmiernie ważne jest otrzymywanie i przekazywanie przez EBC (oraz właściwe organy krajowe) wszystkich istotnych informacji na temat ryzyka prania pieniędzy i finansowania terroryzmu oraz braku zgodności regulacyjnej wykrywanego przez organy krajowe. Aby ułatwić i usprawnić wymianę informacji, w ostatnim czasie EBC podpisał umowy o współpracy z krajowymi organami odpowiedzialnymi za przeciwdziałanie praniu pieniędzy. Bardzo pozytywnie oceniam taki rozwój sytuacji.

Uważam, że w przyszłości konieczne jest bardziej scentralizowane i spójne europejskie podejście do przeciwdziałania praniu pieniędzy. Po pierwsze, ponieważ pranie pieniędzy jest często zjawiskiem transgranicznym, zatem jest tak skuteczne jak jego najsłabszy element. Po drugie, ponieważ europejskie podejście uprościłoby proces i zwiększyło jego wydajność. 

Pierwszy krok w tym kierunku wykonano w ramach niedawnego pakietu przeglądu Europejskiego Urzędu Nadzoru, w którym wzmocniono rolę EUNB w kwestiach przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Począwszy od stycznia 2020 r. EUNB będzie odpowiadać za nowe ważne zadania, takie jak: monitorowanie jakości krajowego nadzoru w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy; stymulowanie działań nadzorczych w przypadku dowodów na poważne naruszenie zasad dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy; gromadzenie i centralne przechowywanie informacji na temat istotnych uchybień, które mogą mieć znaczenie do celów przeciwdziałania praniu pieniędzy zarówno dla organów nadzoru ostrożnościowego, jak i organów odpowiedzialnych za przeciwdziałanie praniu pieniędzy; ułatwianie współpracy z organami nadzoru z państw trzecich w transgranicznych przypadkach prania pieniędzy/finansowania terroryzmu. 

Obecnie omawiane są propozycje dotyczące dalszego rozwoju ram przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu w UE; zdecydowanie je popieram. Konieczne usprawnienia obejmują: (i) wyższy stopień harmonizacji rozporządzenia w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy: pożądanym rozwiązaniem byłoby przekształcenie części piątej dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy w mające bezpośrednie zastosowanie, jednolite rozporządzenie; (ii) konwergencję praktyk nadzorczych w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu w oparciu o wysokiej jakości normy; oraz (iii) ustanowienie nowego europejskiego organu odpowiedzialnego za nadzór w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy na szczeblu UE.

W ujęciu ogólnym wzmocnienie zwalczania prania pieniędzy i finansowania terroryzmu ma kluczowe znaczenie dla zagwarantowania integralności europejskiego rynku bankowego i finansowego. Pranie pieniędzy/finansowanie terroryzmu wywierają istotny negatywny wpływ na bezpieczeństwo i solidność instytucji, co pokazały niedawno odnotowywane przypadki. Postępy w tej dziedzinie należy osiągnąć jak najszybciej.

 

43. Czy uważa Pan, że zanim państwa członkowskie spoza strefy euro staną się członkami strefy euro i tym samym członkami unii bankowej, powinny one spełnić dodatkowe warunki, np. skutecznie kontrolować ryzyko prania pieniędzy, wykazać istnienie stosunkowo stabilnego rynku nieruchomości i skutecznie kontrolować korupcję?

 

Postępy każdego państwa spoza strefy euro w spełnianiu parametrów z Maastricht, wraz ze stabilnością konwergencji, są regularnie oceniane przez EBC i Komisję w specjalnych sprawozdaniach z konwergencji. W ramach kryteriów konwergencji z Maastricht pranie pieniędzy i korupcja oraz kształtowanie się cen nieruchomości mieszkalnych stanowią już część dodatkowego wymogu integracji rynkowej. Wynika to z faktu, że działalność przestępcza, taka jak pranie pieniędzy i korupcja, mogą zakłócać równe warunki działania, a w rezultacie wywierać wpływ na potencjał wzrostu gospodarczego, podczas gdy bańka cenowa na rynku nieruchomości może prowadzić do zakłóceń równowagi makroekonomicznej i zagrażać stabilności finansowej.

W listopadzie 2014 r. Jednolity Mechanizm Nadzorczy stał się odpowiedzialny za nadzór bankowy w strefie euro. W związku z tym przyjęcie euro wymaga obecnie także uczestnictwa w Jednolitym Mechanizmie Nadzorczym. Nie jest to łatwe zadanie, w związku z czym państwa członkowskie zbliżające się do przyjęcia euro dołączają także do unii bankowej poprzez tak zwaną ścisłą współpracę między EBC a właściwym organem krajowym. Może to wymagać konkretnych zobowiązań do przeprowadzenia reform.

Dołączenie do unii bankowej wymaga oceny zgodności krajowych ram prawnych w celu zagwarantowania możliwości realizacji przez EBC jego zadań nadzorczych, jak również kompleksowej oceny banków, które mają podlegać nadzorowi ze strony EBC.

