Indeks 
Teksty przyjęte
Środa, 25 listopada 2015 r. - StrasburgWersja ostateczna
Projekt budżetu korygującego nr 8/2015: Zasoby własne i Europejski Inspektor Ochrony Danych
 Uruchomienie instrumentu elastyczności na potrzeby natychmiastowych środków budżetowych w celu zażegnania kryzysu uchodźczego
 Uruchomienie Funduszu Solidarności Unii Europejskiej na wypłatę zaliczek
 Procedura budżetowa na rok 2016 - wspólny projekt
 Interpretacja prawa podatkowego i innych środków o podobnym charakterze lub skutkach
 Zezwolenie na stosowanie ftalanu di-2-etyloheksylu (DEHP)
 Zapobieganie radykalizacji oraz rekrutacji obywateli europejskich przez organizacje terrorystyczne
 Strategiczne ramy UE dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy na lata 2014–2020

Projekt budżetu korygującego nr 8/2015: Zasoby własne i Europejski Inspektor Ochrony Danych
PDF 397kWORD 71k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie stanowiska Rady dotyczącego projektu budżetu korygującego nr 8/2015 Unii Europejskiej na rok budżetowy 2015, zasobów własnych i Europejskiego Inspektora Ochrony Danych (13439/2015 – C8-0341/2015 – 2015/2269(BUD))
P8_TA(2015)0404A8-0337/2015

Parlament Europejski,

–  uwzględniając art. 314 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 106a Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej,

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012 z dnia 25 października 2012 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002(1), w szczególności jego art. 41,

–  uwzględniając budżet ogólny Unii Europejskiej na rok budżetowy 2015, w formie przyjętej ostatecznie w dniu 17 grudnia 2014 r.(2),

–  uwzględniając budżet korygujący nr 1/2015, w formie przyjętej ostatecznie w dniu 28 kwietnia 2015 r.(3),

–  uwzględniając budżety korygujące nr 2/2015, nr 3/2015, nr 4/2015 i nr 5/2015 w formie przyjętej ostatecznie w dniu 7 lipca 2015 r.(4),

–  uwzględniając budżety korygujące nr 6/2015 i nr 7/2015 w formie przyjętej ostatecznie w dniu 14 października 2015 r.,

–  uwzględniając rozporządzenie Rady (UE, Euratom) nr 1311/2013 z dnia 2 grudnia 2013 r. określające wieloletnie ramy finansowe na lata 2014−2020(5),

–  uwzględniając rozporządzenie Rady (UE, Euratom) 2015/623 z dnia 21 kwietnia 2015 r. zmieniające rozporządzenie (UE, Euratom) nr 1311/2013 określające wieloletnie ramy finansowe na lata 2014–2020(6),

–  uwzględniając Porozumienie międzyinstytucjonalne z dnia 2 grudnia 2013 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej, współpracy w kwestiach budżetowych i należytego zarządzania finansami(7),

–  uwzględniając decyzję Rady 2007/436/WE, Euratom z dnia 7 czerwca 2007 r. dotyczącą systemu zasobów własnych Wspólnot Europejskich(8),

–  uwzględniając projekt budżetu korygującego nr 8/2015 przyjęty przez Komisję dnia 19 października 2015 r. (COM(2015)0545),

–  uwzględniając stanowisko dotyczące projektu budżetu korygującego nr 8/2015 przyjęte przez Radę dnia 10 listopada 2015 r. i przekazane Parlamentowi Europejskiemu tego samego dnia (13439/2015 – C8-0341/2015),

–  uwzględniając art. 88 i 91 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Budżetowej (A8-0337/2015),

A.  mając na uwadze, że projekt budżetu korygującego nr 8/2015 dotyczy korekty prognozy tradycyjnych zasobów własnych (cła), ujęcia w budżecie salda pozostałej części zasobów własnych opartych na VAT i DNB za 2014 r. oraz ujęcia w budżecie sald zasobów własnych opartych na VAT i DNB za 2015 r.;

B.  mając na uwadze, że projekt budżetu korygującego nr 8/2015 aktualizuje również prognozy dotyczące innych dochodów;

C.  mając na uwadze, że projekt budżetu korygującego nr 8/2015 przewiduje ponadto zmniejszenie o kwotę 123 474 EUR środków na płatności i środków na zobowiązania w budżecie Europejskiego Inspektora Ochrony Danych;

D.  mając na uwadze, że projekt budżetu korygującego nr 8/2015 przewiduje zmniejszenie wkładów opartych na DNB wnoszonych przez państwa członkowskie o 9,4 mld EUR;

1.  przyjmuje do wiadomości przedłożony przez Komisję projekt budżetu korygującego nr 8/2015 oraz stanowisko Rady dotyczące tego projektu;

2.  zwraca uwagę, że wpływ projektu budżetu korygującego nr 8/2015 we wszystkich jego aspektach to zmniejszenie wkładów państw członkowskich do budżetu Unii o 9 403,4 mln EUR;

3.  podkreśla, że niezbędne są pokaźne dodatkowe środki finansowe na rozwiązanie aktualnego kryzysu związanego z uchodźcami;

4.  odnotowuje, że państwa członkowskie do tej pory nie podjęły zobowiązań finansowych dla funduszu powierniczego na rzecz Afryki, funduszu powierniczego na rzecz Syrii oraz agencji ONZ wspierających uchodźców, ponownie potwierdzonych na nieformalnym posiedzeniu szefów państw i rządów UE w sprawie migracji w dniu 23 września 2015 r., na szczycie Rady Europejskiej w dniu 15 października 2015 r. oraz na szczycie w La Valletcie w dniach 11–12 listopada 2015 r.; ubolewa, że według danych Komisji państwa członkowskie na początku listopada 2015 r. miały zaległości w wysokości 2,3 mld EUR;

5.  zauważa, że konieczne będą dalsze wysiłki finansowe w celu zapewniania pomocy humanitarnej na szlakach tranzytowych i sprostania wyzwaniom związanym z przyjęciem bezprecedensowej liczby uchodźców w europejskich miastach i regionach;

6.  głęboko ubolewa, że w ramach procedury pojednawczej nie osiągnięto wiążącego kompromisu co do wykorzystania środków powracających w wyniku projektu budżetowego nr 8/2015 do rozwiązania kryzysu związanego z uchodźcami; niemniej jednak oczekuje, że państwa członkowskie wywiążą się w pełni ze swych wcześniejszych zobowiązań;

7.  zatwierdza stanowisko Rady dotyczące projektu budżetu korygującego nr 8/2015;

8.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do ogłoszenia, że budżet korygujący nr 8/2015 został ostatecznie przyjęty i do zarządzenia jego publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej;

9.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Trybunałowi Obrachunkowemu oraz parlamentom narodowym.

(1) Dz.U. L 298 z 26.10.2012, s. 1.
(2) Dz.U. L 69 z 13.3.2015, s. 1.
(3) Dz.U. L 190 z 17.7.2015, s. 1.
(4) Dz.U. L 261 z 7.10.2015.
(5) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 884.
(6) Dz.U. L 103 z 22.4.2015, s. 1.
(7) Dz.U. C 373 z 20.12.2013, s. 1.
(8) Dz.U. L 163 z 23.6.2007, s. 17.


Uruchomienie instrumentu elastyczności na potrzeby natychmiastowych środków budżetowych w celu zażegnania kryzysu uchodźczego
PDF 410kWORD 71k
Rezolucja
Załącznik
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uruchomienia instrumentu elastyczności na potrzeby natychmiastowych środków budżetowych w celu zażegnania kryzysu uchodźczego zgodnie z pkt 12 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 2 grudnia 2013 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej, współpracy w kwestiach budżetowych i należytego zarządzania finansami (COM(2015)0514 – C8-0308/2015 – 2015/2264(BUD))
P8_TA(2015)0405A8-0336/2015

Parlament Europejski,

–  uwzględniając wniosek Komisji przedłożony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2015)0514 – C8-0308/2015),

–  uwzględniając rozporządzenie Rady (UE, Euratom) nr 1311/2013 z dnia 2 grudnia 2013 r. określające wieloletnie ramy finansowe na lata 2014−2020(1), w szczególności jego art. 11,

–  uwzględniając rozporządzenie Rady (UE, Euratom) 2015/623 z dnia 21 kwietnia 2015 r. zmieniające rozporządzenie (UE, Euratom) nr 1311/2013 określające wieloletnie ramy finansowe na lata 2014–2020(2),

–  uwzględniając Porozumienie międzyinstytucjonalne z dnia 2 grudnia 2013 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej, współpracy w kwestiach budżetowych i należytego zarządzania finansami(3), w szczególności jego pkt 12,

–  uwzględniając projekt budżetu ogólnego Unii Europejskiej na rok budżetowy 2016, przyjęty przez Komisję dnia 24 czerwca 2015 r. (COM(2015)0300), zmieniony listami w sprawie poprawek nr 1/2016 (COM(2015)0317) i 2/2016 (COM(2015)0513),

–  uwzględniając stanowisko w sprawie projektu budżetu ogólnego Unii Europejskiej na rok budżetowy 2016, przyjęte przez Radę w dniu 4 września 2015 r. i przekazane Parlamentowi w dniu 17 września 2015 r. (11706/2015 – C8-0274/2015),

–  uwzględniając swoje stanowisko w sprawie projektu budżetu ogólnego Unii na rok 2016 przyjęte w dniu 28 października 2015 r.(4),

–  uwzględniając wspólny tekst zatwierdzony przez komitet pojednawczy w dniu 14 listopada 2015 r. (14195/2015 – C8-0353/2015),

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Budżetowej (A8-0336/2015),

A.  mając na uwadze, że po zbadaniu wszystkich możliwości realokacji środków na zobowiązania w ramach działu 3 i działu 4 stwierdzono, że zachodzi konieczność uruchomienia instrumentu elastyczności w zakresie środków na zobowiązania;

B.  mając na uwadze, że Komisja zaproponowała uruchomienie instrumentu elastyczności w celu uzupełnienia środków finansowych w budżecie ogólnym Unii na rok budżetowy 2016 powyżej pułapu dla działu 3 o kwotę 1 504 mln EUR w środkach na zobowiązania na finansowanie środków w ramach Europejskiego programu w zakresie migracji;

C.  mając na uwadze, że oprócz zgody na ostateczną kwotę w wysokości 1 506 mln EUR powyżej pułapu dla działu 3 komitet pojednawczy zwołany w związku z budżetem na rok 2016 zgodził się na propozycję delegacji Parlamentu dotyczącą dalszego uruchomienia instrumentu elastyczności w kwocie 24 mln EUR powyżej pułapu dla działu 4, aby zająć się wymiarem zewnętrznym wyzwań związanych z kryzysem uchodźczym;

D.  mając na uwadze, że łączna kwota instrumentu elastyczności na rok budżetowy 2016, obejmująca kwoty niewykorzystane z lat budżetowych 2014 i 2015 została zatem całkowicie wyczerpana;

1.  zauważa, że przewidziane na 2016 r. pułapy dla działu 3 i działu 4 nie pozwalają na odpowiednie sfinansowanie pilnych środków w dziedzinie migracji i uchodźców;

2.  zgadza się zatem na uruchomienie instrumentu elastyczności w kwocie 1 530 mln EUR w środkach na zobowiązania;

3.  wyraża ponadto zgodę na proponowany przydział odnośnych środków na płatności wynoszący: 734,2 mln EUR w 2016 r., 654,2 mln EUR w 2017 r., 83 mln EUR w 2018 r. i 58,6 mln EUR w 2019 r.;

4.  przypomina, że uruchomienie tego instrumentu, zgodnie z art. 11 rozporządzenia w sprawie WRF, kolejny raz świadczy o istotnej potrzebie zwiększenia elastyczności budżetu Unii; zauważa, że przeznaczenie tych dodatkowych środków jest możliwe tylko dzięki przeniesieniu niewykorzystanych kwot z instrumentów elastyczności w latach budżetowych 2014 i 2015; podkreśla, że na rok 2017 nie zostanie przeniesiona żadna kwota, a więc uruchomienie instrumentu elastyczności będzie możliwe tylko w ramach rocznego pułapu w wysokości 471 mln EUR (w cenach z 2011 r.);

5.  powtarza swoją wyrażaną od dłuższego czasu opinię, że – bez uszczerbku dla możliwości uruchomienia środków na płatności na konkretne pozycje budżetowe za pomocą instrumentu elastyczności bez uprzedniego uruchomienia zobowiązań – płatności wynikające z zobowiązań uruchomionych wcześniej za pomocą instrumentu elastyczności mogą być uwzględniane jedynie poza pułapami;

6.  zatwierdza decyzję załączoną do niniejszej rezolucji;

7.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do podpisania wraz z przewodniczącym Rady niniejszej decyzji i zapewnienia jej publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej;

8.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji wraz z załącznikiem Radzie i Komisji.

ZAŁĄCZNIK

DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie uruchomienia instrumentu elastyczności na potrzeby natychmiastowych środków budżetowych w celu zażegnania kryzysu uchodźczego

(Tekst tego załącznika nie został powtórzony w tym miejscu, ponieważ odpowiada on końcowej wersji decyzji (UE) 2016/253.)

(1) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 884.
(2) Dz.U. L 103 z 22.4.2015, s. 1.
(3) Dz.U. C 373 z 20.12.2013, s. 1.
(4) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0376.


Uruchomienie Funduszu Solidarności Unii Europejskiej na wypłatę zaliczek
PDF 403kWORD 64k
Rezolucja
Załącznik
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uruchomienia Funduszu Solidarności Unii Europejskiej zgodnie z pkt 11 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 2 grudnia 2013 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej, współpracy w kwestiach budżetowych i należytego zarządzania finansami w celu umożliwienia wypłaty zaliczek w ramach budżetu na 2016 r. (COM(2015)0281 – C8-0133/2015 – 2015/2123(BUD))
P8_TA(2015)0406A8-0335/2015

Parlament Europejski,

–  uwzględniając wniosek Komisji przedłożony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2015)0281 – C8-0133/2015),

–  uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 2012/2002 z dnia 11 listopada 2002 r. ustanawiające Fundusz Solidarności Unii Europejskiej(1),

–  uwzględniając rozporządzenie Rady (UE, Euratom) nr 1311/2013 z dnia 2 grudnia 2013 r. określające wieloletnie ramy finansowe na lata 2014-2020(2),w szczególności jego art. 10,

–  uwzględniając Porozumienie międzyinstytucjonalne z dnia 2 grudnia 2013 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej, współpracy w kwestiach budżetowych i należytego zarządzania finansami(3), w szczególności jego pkt 11,

–  uwzględniając wspólny tekst zatwierdzony przez komitet pojednawczy w dniu 14 listopada 2015 r. (14195/2015 – C8-0353/2015),

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Budżetowej (A8-0335/2015),

A.  mając na uwadze, że zgodnie z art. 4a ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 2012/2002 kwota 50 000 000 EUR jest udostępniona na wypłaty zaliczek za pośrednictwem środków w budżecie ogólnym Unii

1.  zatwierdza decyzję załączoną do niniejszej rezolucji;

2.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do podpisania wraz z przewodniczącym Rady niniejszej decyzji i zapewnienia jej publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej;

3.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji wraz z załącznikiem Radzie i Komisji.

ZAŁĄCZNIK

DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie uruchomienia Funduszu Solidarności Unii Europejskiej na wypłatę zaliczek

(Tekst tego załącznika nie został powtórzony w tym miejscu, ponieważ odpowiada on końcowej wersji decyzji (UE) 2016/252.)

(1) Dz.U. L 311 z 14.11.2002, s. 3.
(2) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 884.
(3) Dz.U. C 373 z 20.12.2013, s. 1.


Procedura budżetowa na rok 2016 - wspólny projekt
PDF 572kWORD 207k
Rezolucja
Załącznik
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie wspólnego projektu budżetu ogólnego Unii Europejskiej na rok budżetowy 2016, zatwierdzonego przez komitet pojednawczy w ramach procedury budżetowej (14195/2015 – C8-0353/2015 – 2015/2132(BUD))
P8_TA(2015)0407A8-0333/2015

Parlament Europejski,

–  uwzględniając wspólny projekt zatwierdzony przez komitet pojednawczy oraz oświadczenia Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji (14195/2015 – C8-0353/2015),

–  uwzględniając projekt budżetu ogólnego Unii Europejskiej na rok budżetowy 2016, przyjęty przez Komisję dnia 24 czerwca 2015 r.(COM(2015)0300),

–  uwzględniając stanowisko w sprawie projektu budżetu ogólnego Unii Europejskiej na rok budżetowy 2016, przyjęte przez Radę w dniu 4 września 2015 r. i przekazane Parlamentowi dnia 17 września 2015 r. (11706/2015 – C8-0274/2015),

–  uwzględniając listy w sprawie poprawek nr 1/2016 (COM(2015)0317) oraz 2/2016 (COM(2015)0513) do projektu budżetu ogólnego Unii Europejskiej na rok budżetowy 2016,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 28 października 2015 r. dotyczącą stanowiska Rady w sprawie projektu budżetu ogólnego Unii Europejskiej na rok budżetowy 2016(1) i zawarte w niej poprawki budżetowe,

–  uwzględniając art. 314 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 106a Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej,

–  uwzględniając decyzję Rady 2007/436/WE, Euratom z dnia 7 czerwca 2007 r. w sprawie systemu zasobów własnych Wspólnot Europejskich(2),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012 z dnia 25 października 2012 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002(3),

–  uwzględniając rozporządzenie Rady (UE, Euratom) nr 1311/2013 z dnia 2 grudnia 2013 r. określające wieloletnie ramy finansowe na lata 2014−2020(4),

–  uwzględniając Porozumienie międzyinstytucjonalne z dnia 2 grudnia 2013 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej, współpracy w kwestiach budżetowych i należytego zarządzania finansami(5),

–  uwzględniając art. 90 i 91 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie swojej delegacji do komitetu pojednawczego (A8-0333/2015),

1.  zatwierdza wspólny tekst uzgodniony przez komitet pojednawczy, który obejmuje następujące dokumenty:

   wykaz pozycji niezmienionych w stosunku do projektu budżetu lub stanowiska Rady;
   zestawienie danych liczbowych według działów ram finansowych;
   dane liczbowe według pozycji dla wszystkich pozycji w budżecie;
   scalony dokument zawierający dane liczbowe i ostateczne brzmienie wszystkich pozycji zmienionych w trakcie postępowania pojednawczego;

2.  potwierdza wspólne oświadczenia Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji załączone do niniejszej rezolucji;

3.  potwierdza swoje oświadczenie w sprawie stosowania pkt 27 porozumienia międzyinstytucjonalnego;

4.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do stwierdzenia, że budżet ogólny Unii Europejskiej na rok budżetowy 2016 został ostatecznie przyjęty, i do zarządzenia jego publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej;

5.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji ustawodawczej Radzie, Komisji, innym zainteresowanym instytucjom i organom oraz parlamentom narodowym.

ZAŁĄCZNIK

WERSJA OSTATECZNA Z DNIA 14.11.2015 r.

Budżet na rok 2016 – wspólne konkluzje

Ww. wspólne konkluzje dotyczą następujących sekcji:

1.  Budżet na rok 2016

2.  Budżet na rok 2015 – Budżet korygujący nr 8/2015

3.  Wspólne oświadczenia

Streszczenie

A.   Budżet na rok 2016

Zgodnie z treścią wspólnych konkluzji:

—  Ogólny poziom środków na zobowiązania w budżecie na 2016 r. ustalono na poziomie 155 004,2 mln EUR. Zostawia to zasadniczo margines poniżej pułapów WRF na 2016 r. wynoszących 2 331,4 mln EUR w środkach na zobowiązania.

—  Ogólny poziom środków na płatności w budżecie na 2016 r. ustalono na poziomie 143 885,3 mln EUR.

—  Uruchamia się instrument elastyczności na rok budżetowy 2016 w wysokości 1 506 mln EUR w środkach na zobowiązania w dziale 3 „Bezpieczeństwo i obywatelstwo” oraz w wysokości 24 mln EUR w środkach na zobowiązania w dziale 4 „Globalny wymiar Europy”.

—  Jak szacuje Komisja, środki na płatności w 2016 r. odpowiadające uruchomieniu instrumentu elastyczności w latach 2014, 2015 i 2016 wyniosą 832,8 mln EUR.

B.   Budżet na rok 2015

Zgodnie treścią wspólnych konkluzji:

—  Projekt budżetu korygującego nr 8/2015 został zaakceptowany zgodnie z propozycją Komisji.

1.  Budżet na rok 2016

1.1.   „Zamknięte” linie budżetowe

W przypadku braku innego stwierdzenia w konkluzjach, wszystkie linie budżetowe niezmienione ani przez Radę, ani przez Parlament oraz te, w których Parlament zaakceptował poprawki Rady podczas ich odpowiedniego czytania, uznaje się za zatwierdzone.

W przypadku pozostałych pozycji budżetowych komitet pojednawczy doszedł do wniosków ujętych w częściach 1.2–1.6 poniżej.

1.2.   Kwestie horyzontalne

Agencje zdecentralizowane

Wkład UE (w środkach na zobowiązania i w środkach na płatności) oraz liczbę stanowisk dla wszystkich agencji zdecentralizowanych ustala się na poziomie zaproponowanym przez Komisję w projekcie budżetu zmienionym listami w sprawie poprawek nr 1 i 2/2016, z następującymi dostosowaniami uzgodnionymi przez komitet pojednawczy:

—  zwiększenie liczby stanowisk określonych w planie zatrudnienia (finansowane z opłat) w Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA produkty biobójcze, +3 stanowiska) oraz zmniejszenie środków o 1 350 000 EUR;

—  zwiększenie liczby stanowisk określonych w planie zatrudnienia (finansowane z opłat) w Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA, +6 stanowisk);

—  zwiększenie liczby stanowisk określonych w planie zatrudnienia (finansowane z opłat) w Europejskiej Agencji Leków (EMA, +3 stanowiska);

—  zwiększenie liczby stanowisk przewidzianych w planie zatrudnienia oraz odnośnych środków dla Agencji ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER, +5 stanowisk oraz +325 000 EUR);

—  zwiększenie liczby stanowisk przewidzianych w planie zatrudnienia oraz odnośnych środków dla Agencji Praw Podstawowych (FRA, +2 stanowiska oraz +130 000 EUR);

—  zwiększenie liczby stanowisk przewidzianych w planie zatrudnienia oraz odnośnych środków dla Eurojustu (+2 stanowiska oraz +130 000 EUR);

—  zwiększenie środków dla Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego (EBA, +928 000 EUR);

—  zmniejszenie środków na Europejską Agencję ds. Zarządzania Operacyjnego Wielkoskalowymi Systemami Informatycznymi w Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości (eu.LISA, -260 000 EUR).

Agencje wykonawcze

Wkład UE (w środkach na zobowiązania i w środkach na płatności) oraz liczbę stanowisk dla wszystkich agencji wykonawczych ustala się na poziomie zaproponowanym przez Komisję w projekcie budżetu zmienionym listami w sprawie poprawek nr 1 i 2/2016.

Projekty pilotażowe/ działania przygotowawcze

Zatwierdza się kompleksowy pakiet 89 projektów pilotażowych/ działań przygotowawczych (PP/ DP) na kwotę 64,9 mln EUR w środkach na zobowiązania, zgodnie z propozycją Parlamentu.

Jeżeli projekt pilotażowy lub działanie przygotowawcze wydaje się mieć już podstawę prawną, Komisja może wnioskować o przesunięcie środków do odpowiedniej podstawy prawnej, aby ułatwić realizację działania.

Pakiet ten w pełni przestrzega pułapów na projekty pilotażowe i działania przygotowawcze, przewidzianych w rozporządzeniu finansowym.

1.3.   Działy wydatków w ramach finansowych – środki na zobowiązania

Wziąwszy pod uwagę powyższe konkluzje dotyczące „zamkniętych” linii budżetowych, agencji oraz projektów pilotażowych i działań przygotowawczych, komitet pojednawczy uzgodnił, co następuje:

Dział 1a

Środki na zobowiązania ustala się na poziomie zaproponowanym przez Komisję w projekcie budżetu zmienionym listami w sprawie poprawek nr 1 i 2/2016, włączając następujące zmiany uzgodnione w ramach komitetu pojednawczego:

—  Zobowiązania na „Horyzont 2020” zostały zwiększone w następującym podziale:

W EUR

Linia budżetowa

Nazwa

Projekt budżetu na 2016 r. (w tym list ws. poprawek nr 1 i 2)

Budżet na rok 2016

Różnica

02 04 02 01

Przewodnia rola w przestrzeni kosmicznej

158 446 652

159 792 893

1 346 241

02 04 02 03

Podniesienie innowacyjności w małych i średnich przedsiębiorstwach (MŚP)

35 643 862

35 738 414

94 552

02 04 03 01

Przekształcenie gospodarki w gospodarkę efektywną pod względem zasobów i zdolną do adaptacji do zmiany klimatu oraz osiągnięcie zrównoważonych dostaw surowców

74 701 325

75 016 498

315 173

05 09 03 01

Zabezpieczenie wystarczających dostaw bezpiecznej i wysokiej jakości żywności oraz innych bioproduktów

212 854 525

214 205 269

1 350 744

06 03 03 01

Przekształcenie europejskiego systemu transportowego w zasobooszczędny, przyjazny dla środowiska, bezpieczny i bezawaryjny system

109 250 820

110 916 737

1 665 917

08 02 01 03

Wzmacnianie europejskiej infrastruktury badawczej (w tym e-infrastruktury)

183 108 382

183 905 321

796 939

08 02 02 01

Wiodąca pozycja w zakresie nanotechnologii, materiałów zaawansowanych, technologii laserowej, biotechnologii, zaawansowanych systemów produkcji i przetwarzania

502 450 912

504 175 361

1 724 449

08 02 02 03

Podniesienie innowacyjności w małych i średnich przedsiębiorstwach (MŚP)

35 967 483

36 120 567

153 084

08 02 03 01

Poprawa zdrowia i dobrostanu w całym okresie życia

522 476 023

524 745 272

2 269 249

08 02 03 02

Zabezpieczenie odpowiedniego zaopatrzenia w bezpieczną, zdrową i wysokiej jakości żywność oraz inne bioprodukty

141 851 093

142 233 804

382 711

08 02 03 03

Przekształcenie systemu energetycznego w system niezawodny, zrównoważony i konkurencyjny

333 977 808

335 369 074

1 391 266

08 02 03 04

Zapewnienie europejskiego systemu transportowego, który jest zasobooszczędny, przyjazny dla środowiska, bezpieczny i bezawaryjny

330 992 583

331 555 393

562 810

08 02 03 05

Przekształcenie gospodarki w gospodarkę efektywną pod względem zasobów i zdolną do adaptacji do zmiany klimatu oraz osiągnięcie zrównoważonych dostaw surowców

283 265 173

284 530 369

1 265 196

08 02 03 06

Promowanie integracyjnych, innowacyjnych i bezpiecznych społeczeństw europejskich

111 929 624

112 411 389

481 765

08 02 06

Nauka z udziałem społeczeństwa i dla społeczeństwa

53 267 640

53 497 266

229 626

09 04 01 01

Wzmacnianie badań w zakresie przyszłych i powstających technologii

213 825 023

215 400 890

1 575 867

09 04 01 02

Wzmacnianie europejskiej infrastruktury badawczej (w tym e-infrastruktury)

97 173 367

97 889 261

715 894

09 04 02 01

Przewodnia rola w zakresie technologii informacyjno-komunikacyjnych

718 265 330

723 681 812

5 416 482

09 04 03 01

Poprawa zdrowia i dobrostanu w całym okresie życia

117 323 526

118 188 002

864 476

09 04 03 02

Promowanie integracyjnych, innowacyjnych i bezpiecznych społeczeństw europejskich

36 289 820

36 564 471

274 651

09 04 03 03

Promowanie bezpiecznych społeczeństw europejskich

45 457 909

45 791 092

333 183

10 02 01

Horyzont 2020 – Zorientowane na klienta wsparcie naukowe i techniczne dla polityki Unii

24 646 400

25 186 697

540 297

15 03 05

Europejski Instytut Innowacji i Technologii – integracja trójkąta wiedzy łączącego szkolnictwo wyższe, badania naukowe i innowacje

219 788 046

224 938 881

5 150 835

18 05 03 01

Promowanie bezpiecznych społeczeństw europejskich

134 966 551

136 092 171

1 125 620

32 04 03 01

Przekształcenie systemu energetycznego w system niezawodny, zrównoważony i konkurencyjny

322 875 370

324 676 361

1 800 991

Razem

31 828 018

—  Zobowiązania na „COSME” zostały zwiększone w następującym podziale:

W EUR

Linia budżetowa

Nazwa

Projekt budżetu na 2016 r. (w tym list ws. poprawek nr 1 i 2)

Budżet na rok 2016

Różnica

02 02 01

Promowanie przedsiębiorczości i poprawa konkurencyjności oraz dostępu do rynków dla przedsiębiorstw unijnych

108 375 000

110 264 720

1 889 720

02 02 02

Poprawa dostępu do finansowania dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) w formie instrumentów kapitałowych i dłużnych

160 447 967

172 842 972

12 395 005

Razem

14 284 725

—  Zobowiązania na „Erasmus+” zostały zwiększone w następującym podziale:

W EUR

Linia budżetowa

Nazwa

Projekt budżetu na 2016 r. (w tym list ws. poprawek nr 1 i 2)

Budżet na rok 2016

Różnica

15 02 01 01

Promowanie doskonałości i współpracy w europejskim obszarze kształcenia i szkolenia oraz ich znaczenia dla rynku pracy

1 451 010 600

1 457 638 273

6 627 673

Razem

6 627 673

W związku z tym, oraz po uwzględnieniu zdecentralizowanych agencji oraz projektów pilotażowych i działań przygotowawczych, uzgodniony poziom zobowiązań ustalono na 19 010 mln EUR, nie pozostawiając żadnego marginesu w ramach pułapu wydatków w dziale 1a oraz wykorzystując łączny margines na zobowiązania w kwocie 543 mln EUR.

Dział 1b

Środki na zobowiązania ustala się na poziomie zaproponowanym w projekcie budżetu zmienionym listami w sprawie poprawek nr 1 i 2/2016.

Przy uwzględnieniu projektów pilotażowych i działań przygotowawczych, uzgodniony poziom zobowiązań ustalono na 50 831,2 mln EUR, co pozostawia margines w wysokości 5,8 mln EUR w ramach pułapu wydatków w dziale 1b.

Dział 2

Środki na zobowiązania ustala się na poziomie zaproponowanym przez Komisję w projekcie budżetu zmienionym listami w sprawie poprawek nr 1 i 2/2016, które zmniejszyły środki o kolejne 140 mln EUR wynikające ze zwiększonych dochodów przeznaczonych na EFGR i wzrost w linii budżetowej 11 06 62 01. W rezultacie komitet pojednawczy uzgodnił, co następuje:

W EUR

Linia budżetowa

Nazwa

Projekt budżetu na 2016 r. (w tym list ws. poprawek nr 1 i 2)

Budżet na rok 2016

Różnica

05 03 01 10

System płatności podstawowej

16 067 000 000

15 927 000 000

-140 000 000

11 06 62 01

Doradztwo naukowe i wiedza

8 485 701

8 680 015

194 314

Razem

-139 805 686

Przy uwzględnieniu agencji zdecentralizowanych oraz projektów pilotażowych i działań przygotowawczych, uzgodniony poziom zobowiązań ustalono na 62 484,2 mln EUR, co pozostawia margines w wysokości 1 777,8 mln EUR w ramach pułapu wydatków w dziale 2.

Dział 3

Środki na zobowiązania ustala się na poziomie zaproponowanym przez Komisję w projekcie budżetu zmienionym listami w sprawie poprawek nr 1 i 2/2016, włączając następującą zmianę uzgodnioną w ramach komitetu pojednawczego:

W EUR

Linia budżetowa

Nazwa

Projekt budżetu na 2016 r. (w tym list ws. poprawek nr 1 i 2)

Budżet na rok 2016

Różnica

09 05 05

Działania multimedialne

24 186 500

26 186 500

2 000 000

17 04 01

Zapewnienie poprawy statusu zdrowia zwierząt oraz wysokiego poziomu ochrony zwierząt w Unii

177 000 000

171 925 000

-5 075 000

17 04 02

Zapewnienie szybkiego wykrywania organizmów szkodliwych dla roślin i ich zwalczania

14 000 000

12 000 000

-2 000 000

17 04 03

Zapewnienie skutecznych, efektywnych i niezawodnych kontroli

50 401 000

47 401 000

-3 000 000

17 04 04

Fundusz na środki nadzwyczajne dotyczące zdrowia zwierząt i roślin

20 000 000

19 000 000

-1 000 000

Razem

-9 075 000

W związku z tym, oraz po uwzględnieniu zdecentralizowanych agencji, projektów pilotażowych, działań przygotowawczych oraz uruchomienia instrumentu elastyczności na rzecz migracji, uzgodniony poziom zobowiązań ustalono na 4 052 mln EUR, nie pozostawiając żadnego marginesu w ramach pułapu wydatków w dziale 3 oraz uruchamiając 1 506 mln EUR w ramach instrumentu elastyczności.

Dział 4

Środki na zobowiązania ustala się na poziomie zaproponowanym przez Komisję w projekcie budżetu zmienionym listami w sprawie poprawek nr 1 i 2/2016, włączając następujące zmiany uzgodnione w ramach komitetu pojednawczego:

W EUR

Linia budżetowa

Nazwa

Projekt budżetu na 2016 r. (w tym list ws. poprawek nr 1 i 2)

Budżet na rok 2016

Różnica

13 07 01

Wsparcie finansowe w celu pobudzenia rozwoju gospodarczego społeczności Turków cypryjskich

31 212 000

33 212 000

2 000 000

21 02 07 03

Rozwój społeczny

161 633 821

163 633 821

2 000 000

21 02 07 04

Bezpieczeństwo żywności i żywienia oraz zrównoważone rolnictwo

187 495 232

189 495 232

2 000 000

21 02 07 05

Migracja i azyl

45 257 470

57 257 470

12 000 000

22 02 01 01

Wsparcie reform politycznych oraz stopniowego dostosowania do unijnego dorobku prawnego

188 000 000

190 000 000

2 000 000

22 02 01 02

Wsparcie rozwoju gospodarczego, społecznego i terytorialnego oraz stopniowego dostosowania do unijnego dorobku prawnego

326 960 000

327 960 000

1 000 000

22 02 03 01

Wsparcie reform politycznych oraz stopniowego dostosowania do unijnego dorobku prawnego

240 300 000

255 300 000

15 000 000

22 02 03 02

Wsparcie rozwoju gospodarczego, społecznego i terytorialnego oraz stopniowego dostosowania do unijnego dorobku prawnego

321 484 000

340 484 000

19 000 000

22 04 01 01

Kraje śródziemnomorskie — Dobre rządy, prawa człowieka i mobilność

135 000 000

144 000 000

9 000 000

22 04 01 02

Kraje śródziemnomorskie — Ograniczanie ubóstwa i zrównoważony rozwój

636 900 000

640 900 000

4 000 000

22 04 01 03

Kraje śródziemnomorskie — Budowanie zaufania, zapewnianie bezpieczeństwa oraz zapobieganie konfliktom i rozwiązywanie ich

116 000 000

131 000 000

15 000 000

22 04 01 04

Wsparcie dla procesu pokojowego i wsparcie finansowe dla Palestyny oraz dla Agencji Narodów Zjednoczonych ds. Pomocy Uchodźcom Palestyńskim (UNRWA)

272 100 000

290 100 000

18 000 000

22 04 02 03

Partnerstwo Wschodnie — Budowanie zaufania, zapewnianie bezpieczeństwa oraz zapobieganie konfliktom i rozwiązywanie ich

8 000 000

9 300 000

1 300 000

22 04 03 03

Wsparcie na inne rodzaje współpracy wielonarodowej w sąsiedztwie – Program parasolowy

189 500 000

193 500 000

4 000 000

23 02 01

Dostarczanie pomocy humanitarnej i wsparcia żywnościowego szybko, efektywnie i stosownie do potrzeb

1 035 818 000

1 061 821 941

26 003 941

Razem

132 303 941

W związku z tym, oraz po uwzględnieniu projektów pilotażowych i działań przygotowawczych, uzgodniony poziom zobowiązań ustalono na 9 167 mln EUR, nie pozostawiając żadnego marginesu w ramach pułapu wydatków w dziale 4 oraz uruchamiając 24 mln EUR w ramach instrumentu elastyczności.

Dział 5

Liczba stanowisk w planach zatrudnienia poszczególnych instytucji oraz środki zaproponowane przez Komisję w projekcie budżetu zmienionym listami w sprawie poprawek nr 1 i 2/2016 zostały zatwierdzone, z wyjątkiem następujących przypadków:

—  zatwierdzono czytanie przez Parlament Europejski jego własnego budżetu, z redukcją 9 etatów;

—  zatwierdzono czytanie przez Radę jej własnego budżetu;

—  zatwierdzono 7 dodatkowych stanowisk dla Trybunału Sprawiedliwości (+300 000 EUR);

—  zatwierdzono zmiany wprowadzone przez Parlament Europejski podczas czytania budżetu Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów.

W dniu 26 listopada 2015 r. Komisja powinna zatwierdzić sprawozdanie na temat budżetowych skutków aktualizacji wynagrodzeń w 2015 r., co będzie miało moc wsteczną od dnia 1 lipca 2015 r. dla wynagrodzeń pracowników wszystkich instytucji UE oraz emerytur.

W wyniku tego, przy uwzględnieniu projektów pilotażowych i działań przygotowawczych, uzgodniony poziom zobowiązań ustalono na 8 935,2 mln EUR, co pozostawia margines w wysokości 547,8 mln EUR w ramach pułapu wydatków w dziale 5.

Fundusz Solidarności Unii Europejskiej

Środki na zobowiązania ustala się na poziomie zaproponowanym przez Komisję w projekcie budżetu zmienionym listami w sprawie poprawek nr 1 i 2/2016, w tym uruchomienie kwoty 50 mln EUR z Funduszu Solidarności Unii Europejskiej na wypłatę zaliczek.

1.4.   Środki na płatności

Ogólny poziom środków na płatności w budżecie na 2016 r. ustalono na kwotę 143 885,3 mln EUR, w tym 832,8 mln EUR związane z uruchomieniem instrumentu elastyczności.

Podział środków na płatności ustala się na poziomie zaproponowanym przez Komisję w projekcie budżetu zmienionym listami w sprawie poprawek nr 1 i 2/2016, włączając następujące zmiany uzgodnione w ramach komitetu pojednawczego:

1.  Po pierwsze, uwzględnia się uzgodniony poziom środków na zobowiązania w przypadku wydatków niezróżnicowanych, gdzie poziom środków na płatności jest równy poziomowi zobowiązań. Dotyczy to także agencji zdecentralizowanych, na rzecz których wkład UE w postaci środków na płatności ustala się na poziomie zaproponowanym w punkcie 1.2 powyżej. Łączny skutek tych działań to zmniejszenie środków o 140 mln EUR;

2.  Środki na płatności przeznaczone na wszystkie nowe projekty pilotażowe i działania przygotowawcze ustala się na poziomie 50% odpowiednich środków na zobowiązania lub na poziomie zaproponowanym przez Parlament, jeżeli jest on niższy. W przypadku przedłużenia realizowanych już projektów pilotażowych i działań przygotowawczych poziom płatności odpowiada poziomowi określonemu w projekcie budżetu plus 50% odpowiednich nowych zobowiązań lub poziomowi zaproponowanemu przez Parlament, jeżeli jest on niższy. Łączny skutek tych działań to zwiększenie środków o 29,5 mln EUR;

3.  Środki na płatności zostają zmniejszone o 460,1 mln EUR w następujący sposób:

W EUR

Linia budżetowa

Nazwa

Projekt budżetu na 2016 r. (w tym list ws. poprawek nr 1 i 2)

Budżet na rok 2016

Różnica

02 05 01

Rozwój i zapewnienie struktur i usług globalnego systemu radionawigacji satelitarnej (Galileo) do 2020 r.

308 000 000

297 000 000

-11 000 000

02 05 02

Zapewnienie usług satelitarnych umożliwiających poprawę wydajności GPS, aby stopniowo objąć cały region Europejskiej Konferencji Lotnictwa Cywilnego (ECAC) do 2020 r. (EGNOS)

215 000 000

207 000 000

-8 000 000

02 05 51

Zakończenie europejskich programów nawigacji satelitarnej (EGNOS i Galileo)

17 000 000

16 000 000

-1 000 000

02 06 01

Zapewnienie usług operacyjnych w oparciu o rozmieszczoną w przestrzeni kosmicznej infrastrukturę do obserwacji Ziemi i dane in situ (Copernicus)

125 000 000

121 000 000

-4 000 000

02 06 02

Tworzenie autonomicznych zdolności Unii w zakresie monitorowania Ziemi (Copernicus)

475 000 000

459 000 000

-16 000 000

04 02 19

Zakończenie Europejskiego Funduszu Społecznego — Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie (lata 2007–2013)

1 130 000 000

1 109 595 811

-20 404 189

04 02 61

Europejski Fundusz Społeczny — Regiony w okresie przejściowym — Cel „Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia”

930 000 000

927 965 850

-2 034 150

04 02 62

Europejski Fundusz Społeczny — Regiony lepiej rozwinięte — Cel „Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia”

2 200 000 000

2 178 091 258

-21 908 742

04 02 63 01

Europejski Fundusz Społeczny — Operacyjna pomoc techniczna

12 000 000

7 200 000

-4 800 000

05 04 05 01

Programy na rzecz rozwoju obszarów wiejskich

3 268 000 000

3 235 000 000

-33 000 000

05 04 60 01

Promowanie zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich oraz bardziej zrównoważonego terytorialnie i środowiskowo, przyjaznego dla klimatu i innowacyjnego sektora rolnego Unii

8 574 000 000

8 487 000 000

-87 000 000

13 03 18

Zakończenie programów Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) — Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie

2 345 348 000

2 302 998 509

-42 349 491

13 03 61

Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) — Regiony w okresie przejściowym — Cel „Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia”

1 863 122 000

1 860 036 800

-3 085 200

13 03 62

Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) — Regiony bardziej rozwinięte — Cel „Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia”

2 775 630 000

2 750 605 336

-25 024 664

13 03 64 01

Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) — Europejska współpraca terytorialna

328 430 000

284 930 000

-43 500 000

13 03 65 01

Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) — Operacyjna pomoc techniczna

66 215 941

57 415 941

-8 800 000

13 03 66

Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) — Innowacyjne działania w dziedzinie zrównoważonego rozwoju obszarów miejskich

53 149 262

48 649 262

-4 500 000

13 04 01

Zakończenie projektów w ramach Funduszu Spójności (sprzed 2007 r.)

