Procedura : 2019/2569(RSP)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury : B8-0104/2019

Teksty złożone :

B8-0104/2019

Debaty :

Głosowanie :

PV 14/02/2019 - 10.13
Wyjaśnienia do głosowania

Teksty przyjęte :


PROJEKT REZOLUCJI
PDF 154kWORD 54k
Patrz też projekt wspólnej rezolucji RC-B8-0104/2019
11.2.2019
PE635.329v01-00
 
B8-0104/2019

złożony w następstwie oświadczenia Komisji

zgodnie z art. 123 ust. 2 Regulaminu


w sprawie prawa do pokojowego protestu i proporcjonalnego użycia siły (2019/2569(RSP))


Eva Joly, Ernest Urtasun, Margrete Auken, Josep‑Maria Terricabras, Jordi Solé, Yannick Jadot, Pascal Durand w imieniu grupy Verts/ALE

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie prawa do pokojowego protestu i proporcjonalnego użycia siły (2019/2569(RSP))  
B8‑0104/2019

Parlament Europejski,

–  uwzględniając traktaty UE, a w szczególności art. 2, 3, 4, 6 i 7 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE),

–  uwzględniając Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej (zwaną dalej „Karta”),

–  uwzględniając europejską konwencję praw człowieka oraz powiązane orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka,

–  uwzględniając Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych,

–  uwzględniając analizę porównawczą dotyczącą ustawodawstwa krajowego w zakresie wolności pokojowych zgromadzeń, zatwierdzoną przez Komisję Wenecką na 99. sesji plenarnej (Wenecja, 13–14 czerwca 2014 r.),

–  uwzględniając informator Biura Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE (ODIHR) pt. „Podręcznik o policyjnym zabezpieczeniu zgromadzeń z poszanowaniem praw człowieka”,

–  uwzględniając wytyczne Komisji Weneckiej i OBWE/ODIHR w sprawie wolności pokojowych zgromadzeń,

–  uwzględniając podstawowe zasady ONZ w sprawie stosowania przymusu i broni palnej przez służby wymiaru sprawiedliwości z 1990 r. oraz oenzetowski kodeks postępowania funkcjonariuszy porządku prawnego,

–  uwzględniając wspólne sprawozdanie specjalnego sprawozdawcy ONZ ds. prawa do wolności pokojowego zgromadzania się i zrzeszania się oraz specjalnego sprawozdawcy ds. pozasądowych, doraźnych i arbitralnych egzekucji w sprawie właściwego radzenia sobie ze zgromadzeniami,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 stycznia 2019 r. w sprawie sytuacji w zakresie praw podstawowych w Unii Europejskiej w 2017 r.(1),

–  uwzględniając art. 123 ust. 2 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że UE opiera się na wartościach: poszanowania godności ludzkiej, wolności, demokracji, równości, praworządności, jak również poszanowania praw człowieka, w tym praw osób należących do mniejszości; mając na uwadze, że wartości te są wspólne państwom członkowskim, w społeczeństwie, w którym panuje pluralizm, niedyskryminacja, tolerancja, sprawiedliwość, solidarność oraz równość kobiet i mężczyzn;

B.  mając na uwadze, że prawa podstawowe, ponieważ wynikają one z tradycji konstytucyjnych wspólnych państwom członkowskim, muszą stanowić ogólne zasady prawa Unii, oraz mając na uwadze, że należy przestrzegać międzynarodowych instrumentów w zakresie praw człowieka;

C.  mając na uwadze, że praworządność jest podstawą demokracji i jedną z fundamentalnych zasad UE, która działa w oparciu o domniemanie wzajemnego zaufania, że państwa członkowskie przestrzegają zasad demokracji, rządów prawa i praw podstawowych zapisanych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej i europejskiej konwencji praw człowieka;

D.  mając na uwadze, że zgodnie z art. 12 karty i art. 11 europejskiej konwencji praw człowieka, a także art. 21 Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych, każdy ma prawo do korzystania z wolności pokojowego zgromadzania się;