Ponadto otwarty dialog między wszystkimi zainteresowanymi stronami może przyczynić się na przykład do usunięcia innych potencjalnych przeszkód dla skutecznego nadzoru oraz wyeliminowania innych potencjalnych uchybień ram krajowych, które mogą być powiązane z nadzorem ostrożnościowym, na przykład potencjalnych uchybień w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy.

 

44. Czy głębsza integracja finansowa jest zawsze zgodna z celem stabilności finansowej?  Czy uważa Pan, że potencjalne transgraniczne fuzje banków nasilają problem podmiotów „zbyt dużych, by upaść”? Jakie powinny być cele unii rynków kapitałowych? 

Uzyskanie wyższego poziomu integracji finansowej oraz wydajniejszego funkcjonowania europejskiego systemu finansowego ma bardzo duże znaczenie dla zadań EBC. Po pierwsze, integracja finansowa stanowi warunek wstępny dla sprawnej transmisji polityki pieniężnej EBC w całej strefie euro. Ponadto bardziej zintegrowane sektory bankowe o większym udziale instytucji zagranicznych ograniczają ryzyko wynikające z więzi bank–państwo. Po drugie, zapewnia ona wkład w cel Eurosystemu, jakim jest dobrze zorganizowany system płatniczy w strefie euro. Po trzecie, dzięki integracji finansowej wydajniejsza alokacja zasobów zwiększa potencjał wzrostu gospodarczego gospodarki strefy euro. Co więcej, dywersyfikacja ryzyka zwiększa odporność i stabilność systemu finansowego.

Jednocześnie podczas kryzysu zaobserwowaliśmy, że na rynku wysoko zintegrowanym pod względem finansowym ryzyko rozprzestrzenia się bardzo szybko i rozpowszechnia niestabilność finansową. To z kolei zwiększa prawdopodobieństwo kryzysu systemowego.

Kryzys pokazał nam, że konieczne jest zarządzanie tym kompromisem dzięki zaprojektowaniu odpowiednich ram regulacji systemu finansowego i skutecznego nadzoru.

W tym względzie unia rynków kapitałowych stanowi centralną inicjatywę katalizującą integrację finansową i rozwój w Europie. Po skutecznym wdrożeniu unia rynków kapitałowych istotnie pogłębi integrację finansową oraz wzmocni unię gospodarczą i walutową. To z kolei będzie ułatwiać realizację zadań EBC dzięki umożliwieniu płynniejszej i bardziej jednorodnej transmisji polityki pieniężnej. Unia rynków kapitałowych zwiększy także odporność systemu finansowego dzięki jego dywersyfikacji, ograniczeniu roli banków oraz promowaniu powstawania alternatywnych źródeł finansowania. Dodatkowo ukończenie unii rynków kapitałowych stanowi warunek konieczny do usprawnienia podziału ryzyka prywatnego oraz zwiększenia odporności gospodarki strefy euro na niekorzystne wstrząsy realne i finansowe.

Aby osiągnąć te cele, ważne jest opracowanie ambitnego planu unii rynków kapitałowych. Dokonaliśmy już pewnych postępów, jednak wymagane są dalsze. Obejmuje to uzupełnienie jednolitego zbioru przepisów dla rynków kapitałowych UE wzmocnioną konwergencją praktyk nadzorczych, a także usprawnienie przepisów w sprawie opodatkowania i niewypłacalności dzięki wyeliminowaniu uchybień i ograniczeniu różnic między państwami.

Unia bankowa stanowi kolejny europejski sposób osiągnięcia większej integracji i stabilności finansowej. Prowadzenie nadzoru nad bankami oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków na szczeblu europejskim toruje drogę do prawdziwej integracji europejskiego rynku bankowego, ale jednocześnie ułatwia zarządzanie potencjalnym transgranicznym kryzysem bankowym.  Ponadto unia bankowa ograniczy problem banków „zbyt dużych, by upaść” oraz względną wagę liderów krajowych. W przyszłości wyzwaniem będzie promowanie wydajności dzięki wzmocnieniu połączeń transgranicznych.

45. Szereg ważnych obligacji sektora prywatnego i publicznego w Europie charakteryzuje się ujemnymi zyskami.  Czy ma to wpływ na stabilność finansową, a jeśli tak, to w jaki sposób należy się zająć tym problemem? 

Dostępne dowody wskazują, że niskie stopy procentowe przyniosły jak dotychczas istotne efekty ekspansji, a wpływ na średnie zyski banków w strefie euro był, jeśli już, nieznacznie pozytywny. Podczas gdy zmniejszenie marży odsetkowej z pewnością obniżyło pewne przychody, poprawa w dziedzinie działalności gospodarczej skutkowała zwiększonym wolumenem kredytów, wyższymi wycenami aktywów oraz niższymi rezerwami celowymi na utratę wartości kredytów.