90 000 000

70 000 000

-20 000 000

13 04 60

Fundusz Spójności — Cel „Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia”

4 100 000 000

4 077 806 436

-22 193 564

13 04 61 01

Fundusz Spójności — Operacyjna pomoc techniczna

22 106 496

20 606 496

-1 500 000

32 05 01 02

Budowa, obsługa i eksploatacja obiektów ITER − Europejskie Wspólne Przedsięwzięcie na rzecz Realizacji Projektu ITER — Energia termojądrowa (F4E)

150 000 000

131 000 000

-19 000 000

32 05 51

Zakończenie Europejskiego Wspólnego Przedsięwzięcia na rzecz Realizacji Projektu ITER — Energia termojądrowa (F4E) (2007–2013)

350 000 000

289 000 000

-61 000 000

Razem

-460 100 000

4.  Łączny poziom środków na płatności określony w ust. 1–3 powyżej jest o 570,6 mln EUR niższy niż zaproponowany przez Komisję w jej projekcie budżetu – zmienionym listami w sprawie poprawek nr 1 i 2/2016 – w odniesieniu do przedmiotowych pozycji wydatków.

1.5.   Uwagi do budżetu

Poprawki wprowadzone przez Parlament Europejski lub Radę do tekstu uwag do budżetu są uzgodnione, o ile nie będą one zmieniać ani rozszerzać zakresu istniejącej podstawy prawnej, naruszać administracyjnej autonomii instytucji, powodować trudności operacyjnych lub nie będą mogły zostać pokryte z dostępnych zasobów (jak wskazano w załączniku do pisma w sprawie wykonalności).

1.6.   Nowe linie budżetowe

Jeżeli nie podano inaczej we wspólnych konkluzjach uzgodnionych przez komitet pojednawczy ani nie uzgodniono wspólnie przez oba organy władzy budżetowej w ich odpowiednim czytaniu, nomenklatura budżetowa zaproponowana przez Komisję w projekcie budżetu zmienionym listami w sprawie poprawek nr 1 i 2/2016 pozostanie bez zmian, z wyjątkiem projektów pilotażowych i działań przygotowawczych, a także rozdzielenia artykułu 18 04 01 (Europejska inicjatywa obywatelska) na dwie pozycje: 18 04 01 01 Program „Europa dla Obywateli” — Wzmocnienie pamięci o przeszłości oraz zwiększenie aktywności obywatelskiej na szczeblu Unii oraz 18 04 01 02 Europejska inicjatywa obywatelska.

2.   Budżet na rok 2015

Projekt budżetu korygującego (PBK) nr 8/2015 został zatwierdzony zgodnie z propozycją Komisji.

3.   Wspólne oświadczenie

3.1.   Wspólne oświadczenie w sprawie Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych

Parlament Europejski, Rada i Komisja przypominają, że zmniejszenie bezrobocia młodzieży pozostaje jednym z ważnych i wspólnych priorytetów politycznych; w tym celu potwierdzają swoją zdecydowaną wolę optymalnego wykorzystywania zasobów budżetowych dostępnych w celu rozwiązania tego problemu, w szczególności Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych.

Przypominają, że zgodnie z art. 14 ust. 1 rozporządzenia Rady (UE, Euratom) nr 1311/2013 z dnia 2 grudnia 2013 r. określającego wieloletnie ramy finansowe na lata 2014–2020 »marginesy pozostawione poniżej pułapów WRF na środki na zobowiązania w latach 2014–2017 stanowią łączny margines WRF na zobowiązania, który zostanie udostępniony poza pułapami określonymi w WRF na lata 2016–2020, przeznaczone na cele polityki związane z wzrostem gospodarczym i zatrudnieniem, w szczególności zatrudnieniem młodzieży«.

W ramach śródokresowego przeglądu WRF Komisja wyciągnie wnioski z oceny rezultatów Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych, którym – stosownie do sytuacji – towarzyszyć będą propozycje dotyczące dalszej realizacji inicjatywy do 2020 r.

Rada i Parlament zobowiązują się do szybkiego przeanalizowania wniosków przedstawionych przez Komisję w tym zakresie.

3.2.   Wspólne oświadczenie w sprawie prognozy dotyczącej płatności na lata 2016–2020

Na podstawie istniejącego porozumienia w sprawie planu płatności na lata 2015–2016 Parlament Europejski, Rada i Komisja przyjmują do wiadomości kroki podjęte w celu stopniowego eliminowania zaległości dotyczących nieuregulowanych wniosków o płatność w ramach programów spójności na lata 2007–2013, a także w celu poprawy monitorowania wszelkich niezapłaconych rachunków we wszystkich działach. Potwierdzają swoje zaangażowanie na rzecz zapobiegania podobnemu narastaniu zaległości w przyszłości, w tym poprzez utworzenie systemu wczesnego ostrzegania.

Parlament Europejski, Rada i Komisja przez cały rok będą aktywnie monitorować stan wykonania budżetu na 2016 r., zgodnie z uzgodnionym planem płatności; w szczególności środki przewidziane w budżecie na 2016 r. pozwolą Komisji zmniejszyć – przed końcem 2016 r. – poziom nagromadzonych na koniec roku budżetowego zaległości dotyczących nieuregulowanych wniosków o płatność w ramach programów spójności na lata 2007–2013 do poziomu ok. 2 mld EUR.

Parlament Europejski, Rada i Komisja będą kontynuowały podsumowywanie stanu realizacji płatności i zaktualizowanych prognoz w trakcie specjalnych posiedzeń międzyinstytucjonalnych, zgodnie z pkt 36 załącznika do porozumienia międzyinstytucjonalnego, które to spotkania w 2016 r. powinny odbyć się co najmniej trzy razy na szczeblu politycznym.

W tym kontekście Parlament Europejski, Rada i Komisja przypominają, że spotkania te powinny również dotyczyć długoterminowych prognoz w zakresie oczekiwanej ewolucji płatności do końca okresu obowiązywania WRF na lata 2014–2020.

3.3.   Oświadczenie Parlamentu Europejskiego w sprawie stosowania pkt 27 porozumienia międzyinstytucjonalnego

Parlament Europejski jest zdecydowany kontynuować redukcję ogólnej liczby stanowisk w planie zatrudnienia oraz ukończyć ten proces do 2019 r. zgodnie z przedstawionym poniżej harmonogramem, przy uwzględnieniu faktu, że w 2016 r. nastąpi redukcja netto o 18 stanowisk.

Roczne redukcje netto ogólnej liczby stanowisk zatwierdzonych w planie zatrudnienia Parlamentu Europejskiego w porównaniu do poprzedniego roku

Pozostała do przeprowadzenia redukcja umożliwiająca osiągnięcie celu 5%(6)

2017

2018

2019

2017-2019

179

-60

-60

-59

-179

(1) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0376.
(2) Dz.U. L 163 z 23.6.2007, s. 17.
(3) Dz.U. L 298 z 26.10.2012, s. 1.
(4) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 884.
(5) Dz.U. C 373 z 20.12.2013, s. 1.
(6) Parlament Europejski jest zdania, że do zakresu redukcji o 5% nie wchodzą stanowiska czasowe przewidziane w planie zatrudnienia dla grup politycznych.


Interpretacja prawa podatkowego i innych środków o podobnym charakterze lub skutkach
PDF 853kWORD 497k
Rezolucja
Załącznik
Załącznik
Załącznik
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie interpretacji prawa podatkowego i innych środków o podobnym charakterze lub skutkach (2015/2066(INI))
P8_TA(2015)0408A8-0317/2015

Parlament Europejski,

–  uwzględniając art. 4 i 13 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE),

–  uwzględniając art. 107, 108, 113, 115, 116, 175 i 208 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE),

–  uwzględniając swoją decyzję z dnia 12 lutego 2015 r. w sprawie powołania, kompetencji, składu liczbowego i czasu trwania mandatu Komisji Specjalnej ds. Interpretacji Prawa Podatkowego i Innych Środków o Podobnym Charakterze lub Skutkach(1),

–  uwzględniając informacje ujawnione przez Międzynarodowe Konsorcjum Dziennikarzy Śledczych na temat interpretacji prawa podatkowego i innych szkodliwych praktyk stosowanych w Luksemburgu, znanych jako afera LuxLeaks,

–  uwzględniając wyniki szczytów G7, G8 i G20 poświęconych kwestiom podatku międzynarodowego, a w szczególności szczytu w Elmau w dniach 7–8 czerwca 2015 r., szczytu w Brisbane w dniach 15–16 listopada 2014 r., szczytu w Sankt Petersburgu w dniach 5–6 września 2013 r., szczytu w Lough Erne w dniach 17–18 czerwca 2013 r. i szczytu w Pittsburghu w dniach 24–25 września 2009 r.,

–  uwzględniając sprawozdanie Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) z 1998 r. pt. „Harmful Tax Competition. An emerging global issue” [Szkodliwa konkurencja podatkowa. Nowy światowy problem],

–  uwzględniając sprawozdanie OECD pt. „Addressing Base Erosion and Profit Shifting” [Rozwiązanie kwestii erozji bazy podatkowej i przenoszenia zysków] z 2013 r., odnośny plan działania OECD i następne publikacje na ten temat,

–  uwzględniając niedawne konkluzje Rady Europejskiej dotyczące wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych (14 marca 2013 r.), opodatkowania (22 maja 2013 r.), automatycznej wymiany informacji (18 grudnia 2014 r.), erozji bazy podatkowej i przenoszenia zysków (BEPS), automatycznej wymiany informacji na poziomie globalnym i szkodliwych środków podatkowych (18 grudnia 2014 r.) oraz uchylania się od opodatkowania (27 czerwca 2014 r.),

–  uwzględniając konkluzje i sprawozdanie Rady do Spraw Gospodarczych i Finansowych (ECOFIN) dla Rady Europejskiej dotyczące kwestii podatkowych z dnia 22 czerwca 2015 r.,

–  uwzględniając półroczne sprawozdania Grupy ds. Kodeksu Postępowania (opodatkowanie działalności gospodarczej) dla Rady dotyczące kodeksu postępowania,

–  uwzględniając dyrektywę o współpracy administracyjnej(2), dyrektywę o opodatkowaniu odsetek i należności licencyjnych(3) oraz najnowsze wnioski ustawodawcze Komisji dotyczące ich zmiany,

–  uwzględniając dyrektywę Rady 90/435/EWG z dnia 23 lipca 1990 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich(4) (dyrektywa w sprawie spółek dominujących i spółek zależnych), zmienioną ostatnio w 2015 r.,

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/56/UE z dnia 16 kwietnia 2014 r. zmieniającą dyrektywę 2006/43/WE w sprawie ustawowych badań rocznych sprawozdań finansowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych(5),

–  uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania art. 108 TFUE(6),

–  uwzględniając dyrektywę Rady 77/799/EWG z dnia 19 grudnia 1977 r. dotyczącą wzajemnej pomocy właściwych władz państw członkowskich w obszarze podatków bezpośrednich oraz opodatkowania składek ubezpieczeniowych(7),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, zmieniającą rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012 i uchylającą dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2005/60/WE oraz dyrektywę Komisji 2006/70/WE(8),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 26 lutego 2007 r. dla Rady, Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie prac Wspólnego Forum UE ds. Cen Transferowych w dziedzinie procedur unikania i rozstrzygania sporów oraz w sprawie wytycznych dotyczących uprzednich porozumień cenowych w UE (COM(2007)0071),

–  uwzględniając obwieszczenie Komisji z dnia 10 grudnia 1998 r. w sprawie stosowania zasad pomocy państwa do środków związanych z bezpośrednim opodatkowaniem działalności gospodarcze(9),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 17 czerwca 2015 r. zatytułowany „Sprawiedliwy i skuteczny system opodatkowania przedsiębiorstw w Unii Europejskiej: pięć głównych obszarów działania” (COM(2015)0302),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie przejrzystości podatkowej w celu zwalczania uchylania się od opodatkowania i unikania opodatkowania (COM(2015)0136),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 6 grudnia 2012 r. zatytułowany „Plan działania zakładający poprawę skuteczności walki z oszustwami podatkowymi i uchylaniem się od opodatkowania” (COM(2012)0722),

–  uwzględniając zalecenie Komisji z dnia 6 grudnia 2012 r. w sprawie agresywnego planowania podatkowego (C(2012)8806),

–  uwzględniając zalecenie Komisji z dnia 6 grudnia 2012 r. w sprawie środków mających na celu zachęcenie państw trzecich do stosowania minimalnych standardów dobrego zarządzania w kwestiach podatkowych (C(2012)8805),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 27 czerwca 2012 r. w sprawie konkretnych sposobów usprawnienia walki z oszustwami podatkowymi i uchylaniem się od opodatkowania, w tym w odniesieniu do państw trzecich (COM(2012)0351),

–  uwzględniając wniosek Komisji z 2011 r. dotyczący dyrektywy Rady w sprawie wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych (COM(2011)0121) oraz odnośne stanowisko Parlamentu z dnia 19 kwietnia 2012 r.(10),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 25 października 2011 r. pt. „Odnowiona strategia UE na lata 2011–2014 dotycząca społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw” (COM(2011)0681),

–  uwzględniając rezolucję Rady i przedstawicieli rządów państw członkowskich z dnia 1 grudnia 1997 r. w sprawie kodeksu postępowania w zakresie opodatkowania działalności gospodarczej(11) oraz regularne sprawozdania przedkładane Radzie przez Grupę ds. Kodeksu Postępowania (opodatkowanie działalności gospodarczej),

–  uwzględniając zalecenie przyjęte przez komitet ministrów Rady Europejskiej dnia 30 kwietnia 2014 r. w sprawie ochrony demaskatorów,

–  uwzględniając sprawozdanie kancelarii Simmons & Simmons z 1999 r. dotyczące praktyk administracyjnych, wspomniane w ust. 26 sprawozdania Grupy ds. Kodeksu Postępowania z 1999 r., sprawozdanie Primarolo (SN 4901/99) oraz aktualizację tego sprawozdania z 2009 r.,

–  uwzględniając poprawki przyjęte przez Parlament w dniu 8 lipca 2015 r. do wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zmiany dyrektywy 2007/36/WE w zakresie zachęcania akcjonariuszy do długoterminowego zaangażowania oraz zmiany dyrektywy 2013/34/UE w zakresie określonych elementów oświadczenia o stosowaniu zasad ładu korporacyjnego(12),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 8 lipca 2015 r. w sprawie unikania zobowiązań podatkowych i uchylania się od opodatkowania jako wyzwań dla zarządzania, ochrony socjalnej i rozwoju w krajach rozwijających się(13),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 25 marca 2015 r. w sprawie sprawozdania rocznego dotyczącego podatków(14),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 11 marca 2015 r. w sprawie sprawozdania rocznego za rok 2013 dotyczącego ochrony interesów finansowych Unii Europejskiej – zwalczanie nadużyć finansowych(15),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 23 października 2013 r. w sprawie przestępczości zorganizowanej, korupcji i prania pieniędzy(16),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 21 maja 2013 r. w sprawie walki z oszustwami podatkowymi, uchylaniem się od opodatkowania i rajami podatkowymi(17),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 19 kwietnia 2012 r. w sprawie apelu o opracowanie konkretnych sposobów walki z oszustwami podatkowymi i uchylaniem się od opodatkowania(18),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 8 marca 2011 r. w sprawie podatków i rozwoju – współpracy z krajami rozwijającymi się w zakresie wspierania dobrych rządów w dziedzinie opodatkowania(19),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 10 lutego 2010 r. w sprawie wspierania dobrych rządów w dziedzinie opodatkowania(20),

–  uwzględniając różne parlamentarne wysłuchania i kolejne sprawozdania na ten sam temat parlamentów narodowych, w szczególności brytyjskiej Izby Gmin, Senatu USA i Zgromadzenia Narodowego Francji,

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Specjalnej ds. Interpretacji Prawa Podatkowego i Innych Środków o Podobnym Charakterze lub Skutkach (A8-0317/2015),

LuxLeaks: fakty i liczby

A.  mając na uwadze, że afera LuxLeaks, która wybuchła w dniu 5 listopada 2014 r. po ujawnieniu przez Międzynarodowe Konsorcjum Dziennikarzy Śledczych ok. 28 tys. stron poufnych dokumentów dotyczących ponad 500 potajemnych uzgodnień podatkowych zawartych między luksemburską administracją podatkową a ponad 300 korporacjami wielonarodowymi w latach 2002–2010, ukazała skalę wykorzystywania tajnych porozumień o złożonych strukturach finansowych służących uzyskaniu daleko idących ulg podatkowych; mając na uwadze, że w wielu przypadkach luksemburskie jednostki zależne obracające w swojej działalności setkami milionów euro są obecne w Luksemburgu w znikomym stopniu i prowadzą tam bardzo ograniczoną działalność gospodarczą;

B.  mając na uwadze, że kwestie związane z erozją bazy podatkowej osób prawnych i praktykami agresywnego planowania podatkowego były znane i analizowane na szczeblu międzynarodowym co najmniej od kilkudziesięciu lat; mając na uwadze, że afera LuxLeaks zwróciła na te kwestie uwagę opinii publicznej i mediów, ujawniając dyskusyjne praktyki podatkowe propagowane przez firmy audytorskie w jednym z państw członkowskich; mając na uwadze, że dochodzenie Komisji i praca wykonana przez parlamentarną komisję specjalną wykazały, iż nie jest to odosobniony przypadek, a stosowanie środków podatkowych celem zmniejszenia niektórych ogólnych zobowiązań podatkowych dużych przedsiębiorstw, aby tym sposobem w sztuczny sposób podnieść krajową bazę podatkową ze szkodą dla innych państw – pośród których znalazły się państwa prowadzące politykę oszczędnościową – jest szeroko rozpowszechnioną praktyką w Europie i poza nią;

C.  mając na uwadze, że takie zachowania, często wynikające z braku powiązania między miejscem generowania dochodów a miejscem ich opodatkowania, nie ograniczają się do interpretacji indywidualnych prawa podatkowego, lecz obejmują szeroki zakres szkodliwych praktyk podatkowych stosowanych przez krajowe administracje podatkowe w UE i poza nią;

D.  mając na uwadze, że poddanie tych praktyk nadzorowi publicznemu jest elementem demokratycznej kontroli; mając na uwadze, że z uwagi na ich negatywny wpływ na ogół społeczeństwa mogą one istnieć tylko do czasu ich ujawnienia albo dopóki jest na nie przyzwolenie; mając na uwadze, że zasadniczą rolę w ujawnieniu przypadków unikania opodatkowania oraz w informowaniu o tym opinii publicznej odegrali dziennikarze śledczy, sektor pozarządowy i środowisko akademickie; mając na uwadze, że dopóki nie można im zapobiec, ich ujawnianie nie powinno zależeć od odwagi i etyki pojedynczych demaskatorów, lecz być częścią systematyczniejszej sprawozdawczości i mechanizmów wymiany informacji;

Podejście państw członkowskich do opodatkowania osób prawnych

E.  mając na uwadze, że dochody z podatku od osób prawnych dla 28 państw członkowskich UE wyniosły w 2012 r. średnio 2,6% PKB(21);

F.  mając na uwadze, że zgodnie z Traktatem opodatkowanie bezpośrednie wchodzi przede wszystkim w zakres kompetencji państw członkowskich; mając na uwadze, że w zakresie w jakim UE posiada kompetencje podatkowe, wykonywanie tych kompetencji podlega zazwyczaj wymogowi jednomyślności w Radzie; mając na uwadze, że w związku z tym na szczeblu UE nie podjęto jak dotąd żadnych istotnych decyzji w dziedzinie opodatkowania osób prawnych mimo niedawnych zmian związanych z integracją UE w kontekście rynku wewnętrznego i innych obszarów objętych traktatami UE, takich jak międzynarodowe porozumienia handlowe, wspólna waluta, zarządzanie gospodarką i budżetem, a także zasady i przepisy dotyczące przeciwdziałania praniu pieniędzy; mając na uwadze, że państwa członkowskie muszą przestrzegać europejskiego prawa konkurencji i dopilnować, by ich przepisy podatkowe były zgodne z zasadami rynku wewnętrznego i nie prowadziły do zakłóceń konkurencji; mając na uwadze, że dając każdemu państwu członkowskiemu prawo weta, zasada jednomyślności w Radzie nie zachęca do rezygnacji ze status quo na rzecz rozwiązania opartego w większej mierze na współpracy; mając na uwadze, że zmiana wymogu jednomyślności w kwestiach dotyczących opodatkowania bezpośredniego wymagałaby zmiany Traktatu, chyba że zastosowana zostanie procedura określona w art. 116 TFUE;

G.  mając na uwadze, że aktualna sytuacja każdego państwa członkowskiego posiadającego prawo weta oznacza, że wszystkie państwa członkowskie muszą działać zdecydowanie i we współpracy na rzecz sprostania ogólnoeuropejskiemu problemowi uchylania się od opodatkowania i unikania opodatkowania;

H.  mając na uwadze, że z kilkoma chwalebnymi wyjątkami krajowi przedstawiciele polityczni nie byli dotąd wystarczająco chętni i gotowi do rozwiązania problemu unikania opodatkowania, w tym problemu interpretacji indywidualnych prawa podatkowego;

I.  mając na uwadze, że na europejskim rynku wewnętrznym kapitał nie napotyka przeszkód w przepływie, a duże przedsiębiorstwa składają sprawozdania o swej działalności na zasadzie skonsolidowanej, podczas gdy podatki pobierane są na szczeblu krajowym przez organy podatkowe, które praktycznie nie dzielą się między sobą informacjami;

J.  mając na uwadze, że na urzeczywistnionym rynku wewnętrznym żadne sztuczne zakłócenia nie powinny wpływać na decyzje inwestycyjne i lokalizację działalności gospodarczej; mając jednak na uwadze, że globalizacja, cyfryzacja i swobodny przepływ kapitału przyczyniają się do nasilenia konkurencji podatkowej między państwami członkowskimi i z państwami trzecimi, by przyciągnąć inwestorów i przedsiębiorców; mając na uwadze, że choć istotne jest przyciągnięcie i zatrzymanie przedsiębiorstw w Europie, nie powinno to przybierać formy potencjalnie szkodliwych systemów opodatkowania mających na celu przede wszystkim pobudzanie inwestycji i przyciąganie dodatkowej działalności gospodarczej, reagowanie na podobne środki podejmowane w krajach ościennych lub próbę korygowania przypadków wcześniejszych zakłóceń równowagi między państwami członkowskimi, jeśli chodzi o względną zamożność, rozmiar czy peryferyjne położenie; mając również na uwadze, że – nawiasem mówiąc – w niektórych jurysdykcjach wydaje się istnieć związek między atrakcyjnymi systemami opodatkowania osób prawnych a wysokim poziomem bogactwa narodowego; mając na uwadze, że optymalna struktura systemów podatkowych zależy od wielu czynników i dlatego jest różna w poszczególnych państwach; mając na uwadze, że szkodliwa konkurencja podatkowa pomiędzy państwami członkowskimi ogranicza potencjał jednolitego rynku;

K.  mając na uwadze, że oprócz samego koncentrowania się na promowaniu atrakcyjnego otoczenia dla przedsiębiorstw dzięki, na przykład, dobrej infrastrukturze i wysokiej jakości sile roboczej, w tym przez wydatki zwiększające wydajność, oraz na promowaniu stabilności i przewidywalności systemu podatkowego państwa współzawodniczą ze sobą pod względem podatkowym, wykorzystując własne ustawodawstwo wraz z siecią własnych konwencji podatkowych do promowania siebie jako krajów wartych inwestowania, jako ośrodków kanalizujących przepływy finansowe lub w których warto księgować zyski, przyciągając tym samym przedsiębiorstwa lub firmy przykrywki ze szkodą dla krajów partnerskich i doprowadzając do stosowania nieuczciwych praktyk między sobą; mając na uwadze, że każdy kraj z osobna ma żywotny interes w przyjęciu postawy „gapowicza”, tzn. w byciu pierwszym przy tworzeniu i stosowaniu specjalnych systemów opodatkowania i przepisów wspierających podstawę opodatkowania i ostatnim, jeżeli chodzi o jakiekolwiek wspólne i skoordynowane działania na rzecz walki z unikaniem opodatkowania;

L.  mając na uwadze istnienie konkurencji podatkowej między państwami członkowskimi; mając na uwadze zasadę lojalnej współpracy między państwami członkowskimi UE zapisaną w art. 4 TUE; mając na uwadze, że państwa członkowskie powinny w pełni stosować zasadę lojalnej współpracy w kwestiach dotyczących konkurencji podatkowej;

M.  mając na uwadze, że niektóre państwa członkowskie zajmują ambiwalentne stanowisko wobec unikania opodatkowania i skarżą się z jednej strony na erozję krajowej bazy podatkowej, a jednocześnie odpowiadają za kształt obecnych krajowych i międzynarodowych systemów podatkowych, które ją umożliwiły, a także nadal utrudniają znalezienie dla ich systemów podatkowych bardziej skoordynowanego rozwiązania; mając na uwadze, że w ramach całkowitej mobilności kapitału w UE i wobec zadeklarowanego celu Komisji, jakim jest utworzenie unii rynków kapitałowych, należy w pełni uwzględnić współzależność i wzajemne oddziaływanie krajowych systemów podatkowych i dochodów podatkowych, pamiętając o rozległych, pozytywnych i negatywnych transgranicznych skutkach ubocznych decyzji podatkowych podejmowanych przez poszczególne państwa członkowskie, ponieważ bodziec podatkowy w jednym państwie oznacza erozję bazy w innym;

N.  mając na uwadze, że obserwujemy pojawienie się paradoksalnej sytuacji, w której swobodna konkurencja między państwami członkowskimi w kwestiach podatkowych dała w rezultacie szkodzące konkurencji zachowania i zakłócanie konkurencji;

O.  mając na uwadze, że utworzenie europejskiego jednolitego rynku okazało się niezwykle korzystne dla gospodarki państw członkowskich, umożliwiając im uzyskanie większej konkurencyjności i atrakcyjności w globalnej gospodarce, a także mając na uwadze, że konwergencja podatkowa między państwami członkowskimi przyniesie w ostatecznym rozrachunku takie same skutki;

P.  mając na uwadze, że ustawodawca i administracje podatkowe – nieposiadające często wystarczających zasobów – nie mogą antycypować innowacyjnych systemów unikania opodatkowania tworzonych i promowanych przez niektórych doradców podatkowych, zwłaszcza z bardzo dużych firm audytorskich, prawników i pośredników, lecz tylko na te systemy reagować, czasem z ogromnym opóźnieniem; mając na uwadze, że doświadczenie pokazuje w szczególności, iż organy UE, które powinny zapobiegać wprowadzaniu nowych szkodliwych środków podatkowych (takie jak Grupa ds. Kodeksu Postępowania powołana przez państwa członkowskie w 1998 r. lub Komisja, będąca strażniczką traktatów), nie są w stanie zapobiegać temu niepożądanemu rozwojowi sytuacji ze względu na podejmowanie działań w sposób nieskuteczny lub ze względu na zbyt ograniczone uprawnienia, oraz że w UE wprowadzono wiele nowych i często agresywnych środków lub umów – jak np. korzystne opodatkowanie dochodów z patentów – służących unikaniu opodatkowania; mając na uwadze, że korporacje wielonarodowe w UE i na całym świecie funkcjonują w oparciu o ekspertyzy dobrze zorganizowanych i zręcznych doradców podatkowych, a także banków i innych dostawców usług finansowych, pomagających im przy tworzeniu systemów unikania opodatkowania; mając na uwadze, że sektor ten jest jednocześnie reprezentowany w organach doradzających rządom i instytucjom publicznym w sprawach podatkowych, takich jak na przykład unijna platforma na rzecz dobrego zarządzania w kwestiach podatkowych; mając na uwadze, że istnieją obawy co do konfliktu interesów, który może powstać na skutek udzielania przez te same firmy porad zarówno organom publicznym, jak i prywatnym wielonarodowym korporacjom;

Q.  mając na uwadze, że wszelkie planowanie podatkowe powinno odbywać się w granicach prawa i obowiązujących traktatów; mając zatem na uwadze, że najlepszą odpowiedzią na agresywne planowanie podatkowe jest dobre ustawodawstwo i międzynarodowa koordynacja co do pożądanych skutków;

R.  mając na uwadze, że wdrożenie ustawodawstwa ma decydujący wpływ na realizację założonych celów; mając na uwadze, że takie wdrożenie należy do kompetencji administracji krajowych, które często nie mają wielu bodźców do współpracy ze sobą na szczeblu europejskim; mając na uwadze, że sytuacja ta jeszcze bardziej pogarsza już powstałe rozbieżności w przepisach w całej Unii;

S.  mając na uwadze, że trojka (Komisja Europejska, Europejski Bank Centralny i Międzynarodowy Fundusz Walutowy) – nadzorująca programy korekty finansowej i budżetowej w takich państwach członkowskich jak Portugalia i Grecja – nie usiłowała zapobiegać abolicjom podatkowym, interpretacjom indywidualnym prawa podatkowego, zwolnieniom i korzyściom podatkowym, które były i są niesprawiedliwie dyskryminujące, faworyzując przedsiębiorstwa i osoby fizyczne unikające płacenia podatków, co powoduje drastyczne zmniejszanie się dochodów państwa przy coraz większym obciążeniu już nadmiernie opodatkowanych małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) i obywateli;

T.  mając na uwadze, że dochodzenie i ściganie przestępstw podatkowych i prania pieniędzy, często obejmujące operacje finansowe i osoby prawne w kilku jurysdykcjach, stanowi ogromne wyzwanie; mając na uwadze, że pracownicy państw członkowskich odpowiedzialni za badanie i przeprowadzanie dochodzeń sądowych wobec sprawców przestępstw podatkowych oraz innych przestępstw finansowych są często niewystarczająco wyszkoleni i brakuje im sprzętu i wyposażenia;

U.  mając na uwadze, że polityka oszczędnościowa oraz ograniczenia budżetowe w ostatnich latach znacznie ograniczyły zdolność administracji podatkowych do dochodzenia przestępstw podatkowych i szkodliwych praktyk podatkowych; mając na uwadze, że cięcia te były szczególnie szkodliwe w krajach objętych programami pomocy finansowej kierowanymi przez trojkę, gdzie wzrost dochodów państwa został osiągnięty kosztem nadmiernie opodatkowanych MŚP i obywateli, podczas gdy duże przedsiębiorstwa i zamożni oszuści podatkowi często korzystali z abolicji podatkowych, interpretacji indywidualnych prawa podatkowego i innych programów zwolnień i korzyści podatkowych, jak miało to miejsce w Portugalii i Grecji;

Interpretacje indywidualne prawa podatkowego a szkodliwe praktyki podatkowe

V.  mając na uwadze, że interpretacje indywidualne prawa podatkowego obejmują szeroki wachlarz praktyk stosowanych w państwach członkowskich – od polityki ad hoc do jasno sformułowanych ram stosowania przepisów – jeśli chodzi o możliwy zakres i tematykę, wiążący charakter, częstotliwość, rozgłos, długość i opłaty; mając na uwadze, że nie ma definicji interpretacji indywidualnych prawa podatkowego uzgodnionej wspólnie na szczeblu międzynarodowym poza stwierdzeniem Komisji określającym je jako „każdy komunikat lub każdy inny instrument lub każde inne działanie o podobnych skutkach podejmowane przez dane państwo członkowskie lub w jego imieniu w odniesieniu do interpretacji lub stosowania przepisów podatkowych”;

W.  mając na uwadze, że z natury rzeczy interpretacje indywidualne prawa podatkowego nie są problematyczne, ponieważ zgodnie ze swoim pierwotnym celem mogą zapewnić pewność prawa dla podatnika oraz ograniczyć ryzyko finansowe dla uczciwych firm w przypadkach, gdy przepisy podatkowe lub ich konkretne zastosowanie w pewnych okolicznościach są niejasne lub podlegają rozbieżnym interpretacjom, zwłaszcza przy złożonych transakcjach, co pozwala uniknąć przyszłych sporów między podatnikiem a organem podatkowym;

X.  mając na uwadze, że praktyka interpretacji została wypracowana w ramach bliższego i opartego w większym stopniu na współpracy stosunku między administracjami podatkowymi a podatnikami jako narzędzie radzenia sobie z coraz większą złożonością opodatkowania niektórych transakcji w coraz bardziej skomplikowanej, globalnej i zdigitalizowanej gospodarce; mając na uwadze, że pomimo iż państwa członkowskie twierdzą, że interpretacje indywidualne prawa podatkowego – utrzymywane jednak w tajemnicy – nie mają charakteru dyskrecjonalnego, lecz są jedynie narzędziem mającym na celu objaśnienie obowiązujących przepisów podatkowych, komisja specjalna PE potwierdziła, że interpretacje prawa podatkowego mogą być wydawane bez żadnych ram prawnych poprzez nieformalne lub dyskrecjonalne uzgodnienia, co sprzyja strukturom konstruowanym pod kątem korzyści podatkowych, które opierają się na narzędziach planowania podatkowego stosowanych zwykle przez korporacje wielonarodowe w celu obniżenia płaconych podatków; mając na uwadze, że wydaje się to stanowić problem zwłaszcza – choć nie tylko – przy interpretacjach dotyczących wyceny transferów wewnątrz przedsiębiorstw (tzw. uprzednie porozumienie cenowe); mając na uwadze, że zapewniając pewność prawa tylko niektórym wybranym podmiotom interpretacje indywidualne prawa podatkowego mogą doprowadzić do powstania nierówności pomiędzy przedsiębiorstwami: tymi, którym zostały przyznane takie interpretacje i przedsiębiorstwami z tego samego sektora, które nie mają do nich dostępu;

Y.  mając na uwadze, że ani OECD, ani Komisja Europejska nie wezwały do zaprzestania praktyki wydawania interpretacji indywidualnych prawa podatkowego;

Z.  mając na uwadze, że ustalone z góry interpretacje indywidualne prawa podatkowego nie powinny wpływać w żaden sposób na opodatkowanie jakiejkolwiek transakcji ani przynosić korzyści jednemu podatnikowi w porównaniu z innym, lecz w zasadzie powinny mieć taki sam skutek jak zastosowanie ex post obowiązujących przepisów podatkowych; mając na uwadze, że niniejsze sprawozdanie nie koncentruje się zatem wyłącznie na interpretacjach indywidualnych prawa podatkowego, lecz obejmuje – zgodnie z mandatem udzielonym komisji specjalnej (TAXE) – wszelkie środki podatkowe o podobnym charakterze lub skutkach określane ogólnym pojęciem „szkodliwych praktyk podatkowych”, tzn. środki mające na celu przyciąganie firm niebędących rezydentami lub odnośnych transakcji ze szkodą dla innych jurysdykcji podatkowych, w których transakcje te podlegałyby zwykłemu opodatkowaniu, lub środki zmierzające do faworyzowania niektórych przedsiębiorstw, co zakłóca konkurencję;

AA.  mając na uwadze, że szkodliwe praktyki podatkowe można powiązać do pewnego stopnia z co najmniej jednym z następujących niepożądanych skutków: brak przejrzystości, arbitralna dyskryminacja, zakłócenia konkurencji i nierówne warunki działania na rynku wewnętrznym i poza nim, wpływ na integralność jednolitego rynku, naruszenie sprawiedliwości, stabilności i zasadności systemu podatkowego, większe opodatkowanie mniej mobilnych czynników ekonomicznych, nasilenie się nierówności gospodarczych, nieuczciwa konkurencja między państwami, erozja bazy podatkowej, społeczne niezadowolenie, nieufność i deficyt demokratyczny;

AB.  mając na uwadze, że – choć MŚP pozostają siłą napędową gospodarki i zatrudnienia w Europie – trzeba przyznać, że wielonarodowe przedsiębiorstwa również odgrywają ważną rolę w pobudzaniu inwestycji i wzrostu gospodarczego; mając na uwadze, że uczciwe uiszczanie podatków w krajach, w których odbywa się rzeczywista działalność gospodarcza oraz w których dochód został wygenerowany, to główny wkład tych przedsiębiorstw w dobrobyt i równowagę europejskich społeczeństw;

Praca komisji specjalnej

AC.  mając na uwadze, że jego właściwa komisja specjalna utworzona w dniu 26 lutego 2015 r. odbyła 14 posiedzeń, w czasie których przesłuchała przewodniczącego Komisji Jeana-Claude’a Junckera, komisarz ds. konkurencji Margrethe Vestager, komisarza do spraw gospodarczych i finansowych, podatków i ceł Pierre’a Moscoviciego, urzędującego przewodniczącego Rady Pierre’a Gramegnę, ministrów finansów Francji – Michela Sapin, Niemiec – Wolfganga Schäuble, Włoch – Piera Carla Padoana i Hiszpanii Luisa de Guindosa, przedstawicieli OECD, a także demaskatorów, dziennikarzy śledczych, ekspertów, przedstawicieli środowisk akademickich, korporacji wielonarodowych, stowarzyszeń zawodowych, związków zawodowych, organizacji pozarządowych i posłów do parlamentów narodowych UE (zob. załącznik I); mając na uwadze, że delegacje komisji TAXE udały się do Szwajcarii w celu zbadania specyficznych aspektów dotyczących państw trzecich zgodnie z przyznanym jej mandatem, a także do następujących państw członkowskich w celach informacyjnych: Belgii, Luksemburga, Irlandii, Królestwa Niderlandów i Zjednoczonego Królestwa; mając na uwadze, że zorganizowano także posiedzenia z przedstawicielami rządu Gibraltaru i Bermudów; mając na uwadze, że wszystkie te działania – choć pozwoliły na uzyskanie różnorodnych i cennych spostrzeżeń na temat systemów i praktyk podatkowych stosowanych w całej UE – nie wyjaśniły wszystkich istotnych aspektów, w tym utrzymujących się niespójności w wypowiedziach przewodniczącego Komisji Jeana-Claude’a Junckera odnoszących się do podnoszonej od dawna kwestii tajnej strony sprawozdania Kreckégo;

AD.  mając na uwadze, że prace komisji zostały utrudnione ze względu na to, że szereg państw członkowskich oraz Rada nie udzieliły na czas odpowiedzi (patrz załącznik II), a także nie przekazały wszystkich wymaganych dokumentów lub udzielały jedynie odpowiedzi grzecznościowych bez konkretnego odniesienia do treści złożonych wniosków; mając na uwadze, że z 17 zaproszonych korporacji wielonarodowych tylko cztery zgodziły się stanąć przed komisją podczas pierwszego zaproszenia w czerwcu i lipcu 2015 r.; mając na uwadze, że kolejne 11 korporacji wielonarodowych zgodziło się stanąć przed komisją dopiero po przeprowadzeniu głosowania nad sprawozdaniem w komisji TAXE i po ponownych zaproszeniach, tak że konieczne było zwołanie kolejnego posiedzenia nadzwyczajnego krótko przed głosowaniem na posiedzeniu plenarnym (patrz załącznik III); mając na uwadze, że Komisja Europejska nie współpracowała w pełni i nie przesłała wszystkich dokumentów roboczych i nieoficjalnych notatek z posiedzeń dotyczących kodeksu postępowania, a zaproponowała jedynie – ze względu na nieustępliwość niektórych państw członkowskich – ograniczoną procedurę konsultacji; mając na uwadze, że w związku z tym konieczne jest przedłużenie mandatu komisji;

AE.  mając na uwadze, że w momencie przyjmowania niniejszego sprawozdania w toku było jeszcze kilka prowadzonych przez Komisję dochodzeń w sprawie pomocy państwa dotyczących uzgodnień w zakresie ustalania cen transferowych potwierdzonych interpretacjami indywidualnymi prawa podatkowego i innymi środkami o podobnym charakterze lub skutkach, które mają wpływ na dochód do opodatkowania przypisywany niektórym jednostkom zależnym korporacji wielonarodowych;

Przegląd praktyk w zakresie opodatkowania osób prawnych stosowanych w państwach członkowskich

1.  przypomina, że modele opodatkowania osób prawnych istniejące w krajach uprzemysłowionych zostały stworzone w pierwszej połowie XX w., czyli w okresie, w którym działalność transgraniczna miała ograniczony zakres; zauważa, że globalizacja i cyfryzacja gospodarki całkowicie zmieniły globalny łańcuch wartości oraz sposób funkcjonowania rynków oraz że większość dużych firm posiada obecnie międzynarodową strukturę, która wymaga wyjścia poza krajowe przepisy podatkowe; podkreśla, że krajowe i międzynarodowe przepisy w dziedzinie opodatkowania nie nadążają za rozwojem otoczenia biznesowego;

2.  zauważa, że należy opracować zrównoważoną i sprawiedliwą politykę podatkową jako nieodłączny element reform strukturalnych w państwach członkowskich;

3.  zauważa, że choć utrzymanie zgodności z różnymi systemami podatkowymi stało się trudniejsze dla firm prowadzących działalność transgraniczną, to globalizacja i cyfryzacja ułatwiły im prowadzenie działalności za pośrednictwem centrów offshore oraz tworzenie wyrafinowanych struktur umożliwiających zmniejszenie ich globalnej kwoty podatku; wyraża zaniepokojenie, że z powodu kryzysu gospodarczego i zadłużeniowego oraz konsolidacji budżetowej większość państw członkowskich znacząco ograniczyła liczbę pracowników w krajowych administracjach podatkowych; podkreśla, że krajowe administracje podatkowe muszą dysponować wystarczającymi zasobami, w tym zasobami ludzkimi, aby skutecznie zapobiegać agresywnemu planowaniu podatkowemu, uchylaniu się od opodatkowania i unikaniu opodatkowania, wykrywać te praktyki i walczyć z nimi, ponieważ powodują one znaczną erozję bazy podatkowej, a także aby zapewnić lepszy i bardziej sprawiedliwy pobór podatków oraz wiarygodność systemu podatkowego; zwraca uwagę, że według badań wykwalifikowani pracownicy administracji podatkowych przynoszą o wiele więcej dochodów państwu niż wynoszą związane z nimi wydatki, ponieważ skuteczność działania organów administracji podatkowej ma bezpośredni pozytywny wpływ na dochody podatkowe;

4.  podkreśla, że istnieje różnica między szkodliwymi praktykami niektórych administracji krajowych i podatkowych zezwalającymi korporacjom wielonarodowym na przenoszenie zysków w celu uniknięcia opodatkowania na terytoriach, gdzie zyski te zostały wypracowane, a konkurencją między rządami mającą na celu przyciągnięcie bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) lub utrzymanie działalności gospodarczej w ich krajach przy pełnej zgodności z prawem UE;