E.  mając na uwadze, że zgodnie z art. 4 karty i art. 3 europejskiej konwencji praw człowieka, a także art. 7 Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych, nikt nie może być poddawany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu;

F.  mając na uwadze, że wolność zgromadzania się nierozłącznie wiąże się z wolnością wypowiedzi, co gwarantuje art. 11 karty i art. 10 europejskiej konwencji praw człowieka, a także art. 19 Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych, w których czytamy, że każdy ma prawo do wolności wypowiedzi, a prawo to obejmuje wolność posiadania poglądów oraz otrzymywania i przekazywania informacji i idei bez ingerencji władz publicznych i bez względu na granice państwowe;

G.  mając na uwadze, że dynamiczne społeczeństwo obywatelskie i pluralistyczne media odgrywają istotną rolę we wspieraniu otwartego i pluralistycznego społeczeństwa i udziału obywateli w procesach demokratycznych, a także w rozliczaniu rządzących z ich działalności;

H.  mając na uwadze, że art. 52 karty stanowi, iż „wszelkie ograniczenia w korzystaniu z praw i wolności uznanych w niniejszej karcie muszą być przewidziane ustawą i szanować istotę tych praw i wolności”; mając na uwadze, z zastrzeżeniem zasady proporcjonalności, że ograniczenia mogą być wprowadzone wyłącznie wtedy, gdy są konieczne i rzeczywiście odpowiadają celom interesu ogólnego uznawanym przez Unię lub potrzebom ochrony praw i wolności innych osób;

I.  mając na uwadze, że organy ścigania w kilku państwach członkowskich były krytykowane za podważanie prawa do wolności pokojowego zgromadzania się i stosowanie nadmiernej siły;

J.  mając na uwadze, że w dniu 6 lutego 2019 r. kilku ekspertów ONZ w dziedzinie praw człowieka wezwało Wielką Brytanię, aby nie wykorzystywała przepisów dotyczących bezpieczeństwa i terroryzmu do ścigania pokojowych demonstrantów w następstwie wyroku skazującego tzw. „piętnastu z Stansted”, którzy podjęli działania na lotnisku w południowo-wschodniej Anglii w celu powstrzymania lotu deportacyjnego;

K.  mając na uwadze, że w dniu 29 stycznia 2019 r. Komisarz Praw Człowieka Rady Europy wyraził zaniepokojenie z powodu dużej liczby osób rannych we Francji w trakcie protestów lub w wyniku okoliczności z nimi związanych, w tym po użyciu pocisków pochodzących z broni defensywnej takiej jak miotacze kul gumowych, a także obawy dotyczące projektu przepisów zakazujących udziału w demonstracji, które mają stanowić środek zapobiegawczy, na podstawie decyzji administracyjnej i bez uprzedniej kontroli sądowej, oraz projektu przepisu uznającego za przestępstwo umyślne zakrywanie części lub całości twarzy podczas demonstracji lub w jej pobliżu;

L.  mając na uwadze, że w dniu 13 grudnia 2018 r. kilku ekspertów ONZ w dziedzinie praw człowieka wyraziło zaniepokojenie doniesieniami o tym, że kilku obrońców praw człowieka było przez kilka godzin nękanych, arbitralnie zatrzymanych i przesłuchiwanych przez polskie władze podczas Ramowej konwencji ONZ w sprawie zmian klimatu (COP24) w Katowicach; mając na uwadze, że w dniu 5 grudnia 2016 r. Komisarz Praw Człowieka Rady Europy i dyrektor OBWE/ODIHR wyrazili poważne zaniepokojenie zmianami prawnymi podważającymi prawo do wolności zgromadzeń w Polsce;