Wpływ na ubezpieczycieli i fundusze emerytalne mógł być bardziej widoczny, gdyż w niektórych państwach podmioty te często sprzedawały w przeszłości ubezpieczenia na życie i programy o zdefiniowanym świadczeniu z hojnymi gwarancjami. W środowisku niskich lub ujemnych stóp procentowych mogą one mieć następnie trudności z generowaniem zwrotów wystarczająco wysokich, aby umożliwić im wywiązanie się z zobowiązań. Ponadto gdy kurs rynkowy ulega obniżeniu, wzrasta wartość bieżąca netto zarówno aktywów, jak i zobowiązań. W większości przypadków efekt netto (spadek wartości aktywów minus spadek wartości zobowiązań) jest jednak ujemny, gdyż zobowiązania mają zwykle dłuższy okres zapadalności niż aktywa (jest to tak zwana „ujemna różnica w duracji”).

Dla pośredników i inwestorów strategią w przypadku niskich stóp procentowych jest poszukiwanie zysków w bardziej ryzykownych i niepłynnych aktywach. W pewnym stopniu jest to pożądany i oczekiwany wynik akomodacyjnej polityki pieniężnej, gdyż pomaga złagodzić warunki finansowania, w szczególności dla przedsiębiorstw niefinansowych. Trend ten przyczynia się jednak także do zwiększania ryzyka dla stabilności finansowej i słabości, które najłatwiej jest wyeliminować w razie potrzeby dzięki ukierunkowanemu zastosowaniu narzędzi makroostrożnościowych, w szczególności gdy brak równowagi występuje na szczeblu krajowym lub sektorowym. W przyszłości EBC będzie musiał zatem kontynuować monitorowanie wpływu tych wydarzeń, gdyż skutki obniżenia oficjalnych stóp do wartości ujemnych – prawdziwie „niekonwencjonalnego” instrumentu wśród wprowadzonych dotychczas przez Radę Prezesów – są powiązane z brakiem pewności.

 

46. Jakie są Pana poglądy na obecną politykę EBC w zakresie zapobiegania konfliktom interesów w EBC?  Czy konieczne są jakieś zmiany?

Na przestrzeni lat EBC dokonywał regularnego przeglądu swoich norm etycznych i zasad oraz wzmacniał je na wszystkich poziomach, tj. w odniesieniu do organów decyzyjnych (Rada Prezesów i zarząd) oraz personelu EBC. Rada Prezesów zdefiniowała także wspólne zasady dla ram etycznych Eurosystemu i Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego. W tym kontekście EBC przyjął w ostatnim czasie jednolity kodeks postępowania, który ustanawia taki sam poziom norm etycznych dla członków Rady Prezesów, zarządu i Rady ds. Nadzoru.

Gdy byłem członkiem Rady ds. Nadzoru EBC oraz zastępcą członka Rady Prezesów, zaakceptowałem ten kodeks postępowania. W rezultacie na stronie internetowej Banku Włoch został opublikowany mój miesięczny kalendarz, zawierający posiedzenia związane konkretnie z moją rolą w organach wysokiego szczebla EBC. Kalendarze prezentują informacje takie jak data, imię i nazwisko uczestników/organizatorów, temat i lokalizacja posiedzenia/wydarzenia. Ponadto, jak wskazałem w odpowiedzi na pytanie nr 2, obowiązuje mnie także kodeks postępowania Banku Włoch (oraz kodeks postępowania IVASS, włoskiego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń) w kwestiach takich jak konflikty interesów, poufność, zewnętrzne mandaty, polityka przyjmowania prezentów i innych świadczeń oraz inwestycje finansowe, zgodnie z podstawowymi wartościami banku: niezależnością, bezstronnością, uczciwością i dyskrecją. Zawsze uważałem, że kodeksy te są niezwykle ważne; stanowią one jasną i widoczną oznakę uczciwości i bezstronności, którymi kierowałem się w swoich działaniach i którym podlegało działanie instytucji, w której pracowałem.

Celem ram ustanowionych przez EBC jest zapewnienie, by EBC, Eurosystem i Jednolity Mechanizm Nadzorczy przestrzegały najwyższych norm uczciwości. W tym celu informacje otrzymywane przez Parlament Europejski, Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich i inne właściwe zainteresowane strony, takie jak Transparency International, zawsze były odpowiednio oceniane i uwzględniane.

Ramy etyczne EBC podlegają ciągłemu przeglądowi w celu odzwierciedlenia najnowszych wydarzeń i najlepszych praktyk. Uważam, że obecne zasady są odpowiednie, w szczególności w odniesieniu do zapobiegania konfliktom interesów.

 

D. Funkcjonowanie EBC a demokratyczna odpowiedzialność i przejrzystość

 

47. Jaki jest Pana stosunek do dialogu społecznego w EBC?

Jak wynika z mojego doświadczenia, otwarty i konstruktywny dialog między personelem a zarządem jest kluczowy dla skutecznego funkcjonowania każdej instytucji. Zadowolenie pracowników przekłada się na produktywne miejsce pracy, a także wysokiej jakości decyzje i ich wdrażanie. W Banku Włoch prowadzony jest ciągły dialog ze związkami zawodowymi we wszystkich kwestiach związanych z dobrym samopoczuciem pracowników.