5.  podkreśla, że Traktat – zgodnie z zasadą pomocniczości – umożliwia państwom członkowskim określanie własnych stawek podatku od osób prawnych oraz podstawy opodatkowania do momentu uzgodnienia środków ściślejszej konwergencji podatkowej zgodnie z Traktatem; podkreśla też jednak, że zbyt skomplikowane przepisy krajowych systemów podatkowych, a także różnice między tymi systemami, powodują powstawanie luk wykorzystywanych przez korporacje wielonarodowe do celów agresywnego planowania podatkowego, co prowadzi do erozji bazy, przenoszenia zysków, równania w dół, a także do niezadowalających wyników gospodarczych; podkreśla, że ten rodzaj unikania opodatkowania jest grą o sumie ujemnej dla wszystkich budżetów krajowych razem wziętych, ponieważ wzrost dochodów podatkowych wynikający ze szkodliwych praktyk w jednym państwie członkowskim (dzięki odstępstwom, specjalnym ulgom lub lukom) nie równoważy zmniejszenia tych dochodów w innych państwach; zauważa, że tylko bardziej skoordynowane, wspólne podejście państw członkowskich prowadzące do przyjęcia wspólnych ram, w których państwa członkowskie będą określały swoje stawki podatkowe, może zapobiec dalszej erozji bazy, szkodliwej konkurencji podatkowej oraz równaniu w dół, jeżeli chodzi o stawki podatkowe;

6.  przypomina, że niektóre państwa członkowskie mają formalnie wyższe stawki podatku od osób prawnych niż inne kraje, jednak w rzeczywistości, w wyniku odliczeń i luk korzystnych dla krajowej działalności biznesowej, stawki te są znacznie niższe, dzięki czemu efektywna stawka podatkowa jest niższa niż w państwach członkowskich posiadających formalnie niższe stawki podatkowe;

7.  zwraca uwagę, że niższe stawki podatku od osób prawnych w niektórych państwach członkowskich mogą przynieść większy przychód podatkowy niż w przypadku zastosowania wyższych stawek podatku;

8.  zauważa, że według Komisji(22) ustawowe stawki podatku od osób prawnych w UE spadły o 12 punktów procentowych z 35% do 23% w latach 1995–2014; podkreśla, że temu spadkowi stawek podatkowych towarzyszy poszerzenie podstawy opodatkowania mające na celu zmniejszenie uszczuplenia dochodów i że stosunkowo stabilne dochody pochodzące z opodatkowania osób prawnych w tych samych ramach czasowych można wytłumaczyć istotnym dążeniem do uzyskania zdolności prawnej, czego przykładem jest odchodzenie od pewnych form prawnych prowadzenia działalności takich jak firmy jednoosobowe na rzecz uzyskania statusu korporacyjnego, co skutkuje podobną zmianą podstawy opodatkowania osób fizycznych na podstawę opodatkowania osób prawnych;

9.  zwraca uwagę, że większość państw członkowskich przeznacza duże kwoty na zachęty podatkowe mające na celu zapewnienie MŚP przewagi konkurencyjnej, jednak zdaniem Komisji(23) te próby osłabiane są przez skutki międzynarodowego planowania podatkowego w trzech z czterech państw członkowskich badanych w ostatniej analizie; zwraca uwagę, że skutki te stawiają MŚP w niekorzystnej sytuacji pod względem konkurencji pomimo wysokich kosztów związanych z wydatkami podatkowymi na ich wsparcie oraz że takie rezultaty są wbrew intencjom krajowych decydentów;

10.  zwraca uwagę na pogłębiającą się lukę między ustawowymi a efektywnymi stawkami podatkowymi, szczególnie dla firm prowadzących działalność na skalę globalną, na której istnienie mają wpływ przynajmniej po części różne odstępstwa i wyjątki od ogólnego systemu podatkowego, czy to zamierzone przez ustawodawcę, aby osiągnąć konkretne cele, czy to wynikające z agresywnego planowania podatkowego, tzn. ze stworzenia całkowicie sztucznych warunków wyłącznie dla celów podatkowych;

11.  podkreśla, że rozbieżności między systemami podatkowymi na szczeblu globalnym przyczyniają się do znacznej erozji bazy podatkowej i uchylania się od opodatkowania, jednak działania podejmowane jedynie na szczeblu UE nie zaradzą tej sytuacji;

12.  zauważa dużą różnorodność 28 systemów podatkowych w UE, zarówno pod względem definicji bazy podatkowej, jak i poziomu stawki podatkowej, która jest nawet jeszcze większa, jeśli wziąć pod uwagę te specjalne jurysdykcje o autonomicznych systemach podatkowych, które są powiązane z państwami członkowskimi UE (terytoria zamorskie i terytoria zależne Korony Brytyjskiej); ubolewa nad obecnym brakiem w UE wspólnych definicji czy wytycznych dla podstawowych pojęć i elementów, takich jak równowaga między opodatkowaniem u źródła a opodatkowaniem zależnym od miejsca zamieszkania, stałe miejsce prowadzenia działalności i jednostki podlegające opodatkowaniu, istota ekonomiczna transakcji i przepisy dotyczące zapobiegania nadużyciom, odsetki i opłaty licencyjne, sposób traktowania aktywów niematerialnych i prawnych, długu i kapitału własnego, nie mówiąc już o tym, co może lub nie może zostać odliczone od podstawy opodatkowania, czego skutkiem jest brak koordynacji systemów podatkowych państw członkowskich; podkreśla, że niezbędne jest ujednolicenie tych definicji;

13.  podkreśla, że krajowe systemy preferencyjne i rozbieżności między różnymi systemami podatkowymi na jednolitym rynku tworzą możliwości unikania opodatkowania; zauważa, że te niepożądane skutki pogłębiane są dodatkowo przez wzajemne relacje pomiędzy ogromną liczbą dwustronnych konwencji podatkowych między państwami członkowskimi a państwami trzecimi oraz niewystarczające przepisy zapobiegające nadużyciom w tych konwencjach;

14.  zauważa, że inną bolączką tych nieskoordynowanych ram podatkowych w UE jest rażący brak współpracy pomiędzy państwami członkowskimi; podkreśla w tym kontekście, że państwa członkowskie niekoniecznie biorą pod uwagę wpływ ich środków podatkowych na inne państwa członkowskie, nie tylko przy opracowywaniu tych środków, lecz również przy dzieleniu się informacjami dotyczącymi ich wdrażania, co de facto skutkuje stosowaniem polityki „zubożania sąsiada” w kwestiach podatkowych, sprzecznej z fundamentalnymi zasadami integracji europejskiej; zwraca uwagę, że automatyczna systematyczna i efektywna wymiana informacji między państwami członkowskimi umożliwiłaby uwzględnianie opodatkowania określonych przepływów dochodów lub transakcji w innych państwach członkowskich; podkreśla, że przyczynia się to również do powstania niemożliwej do zaakceptowania sytuacji, w której zyski wygenerowane przez korporacje wielonarodowe w jednym z państw członkowskich są w UE często opodatkowane według bardzo niskich lub zerowych stawek;

15.  uważa, że politykę podatkową i politykę konkurencji na rynku wewnętrznym należy postrzegać jak dwie strony medalu, i wzywa Komisję do ponownej oceny i wzmocnienia mechanizmów i zasobów polityki konkurencji i pomocy państwa;

16.  podkreśla, że spójność krajowych systemów podatkowych w UE jest bardzo ograniczona mimo bezprecedensowego pogłębienia procesu integracji UE w ciągu minionych 30 lat, szczególnie w kontekście jednolitego rynku oraz unii gospodarczej i walutowej; wyraża ubolewanie z powodu faktu, że koordynacja między krajowymi systemami podatkowymi pozostaje daleko w tyle w porównaniu z wysiłkami koordynacyjnymi w innych obszarach na szczeblu UE, w szczególności w ramach europejskiego semestru, mimo że – oprócz znaczenia środków po stronie wydatków – istotna część kombinacji polityki budżetowej i monetarnej zmierzająca do zapewnienia konsolidacji budżetowej dotyczy strony dochodów; uważa, że należało włączyć ten aspekt do sprawozdania pięciu przewodniczących pt. „Dokończenie budowy europejskiej unii gospodarczej i walutowej” z czerwca 2015 r.;

17.  podkreśla, że brak politycznej woli doprowadzenia do konwergencji krajowych polityk podatkowych skłania państwa członkowskie do wybierania podejścia dwustronnego, podczas gdy podejście wspólne byłoby skuteczniejsze; przypomina o możliwości pracy na rzecz konwergencji podatkowej z wykorzystaniem zacieśnionej współpracy; w związku z tym z zadowoleniem przyjmuje fakt, że niektóre państwa członkowskie chcą wprowadzić podatek od transakcji finansowych;

Instrumenty agresywnego planowania podatkowego i ich skutki

18.  podkreśla, że unikanie opodatkowania przez niektóre korporacje wielonarodowe może skutkować bliskimi zeru efektywnymi stawkami podatkowymi dla zysków generowanych w jurysdykcjach europejskich, co uwypukla fakt, iż takie korporacje, choć korzystają z różnych publicznych dóbr i usług w miejscu ich działalności, nie płacą należnych podatków, przyczyniając się tym samym do erozji krajowej bazy podatkowej i zwiększenia nierówności; podkreśla również, że możliwość przeniesienia zysków mają jedynie firmy prowadzące działalność transgraniczną, co stawia w gorszej sytuacji konkurentów działających jedynie w jednym kraju;

19.  zauważa z dużym zaniepokojeniem, że unikanie opodatkowania przez osoby prawne wywiera bezpośredni wpływ na budżety krajowe i na podział wysiłku fiskalnego między kategorie podatników oraz między czynniki ekonomiczne (z korzyścią dla czynników najbardziej mobilnych, takich jak kapitał w formie BIZ); ubolewa z powodu faktu, że oprócz zakłóceń konkurencji i nierównych warunków działania prowadzi to również do niezwykle niepokojącej sytuacji, w której w kontekście ciężkich wysiłków konsolidacyjnych i reform strukturalnych niektórzy z podatników o najwyższej zdolności finansowej płacą znacznie mniej niż podatnicy najbardziej dotknięci kryzysem gospodarczym, finansowym i zadłużeniowym, tacy jak zwykli obywatele i przedsiębiorstwa niestosujące agresywnego planowania podatkowego, które często należą do kategorii MŚP i są często niezdolne do konkurowania z korporacjami wielonarodowymi z powodu tej względnie niekorzystnej sytuacji podatkowej; podkreśla, że sytuacja ta może podsycić demokratyczną nieufność i wpłynąć na ogólne przestrzeganie przepisów prawa podatkowego, zwłaszcza w państwach realizujących programy dostosowania gospodarczego; ubolewa nad tym, że demaskatorzy, którzy w interesie publicznym przekazują organom krajowym niezwykle istotne informacje o naruszeniach, nadużyciach, oszustwach lub nielegalnej działalności bądź praktykach, mogą zostać pociągnięci do odpowiedzialności karnej, jak również ponieść konsekwencje w życiu osobistym i konsekwencje ekonomiczne; zauważa z dużym niepokojem, że nawet dziennikarze ujawniający nielegalne lub nieprzepisowe praktyki ponoszą czasami podobne konsekwencje;

20.  zauważa, że z badania MFW(24) obejmującego 51 państw wynika, iż przenoszenie zysków między jurysdykcjami podatkowymi skutkuje średnim uszczupleniem dochodów w wysokości ok. 5% bieżących dochodów z podatku od osób prawnych – za to w państwach nienależących do OECD wynosi niemal 13%; zauważa ponadto, że według Komisji dowody ekonometryczne wskazują, iż z upływem czasu zwiększył się wpływ opodatkowania osób prawnych na BIZ; podkreśla fakt, że według jednego z badań co roku dochodzi do utraty ok. 1 biliona euro potencjalnych dochodów podatkowych z powodu połączonych skutków oszustw podatkowych, uchylania się od opodatkowania, w tym szarej strefy gospodarki i unikania opodatkowania w UE(25), a ponadto że zgodnie z szacunkami roczne straty dla krajowych budżetów z powodu unikania opodatkowania wynoszą 50–70 mld EUR, ale w rzeczywistości to uszczuplenie dochodów może wynosić nawet 160–190 mld EUR, jeżeli uwzględnić specjalne ustalenia podatkowe, nieskuteczność poboru podatków i inne tego typu zjawiska(26); mając na uwadze, że Komisja ds. Handlu i Rozwoju ONZ wyliczyła, iż kraje rozwijające się tracą co roku ok. 100 mld USD dochodów z powodu unikania opodatkowania przez korporacje wielonarodowe; podkreśla, że liczby te powinny być traktowane z rozwagą i że mogą zbyt nisko szacować rzeczywiste straty dla budżetów krajowych, zważywszy na ograniczoną przejrzystość oraz różne standardy rachunkowości i ramy koncepcyjne na całym świecie, co wpływa na dostępność porównywalnych i znaczących danych oraz wiarygodność wszelkich szacunków;

21.  zauważa, że podstawą strategii planowania podatkowego może być organizacja korporacji, uzgodnienia finansowe dla ich oddziałów lub ustalanie cen transferowych w oderwaniu od rzeczywistej działalności gospodarczej, pozwalające na sztuczne przenoszenie zysków między jurysdykcjami w celu zmniejszenia globalnych wpłat przedsiębiorstw z tytułu podatku; zauważa z dużym niepokojem, że w UE jest coraz więcej firm przykrywek, lecz że te „przedsiębiorstwa” są nimi tylko z nazwy i są wykorzystywane jedynie do celów uchylania się od opodatkowania; zauważa szczególny przypadek McDonald’s, którego praktyki podatkowe, ukazane w raporcie koalicji związków zawodowych, kosztowały państwa europejskie w latach 2009–2013 – po przeliczeniu utraty dochodów z podatków – ponad 1 mld EUR(27);

22.  uważa, że krajowe systemy preferencyjne i niski poziom koordynacji czy spójności między systemami podatkowymi państw członkowskich skutkuje – mimo efektywnych gospodarczych powiązań i wzajemnych zależności na rynku wewnętrznym – szeregiem rozbieżności umożliwiających agresywne planowanie podatkowe, podwójne odliczenia i podwójne nieopodatkowanie, na przykład za pośrednictwem jednej z następujących praktyk lub ich połączenia: nadużycia w ustalaniu cen transferowych, lokowanie odliczeń w jurysdykcjach o wysokich podatkach, przenoszenie funduszy pozyskanych dzięki pożyczkom przez spółki pośredniczące, przenoszenie ryzyka, hybrydowe produkty finansowe, wykorzystywanie rozbieżności, arbitraż podatkowy, umowy o opłaty licencyjne, nabywanie korzyści umownych i prowadzenie sprzedaży aktywów w jurysdykcjach o niskich podatkach;

23.  podkreśla, że w czasie misji informacyjnych w pięciu państwach członkowskich i Szwajcarii komisja specjalna zaobserwowała, iż wiele krajowych środków podatkowych, często stosowanych łącznie przez korporacje wielonarodowe, mogło stanowić potencjalnie szkodliwe praktyki podatkowe, a zwłaszcza następujące środki, których wykaz nie jest jednak wyczerpujący:

   nadużywanie interpretacji indywidualnych prawa podatkowego lub porozumień ugodowych idących dalej niż zwykłe doprecyzowanie istniejących przepisów i dążących do preferencyjnego traktowania podatkowego,
   rozbieżne definicje stałego miejsca prowadzenia działalności i rezydencji podatkowej,
   uwzględnianie w niewielkim stopniu lub nieuwzględnianie istoty ekonomicznej transakcji umożliwiające zakładanie podmiotów do specjalnych celów (np. przedsiębiorstw działających na zasadzie skrzynki pocztowej, firm przykrywek itp.), od których pobiera się niższe podatki,
   odliczenie z tytułu fikcyjnych odsetek (umożliwiające przedsiębiorstwom odliczanie od dochodu podlegającego opodatkowaniu fikcyjnych odsetek obliczonych na podstawie ich kapitału własnego),
   praktyki w zakresie interpretacji indywidualnych prawa podatkowego dotyczących opodatkowania nadmiernych zysków (dzięki którym przedsiębiorstwo może uzyskać od administracji podatkowej pisemne potwierdzenie, że jego podlegający opodatkowaniu dochód nie obejmuje zysków, które nie zostałyby osiągnięte indywidualnie),
   niejasne lub nieskoordynowane przepisy dotyczące ustalania cen transferowych,
   szereg systemów preferencyjnych, w szczególności w związku z aktywami niematerialnymi i prawnymi (korzystne opodatkowanie dochodów z patentów, wiedzy lub własności intelektualnej),
   zwrot lub odstępstwo od pobierania podatku u źródła od odsetek, dywidend i należności licencyjnych w drodze dwustronnych konwencji podatkowych lub na podstawie przepisów krajowych,
   różnice w kwalifikacjach prawnych między państwami członkowskimi (podmioty hybrydowe lub pożyczki hybrydowe, w przypadku których wydatki z tytułu odsetek zmieniają się w dywidendy zwolnione od podatku),
   w przypadku Szwajcarii specjalne systemy podatkowe na poziomie kantonów, z których korzystają kontrolowane przedsiębiorstwa zagraniczne, ale nie przedsiębiorstwa kontrolowane przez podmioty krajowe (tzw. wyodrębnione systemy),
   brak skutecznych ogólnych lub szczegółowych przepisów zapobiegających nadużyciom albo słabe egzekwowanie bądź łagodna wykładnia tych przepisów,
   oraz struktury, które mogą kryć rzeczywistego beneficjenta aktywów i które mogą nie podlegać systemom wymiany informacji, takie jak powiernictwa i tzw. „wolne porty”;

24.  zauważa, że według Komisji(28) w 72% przenoszenie zysków odbywa się w UE w drodze ustalania cen transferowych i wyboru lokalizacji własności intelektualnej;

25.  podkreśla, że w ostatnich latach szereg państw członkowskich stworzyło specjalne systemy obniżania podatku od osób prawnych, aby przyciągnąć mobilne aktywa niematerialne i prawne przedsiębiorstw, takie jak dochód z tytułu własności intelektualnej; odnotowuje różnorodność obniżonych stawek podatkowych i kwot wolnych od podatku oraz w zakresie proponowanych systemów (korzystne opodatkowanie dochodów z innowacji, własności intelektualnej, wiedzy, patentów itd.); podkreśla, że w niektórych państwach członkowskich podatnicy nie muszą sami tworzyć własności intelektualnej lub tworzyć jej w danym państwie, aby uzyskać dostęp do korzyści podatkowych, lecz tylko wejść w jej posiadanie za pośrednictwem przedsiębiorstwa, które ma siedzibę w tej jurysdykcji; podkreśla zatem, że jakiekolwiek korzyści podatkowe z tytułu badań i rozwoju powinny być powiązane z rzeczywistymi wydatkami w rzeczonej jurysdykcji;

26.  zwraca ponadto uwagę, że w ramach krajowych systemów podatkowych można występować o zwrot podatków z tytułu kosztów poniesionych na badania i rozwój również bez systemu korzystnego opodatkowania dochodów z patentów, który to system w związku z tym stanowi niezgodną z przepisami zachętę do unikania opodatkowania;

27.  uważa takie systemy za przykłady szkodliwej konkurencji podatkowej między państwami, ponieważ choć ich powiązanie z gospodarką realną i wpływ na nią nie są w większości przypadków oczywiste, to powodują one uszczuplenie dochodów podatkowych innych krajów, w tym państw członkowskich; zauważa, że w ramach przeglądu zachęt podatkowych na rzecz badań i rozwoju Komisja(29) stwierdziła, iż „korzystne opodatkowanie dochodów z patentów wydaje się raczej być sposobem na przenoszenie dochodów przedsiębiorstwa, a nie na pobudzanie innowacji”;

28.  podkreśla, że w otoczeniu gospodarczym charakteryzującym się większą ilością aktywów niematerialnych i prawnych wpływ na ustalanie cen transferowych ma często brak porównywalnych transakcji i punktów odniesienia, co sprawia, że właściwe stosowanie zasady ceny rynkowej, zgodnie z którą ustalanie cen transakcji dokonywanych między jednostkami należącymi do tej samej grupy przedsiębiorstw powinno się odbywać w ten sam sposób co między samodzielnymi jednostkami, staje się dużym wyzwaniem;

29.  zauważa, że istniejące wytyczne dotyczące ustalania cen transferowych zostawiają korporacjom wielonarodowym duży margines swobody przy wyborze i realizacji metod oceny; podkreśla, że brak rzeczywistego wspólnego standardu ustalania cen transferowych oraz różne odstępstwa, wyjątki i alternatywy były wykorzystywane przez korporacje wielonarodowe niezgodnie z duchem tych wytycznych w celu wyskalowania ich podlegających opodatkowaniu zysków w zależności od jurysdykcji i w celu zmniejszenia ogólnych zobowiązań podatkowych, na przykład przez niewłaściwe stosowanie metody koszt plus, dowolne ustalanie marży zysku lub budzące wątpliwości wyłączanie z ich obliczeń niektórych wydatków; podkreśla, że najlepszym sposobem rozwiązania kwestii ustalania cen transferowych na szczeblu unijnym jest wspólna skonsolidowana podstawa opodatkowania, która sprawi, że ceny te nie będą już potrzebne;

30.  podkreśla, że dokumentacja dotycząca ustalania cen transferowych dostarczana przez korporacje wielonarodowe lub ich przedstawicieli nie może być odpowiednio monitorowana przez administracje podatkowe, które często nie dysponują dostatecznym wyposażeniem ani personelem, aby badać te analizy i ich wyniki lub wpływ w krytyczny i gruntowny sposób;

31.  wyraża ubolewanie, że w kontekście ekonomicznym, w którym 60% światowego handlu ma charakter wewnątrzgrupowy(30), wytyczne dotyczące stosowania tej czysto ekonomicznej koncepcji są fragmentaryczne na szczeblu krajowym, co skutkuje rozbieżnościami między państwami członkowskimi i sporami prawnymi;

32.  podkreśla jednak, że mimo znacznej liczby sporów prawnych w UE wynikających z odmiennych interpretacji tych samych zasad ustalania cen transferowych na szczeblu europejskim nie ma skutecznego mechanizmu ich rozstrzygania; zauważa, że rozstrzyganie spraw na mocy unijnej konwencji arbitrażowej dotyczącej ustalania cen transferowych może trwać nawet osiem lat, narażając przedsiębiorstwa i administracje podatkowe na niepewność prawa;

33.  podkreśla główną rolę dużych firm audytorskich, w tym „wielkiej czwórki”, wykorzystujących rozbieżności między przepisami krajowymi do tworzenia i sprzedawania interpretacji oraz systemów unikania opodatkowania; podkreśla, że firmy te, których dochód wydaje się pochodzić w znacznej części z usług podatkowych, tworzą wąski oligopol w celu zdominowania rynków usług audytorskich w większości państw członkowskich i zdobycia przewagi w dziedzinie światowych usług doradztwa podatkowego; ocenia, że utrzymywanie się takiej sytuacji szkodzi funkcjonowaniu jednolitego rynku w dziedzinach objętych działalnością „wielkiej czwórki”; zwraca uwagę na konflikt interesów wynikający z prowadzenia w ramach tych samych firm działalności w zakresie doradztwa podatkowego i konsultingu przeznaczonej z jednej strony dla administracji podatkowych, a z drugiej – ukierunkowanej na usługi planowania podatkowego dla korporacji wielonarodowych wykorzystujących słabości krajowych systemów podatkowych; uważa, że należy promować dobre praktyki w tym obszarze oraz poprawić istniejące kodeksy postępowania; kwestionuje jednak skuteczność kodeksu postępowania dla przedsiębiorstw oraz polityki społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw w rozwiązaniu tej kwestii; podkreśla, że interpretacje indywidualne prawa podatkowego stały się w UE i na całym świecie pospolitą praktyką biznesową stosowaną nie tylko w celu uzyskania pewności prawa czy korzystnych umów podatkowych, lecz również w przypadkach, w których przepisy ustawowe nie dają możliwości interpretacji; jest zaniepokojony szacunkami branży doradztwa podatkowego, że zaledwie 50% szans na zgodność z prawem wystarczy, by zalecać klientom dany system planowania podatkowego(31);

34.  wzywa organy podatkowe do korzystania z lepszych źródeł fachowej wiedzy i ich różnicowania oraz do znacznego usprawnienia procesu oceny skutków w celu zmniejszenia ryzyka niespodziewanych konsekwencji wprowadzenia nowych środków podatkowych; przypomina państwom członkowskim, że nie tylko różnice między systemami podatkowymi, ale i nadmierna złożoność krajowych systemów podatkowych oraz ich mała stabilność przy zbyt częstych zmianach, są istotnymi przyczynami powstawania luk podatkowych, niesprawiedliwości systemów podatkowych i słabej wiarygodności polityki podatkowej; podkreśla w tym kontekście, że fragmentacja podatkowa stanowi przeszkodę w realizacji europejskiej unii rynków kapitałowych;

Stan realizacji i ocena działań unijnych, międzynarodowych i krajowych

35.  uznaje, że w związku z kryzysem gospodarczym i aferą LuxLeaks zajęcie się problemem agresywnego planowania podatkowego stosowanego przez korporacje wielonarodowe jest jednym z priorytetów politycznych państw członkowskich, UE, OECD i G20, ale wyraża ubolewanie, że w praktyce nie osiągnięto dotychczas znaczącego postępu, z wyjątkiem zakończonego właśnie projektu OECD pod auspicjami G20 dotyczącego BEPS, który nie został jeszcze wdrożony na szczeblu krajowym;

36.  w tym kontekście zauważa, że wiele państw członkowskich wprowadziło lub zamierza przyjąć środki mające na celu walkę z unikaniem opodatkowania, w szczególności w związku z ograniczeniem możliwości odliczania odsetek, przepisami dotyczącymi zapobiegania nadużyciom, lepszą definicją pojęcia „stałe miejsce prowadzenia działalności” (w tym opracowanie testów istoty ekonomicznej transakcji w celu skuteczniejszego określania sytuacji podatkowej firm), możliwym wykluczaniem firm stosujących niewłaściwe praktyki z przetargów publicznych lub publikacją systemów planowania podatkowego, które mogą posłużyć do odzyskania wiarygodności systemu podatkowego oraz do zmniejszenia luki czasowej między stworzeniem określonych systemów a podjęciem działań naprawczych, w tym na poziomie legislacyjnym;

37.  jest jednak zaniepokojony, że w obliczu braku współpracy jednostronne środki podejmowane przez państwa członkowskie w walce z erozją bazy podatkowej mogą przyczynić się do pogłębienia złożoności, powstania nowych rozbieżności i tym samym nowych możliwości unikania opodatkowania na rynku wewnętrznym; podkreśla, że każde rozbieżne wdrożenie przez państwa członkowskie wytycznych międzynarodowych lub unijnych może mieć ten sam skutek;

38.  z zadowoleniem przyjmuje różne inicjatywy i wnioski ustawodawcze Komisji z ostatnich 20 lat, w tym najnowszy dotyczący poprawy koordynacji między systemami opodatkowania osób prawnych w państwach członkowskich, w celu wzmocnienia rynku wewnętrznego, rozwiązania problemów związanych z podwójnym opodatkowaniem lub podwójnym nieopodatkowaniem oraz utrzymania prawa państw członkowskich do skutecznego opodatkowania; ubolewa jednak nad tym, że jak dotąd Rada przyjęła tylko niewielką ich liczbę z powodu wymogu jednomyślności oraz z uwagi na fakt, że niektóre państwa członkowskie uparcie twierdzą, iż mogą zyskać więcej w pojedynkę dzięki lukom w nieskoordynowanym systemie podatkowym niż razem dzięki koordynacji działań;

39.  z zadowoleniem przyjmuje opublikowanie nowego pakietu w sprawie polityki podatkowej i zwraca się do Komisji o dążenie do zapewnienia sprawiedliwego systemu opodatkowania opierającego się na zasadzie, że podatki należy płacić w kraju, w którym osiągane są zyski, co pozwoli uniknąć zakłóceń rynku i nieuczciwej konkurencji;

40.  podkreśla, że stworzona przez państwa członkowskie w 1998 r. Grupa ds. Kodeksu Postępowania (opodatkowanie działalności gospodarczej) – nazywana dalej „grupą” – umożliwiła w późnych latach 90. i po roku 2000 wyeliminowanie najbardziej szkodliwych ówczesnych indywidualnych praktyk podatkowych dzięki zastosowaniu dwutorowego podejścia opartego na prawie miękkim polegającego na wycofywaniu istniejących środków podatkowych, które skutkowały szkodliwą konkurencją podatkową, i unikaniu wprowadzania takich środków w przyszłości („zawieszenie”);

41.  wyraża ubolewanie, że – jak się wydaje – tempo pracy grupy spadło; zauważa, że niektóre z ponad 100 środków wycofanych w wyniku jej działalności zostały zastąpione w państwach członkowskich środkami podatkowymi o podobnie szkodliwych skutkach; odnotowuje, że reakcją organów podatkowych na zalecenia grupy było stworzenie nowych struktur o takich samych szkodliwych skutkach jak te wycofane przez grupę; ubolewa, że podejmowane w przeszłości próby wzmocnienia jej zarządzania i mandatu oraz dostosowania i rozszerzenia metod i kryteriów pracy określonych w kodeksie w celu zwalczania nowych form szkodliwych praktyk podatkowych w obecnym otoczeniu gospodarczym zakończyły się niepowodzeniem; popiera ostatnie propozycje Komisji w tej sprawie określone w jej planie działania z dnia 17 czerwca 2015 r. na rzecz sprawiedliwego i wydajnego systemu opodatkowania osób prawnych w UE;

42.  ubolewa, że pomimo ambitnych celów głoszonych już od 1997 r. utrzymuje się konkurencja podatkowa między państwami członkowskimi, wynikająca nie tyle z różnic w stawkach podatkowych, co z różnorodności krajowych zasad obliczania podstawy opodatkowanego zysku, co od dziesięcioleci nieodmiennie ilustrują rozbieżności między nominalnymi a efektywnymi stawkami podatku od osób prawnych stosowanymi przez państwa członkowskie;

43.  wyraża też ubolewanie, że początkowy status grupy i jej zasady zarządzania pozostawiały zbyt dużo miejsca na polityczne negocjacje i kompromisy w dążeniu do osiągnięcia „szerokiego konsensusu” (tzn. faktycznie niemal jednomyślności z możliwością wyrażania zastrzeżeń w przypisach do dokumentu) odnośnie do oceny szkodliwych praktyk, co odbiło się na wiarygodności i kompletności jej prac, a czasami prowadziło do umyślnego niepublikowania sprawozdań i niereagowania na nie – jak to miało miejsce w przypadku sprawozdania z 1999 r. przygotowanego przez kancelarię Simmons & Simmons na temat praktyk administracyjnych; uważa za godne ubolewania, że na wycofywanie istniejących środków wpływały negatywnie opóźnienia polityczne, umożliwiając w niektórych przypadkach korzystanie z nich nowym podmiotom po upływie terminu, co wynika też z bardzo słabych mechanizmów grupy związanych z odpowiedzialnością i nadzorem;

44.  podkreśla zasadniczo, że choć jednostkowe podejście kodeksu spowodowało, że państwa członkowskie konkurują teraz ze sobą w większym stopniu za pośrednictwem ogólnych środków, nie rozwiązało jednak systemowej słabości niekompletnych ram opodatkowania osób prawnych w UE, które wymagają szerzej zakrojonego przeglądu;

45.  odnotowuje też wysiłki związane ze stworzeniem platformy na rzecz dobrego zarządzania w kwestiach podatkowych, która skupia różne podmioty celem wypracowania konsensusu w kwestii unikania opodatkowania, szczególnie w międzynarodowym kontekście, oraz Wspólnego Forum UE ds. Cen Transferowych, które wydaje szereg wytycznych dotyczących kwestii technicznych związanych z ustalaniem cen transferowych; podkreśla, że jak dotąd organy te przyczyniły się do wprowadzenia niewielkich korekt do ram opodatkowania osób prawnych; ubolewa nad tym, że wytyczne opublikowane przez Wspólne Forum UE ds. Cen Transferowych jak dotychczas w niewystarczającym stopniu rozwiązały problem unikania opodatkowania; wyraża ubolewanie z powodu braku równowagi w składzie Wspólnego Forum UE ds. Cen Transferowych, pomimo ostatniej zmiany członków; sprzeciwia się ponadto praktyce angażowania w prace nad wytycznymi dotyczącymi ustalania cen transferowych ekspertów podatkowych, którzy jednocześnie mogą doradzać swoim klientom stosowanie strategii agresywnego planowania podatkowego, a zatem być w sytuacji konfliktu interesów;

46.  podkreśla, że prawodawstwo UE (dyrektywy dotyczące spółek dominujących i spółek zależnych, odsetek i należności licencyjnych, łączenia się spółek i współpracy administracyjnej), mimo że reguluje ograniczoną liczbę kwestii związanych z opodatkowaniem osób prawnych, zdołało rozwiązać specyficzne problemy, z jakimi borykają się państwa członkowskie i firmy prowadzące działalność w kilku państwach; podkreśla, że środki te, pierwotnie stworzone w celu zlikwidowania podwójnego opodatkowania, pociągają za sobą pewne mimowolne, odwrotne do zamierzonych skutki dla unikania opodatkowania i czasami prowadzą do podwójnego nieopodatkowania; z zadowoleniem przyjmuje niedawne przyjęcie przez Radę zmian do dyrektywy w sprawie spółek dominujących i spółek zależnych, mających na celu wprowadzenie ogólnej klauzuli zapobiegającej nadużyciom i rozwiązanie problemu rozbieżności dotyczących pożyczek hybrydowych; zmiany te wejdą w życie pod koniec 2015 r., co pozwala oczekiwać, że pomogą usunąć niektóre możliwości unikania opodatkowania w UE;

47.  przypomina o przepisach dyrektywy Rady 2011/16/UE o współpracy administracyjnej mającej na celu promowanie wymiany wszystkich istotnych informacji podatkowych; uważa, że automatyczna, niezwłoczna i wszechstronna wymiana informacji podatkowych oraz ich skuteczne przetwarzanie miałyby wyraźny skutek odstraszający, zniechęcając do uchylania się od opodatkowania i wprowadzania szkodliwych praktyk podatkowych, a państwa członkowskie i Komisja uzyskałyby wszystkie informacje niezbędne do reagowania na te praktyki;

48.  ubolewa nad nieskutecznością obecnych ram legislacyjnych i ram monitorowania wymiany informacji o środkach podatkowych, zważywszy że istnieją dowody potwierdzające, iż obowiązujące wymogi w zakresie spontanicznej wymiany informacji lub wymiany na żądanie nie są przestrzegane; wyraża ubolewanie, że praktycznie żadne państwo członkowskie nie prowadzi wymiany informacji, które mogą mieć wpływ na kraje partnerskie UE; ubolewa z powodu braku koordynacji między Komisją a właściwymi organami państw członkowskich;

49.  wyraża ubolewanie, że informacje podatkowe są bardzo rzadko dobrowolnie wymieniane pomiędzy państwami członkowskimi; z zadowoleniem przyjmuje automatyczną wymianę informacji, która nie opiera się już na zasadzie wzajemności; zwraca uwagę na problemy strukturalne systemu opartego na swobodzie decydowania, które informacje należy przekazać, a które nie, wyposażonego w słabe systemy monitorowania, co bardzo utrudnia stwierdzenie jakichkolwiek naruszeń wymogu wymiany informacji;

50.  z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie Komisji do propagowania automatycznej wymiany informacji podatkowych jako przyszłego europejskiego i międzynarodowego standardu przejrzystości; wzywa Komisję w pierwszej kolejności do wywiązania się ze spoczywającego na niej obowiązku strażniczki traktatów i do podjęcia wszelkich działań niezbędnych do zagwarantowania należytego przestrzegania obowiązujących przepisów UE i określonej w traktatach zasady lojalnej współpracy państw członkowskich; z zadowoleniem przyjmuje propozycję grupy ekspertów zajmującej się automatyczną wymianą informacji finansowych dotyczącą zbadania możliwości wsparcia krajów rozwijających się w zakresie automatycznej wymiany informacji przez przyjęcie porozumień o wymianie o charakterze niewzajemnym;

51.  zauważa, że zasady pomocy państwa i związane z nią sankcje są przydatne jako środek reagowania na najbardziej nieuczciwe i prowadzące do zakłóceń szkodliwe praktyki podatkowe oraz mogą mieć wyraźny skutek odstraszający;

52.  z zadowoleniem przyjmuje pakiet Komisji dotyczący przejrzystości podatkowej w sprawie automatycznej wymiany informacji między państwami członkowskimi w zakresie interpretacji prawa podatkowego z marca 2015 r. oraz plan działania na rzecz sprawiedliwego i wydajnego systemu opodatkowania osób prawnych w UE z czerwca 2015 r.; podkreśla jednak, że teksty te można uznać jedynie za pierwsze kroki we właściwym kierunku oraz że pilnie potrzebne są spójne ramy przepisów legislacyjnych i koordynacji administracyjnej, które będą korzystne również dla MŚP i korporacji wielonarodowych wspierających prawdziwy wzrost gospodarczy i płacących swoją część należnych podatków na rynku wewnętrznym;

53.  z zadowoleniem przyjmuje niedawne porozumienie w odniesieniu do planu działania OECD w sprawie erozji bazy podatkowej i przenoszenia zysków, który po kolejnych apelach o podjęcie działań wyrażanych na szczytach G7 i G20 próbuje rozwiązać pojedyncze problemy dotyczące funkcjonowania międzynarodowego systemu opodatkowania osób prawnych dzięki propozycji globalnych systematycznych działań na rzecz ich rozwiązania; ubolewa nad późnym i nierównym włączaniem krajów rozwijających się w proces realizacji planu OECD, w którym kraje te powinny uczestniczyć na sprawiedliwych warunkach; wyraża również ubolewanie z powodu braku ambicji niektórych wyników planu przeciwdziałania BEPS w dziedzinie szkodliwych systemów podatkowych, gospodarki cyfrowej i przejrzystości;

54.  zauważa, że po dokładnej analizie „krytycznych punktów” międzynarodowego systemu podatkowego określono 15-punktowy plan przeciwdziałania BEPS, z czego siedem zostało zatwierdzonych na szczycie G20 w listopadzie 2014 r., a pozostałe punkty zostały przedstawione w październiku 2015 r.; podkreśla, że w kontekście ewoluującego otoczenia biznesowego działania te mają na celu zaradzenie problemom z przejrzystością, np. przez wydawanie wytycznych dotyczących sprawozdawczości w podziale na kraje, z brakiem istoty ekonomicznej w przypadku niektórych uzgodnień dotyczących unikania opodatkowania oraz z większą spójnością przepisów międzynarodowych;

55.  ostrzega jednak przed kompromisami, które mogą się okazać dalekie od początkowych celów lub doprowadzić do rozbieżnych interpretacji na szczeblu krajowym; podkreśla ponadto, że dotychczas w zasadzie nie było skutecznego monitoringu wdrażania wytycznych OECD w państwach, które je zatwierdziły, i że nawet najlepiej opracowane rozwiązania nie mogą być skuteczne, jeśli nie są odpowiednio kontrolowane i wprowadzane w życie;

56.  podkreśla komplementarny charakter działalności UE i OECD w tej dziedzinie; uważa, że biorąc pod uwagę stopień integracji UE musi ona wyjść poza propozycje dotyczące erozji bazy podatkowej i przenoszenia zysków, jeśli chodzi o koordynację i konwergencję służące unikaniu wszelkich form szkodliwej konkurencji podatkowej na rynku wewnętrznym; jest przekonany, że oprócz pilnowania, by jej własna konkurencyjność nie ucierpiała, UE mogłaby wprowadzić efektywniejsze mechanizmy zapewniania uczciwej konkurencji podatkowej i prawa państw członkowskich do skutecznego opodatkowania zysków osiąganych na ich terytoriach;

Dochodzenia Komisji w sprawie pomocy państwa: przegląd i wyniki

57.  podkreśla, że na rynku wewnętrznym nowe podmioty i przedsiębiorstwa, w tym MŚP, które nie stosują praktyk agresywnego planowania podatkowego są w gorszej sytuacji niż korporacje wielonarodowe, które mogą przenosić zyski lub stosować inne formy agresywnego planowania podatkowego za pośrednictwem rozmaitych decyzji i instrumentów, do których mają dostęp jedynie z racji swojej wielkości i zdolności do prowadzenia działalności międzynarodowej; zauważa z zaniepokojeniem, że w zasadzie niższe zobowiązania podatkowe oznaczają dla korporacji większe zyski po opodatkowaniu i w związku z tym tworzą nierówne warunki działania dla ich konkurentów na rynku wewnętrznym, którzy nie uciekają się do agresywnego planowania podatkowego i podtrzymują związek między miejscem osiągania zysków a miejscem opodatkowania; zwraca uwagę, że te zakłócenia w zakresie równych warunków działania na korzyść korporacji wielonarodowych przeczą fundamentalnej zasadzie jednolitego rynku;

58.  podkreśla, że OECD(32) zwraca uwagę na stosowanie przez niektóre korporacje wielonarodowe strategii, które umożliwiają im płacenie zaledwie 5% podatku od osób prawnych, podczas gdy mniejsze firmy płacą do 30%; jest zaniepokojony, że zgodnie z niektórymi badaniami(33) obciążenia związane z podatkiem od osób prawnych dla firm prowadzących działalność transgraniczną są przeciętnie do 30% niższe niż dla krajowych firm prowadzących działalność tylko w jednym państwie; uważa za niedopuszczalne, że w wyniku tych strategii niektóre korporacje wielonarodowe mogą płacić podatki, których efektywna stawka podatkowa jest bardzo niska, podczas gdy niektóre MŚP muszą płacić wszystkie należne podatki;

59.  podkreśla, że to zakłócenie dotyczące decyzji podmiotów gospodarczych, rozpatrywane na podstawie oczekiwanych zwrotów po opodatkowaniu, powoduje nieoptymalną alokację zasobów w UE i na ogół obniża poziom konkurencji, wpływając w ten sposób na wzrost i zatrudnienie;

60.  podkreśla, że niektóre szkodliwe praktyki podatkowe mogą podlegać zasadom podatkowej pomocy państwa, szczególnie w zakresie, w jakim mogą w ten sam sposób umożliwiać uzyskanie „selektywnej” korzyści i pociągać za sobą zakłócenia konkurencji na rynku wewnętrznym; zauważa, że w przeszłości prace grupy ds. pomocy państwa i Grupy ds. Kodeksu Postępowania uzupełniały się wzajemnie, zwłaszcza w 1999 r. i w pierwszej połowie minionej dekady; podkreśla, że egzekwowanie unijnych reguł konkurencji wzmocniło presję prawną będącą uzupełnieniem procesu decyzyjnego grupy opartego na prawie miękkim, kompensując po części brak innych skutecznych instrumentów przeciwdziałania unikaniu opodatkowania na szczeblu UE;