M.  mając na uwadze, że w dniu 20 listopada 2018 r. Komisarz Praw Człowieka Rady Europy podkreślił, że stosowanie ustawy o bezpieczeństwie obywateli w Hiszpanii doprowadziło do nałożenia z niejasnych powodów sankcji na dziennikarzy filmujących siły porządkowe oraz osoby biorące udział w pokojowych demonstracjach i innych zgromadzeniach publicznych, i wyraził zaniepokojenie możliwością nałożenia sankcji na osoby zwołujące niezgłoszone demonstracje; mając na uwadze, że w dniu 4 października 2017 r. Komisarz Praw Człowieka Rady Europy oraz kilku ekspertów ONZ w zakresie praw człowieka wyraziło zaniepokojenie zarzutami dotyczącymi nieproporcjonalnego użycia siły przez organy ścigania w Katalonii w dniu 1 października 2017 r. i wezwało do przeprowadzenia dochodzenia;

N.  mając na uwadze, że w rezolucji z dnia 13 listopada 2018 r. w sprawie praworządności w Rumunii(2) Parlament Europejski potępił brutalną i nieproporcjonalną interwencję policji podczas protestów w Bukareszcie w sierpniu 2018 r. i wezwał władze Rumunii do zagwarantowania przejrzystego, bezstronnego i skutecznego dochodzenia w sprawie działań oddziałów prewencyjnych policji;

1.  wzywa państwa członkowskie do przestrzegania prawa do wolności pokojowego zgromadzania się i wolności wypowiedzi;

2.  podkreśla, że otwarta debata publiczna ma zasadnicze znaczenie dla funkcjonowania demokratycznych społeczeństw; uważa, że przemoc wobec pokojowych demonstrantów nigdy nie może stanowić rozwiązania;

3.  potępia przyjęcie w ostatnich latach w kilku państwach członkowskich restrykcyjnych przepisów dotyczących wolności zgromadzeń;

4.  potępia użycie przemocy i nieproporcjonalne interwencje organów państwowych podczas protestów i pokojowych demonstracji; zachęca właściwe władze do zapewnienia przejrzystego, bezstronnego i skutecznego dochodzenia w przypadku podejrzeń lub zarzutów o nieproporcjonalne użycie siły; przypomina, że organy ścigania muszą zawsze ponosić odpowiedzialność za wypełnianie swoich obowiązków i przestrzeganie przez nie odpowiednich ram prawnych i operacyjnych;

5.  wzywa państwa członkowskie do powstrzymania się od nieproporcjonalnego stosowania nadmiernej siły wobec pokojowych demonstrantów i od ich arbitralnego przetrzymywania; wzywa państwa członkowskie do zagwarantowania, że użycie siły przez organy ścigania jest zawsze zgodne z prawem, proporcjonalne, konieczne i traktowane jako ostateczny środek, oraz że odbywa się przy zapewnieniu ochrony życia ludzkiego i integralności fizycznej; zauważa, że masowe stosowanie siły wobec tłumów jest sprzeczne z zasadą proporcjonalności; dostrzega ważną rolę dziennikarzy i fotoreporterów w zgłaszaniu przypadków nieproporcjonalnej przemocy i potępia przypadki, w których byli oni celem umyślnych ataków;

6.  wzywa państwa członkowskie do stosowania alternatywnych praktyk, które okazały się już skuteczne, zwłaszcza tych, które pozwalają uniknąć fizycznego kontaktu z demonstrantami i opierają się na mediatorach;

7.  przypomina, że w polityce egzekwowania prawa należy zwrócić uwagę przede wszystkim na osoby szczególnie podatne na szkodliwe skutki użycia siły, a także na skutki stosowania konkretnej nieśmiercionośnej broni, takie jak dzieci, kobiety w ciąży, osoby starsze, osoby niepełnosprawne, osoby cierpiące na choroby psychiczne lub osoby będące pod wpływem narkotyków lub alkoholu;