Na przykład celem zarządzania czasem pracy w Banku Włoch jest znalezienie odpowiedniej równowagi między większym zadowoleniem pracowników a wyższym poziomem wydajności organizacyjnej. Pracownicy mogą planować w elastyczny sposób swoje godziny pracy w ciągu tygodnia (elastyczny czas rozpoczęcia pracy i przerwy obiadowej), jeśli odpowiada to ich obowiązkom pracowniczym.

Rozumiem, że w ostatnich latach EBC podjął ważne środki, aby poprawić równowagę między życiem zawodowym a prywatnym swojego personelu. Chciałbym skupić się w EBC na rezultatach pracy, dając pracownikom elastyczność w wyborze sposobu ich osiągnięcia.

Na podstawie mojego wcześniejszego doświadczenia chciałbym także zapewnić wkład w budowanie silniejszej kultury upodmiotowienia i równości szans niezależnie od płci, przynależności państwowej czy innych cech. Ważne jest wyciąganie wniosków z regularnych ankiet przeprowadzanych wśród pracowników, za pomocą których gromadzone są opinie personelu na temat sposobów usprawnienia środowiska pracy.

 

48. Parlament Europejski odgrywa istotną rolę w rozliczalności EBC. Jakie wnioski wyciąga Pan z porównania z innymi jurysdykcjami (np. Kongres USA/Fed a Parlament Europejski/EBC czy parlament brytyjski/Bank Anglii)? Jakie środki oraz przyszłe reformy wzmocniłyby Pana zdaniem demokratyczną odpowiedzialność EBC wobec Parlamentu Europejskiego? 

Rozliczalność stanowi fundament nowoczesnej bankowości centralnej. Bank centralny musi być niezależny, aby mógł skutecznie realizować swój mandat w zakresie stabilności cen. Z niezależności wynika jednak obowiązek wyjaśniania i uzasadniania swoich decyzji politycznych obywatelom i ich wybieranym przedstawicielom. Rozliczalność jako taka stanowi zasadniczą podstawę legitymacji i skuteczności niezależnych banków centralnych w realizacji swojego mandatu.

Bardzo trudno jest porównywać rozliczalność banków centralnych w różnych jurysdykcjach ze względu na różnice w ramach instytucjonalnych, mandatach banków centralnych, cechach zarządzania i podstawach prawnych. Analizy rozliczalności de jure banków centralnych nie pokazują dużych różnic w stopniu rozliczalności EBC, Banku Anglii i Systemu Rezerwy Federalnej w zakresie wymian parlamentarnych. Faktyczne praktyki w zakresie rozliczalności i sposób ich zmiany na przestrzeni czasu stanowią jednak odrębną kwestię.

Tak jak System Rezerwy Federalnej i Bank Anglii, EBC przedkłada sprawozdania Parlamentowi Europejskiemu w drodze regularnych kwartalnych wysłuchań publicznych we właściwej komisji. Ponadto, w przeciwieństwie do Systemu Rezerwy Federalnej i Banku Anglii, które nie prowadzą takich wysłuchań, prezes EBC występuje na posiedzeniu plenarnym w celu omówienia raportu rocznego EBC. Komisja ECON wielokrotnie zapraszała członków zarządu do składania oświadczeń na konkretne tematy; wiceprezes prezentuje raport roczny EBC przed komisją ECON.

Kontakty między Parlamentem Europejskim a kierownictwem EBC prawdopodobnie staną się intensywniejsze w przyszłości z uwagi na większą złożoność europejskiego i globalnego systemu finansowego oraz pojawienie się wyzwań dla stabilności pieniężnej i finansowej. Jeśli zostanę powołany na członka zarządu EBC, z chęcią będę angażować się w otwarty i konstruktywny dialog z Parlamentem Europejskim.

W odpowiedzi na potrzebę ściślejszej kontroli EBC i Parlament Europejski opracowały nowe kanały rozliczalności. EBC publikuje swoje odpowiedzi na pytania posłów do Parlamentu Europejskiego wymagające odpowiedzi na piśmie oraz swoją odpowiedź na uwagi Parlamentu Europejskiego przedstawione w rezolucji w sprawie raportu rocznego EBC.

EBC wprowadził także ustalenia dotyczące rozliczalności jako organ nadzoru bankowego Na przykład przewodniczący Rady ds. Nadzoru regularnie występuje przed Parlamentem Europejskim, a protokoły posiedzeń Rady ds. Nadzoru są regularnie przekazywane komisji ECON.

Podobny trend pojawił się w ostatnich latach we Włoszech. Od momentu wybuchu kryzysu Bank Włoch wzmocnił swoje kontakty z parlamentem i swoją rozliczalność przed tym organem; od 2014 r. do połowy 2019 r. członkowie zarządu uczestniczyli w 38 wysłuchaniach. Dodatkowe wymiany miały miejsce na szczeblu technicznym między odpowiednimi pracownikami w celu zapewnienia na przykład dostępności właściwych danych i analiz.