61.  odnotowuje ważne wydarzenia w ciągu ostatnich 20 lat w związku z ramami analitycznymi Komisji dotyczącymi podatkowej pomocy państwa, które umożliwiły wprowadzenie większej jasności do definicji i analizy pomocy państwa uzyskiwanej za pośrednictwem środków podatkowych oraz systematyczniejsze przeciwdziałanie takim środkom; odnotowuje w szczególności wytyczne Komisji z 1998 r. dotyczące stosowania zasad pomocy państwa do środków związanych z bezpośrednim opodatkowaniem działalności gospodarczej, sprawozdanie w tej sprawie z 2004 r. i różne ważne orzeczenia wydane po 2000 r.; z zadowoleniem przyjmuje zainicjowanie w 2014 r. – w ramach procesu Komisji dotyczącego unowocześnienia polityki w dziedzinie pomocy państwa – konsultacji publicznych w sprawie projektu wytycznych mających na celu wyjaśnienie pojęcia pomocy państwa zgodnie z art. 107 TFUE, które obejmuje elementy dotyczące podatkowej pomocy państwa, a w szczególności interpretacji indywidualnych prawa podatkowego;

62.  stwierdza, że w ostatnich dziesięcioleciach powstało coraz bardziej utrwalone orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości dotyczące stosowania przepisów w dziedzinie pomocy państwa w odniesieniu do środków podatkowych państw członkowskich, ostatnio w 2011 r. w sprawie dotyczącej Gibraltaru(34);

63.  zauważa, że Trybunał Sprawiedliwości kładł nacisk na zasadę „treści nad formą”, zgodnie z którą skutki gospodarcze danego środka są punktem odniesienia przy ocenie;

64.  dlatego stwierdza, że Trybunał Sprawiedliwości ustalił na podstawie zakazu przyznawania pomocy państwa dalekosiężne wymogi dotyczące kompetencji państw członkowskich w dziedzinie prawa podatkowego;

65.  zauważa, że koncepcja „charakteru i ogólnej struktury krajowego systemu” jest centralnym punktem odniesienia przy ocenie, czy bezpośrednie lub pośrednie środki podatkowe są selektywne czy nie, i tym samym zgodne bądź niezgodne z rynkiem wewnętrznym, a ponadto że wszelka pomoc państwa powinna być oceniana w stosunku do już istniejącej równowagi; podkreśla, że unijnym punktem odniesienia przy ocenie potencjalnych zakłóceń jest krajowy system odniesienia(35), w związku z czym nie wszystkie zakłócenia konkurencji i szkodliwe praktyki podatkowe na rynku wewnętrznym mogą zostać objęte obowiązującymi regułami konkurencji; zauważa w związku z tym, że samo pełne egzekwowanie tych reguł nie umożliwiłoby rozwiązania problemu unikania opodatkowania osób prawnych w UE;

66.  zauważa, że według danych przekazanych właściwej komisji specjalnej PE(36) przez Komisję tylko 65 spraw dotyczących podatkowej pomocy państwa zostało formalnie zbadanych przez Komisję, z czego 7 dotyczyło interpretacji indywidualnych prawa podatkowego, a jedynie 10 wszczęto w następstwie formalnych powiadomień państw członkowskich;

67.  podkreśla, że Komisja rozpatrzyła jedynie niewielką liczbę spraw z dziedziny podatkowej pomocy państwa w drugiej połowie minionej dekady i że najnowsze postępowania dotyczące pomocy państwa obejmują:

   wszczęcie w czerwcu 2013 r. śledztwa w sprawie praktyk w zakresie interpretacji prawa podatkowego w siedmiu państwach członkowskich, rozszerzonego na wszystkie państwa członkowskie w grudniu 2014 r.,
   wszczęcie w październiku 2013 r. dochodzenia mającego ustalić, czy gibraltarski system opodatkowania osób prawnych faworyzuje niektóre przedsiębiorstwa, które to dochodzenie rozszerzono w październiku 2014 r. w celu zbadania stosowanych na tym terytorium interpretacji prawa podatkowego;
   równolegle wszczęcie osobnego śledztwa w sprawie systemów opodatkowania własności intelektualnej (korzystne opodatkowanie dochodów z patentów),
   wszczęcie w czerwcu 2014 r. formalnych dochodzeń w trzech sprawach: Apple w Irlandii, Fiat Finance and Trade w Luksemburgu oraz Starbucks w Holandii, zakończonych w październiku 2015 r., a następnie wszczęcie w październiku 2014 r. dochodzenia w sprawie firmy Amazon w Luksemburgu,
   wszczęcie w lutym 2015 r. formalnego dochodzenia w sprawie systemu opodatkowania w Belgii (system indywidualnych interpretacji prawa podatkowego dotyczących opodatkowania nadmiernych zysków);

68.  podkreśla, że toczące się i zakończone dochodzenia Komisji i informacje ujawnione w aferze LuxLeaks wskazują na to, że niektóre państwa członkowskie nie wywiązały się ze spoczywającego na nich zobowiązania prawnego(37) do informowania Komisji o wszystkich potencjalnych przypadkach pomocy państwa;

69.  podkreśla, że dochodzenia te ujawniły jedynie bardzo ograniczoną liczbę niektórych typowych praktyk, które mają wpływ na podlegający opodatkowaniu zysk przypisywany niektórym jednostkom zależnym korporacji wielonarodowych w drodze ustalania cen transferowych; jest zaniepokojony, że obecne zasoby właściwych służb Komisji mogą zmniejszyć jej zdolność do rozpatrywania znacznie większej liczby spraw i przeprowadzania systematycznych kontroli w celu ustalenia, czy dalsze praktyki w dziedzinie opodatkowania osób prawnych – oprócz tych opartych na ustalaniu cen transferowych – mogą być niezgodne z przepisami dotyczącymi pomocy państwa;

70.  wyraża zdecydowane poparcie dla podejścia Komisji, która nie spieszy się w celu gruntownego zbadania toczących się spraw przy zachowaniu należytej staranności; uważa, że wynik dochodzeń przyczyni się do opracowania precyzyjniejszych i skuteczniejszych wytycznych dotyczących podatkowej pomocy państwa i ustalania cen transferowych oraz zmusi państwa członkowskie do odpowiedniego skorygowania stosowanych praktyk; zwraca się jednak do Komisji o jak najszybsze zakończenie toczących się dochodzeń dotyczących podatkowej pomocy państwa bez uszczerbku dla ich jakości i wiarygodności oraz oczekuje z dużym zainteresowaniem na ich wyniki; prosi Komisję o regularne informowanie Parlamentu Europejskiego o tych dochodzeniach; apeluje do Komisji o domaganie się zwrotu każdego brakującego euro w przypadku potwierdzenia w toczących się dochodzeniach zarzutów o stosowanie nielegalnej pomocy państwa;

71.  podkreśla, że w przypadku naruszenia przepisów UE toczące się dochodzenia mogłyby doprowadzić do odzyskania przez państwo członkowskie, które zatwierdziło dane środki podatkowe, kwoty odpowiadającej nielegalnej pomocy państwa przyznanej przedsiębiorstwom będącym jej beneficjentami; podkreśla, że choć może to mieć wyraźny negatywny wpływ na reputację danego państwa członkowskiego, stanowi de facto nagrodę za nieprzestrzeganie przepisów, co w razie wątpliwości raczej nie zniechęci państw członkowskich do przyznawania nielegalnej pomocy państwa i nieuczciwych ulg podatkowych, a zamiast tego zwalnia je z odpowiedzialności za przestrzeganie unijnych zasad pomocy państwa i nie łagodzi strat finansowych w budżetach państw członkowskich, których to dotyczy; uważa ogólnie rzecz biorąc, że przepisy dotyczące pomocy państwa powinny określać kary, które będą skutecznie zniechęcać do przyznawania nielegalnej pomocy państwa;

72.  zwraca też uwagę, że w przypadku nieuczciwego ustalania cen transferowych między transgranicznymi jednostkami zależnymi możliwe jest, iż korekta dochodów podatkowych (zwrot pomocy) będzie dotyczyć nie tylko państwa członkowskiego odpowiedzialnego za przyznanie korzystnego opodatkowania, lecz również innych państw, w których dokonano transakcji (korekta ex post cen transferowych i tym samym dochodu podlegającego opodatkowaniu); podkreśla, że w niektórych przypadkach mogłoby to prowadzić do podwójnego opodatkowania;

73.  przypomina, że celem interpretacji prawa podatkowego powinno być zapewnienie pewności prawa i stworzenie uzasadnionych oczekiwań dla osób korzystających z tych interpretacji; podkreśla, że z uwagi na możliwość zakwestionowania interpretacji krajowych w świetle unijnych zasad dotyczących pomocy państwa istnieje ryzyko zalewu wniosków o interpretacje indywidualne ze strony poszczególnych państw członkowskich w celu uzyskania wcześniejszych wyjaśnień Komisji, które pozwolą administracji podatkowej i przedsiębiorstwom na uniknięcie niepewności prawa; podkreśla, że zwiększenie potencjału Komisji i usprawnione procesy przekazywania informacji są odpowiednimi sposobami radzenia sobie z coraz większym napływem zgłoszeń oraz zapewnieniem większej przejrzystości wymaganej od państw członkowskich w kwestiach podatkowych;

Państwa trzecie

74.  wyraża zaniepokojenie, że negatywne skutki uboczne szkodliwych praktyk podatkowych stosowanych przez niektóre korporacje wielonarodowe wydają się dużo bardziej odczuwalne w krajach rozwijających się niż w krajach rozwiniętych(38), ponieważ dochody tych pierwszych w większym stopniu pochodzą z podatków od przedsiębiorstw, a ich systemy finansów publicznych, uregulowania prawne i zdolności administracyjne nie są tak wydajne, aby zapewnić ściągalność podatków i zwalczać te szkodliwe praktyki podatkowe; zwraca uwagę na opinię MFW(39), zgodnie z którą kraje rozwijające się tracą w ujęciu relatywnym trzy razy więcej dochodów wskutek agresywnego planowania podatkowego niż kraje rozwinięte; podkreśla, że art. 208 traktatu lizbońskiego zobowiązuje państwa członkowskie do dostosowania swojej polityki w celu wsparcia rozwoju w krajach rozwijających się; podkreśla, że dogłębne analizy ex post efektów mnożnikowych związanych z praktykami podatkowymi państw członkowskich, których wyniki powinny być upubliczniane, powinny pomóc odpowiednio ukierunkować politykę w celu zadbania o to, by takie praktyki nie prowadziły do erozji bazy podatkowej innych państw członkowskich lub krajów trzecich;

75.  podkreśla, że jednocześnie „zwycięzców” w światowej konkurencji podatkowej, czyli tych kilka krajów o atrakcyjnych stawkach podatku od osób prawnych zarówno z UE, jak i spoza jej terytorium, cechują pewne pozbawione proporcji – w porównaniu do wielkości kraju i prawdziwej działalności gospodarczej – fundamentalne parametry gospodarcze, jeżeli przyjrzeć się na przykład liczbie mających tam siedziby firm na mieszkańca, kwotom zaksięgowanych zysków zagranicznych, BIZ lub wychodzących przepływów finansowych w porównaniu do PKB itd.; zauważa, że pokazuje to sztuczny charakter ich podstawy opodatkowania i przychodzących przepływów finansowych oraz brak związku – na który pozwalają obecne systemy podatkowe – pomiędzy miejscem wygenerowania zysku, a miejscem jego opodatkowania;

76.  podkreśla, że konkurencja podatkowa wcale nie ogranicza się do państw członkowskich oraz ich terytoriów zależnych i stowarzyszonych, a większość zbadanych praktyk ma wymiar międzynarodowy, polegający na przenoszeniu zysków do jurysdykcji stosujących niskie podatki lub niestosujących ich wcale oraz jurysdykcji zapewniających tajemnicę transakcji, gdzie często nie prowadzi się żadnej znaczącej działalności gospodarczej; ubolewa nad brakiem skoordynowanego podejścia ze strony państw członkowskich wobec tych jurysdykcji, nie tylko jeżeli chodzi o wspólne działania lub odpowiedź na ich szkodliwe praktyki, lecz również – pomimo wysiłków Komisji – w odniesieniu do ich identyfikacji i określenia właściwych kryteriów; zdecydowanie popiera zatem wniosek Komisji z 2012 r., w którym zaproponowano konkretne kryteria zapewnienia uczciwej konkurencji, a także przejrzystości i wymiany informacji, jak również niedawną publikację – w pakiecie podatkowym Komisji z dnia 17 czerwca 2015 r. – wykazu niewspółpracujących jurysdykcji podatkowych, przygotowanego w wyniku przyjęcia wspólnego mianownika na podstawie list istniejących na szczeblu krajowym; podkreśla, że przygotowanie takiego wykazu to warunek wstępny podjęcia właściwych działań wobec tego typu jurysdykcji; uważa, że wykaz ten powinien być pierwszym etapem procesu prowadzącego do określenia ścisłej i obiektywnej definicji „rajów podatkowych”, która może być przydatna przy tworzeniu przyszłych wykazów, sporządzanych na podstawie jasnych uprzednio znanych kryteriów; zachęca Komisję Europejską do przeprowadzenia oceny przestrzegania tych kryteriów przez jurysdykcje europejskie;

77.  podkreśla, że działania OECD w tym zakresie przyniosły znaczące wyniki, jeżeli chodzi o przejrzystość i wymianę informacji; z zadowoleniem przyjmuje w szczególności podpisanie przez prawie 100 krajów (sytuacja w czerwcu 2015 r.) wielostronnej konwencji OECD o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach podatkowych, która przewiduje współpracę administracyjną pomiędzy państwami w zakresie oceny i ściągania podatków, zwłaszcza jeżeli chodzi o walkę z unikaniem opodatkowania i uchylaniem się od niego;

78.  podkreśla jednak, że prace OECD nad jej wcześniejszym wykazem niewspółpracujących rajów podatkowych były oparte na procesie politycznym, który doprowadził do arbitralnych kompromisów już podczas ustalania kryteriów mających zastosowanie do tych wykazów, takich jak wymóg zawarcia konwencji podatkowych z 12 innymi krajami, a w końcu do tego, że żadna jurysdykcja nie została uznana za niewspółpracujący raj podatkowy; zwraca uwagę, że obecne podejście OECD nadal opiera się na kryteriach, które odnoszą się do przejrzystości podatkowej i wymiany informacji i nie są wystarczająco kompleksowe, aby poradzić sobie ze szkodliwością niektórych praktyk podatkowych; uważa, że bez względu na jego zalety zmniejsza to wartość podejścia OECD, jeżeli chodzi o określanie jurysdykcji podatkowych, które przodują w praktykach unikania opodatkowania i szkodliwej konkurencji podatkowej na świecie; zaznacza w szczególności, że takie podejście nie odnosi się do żadnych jakościowych wskaźników pozwalających na obiektywną ocenę zgodności z dobrymi wzorcami zarządzania ani nie bierze pod uwagę danych ilościowych, takich jak zyski księgowe czy przychodzące i wychodzące przepływy finansowe, ani oddalenia tych ostatnich od rzeczywistości gospodarczej w danej jurysdykcji;

79.  podkreśla również, że te wykazy mogą być wykorzystywane na szczeblu krajowym do wdrożenia krajowych środków ochrony i przepisów zapobiegających unikaniu opodatkowania wobec krajów trzecich (takich jak ograniczenie korzyści, zastosowanie testu głównego celu (ang. principal purpose test), zasady dotyczące przedsiębiorstw pod kontrolą zagraniczną itd.), a ograniczenia takich wykazów mogą zatem zmniejszać również zasięg i skuteczność środków krajowych mających zwalczać szkodliwe praktyki podatkowe;

80.  jest przekonany, że zapewnienie uczciwej konkurencji na rynku wewnętrznym i ochrona podstawy opodatkowania w państwach członkowskich zależy w dużej mierze od zajęcia się najsłabszym ogniwem, jakim są wzajemne relacje z jurysdykcjami stosującymi niskie podatki lub niestosującymi ich wcale oraz jurysdykcjami zapewniającymi tajemnicę transakcji, pamiętając o tym, że określanie stawek podatkowych wchodzi w zakres kompetencji państw członkowskich, ponieważ istnienie możliwości przeniesienia podatków (np. brak podatku u źródła) do krajów trzecich, bez względu na praktyki podatkowe w tych krajach, zdecydowanie zwiększa możliwości unikania opodatkowania w UE;

81.  podkreśla, że skoordynowane na szczeblu państw członkowskich podejście zarówno do krajów rozwijających się, jak i rozwiniętych mogłoby być dużo bardziej skuteczne w walce ze szkodliwymi praktykami podatkowymi i promowaniu większej wzajemności w kwestiach podatkowych;

82.  podkreśla, że – w odpowiedzi na naciski zarówno ze strony UE, jak i G20 w odniesieniu do kwestii przejrzystości podatkowej i w kontekście kryzysu gospodarczego i zadłużeniowego – niektóre kraje trzecie podpisały wreszcie z UE umowy o wymianie informacji w sprawach podatkowych, co powinno poprawić współpracę z tymi państwami; zwraca uwagę, że w przypadku Szwajcarii umowę podpisano w maju 2015 r. po długim okresie przejściowym, podczas którego ten ważny dla UE partner handlowy korzystał z uprzywilejowanego dostępu do jednolitego rynku, a jednocześnie nie współpracował w innych obszarach, w szczególności w odniesieniu do opodatkowania;

83.  zauważa niewielkie postępy w toczących się negocjacjach w sprawie podpisania podobnych umów o współpracy z San Marino, Monako, Liechtensteinem i Andorą; ubolewa nad tym, że Komisja nie ma podobnego europejskiego mandatu do negocjacji umów o automatycznej wymianie informacji z terytoriami zamorskimi, które obecnie obejmuje unijna dyrektywa w sprawie opodatkowania dochodów z oszczędności;

84.  z zaniepokojeniem zauważa, że wiele krajów rozwijających się znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji z uwagi na działania korporacji wielonarodowych mające na celu unikanie opodatkowania, a główną przyczyną uszczuplenia dochodów w budżetach krajowych krajów rozwijających się są praktyki ustalania cen transferowych przez korporacje wielonarodowe(40); podkreśla ponadto, że kraje te mają bardzo słabą pozycję przetargową wobec niektórych korporacji wielonarodowych lub bezpośrednich inwestorów zagranicznych poszukujących na świecie odliczeń i zwolnień od podatku; potępia to, że roczne straty w budżetach krajowych dochodów z podatków szacuje się na kwotę 91(41) mld EUR do 125 mld EUR dochodów podatkowych rocznie(42);

85.  przypomina państwom członkowskim, że na mocy Traktatu z Lizbony są one zobowiązane do przestrzegania zasady spójności polityki rozwoju i muszą zapewnić zgodność polityki podatkowej z unijnymi celami rozwoju; zachęca państwa członkowskie UE do przeprowadzenia analiz skutków ubocznych ich polityk podatkowych i ich wpływu na kraje rozwijające się – zgodnie z zaleceniem MFW;

Wnioski i zalecenia

86.  w oparciu o mandat powierzony przez PE komisji specjalnej i pomimo różnorakich ograniczeń i przeszkód napotkanych podczas realizacji misji informacyjnych oraz ze strony innych instytucji UE, niektóre państwa członkowskie i korporacje wielonarodowe:

   bez uszczerbku dla wyników prowadzonych przez Komisję dochodzeń w sprawie pomocy państwa, zebrane informacje wskazują na to, że w szeregu przypadków państwa członkowskie nie spełniły wymogów art. 107 ust. 1 TFUE, ponieważ dokonały interpretacji prawa podatkowego i wprowadziły inne środki o podobnym charakterze lub skutkach, które ze względu na preferencyjne traktowanie niektórych przedsiębiorstw zakłóciły konkurencję na rynku wewnętrznym,
   niektóre państwa członkowskie nie wdrożyły w pełni art. 108 TFUE, ponieważ nie powiadomiły formalnie Komisji o planach wprowadzenia pomocy podatkowej, tym samym naruszając również odpowiednie przepisy rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999; podkreśla w związku z tym, że Komisja nie była w stanie prowadzić stałego badania wszystkich systemów pomocy, jak stanowi art. 108 TFUE, ponieważ nie miała dostępu do wszystkich właściwych informacji, przynajmniej nie przed 2010 r., tj. okresem badanym w ramach toczących się dochodzeń,
   państwa członkowskie nie wywiązały się z zobowiązań określonych w dyrektywach Rady 77/799/EWG i 2011/16/UE, ponieważ nie przekazywały sobie i nadal nie przekazują dobrowolnie informacji podatkowych, nawet w przypadkach, w których – pomimo marginesu swobody uznania przewidzianego w tych dyrektywach – wystąpiły jasne przesłanki ku temu by spodziewać się, że może dojść do strat podatkowych w innych państwach członkowskich lub że sztuczne transfery zysków w obrębie korporacji mogą prowadzić do oszczędności podatkowych,
   niektóre państwa członkowskie nie przestrzegały również zasady lojalnej współpracy określonej w art. 4 ust. 3 TUE, ponieważ nie podjęły wszystkich odpowiednich środków, ogólnych lub szczegółowych, celem wywiązania się z zobowiązań;
   analiza poszczególnych przypadków naruszeń prawa wspólnotowego w odniesieniu do ww. punktów nie była możliwa, ponieważ państwa członkowskie, Rada i Komisja nie przekazały szczegółowych informacji;
   wreszcie Komisja nie wywiązała się ze swojej roli strażniczki traktatów powierzonej jej na mocy art. 17 ust. 1 TUE, ponieważ nie podjęła działań w tej sprawie ani kroków niezbędnych do zagwarantowania, że państwa członkowskie wywiążą się ze swoich zobowiązań, w szczególności określonych w dyrektywach Rady 77/799/EWG i 2011/16/UE, pomimo uzyskanych dowodów na takie uchybienia; Komisja nie dopełniła obowiązków wynikających z art. 108 traktatu lizbońskiego dotyczącego funkcjonowania rynku wewnętrznego, ponieważ nie wszczęła w przeszłości dochodzeń w sprawie pomocy państwa;

87.  potępia fakt, że komisji nie ujawniono wcale kilku dokumentów podatkowych z posiedzeń Grupy ds. Kodeksu Postępowania, o które wystąpiono, lub ujawniono je tylko częściowo, chociaż niektóre z nich przekazano już konkretnym obywatelom, którzy wystąpili o nie na podstawie procedury dostępu do dokumentów, co doprowadziło do tego, że Parlament Europejski był gorzej poinformowany o stanowisku państw członkowskich w sprawach podatkowych niż europejscy obywatele; ubolewa także nad faktem, że Komisja ujawniła niecałe 5% dokumentów z całkowitej puli dokumentów, o które wystąpiono, liczącej szacunkowo około 5 500 pozycji; ubolewa nad brakiem współpracy z komisją ze strony Komisji i Rady, co utrudnia komisji realizację jej mandatu;

88.  biorąc pod uwagę, że Parlament aktualnie nie posiada uprawnień do prowadzenia dochodzenia, wzywa Komisję i Radę Europejską do pilnego porozumienia się w sprawie omawianego wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego w sprawie szczegółowych przepisów regulujących egzekwowanie przez Parlament Europejski jego prawa do prowadzenia dochodzeń (43), aby dać Parlamentowi Europejskiemu autentyczne uprawnienia dochodzeniowe konieczne do wykonywania jego prawa do prowadzenia dochodzeń;

89.  wzywa Komisję do zastanowienia się, czy możliwe jest jeszcze wszczęcie postępowań przed Trybunałem Sprawiedliwości w sprawie wspomnianych wyżej naruszeń;

90.  wzywa państwa członkowskie do przestrzegania zasady opodatkowania dochodu w miejscu jego uzyskania;

91.  wzywa państwa członkowskie i instytucje UE – będące politycznie odpowiedzialnymi za obecną sytuację – do wyeliminowania szkodliwej konkurencji podatkowej i pełnej współpracy w celu zlikwidowania rozbieżności pomiędzy systemami podatkowymi (i powstrzymania się od tworzenia kolejnych) i usunięcia szkodliwych środków podatkowych, które tworzą warunki umożliwiające masowe unikanie opodatkowania przez korporacje wielonarodowe oraz erozję bazy podatkowej na rynku wewnętrznym; w tym kontekście wzywa państwa członkowskie do powiadomienia Komisji i innych państw członkowskich o wszelkich istotnych zmianach w krajowym prawie podatku od osób prawnych, które mogłyby mieć wpływ na ich efektywne stawki podatkowe lub dochody podatkowe jakiegokolwiek innego państwa członkowskiego; podkreśla, że państwa członkowskie odgrywające zasadniczą rolę w umożliwianiu uchylania się od opodatkowania powinny wziąć na siebie odpowiedzialność i stanąć na czele działań mających służyć poprawie współpracy podatkowej w UE;

92.  apeluje do szefów państw i rządów UE o podjęcie nowych jasnych zobowiązań politycznych do bezzwłocznego zajęcia się tą sytuacją, której nie można dłużej tolerować, również ze względu na jej wpływ na budżety krajowe, objęte już przepisami konsolidacji budżetowej, oraz na podatki podatkowe płacone przez innych podatników, w tym MŚP i obywateli; w tym kontekście podkreśla, że zamierza w pełni wykorzystać swoje uprawnienia i jest gotów wprowadzić skuteczniejszą kontrolę polityczną w bliskiej współpracy z parlamentami narodowymi;

93.  wzywa Komisję do spełnienia swoich obowiązków jako strażniczki traktatów i zapewnienia pełnej zgodności z prawem UE i zasadą lojalnej współpracy pomiędzy państwami członkowskimi; wzywa Komisję do podejmowania dalszych działań prawnych w sposób systematyczny zgodnie z uprawnieniami powierzonymi Komisji na mocy traktatu; wzywa zatem Komisję do wzmocnienia wewnętrznych zdolności, możliwie przez stworzenie odrębnego departamentu ds. podatkowych w ramach swoich służb w celu zarówno obsługi rosnącej liczby zgłoszeń o pomocy państwa w dziedzinie polityki konkurencji, jak i z uwagi na zwiększenie obowiązków koordynacyjnych dotyczących nowych środków związanych z przejrzystością podatkową;

94.  wzywa państwa członkowskie do dostarczenia Komisji wszystkich informacji niezbędnych jaj do odgrywania bez utrudnień roli strażniczki traktatów;

95.  wzywa Komisję do promowania dobrych praktyk ustalania cen transferowych i wyceny pożyczek i opłat finansowych w transakcjach wewnątrz grupy w celu dostosowania ich do aktualnych cen rynkowych;

96.  podkreśla, że państwa członkowskie zachowują wyłączną kompetencję w odniesieniu do ustalania stawek podatku od osób prawnych; nalega jednak, aby konkurencja podatkowa w UE i wobec krajów trzecich odbywała się w otoczeniu jasnych przepisów, które gwarantować będą uczciwą konkurencję pomiędzy firmami na rynku wewnętrznym; wzywa państwa członkowskie przede wszystkim do zapewnienia warunków przyjaznych dla przedsiębiorstw, charakteryzujących się między innymi stabilnością gospodarczą, finansową i polityczną, jak również pewnością prawa i prostotą przepisów podatkowych; z uwagi na ich kluczową rolę w zapewnianiu stabilności budżetowej, domaga się od Komisji szerszego zajęcia się podatkami od osób prawnych, w tym szkodliwymi praktykami podatkowymi i ich wpływem, w ramach europejskiego semestru oraz włączenia odpowiednich wskaźników, w tym szacunków dotyczących luki podatkowej wynikającej z unikania opodatkowania i uchylania się od opodatkowania, do procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej;

97.  wzywa państwa członkowskie – zwłaszcza te otrzymujące pomoc finansową – do przeprowadzenia reform strukturalnych, zwalczania oszustw podatkowych i wdrożenia działań przeciwko agresywnemu planowaniu podatkowemu;

98.  wzywa w związku z tym Komisję, by znalazła właściwą równowagę między konwergencją podatkową a gospodarczą oraz by zagwarantowana, że podjęte działania posłużą pobudzeniu wzrostu, inwestycji i zatrudnienia;

99.  uważa, że między innymi kompleksowa, przejrzysta i skuteczna automatyczna wymiana informacji podatkowych oraz obowiązkowa wspólna skonsolidowana podstawa podatkowa w odniesieniu do podatku od osób prawnych to warunki niezbędne dla wprowadzenia na szczeblu UE systemu podatkowego, który będzie zgodny z podstawowymi zasadami rynku wewnętrznego i będzie tych zasad bronił;

100.  zwraca się do państw członkowskich i instytucji UE o wdrożenie – ze względu na złożoność tego zagadnienia – szeregu działań dodatkowych celem poprawy obecnej sytuacji, pamiętając o potrzebie ograniczenia złożoności dla wszystkich zainteresowanych podmiotów i zminimalizowania kosztów przestrzegania przepisów ponoszonych przez przedsiębiorstwa i administracje podatkowe; podkreśla w związku z tym, że uproszczenie systemów podatkowych powinno być pierwszym krokiem do wprowadzenia jasności nie tylko dla państw członkowskich, ale również dla obywateli, którzy obecnie są wykluczeni z wymiany informacji;

101.  wzywa Komisję, by ponadto empirycznie zbadała możliwość ograniczenia potrąceń opłat licencyjnych dla powiązanych przedsiębiorstw z opłat wynikających z podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych w celu przeciwdziałania przesunięciom zysków wewnątrz grupy;

102.  podkreśla, że pomimo ponawianych zaproszeń początkowo tylko cztery(44) z 17 korporacji wielonarodowych zgodziły się stawić przed komisją, by przedyskutować kwestie międzynarodowego planowania podatkowego; uważa, że początkowa odmowa współpracy z komisją parlamentarną przez 13 korporacji – czasem o dużej widoczności w społeczeństwie – jest nie do przyjęcia i zdecydowanie szkodzi powadze Parlamentu Europejskiego oraz obywateli, których ten ostatni reprezentuje; zwraca jednak uwagę, że 11 korporacji wielonarodowych(45) ostatecznie zgodziło się stanąć przed komisją dopiero po przeprowadzeniu głosowania nad sprawozdaniem w komisji TAXE i krótko przed głosowaniem na posiedzeniu plenarnym, natomiast dwie korporacje wielonarodowe(46) podtrzymało swoją odmowę; zaleca w związku z tym, aby właściwe organy rozważyły możliwość pozbawienia tych przedsiębiorstw wstępu do budynków Parlamentu oraz aby poważnie zastanowić się nad utworzeniem jasnych ram obowiązków wymienionych w kodeksie postępowania dla organizacji zawartym w rejestrze służącym przejrzystości(47), jeśli chodzi o współpracę z komisjami Parlamentu i innymi organami politycznymi;

103.  wzywa do zbadania roli instytucji finansowych we wspieraniu szkodliwych praktyk podatkowych;

Współpraca i koordynacja w odniesieniu do interpretacji indywidualnej prawa podatkowego

104.  wyraża ubolewanie z powodu treści porozumienia politycznego w Radzie z dnia 6 października 2015 r., które jest dalekie od wniosku ustawodawczego Komisji z marca 2015 r. zmieniającego dyrektywę 2011/16/UE w zakresie obowiązkowej automatycznej wymiany informacji w dziedzinie opodatkowania; podkreśla, że przewidywał on, oprócz wspólnych przepisów dotyczących rejestracji i automatycznej wymiany informacji na temat interpretacji prawa podatkowego, postanowienia pozwalające Komisji na skuteczne monitorowanie ich wdrażania przez państwa członkowskie oraz zagwarantowanie, że interpretacje te nie będą miały negatywnego oddziaływania na rynek wewnętrzny; podkreśla, że przyjęcie stanowiska Rady nie pozwoliłoby na wyciągniecie wszystkich korzyści z automatycznej wymiany interpretacji podatkowych, w szczególności jeśli chodzi o skuteczne wdrażanie, oraz wzywa Radę, by w związku z tym trzymała się wniosku Komisji oraz należycie uwzględniła opinie Parlamentu w tej sprawie, w szczególności jeśli chodzi o zakres dyrektywy (wszystkie interpretacje indywidualne prawa podatkowego zamiast tylko transgranicznych), okres działania z mocą wsteczną (wszystkie obowiązujące interpretacje indywidualne prawa podatkowego powinny podlegać wymianie) oraz informacje dostarczone Komisji, która powinna mieć dostęp do interpretacji indywidualnej prawa podatkowego;

105.  zwraca się do państw członkowskich o wsparcie na wszystkich forach międzynarodowych automatycznej wymiany informacji pomiędzy administracjami podatkowymi jako nowego globalnego standardu; wzywa w szczególności Komisję, OECD i G20 do promowania tej inicjatywy za pośrednictwem najbardziej odpowiednich i skutecznych instrumentów w ramach wspólnych wysiłków na szczeblu światowym; apeluje o podjęcie konkretnych działań, aby zagwarantować, że automatyczna wymiana informacji stanie się prawdziwie globalnym narzędziem i w związku z tym narzędziem skutecznym, z poszanowaniem wymogów związanych z poufnością, wspierając wysiłki krajów rozwijających się na rzecz budowy potencjału pozwalającego na pełen udział w automatycznej wymianie informacji; podkreśla, że w UE automatyczna wymiana informacji w UE może odbywać się za pośrednictwem centralnego ogólnounijnego rejestru, do którego dostęp miałaby Komisja i właściwe władze krajowe;

106.  zwraca się do państw członkowskich o zastanowienie się nad przygotowywaniem interpretacji prawa podatkowego – w szczególności w przypadku kwestii dotyczących ustalania cen transferowych – we współpracy ze wszystkimi zainteresowanymi państwami, nad automatyczną, kompleksową i natychmiastową wymianą informacji pomiędzy właściwymi organami oraz nad wspólnym przeprowadzaniem wszystkich działań krajowych, których celem jest ograniczenie unikania opodatkowania i erozji bazy podatkowej w UE, w tym audytów, przy należytym uwzględnieniu doświadczeń z realizacji programu Fiscalis 2020; ponownie zauważa, że podstawowe elementy wszystkich interpretacji, które mają wpływ na inne państwa członkowskie, powinny nie tylko być przekazywane administracjom podatkowym i Komisji, ale również przedstawiane w przygotowywanych przez korporacje wielonarodowe sprawozdaniach w odniesieniu do poszczególnych państw;

107.  podkreśla w związku z tym, że na inne państwa członkowskie wpływ mogą mieć nie tylko interpretacje transgraniczne, ale również i interpretacje krajowe, i wzywa zatem do rozszerzenia automatycznej wymiany informacji na wszystkie obowiązujące interpretacje indywidualne prawa podatkowego w momencie wejścia w życie dyrektywy wydawane przez rząd lub organ podatkowy państwa członkowskiego lub jego terytorialne lub administracyjne jednostki niższego szczebla; stanowczo podkreśla kluczową rolę zaangażowania Komisji w proces gromadzenia i analizowania danych dotyczących interpretacji;

108.  wzywa ponadto do przyjęcia ram skutecznej kontroli wdrażania automatycznej wymiany informacji, do gromadzenia i publikacji statystyk opracowanych w oparciu o informacje, które będą przedmiotem wymiany, a w szczególności do stworzenia przez Komisję do dnia 31 grudnia 2016 r. bezpiecznej centralnej bazy danych, która ułatwi wymianę informacji między zaangażowanymi organami podatkowymi; przypomina, że stworzenie systemu dla automatycznej wymiany informacji w sprawie interpretacji indywidualnych prawa podatkowego spowoduje gromadzenie ogromnych ilości informacji, co utrudni wykrywanie autentycznie problematycznych przypadków; podkreśla, że ta sytuacja oraz fakt, że jest 28 państw członkowskich z różnymi językami i praktykami administracyjnymi sprawia, iż konieczne jest, by Komisja i państwa członkowskie zastanowiły się nad inteligentnymi sposobami, w tym za pomocą technologii informacyjnych, radzenia sobie z tą ilością i różnorodnością zgromadzonych danych, aby automatyczna wymiana informacji w Unii była prawdziwie skuteczna i pomocna;

109.  zwraca się do Komisji o zbadanie warunków stworzenia, w dłuższej perspektywie czasowej, ogólnounijnego systemu izby rozrachunkowej, za pośrednictwem której Komisja prowadziłaby systematyczną kontrolę interpretacji prawa podatkowego, aby zwiększyć poziom pewności, spójności, jednolitości i przejrzystości systemu oraz sprawdzić, czy takie interpretacje mają szkodliwy wpływ na inne państwa członkowskie;

110.  podkreśla, że aby zwiększyć przejrzystość z myślą o obywatelach, Komisja powinna publikować roczne sprawozdania streszczające najważniejsze przypadki ujęte w bezpiecznej centralnej bazie danych; ponadto jest zdania, że Komisja powinna przy tym przestrzegać przepisów o poufności informacji określonych w dyrektywie w sprawie wzajemnej pomocy;

111.  apeluje do Komisji o zastanowienie się nad ustanowieniem wspólnych na szczeblu UE ram interpretacji prawa podatkowego, w tym wspólnych kryteriów, w szczególności:

   wymogu określenia ich na podstawie rozległej analizy, obejmującej m.in. wpływ interpretacji podatkowych na bazy podatkowe innych państw, przy współpracy wszystkich zainteresowanych stron i państw,
   podawania ich do wiadomości publicznej, w pełnej albo w uproszczonej formie, przy pełnym poszanowaniu wymogów poufności,
   obowiązku publikowania kryteriów wydawania, odmowy wydania i unieważniania interpretacji prawa podatkowego,
   równego traktowania i dostępności dla wszystkich podatników,
   braku swobody uznania i zapewnienia pełnego przestrzegania obowiązujących przepisów podatkowych;

112.  zwraca się do Komisji o określenie wspólnych unijnych wytycznych dotyczących stosowania sformułowanej przez OECD zasady ceny rynkowej, mających na celu harmonizację stosowanych w państwach członkowskich UE praktyk ustalania cen transferowych w taki sposób, by zawierając porozumienia w sprawie ustalenia cen transferowych, administracje krajowe miały do dyspozycji narzędzia pozwalające im porównywać podobne przedsiębiorstwa, a nie tylko podobne transakcje;

113.  uważa, że uczciwy i wydajny system podatkowy wymaga odpowiedniego poziomu przejrzystości i poufności; jest więc przekonany, że administracjom podatkowym państw członkowskich oraz, w stosownych przypadkach, Komisji należy zapewnić dostęp do informacji na temat beneficjentów ostatecznych wszelkich podmiotów prawnych lub interpretacji prawa podatkowego;

114.  wzywa Komisję do korzystania między innymi z przepisów dyrektywy (UE) 2015/849 w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, w której „przestępstwa podatkowe” zaliczono do szeroko zdefiniowanej „działalności przestępczej”, w celu ustalania beneficjentów ostatecznych pewnych podmiotów prawnych;

115.  wzywa Komisję do utworzenia scentralizowanego publicznego rejestru wszelkich legalnych wyjątków, zwolnień, odliczeń i ulg podatkowych dotyczących podatku od osób prawnych, wraz z ilościową oceną wpływu na budżet poszczególnych państw członkowskich;

Wspólna skonsolidowana podstawa opodatkowania osób prawnych

116.  z zadowoleniem przyjmuje plan działań zaproponowany przez Komisję w dniu 17 czerwca 2015 r., którego celem jest rozwiązanie problemu unikania opodatkowania i promowanie sprawiedliwego i skutecznego opodatkowania osób prawnych w UE; wzywa Komisję do przyspieszenia prezentacji zmian ustawodawczych, które umożliwią szybkie ustanowienie obowiązkowej ogólnounijnej wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych (CCCTB), która nie tylko regulowałaby problem systemów preferencyjnych i rozbieżności pomiędzy krajowymi systemami podatkowymi, ale również większość kwestii prowadzących do erozji bazy podatkowej na szczeblu europejskim (w szczególności kwestii ustalania cen transferowych); wzywa Komisję, by bezzwłocznie ponownie podjęła zakończone w 2011 r. prace nad wnioskiem w sprawie dyrektywy Rady ustawiającej CCCTB, uwzględniając stanowisko Parlamentu w tej sprawie oraz nowe czynniki, które wystąpiły od tej pory, i włączając do wniosku najnowsze konkluzje z prac OECD, zwłaszcza normy wynikające z planu działań dotyczących erozji bazy podatkowej i przenoszenia zysków, aby umożliwić opracowanie wersji ujednoliconej w 2016 r.;

117.  wzywa Komisję do włączenia do swoich wniosków przepisów mających wyjaśnić definicję inwestycji w badania i rozwój oraz stałego miejsca prowadzenia działalności zgodnie z zasadą treści ekonomicznej, obejmując również gospodarkę cyfrową; zwraca uwagę na znaczenie inwestycji w badania i rozwój i potrzebę ułatwiania, a nie hamowania inwestycji i wzrostu w gospodarce cyfrowej, co da rozwijającej się unijnej gospodarce w tym sektorze przewagę konkurencyjną nad innymi podmiotami w Stanach Zjednoczonych i na świecie; podkreśla, że dostępne dane wykazują, iż korzystne opodatkowanie dochodów z patentów nie przyczynia się do zwiększenia innowacyjności, a może prowadzić do znacznej erozji bazy podatkowej w wyniku przenoszenia zysków; podkreśla jednocześnie, że należy zminimalizować przypadki nadużyć lub wykorzystywania takich systemów dzięki skoordynowaniu działań w państwach członkowskich i wspólnym standardom i definicjom tego, co kwalifikuje się jako promowanie badań i rozwoju; podkreśla, że tzw. zmodyfikowane podejście do metody wydatkowej w przypadku korzystnego opodatkowania dochodów z patentów, zalecane w inicjatywie BEPS, nie wystarczy, by dostatecznie ograniczyć problemy związane z korzystnym opodatkowaniem dochodów z patentów;

118.  podkreśla, że w celu ponownego powiązania opodatkowania z istotą ekonomiczną transakcji oraz zagwarantowania, że podatki są płacone w krajach, gdzie ma miejsce faktyczna działalność gospodarcza i powstaje wartość ekonomiczna, oraz skorygowania istniejących rozbieżności metoda podziału według ustalonych formuł mogłaby wprowadzać rozróżnienie na poszczególne sektory, aby uwzględnić ich specyfikę, w szczególności w odniesieniu do przedsiębiorstw cyfrowych, ponieważ gospodarka cyfrowa utrudnia organom podatkowym określenie, gdzie wytwarzana jest wartość; wzywa Komisję do uważnego rozpatrzenia stanowiska Parlamentu Europejskiego w sprawie CCCBT oraz do przyjęcia metody podziału według ustalonych formuł odzwierciedlającej realną działalność gospodarczą przedsiębiorstw; wzywa Komisję do dalszego poszukiwania konkretnych możliwości stworzenia takiego klucza podziału, aby – dla każdego sektora – można było przewidzieć wpływ na dochody podatkowe każdego państwa członkowskiego zgodnie ze strukturą jego gospodarki; podkreśla również, że CCCTB to pożyteczny sposób na zwalczanie erozji bazy podatkowej i przenoszenia zysków oraz stworzenie europejskiej wartości dodanej bez względu na to, czy dochody podatkowe mogłyby zostać częściowo wykorzystane jako nowe zasoby własne w budżecie UE, czy nie;