8.  zachęca funkcjonariuszy organów ścigania państw członkowskich do aktywnego uczestnictwa w szkoleniach oferowanych przez Agencję Unii Europejskiej ds. Szkolenia w Dziedzinie Ścigania (CEPOL) w dziedzinie utrzymania porządku publicznego i ochrony policyjnej w przypadku ważnych wydarzeń; zachęca państwa członkowskie do wymiany najlepszych praktyk w tym obszarze; wzywa państwa członkowskie do wspierania ustawicznego szkolenia sił policyjnych w zakresie krajowego i międzynarodowego prawa dotyczącego praw człowieka;

9.  podkreśla, że organy ścigania w pierwszej kolejności muszą dążyć do dobrowolnego rozproszenia się zgromadzonych bez użycia siły; nalega, by broń palna nigdy nie była zgodnie z prawem wykorzystywana do rozpraszania zgromadzeń, lecz jedynie w przypadkach, gdy jest to wyłącznie niezbędne do zapobieżenia bezpośredniemu zagrożeniu życia lub poważnym obrażeniom;

10.  potępia stosowanie przez policję niektórych nieśmiercionośnych rodzajów broni, takich jak kule gumowe i granaty z gazem łzawiącym, przeciwko pokojowym demonstrantom, broni, która była nawet używana w regionach, gdzie została zakazana; potępia również stosowanie gazu łzawiącego, armatek wodnych i podobnych środków rozpraszania demonstrantów, które mogą powodować poważne obrażenia o skutkach na całe życie; zauważa, że liczne organizacje i organy międzynarodowe zwróciły się o wprowadzenie zakazu stosowania niektórych rodzajów nieśmiercionośnej broni;

11.  wyraża zaniepokojenie, że w państwach członkowskich obowiązują różne progi, po których przekroczeniu możliwe jest użycie siły i broni; ubolewa, że organy ścigania bardzo różnie traktują obywateli UE oraz że ich prawa podstawowe nie są wszędzie jednakowo chronione;

12.  z zadowoleniem przyjmuje decyzję niektórych państw członkowskich i ich regionów o zawieszeniu możliwości korzystania z niektórych rodzajów broni nieśmiercionośnej lub o zakazie takiej broni; wzywa do wprowadzenia zakazu stosowania niektórych rodzajów nieśmiercionośnej broni i urządzeń, np. miotaczy pocisków gumowych, takich jak Flash-ball lub LBD 40, granatów rozpryskowych z ładunkiem gumowych kulek, granatów z gazem łzawiącym, takich jak GLI F4;

13.  wzywa państwa członkowskie do zadbania o niezależną ocenę i niezależne przetestowanie wszelkich rodzajów broni, zanim wprowadzi się ją do obrotu, a także do gromadzenia na bieżąco wszystkich danych na temat użycia siły, aby uzyskać materiał dowodowy dotyczący użycia, nadużywania, nieoczekiwanych konsekwencji, obrażeń oraz przypadków śmiertelnych i ich przyczyn;

14.  zobowiązuje Komisję Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych do zorganizowania wysłuchania w sprawie użycia siły i nieśmiercionośnej broni przeciwko zgromadzeniom oraz do przygotowania sprawozdania na ten temat we współpracy z Zespołem Ekspertów STOA w celu opracowania wytycznych dla państw członkowskich dotyczących użycia siły i nieśmiercionośnej broni; zachęca Komisję i Agencję Praw Podstawowych do udziału w tym procesie;

15.  zobowiązuje Komisję Petycji do należytego rozpatrzenia petycji dotyczących łamania prawa do wolności pokojowych zgromadzeń oraz nadmiernego użycia siły w tym kontekście;

16.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom i parlamentom państw członkowskich, Radzie Europy, Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie oraz Organizacji Narodów Zjednoczonych.

(1)

Teksty przyjęte, P8_TA(2019)0032.

(2)

Teksty przyjęte, P8_TA(2018)0446.

Ostatnia aktualizacja: 13 lutego 2019Informacja prawna