W celu usprawnienia komunikacji ze społeczeństwem zaangażowaliśmy się także w realizację szeroko zakrojonego programu, którego celem jest dotarcie do wszystkich grup społeczeństwa. Osobiście uczestniczyłem w spotkaniach z ludźmi w różnych włoskich miastach, aby wyjaśnić im naszą politykę oraz politykę Eurosystemu. Dzięki temu ludzie lepiej rozumieli tę politykę i zyskali do niej większe zaufanie.

 

49. Co konkretnie zrobi EBC, aby w przyszłości mieć zrównoważone pod względem płci listy kandydatów na najwyższe stanowiska w EBC i zwiększyć ogólną różnorodność płci w EBC, biorąc pod uwagę fakt, że obecnie wśród 25 członków Rady Prezesów EBC tylko dwie osoby to kobiety?  Jak osobiście zamierza Pan poprawić równowagę płci w EBC?  Kiedy spodziewa się Pan pierwszych rezultatów swoich działań w tym zakresie?

Równowaga płci powinna stanowić cel dla środowiska banków centralnych jako całości, jak również wszystkich ekonomistów. W ostatnich miesiącach zgłoszono kandydatury dwóch kobiet na stanowisko prezesa i członka zarządu – mam nadzieję, że zachęci to krajowe banki centralne do większej odwagi w powoływaniu wysokich rangą urzędników.

Biorąc pod uwagę warunki początkowe, zrównoważone pod względem płci kierownictwo EBC wymaga konkretnych, przyszłościowych inicjatyw. W tym względzie z zadowoleniem przyjmuję inicjatywę EBC w sprawie uruchomienia stypendium dla kobiet w ekonomii, gdyż przyczynia się to do stworzenia puli zasobów stanowiącej konieczny warunek wstępny dla osiągnięcia lepszej równowagi płci. 

Powinniśmy mieć świadomość, że stawianie czoła wyzwaniu równowagi płci stanowi projekt średnioterminowy, w ramach którego nie można iść na skróty. Aby poprawić równowagę płci, musimy od początku wspierać rozwój kariery kobiet w bankach centralnych oraz w dziedzinie ekonomii w ujęciu ogólnym. Wymaga to wdrożenia różnorodnych narzędzi, takich jak: ustanowienie wartości docelowych; środki zwiększające przyjazny charakter środowiska bankowości centralnej dla kobiet; lepsza równowaga między życiem zawodowym a prywatnym; prezentowanie pozytywnych wzorów osobowych.

Bank Włoch zaczął zajmować się zagadnieniami płci już lata temu. Obecny zarząd nadał tempo realizacji tego procesu, przyjmując wieloletni plan strategiczny, ustanawiając wartości docelowe i tworząc stanowisko kierownika ds. różnorodności odpowiedzialnego za promowanie polityki integracyjnej oraz wspieranie rozwoju zawodowego kobiet. Nasza polityka wewnętrzna w coraz większym stopniu miała na celu zapewnianie parytetu płci na wszystkich poziomach. Wprowadzenie szerokiego zestawu inteligentnych metod pracy i dostępność placówek opieki nad dziećmi przyczyniły się do zapewnienia równowagi między życiem zawodowym a prywatnym, w szczególności, ale nie tylko dla kobiet; wprowadzenie programów mentoringu, zrównoważony pod względem płci skład paneli ds. promocji oraz wprowadzenie wartości docelowych dla funkcji kierowniczych przyczyniły się do ograniczenia ukrytej dyskryminacji. 

Rezultaty tej polityki są widoczne: obecnie 30 procent kierowników stanowią kobiety, co oznacza podwojenie liczby sprzed kilku lat; przed czasem osiągniemy wartość docelową 35 procent planowaną na 2022 r., a po tej dacie nadal będziemy dążyć do poprawy sytuacji (we włoskim Urzędzie Nadzoru Ubezpieczeń, którego jestem prezesem, udział kobiet na stanowiskach kierowniczych wynosi 50 procent).

 

Przeprowadziliśmy pogłębione analizy zagadnień płci. W 2012 r. przeprowadziliśmy – a następnie opublikowaliśmy – szeroki projekt badawczy mierzący różnice w traktowaniu kobiet i mężczyzn we włoskiej gospodarce; analizujący korzyści płynące z różnorodności, zarówno na poziomie mikro (np. dla zarządzania przedsiębiorstwami, dla niektórych aspektów wyników banków) oraz makro (np. wpływ na PKB większego uczestnictwa kobiet w rynku pracy); identyfikujący przeszkody dla parytetu płci we włoskiej gospodarce (np. kwestie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym, ukryta dyskryminacja, czynniki kulturowe). Badanie zapewniło ważny wkład w debatę we Włoszech na temat reakcji w dziedzinie polityki.