119.  zdecydowanie popiera jak najszybsze wprowadzenie pełnej i obowiązkowej CCCTB; odnotowuje stanowisko przyjęte przez Komisję dotyczące wprowadzenia uproszczonej wspólnej podstawy opodatkowania osób prawnych (CCTB, bez konsolidacji) jako pierwszego kroku w ramach planu działań z czerwca 2015 r., ale zwraca uwagę, że nie rozwiąże to wielu kwestii, w szczególności w przypadku przedsiębiorstw działających na jednolitym rynku, ze względu na to, że CCTB nie wprowadzałaby możliwości kompensacji strat za pomocą konsolidacji, ani nie rozwiązywała problemu biurokracji oraz niepewności związanej z ustalaniem cen transferowych, co jest również jednym z głównych narzędzi unikania opodatkowania wykorzystywanym przez korporacje wielonarodowe, ani nie położyłaby ostatecznie kresu przenoszeniu podstawy opodatkowania wewnątrz Unii; wzywa zatem Komisję do ustalenia konkretnego i krótkiego terminu na włączenie elementu konsolidacji do inicjatywy CCCTB; apeluje do Komisji, by zrezygnowała z wszelkich dodatkowych ocen skutków tego instrumentu, który od wielu lat znajduje się w agendzie UE, był przedmiotem rozległych prac przygotowawczych, a obecnie – od jego formalnego przedstawienia w 2011 r. – pozostaje zablokowany w Radzie;

120.  w oczekiwaniu na przyjęcie pełnej CCCTB i jej pełnego wdrożenia na szczeblu UE wzywa Komisję do podjęcia natychmiastowych działań celem zapewnienia skutecznego opodatkowania, zmniejszenia przenoszenia zysków (głównie za pomocą ustalania cen transferowych), przygotowania, w oczekiwaniu na konsolidację, przejściowego systemu potrącenia transgranicznych zysków i strat, który powinien mieć charakter tymczasowy oraz zawierać dostateczne gwarancje, że nie stworzy on żadnych dalszych okazji dla agresywnego planowania podatkowego, a także do wprowadzenia odpowiednich i skutecznych klauzul zapobiegających nadużyciom we wszystkich przedmiotowych dyrektywach; apeluje do Komisji o sprawdzenie, czy obowiązujące dyrektywy i dotychczasowe projekty dyrektyw dotyczące prawa podatkowego i prawa spółek są odpowiednie z punktu widzenia egzekwowania skutecznego opodatkowania; wzywa Radę do przygotowania się do szybkiego przyjęcia tych przepisów; podkreśla, że aby w pełni osiągnąć jeden z celów, jakim jest ograniczenie biurokracji, stosowaniu wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania powinno towarzyszyć wdrożenie wspólnych zasad rachunkowości oraz odpowiednia harmonizacja praktyk administracyjnych w kwestiach podatkowych;

121.  domaga się, aby Komisja opublikowała jasne przepisy dotyczące definicji istoty ekonomicznej transakcji, tworzenia wartości i stałego miejsca prowadzenia działalności w celu rozwiązania przede wszystkim problemu firm przykrywek oraz opracowała unijne kryteria i wytyczne dotyczące badań i rozwoju zgodne z pracami OECD w tej dziedzinie, ale nieograniczające się do nich, ponieważ państwa członkowskie zmieniają obecnie swoją strategię w tym obszarze, często równocześnie z przedmiotowymi subsydiami; podkreśla, że takie przepisy powinny jasno wskazywać na konieczność występowania bezpośredniego związku między systemami preferencji przyznawanych przez administrację podatkową a działalnością badawczo-rozwojową, do której systemy te mają się odnosić; wzywa Komisję do przeprowadzenia przeglądu unijnych przepisów dotyczących kontrolowanych przedsiębiorstw zagranicznych oraz przeglądu stosowania tych przepisów w oparciu o wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie Cadbury Schweppes (C-196/04), aby zapewnić pełne wykorzystanie kontrolowanych przedsiębiorstw zagranicznych w sytuacjach wykraczających poza całkowicie sztuczne uzgodnienia, aby uniknąć przypadków podwójnego nieopodatkowania; wzywa Komisję do przedstawienia wniosków w sprawie ujednolicenia zasad dotyczących kontrolowanych przedsiębiorstw zagranicznych w UE;

122.  wzywa Komisję, w obliczu braku ogólnie przyjętej definicji, do przeprowadzenia dalszych analiz i badań w celu określenia agresywnego planowania podatkowego i szkodliwych praktyk podatkowych, a w szczególności obchodzenia porozumień o unikaniu podwójnego opodatkowania i hybrydowych rozbieżnych uzgodnień, biorąc pod uwagę różne negatywne skutki, jakie mogą one mieć dla społeczeństwa, zapewnienia ich monitorowania i bardziej szczegółowego określenia wpływu unikania opodatkowania w UE i w krajach rozwijających się; wzywa Komisję, by określiła również metody mierzenia luki podatkowej będącej wynikiem uchylania się od opodatkowania i unikania opodatkowania – zgodnie z zapowiedzią zawartą we wniosku z marca 2015 r. – oraz by zagwarantowała, że pomiary te będą regularnie prowadzone, aby monitorować postępy i opracowywać właściwe działania polityczne; apeluje do Komisji o podjęcie koniecznych działań celem wyjaśnienia dokładnego statusu wszystkich zależnych jurysdykcji państw członkowskich i określenia argumentów, jakie można wykorzystać do zmiany ich praktyk w celu zapobiegnięcia erozji bazy podatkowej na terytorium UE;

123.  przypomina, że oprócz oszustw dotyczących podatku od osób prawnych odnotowuje się znacznych rozmiarów transgraniczne oszustwa dotyczące podatku VAT, mającego fundamentalne znaczenie dla wszystkich skarbów państwa; wzywa Komisję do opracowania środków mających rozwiązać ten problem, obejmujących lepszą koordynację działań krajowych urzędów podatkowych w tej dziedzinie;

Kodeks postępowania w zakresie opodatkowania działalności gospodarczej

124.  domaga się pilnej reformy kodeksu postępowania w zakresie opodatkowania działalności gospodarczej oraz grupy powołanej do jego wdrożenia, zważywszy, że dotychczas jego wartość okazała się wątpliwa, w celu usunięcia rzeczywistych barier utrudniających obecnie walkę ze szkodliwymi praktykami podatkowymi oraz wspomożenia ogólnounijnej współpracy i koordynacji w zakresie polityki podatkowej;

125.  wzywa państwa członkowskie, by w duchu dobrej współpracy zatwierdziły projekty włączone do planu działania Komisji z dnia 17 czerwca 2015 r. w sprawie sprawiedliwego i wydajnego systemu opodatkowania przedsiębiorstw w UE; uważa, że na zwiększona przejrzystość i odpowiedzialność zwiększy legitymację grupy; zaleca zatem zmianę sposobu zarządzania i mandatu grupy, w tym poprzez mianowanie stałego przewodniczącego, odpowiedzialnego przed organami politycznymi, poprawę metod pracy grupy z możliwym mechanizmem egzekwowania, regularny udział grupy ministrów finansów lub urzędników wyższego szczebla, aby podnieść jej rangę, i zwiększoną wymianę informacji w obrębie grupy, tak aby skutecznie rozwiązać problem erozji bazy podatkowej i przenoszenia zysków; domaga się również aktualizacji i rozszerzenia kryteriów określonych w kodeksie w celu uwzględnienia nowych form szkodliwych praktyk podatkowych, w tym w krajach trzecich; wzywa przewodniczącego grupy oraz Radę do regularnego składania komisji przedmiotowo właściwej PE sprawozdań z działalności grupy oraz do wymian z tą komisją, w szczególności w odniesieniu do prezentacji sprawozdań półrocznych przed ECOFIN;

126.  w ujęciu ogólniejszym zwraca się do Rady o wspieranie idei prawdziwej kontroli demokratycznej w kwestiach podatkowych na szczeblu UE, zgodnie ze strukturami już wprowadzonymi w innych obszarach, w których państwa członkowskie lub inne niezależne instytucje, takie jak Europejski Bank Centralny i Rada ds. Nadzoru Europejskiego Banku Centralnego, mają wyłączną kompetencję; zwraca się do Rady i państw członkowskich o zastanowienie się nad możliwością powołania grupy wysokiego szczebla do spraw polityki podatkowej, jak sugerował również przewodniczący Komisji; zaznacza, że „komitet ds. podatków” odpowiedzialna przez Parlamentem obejmowałby Radę i Komisję, na wzór Komitetu do Spraw Ekonomicznych i Finansowych, oraz niezależnych ekspertów, oraz ogólnie monitorował ustawodawcze i nieustawodawcze środki polityki podatkowej i odpowiadał przed ECOFIN; zwraca się o przyznanie Parlamentowi prawa do inicjatywy w zakresie zgłaszania grupie ds. kodeksu postępowania wszelkich środków krajowych, które uzna za spełniające kryteria szkodliwej konkurencji podatkowej przewidziane w kodeksie postępowania;

127.  wzywa Komisję, aby po raz drugi zaktualizowała sprawozdanie firmy Simmons & Simmons z 1999 r. dotyczące praktyk administracyjnych, wspomniane w ust. 26 sprawozdania grupy ds. kodeksu postępowania z 1999 r. (sprawozdanie Primarolo, SN 4901/99);

128.  domaga się, aby Rada i państwa członkowskie – z należytym poszanowaniem traktatów i kompetencji państw członkowskich w kwestiach podatków bezpośrednich – zwiększyły przejrzystość, odpowiedzialność i kontrolę działań grupy, oraz wzywa Komisję do zainicjowania ram ustawodawczych w oparciu o metodę wspólnotową; uważa, że niezwykle ważne jest, aby szersza opinia publiczna również otrzymywała więcej informacji o pracy grupy;

129.  wzywa Komisję, by w pełni wdrożyła zalecenia Rzecznika Praw Obywatelskich UE dotyczące składu grup ekspertów oraz przyjęła plan działania, aby zagwarantować zrównoważony skład grup ekspertów; nalega, by dążąc do tego celu bezzwłocznie rozpocząć reformowanie obecnej struktury i składu tych grup; podkreśla, że takie reformy nie spowodują braku dostępności fachowej wiedzy technicznej przy tworzeniu prawa, gdyż można ją uzyskać w drodze konsultacji publicznych lub publicznych wysłuchań ekspertów, otwartych dla przedstawicieli wszystkich interesów; wzywa Komisję, aby przyjęła jasną definicję konfliktu interesów i solidną politykę uniemożliwiającą podmiotom zagrożonym takimi konfliktami interesów, ani przedstawicielom organizacji skazanych za oszustwa podatkowe lub inne nadużycia o charakterze karnym, aktywne członkostwo w jakimkolwiek organie eksperckim lub doradczym;

Pomoc państwa

130.  z dużym zadowoleniem przyjmuje i popiera główną rolę Komisji jako właściwego organu w kwestiach konkurencji w toczących się dochodzeniach w sprawie pomocy państwa dotyczących interpretacji prawa podatkowego; uważa, że stosowana przez niektóre państwa członkowskie stała praktyka utrzymywania w tajemnicy projektów, które otrzymały pomoc państwa, jest niewłaściwa; zachęca Komisję do pełnego wykorzystania swoich uprawnień wynikających z unijnych reguł konkurencji do walki ze szkodliwymi praktykami podatkowymi oraz do nakładania sankcji na państwa członkowskie i przedsiębiorstwa, w przypadku wykrycia ich udziału w takich praktykach; podkreśla, że Komisja musi przeznaczyć więcej zasobów –finansowych i kadrowych – na zwiększenie swoich zdolności jednoczesnego prowadzenia wszystkich niezbędnych dochodzeń w sprawie pomocy państwa w zakresie podatków; podkreśla, że państwa członkowskie muszą w pełni podporządkowywać się dochodzeniom i żądaniom Komisji o udzielenie informacji;

131.  wzywa Komisję do przyjęcia najpóźniej do połowy 2017 r. nowych wytycznych w ramach swojej inicjatywy unowocześnienia polityki w dziedzinie pomocy państwa, które wyjaśnią pojęcia podatkowej pomocy państwa i właściwego ustalania cen transferowych, tak aby zlikwidować niepewność prawa zarówno po stronie podatników przestrzegających prawa, jak i administracji podatkowej, zapewniając państwom członkowskim odpowiednie ramy praktyk podatkowych, a także które nie będą zniechęcały do składania uzasadnionych wniosków o interpretacje prawa podatkowego; kwestionuje celowość konwencji arbitrażowej, która nie jest skuteczna w regulowaniu kwestii sporów, w szczególności w sprawach dotyczących ustalania cen transferowych; uważa, że należy zmienić ten instrument i uczynić go skuteczniejszym lub też zastąpić unijnym mechanizmem rozwiązywania sporów wyposażonym w skuteczniejsze procedury wzajemnego porozumiewania;

132.  wzywa Komisję, aby objęła dochodzeniem również inne korporacje wielonarodowe wymienione w związku z aferą LuxLeaks oraz środki o podobnym charakterze lub podobnych skutkach jak ustalanie cen transferowych;

133.  zgodnie z większą odpowiedzialnością spoczywającą na państwach członkowskich w ramach inicjatywy unowocześnienia polityki w dziedzinie pomocy państwa wzywa Komisję do zastanowienia się nad ustanowieniem sieci krajowych administracji podatkowych celem wymiany najlepszych praktyk i spójniejszej współpracy mającej zapobiegać wprowadzaniu jakichkolwiek środków podatkowych, które mogą stanowić nielegalną pomoc państwa; zachęca Komisję do zwiększenia strategicznych synergii pomiędzy działalnością (zreformowanej) Grupy ds. Kodeksu Postępowania i egzekwowaniem przez Komisję reguł konkurencji w dziedzinie podatkowej pomocy państwa;

134.  odnotowuje, że obecne przepisy w zakresie kontroli pomocy państwa odnoszą się do praktyk naruszających konkurencję i polegają na odzyskiwaniu nienależnych korzyści przyznanych przedsiębiorstwom; wzywa Komisję do oceny możliwości zmiany obowiązujących przepisów, tak aby kwoty odzyskane w wyniku postępowań o naruszenie unijnych zasad pomocy państwa były zwracane państwu członkowskiemu, w którym doszło do erozji bazy podatkowej, a nie trafiały do państwa członkowskiego, które przyznało nielegalną pomoc podatkową, jak to ma miejsce obecnie, lub by trafiały do budżetu UE; wzywa Komisję do zmiany obowiązujących przepisów, aby zapewnić możliwość przyjmowania sankcji wobec odpowiednich krajów i przedsiębiorstw w przypadku naruszenia zasad pomocy państwa;

Przejrzystość

135.  uważa, że Unia może stać się wzorem i globalnym liderem pod względem przejrzystości podatkowej;

136.  podkreśla ogromne znaczenie przejrzystości dla zwiększania publicznej odpowiedzialności korporacji wielonarodowych oraz wspierania administracji podatkowych w ich dochodzeniach; podkreśla, że może to mieć silny skutek odstraszający i zmienić zachowania, zarówno ze względu na ryzyko utraty reputacji przez firmy nieprzestrzegające zasad, jak i ze względu na przekazywanie informacji właściwym organom, które z kolei mogą przyjąć odpowiednie środki naprawcze i sankcje; zwraca uwagę, że potrzebę przejrzystości należy rozważać w kontekście konieczności ochrony sensytywnych interesów handlowych oraz przestrzegania przepisów w zakresie ochrony danych;

137.  uważa, że zwiększona przejrzystość w odniesieniu do działalności przedsiębiorstw wielonarodowych ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia administracjom podatkowym możliwości skutecznego zwalczania BEPS; podtrzymuje zatem swoje stanowisko, że we wszystkich gałęziach przemysłu korporacje wielonarodowe powinny w jasny i zrozumiały sposób podawać w swoich sprawozdaniach finansowych – dla każdego państwa członkowskiego i każdego państwa trzeciego, w którym mają oddział – szereg zbiorczych informacji obejmujących zyski lub straty przed opodatkowaniem, wysokość podatków od zysków lub strat, liczbę pracowników, posiadane zasoby, podstawowe informacje dotyczące interpretacji prawa podatkowego (sprawozdawczość w odniesieniu do poszczególnych państw); podkreśla, jak ważne jest upublicznianie tych informacji, ewentualnie w formie centralnego rejestru UE; podkreśla ponadto, że MŚP i spółki o średniej kapitalizacji niebędące korporacjami wielonarodowymi powinny być zwolnione z tego obowiązku; wzywa Radę, by przyjęła do końca 2015 r. stanowisko Parlamentu w formie przegłosowanej w dyrektywie w sprawie praw przysługujących akcjonariuszom w lipcu 2015 r.; podkreśla, że wymogi dotyczące przejrzystości powinny być opracowane i wdrożone w taki sposób, aby w ich wyniku przedsiębiorstwa UE nie znalazły się w niekorzystnej sytuacji pod względem konkurencji;

138.  wzywa również państwa członkowskie, aby wprowadziły szerszy, dostępny dla ich organów podatkowych system sprawozdawczości w odniesieniu do poszczególnych państw, w oparciu o standard OECD oraz z bardziej szczegółowymi informacjami takimi jak zwroty od podatku oraz transakcje wewnątrz grupy; podkreśla, że obok przekazywania przez przedsiębiorstwa innym administracjom podatkowym informacji podatkowych powinno być uzupełnione poprawą ram w zakresie rozstrzygania sporów w celu sprecyzowania stosownych praw i unikania wszelkich negatywnych skutków ubocznych; podkreśla, że w odniesieniu do administracji podatkowych państw trzecich informacje powinny być przekazywane organom jedynie tych państw, które dysponują rozwiązaniami równoważnymi z rozwiązaniami przewidzianymi w unijnej konwencji arbitrażowej; domaga się rozwoju zharmonizowanych standardów rachunkowości umożliwiających, w szczególności większy poziom szczegółowości informacji na temat opłat licencyjnych;

139.  zwraca się do Komisji o poparcie tego stanowiska, zgodnie z jej uprzednimi ocenami i stanowiskami, oraz o podjęcie wszelkich niezbędnych kroków w celu zapewnienia rozszerzenia stosowania sprawozdawczości w odniesieniu do poszczególnych państw na wszystkie przedsiębiorstwa wielonarodowe prowadzące działalność na rynku wewnętrznym; wzywa również OECD do poparcia rozszerzenia takiej sprawozdawczości na cały świat, tak aby na wszystkich firmach prowadzących działalność transgraniczną spoczywały podobne zobowiązania; podkreśla, że działania zmierzające do poprawy przejrzystości – choć konieczne – nie są wystarczające, aby całkowicie poradzić sobie z tym problemem, oraz że potrzebne są znaczące reformy systemów podatkowych na szczeblu krajowym, UE i międzynarodowym;

140.  podkreśla, że obecna nieprzejrzystość międzynarodowego systemu podatkowego umożliwia korporacjom wielonarodowym unikanie podatków, obchodzenie krajowych przepisów podatkowych i przenoszenie zysków do rajów podatkowych; wzywa Komisję i państwa członkowskie, by zapewniły właściwym organom pełny dostęp do centralnych rejestrów własności rzeczywistej, zarówno przedsiębiorstw, jak i funduszy, zgodnie z czwartą dyrektywą w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy; wzywa państwa członkowskie do bezzwłocznej transpozycji czwartej dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy, z zagwarantowaniem szerokiego i uproszczonego dostępu do informacji zawartych w centralnych rejestrach rzeczywistych beneficjentów; przypomina swoje stanowisko, zgodnie z którym rejestry te powinny być publicznie dostępne;

141.  odnotowuje wysiłki Komisji włożone w stworzenie europejskiego numeru identyfikacji podatkowej (NIP); wzywa Komisję do przedstawienia wniosku w sprawie europejskiego numeru identyfikacji podatkowej (NIP) w oparciu o projekt europejskiego NIP zawarty w planie działania Komisji dotyczącym walki z oszustwami podatkowymi i uchylaniem się od opodatkowania z 2012 r. (działanie 22); przypomina, że NIP są uznawane za najlepszy sposób identyfikacji podatników i wzywa w związku z tym do przyspieszenia prac nad projektem; wzywa jednocześnie Komisję do podejmowania aktywnych działań zmierzających do stworzenia podobnego numeru identyfikacji na skalę światową, jak np. identyfikator podmiotu prawnego (LEI) Komitetu Nadzoru Regulacyjnego;

142.  podkreśla ponadto, że przejrzystość jest również ważna w toczących się dochodzeniach w sprawie pomocy państwa w zakresie interpretacji indywidualnej prawa podatkowego;

143.  wzywa Komisję, by zbadała możliwości wprowadzenia w UE przepisów podobnych do przepisu amerykańskiej Rady Rządowych Standardów Rachunkowości(48) zobowiązującego rządy stanowe i lokalne do składania sprawozdań o wielkości dochodów utraconych z tytułu ulg podatkowych dla przedsiębiorstw, przewidzianych na rozwój gospodarczy;

Ochrona demaskatorów

144.  wzywa Komisję do przedstawienia do czerwca 2016 r. unijnych ram prawnych służących skutecznej ochronie demaskatorów i innych tego typu osób; podkreśla, że niedopuszczalne jest, aby obywatele lub dziennikarze byli przedmiotem ścigania, zamiast otrzymać ochronę prawną, gdy, kierując się interesem publicznym, ujawniają informacje lub zgłaszają podejrzenia dotyczące naruszeń, nadużyć, oszustw lub nielegalnej działalności, w szczególności przypadków unikania opodatkowania, oszustw podatkowych i prania brudnych pieniędzy lub innego postępowania naruszającego podstawowe zasady UE, takie jak zasadę lojalnej współpracy;

145.  domaga się, aby Komisja rozważyła szereg narzędzi, które miałyby zapewnić taką ochronę przed nieuzasadnionymi postępowaniami karnymi, sankcjami gospodarczymi i aktami dyskryminacji, gwarantując jednocześnie ochronę poufności i tajemnic handlowych; zwraca w tym kontekście uwagę na przykład amerykańskiej ustawy Dodda-Franka, na mocy której demaskatorzy nie tylko otrzymują wynagrodzenie za przekazanie władzom istotnych informacji, ale również ochronę przed ściganiem i utratą pracy, pamiętając, że takie wynagrodzenie nie powinno stanowić zachęty do publikacji szczególnie chronionych informacji biznesowych; proponuje utworzenie niezależnego europejskiego organu z zadaniem zbierania takich informacji i prowadzenia dochodzeń, jak również paneuropejskiego wspólnego funduszu na rzecz demaskatorów, by zagwarantować, że demaskatorzy otrzymają odpowiednią pomoc finansową w oparciu o mechanizm pobierania proporcjonalnej części środków odzyskanych lub wpłaconych z tytułu kar finansowych; uważa, że demaskatorom powinno się również zapewnić ochronę w przypadkach gdy, po poinformowaniu właściwych władz na szczeblu krajowym lub UE i w związku z brakiem reakcji z w ciągu miesiąca, podadzą oni posiadane informacje do publicznej wiadomości;

społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstw

146.  uważa, że prowadzenie odpowiedzialnej strategii podatkowej należy uważać za filar społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw, w szczególności według zaktualizowanej definicji społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw jako „odpowiedzialności przedsiębiorstw za ich wpływ na społeczeństwo”(49); ubolewa, że większość firm nie uwzględnia tego w sprawozdaniu na temat społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw; podkreśla, że agresywne planowanie podatkowe jest nie do pogodzenia ze społeczną odpowiedzialnością przedsiębiorstw; wzywa Komisję, aby uwzględniła ten aspekt i zdefiniowała właściwie jego treść w zaktualizowanej strategii dotyczącej społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw;

Państwa trzecie

OECD

147.  popiera przygotowany przez OECD plan działania w sprawie erozji bazy podatkowej i przenoszenia zysków, ale jednocześnie dostrzega, że jest on wynikiem kompromisu, który nie idzie wystarczająco daleko, by podjąć działania współmierne do skali problemu unikania opodatkowania oraz że te propozycje powinny być podstawą dla dalszych działań na szczeblu UE i światowym; wzywa OECD, jej państwa członkowskie i wszystkie pozostałe zaangażowane kraje do ustanowienia silnego narzędzia kontroli oceny postępów we wdrażaniu tych wytycznych, uzyskania dowodów na ich skuteczność i ewentualnie podjęcia działań naprawczych;

148.  zaleca wzmocnienie powiązań instytucjonalnych i zacieśnienie współpracy pomiędzy OECD i Komisją, tak aby zapewnić dalszą kompatybilność dwóch procesów i uniknąć powstania podwójnych standardów; wzywa państwa członkowskie do szybkiej transpozycji wszelkich przepisów opartych na wytycznych OECD do prawodawstw krajowych, co uczyni z UE lidera we wprowadzaniu w życie zaleceń OECD; podkreśla, że podejście OECD w dalszym ciągu opiera się na prawie miękkim oraz że powinny mu towarzyszyć unijne ramy prawne z prawdziwego zdarzenia, aby sprostać potrzebom jednolitego rynku, np. w postaci dyrektywy zapobiegającej erozji bazy podatkowej i przenoszeniu zysków, wykraczającej poza prowadzoną przez OECD inicjatywę BEPS w obszarach, których ta inicjatywa nie obejmuje w dostatecznym stopniu;

Raje podatkowe

149.  Domaga się przyjęcia wspólnego podejścia UE do rajów podatkowych; wzywa w szczególności Komisję do kontynuacji prac nad sformułowaniem i przyjęciem europejskiej definicji i wspólnego zestawu kryteriów w celu określenia rajów podatkowych, bez względu na ich lokalizację, i właściwych sankcji dla państw, które z nimi współpracują, w świetle zalecenia Komisji z grudnia 2012 r. w sprawie środków mających na celu zachęcenie państw trzecich do stosowania minimalnych norm dobrych rządów w dziedzinie opodatkowania (tj. wyjścia poza samą wymianę informacji i przejrzystość celem wprowadzenia uczciwej konkurencji podatkowej i skutecznych systemów podatkowych), oraz dla przedsiębiorstw wykorzystujących je w celu agresywnego planowania podatkowego oraz nad określeniem właściwych wspólnych środków mających zastosowanie do tych jurysdykcji; przywołuje otwarty wykaz takich ewentualnych środków zawarty w rezolucji PE z dnia 21 maja 2013 r. w sprawie walki z oszustwami podatkowymi, uchylaniem się od opodatkowania i rajami podatkowymi(50); ponownie stwierdza, że prawdziwie europejskie wykazy, regularnie aktualizowane oraz oparte na kompleksowych, przejrzystych, solidnych, obiektywnie weryfikowalnych i ogólnie akceptowanych wskaźnikach byłyby skuteczniejsze jako narzędzia promocji dobrego zarządzania w kwestiach podatkowych i zmiany zachowań podatkowych wobec tych jurysdykcji i w ich obrębie;

150.  wzywa Komisję, aby umieściła na europejskiej czarnej liście terytoria, które oferują korzyści podatkowe podmiotom nie wymagając od nich prowadzenia znaczącej działalności gospodarczej w kraju, oferują zdecydowanie niskie efektywne stawki podatkowe oraz nie gwarantują automatycznej wymiany informacji podatkowych z innymi jurysdykcjami;

151.  podkreśla w szczególności potrzebę zapewnienia przynajmniej jednokrotnego opodatkowania wychodzących przepływów finansowych, na przykład przez nałożenie podatku u źródła lub równoważne środki, tak aby uniknąć sytuacji, w której dochody są wyprowadzane z UE bez opodatkowania oraz wzywa Komisję, by wystąpiła z wnioskiem ustawodawczym w tej sprawie, na przykład w formie przeglądu dyrektywy o spółkach zależnych i dyrektywy w sprawie odsetek i należności licencyjnych; nalega na wprowadzenie systemu, zgodnie z którym krajowe organy podatkowe będą musiały zatwierdzić taką operację na podstawie dokumentu potwierdzającego, o którym następnie zostanie powiadomiona Komisja, co jednocześnie ochroni jednolity rynek i zachowa związek pomiędzy miejscem wygenerowania zysków i wartości ekonomicznej, a miejscem ich opodatkowania; podkreśla, że należy dokładnie przemyśleć, jak taki system powinien wyglądać, aby uniknąć podwójnego opodatkowania i sporów; popierając promowanie przez OECD wielostronnego podejścia do kwestii podatkowych mającego na celu uproszczenie międzynarodowych uzgodnień podatkowych i zapewnienie opodatkowania dochodów w miejscu ich wygenerowania, apeluje do Komisji, aby wzmocniła rolę UE na arenie międzynarodowej dzięki przyjęciu przez tę ostatnią jednolitego stanowiska, i dołożyła starań w celu rozwoju wspólnych unijnych ram dwustronnych konwencji podatkowych oraz stopniowego zastąpienia dużej liczby dwustronnych indywidualnych konwencji podatkowych konwencjami pomiędzy UE a jurysdykcją państwa trzeciego; podkreśla, że byłby to najbardziej bezpośredni sposób na rozwiązanie problemu nabywania korzyści umownych; w międzyczasie apeluje do państw członkowskich, by bezzwłocznie wprowadziły do swoich konwencji podatkowych klauzule zapobiegające nadużyciom zgodnie z propozycjami dotyczącymi erozji bazy podatkowej i przenoszenia zysków;

152.  uważa, że ustanowieniu umów o wolnym handlu musi towarzyszyć ściślejsza współpraca w kwestiach podatkowych, walka z unikaniem opodatkowania przez firmy konkurujące na tych samych rynkach i gwarancja sprawiedliwych warunków; zwraca się zatem do Komisji o wprowadzenie do wszystkich unijnych umów o wolnym handlu przepisów podatkowych, które zobowiązałyby kraje partnerskie do stosowania dobrego zarządzania w kwestiach podatkowych i zapewniłyby wzajemność w kwestiach podatkowych; podkreśla, że działalność platformy na rzecz dobrego zarządzania w dziedzinie opodatkowania stanowi dobrą bazę dla wdrożenia tej koncepcji; podkreśla, że takie same przepisy można by wprowadzić do unijnych umów o współpracy;

153.  wzywa organy UE, by nie współpracowały z jurysdykcjami, które nie przejawiają ducha współpracy w kwestiach podatkowych, ani z przedsiębiorstwami skazanymi za oszustwa podatkowe, uchylanie się od opodatkowania czy agresywne planowanie podatkowe; wzywa instytucje, takie jak Europejski bank Inwestycyjny (EBI) oraz Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBOR) do niewspółpracowania, poprzez swoich pośredników finansowych, z jurysdykcjami, które nie przejawiają ducha współpracy w kwestiach podatkowych; wzywa ponadto organy UE, by zobowiązały się do nieudzielania wsparcia finansowego UE przedsiębiorstwom skazanym za oszustwa podatkowe, uchylanie się od opodatkowania czy agresywne planowanie podatkowe;

154.  wzywa Komisję do wykorzystania wszystkich dostępnych jej narzędzi do rozwoju bardziej skoordynowanego podejścia wobec krajów rozwiniętych w celu sprzyjania większej wzajemności w kwestiach podatkowych, w szczególności w odniesieniu do wymiany informacji ze Stanami Zjednoczonymi w następstwie wejścia w życie ustawy o wypełnianiu obowiązków podatkowych w stosunku do rachunków posiadanych za granicą; w kontekście umowy między UE a Szwajcarią w sprawie automatycznej wymiany informacji finansowych z dnia 27 maja 2015 r. apeluje również do Komisji o dokładne monitorowanie – z myślą o ochronie jednolitego rynku – uzgodnionego stopniowego wycofania przez Szwajcarię pewnych szkodliwych praktyk podatkowych, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi erozji bazy podatkowej i przenoszenia zysków oraz do niewprowadzania w przyszłości nowych szkodliwych instrumentów podatkowych; wzywa Komisję, aby w trwających obecnie negocjacjach ze Szwajcarią zasugerowała wcielenie do szwajcarskiego prawa przepisów dotyczących kontrolowanych przedsiębiorstw zagranicznych; nalega, by Komisja dopilnowała stosowania przez Szwajcarię unijnego podejścia w dziedzinie podatków oraz by składała Parlamentowi sprawozdania na ten temat;

155.  przypomina, że wszystkie państwa członkowskie wybrały wielostronne podejście do automatycznej wymiany informacji, podpisując konwencję o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach podatkowych oraz dzięki przeglądowi w 2014 r. odpowiednich dyrektyw UE(51); podkreśla, że te dwie inicjatywy są kluczowym elementem walki z uchylaniem się od opodatkowania i tajemnicą bankową, ponieważ nakładają one na instytucje finansowe obowiązek składania administracjom podatkowym sprawozdań zawierających szeroki zakres informacji dotyczących podmiotów z siedzibą w danym państwie członkowskim, których dochód jest generowany przez aktywa trzymane za granicą;

Kraje rozwijające się

156.  podkreśla, że przy opracowywaniu działań i strategii politycznych mających na celu walkę z unikaniem opodatkowania szczególnej uwagi – na szczeblu krajowym, unijnym i międzynarodowym – wymaga sytuacja krajów rozwijających się, a w szczególności państw najsłabiej rozwiniętych, ponieważ zazwyczaj są one najbardziej dotknięte unikaniem opodatkowania przez osoby prawne oraz cechuje ją wysoce zawężona podstawa opodatkowania i niski stosunek wysokości podatków do PKB; podkreśla, że te działania i strategie polityczne powinny przyczyniać się do generowania dochodów publicznych odpowiednich w stosunku do wartości dodanej powstałej na ich terytorium, tak aby zapewnić wystarczające finansowanie na rzecz strategii rozwoju, realizacji milenijnych celów rozwoju i programu rozwoju po roku 2015; w tym kontekście z zadowoleniem przyjmuje działalność Komitetu Ekspertów ONZ ds. Współpracy Międzynarodowej w Sprawach Podatkowych; zwraca się do Komisji o wsparcie interesów krajów rozwijających się w ramach bieżących inicjatyw międzynarodowych i włączenia przedstawicieli krajów rozwijających się w działania swojej platformy na rzecz dobrego zarządzania w dziedzinie opodatkowania;

157.  wzywa UE i członków OECD, aby zadbali o to, żeby nowy, opracowany przez OECD „globalny standard w zakresie automatycznej wymiany informacji” przewidywał okres przejściowy dla krajów rozwijających się, które nie są obecnie w stanie spełnić wymogów wzajemnej automatycznej wymiany informacji z powodu braku zdolności administracyjnych;

158.  wzywa Komisję do zaproponowania dalszych środków mających poprawić potencjał administracyjny w krajach rozwijających się, w szczególności w kwestiach podatkowych, tak aby umożliwić skuteczną wymianę informacji podatkowych z administracjami tych krajów; domaga się ustanowienia platformy dla krajów rozwijających się za pomocą projektów pilotażowych dotyczących automatycznej wymiany informacji; apeluje do krajów rozwijających się o promowanie regionalnych porozumień i innych form współpracy w kwestiach podatkowych w celu poprawy ich pozycji negocjacyjnej wobec bezpośrednich inwestorów zagranicznych i korporacji wielonarodowych, a także w celu zajęcia się kwestiami będącymi przedmiotem wspólnego zainteresowania;

159.  wzywa państwa członkowskie, by zagwarantowały, że ich agencje pomocy rozwojowej mają dostęp do wystarczającej ekspertyzy technicznej, aby móc zająć się kwestią podatków w polityce rozwoju, zwłaszcza ze strony ministerstw finansów i administracji podatkowych;

160.  przypomina o planie działania przedstawionym w swojej rezolucji z dnia 8 lipca 2015 r. w sprawie unikania zobowiązań podatkowych i uchylania się od opodatkowania jako wyzwań dla zarządzania, ochrony socjalnej i rozwoju w krajach rozwijających się; zachęca wszystkie kraje i organizacje międzynarodowe takie jak ONZ do zaangażowania się w wieloaspektowy proces i zapewnienia wkładu w agendę podatkową G20/OECD, rozwiązując problem erozji bazy podatkowej i przenoszenia zysków, promując międzynarodową przejrzystość podatkową i ogólnoświatową wymianę informacji podatkowej, na przykład za pomocą rozwoju jednolitego wspólnego standardu do wymiany informacji w ramach automatycznej wymiany informacji lub upubliczniając własność rzeczywistą; wzywa Komisję i państwa członkowskie do wspierania zwiększenia roli ONZ w przyszłych międzynarodowych dyskusjach na temat podatków, na przykład dzięki opowiadaniu się za utworzeniem globalnego organu ds. podatków pod auspicjami ONZ;

Doradcy podatkowi

161.  zwraca uwagę na problematyczne i budzące wątpliwości zestawienie w ramach tych samych firm działalności w zakresie doradztwa podatkowego, audytu i konsultingu dla administracji podatkowych zajmujących się podatkami od usług z jednej strony, np. dla projektowania systemów podatkowych lub poprawy skuteczności poboru podatków, a z drugiej strony zapewniania usług planowania podatkowego dla korporacji wielonarodowych wykorzystujących słabości krajowych systemów podatkowych;

162.  przypomina o istnieniu europejskich ram prawnych, na które składa się w szczególności najnowszy pakiet reform rynku audytu, zatwierdzony przez Parlament dnia 3 kwietnia 2014 r.(52); zwraca się do Komisji o dopilnowanie, aby odnośne przepisy prawa zostały faktycznie wdrożone w państwach członkowskich w przewidzianych terminach i zgodnie z wyznaczonymi celami;

163.  wzywa Komisję do zaproponowania wytycznych dla przedsiębiorstw doradztwa podatkowego i ustanowienia unijnych kryteriów zachowania zgodności dla doradców podatkowych oraz – jeżeli to konieczne – ustanowienia dla banków ram pozwalających na skuteczne uniknięcie konfliktów interesu pomiędzy usługami dla sektora publicznego i sektora prywatnego;

164.  wzywa ponadto Komisję do realizacji badania w celu określenia poziomu koncentracji w tym sektorze oraz wszelkich wynikających z tego zakłóceń konkurencji; zaleca, by w tym badaniu również rozważono w szczególności, czy połączenie doradztwa podatkowego i działalności audytowej w obrębie tych samych firm może prowadzić do konfliktu interesów, oraz zaproponowano odpowiednie środki, w tym poprzez wprowadzenie mechanizmów rozdzielania działów w firmach zajmujących się doradztwem;

165.  domaga się od Komisji pilnej oceny możliwości wprowadzenia ram legislacyjnych umożliwiających wprowadzenie dostatecznych sankcji dla firm, banków, firm audytorskich i doradców finansowych, którym udowodniono stosowanie nielegalnych metod unikania opodatkowania i agresywnego planowania podatkowego lub nakłanianie do stosowania tych metod; podkreśla, że sankcje te powinny mieć skutek odstraszający i mogą obejmować, między innymi, grzywny, zablokowanie dostępu do finansowania z budżetu UE, zabronienie jakiejkolwiek roli doradczej w instytucjach UE oraz, w powtarzających się i ekstremalnych przypadkach, odbieranie pozwoleń na prowadzenie działalności;

Dalsze działania na szczeblu krajowym

166.  zachęca do podjęcia dalszych działań na szczeblu krajowym w zakresie walki z unikaniem opodatkowania w ramach struktur UE i OECD, ponieważ nieskoordynowane działania mogą prowadzić do dalszych rozbieżności i tworzyć możliwości uchylania się od płacenia podatków; podkreśla, że najlepszym narzędziem walki z erozją bazy podatkowej jest współpraca, a nie jednostronne wprowadzanie preferencyjnych systemów mających przyciągnąć inwestorów;

167.  wzywa Komisję do przedstawienia wytycznych dotyczących ogłaszanych przez państwa członkowskie amnestii podatkowych mających na celu zdefiniowanie okoliczności, w jakich takie amnestie byłyby zgodne z postanowieniami traktatu UE dotyczącymi swobodnego przepływu kapitału, swobody świadczenia usług, zasad przyznawania pomocy państwowej i przepisów dotyczących prania pieniędzy, oraz do uzgodnienia wspólnego stanowiska UE przeciwko rajom podatkowym; przypomina o potrzebie korzystania z tej praktyki z zachowaniem szczególnej ostrożności, aby nie stwarzać zachęt przeczekania do następnej amnestii przed podmioty uchylające się od opodatkowania;

168.  wzywa państwa członkowskie do wprowadzenia systemu podatków u źródła od należności licencyjnych, który zapewni również opodatkowanie opłat licencyjnych na rzecz państw trzecich, które nie są objęte dwustronnymi konwencjami podatkowymi;

169.  wzywa każde państwo członkowskie do przeprowadzenia – o ile to konieczne przy technicznym wsparciu ze strony Komisji – ocen skutków, które obejmą ocenę skutków ubocznych w innych krajach, przed wprowadzeniem jakichkolwiek środków podatkowych o potencjalnie transgranicznym oddziaływaniu; apeluje o silne zaangażowanie parlamentów narodowych w kwestię unikania opodatkowania, ponieważ wszystkie systemy podatkowe lub przepisy podatkowe powinny być poddane wiarygodnej ocenie i kontroli demokratycznej ze strony ustawodawcy;

170.  zdecydowanie nalega na państwa członkowskie do zaprzestania cięć w zasobach swoich administracji podatkowych i ponownego zastanowienia się nad nimi, do zwiększenia inwestycji i skuteczności swoich administracji podatkowych oraz do zagwarantowania skutecznego wykorzystania personelu i technologii oraz najnowszej wiedzy eksperckiej, tak aby zahamować rozwój i wpływ szkodliwych praktyk podatkowych, które stają się coraz bardziej wyrafinowane; wzywa Komisję do zapewnienia wsparcia technicznego dla takich działań, w szczególności w kontekście programu Fiscalis 2020; wzywa również państwa członkowskie do działań na rzecz uproszczonych, skuteczniejszych i bardziej przejrzystych przejrzystych systemów podatkowych w interesie państw członkowskich, obywateli i przedsiębiorstw;

171.  przypomina, że zamówienia publiczne stanowią 16% PKB w UE; domaga się oceny możliwości wprowadzenia kryteriów dotyczących podatków, przejrzystości i współpracy do przetargów publicznych przy okazji następnego cyklu wprowadzania poprawek do dyrektywy o zamówieniach publicznych; wzywa również państwa członkowskie do zastanowienia się nad wyłączeniem z udziału w zamówieniach publicznych przedsiębiorstw, którym udowodniono, że brały udział w agresywnym planowaniu podatkowym i systemach unikania opodatkowania;

172.  podkreśla również, że zasada jednomyślności w Radzie, dająca każdemu państwu członkowskiemu prawo weta, nie zachęca do rezygnacji ze status quo na rzecz rozwiązania opartego w większej mierze na współpracy; apeluje do Komisji, aby nie odstępowała od korzystania – w stosownych przypadkach – z art. 116 TFUE, który stanowi: „W przypadku gdy Komisja stwierdzi, że różnica między przepisami ustawowymi, wykonawczymi lub administracyjnymi państw członkowskich narusza warunki konkurencji w rynku wewnętrznym i powoduje w ten sposób zakłócenie, które powinno być wyeliminowane, podejmuje ona konsultacje z zainteresowanymi państwami członkowskimi. Jeśli konsultacje te nie doprowadzą do porozumienia eliminującego to zakłócenie, Parlament Europejski i Rada, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, przyjmują w tym celu niezbędne dyrektywy [...]”;

173.  zobowiązuje się do kontynuacji prac rozpoczętych przez swoją komisję specjalną, usuwania przeszkód, które utrudniają komisji specjalnej pełne wykonanie jej mandatu i zagwarantowania stosownej realizacji jej zaleceń; zleca swoim właściwym organom określenie najlepszej struktury instytucjonalnej do osiągnięcia tego celu;

174.  powtarza swój wniosek dotyczący dostępu do wszystkich stosownych dokumentów UE; wzywa swojego przewodniczącego do przekazania niniejszego wniosku Komisji i Radzie oraz jasno określa, że Parlament jest zdeterminowany wykorzystać wszystkie możliwe środki, jakie ma do dyspozycji, aby osiągnąć ten cel;

175.  wzywa komisję przedmiotowo właściwą do wykorzystania tych zaleceń w przyszłym sprawozdaniu z własnej inicjatywy w kwestiach ustawodawczych na ten sam temat;

176.  wzywa swoją przedmiotowo właściwą komisję odpowiedzialną za sprawy konstytucyjne do opracowywania działań następczych związanych z tymi zaleceniami, w szczególności jeśli chodzi o dodanie wiążących klauzul o współpracy do kodeksu postępowania dla organizacji zawartych w rejestrze służącym przejrzystości oraz zmiany w zasadach dostępu do dokumentów między instytucjami UE, w celu lepszego uzgodnienia ich z zasadą lojalnej współpracy określoną w TUE;

o
o   o

177.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie Europejskiej, Radzie, Komisji, państwom członkowskim, parlamentom narodowym, G20 i OECD.