Jak rozumiem, EBC zajmował się zagadnieniami płci w ostatnich latach i w pełni popierałbym dalsze usprawnienia, począwszy od wzmocnienia wewnętrznej i zewnętrznej puli zasobów po zapewnianie kobietom większych możliwości dzięki wielu delikatnym i bardzo złożonym zadaniom realizowanym w banku centralnym: EBC powinien uznać przyciąganie i rozwój utalentowanych kobiet na wszystkich poziomach za priorytet strategiczny.

Ponadto EBC powinien także promować ogólniejszą różnorodność myśli. Badania pokazują, że w świecie, który jest zróżnicowany i obejmuje silne wzajemne powiązania, zróżnicowane zespoły i zachowania integracyjne umożliwiają organizacjom osiąganie lepszych wyników. Zróżnicowane zespoły są bardziej skuteczne w unikaniu syndromu myślenia grupowego i lepiej radzą sobie z solidnymi procesami decyzyjnymi.

 

50. Jak ocenia Pan możliwe usprawnienia w zakresie odpowiedzialności EBC wobec Europejskiego Trybunału Obrachunkowego (ETO) pod względem swojej skuteczności operacyjnej? Gdzie Pana zdaniem przebiega granica mandatu ETO?  

Europejski Trybunał Obrachunkowy odgrywa bardzo ważną rolę względem EBC, zgodnie z Traktatami UE, a w szczególności art. 27.2 statutu ESBC i EBC. Niezależna ocena wydajności operacyjnej zarządzania w EBC zapewnia bardzo ważny wkład w realizację mandatu EBC. W związku z tym EBC powinien nadal wspierać prace Europejskiego Trybunału Obrachunkowego, w szczególności zapewniając pełny dostęp do wszystkich dokumentów wymaganych do realizacji jego zadań.

Jednocześnie Europejski Trybunał Obrachunkowy powinien być świadomy ograniczeń swojej roli i szanować prerogatywy EBC podczas podejmowania niezależnych decyzji w sprawie własnych zadań. 

 

51. Czy uważa Pan, że w wymiarze wewnętrznym EBC powinien stosować standardy zawarte w nowej dyrektywie w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii? Kiedy Pana zdaniem EBC ustanowi specjalne procedury ochrony sygnalistów?  

Solidne uzgodnienia dotyczące sygnalizowania nieprawidłowości, tj. odpowiednie kanały zgłaszania i ochrona sygnalistów, pomagają wspierać uczciwość instytucji i zaufanie do niej. W związku z tym EBC jako instytucja publiczna powinien przykładać dużą wagę do stosowności uzgodnień w tym obszarze. Ponadto uzgodnienia dotyczące sygnalizowania nieprawidłowości mają kluczowe znaczenie zarówno z perspektywy zarządzania ryzykiem, jak i kultury pracy. Za pomocą swoich wytycznych w sprawie ram etycznych EBC zwrócił się także do krajowych banków centralnych Eurosystemu oraz właściwych organów krajowych podlegających Jednolitemu Mechanizmowi Nadzorczemu o przyjęcie zasad i procedur w sprawie sygnalizowania nieprawidłowości zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami i regulacjami. 

W Banku Włoch utworzyliśmy stronę internetową, za pośrednictwem której pracownicy i konsultanci pośredników nadzorowanych przez Bank Włoch lub inne podmioty mogą zgłaszać przypadki naruszenia przepisów lub nierzetelności w zarządzaniu przez zastosowanie kilku prostych zasad. Bank Włoch gwarantuje poufność danych osobowych sygnalistów, również po to, by chronić ich przed możliwymi represjami. Podobna procedura, oparta na innym kanale, umożliwia pracownikom i konsultantom Banku Włoch zgłaszanie nieprawidłowości i przewinień popełnionych przez ich współpracowników lub kierowników.

Nowa „dyrektywa o ochronie sygnalistów”, wraz z najlepszymi praktykami, polityką i procesami innych instytucji, stanowi poziom odniesienia dla EBC we wzmacnianiu jego ram sygnalizowania nieprawidłowości. Jest to priorytet zarządu EBC, który w pełni popieram. 

52. Co sądzi Pan o tym, że w przeszłości Rada zignorowała w jednym przypadku opinię Parlamentu Europejskiego w sprawie powołania członka Zarządu EBC?  Czy zgodzi się Pan na nominację na członka Zarządu, jeżeli Parlament Europejski zagłosowałby przeciwko tej decyzji? 

 

Kontrola prowadzona przez Parlament Europejski stanowi fundament rozliczalności, a rozliczalność – wraz z niezależnością – jest kluczowa dla skuteczności i legitymacji EBC. Z tych względów cieszy mnie perspektywa współpracy z posłami do Parlamentu Europejskiego w komisji ECON. Przywiązuję bardzo dużą wagę do opinii Parlamentu Europejskiego w ramach procesu mianowania i mam nadzieję, że będzie ona stanowić podstawę dla otwartej i pełnej zaufania relacji w nadchodzących latach.

Omawianie odpowiednich ról i kompetencji Rady i Parlamentu w obszarze prawa Unii w odniesieniu do ram mianowania nie stanowi jednak mojego zadania. Ufam, że obie instytucje będą w stanie uzgodnić najlepszą i zgodną z interesem Unii Europejskiej drogę na przyszłość. 

53. Czy uważa Pan za stosowne, aby Pan lub inni wyżsi rangą pracownicy EBC uczestniczyli w pracach Grupy Trzydziestu z udziałem banków centralnych i liderów sektora finansowego lub w pracach podobnych grup lub stowarzyszeń?   

Jak wskazałem w odpowiedzi na pytanie nr 46, wszyscy członkowie zarządu i pracownicy stosują się do rygorystycznych norm przejrzystości, etyki i zarządzania zdefiniowanych przez EBC. Jednocześnie ważne jest, by utrzymywali oni regularne i otwarte kontakty z różnorodnymi zainteresowanymi stronami, zarówno z sektora publicznego, jak i prywatnego. Umożliwiłoby to im uzyskiwanie istotnych informacji na temat kluczowych wydarzeń gospodarczych i finansowych.

Nie posiadam prywatnych informacji na temat Grupy Trzydziestu. Według strony internetowej tej Grupy w jej skład wchodzą wysocy rangą urzędnicy banków centralnych i cieszący się renomą pracownicy naukowi; obecnie nie ma w tym składzie członka z EBC. Kwestia ta była podnoszona w przeszłości przez Parlament. Musiałbym zobaczyć w przyszłości, jaki jest stosunek Parlamentu do tej ważnej kwestii dotyczącej zarządzania.

Jednolity kodeks postępowania zatwierdzony przez EBC w 2019 r. wprowadził szczegółowe zasady dotyczące stosunków z grupami interesów w celu unikania potencjalnych konfliktów interesów oraz możliwych nieporozumień. Członkowie zarządu, w szczególności podczas kontaktów z grupami interesów, muszą pamiętać o swojej niezależności i obowiązkach w zakresie tajemnicy zawodowej. Ponadto kluczowe zasady komunikacji zewnętrznej zdefiniowane przez EBC przewidują szczegółowe zasady nawiązywania kontaktów z przedstawicielami sektora prywatnego, środowiska akademickiego, grup interesów, stowarzyszeń i społeczeństwa obywatelskiego.

Uważam, że ramy te dobrze służą EBC oraz zapewniają odpowiednią równowagę między wartościami i obowiązkami instytucji a potrzebą nawiązywania kontaktów z kontrahentami z sektora prywatnego. Z zadowoleniem przyjmę opinię Parlamentu na ten temat, jeśli uważa on, że równowagę tę należy dostosować.

 

54. W przeszłości EBC występował z takimi inicjatywami, jak AnaCredit czy europejska inicjatywa dystrybucji długu (EDDI), które nie znalazły się w centrum mandatu EBC.  Jak postrzega Pan rolę EBC w takich inicjatywach i gdzie Pana zdaniem przebiega granica prerogatyw prawodawcy? 

Traktat oraz statut ESBC nadają EBC i Eurosystemowi wyraźny mandat w odniesieniu do infrastruktury rynków finansowych. Ponadto EBC jest w kluczowy sposób zainteresowany uzyskaniem wszystkich koniecznych danych w celu wsparcia, a tym samym jak najlepszej realizacji swoich zadań, o czym jest mowa w Traktacie. W tym względzie art. 5 statutu ESBC i EBC wymaga, by EBC – we współpracy z krajowymi bankami centralnymi – gromadził wszystkie informacje statystyczne niezbędne do należytej realizacji tych zadań. W związku z tym zarówno mandat prawny EBC, jak i szczególne wymogi statutowe przewidują możliwość podejmowania przez EBC inicjatyw regulacyjnych w konkretnych obszarach, takich jak statystyczne dane na temat kredytów i systemy płatnicze.

Aby realizować swoje zadania, banki centralne Eurosystemu muszą posiadać dostęp do wysokiej jakości danych na temat gospodarki i rynków finansowych strefy euro. Dane zagregowane nie zawsze zapewniają jednak dokładny opis leżących u ich podstaw wydarzeń, gdyż mogą one uśredniać różnorodne, jednak potencjalnie informacyjne trendy krajowe, sektorowe lub na poziomie przedsiębiorstw. Z tego względu zagregowany obraz może być czasami mylący i może zapewniać nieprawidłowy wkład w proces decyzyjny. Aspekt ten stał się jeszcze bardziej widoczny od momentu wybuchu światowego kryzysu, który pokazał, że uwzględnianie wysokiego stopnia szczegółowości w analizach gospodarczych i pieniężnych Eurosystemu może być wyjątkowo użyteczne do celów zarówno kształtowania polityki pieniężnej, jak i nadzoru.

Inicjatywa AnaCredit obejmuje przetwarzanie bardzo szczegółowych danych na temat kredytów, co zapewnia użyteczne wnioski na temat złożoności i wzajemnych połączeń gospodarek i rynków finansowych strefy euro, a tym samym może prowadzić do bardziej świadomych i skutecznych decyzji politycznych w przyszłości.