ZAŁĄCZNIK I

WYKAZ OSÓB, Z KTÓRYMI SPOTKAŁA SIĘ KOMISJA

(POSIEDZENIA I DELEGACJE KOMISJI)

Data

Mówcy

30.3.2015

—  Pierre Moscovici, komisarz do spraw gospodarczych i finansowych, podatków i ceł

16.4.2015

—  Serge Colin, przewodniczący Związku Zawodowego Pracowników Sektora Finansów

—  Fernand Müller, przewodniczący Komisji Podatkowej Związku Zawodowego Pracowników Sektora Finansów

—  Paulo Ralha, przewodniczący portugalskiego Związku Zawodowego Pracowników Sektora Podatkowego

—  François Goris, przewodniczący UNSP-NUOD w ramach Europejskiej Konfederacji Niezależnych Związków Zawodowych (CESI)

—  Nadja Salson, Europejska Federacja Związków Zawodowych Służb Publicznych

—  Henk Koller, przewodniczący Europejskiej Federacji Doradców Podatkowych (CFE)

—  OOlivier Boutellis-Taft, dyrektor generalny Europejskiej Federacji Księgowych (FEE)

—  Ravi Bhatiani, dyrektor ds. prawnych w Independent Retail Europe

5.5.2015

—  Margrethe Vestager, komisarz ds. konkurencji

—  Wolfgang Nolz, przewodniczący Grupy ds. Kodeksu Postępowania

—  Jane McCormick, starszy partner ds. podatkowych, szefowa działu doradztwa podatkowego dla Europy, Bliskiego Wschodu i Afryki, KPMG

—  Chris Sanger, partner, dyrektor ds. globalnej polityki podatkowej, Ernst & Young

—  Stef van Weeghel, partner w PricewaterhouseCoopers, lider ds. globalnej polityki podatkowej

—  Bill Dodwell, dyrektor ds. polityki podatkowej w Deloitte UK

11.5.2015

Wysłuchanie publiczne poświęcone interpretacji prawa podatkowego i szkodliwym praktykom podatkowym

—  Stephanie Gibaud, demaskatorka i b. pracownica UBS

—  Lutz Otte, demaskator i b. dostawca usług informatycznych dla banku Julius Baer

—  Kristof Clerix, Międzynarodowe Konsorcjum Dziennikarzy Śledczych (ICIJ)

—  Edouard Perrin, członek ICIJ

—  Richard Brooks, członek ICIJ

—  Lars Bové, członek ICIJ

—  Xavier Counasse, dziennikarz „Le Soir”

—  Dominique Berlin, Kolegium Europejskie w Paryżu, Uniwersytet Panthéon-Assas (Paris II)

—  Gabriel Zucman, adiunkt w London School of Economics and Political Sciences

—  Achim Doerfer, prokurator specjalizujący się w prawie podatkowym, autor książek i filozof prawa

12.5.2015

Wizyta w Belgii

—  Jacques Malherbe, Uniwersytet w Leuven

—  Axel Haelterman, Uniwersytet w Leuven

—  Werner Heyvaert, specjalista ds. podatków, Jones Day

—  Wim Wuyts, dyrektor ds. podatkowych – przewodniczący Komisji ds. Podatków VBO-FEB (Stowarzyszenie Przedsiębiorstw w Belgii) oraz Hilde Wampers, wiceprzewodnicząca FEB-VBO ds. podatków i finansów

—  Christophe Quintard, ekspert w związkach zawodowych FGTB, b. inspektor podatkowy

—  Eric van Rompuy (przewodniczący) oraz inni członkowie Komisji ds. Finansów i Budżetu w Parlamencie Federalnym

—  Steven Van den Berghe, kierownik Działu Interpretacji Prawa Podatkowego

—  Johan Van Overtveld - minister finansów (spotkanie w dniu 17 czerwca)

18.5.2015

Wizyta w Luksemburgu

—  Wim Piot, dyrektor ds. podatkowych w PwC Luxembourg

—  Nicolas Mackel, prezes Luxembourg for Finance

—  Christine Dahm, dyrektor, i Mike Mathias, członek Cercle de Coopération des ONG du développement (Zgromadzenie ds. współpracy organizacji pozarządowych działających w dziedzinie rozwoju)

—  Eugène Berger (przewodniczący) i inni członkowie parlamentarnej Komisji Finansów

—  Pierre Gramegna, minister finansów

—  Pascale Toussing, dyrektor ds. podatkowych, minister finansów oraz członkowie administracji podatkowej

22.5.2015

Wizyta w Bernie, Szwajcaria

—  Markus R. Neuhaus, prezes zarządu PwC Switzerland, członek gabinetu naczelnego prezesa PwC

—  Frank Marty, członek zarządu, dyrektor ds. usług finansowych i podatków, Economie Suisse

—  François Baur, stały przedstawiciel w Brukseli, dyrektor ds. europejskich, Economie Suisse

—  Martin Zogg, członek zarządu, dyrektor ds. krajowych i międzynarodowych systemów podatkowych, Swiss Holdings

—  Urs Kapalle, dyrektor ds. polityki finansowej i podatków, Stowarzyszenie Bankierów Szwajcarskich

—  Mark Herkenrath, Alliance Sud, członek organizacji Global Alliance for Tax Justice

—  Olivier Longchamp, organizacja Deklaracja Berneńska

—  Jacques de Watteville, sekretarz stanu odpowiedzialny za międzynarodowe sprawy finansowe

—  Ambasador Christoph Schelling, dyrektor Departamentu Polityki Podatkowej

—  Adrian Hug, dyrektor w szwajcarskiej federalnej administracji podatkowej

—  Ruedi Noser, członek Rady Związkowej, przewodniczący Komisji ds. Gospodarczych i Podatkowych

—  Urs Schwaller, członek Rady Związkowej

—  Ulrich Trautmann, dyrektor ds. handlu i spraw gospodarczych, Delegacja Unii Europejskiej do spraw Szwajcarii i Lichtensteinu

—  Marco Salvi, starszy analityk, Avenir Suisse

27.5.2015

Spotkanie z rządem Jej Królewskiej Mości w Gibraltarze (z koordynatorami komisji TAXE)

—  Fabian Picardo, prezes Rady Ministrów

—  Joseph Garcia, wiceprezes Rady Ministrów

28.5.2015

Wizyta w Dublinie, Irlandia

—  Martin Lambe, prezes Irlandzkiej Izby Podatkowej

 Michael Noonan, minister finansów

—  Niall Cody, prezes irlandzkiego Inspektoratu Podatkowego

—  Liam Twomy (przewodniczący) i inni członkowie parlamentarnej Komisji Finansów (Oireachtas) oraz Wspólnej Komisji Spraw Europejskich obu izb parlamentu

—  Frank Barry, Trinity College Dublin (TCD)

—  Seamus Coffey, University College Cork (UCC)

—  Feargal O’Rourke, dyrektor ds. podatkowych, PwC

—  Conor O’Brien, dyrektor ds. podatkowych, KPMG

—  Jim Clarken, prezes Oxfam Ireland

—  Micheál Collins, Nevin Economic Research Institute (NERI).

29.5.2015

Wizyta w Hadze, Holandia

—  posłanka Sjoera Dikkers i inni członkowskie Komisji Finansów w Parlamencie Królestwa Niderlandów

—  Bartjan Zoetmulder, Holenderskie Stowarzyszenie Doradców Podatkowych

—  Hans Van den Hurk, Uniwersytet w Maastricht

—  Indra Römgens, SOMO, niezależna organizacja zajmująca się niekomercyjnymi badaniami i budowaniem sieci

—  Francis Weyzig, Oxfam

—  Pieterbas Plasman, dyrektor Izby Skarbowej

—  Eric Wiebes, holenderski sekretarz stanu ds. podatkowych

1.6.2015

Wysłuchanie publiczne na temat międzynarodowego wymiaru interpretacji prawa podatkowego i innych środków

—  senator Mario Monti, b. komisarz ds. konkurencji oraz ceł, podatków i rynku wewnętrznego

—  Tove Maria Ryding, kierownik ds. polityki i rzecznictwa w dziedzinie sprawiedliwości podatkowej, Europejska Sieć ds. Zadłużenia i Rozwoju (EURODAD)

—  Antoine Deltour, demaskator, b. audytor, PwC Luxembourg

17.6.2015

Spotkanie międzyparlamentarne nt. agresywnego planowania podatkowego i demokratycznej kontroli – rola parlamentów

Udział wzięło 37 posłów z 18 parlamentów narodowych:

AT, BE, CY, CZ, FR, DE, GR, HU, IE, IT, LT, LU, MT, PL, PT, RO, ES, SV

Heinz Zourek, dyrektor generalny DG TAXUD

—  Pascal Saint-Amans, dyrektor Centrum Polityki i Administracji Podatkowej OECD

18.6.2015

Wizyta w Londynie, Zjednoczone Królestwo

—  David Gauke, poseł, sekretarz stanu ds. finansowych

—  Jim Harra, dyrektor generalny ds. podatków od działalności gospodarczej, Królewski Urząd Podatkowy i Celny

—  Fergus Harradence, zastępca dyrektora, Dział Podatków od Osób Prawnych, Wydział ds. Podatków od Osób Prawnych i Podatków Międzynarodowych, Królewskie Ministerstwo Skarbu

—  Andrew Dawson, dyrektor zespołu ds. konwencji podatkowych, główny negocjator z ramienia Zjednoczonego Królestwa ds. konwencji podatkowych

—  Maura Parsons, wicedyrektor, dyrektor ds. ustalania cen transferowych w HMRC Business International i przewodnicząca rady ustalającej ceny transferowe w HMRC

—  Meg Hillier (przewodnicząca), Margaret Hodge (b. przewodnicząca) i Guto Bebb, członek Komisji Finansów Publicznych w Izbie Gmin

—  Prem Sikka, profesor w Katedrze Rachunkowości, Essex Business School, Uniwersytet w Essex

—  Frank Haskew, dyrektor ICAEW (Instytut Biegłych Rewidentów w Anglii i Walii), Wydział Podatkowy; oraz Ian Young, dyrektor ds. podatków międzynarodowych

—  Will Morris, przewodniczący Komisji Podatkowej i Komitetu Doradczego ds. Biznesu i Przemysłu przy OECD

—  Richard Collier, starszy partner ds. podatkowych w PwC

—  Joseph Stead, Christian Aid

—  Meesha Nehru, dyrektor programowy, Fair Tax Mark

23.6.2015

Wymiana poglądów z wielonarodowymi korporacjami

—  Nathalie Mognetti, dyrektor ds. podatkowych, Total S.A.

—  Martin McEwen, dyrektor ds. podatkowych, SSE plc

—  Christian Comolet-Tirman, dyrektor ds. budżetowych, BNP Paribas Group

25.6.2015

Spotkanie z przedstawicielem rządu Bermudów (z koordynatorami komisji TAXE)

—  Everard Bob Richards, wicepremier i minister finansów

—  Alastair Sutton, doradca prawny rządu Bermudów ds. UE

2.7.2015

—  Richard Murphy, dyrektor Tax Research LLP i członek-założyciel Tax Justice Network (Sieć na rzecz Sprawiedliwości Podatkowej)

—  Guillaume de la Villeguérin, dyrektor ds. podatkowych Airbus S.A.S.

17.9.2015

—  Jean-Claude Juncker, przewodniczący Komisji Europejskiej

—  Pierre Moscovici, komisarz do spraw gospodarczych i finansowych, podatków i ceł

—  Margrethe Vestager, komisarz ds. konkurencji

22.9.2015

—  Pierre Gramegna, przewodniczący Rady ECOFIN i minister finansów Luksemburga

—  Dr Wolfgang Schäuble, minister finansów Republiki Federalnej Niemiec

—  Luis de Guindos, minister gospodarki i konkurencyjności Hiszpanii

—  Michel Sapin, minister finansów i rachunków publicznych Francji

—  Pier Carlo Padoan, minister gospodarki i finansów Włoch

16.11.2015

Wymiana poglądów z wielonarodowymi korporacjami

—  Monique Meche, wiceprezes ds. ogólnej polityki publicznej, Amazon

—  Malte Lohan, główny dyrektor ds. korporacyjnych, Anheuser-Busch InBev SA

—  Mark Hubbard, główny dyrektor podatkowy, Barclays Bank Group

—  Delphine Reyre, dyrektor ds. polityki publicznej na Europę Południową, Facebook

—  Iain McKinnon, dyrektor ds. podatków grupy, HSBC

—  Krister Mattsson, dyrektor ds. finansów, ubezpieczeń, podatków i zasobów finansowych przedsiębiorstwa, IKEA Group

—  Irene Yates, wiceprezes ds. podatków korporacyjnych, McDonald’s Europe

—  Werner Schuster, wiceprezes ds. podatkowych, Philip Morris International

—  Nicklas Lundblad, starszy dyrektor ds. polityki publicznej i relacji z rządem, Google

—  John Stowell, starszy wiceprezes ds. podatków korporacyjnych, The Walt Disney Company

—  Robert Jordan, wiceprezes, główny doradca podatkowy, Coca-Cola Company

ZAŁĄCZNIK II

WYKAZ ODPOWIEDZI W PODZIALE NA KRAJE/INSTYTUCJE

(sytuacja na dzień 16 listopada 2015 r.)

Kraj

Odpowiedź

Pierwszy wniosek w dniu 23 kwietnia 2015 r. – Termin upływa w dniu 31 maja 2015 r.

Szwecja

29/5/2015

Jersey

29/5/2015

Guernsey

31/5/2015

Luksemburg

1/6/2015

Finlandia

2/6/2015

Słowacja

3/6/2015

Irlandia

5/6/2015

Niderlandy

8/6/2015

Zjednoczone Królestwo

8/6/2015

Francja

10/6/2015

Republika Czeska

11/6/2015

Łotwa

16/6/2015

Belgia

16/6/2015

Malta

18/6/2015

Pierwsze przypomnienie w dniu 29 czerwca 2015 r. – Termin upływa w dniu 9 lipca 2015 r.

Portugalia

30/6/2015

Polska

2/7/2015

Litwa

3/7/2015

Węgry

7/7/2015

Chorwacja

8/7/2015

Estonia

10/7/2015

Grecja

10/7/2015

Hiszpania

10/7/2015

Gibraltar

13/8/2015

Dania

26/8/2015

Niemcy

2/9/2015

Rumunia

3/9/2015

Włochy

17/9/2015

Ostatnie przypomnienie w dniu 21 września 2015 r.

Austria

21/9/2015

Cypr

22/9/2015

Bułgaria

28/9/2015

Słowenia

28/9/2015

INSTYTUCJE

Odpowiedź

Komisja

29/4/2015

3/6/2015

31/8/2015

23/10/2015

9/11/2015

Rada

29/5/2015

15/6/2015

27/7/2015

ZAŁĄCZNIK III

KORPORACJE WIELONARODOWE, KTÓRE POPROSZONO O STAWIENIE SIĘ PRZED KOMISJĄ

Nazwa

Osoba zaproszona/ Przedstawiciele

(Sytuacja na dzień 16 listopada 2015 r.)

Airbus

Guillaume de La Villeguérin,

wiceprezes ds. podatków i ceł

Wziął udział w posiedzeniu w dniu 2 lipca 2015 r.

BNP Paribas

Christian Comolet-Tirman,

dyrektor ds. budżetowych

Wziął udział w posiedzeniu w dniu 23 czerwca 2015 r.

SSE plc

Martin McEwen, dyrektor ds. podatkowych

Wziął udział w posiedzeniu w dniu 23 czerwca 2015 r.

Total S.A.

Nathalie Mognetti,

dyrektor ds. podatkowych

Wziął udział w posiedzeniu w dniu 23 czerwca 2015 r.

Amazon

Monique Meche, wiceprezes ds. ogólnej polityki publicznej, Amazon

Wzięła udział w posiedzeniu w dniu 16 listopada 2015 r.

Anheuser-Busch InBev

Malte Lohan, dyrektor generalny ds. korporacyjnych

Wziął udział w posiedzeniu w dniu 16 listopada 2015 r.

Barclays Bank Group

Mark Hubbard, główny dyrektor podatkowy

Wziął udział w posiedzeniu w dniu 16 listopada 2015 r.

Coca-Cola Company

Robert Jordan, wiceprezes, główny doradca podatkowy

Wziął udział w posiedzeniu w dniu 16 listopada 2015 r.

Facebook

Delphine Reyre, dyrektor ds. polityki publicznej na Europę Południową

Wzięła udział w posiedzeniu w dniu 16 listopada 2015 r.

Google

Nicklas Lundblad, starszy dyrektor ds. polityki publicznej i relacji z rządem

Wziął udział w posiedzeniu w dniu 16 listopada 2015 r.

HSBC Bank plc

Iain McKinnon, dyrektor ds. podatków grupy

Wziął udział w posiedzeniu w dniu 16 listopada 2015 r.

IKEA Group

Krister Mattsson, dyrektor ds. finansów, ubezpieczeń, podatków i zasobów finansowych przedsiębiorstwa

Wziął udział w posiedzeniu w dniu 16 listopada 2015 r.

McDonald’s Europe

Irene Yates, wiceprezes ds. podatków korporacyjnych

Wzięła udział w posiedzeniu w dniu 16 listopada 2015 r.

Philip Morris

International

Werner Schuster, wiceprezes ds. podatkowych

Wziął udział w posiedzeniu w dniu 16 listopada 2015 r.

The Walt Disney Company

John Stowell, starszy wiceprezes ds. podatków korporacyjnych

Wziął udział w posiedzeniu w dniu 16 listopada 2015 r.

Fiat Chrysler Automobiles

Sergio Marchionne,

prezes

Odmówił udziału ze względu na toczące się dochodzenie

Walmart

Shelley Broader,

przewodnicząca grupy i prezes zarządu, region EMEA

Odmówiła udziału

(1) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0039.
(2) Dyrektywa Rady 2011/16/UE z dnia 15 lutego 2011 r. w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania i uchylająca dyrektywę 77/799/EWG (Dz.U. L 64 z 11.3.2011, s. 1) dotyczącą wzajemnej pomocy właściwych władz państw członkowskich w dziedzinie podatków bezpośrednich.
(3) Dyrektywa Rady 2003/49/WE z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego do odsetek oraz należności licencyjnych między powiązanymi spółkami różnych państw członkowskich (Dz.U. L 157 z 26.6.2003, s. 49).
(4) Dz.U. L 225 z 20.8.1990, s. 6.
(5) Dz.U. L 158 z 27.5.2014, s. 196.
(6) Dz.U. L 83 z 27.3.1999, s. 1.
(7) Dz.U. L 336 z 27.12.1977, s. 15.
(8) Dz.U. L 141 z 5.6.2015, s. 73.
(9) Dz.U. C 384 z 10.12.1998, s. 3.
(10) Dz.U. C 258 E z 7.9.2013, s. 134.
(11) Dz.U. C 2 z 6.1.1998, s. 2.
(12) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0257.
(13) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0265.
(14) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0089.
(15) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0062.
(16) Teksty przyjęte, P7_TA(2013)0444.
(17) Teksty przyjęte, P7_TA(2013)0205.
(18) Dz.U. C 258 E z 7.9.2013, s. 53.
(19) Dz.U. C 199 E z 7.7.2012, s. 37.
(20) Dz.U. C 341 E z 16.12.2010, s. 29.
(21) „Taxation trends in the European Union” [Tendencje w opodatkowaniu w Unii Europejskiej], wyd. 2014, Eurostat.
(22) „Taxation trends in the European Union” [Tendencje w opodatkowaniu w Unii Europejskiej], opracowania statystyczne Eurostatu, wyd. 2014.
(23) Komisja Europejska (2015), „SME taxation in Europe - an empirical study of applied corporate income taxation for SMEs compared to large enterprises” („Opodatkowanie MŚP w Europie – empiryczna analiza stosowanych podatków dochodowych od osób prawnych wobec MŚP w porównaniu z dużymi przedsiębiorstwami”).
(24) Analizy polityczne MFW, „Spillovers in international corporate taxation” [Skutki uboczne w międzynarodowym systemie opodatkowania osób prawnych], 9 maja 2014 r., oraz „Base Erosion, Profit Shifting and Developing Countries” [Erozja bazy podatkowej, przenoszenie zysków a kraje rozwijające się], 29 maja 2015 r.
(25) Sprawozdanie Richarda Murphy’ego (FCA) z dnia 10 lutego 2012 r. pt. „Closing the European Tax Gap” [Zlikwidowanie europejskiej luki podatkowej].
(26) „European added value of legislative report on bringing Transparency, coordination and convergence to corporate tax policies in the European Union” [Europejska wartość dodana sprawozdania ustawodawczego w sprawie wprowadzenia przejrzystości, koordynacji i spójności do polityki opodatkowania osób prawnych w Unii Europejskiej], dr Benjamin Ferrett, Daniel Gravino i Silvia Merler – Parlament Europejski.
(27) „Unhappy meal – €1 Billion in Tax Avoidance on the Menu at McDonald’s” [Zestaw Unhappy Meal – Milliard strat na skutek unikania opodatkowania w menu McDonald’s], Europejska Federacja Związków Zawodowych Służb Publicznych i in., luty 2015 r.
(28) Dokument roboczy służb Komisji z dnia 17 czerwca 2015 r. w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych w Unii Europejskiej (SWD(2015)0121).
(29) Badanie na temat zachęt podatkowych w dziedzinie badań i rozwoju, Dokument podatkowy nr 52–2014, Komisja Europejska.
(30) „Transfer pricing: Keeping it at arm’s length”[Ceny transferowe: utrzymanie ich w warunkach pełnej konkurencji], OECD Observer 230, styczeń 2002 r. (poprawione w 2008 r.).
(31) Izba Gmin Zjednoczonego Królestwa, przesłuchanie przed Komisją Finansów Publicznych, 31 stycznia 2013 r.
(32) Komunikat prasowy OECD „OECD urges stronger international co-operation on corporate tax” [OECD domaga się ściślejszej współpracy międzynarodowej w dziedzinie opodatkowania osób prawnych], 12.2.2013.
(33) „SME taxation in Europe - an empirical study of applied corporate income taxation for SMEs compared to large enterprises” [Opodatkowanie MŚP w Europie – empiryczna analiza stosowanych podatków dochodowych od osób prawnych wobec MŚP w porównaniu z dużymi przedsiębiorstwami], Komisja Europejska, maj 2015 r., oraz P.Egger, W. Eggert i H. Winner (2010), „Saving taxes through foreign plant ownership” [Oszczędności podatkowe dzięki prawom własności zagranicznych zakładów], Journal of International Economics 81, s. 99–108.
(34) Sprawy C-106/09 P i C-107/09 P Komisja przeciwko Government of Gibraltar i Zjednoczonemu Królestwu, wyrok z dnia 15 listopada 2011 r.
(35) Jeżeli środki przyjęte przez państwa członkowskie dotyczą całego systemu podatkowego, wówczas stanowią one elementy organizacji ogólnej polityki podatkowej, a nie pomoc państwa.
(36) Komunikat skierowany do komisji TAXE przez komisarz M. Vestager w dniu 29 kwietnia 2015 r.
(37) Jak określono w rozporządzeniu Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania art. 108 TFUE w odniesieniu do obowiązku współpracy i dostarczania wszystkich niezbędnych dokumentów.
(38) Analiza polityczna MFW pt. „Spillovers in international corporate taxation” [Efekt mnożnikowy w międzynarodowym systemie opodatkowania przedsiębiorstw], 9 maja 2014 r.
(39) Dokument roboczy MFW pt. „Base erosion, profit shifting and developing countries” [Erozja bazy podatkowej, przenoszenie zysków a kraje rozwijające się], maj 2015 r.
(40) Badanie pt. „Tax revenue mobilisation in developing countries: issues and challenges” [Mobilizacja dochodów podatkowych w krajach rozwijających się: problemy i wyzwania], Parlament Europejski, kwiecień 2014 r.
(41) Sprawozdanie UNCTAD dotyczące inwestycji światowych za rok 2015, Konferencja Narodów Zjednoczonych do spraw Handlu i Rozwoju.
(42) Sprawozdanie organizacji Christian Aid z 2008 r.
(43) Dz.U. C 264 E z 13.9.2013, s. 41.
(44) Airbus, BNP Paribas, SSE plc, Total S.A,
(45) Amazon, Anheuser-Busch InBev, Barclays Bank Group, Coca-Cola Company, Facebook, Google, HSBC Bank plc, IKEA, McDonald’s Corporation, Philip Morris, Walt Disney Company
(46) Fiat Chrysler Automobiles, Walmart.
(47) Kodeks postępowania określony w załączniku III porozumienia międzyinstytucjonalnego z 2014 r. w sprawie rejestru służącego przejrzystości.
(48) „Tracking corporate tax breaks: a welcome new form of transparency emerges in the U.S.”, Tax Justice Network (Sieć na rzecz Sprawiedliwości Podatkowej).
(49) Komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Odnowiona strategia UE na lata 2011–2014 dotycząca społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw” (COM(2011)0681), s.6.
(50) Obejmują one m.in.: zawieszenie lub wypowiedzenie obowiązujących umów o unikaniu podwójnego opodatkowania z systemami prawnymi znajdującymi się na czarnej liście, uniemożliwienie dostępu do zamówień publicznych UE na towary i usługi dla przedsiębiorstw mających siedzibę w systemach prawnych z czarnej listy oraz odrzucanie ich wniosków o pomoc państwa, zakaz ustanawiania lub utrzymywania przez instytucje finansowe i doradców finansowych z UE filii lub oddziałów w systemach prawnych z czarnej listy oraz rozważenie cofnięcia licencji europejskim instytucjom finansowym i doradcom finansowym, którzy utrzymują filie lub kontynuują działalność w systemach prawnych z czarnej listy, wprowadzenie specjalnej opłaty od wszystkich transakcji dokonywanych na rzecz lub z systemów prawnych z czarnej listy, zbadanie możliwości nieuznawania w UE statusu prawnego spółek utworzonych w systemach prawnych z czarnej listy, stosowanie barier taryfowych w handlu z krajami trzecimi z czarnej listy.
(51) Unijna dyrektywa w sprawie opodatkowania dochodów z oszczędności oraz dyrektywa w sprawie współpracy administracyjnej.
(52) Teksty przyjęte P7_TA(2014)0283 i P7_TA(2014)0284.


Zezwolenie na stosowanie ftalanu di-2-etyloheksylu (DEHP)
PDF 358kWORD 102k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie projektu decyzji wykonawczej Komisji z dnia XXX udzielającej zezwolenia na zastosowanie ftalanu bis(2-etyloheksylu) (DEHP) na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1907/2006 (D041427-2015/2962(RSP))
P8_TA(2015)0409B8-1228/2015

Parlament Europejski,

–  uwzględniając projekt decyzji wykonawczej Komisji XXX udzielającej zezwolenia na zastosowanie ftalanu bis(2-etyloheksylu) (DEHP) na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1907/2006 (D041427),

–  uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady(1), w szczególności jego art. 64 ust. 8,

–  uwzględniając opinię Komitetu ds. Oceny Ryzyka (RAC) i Komitetu ds. Analiz Społeczno-Ekonomicznych (SEAC)(2), zgodnie z art. 64 ust. 5 akapit trzeci rozporządzenia (WE) nr 1907/2006,

–  uwzględniając art. 11 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011(3),

–  uwzględniając dyrektywę 2008/98/WE(4), w szczególności jej art. 4,

–  uwzględniając decyzję Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1386/2013/UE(5), w szczególności ust. 43 ppkt (viii) załącznika do tej decyzji,

–  uwzględniają dyrektywę delegowaną Komisji (UE) 2015/863(6),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 9 lipca 2015 r. w sprawie oszczędnego gospodarowania zasobami: ku gospodarce o obiegu zamkniętym(7),

–  uwzględniając projekt rezolucji Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności,

–  uwzględniając art. 106 ust. 2 i 3 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że DEHP został ujęty w załączniku XIV do rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 (rozporządzenie REACH) ze względu na zaklasyfikowanie go jako substancji kategorii 1B, działającej szkodliwie na rozrodczość; mając na uwadze, że DEHP znajduje się na liście substancji kandydujących REACH ze względu na szkodliwy wpływ na rozrodczość;

B.  mając na uwadze, że Komisja zamierza, poprzez przyjęcie projektu decyzji wykonawczej w sprawie identyfikacji ftalanu bis(2-etyloheksylu) (DEHP), ftalanu dibutylu (DBP), ftalanu benzylu butylu (BBP) i ftalanu diizobutylu (DIBP) jako substancji wzbudzających szczególnie duże obawy zgodnie z art. 57 lit. f) rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady, określić DEHP jako substancję wzbudzającą szczególnie duże obawy;

C.  mając na uwadze, że już w 2000 r., na podstawie komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie wspólnotowej strategii dotyczącej substancji zaburzających gospodarkę hormonalną (COM(1999)0706), DEHP został ujęty w załączniku 1 ustanawiającym listę 553 substancji kandydujących w kategorii I substancji chemicznych, które wykazywały oznaki zaburzania gospodarki hormonalnej w co najmniej jednym gatunku w badaniu na zwierzętach nienaruszonych(8);

D.  mając na uwadze, że DEHP był jednym z pierwszych sześciu związków, które miały zostać wycofane na mocy rozporządzenia REACH, zgodnie z zapowiedzią Komisji z dnia 17 lutego 2011 r.(9);

E.  mając na uwadze, że w dniu 12 grudnia 2014 r. komitet państw członkowskich (MSC) jednogłośnie uzgodnił określenie DEHP jako substancji dającej podstawę do równoważnych obaw ze względu na jego właściwości zaburzające gospodarkę hormonalną w środowisku(10); mając na uwadze, że komitet jednomyślnie uznał, że w przypadku DEHP istnieją dowody naukowe na zaburzanie gospodarki hormonalnej oraz na związek przyczynowy między tym działaniem a szkodliwymi skutkami dla zdrowia ludzi;

F.  mając na uwadze, że Komisja odnotowuje jednomyślne porozumienie w komitecie, który stwierdził, że cztery ftalany, w tym DEHP, zaburzają gospodarkę hormonalną oraz że negatywny wpływ tego rodzaju działania jest takie sam jak te, które spowodowały ich klasyfikację jako mających szkodliwy wpływ na rozrodczość i ich identyfikację jako substancji wzbudzających szczególnie duże obawy zgodnie z art. 57 lit. c) rozporządzenia REACH; mając na uwadze, że Komisja zauważa również, że większość członków komitetu uznała, że poziom obaw, które wywołują takie skutki, jest równoważny do obaw stwarzanych przez substancje już zidentyfikowane;

G.  mając na uwadze, że w dniu 21 października 2015 r. Komisja przedstawiła projekt aktu wykonawczego mającego na celu zidentyfikowanie DEHP jako substancji zaburzającej gospodarkę hormonalną, której wpływ na zdrowie człowieka wywołuje równoważny poziom obaw na mocy art. 57 lit. f) rozporządzenia REACH;

H.  mając na uwadze, że w opinii RAC uznaje się hormonalny sposób działania DEHP, lecz również uznaje, iż został on uwzględniony w załączniku XIV ze względu na jego szkodliwe działanie na rozrodczość (art. 57 lit. c)), a nie na podstawie właściwości powodujących zaburzenia gospodarki hormonalnej (art. 57 lit. f)); mając na uwadze, że w konsekwencji bieżąca ocena DEHP jest ograniczona do jego szkodliwego działania na rozrodczość;

I.  mając na uwadze, że DEHP powinien być zidentyfikowany jako substancja wzbudzająca szczególnie duże obawy, ponieważ spełnia on kryteria ustanowione w art. 57 lit. f) rozporządzenia REACH jako substancja mająca właściwości zaburzające gospodarkę hormonalną, w odniesieniu do której istnieją naukowe dowody na prawdopodobne poważne skutki dla zdrowia ludzkiego, dające powody do obaw równoważnych obawom stwarzanym przez pozostałe substancje wymienione w lit. a) – e) art. 57 rozporządzenia REACH;

J.  mając na uwadze, że wnioskodawca ubiegał się o zezwolenie w drodze odpowiedniej kontroli przewidziane w art. 60 ust. 2 rozporządzenia REACH; jednakże na mocy art. 60 ust. 3 lit. a) rozporządzenia REACH odpowiedniej kontroli nie stosuje się do substancji rakotwórczych, mutagennych lub działających szkodliwie na rozrodczość lub, zgodnie z art. 57 lit. f) tego rozporządzenia, w odniesieniu do których nie jest możliwe określenie progu zgodnie z sekcją 6.4 załącznika I do tego rozporządzenia;

K.  mając na uwadze, że głównie poprzez ustalenia dotyczące obniżonego poziomu testosteronu u płodu wykazano, że DEHP niekorzystnie wpływa na gospodarkę hormonalną ssaków in vivo; mając na uwadze, że ustalenia te są ponadto poparte ustaleniami z analiz zjawisk i procesów, także in vivo, dotyczącymi zmniejszenia materiału genetycznego w szlaku biosyntezy steroidów; mając na uwadze, że wachlarz negatywnych skutków zaobserwowanych u szczurów obejmuje zwiększenie zatrzymywania płynu w brodawkach, zmniejszenie odległości między odbytem a otworem płciowym, deformacje genitaliów, zmniejszenie liczby spermatocytów i zmiany w jądrach, w tym wielojądrowe gonocyty, atrofia kanalików i hiperplazja komórek Leydiga;

L.  mając na uwadze, że dowody naukowe wskazują, że narażenie na DEHP w newralgicznych oknach czasowych rozwoju może powodować nieodwracalne skutki w programach rozwoju osobniczego prowadzące do poważnych skutków dla rozwoju i rozmnażania, uznanych za szczególnie poważne w odniesieniu do zdrowia ludzi i zwierząt dzikich gatunków, również dlatego że te negatywne skutki mogą po raz pierwszy pojawiać się w późniejszych etapach życia w wyniku narażenia podczas wczesnych stadiów życia;

M.  mając na uwadze, że według opinii RAC w oparciu o informacje dostarczone we wnioskach, wnioskodawcy nie wykazali, żeby stopień zagrożenia dla zdrowia pracowników w związku z zastosowaniem określonym we wniosku był odpowiednio kontrolowany zgodnie z art. 60 ust. 2 rozporządzenia REACH; mając na uwadze, że według RAC z tego względu nie należy udzielać zezwolenia na podstawie tego przepisu;

N.  mając na uwadze, że pomimo opinii RAC Komitet ds. Analiz Społeczno-Ekonomicznych stwierdził, że zezwolenie na zastosowanie byłoby proporcjonalne, a tym samym że korzyści społeczno-ekonomiczne wynikające z zastosowań objętych wnioskiem przeważają nad ryzykiem dla zdrowia ludzi związanego z tymi zastosowaniami; mając na uwadze, że opinia SEAC potwierdziła, że istnieją poważne uchybienia w zakresie analiz społeczno-ekonomicznych przedstawionych przez wnioskodawcę, w tym brak oceny oddziaływania pod kątem zdrowia w identyfikowaniu pozostałego ryzyka dla zdrowia pracowników;

O.  mając na uwadze, że SEAC to komitet naukowy, którego zadaniem na mocy art. 64 ust. 4 lit. b) rozporządzenia REACH jest ocena czynników społeczno-ekonomicznych oraz dostępności i technicznej wykonalności rozwiązań alternatywnych związanych z zastosowaniem substancji opisanych we wniosku, oraz mając na uwadze, że jego rola nie polega na przekazywaniu wniosków na temat proporcjonalności zezwolenia w przypadku, gdy zagrożenie dla społeczeństwa nie jest odpowiednio kontrolowane;

P.  mając na uwadze, że wnioskodawca jest odpowiedzialny za ocenę ryzyka związanego z produktami chemicznymi i zarządzanie nim oraz za udzielanie użytkownikom odpowiednich informacji dotyczących bezpieczeństwa; mając na uwadze, że SEAC nie mógł orzec ilościowo w przedmiocie proporcjonalności stałego zastosowania, jako że informacje o pozostałych zagrożeniach dla zdrowia pracowników nie mogą zostać określone ilościowo;

Q.  mając na uwadze, że celem rozporządzenia REACH jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony zdrowia i środowiska, w tym propagowanie alternatywnych metod oceny zagrożeń stwarzanych przez substancje, a także swobodnego obrotu substancjami na rynku wewnętrznym przy jednoczesnym wsparciu konkurencyjności i innowacyjności;

R.  mając na uwadze, że złożone wnioski dotyczą szerokiego zakresu zastosowań, które obejmowałyby zastosowanie w przygotowywaniu preparatów wtórnego PVC plastyfikowanego zawierającego DEHP w mieszankach kompandowanych i suchych mieszankach oraz w przemysłowym wykorzystaniu wtórnego PVC plastyfikowanego zawierającego DEHP w przetwórstwie polimerów w celu wytwarzania wyrobów z PVC; mając na uwadze, że tak szeroki zakres zezwolenia w dużym stopniu zaszkodziłby zastąpieniu DEHP, co było celem uwzględnienia substancji w załączniku XIV do rozporządzenia REACH;

S.  mając na uwadze, że DEHP w wyrobach z PVC jest szeroko stosowany w produktach konsumpcyjnych codziennego użytku, takich jak tekstylia, meble i materiały budowlane; mając na uwadze, że nie jest on chemicznie związany z tworzywem i dlatego jest łatwo wypłukiwany do środowiska;

T.  mając na uwadze, że wniosek o udzielenie zezwolenia powinien koncentrować się na zastosowaniu substancji, a także mając na uwadze, że fakt, że substancja jest obecna w materiałach poddanych recyklingowi nie jest istotnym czynnikiem dla wydania zezwolenia;

U.  mając na uwadze, że SEAC stwierdził, iż możliwe jest stosowanie odpadów przemysłowych o niskiej zawartości DEHP jako alternatywnego surowca, co podniosłoby także jakość produkowanych recyklatów, lecz podmioty prowadzące recykling prawdopodobnie nie byłyby w stanie obciążyć wyższą ceną za lepszej jakości recyklaty dalszych użytkowników, gdyż ci na ogół produkują artykuły znajdujące się w dolnym zakresie skali wartości; mając na uwadze, że SEAC stwierdził, iż nie rozważono alternatywnego rozwiązania dla stosowania przez przetwórców tworzyw sztucznych jako surowca pierwotnego PVC z innymi plastyfikatorami niebędącymi substancjami wzbudzającymi szczególnie duże obawy, a nie materiału pochodzącego z recyklingu, gdyż wnioskodawcy zasygnalizowali, że przetwórcy tworzyw sztucznych mogą przestać być konkurencyjni, jeżeli poniosą dodatkowy koszt stosowania pierwotnego PVC;

V.  mając na uwadze, że niedopuszczalne jest tolerowanie potencjalnie licznych przypadków męskiej bezpłodności tylko z tego względu, żeby umożliwić podmiotom prowadzącym recykling plastyfikowanego PVC i dalszym użytkownikom oszczędności na kosztach produkcji niskowartościowych artykułów, aby mogły konkurować z produktami niskiej jakości z importu;

W.  mając na uwadze, że mimo iż DEHP ma wiele substytutów, wnioskodawcy nie przedstawili kompleksowej analizy alternatywnych rozwiązań dostępnych na rynku, które mogłyby zastąpić DEHP dla zastosowań, których dotyczy wniosek;

X.  mając na uwadze, że jednym z podanych przez SEAC argumentów przemawiających za udzieleniem zezwolenia jest to, iż „istnieje polityczna i społeczna wola sprzyjania recyklingowi jako zrównoważonemu sposobowi gospodarowania zasobami naturalnymi”; mając na uwadze, że ten nazbyt uproszczony argument nie zważa na hierarchię postępowania z odpadami ustanowioną w art. 4 dyrektywy 2008/98/WE, zgodnie z którą zapobieganie ma pierwszeństwo przed recyklingiem; mając na uwadze, że ten uproszczony argument nie uznaje również wyraźnych postanowień siódmego programu działań w zakresie środowiska wzywających do opracowania cykli życia nietoksycznych materiałów, aby odpady poddane recyklingowi mogły być wykorzystywane jako główne, wiarygodne źródło surowców w Unii;

Y.  mając ponadto na uwadze, że Parlament w swojej rezolucji z dnia 9 lipca 2015 r. w sprawie „oszczędnego gospodarowania zasobami: ku gospodarce o obiegu zamkniętym” podkreślił, iż recykling nie powinien usprawiedliwiać ciągłego wykorzystywania „odziedziczonych” substancji niebezpiecznych; mając na uwadze, że DEHP jest substancją „odziedziczoną” i został uznany za taką przez zainteresowany sektor przemysłu(11);

Z.  mając na uwadze, że na mocy dyrektywy delegowanej Komisji (UE) 2015/863 ograniczono stosowanie DEHP w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym; mając na uwadze, że to ograniczenie zostało poparte oceną dostępności bezpieczniejszych substancji alternatywnych wobec DEHP oraz pozytywną oceną społeczno-ekonomiczną(12);

AA.  mając na uwadze, że SEAC stwierdził, że nie może określić w oparciu o informacje dostarczone przez wnioskodawcę, że wystąpią koszty społeczne netto, jeżeli zezwolenie nie zostanie wydane; mając zatem na uwadze, że wnioskodawcy nie wykazali korzyści społeczno-ekonomicznych wynikających z zastosowania substancji i społeczno-ekonomicznych konsekwencji odmowy udzielenia zezwolenia, co przewiduje art. 60 ust. 4 lit. c) rozporządzenia REACH;

AB.  mając na uwadze, że udzielenie zezwolenia w przypadku wniosku pełnego braków ustanowiłoby bardzo niebezpieczny precedens dla przyszłych decyzji udzielających zezwolenia na podstawie rozporządzenia REACH;

AC.  mając na uwadze, że art. 1 ust. 3 rozporządzenia REACH stanowi, że opiera się ono na zasadzie ostrożności oraz mając na uwadze, że w razie wątpliwości względy dotyczące ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska muszą mieć pierwszeństwo przed ogólnymi względami ekonomicznymi;

AD.  mając na uwadze, że Komisja ponosi odpowiedzialność wobec obywateli europejskich za ochronę obywateli i środowiska przez niebezpiecznymi substancjami chemicznymi, przy jednoczesnym wspieraniu innowacji, między innymi w dziedzinie bezpieczeństwa substancji chemicznych i wyrobów w celu wspierania odpornej gospodarki;

1.  uważa, że projekt decyzji wykonawczej Komisji przekracza uprawnienia wykonawcze przewidziane w rozporządzeniu (WE) nr 1907/2006;

2.  wzywa Komisję do wycofania projektu decyzji wykonawczej oraz do przedłożenia nowego projektu oddalającego wnioski o zezwolenie na przygotowywanie preparatów miękkiego PVC poddanego recyklingowi zawierającego DEHP;

3.  wzywa Komisję do szybkiego położenia kresu stosowaniu DEHP we wszystkich pozostałych zastosowaniach, tym bardziej że bezpieczniejsze substancje alternatywne wobec plastyfikowanego PVC i DEHP są szeroko dostępne;

4.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji oraz rządom i parlamentom państw członkowskich.