Te inicjatywy statystyczne muszą w pełni uwzględniać zarówno przepisy UE, jak i obciążenie dla podmiotów przekazujących dane. W odniesieniu do pierwszego aspektu konieczna jest ścisła i ciągła współpraca między EBC i Eurostatem. Współpraca ta dotychczas ułatwiała skuteczny podział pracy między dwiema instytucjami, pozwalając na uniknięcie nakładania się zadań lub luk w danych prowadzących do braku wydajności. W odniesieniu do drugiego aspektu uważam, że EBC powinien nadal realizować owocną praktykę prowadzenia konsultacji publicznych na temat rozporządzeń w sprawie europejskich statystyk, które zapewniają obywatelom, uczestnikom rynku i innym zainteresowanym stronom możliwość wyrażenia swoich poglądów.

Ponadto, jak wspomniałem w poprzednich odpowiedziach, EBC i Eurosystem posiadają także wyraźnie określony w Traktacie mandat związany z systemami płatniczymi. Zapewnia to możliwość podejmowania inicjatyw regulacyjnych w systemach płatniczych, a także odgrywania roli katalizatora zmian. Jednym z celów jest dalszy rozwój zharmonizowanych norm, zasad i procesów. Z tego względu EBC analizuje obecnie – w ramach projektu EDDI (europejskiej dystrybucji instrumentów dłużnych) – możliwość wsparcia zharmonizowanej emisji i dystrybucji instrumentów dłużnych w euro w UE. W dniu 22 maja 2019 r. EBC rozpoczął konsultacje rynkowe, zapraszając pośredników i inne zainteresowane strony do przekazania opinii zwrotnych na temat projektu, a w szczególności roli, jaką odgrywa w nim Eurosystem. Podczas określania działań następczych faktycznie bardzo ważne jest, by EBC – zgodnie ze swoim mandatem – należycie uwzględnił informacje zwrotne uzyskane podczas konsultacji rynkowych, aby ocenić, czy – i w jakim zakresie – projekt odpowiadałby interesom sektora prywatnego.

 

 


PROCEDURA W KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ

Tytuł

Mianowanie członka Zarządu Europejskiego Banku Centralnego

Odsyłacze

12451/2019 – C9-0149/2019 – 2019/0817(NLE)

Data skonsultowania się / zwrócenia się o wyrażenie zgody

17.10.2019

 

 

 

Komisja przedmiotowo właściwa

 Data ogłoszenia na posiedzeniu

ECON

24.10.2019

 

 

 

Sprawozdawcy

 Data powołania

Irene Tinagli

16.10.2019

 

 

 

Rozpatrzenie w komisji

3.12.2019

 

 

 

Data przyjęcia

3.12.2019

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

51

5

1

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Gunnar Beck, Marek Belka, Stefan Berger, Gilles Boyer, Cristian-Silviu Buşoi, Derk Jan Eppink, Engin Eroglu, Markus Ferber, Jonás Fernández, Raffaele Fitto, Frances Fitzgerald, Luis Garicano, Valentino Grant, José Gusmão, Danuta Maria Hübner, Stasys Jakeliūnas, Othmar Karas, Billy Kelleher, Ondřej Kovařík, Philippe Lamberts, Aušra Maldeikienė, Jörg Meuthen, Csaba Molnár, Luděk Niedermayer, Dimitrios Papadimoulis, Piernicola Pedicini, Lídia Pereira, Jake Pugh, Evelyn Regner, Antonio Maria Rinaldi, Robert Rowland, Martin Schirdewan, Pedro Silva Pereira, Paul Tang, Irene Tinagli, Inese Vaidere, Johan Van Overtveldt, Stéphanie Yon-Courtin, Marco Zanni

Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego

Carmen Avram, Gabriele Bischoff, Damien Carême, Fabio Massimo Castaldo, Richard Corbett, Eugen Jurzyca, Pedro Marques, Fulvio Martusciello, Ville Niinistö, Stéphane Séjourné, Monica Semedo, Antonio Tajani, Julie Ward

Zastępcy (art. 209 ust. 7) obecni podczas głosowania końcowego

Rosa D’Amato, Anna Deparnay-Grunenberg, Agnès Evren, Dino Giarrusso, Enikő Győri

Data złożenia

9.12.2019

 

 

[1] Dz.U. C ... /dotychczas nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym.

[2] Teksty przyjęte, P8_TA(2019)0211.

[3] System TIPS (rozrachunku płatności natychmiastowych) umożliwia dostawcom usług płatniczych oferowanie transferu środków pieniężnych w czasie rzeczywistym i przez całą dobę w strefie euro. Systemy Target 2 i Target 2 Securities są zarządzane przez Bank Włoch we współpracy z Bundesbankiem, Bankiem Francji i Bankiem Hiszpanii.

[4] Włoska jednostka analityki finansowej stanowi część Banku Włoch.

Ostatnia aktualizacja: 16 grudnia 2019Zastrzeżenia prawne - Polityka ochrony prywatności