(1) Rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH), utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE (Dz.U. L 396 z 30.12.2006, s. 1).
(2) http://echa.europa.eu/documents/10162/b50d9fc3-f6db-4e91-8a95-c8397bb424d2http://echa.europa.eu/documents/10162/8d9ee7ac-19cf-4b1a-ab1c-d8026b614d7a
(3) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 z dnia 16 lutego 2011 r. ustanawiające przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję (Dz.U. L 55 z 28.2.2011, s. 13).
(4) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy (Dz.U. L 312 z 22.11.2008, s. 3).
(5) Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1386/2013/UE z dnia 20 listopada 2013 r. w sprawie ogólnego unijnego programu działań w zakresie środowiska do 2020 r. „Dobra jakość życia z uwzględnieniem ograniczeń naszej planety” (Dz.U. L 354 z 28.12.2013, s. 171).
(6) Dyrektywa delegowana Komisji (UE) 2015/863 z dnia 31 marca 2015 r. zmieniająca załącznik II do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/65/UE w odniesieniu do wykazu substancji objętych ograniczeniem (Dz.U. L 137 z 4.6.2015, s. 10).
(7) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0266.
(8) http://ec.europa.eu/environment/archives/docum/pdf/bkh_annex_01.pdf
(9) http://europa.eu/rapid/press-release_IP-11-196_pl.htm
(10) http://echa.europa.eu/view-article/-/journal_content/title/the-member-state-committee-unanimously-agreed-to-identify-the-phthalate-dehp-as-an-svhc-because-of-its-endocrine-disrupting-properties-in-the-environm
(11) http://www.vinylplus.eu/uploads/docs/VinylPlus_Progress_Report_2015_English.pdf
(12) http://www.umweltbundesamt.at/fileadmin/site/umweltthemen/abfall/ROHS/finalresults/Annex6_RoHS_AnnexII_Dossier_DEHP.pdf


Zapobieganie radykalizacji oraz rekrutacji obywateli europejskich przez organizacje terrorystyczne
PDF 428kWORD 218k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie zapobiegania radykalizacji oraz rekrutacji obywateli europejskich przez organizacje terrorystyczne (2015/2063(INI))
P8_TA(2015)0410A8-0316/2015

Parlament Europejski,

–  uwzględniając art. 2, 3, 5, 6, 7, 8, 10 i 21 Traktatu o Unii Europejskiej, a także art. 4, 8, 10, 16, 67, 68, 70, 71, 72, 75, 82, 83, 84, 85, 86, 87 i 88 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając publikacje pt. „Badanie Unii Europejskiej na temat mniejszości i dyskryminacji: sprawozdanie szczegółowe 2: Muzułmanie” oraz „Badanie FRA na temat doświadczeń i obserwacji Żydów dotyczących dyskryminacji oraz przestępstw z nienawiści w państwach członkowskich Unii Europejskiej”, obydwie opublikowane przez Agencję Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA),

–  uwzględniając przyjętą przez Radę Bezpieczeństwa ONZ w dniu 8 października 2004 r. rezolucję w sprawie zagrożeń dla pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego spowodowanych terroryzmem,

–  uwzględniając Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej, a w szczególności jej art. 6, 7, 8, 10 ust. 1, art. 11, 12, 21, 48, 49, 50 i 52,

–  uwzględniając strategię bezpieczeństwa wewnętrznego Unii Europejskiej przyjętą przez Radę w dniu 25 lutego 2010 r.,

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 22 listopada 2010 r. pt. „Strategia bezpieczeństwa wewnętrznego UE w działaniu: pięć kroków w kierunku bezpieczniejszej Europy” (COM(2010)0673), powołujący sieć upowszechniania wiedzy o radykalizacji postaw,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 12 września 2013 r. w sprawie drugiego sprawozdania dotyczącego realizacji strategii bezpieczeństwa wewnętrznego Unii Europejskiej(1),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 15 stycznia 2014 r. zatytułowany „Zapobieganie radykalizacji prowadzącej do terroryzmu i brutalnego ekstremizmu: wzmocnienie działań UE” (COM(2013)0941),

–  uwzględniając zmienioną unijną strategię walki z radykalizacją postaw i werbowaniem terrorystów przyjętą przez Radę ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych podczas posiedzenia w dniu 19 maja 2014 r. i zatwierdzoną przez Radę na posiedzeniu w dniach 5–6 czerwca 2014 r. (9956/14),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 20 czerwca 2014 r. w sprawie sprawozdania końcowego z realizacji strategii bezpieczeństwa wewnętrznego UE w latach 2010-2014 (COM(2014)0365),

–  uwzględniając sprawozdanie Europolu z 2014 r. dotyczące sytuacji i tendencji w zakresie terroryzmu w Unii Europejskiej,

–  uwzględniając rezolucję w sprawie zagrożeń dla pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego spowodowanych przez akty terroryzmu (rezolucja 2178 (2014)), przyjętą przez Radę Bezpieczeństwa ONZ w dniu 24 września 2014 r.,

–  uwzględniając sprawozdanie Koordynatora UE ds. Zwalczania Terroryzmu dla Rady Europejskiej z dnia 24 listopada 2014 r. (15799/14),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 17 grudnia 2014 r. w sprawie odnowienia strategii bezpieczeństwa wewnętrznego Unii Europejskiej(2),

–  uwzględniając konkluzje Rady ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (WSiSW) z dnia 9 października i 5 grudnia 2014 r.,

–  uwzględniając oświadczenie Rady ds. WSiSW przyjęte na nieformalnym posiedzeniu w dniu 11 stycznia 2015 r.,

–  uwzględniając debatę plenarną w dniu 28 stycznia 2015 r. na temat środków zwalczania terroryzmu,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 11 lutego 2015 r. w sprawie środków zwalczania terroryzmu(3),

–  uwzględniając nieformalne posiedzenie Rady ds. WSiSW w dniach 29 i 30 stycznia 2015 r. w Rydze,

–  uwzględniając konkluzje Rady ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych z dni 12 i 13 marca 2015 r.,

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 28 kwietnia 2015 r. (COM(2015)0185) w sprawie Europejskiej agendy bezpieczeństwa,

–  uwzględniając orzecznictwo ETS dotyczące dyrektywy w sprawie zatrzymywania danych,

–  uwzględniając przyjęty w dniu 19 maja 2015 r. protokół dodatkowy do Konwencji Rady Europy o zapobieganiu terroryzmowi oraz plan działania Rady Europy dotyczący zwalczania brutalnego ekstremizmu i radykalizacji prowadzącej do terroryzmu,

–  uwzględniając zieloną księgę Komisji Europejskiej pt. „Zwiększenie wzajemnego zaufania w ramach europejskiej przestrzeni sądowej – Zielona księga w sprawie stosowania przepisów UE dotyczących wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych w obszarze pozbawienia wolności” (COM(2011)0327),

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz opinie Komisji Spraw Zagranicznych, jak również Komisji Transportu i Turystyki (A8-0316/2015),

A.  mając na uwadze, że ponad 5 000 obywateli europejskich przyłączyło się do organizacji terrorystycznych i innych formacji wojskowych, a zwłaszcza do ISIS (Daiszu), Frontu Obrony Ludności Lewantu (Dżabhat an-Nusra) oraz innych organizacji działających poza granicami Unii Europejskiej, szczególnie na Bliskim Wschodzie i w Afryce Północnej; mając na uwadze, że zjawisko to bez przerwy się nasila, przybierając znaczne rozmiary;

B.  mając na uwadze, że terminem „radykalizacja” określa się zjawisko akceptowania przez ludzi opinii, poglądów i idei propagujących nietolerancję, które mogą prowadzić do brutalnego ekstremizmu;

C.  mając na uwadze, że ataki terrorystyczne we Francji, Belgii, Tunezji i Kopenhadze świadczą o zagrożeniu dla bezpieczeństwa, jakie stanowi obecność i przemieszczanie się zagranicznych bojowników, którzy często są obywatelami UE, na terytorium europejskim i w jego sąsiedztwie; mając na uwadze, że Unia Europejska stanowczo potępiła te ataki i zobowiązała się do walki z terroryzmem u boku państw członkowskich zarówno na terytorium UE, jak i poza nim;

D.  mając na uwadze, że potworne ataki terrorystyczne, w wyniku których setki osób poniosły śmierć i odniosły rany w Paryżu w dniu 13 listopada 2015 r., ponownie uwypukliły pilną potrzebę podejmowania przez państwa członkowskie i Unię Europejską skoordynowanych działań w celu zapobiegania radykalizacji i zwalczania terroryzmu;

E.  mając na uwadze, że zagrożenie terrorystyczne jest w UE wysokie, zwłaszcza w państwach członkowskich, które brały lub nadal biorą udział zbrojny w operacjach zewnętrznych na Bliskim Wschodzie i w Afryce;

F.  mając na uwadze, że radykalizacja tych bojowników z Europy jest zjawiskiem złożonym i ulegającym przemianom oraz że opiera się ona na szeregu czynników globalnych, socjologicznych i politycznych; mając na uwadze, że nie można jej powiązać z jednym profilem, gdyż obserwuje się ją wśród mężczyzn, kobiet, a zwłaszcza młodych europejskich obywateli o każdym pochodzeniu społecznym, dla których wspólnym elementem jest poczucie zerwania więzi ze społeczeństwem; mając na uwadze, że przyczyny radykalizacji mogą być zarówno społeczno-gospodarcze, jak i ideologiczne, osobiste lub psychologiczne, a z tego względu należy podchodzić do tego zjawiska w sposób dostosowany do profilu poszczególnych dotkniętych nią osób;

G.  mając na uwadze, że terroryzm i radykalizacja prowadzą do wielu sytuacji, w których mylnie łączy się je z religiami, co tym samym wywołuje wzrost inspirowanych rasizmem przestępstw i nawoływania do nienawiści, a także nasilenie ksenofobii i nietolerancji wobec pewnych opinii, wierzeń lub religii; mając na uwadze, że istotne jest, by przypominać, iż jedną z przyczyn radykalizacji nie jest sama religia, lecz wypaczenie religii;

H.  mając na uwadze, że radykalizacja nie jest zjawiskiem charakterystycznym dla jednej ideologii lub religii, lecz może pojawić się w każdej z nich;

I.  mając na uwadze, że jednym z argumentów wysuwanych przez brutalnych ekstremistów przy werbunku młodych ludzi jest nasilanie się islamofobii po latach walki z terrorem, oraz fakt, że Europa nie jest już miejscem, gdzie muzułmanie są mile widziani oraz mogą żyć na równych prawach i praktykować swoją religię bez dyskryminacji i stygmatyzacji; mając na uwadze, że może to prowadzić do poczucia bezbronności, agresywnego gniewu, frustracji, samotności i wyizolowania ze społeczeństwa;

J.  mając na uwadze, że zwalczanie zjawiska radykalizacji nie może ograniczać się do radykalizacji islamistycznej; mając na uwadze, że radykalizacja religijna i brutalny ekstremizm obecne są również na całym kontynencie afrykańskim; mając na uwadze, że radykalizacja o charakterze politycznym dotknęła również Europę w 2011 r., kiedy to w Norwegii Anders Behring Breivik dopuścił się zamachu;

K.  mając na uwadze, że od lat ogromną większość ataków terrorystycznych w krajach UE przeprowadzają organizacje separatystyczne;

L.  mając na uwadze, że według danych Europolu w 2013 r. w UE miały miejsce 152 ataki terrorystyczne, przy czym dwa miały „podłoże religijne”, a 84 były związane z poglądami etniczno-nacjonalistycznymi lub separatystycznymi, natomiast w 2012 r. miało miejsce 219 ataków terrorystycznych, z czego 6 miało „podłoże religijne”;

M.  mając na uwadze, że walka z terroryzmem i zapobieganie radykalizacji oraz rekrutacji obywateli europejskich przez organizacje terrorystyczne pozostaje zasadniczo w gestii państw członkowskich, ale że współpraca na szczeblu europejskim ma kluczowe znaczenie dla skutecznej i efektywnej wymiany informacji między organami ścigania, aby walczyć z przestępczością transgraniczną i z zagrożeniem ze strony terrorystów; mając na uwadze, że wspólne europejskie podejście jest zatem konieczne i będzie źródłem wartości dodanej polegającej na koordynacji lub zharmonizowaniu – zależnie od przypadku – obowiązujących przepisów w tych dziedzinach, w przestrzeni, w której obywatele europejscy swobodnie się przemieszczają, a także na skutecznym zapobieganiu terroryzmowi lub jego zwalczaniu; mając na uwadze, że zwalczanie nielegalnego handlu bronią palną powinno być priorytetem UE w zakresie zwalczania poważnej i zorganizowanej przestępczości międzynarodowej;

N.  mając na uwadze, że prawa człowieka muszą być w centrum unijnej polityki zwalczania terroryzmu i zapobiegania radykalizacji postaw oraz że należy zadbać o zachowanie odpowiedniej równowagi między bezpieczeństwem publicznym a poszanowaniem praw podstawowych, w tym prawa do bezpieczeństwa, prywatności, swobody wypowiedzi, religii i stowarzyszania się;

O.  mając na uwadze, że społeczności żydowskie stanowią jeden z celów tych ataków terrorystycznych i antysemickich, co powoduje, że społeczności te w Europie mają coraz większe poczucie zagrożenia i strachu;

P.  mając na uwadze, że rozprzestrzenianie się terroryzmu oraz wzrost liczby zagranicznych bojowników doprowadziły do wzrostu nietolerancji względem społeczności etnicznych i religijnych w kilku krajach w Europie; mając na uwadze, że kompleksowe podejście do walki z dyskryminacją, a zwłaszcza z islamofobią i antysemityzmem, uzupełnia działania związane ze szczególnym zapobieganiem terrorystycznemu ekstremizmowi;

Q.  mając na uwadze, że w Europie istnieje już pewna liczba instrumentów mających na celu stawienie czoła radykalizacji obywateli europejskich i że UE i jej państwa członkowskie muszą w pełni korzystać z tych narzędzi i szukać sposobów ich ulepszenia, aby uwzględnić obecne wyzwania, przed jakimi stoi UE i państwa członkowskie; mając na uwadze, że część państw członkowskich wciąż wykazuje niechęć do współpracy w sensytywnych obszarach, takich jak wymiana informacji i danych wywiadowczych; mając na uwadze, że ze względu na przybieranie na znaczeniu zjawiska radykalizacji terrorystycznej, stojącego w całkowitej sprzeczności z wartościami europejskimi, należy uruchomić nowe środki, co jednak musi się odbywać z poszanowaniem Karty praw podstawowych;

R.  mając na uwadze, że we wszystkich środkach podejmowanych przez Unię Europejską i państwa członkowskie należy przestrzegać praw podstawowych i wolności obywatelskich, tj. prawa do prywatności, prawa do bezpieczeństwa, ochrony danych, domniemania niewinności, prawa do rzetelnego i sprawiedliwego procesu sądowego, wolności słowa i wolności wyznania; mając na uwadze, że bezpieczeństwo obywateli europejskich musi iść w parze z utrzymaniem ich praw i swobód oraz że te dwie zasady stanowią w istocie dwie strony tego samego medalu;

S.  mając na uwadze, że czasami istnieją znaczne różnice między poszczególnymi państwami członkowskimi UE, jeżeli chodzi o zakres przyjmowanej przez te państwa odpowiedzialności za przeciwdziałanie zagrożeniu radykalizacją i zapobieganie rekrutacji obywateli europejskich przez organizacje terrorystyczne; mając na uwadze, że o ile niektóre państwa członkowskie podjęły już skuteczne działania, o tyle inne są opóźnione wobec tego zjawiska;

T.  mając na uwadze, że pilnie potrzebne są działania europejskie w dziedzinie zapobiegania radykalizacji i rekrutacji obywateli europejskich przez organizacje terrorystyczne w celu powstrzymania tego nasilającego się zjawiska, tak by zahamować wyjazdy obywateli europejskich do stref objętych konfliktem, zderadykalizować społeczności lokalne oraz uniemożliwić popełnienie innych aktów terrorystycznych;

U.  mając na uwadze, że jest to zjawisko międzynarodowe i można wyciągnąć wnioski z doświadczeń wielu części świata;

V.  mając na uwadze, że obecnie chodzi o położenie nacisku bardziej na środki zapobiegawcze niż reaktywne – oraz o zainwestowanie w takie środki – w obliczu radykalizacji obywateli europejskich i ich rekrutacji przez organizacje terrorystyczne; mając na uwadze, że strategia walki z ekstremizmem, radykalizacją i werbowaniem do organizacji terrorystycznych w UE może być skuteczna jedynie wówczas, jeżeli będzie rozwijana równolegle ze strategią na rzecz integracji i włączenia społecznego oraz reintegracji i deradykalizacji powracających tzw. „zagranicznych bojowników”;

W.  mając na uwadze, że niektóre formy wykorzystania internetu sprzyjają radykalizacji, umożliwiając fanatykom z całego świata komunikowanie się ze sobą i werbowanie bez kontaktu fizycznego oraz w sposób trudny do wyśledzenia osób znajdujących się w trudnym położeniu;

X.  mając na uwadze, że należy wyraźnie odróżnić zachowania mające na celu przygotowanie i/lub wspieranie ataków terrorystycznych od działań i opinii ekstremistów, które nie zawierają elementów mens rea ani actus reus;

Y.  mając na uwadze, że wydaje się, iż na radykalizację terrorystyczną mają wpływ zarówno czynniki wewnętrzne, jak i zewnętrzne w stosunku do Unii;

Z.  mając na uwadze, że zwalczanie radykalizacji terrorystycznej musi wpisywać się w globalne podejście mające na celu zapewnienie Europy otwartej i opartej na fundamencie wspólnych zasad;

AA.  mając na uwadze, że radykalizacji ludzi młodych nie należy postrzegać w oderwaniu od kontekstu społeczno-politycznego, lecz należy ją analizować w szerszym aspekcie socjologii konfliktu i studiów nad przemocą;

AB.  mając na uwadze, że przyczyny radykalizacji terrorystycznej nie zostały wystarczająco zbadane; mając na uwadze, że niedostateczna integracja nie może być postrzegana jako główna przyczyna radykalizacji terrorystycznej;

AC.  mając na uwadze, że według Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości okoliczność, że dana osoba należała do organizacji ujętej w wykazie osób, grup i podmiotów znajdującym się w załączniku do wspólnego stanowiska 2001/931 w związku z jej zaangażowaniem w akty terrorystyczne, oraz że aktywnie popierała walkę zbrojną prowadzoną przez tę organizację, nie przesądza automatycznie o istnieniu poważnych powodów, aby uważać, że dopuściła się ona „poważne[go] przestępstw[a] o charakterze innym niż polityczne” lub „działań sprzecznych z celami i zasadami Organizacji Narodów Zjednoczonych”; z drugiej strony stwierdzenie, że występują poważne powody, aby uważać, że dana osoba popełniła takie poważne przestępstwo lub jest winna takich działań, wymaga indywidualnej oceny konkretnych okoliczności oraz tego, czy istnieje możliwość przypisania danej osobie indywidualnej odpowiedzialności za te czyny;

AD.  mając na uwadze, że aby cofnąć przyznane uchodźcy zezwolenie na pobyt z tego względu, że uchodźca ten popiera taką organizację terrorystyczną, właściwe organy są zobowiązane przeprowadzić, pod kontrolą sądów krajowych, indywidualną ocenę konkretnych okoliczności faktycznych dotyczących działań zarówno organizacji, jak i uchodźcy;

I.Europejska wartość dodana w zapobieganiu radykalizacji

1.  w świetle dramatycznych wydarzeń w Paryżu potępia zbrodnicze ataki oraz przekazuje ofiarom i ich rodzinom kondolencje i wyrazy solidarności, a jednocześnie potwierdza potrzebę zajęcia stanowiska wobec przemocy; potępia również stosowanie stereotypów oraz ksenofobiczne i rasistowskie wypowiedzi i praktyki poszczególnych osób i zbiorowych organów, bezpośrednio lub pośrednio łączące ataki terrorystyczne z uchodźcami, którzy obecnie opuszczają swoje kraje w poszukiwaniu bezpieczniejszego miejsca, uciekając przed wojną i aktami przemocy, które w ich ojczyznach są na porządku dziennym;

2.  podkreśla, że terroryzm nie może i nie powinien być kojarzony z żadną konkretną religią, narodowością ani cywilizacją;

3.  obawia się, że jeśli nie zostaną wyeliminowane warunki sprzyjające rozprzestrzenianiu się terroryzmu, istnieje ryzyko, iż w najbliższych latach coraz więcej obywateli UE będzie się udawało do innych krajów w celu przyłączenia się do ugrupowań dżihadystów lub do innych ugrupowań ekstremistycznych, a szczególne zagrożenie, które osoby te stwarzają po powrocie do UE i krajów sąsiadujących, będzie coraz większe, zwłaszcza biorąc pod uwagę trwającą eskalację militarną w regionie Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej; wzywa do przeprowadzenia kompleksowej analizy skuteczności krajowych i unijnych działań mających na celu zapobieganie terroryzmowi i zwalczanie go;

4.  zwraca się do Komisji Europejskiej o priorytetowe opracowanie planu działania na rzecz realizacji i oceny unijnej strategii mającej na celu zwalczanie radykalizacji i werbowania przez terroryzm, opierając się na wymianie dobrych praktyk i połączeniu kompetencji w Unii Europejskiej, ocenie środków przyjętych przez państwa członkowskie oraz współpracy z krajami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi, przy pełnym poszanowaniu międzynarodowych konwencji praw człowieka i zastosowaniu wielopartnerskiego, wielosektorowego, uczestniczącego i konsultacyjnego podejścia; jest zdania, że Komisja powinna wnieść wkład i wspierać opracowanie przez państwa członkowskie strategii skutecznej i intensywnej komunikacji na temat zapobiegania radykalizacji i rekrutacji obywateli europejskich oraz pozaunijnych rezydentów UE przez organizacje terrorystyczne;

5.  zwraca się do państw członkowskich o koordynowanie swoich strategii i dzielenie się informacjami i doświadczeniami, jakimi dysponują, a także o ustanowienie dobrych praktyk, tak na poziomie krajowym, jak i europejskim, oraz o prowadzenie współpracy w celu wprowadzenia nowych inicjatyw w dziedzinie zwalczania radykalizacji postaw i werbowania terrorystów poprzez aktualizację krajowych strategii prewencji i wprowadzenie sieci praktyków opartych na dziesięciu priorytetowych dziedzinach działania określonych w unijnej strategii walki z radykalizacją postaw i werbowaniem terrorystów; podkreśla w związku z tym znaczenie wsparcia i wzmocnienia współpracy transgranicznej między organami ścigania oraz podkreśla kluczowe znaczenie zapewnienia wystarczających zasobów i szkoleń dla sił policyjnych pracujących w terenie;

6.  domaga się pełnego ujawnienia planów działań i wytycznych Rady dotyczących obecnej unijnej strategii walki z radykalizacją postaw i werbowaniem terrorystów;

7.  uważa, że protokół dodatkowy do Konwencji Rady Europy o zapobieganiu terroryzmowi jest dokumentem odniesienia, a także rezolucja nr 2178 Rady Bezpieczeństwa ONZ to dokumenty, którymi państwa członkowskie i instytucje europejskie powinny się posłużyć w celu wypracowania wspólnej definicji kryminalizacji osób, które należy uznać za „zagranicznych bojowników”; zwraca się do Komisji o przeprowadzenie dogłębnych analiz głównych przyczyn, procesów oraz różnych prowadzących do radykalizacji wpływów oraz czynników, przy wsparciu ze strony nowego centrum doskonałości w ramach sieci upowszechniania wiedzy o radykalizacji postaw (RAN);

8.  wzywa Komisję do przygotowania, w ścisłej współpracy z Europolem i koordynatorem ds. zwalczania terroryzmu, rocznego sprawozdania na temat stanu bezpieczeństwa w Europie, w tym na temat zagrożenia radykalizacją i jego konsekwencji w kontekście ochrony życia obywateli oraz fizycznej integralności UE oraz do składania co roku sprawozdania Parlamentowi;

9.  kładzie nacisk na znaczenie pełnego wykorzystania już istniejących instrumentów w celu zapobiegania radykalizacji i rekrutacji obywateli europejskich przez organizacje terrorystyczne oraz zwalczania tych zjawisk; podkreśla znaczenie wykorzystania wszystkich odnośnych wewnętrznych i zewnętrznych instrumentów we wszechstronny i kompleksowy sposób; zaleca Komisji i państwom członkowskim posługiwanie się dostępnymi środkami, zwłaszcza w ramach Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ISF), za pośrednictwem instrumentu ISF-policja, aby wspierać projekty i środki mające na celu zapobieganie radykalizacji; podkreśla znaczącą rolę, jaką może odegrać RAN i jej centrum doskonałości, aby propagować zwalczanie radykalizacji postaw obywateli europejskich; wzywa do lepszego informowania o tej sieci i do zwiększenia jej widoczności wśród podmiotów biorących udział w zwalczaniu radykalizacji postaw;

II.Zapobieganie brutalnemu ekstremizmowi i terrorystycznej radykalizacji w więzieniach

10.  podkreśla, że więzienia pozostają miejscem sprzyjającym rozpowszechnianiu radykalnych i brutalnych ideologii oraz terrorystycznej radykalizacji; zwraca się do Komisji Europejskiej o zachęcanie do wymiany dobrych praktyk między państwami członkowskimi, aby stawić czoła szerzeniu się terrorystycznej radykalizacji w więzieniach w Europie; zachęca państwa członkowskie do podjęcia natychmiastowych działań, by przeciwdziałać przeludnieniu więzień, które stanowi poważny problem w wielu państwach członkowskich i w istotny sposób zwiększa ryzyko radykalizacji postaw oraz ogranicza szanse na resocjalizację; przypomina, że publiczne instytucje ochrony nieletnich oraz ośrodki detencyjne lub centra reintegracji również mogą stać się ogniskami radykalizacji dla ludzi młodych, którzy są szczególnie podatną na zagrożenia grupą docelową;

11.  wzywa Komisję do zaproponowania opartych na najlepszych praktykach wytycznych dotyczących środków, jakie należy stosować w więzieniach w Europie, w celu zapobiegania radykalizacji i brutalnemu ekstremizmowi przy pełnym poszanowaniu praw człowieka; podkreśla, że więźniowie, o których wiadomo, że wyznają brutalny ekstremizm lub zostali zwerbowani przez organizacje terrorystyczne, powinni zostać odizolowani od innych więźniów , co może być skutecznym środkiem zapobiegania narzucaniu terrorystycznej radykalizacji innym więźniom w drodze zastraszania , a także powstrzymania radykalizacji w więzieniach; ostrzega jednakże, aby tego rodzaju środki nakładać jedynie indywidualnie i opierać je na decyzji sądu, przy czym powinny one być poddawane przeglądowi przez właściwe organy sądowe; ponadto zaleca, aby Komisja i państwa członkowskie przeanalizowały dowody i doświadczenia związane z praktyką izolowania w więzieniach w celu powstrzymania rozpowszechniania się radykalizacji; jest zdania, że taka ocena powinna wspomóc rozwój tego rodzaju praktyk w krajowych systemach więziennictwa; przypomina jednakże, że środki te powinny być współmierne i całkowicie zgodne z podstawowymi prawami więźniów;

12.  popiera wprowadzenie specjalistycznych szkoleń dla całego personelu zakładów karnych, a także partnerów działających w systemach karnych, pracowników duchownych i pracowników organizacji pozarządowych współpracujących z więźniami, aby nauczyć ich wykrywać na wczesnym etapie zachowania, które zmierzają do radykalizmu i ekstremizmu, a także by zapobiegać takim zachowaniom i eliminować je; kładzie nacisk na znaczenie szkoleń i odpowiedniej selekcji przedstawicieli różnych religii, filozofii i osób laickich pracujących w więzieniach, tak aby nie tylko odpowiedzieć we właściwy sposób na potrzeby kulturalne i duchowe w zakładach karnych, ale również przyczynić się do zwalczania potencjalnie radykalnych poglądów;

13.  zachęca do wprowadzenia w europejskich więzieniach programów pedagogicznych odpowiednio finansowanych w celu promowania krytycznego myślenia, tolerancji religijnej i reintegracji w społeczeństwie więźniów, ale także w celu zaoferowania specjalnej pomocy ludziom młodym, podatnym lub bardziej skłonnym do zradykalizowania się i zwerbowania przez organizacje terrorystyczne, a wszystko to przy pełnym poszanowaniu praw więźniów; uważa, że po wyjściu osadzonego z więzienia należy zaoferować środki wspierające;

14.  uznaje, że wysiłki te muszą koncentrować się na warunkach odbywania kary w więzieniach, które muszą zapewniać pełne poszanowanie praw człowieka więźniów i muszą być zgodne z międzynarodowymi i regionalnymi standardami, w tym z Wzorcowymi regułami minimalnymi postępowania z więźniami przyjętymi przez ONZ;

III.Zapobieganie terrorystycznej radykalizacji w internecie

15.  zauważa, że internet ze względu na swój globalny i transgranicznych charakter niesie ze sobą konkretne wyzwania, co może prowadzić do powstania luk prawnych i konfliktów jurysdykcji, umożliwiając tym samym osobom werbującym i zradykalizowanym zdalną i łatwą komunikację we wszystkich zakątkach świata bez jakichkolwiek barier fizycznych oraz bez konieczności ustanawiania bazy i szukania schronienia w danym kraju; przypomina, że internet i sieci społecznościowe są wykorzystywane jako istotna platforma służąca eskalacji radykalizacji postaw i fundamentalizmu, ponieważ umożliwiają szerokie i szybkie rozprzestrzenianie wiadomości przesyconych nienawiścią oraz pochwalających terroryzm; jest zaniepokojony wpływem tych komunikatów pochwalających terroryzm zwłaszcza na młodych ludzi, którzy są na nie szczególnie podatni; podkreśla rolę kształcenia i społecznych kampanii informacyjnych w zapobieganiu radykalizacji postaw w internecie; potwierdza swoje przywiązanie do wolności słowa nie tylko poza internetem, ale także online, i jest przekonany, że powinno to wspierać wszelkie działania regulacyjne dotyczące zapobiegania radykalizacji przez internet i media społecznościowe; zauważa prowadzony na szczeblu europejskim dialog z firmami internetowymi mający na celu zapobieganie rozpowszechnianiu online nielegalnych treści i sprawne usuwanie takich treści, zgodnie z prawem UE i przepisami krajowymi oraz przy pełnym poszanowaniu wolności słowa; apeluje o opracowanie skutecznej strategii wykrywania i usuwania nielegalnych treści podsycających brutalny ekstremizm przy pełnym poszanowaniu praw podstawowych i wolności słowa, a zwłaszcza o przyczynienie się do popularyzowania skutecznych alternatywnych punktów widzenia stojących w opozycji do propagandy terrorystycznej;

16.  przypomina, że firmy internetowe, firmy działające w branży mediów społecznościowych i usługodawcy mają prawny obowiązek współpracy z organami państw członkowskich w obszarze natychmiastowego usuwania wszelkich nielegalnych treści rozpowszechniających brutalny ekstremizm, co należy czynić przy pełnym poszanowaniu praworządności i praw podstawowych, w tym wolności słowa; uważa, że państwa członkowskie powinny rozważyć podejmowanie kroków prawnych, w tym postępowań karnych, przeciw firmom internetowym, firmom działającym w branży mediów społecznościowych i usługodawcom, którzy odmawiają podporządkowania się administracyjnemu lub sądowemu wymogowi usunięcia nielegalnych treści lub treści pochwalających terroryzm ze swoich platform internetowych; uważa, że odmowę lub celowy brak współpracy ze strony platform internetowych, co umożliwia krążenie takich nielegalnych treści, powinno się uważać za współudział porównywalny z zamiarem popełnienia przestępstwa lub zaniedbaniem i że osobę za to odpowiedzialną powinno się w takim przypadku postawić przed sądem;

17.  wzywa właściwe organy do zapewnienia ściślejszej kontroli stron internetowych, które podżegają do nienawiści;

18.  podkreśla, że internet stanowi skuteczną platformę rozpowszechniania poszanowania praw człowieka i przeciwstawiania się przemocy; uważa, że branża internetowa i dostawcy usług internetowych powinni współpracować z organami państw członkowskich i społeczeństwem obywatelskim, aby promować zdecydowane i atrakcyjne metody służące zwalczaniu mowy nienawiści i radykalizacji postaw w internecie, co powinno opierać się na Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej; zwraca się do platform cyfrowych, by współpracowały z państwami członkowskimi, społeczeństwem obywatelskim i organizacjami działającymi w obszarze deradykalizacji lub oceny mowy nienawiści w celu uczestniczenia w rozpowszechnianiu apeli zapobiegawczych nawołujących do rozwijania krytycznego myślenia i do procesu deradykalizaxcji, a także w celu określenia innowacyjnych metod prawnych służących zwalczaniu apologii terroryzmu i mowy nienawiści, co sprawi, że radykalizacja postaw w internecie stanie się trudniejsza; wzywa Komisję Europejską i państwa członkowskie do wspierania rozwoju takiej alternatywnej narracji online oraz do ścisłej współpracy z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego w celu zwiększenia liczby kanałów rozpowszechniania i promowania demokratycznych i nieagresywnych przesłań;

19.  popiera wprowadzenie programów uwrażliwiających ludzi młodych na problem podżegających do nienawiści komunikatów w internecie oraz na zagrożenia, jakie się z nimi wiążą, a także programów propagowania kształcenia w zakresie korzystania ze środków masowego przekazu i z internetu; popiera wprowadzenie programów szkoleniowych w celu aktywizowania, szkolenia i tworzenia sieci młodych działaczy na rzecz ochrony praw człowieka w internecie;

20.  uważa, że tworzenie alternatywnej narracji, także w państwach trzecich, stanowi jedno z kluczowych działań na rzecz zmniejszania atrakcyjności ugrupowań terrorystycznych z regionu Bliskiego Wschodu i Północnej Afryki. zachęca UE do zwiększenia jej wsparcia dla inicjatyw takich jak Zespół Doradczy ds. Strategicznej Komunikacji z Syrią oraz do pobudzania realizacji i finansowania tego rodzaju projektów w krajach trzecich;

21.  stwierdza, że branża internetowa i dostawcy usług internetowych muszą odtąd eksponować komunikaty dotyczące zapobiegania radykalizacji postaw, aby zwalczać komunikaty zawierające apologię terroryzmu; uważa, że w ramach Europolu należy ustanowić specjalną komórkę europejską, której zadaniem będzie rozpowszechnianie dobrych praktyk w państwach członkowskich, przy jednoczesnej stałej współpracy z operatorami internetowymi, aby uwypuklać komunikaty przeciwstawiające się poglądom podżegającym do nienawiści i pochwalającym terroryzm i w ten sposób utrudniać radykalizację przez internet; apeluje do Komisji i państw członkowskich o wsparcie skutecznego wykorzystania metod odpierania propagandy ekstremistów, a także środków łagodzących za pośrednictwem internetu;

22.  popiera wprowadzanie takich środków jak możliwość łatwego i szybkiego zgłaszania przez każdego użytkownika internetu nielegalnych treści krążących w internecie i w mediach społecznościowych oraz zawiadamiania o nich właściwych organów, w tym za pośrednictwem infolinii, w pełnym poszanowaniu praw człowieka, zwłaszcza wolności wypowiedzi, a także przepisów unijnych i krajowych;

23.  wyraża poważne zaniepokojenie rosnącym wykorzystaniem przez organizacje terrorystyczne technologii kryptograficznych, które uniemożliwiają organom ścigania – nawet jeśli posiadają nakaz sądowy – wykrywanie i odczytywanie korespondencji i radykalizujących materiałów propagandowych tych organizacji; wzywa Komisję do niezwłocznego ustosunkowania się do tych zastrzeżeń w ramach prowadzonego przez nią dialogu z przedsiębiorstwami internetowymi i informatycznymi;

24.  utrzymuje, że każde państwo członkowskie powinno powołać specjalny zespół, którego zadaniem ma być sygnalizowanie nielegalnych treści obecnych w internecie i ułatwianie wykrywania oraz usuwania takich treści; z zadowoleniem przyjmuje utworzenie w ramach Europolu jednostki ds. zgłaszania podejrzanych treści w internecie, odpowiedzialnej za wykrywanie nielegalnych treści i wspieranie państw członkowskich w tej dziedzinie, przy pełnym poszanowaniu praw podstawowych wszystkich zainteresowanych stron; zaleca, by takie zespoły mogły współpracować z unijnym koordynatorem ds. zwalczania terroryzmu oraz Europejskim Centrum Zwalczania Terroryzmu w ramach Europolu, a także z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego działającymi w tym obszarze; nadal zachęca państwa członkowskie do współpracy ze sobą, a także z odnośnymi agencjami UE;

25.  z zadowoleniem przyjmuje utworzenie w ramach Europolu z dniem 1 stycznia 2016 r. europejskiego centrum ds. walki z terroryzmem (ECTC), w którego skład wchodzić będzie europejska jednostka ds. zgłaszania podejrzanych treści w internecie; podkreśla konieczność zapewnienia środków finansowych niezbędnych Europolowi do wywiązywania się z dodatkowych zadań powierzonych mu w związku z utworzeniem centrum ds. walki z terroryzmem; apeluje o należyte angażowanie Parlamentu w tworzenie centrum, a także w decyzje dotyczące jego zadań, działań i finansowania;

26.  uważa, że radykalizacja w internecie może zostać zatrzymana tylko dzięki wzmocnieniu europejskiego arsenału walki z przestępczością cybernetyczną; zaleca rozszerzenie mandatu i zwiększenie zasobów Europejskiego Centrum ds. Walki z Cyberprzestępczością, a także Europolu i Eurojustu, aby centrum mogło odgrywać skuteczną rolę w lepszym wykrywaniu internetowych zagrożeń i przeciwdziałaniu im, a także by mogło lepiej identyfikować metody stosowane przez organizacje terrorystyczne; przypomina potrzebę odpowiedniego wyszkolenia ekspertów Europolu, a także ekspertów państw członkowskich, aby reagować na to konkretne zagrożenie; apeluje do wiceprzewodniczącej Komisji i wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa o reorganizację Centrum Sytuacyjnego UE (SitCen) oraz Centrum Analiz Wywiadowczych UE (IntCen), a także o zapewnienie ich koordynacji z koordynatorem ds. zwalczania terroryzmu, aby lepiej wykrywać działalność przestępczą w internecie i szerzenie mowy nienawiści związanej z radykalizacją postaw oraz terroryzmem; z drugiej strony wzywa państwa członkowskie do znacznego zwiększenia wzajemnej wymiany informacji oraz wymiany informacji z odnośnymi strukturami i agencjami UE;

27.  uważa, że wszystkie unijne i krajowe działania mające na celu zapobieganie rozprzestrzenianiu się brutalnego ekstremizmu wśród obywateli europejskich oraz ich rekrutacji przez organizacje terrorystyczne powinny zapewniać poszanowanie praw podstawowych UE oraz odnośnego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w tym poszanowanie domniemania niewinności, zasady pewności prawa, prawa do sprawiedliwego i niezawisłego procesu, prawa do odwołania i zasady niedyskryminacji;

IV.Zapobieganie radykalizacji postaw poprzez edukację i integrację społeczną

28.  podkreśla znaczenie roli szkoły i edukacji w zapobieganiu radykalizacji; przypomina o kluczowej roli szkół w promowaniu integracji społecznej i rozwijaniu krytycznego myślenia oraz propagowania niedyskryminacji; zwraca się do państw członkowskich o propagowanie w placówkach oświatowych modułów kształcenia i programów akademickich mających na celu umacnianie zrozumienia i tolerancji, zwłaszcza związku z różnymi religiami, historią religii, filozofiami i ideologiami; podkreśla konieczność wpajania podstawowych wartości i zasad Unii, takich jak prawa człowieka; podkreśla, ze obowiązkiem państw członkowskich jest zagwarantowanie, że ich systemy oświatowe przestrzegają wartości i zasad UE i propagują je, oraz że ich funkcjonowanie nie stoi w sprzeczności z zasadami niedyskryminacji i integracji;

29.  wzywa państwa członkowskie do dopilnowania, by w każdej szkole (zarówno w szkole podstawowej, jak i średniej) dostępne były programy edukacyjne dotyczące korzystania z internetu mające na celu kształcenie i szkolenie odpowiedzialnych, krytycznych i przestrzegających prawa użytkowników internetu;

30.  podkreśla znaczenie wspierania nauczycieli, by aktywnie sprzeciwiali się wszelkim formom dyskryminacji i rasizmu; kładzie nacisk na kluczową rolę kształcenia, a także kompetentnych i wspierających nauczycieli nie tylko we wzmacnianiu więzi społecznych, tworzeniu poczucia przynależności, rozwijaniu wiedzy, umiejętności i kompetencji oraz umacnianiu podstawowych wartości, poszerzaniu społecznych, obywatelskich i międzykulturowych kompetencji, zdolności krytycznego myślenia i umiejętności korzystania z mediów, lecz także w pomocy młodym ludziom – w ścisłej współpracy z ich rodzicami i rodzinami – w stawaniu się czynnymi, odpowiedzialnymi i otwartymi członkami społeczeństwa; podkreśla, że szkoły mogą budować odporność uczniów na radykalizację przez zapewnianie bezpiecznego środowiska i czasu na omawianie i analizowanie kontrowersyjnych i drażliwych kwestii; przypomina, że jedną z najbardziej zagrożonych grup stanowi dorastająca młodzież, znajdująca się w niełatwym okresie życia, w którym kształtuje własne wartości, poszukuje sensu życia, będąc zarazem bardzo podatną na zagrożenia i manipulację; przypomina, że radykalizacji mogą ulegać zarówno grupy, jak i poszczególne osoby i uważa, że sposoby reagowania na to zjawisko mogą się znacznie różnić w odniesieniu do jednostek i do grup; przypomina, że rolą społeczeństwa jest stwarzanie młodym ludziom lepszych perspektyw życiowych i możliwości wykorzystania ich zdolności, w szczególności za pomocą wysokiej jakości edukacji i szkolenia; zwraca uwagę na rolę instytucji oświatowych w nauczaniu młodzieży rozpoznawania ryzyka i radzenia sobie z nim oraz podejmowania bezpieczniejszych wyborów, jak również w propagowaniu silnego poczucia przynależności, wspólnoty, dbałości o innych, wspierania i odpowiedzialności za innych; podkreśla potrzebę wykorzystywania różnych możliwości w ramach kształcenia zawodowego i oferty programów studiów, aby zapewniać młodym ludziom kontakt z różnorodnymi tożsamościami narodowymi, regionalnymi, religijnymi i etnicznymi w Europie;

31.  podkreśla, że różnorodność Europy oraz jej wielokulturowe społeczności stanowią integralną część jej struktury społecznej oraz podstawowe dobro kulturowe; uważa, że każdą strategię polityczną dotyczącą rozwiązywania problemu radykalizacji musi charakteryzować wrażliwość i proporcjonalność, aby zapewnić poszanowanie i wzmacnianie zróżnicowanej społecznie struktury społeczności;

32.  podkreśla znaczenie łączenia programów deradykalizacji postaw ze środkami, takimi jak tworzenie partnerstw z przedstawicielami społeczności, inwestycje w projekty socjalne i lokalne mające na celu likwidowanie marginalizacji ekonomicznej i geograficznej oraz programy mentorskie przeznaczone dla wyobcowanych i wykluczonych młodych ludzi narażonych na radykalizację; przypomina, że wszystkie państwa członkowskie mają obowiązek sumiennego wdrażania instrumentów UE w zakresie zapobiegania dyskryminacji oraz podejmowania skutecznych środków mających na celu uporanie się z problemem dyskryminacji, mowy nienawiści i przestępstw z nienawiści jako części strategii przeciwdziałania radykalizacji postaw;

33.  zwraca się do Komisji o wspieranie państw członkowskich przy prowadzeniu kampanii komunikacyjnej w celu uczulenia młodzieży i opiekunów, na kwestie radykalizacji; podkreśla, że szkolenia i kampanie podnoszące świadomość muszą być zorientowane w pierwszej kolejności na wczesne działania, tak aby chronić jednostki i oddalać je od wszelkiego ryzyka radykalizacji; zachęca państwa członkowskie do zapewnienia specjalnych szkoleń i odpowiednich narzędzi dla nauczycieli i pracowników oświaty, tak by mogli wykrywać ewentualne niepokojące zmiany w zachowaniu, dostrzec kręgi współdziałania, które prowadzą do nasilenia zjawiska radykalizacji na skutek naśladownictwa, oraz przyjmować odpowiednią postawę w celu opieki nad młodymi ludźmi narażonymi na rekrutację przez organizacje terrorystyczne; zachęca państwa członkowskie do inwestowania i finansowego wspierania specjalistycznych obiektów w pobliżu szkół, które służą jako punkty kontaktowe oferujące młodym ludziom, ale również ich rodzinom, nauczycielom i innym zaangażowanym osobom zajęcia pozaszkolne otwarte dla rodzin, w tym pomoc psychologiczną; podkreśla znaczenie opracowania jasnych wytycznych w tej dziedzinie, aby nie wpływać negatywnie na podstawową rolę nauczycieli, osób pracujących z młodzieżą i innych osób, dla których dobrostan jednostki jest naczelną troską, ponieważ nadmierna interwencja władz publicznych może mieć efekty przeciwne do zamierzonych;

34.  kładzie nacisk na możliwości, jakie daje państwom członkowskim i ekspertom w dziedzinie edukacji medialnej program „Kreatywna Europa”; przypomina, że programy UE w dziedzinie edukacji, kultury, działalności społecznej i sportu są istotnymi czynnikami wsparcia starań państw członkowskich mających na celu zaradzenie problemowi nierówności i zapobieganie marginalizacji; podkreśla wagę rozwijania, w kontekście strategicznych ram europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia, nowych działań mających na celu propagowanie wartości europejskich w dziedzinie edukacji; kładzie zatem nacisk na m.in. ukierunkowywanie i realizowanie w praktyce wartości obywatelskich poprzez programy „Europa dla Obywateli”, Erasmus+ i „Kreatywna Europa”;

35.  podkreśla kluczowe znaczenie angażowania się w dialog międzykulturowy z różnymi społecznościami, liderami i ekspertami z myślą o przyczynianiu się do osiągnięcia lepszego zrozumienia i zapobiegania radykalizacji; podkreśla odpowiedzialność i ważną rolę wszystkich wspólnot religijnych w przeciwdziałaniu fundamentalizmowi, mowie nienawiści i propagandzie terrorystycznej; zwraca uwagę państw członkowskich na kwestię szkolenia liderów religijnych – które powinno w miarę możliwości odbywać się w Europie – z myślą o zapobieganiu podżegania do nienawistnego i brutalnego ekstremizmu w miejscach kultu w Europie oraz wzywa do dopilnowania, by liderzy ci podzielali wartości europejskie, a także zwraca uwagę na kwestię szkolenia przedstawicieli religii, filozofów i społeczeństwa laickiego pracujących w zakładach karnych; zauważa jednak, że chociaż miejsca kultu mogą stanowić punkty kontaktowe, większość procesu indoktrynacji i rekrutacji odbywa się w bardziej nieformalnym otoczeniu lub w internecie;

36.  kładzie nacisk na kluczowe znaczenie zaangażowania odpowiedzialności każdego z podmiotów w zapobieganie radykalizacji, czy to na szczeblu lokalnym, krajowym, europejskim czy międzynarodowym; zachęca do nawiązania ścisłej współpracy ze wszystkimi podmiotami społeczeństwa obywatelskiego na szczeblu krajowym i lokalnym oraz do szerszej współpracy między podmiotami w terenie, takimi jak stowarzyszenia i organizacje pozarządowe, w celu wspierania ofiar terroryzmu i ich rodzin oraz udzielania pomocy osobom, których postawa się zradykalizowała, i ich rodzinom; domaga się w tym kontekście wprowadzenia szkoleń dostosowanych do podmiotów w terenie oraz do udzielania im dodatkowego wsparcia finansowego; podkreśla jednak, że finansowanie organizacji pozarządowych i innych podmiotów społeczeństwa obywatelskiego należy oddzielić od wsparcia finansowego dla walki z terroryzmem;

37.  uważa, że podmioty społeczeństwa obywatelskiego i lokalne mają do odegrania kluczową rolę w rozwijaniu projektów dostosowanych do ich miejscowości czy struktury, oprócz roli jaką odgrywają jako czynniki integracji obywateli europejskich, którzy zerwali więź ze społeczeństwem i skłaniają się ku terrorystycznej radykalizacji; jest zdania, że niezbędne jest uwrażliwianie, informowanie i kształcenie pracowników znajdujących się na pierwszej linii (jak nauczyciele, wychowawcy, funkcjonariusze policji, służby odpowiedzialne za ochronę dzieci i pracownicy sektora opieki zdrowotnej), aby zwiększyć na poziomie lokalnym zdolności w zakresie zwalczania radykalizacji; jest zdania, ze państwa członkowskie powinny wesprzeć tworzenie ośrodków umożliwiających w szczególności zajmowanie się młodzieżą, ale także wymianę z rodzinami, szkołami, szpitalami, uniwersytetami itd.; przypomina, że środki te mogą zostać zrealizowane jedynie poprzez długoterminowe programy inwestycji społecznych; zauważa, że działające na tym polu stowarzyszenia i organizacje nienaznaczone wpływem rządu uzyskują doskonałe wyniki w ponownej integracji w społeczeństwie obywateli znajdujących się na drodze do radykalizacji;

38.  uważa, że niezbędne jest utworzenie w każdym państwie członkowskim systemu ostrzegania z myślą o pomocy i poradnictwie, umożliwiającego rodzinom i otoczeniu łatwe i szybkie sygnalizowanie nagłej zmiany zachowań mogącej wskazywać na rozwój procesu radykalizacji postaw lub wyjazdu danej osoby w celu dołączenia do grupy terrorystycznej; zauważa w związku z tym, że sukcesy odnoszą „gorące linie” umożliwiające zgłaszanie informacji o osobach spośród przyjaciół czy rodziny podejrzewanych o radykalizację, a oprócz tego linie takie pomagają przyjaciołom i rodzinom w radzeniu sobie z tą destabilizującą sytuacją; zwraca się do państw członkowskich, aby rozważyły możliwość utworzenia takiego systemu;

39.  przypomina, że wzrost islamofobii w Unii Europejskiej przyczynia się do wykluczania muzułmanów ze społeczeństwa, co może tworzyć podatny grunt do przystępowania przez osoby znajdujące się w trudnym położeniu do brutalnych organizacji ekstremistycznych; uważa, że z drugiej strony islamofobią w Europie manipulują też do celów propagandy i werbunku organizacje takie jak Daisz; zaleca zatem przyjęcie europejskich ram przyjmowania krajowych strategii zwalczania islamofobii, aby rozwiązać również problem dyskryminacji utrudniającej dostęp do edukacji, zatrudnienia i mieszkań;

40.  podkreśla, że niedawne badania wskazują na rosnącą liczbę zradykalizowanych młodych kobiet, które rekrutowane są przez organizacje terrorystyczne i odgrywają rolę w brutalnym ekstremizmie; uważa, że UE i państwa członkowskie muszą rozwijać strategie na rzecz zapobiegania radykalizacji, jak i na rzecz deradykalizacji, uwzględniając przy tym w pewnym stopniu płeć; wzywa Komisję do wspierania powszechnych programów mających na celu angażowanie młodych kobiet w dążenie do większej równości i organizowanie sieci wsparcia, za pośrednictwem których mogłyby one być bezpiecznie wysłuchane;

41.  podkreśla znaczenie roli kobiety w zapobieganiu radykalizacji;

V.Polepszenie wymiany informacji na temat radykalizacji terrorystycznej w Europie

42.  ponawia swoje zaangażowanie w prace nad finalizacją dyrektywy UE na temat danych dotyczących przelotu pasażera (PNR) do końca 2015 r. i w zagwarantowanie, że dyrektywa ta będzie zgodna z prawami podstawowymi i nie będzie zawierała żadnych praktyk dyskryminacyjnych opartych na stygmatyzacji ideologicznej, religijnej i etnicznej oraz będzie w pełni przestrzegała praw obywateli UE do ochrony danych; przypomina jednak, że unijna dyrektywa PNR będzie stanowiła tylko jeden ze środków walki z terroryzmem i że konieczna jest holistyczna, ambitna i szeroko zakrojona strategia walki z terroryzmem i przestępczością zorganizowaną, obejmująca politykę zagraniczną, socjalną, oświatową, organy ścigania i wymiar sprawiedliwości w celu zapobiegania rekrutacji obywateli europejskich przez organizacje terrorystyczne;

43.  wzywa Komisję, aby poszerzyła unijną wiedzę fachową dotyczącą zapobiegania radykalizacji poprzez ustanowienie europejskiej sieci skupiającej informacje przekazywane przez sieć upowszechniania wiedzy o radykalizacji postaw i przez sieć podmiotów planujących politykę dotyczącą polaryzacji i radykalizacji, a także informacje pochodzące od ekspertów wyspecjalizowanych w różnych dyscyplinach nauk społecznych;

44.  kładzie nacisk na absolutną konieczność wymiany informacji między organami ścigania państw członkowskich oraz między państwami członkowskimi a odpowiednimi agencjami, zwłaszcza poprzez usprawnienie korzystania z Systemu Informacyjnego Schengen i wizowego systemu informacyjnego (VIS), aplikacji sieci bezpiecznej wymiany informacji Europolu (SIENA) oraz punktu kontaktowego „Travellers” Europolu zajmującego się zradykalizowanymi obywatelami europejskimi, a także zgłaszania informacji do nich; podkreśla, że intensyfikacja wymiany informacji między organami ścigania odbywa się także dzięki zwiększeniu zaufania między państwami członkowskimi oraz w drodze umocnienia roli takich organów UE, jak Europol, Eurojust czy Europejskie Kolegium Policyjne (CEPOL) i zapewnienia im niezbędnych zasobów;

45.  wzywa UE do włączenia zagadnienia radykalizacji terrorystycznej do szkoleń prowadzonych przez CEPOL;

46.  podkreśla znaczenie wprowadzenia specjalnego europejskiego szkolenia adresowanego do pracowników wymiaru sprawiedliwości i mającego na celu uwrażliwienie ich proces radykalizacji i na różne formy radykalizacji;

47.  podkreśla, że dobrą współpracę państw członkowskich w obliczu radykalizacji i rekrutacji obywateli europejskich charakteryzuje także intensywna wymiana informacji i współpraca między organami sądowymi oraz z Eurojustem; zauważa, że lepsze informowanie na szczeblu europejskim o wpisach w krajowym rejestrze karnym dotyczących osób podejrzanych o terroryzm umożliwiłoby przyspieszenie ich wykrywania i sprzyjałoby lepszemu nadzorowi nad nimi, zarówno przy wyjeździe, jak i powrocie do UE; apeluje zatem o reformę i lepsze wykorzystywanie europejskiego systemu przekazywania informacji z rejestrów karnych (ECRIS); apeluje do Komisji, aby oceniła wykonalność i wartość dodaną utworzenia europejskiego systemu przekazywania informacji z akt policyjnych (EPRIS); podkreśla, że podczas takiej wymiany informacji należy przestrzegać traktatów międzynarodowych i prawa UE, jak również praw podstawowych, a w szczególności ochrony danych osobowych, oraz że skuteczny demokratyczny nadzór nad środkami bezpieczeństwa ma podstawowe znaczenie;

48.  uważa, że zwalczanie nielegalnego handlu bronią powinno być priorytetem UE w walce z poważną i zorganizowaną przestępczością międzynarodową; uważa zwłaszcza, że należy dalej zacieśniać współpracę w zakresie mechanizmów wymiany informacji oraz śledzenia i niszczenia zakazanej broni;

VI.Nasilenie zniechęcania do radykalizacji terrorystycznej

49.  jest przekonany, że środki zapobiegania radykalizacji obywateli europejskich oraz ich rekrutacji przez organizacje terrorystyczne będą całkowicie skuteczne dopiero wtedy, gdy będą im towarzyszyć efektywne, odstraszające i powiązane środki wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych we wszystkich państwach członkowskich; uważa, że dzięki rzeczywistej kryminalizacji aktów terroryzmu prowadzonych zagranicą w szeregach organizacji terrorystycznych państwa członkowskie Unii Europejskiej wyposaża się w narzędzia mające zasadnicze znaczenie dla wyparcia radykalizacji obywateli europejskich, przy jednoczesnym pełnym wykorzystaniu istniejących narzędzi unijnej współpracy policyjnej i wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych; uważa, że organy ścigania i organy wymiaru sprawiedliwości (sędziowie i prokuratorzy) powinni mieć wystarczające uprawnienia, by zapobiegać tym aktom, wykrywać je i ścigać sądownie oraz że powinni być odpowiednio i stale szkoleni w dziedzinie przestępstw związanych z terroryzmem;

50.  wzywa do wzmocnienia zdolności centrum koordynacyjnego Eurojustu, które powinno odgrywać kluczową rolę w promowaniu wspólnych działań organów sądowych państw członkowskich na rzecz gromadzenia dowodów i w zwiększaniu skuteczności ścigania przestępstw związanych z terroryzmem; w tym względzie jest zdania, że należy w większym stopniu wykorzystywać wspólne zespoły dochodzeniowo-śledcze, zarówno wśród państw członkowskich, jak i między państwami członkowskimi a krajami trzecimi, z którymi Eurojust zawarł umowy o współpracy;

51.  zauważa, że ściganie aktów terrorystycznych dokonywanych przez obywateli europejskich w państwach trzecich lub przez obywateli krajów trzecich zamieszkujących w UE wymaga umożliwienia gromadzenia dowodów w krajach trzecich, z zastrzeżeniem pełnego przestrzegania praw człowieka; wzywa zatem UE do pracy nad wprowadzeniem umów o współpracę w dziedzinie sądownictwa i ścigania z krajami trzecimi w celu ułatwienia gromadzenia dowodów we wspomnianych krajach, z zastrzeżeniem przestrzegania przez wszystkie strony rygorystycznych standardów i procedur prawnych, litery prawa, prawa międzynarodowego i praw podstawowych oraz poddania tego kontroli sądowej; przypomina jednak, że podczas zbierania dowodów, przesłuchań i innych podobnych technik śledczych należy zapewnić przestrzeganie rygorystycznych norm prawnych oraz poszanowanie prawa, zasad i wartości UE oraz międzynarodowego prawa dotyczącego praw człowieka; ostrzega w związku z tym, że prawo międzynarodowe zakazuje okrutnego, nieludzkiego i poniżającego traktowania, tortur, pozasądowego wydawania osób i porwań oraz że nie można uciekać się do tych praktyk do celów zbierania dowodów przestępstw popełnionych przez obywateli UE na terytorium UE lub poza nim;;

52.  z zadowoleniem przyjmuje rozmieszczenie ekspertów ds. bezpieczeństwa/zwalczania terroryzmu w kilku kluczowych delegaturach UE, aby zwiększyć potencjał tych jednostek w zakresie przyczyniania się do europejskich działań na rzecz zwalczania terroryzmu oraz skuteczniej współpracować z właściwymi organami lokalnymi, przy równoczesnym dalszym budowaniu w ramach Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych (ESDZ) zdolności w zakresie zwalczania terroryzmu;

53.  zachęca zatem do wprowadzenia umów o współpracy między Eurojustem a krajami trzecimi, jak umowy już zawarte z USA, Norwegią i Szwajcarią, podkreślając jednak konieczność zapewnienia pełnej zgodności z unijnymi zasadami dotyczącymi ochrony danych i prywatności; wskazuje, że umowy te należy zawrzeć w pierwszej kolejności z krajami, które są również szczególnie dotknięte terroryzmem, jak kraje MENA; ponadto jest zdania, że rozmieszczenie prokuratorów łącznikowych przy Eurojuście w odnośnych krajach, a zwłaszcza w południowym sąsiedztwie, pomogłoby promować wymianę informacji i umożliwiłoby lepszą współpracę na rzecz skutecznego zwalczania terroryzmu, jednocześnie przestrzegając praw człowieka;

VII.Zapobieganie wyjazdom zradykalizowanych obywateli europejskich zwerbowanych przez organizacje terrorystyczne i uprzedzanie ich powrotów

54.  ponownie przypomina, że UE musi w trybie pilnym zaostrzyć kontrole na swoich granicach zewnętrznych, z zastrzeżeniem pełnego przestrzegania praw podstawowych; podkreśla, że skuteczne wykrywanie wjazdów do UE i wyjazdów z UE będzie możliwe dopiero po wprowadzeniu przez państwa członkowskie systematycznych i obowiązkowych kontroli przewidzianych na zewnętrznych granicach UE; zwraca się do państw członkowskich o odpowiednie wykorzystanie istniejących instrumentów, jak SIS i VIS, również w odniesieniu do paszportów skradzionych, zgubionych i sfałszowanych; uważa również, że w związku z tym lepsze egzekwowanie kodeksu Schengen musi znaleźć się wśród priorytetów UE;

55.  zwraca się do państw członkowskich o udzielenie swoim strażom granicznym stałego dostępu do systemu informacyjnego Europolu, który może zawierać informacje o osobach podejrzanych o terroryzm, o zagranicznych bojownikach i osobach podżegających do nienawiści;

56.  apeluje do państw członkowskich o wymienianie się dobrymi praktykami w dziedzinie kontroli wyjazdów i powrotów oraz zamrażania aktywów finansowych obywateli w kontekście zapobiegania udziałowi obywateli w działalności terrorystycznej w strefach objętych konfliktami w krajach trzecich, a także organizowania ich powrotu do UE; podkreśla w szczególności, że państwa członkowskie powinny mieć możliwość konfiskaty na wniosek właściwego organu sądowego paszportów obywateli planujących przyłączenie się do organizacji terrorystycznych, zgodnie z prawem krajowym i w pełni przestrzegając zasady proporcjonalności; uważa, że decyzja o ograniczeniu czyjejś swobody przemieszczania się – która jest jednym z praw podstawowych – może zostać podjęta wyłącznie po odpowiednim rozpatrzeniu konieczności i proporcjonalności tego środka przez organ sądowy; opowiada się także za postępowaniem karnym wobec osób podejrzanych o terroryzm, które angażują się w działalność terrorystyczną po powrocie do Europy;

57.  wzywa do wnoszenia międzynarodowego wkładu w zatwierdzony w ramach Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP) mechanizm finansowy w celu ułatwienia niezwłocznej stabilizacji obszarów, z których wyparto Państwo Islamskie;

58.  wzywa wiceprzewodniczącą/wysoką przedstawiciel i Radę do wyraźnego potępienia trwającego dekadę wsparcia finansowego i ideologicznego udzielanego ekstremistycznym ruchom islamistycznym przez rządy i wpływowe osoby w niektórych państwach regionu Zatoki Perskiej; wzywa Komisję do przeglądu stosunków UE z państwami trzecimi w celu skuteczniejszego zwalczania praktyki materialnego i niematerialnego wspierania terroryzmu; przypomina, że w związku z obecnym przeglądem europejskiej polityki sąsiedztwa (EPS) należy wzmocnić wymiar bezpieczeństwa narzędzi EPS i ich zdolność przyczyniania się do zwiększenia odporności partnerów oraz możliwości partnerów w zakresie zadbania o własne bezpieczeństwo z poszanowaniem rządów prawa;

59.  przypomina, że właściwe stosowanie istniejących instrumentów, takich jak systemy SIS, SIS II i VIS, system SLTD Interpolu oraz punkt kontaktowy „Travellers” Europolu stanowi pierwszy etap umocnienia granic zewnętrznych w celu wykrywania ewentualnych wyjazdów do stref objętych konfliktem lub powrotów z nich obywateli europejskich i obcokrajowców przebywających w UE w celu popełniania aktów terroryzmu, przejścia szkolenia terrorystycznego lub udziału w niekonwencjonalnym konflikcie zbrojnym w imieniu organizacji terrorystycznych; wzywa państwa członkowskie do usprawnienia współpracy i wymiany informacji dotyczących podejrzanych zagranicznych bojowników z państwami członkowskimi na zewnętrznych granicach UE;

60.  wzywa państwa członkowskie do tego, by zapewniły objęcie zagranicznych bojowników środkami kontroli sądowej, a w razie konieczności środkami detencyjnymi w momencie ich powrotu na terytorium Europy, na czas trwania postępowań sądowych;

61.  jest zdecydowanie przekonany, że przy kształtowaniu polityki w dziedzinie terroryzmu i radykalizacji postaw należy połączyć wiedzę fachową i zasoby dotyczące wewnętrznego i zewnętrznego wymiaru polityki UE; uważa w tym względzie, że właśnie w oparciu o to całościowe podejście można znaleźć właściwe rozwiązanie na rzecz zwalczania terroryzmu i przeciwdziałania rekrutacji terrorystów w UE i w jej sąsiedztwie; dlatego zachęca zarówno Komisję, jak i ESDZ, pod kierownictwem i przewodnictwem zarówno wiceprzewodniczącej/wysokiej przedstawiciel, jak i pierwszego wiceprzewodniczącego Komisji, przy wsparciu ze strony koordynatora ds. zwalczania terroryzmu, do współpracy przy opracowywaniu podejścia politycznego, które skutecznie łączy w sobie narzędzia polityki społecznej (w tym zatrudnienia, integracji i niedyskryminacji), pomoc humanitarną, pomoc rozwojową, rozwiązywanie konfliktów, zarządzanie kryzysowe, handel, energię i inne dziedziny polityki, które mogą posiadać wymiar wewnętrzny i zewnętrzny;

VIII. Zacieśnianie powiązań między bezpieczeństwem wewnętrznym i zewnętrznym UE

62.  podkreśla, podstawowe znaczenie nawiązania przez UE bliskiej współpracy – kiedy jest to możliwe, a także przy poszanowaniu przepisów, zasad i wartości UE oraz międzynarodowych praw człowieka – z krajami trzecimi, zwłaszcza krajami tranzytu i krajami docelowymi, aby móc wykrywać wyjazdy lub powroty obywateli europejskich i obywateli krajów trzecich zamieszkujących w UE, którzy pojechali walczyć w szeregach organizacji terrorystycznych; podkreśla również konieczność umocnienia dialogu politycznego oraz wspólnych planów działania w dziedzinie zwalczania radykalizacji i terroryzmu w ramach stosunków dwustronnych oraz w stosunkach z organizacjami regionalnymi, jak Unia Afrykańska i Liga Państw Arabskich;

63.  odnotowuje wyrażoną przez wiceprzewodniczącą Komisji /wysoką przedstawiciel Federicę Mogherini wolę wspierania projektów na rzecz zapobiegania radykalizacji w państwach trzecich, w tym w Jordanii, Libanie, Iraku oraz w regionie Maghrebu i Sahelu, zawartą w sprawozdaniu ze stosowania środków sporządzonym po posiedzeniu Rady Europejskiej w dniu 12 lutego 2015 r.; podkreśla, że obecnie należy zadbać, aby projekty te jak najszybciej uzyskały niezbędne finansowanie;

64.  wzywa UE do zacieśnienia współpracy z partnerami regionalnymi – ukierunkowanej w szczególności na państwa, z których wywodzi się terroryzm – w celu ograniczenia handlu bronią oraz do ścisłego monitorowania eksportu uzbrojenia, które może być wykorzystywane przez terrorystów; wzywa ponadto do wzmocnienia narzędzi polityki zagranicznej i zacieśnienia współpracy z państwami trzecimi w celu zapobiegania finansowaniu organizacji terrorystycznych; zwraca uwagę na konkluzje ze szczytu grupy G20 w dniu 16 listopada 2015 r., w których wezwano Grupę Specjalną ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (FATF) do szybszego i skuteczniejszego działania w odniesieniu do odcinania finansowania organizacji terrorystycznych;

65.  zachęca UE do prowadzenia ukierunkowanych i udoskonalonych dialogów dotyczących bezpieczeństwa i zwalczania terroryzmu z Algierią, Arabią Saudyjską, Egiptem, Irakiem, Izraelem, Jordanią, Libanem, Marokiem, Tunezją i Radą Współpracy Państw Zatoki, w tym również na temat zaangażowania państwa we wspieranie działalności terrorystycznej w przeszłości lub obecnie; uważa również, że należy pogłębić współpracę z Turcją zgodnie z konkluzjami Rady do Spraw Ogólnych z grudnia 2014 r.;

66.  wzywa Radę do regularnego przeglądu i rozszerzania przyjętej w dniu 16 marca 2015 r. unijnej strategii regionalnej na rzecz Syrii i Iraku oraz strategii zwalczania terroryzmu ze szczególnym naciskiem na zjawisko zagranicznych bojowników z uwagi na rozwój sytuacji w kwestii bezpieczeństwa w krajach południowego sąsiedztwa UE, jak również do przeglądu i rozszerzenia innych inicjatyw, w tym prewencyjnych, takich jak RAN, która działa pod auspicjami Komisji; ponadto wzywa państwa członkowskie do promowania wzajemnego szacunku i zrozumienia jako kluczowych elementów w ramach zwalczania terroryzmu zarówno w UE i państwach członkowskich, jak i w państwach trzecich;

67.  jest przekonany, że nawiązanie takiej ściślejszej współpracy wymaga od Komisji Europejskiej, a zwłaszcza od ESDZ, zintensyfikowania i polepszenia wiedzy specjalistycznej w dziedzinie walki z terroryzmem, niekonwencjonalnych konfliktów zbrojnych i radykalizacji, a także wzmocnienia i zróżnicowania obecnego poziomu umiejętności językowych w takich językach jak np. arabski, urdu, rosyjski i mandaryński, ponieważ ich znajomość jest w poważnym stopniu niewystarczająca w europejskich służbach informacyjnych i wywiadowczych; uważa za niezbędne, żeby europejski przekaz dotyczący walki z terroryzmem, radykalizacją i przemocą był słyszalny poza granicami Europy dzięki zdecydowanym i skutecznym działaniom w zakresie komunikacji strategicznej;

68.  wspiera pogłębioną współpracę międzynarodową i wymianę informacji uzyskanych przez krajowe służby wywiadu w celu identyfikacji obywateli Unii Europejskiej, którzy mogą ulec radykalizacji, zostać zwerbowani i wstąpić w szeregi ugrupowań dżihadystów i innych ugrupowań ekstremistycznych; podkreśla, że należy wspierać wysiłki państw na Bliskim Wschodzie, w Afryce Północnej i na Bałkanach Zachodnich ukierunkowane na powstrzymanie przepływu zagranicznych bojowników oraz zapobieganie wykorzystywaniu przez organizacje dżihadystyczne politycznej niestabilności w granicach tych państw;

69.  przyznaje, że radykalizacja i rekrutacja osób przez siatki terrorystyczne stanowi zjawisko światowe; jest zdania, że nie można reagować na nie jedynie na szczeblu lokalnym czy europejskim, ale także międzynarodowym; uważa więc, że niezbędne jest wzmocnienie współpracy z państwami trzecimi w celu wykrywania sieci służących werbowaniu, a także wzmocnienie bezpieczeństwa na granicach z państwami, których to zjawisko dotyczy; przypomina również, że należy zacieśnić współpracę z kluczowymi partnerami, którzy zmagają się z podobnymi wyzwaniami, w drodze współpracy dyplomatycznej, dialogu politycznego i współpracy wywiadowczej;

70.  ponawia stwierdzenie, że w związku z globalnym zasięgiem zagrożenia terroryzmem niezbędna jest skuteczna i spójna reakcja międzynarodowa, mająca na celu pomyślne zapobieganie przemytowi broni do państw, które zagrażają międzynarodowemu pokojowi i bezpieczeństwu;

71.  z zadowoleniem przyjmuje przyznanie przez Komisję w kwietniu 2015 r. kwoty 10 mln EUR na finansowanie programu mającego na celu pomoc państwom partnerskim w zwalczaniu radykalizacji w regionie Sahelu i Maghrebu oraz powstrzymanie napływu zagranicznych bojowników przybywających z Afryki Północnej, Bliskiego Wschodu i Bałkanów Zachodnich (pierwsza transza 5 mln EUR przeznaczona jest na finansowanie pomocy technicznej mającej na celu wzmocnienie zdolności pracowników wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych w zakresie prowadzenia dochodzeń w sprawach dotyczących zagranicznych bojowników lub potencjalnych zagranicznych bojowników, a także w zakresie ścigania i wydawania orzeczeń w tych sprawach; druga transza 5 mln EUR przeznaczona jest na finansowanie programów zwalczania radykalizacji w regionie Sahelu i Maghrebu); podkreśla znaczenie ścisłego monitorowania prawidłowego wykorzystania tych środków, aby dopilnować, by nie wykorzystywano ich do finansowania projektów związanych z prozelityzmem, indoktrynacją, ani do innych celów o charakterze ekstremistycznym;

IX.Promowanie wymiany dobrych praktyk w dziedzinie deradykalizacji

72.  uważa, że wprowadzenie kompleksowej polityki w zakresie zapobiegania radykalizacji i rekrutacji obywateli europejskich przez organizacje terrorystyczne nie zakończy się sukcesem, jeśli nie będzie jej towarzyszyć proaktywna polityka deradykalizacji i włączenia; apeluje zatem do UE o sprzyjanie wymianie dobrych praktyk między państwami członkowskimi, a także wymianie z państwami trzecimi, które zdobyły już doświadczenie i uzyskały pozytywne wyniki w tej dziedzinie, w celu utworzenia ośrodków deradykalizacji umożliwiających zajęcie się obywatelami europejskimi lub obywatelami krajów trzecich legalnie przebywającymi w UE, aby uniemożliwić im wyjazd lub właściwie postępować w przypadku powrotów do Europy; przypomina również o potrzebie zaoferowania wsparcia rodzinom takich obywateli;

73.  sugeruje państwom członkowskim rozważenie kwestii wprowadzenia – za pomocą odpowiednich programów – funkcji opiekuna lub doradcy w procesie deradykalizacji obywateli UE, którzy powrócili ze stref konfliktu pozbawieni złudzeń po tym, czego tam doświadczyli, aby sprzyjać ich powrotowi do społeczeństwa; podkreśla potrzebę lepszej wymiany najlepszych praktyk w tym względzie między państwami członkowskimi; podkreśla, że opiekunowie powinni być gotowi do udziału w konkretnych programach dzięki odpowiedniemu szkoleniu;

74.  wzywa do przeprowadzenia na szczeblu UE ustrukturyzowanej kampanii informacyjnej z wykorzystaniem przykładów „byłych europejskich bojowników zagranicznych”, którzy pomyślnie przeszli deradykalizację, i których traumatyczne przeżycia przyczyniają się do uwydatnienia z gruntu wynaturzonego i fałszywego aspektu religijnego przystąpienia do walk w szeregach organizacji terrorystycznych, takich jak Daisz; zachęca więc do tworzenia w obrębie państw członkowskich platform umożliwiających spotkanie się i rozmowę z byłymi bojownikami; podkreśla poza tym, że spotkanie z ofiarami terroryzmu wydaje się być skuteczną metodą desakralizacji i pomniejszania ideologicznej doniosłości radykalnych wystąpień; sugeruje, by kampania ta posłużyła jako narzędzie wspomagające procesy deradykalizacji w więzieniach, w szkołach oraz we wszystkich strukturach, w których prowadzone są działania w zakresie prewencji i rehabilitacji; ponadto zwraca się do Komisji o wsparcie, zwłaszcza finansowe, oraz o koordynację krajowych kampanii informacyjnych;

X.Rozbijanie sieci terrorystycznych

75.  podkreśla, że pranie pieniędzy, uchylanie się od opodatkowania i inne przestępstwa skarbowe w niektórych przypadkach są głównymi źródłami finansowania terroryzmu, które zagrażają naszemu bezpieczeństwu wewnętrznemu, oraz że śledzenie i zwalczanie przestępstw przeciwko interesom finansowym UE musi być priorytetem;

76.  podkreśla, że organizacje terrorystyczne takie jak PI/Daesh i Jabhat al-Nusra zgromadziły znaczne środki finansowe w Iraku i Syrii, pochodzące z przemytu ropy naftowej, sprzedaży skradzionych towarów, porwań i wymuszeń, zajęć rachunków bankowych oraz przemytu zabytkowych przedmiotów; apeluje zatem o identyfikację państw i pośredników przyczyniających się do funkcjonowania tego czarnego rynku oraz o położenie kresu ich działalności w trybie pilnym;

77.  popiera środki mające na celu osłabienie organizacji terrorystycznych od wewnątrz, aby ograniczyć ich obecny wpływ na obywateli europejskich i obywateli spoza UE legalnie przebywających w UE; zachęca Komisję i odpowiednie agencje do zainteresowania się środkami służącymi rozbiciu siatek terrorystów oraz wykrywaniu źródeł ich finansowania; w tym celu wzywa do lepszej współpracy między jednostkami analityki finansowej państw członkowskich oraz szybkiej transpozycji i wdrożenia pakietu o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy; zachęca Komisję Europejską do zaproponowania przepisów europejskich dotyczących wykrywania i blokowania kanałów finansowania terroryzmu oraz przeciwdziałania sposobom ich finansowania; wzywa zatem Komisję do ponownej oceny utworzenia wspólnego europejskiego systemu śledzenia środków finansowych należących do terrorystów; zachęca państwa członkowskie do wdrożenia najwyższych norm przejrzystości dotyczących dostępu do informacji dotyczących faktycznych właścicieli wszystkich struktur korporacyjnych w UE i na terytoriach o nieprzejrzystym charakterze, które mogą napędzać finansowanie organizacji terrorystycznych;

78.  z zadowoleniem przyjmuje niedawne przyjęcie europejskiego planu działań w zakresie bezpieczeństwa, w którym zaproponowano istotne kroki w kierunku nasilenia walki z terroryzmem i radykalizacją, takie jak utworzenie europejskiego ośrodka antyterrorystycznego w strukturze Europolu; wzywa państwa członkowskie do pełnego wykorzystania istniejących środków i wzywa Komisję do udostępnienia wystarczających zasobów ludzkich i finansowych w celu skutecznej realizacji proponowanych działań;

79.  ponawia swój apel do Komisji o przeprowadzenie pilnego przeglądu unijnych przepisów w sprawie broni palnej poprzez zmianę dyrektywy Rady 91/477/EWG w celu ułatwienia krajowym organom policyjnym i dochodzeniowym wykonywania zadań z zakresu wykrywania i zwalczania handlu bronią na czarnym rynku i w anonimowej sieci ( tzw. darknet) oraz wzywa Komisję do przedstawienia wspólnych norm regulujących proces pozbawiania broni palnej w sposób trwały cech użytkowych, aby broń pozbawioną cech użytkowych uczynić nieodwracalnie niezdatną do użytku;

80.  apeluje o zharmonizowane podejście do zdefiniowania jako przestępstwa mowy nienawiści online i offline, gdzie radykałowie podżegają do nieprzestrzegania i naruszania praw podstawowych; proponuje, by dodać to szczególne przestępstwo do odpowiednich decyzji ramowych Rady;

81.  apeluje do państw członkowskich o udział w działaniach mających na celu śledzenie zewnętrznych przepływów finansowych oraz o zapewnienie i wykazanie przejrzystości w ich stosunkach z niektórymi państwami regionu Zatoki Perskiej, aby zacieśnić współpracę w celu ujawnienia finansowania terroryzmu i fundamentalizmu w Afryce i na Bliskim Wschodzie, ale także niektórych organizacji w Europie; zachęca państwa członkowskie do współpracy przy wyeliminowaniu czarnego rynku handlu ropą, który stanowi kluczowe źródło dochodów dla organizacji terrorystycznych; wyraża przekonanie, że państwa członkowskie nie powinny wahać się przed stosowaniem restrykcyjnych środków przeciwko osobom i organizacjom, jeżeli istnieją wiarygodne dowody finansowania terroryzmu lub innego rodzaju zaangażowania w tę działalność;

82.  zdecydowanie odrzuciłby wszelkie próby usunięcia ze sprawozdania aspektów koncentrujących się na zwalczaniu aktów terroryzmu i ekstremizmu samych w sobie; wyraża opinię, że przerwanie powiązania między zwalczaniem radykalizacji i zwalczaniem jej przejawów nie jest pomocne i przynosi skutek przeciwny do zamierzonego; wzywa Radę do sporządzenia czarnej listy europejskich dżihadystów i osób podejrzanych o terroryzm dżihadystyczny.

o
o   o

83.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji, a także rządom i parlamentom państw członkowskich UE i państw kandydujących, Organizacji Narodów Zjednoczonych, Radzie Europy, Unii Afrykańskiej, państwom członkowskim Unii dla Śródziemnomorza, Lidze Państw Arabskich oraz Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie.

(1) Teksty przyjęte, P7_TA(2013)0384.
(2) Teksty przyjęte, P8_TA(2014)0102.
(3) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0032.


Strategiczne ramy UE dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy na lata 2014–2020
PDF 563kWORD 165k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie strategicznych ram UE dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy na lata 2014–2020 (2015/2107(INI))
P8_TA(2015)0411A8-0312/2015

Parlament Europejski,

–  uwzględniając Traktat o Unii Europejskiej, w szczególności jego preambułę oraz art. 3 i 6,

–  uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 3, 6, 9, 20, 151, 152, 153, 154, 156, 159 i 168,

–  uwzględniając Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności jej art. 1, 3, 27, 31, 32 i 33,

–  uwzględniając Europejską kartę społeczną z dnia 3 maja 1996 r., w szczególności jej część I oraz art. 3 części II,

–  uwzględniając deklarację z Filadelfii z dnia 10 maja 1944 r., dotyczącą celów Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP),

–  uwzględniając konwencje i zalecenia MOP w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy,

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 27 lutego 2015 r. w sprawie strategicznych ram UE dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy na lata 2014–2020 (6535/15) oraz konkluzje Rady z dnia 5 października 2015 r. w sprawie nowego planu działań na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy sprzyjającego lepszym warunkom pracy,

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1338/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie statystyk Wspólnoty w zakresie zdrowia publicznego oraz zdrowia i bezpieczeństwa w pracy(1),

–  uwzględniając dyrektywę Rady 89/391/EWG z dnia 12 czerwca 1989 r. w sprawie wprowadzenia środków w celu poprawy bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w miejscu pracy(2) (dyrektywa ramowa) oraz jej dyrektywy szczegółowe,

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/88/WE z dnia 4 listopada 2003 r., dotyczącą niektórych aspektów organizacji czasu pracy(3),

–  uwzględniając dyrektywę 2006/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie wprowadzenia w życie zasady równości szans oraz równego traktowania mężczyzn i kobiet w dziedzinie zatrudnienia i prac(4)y,

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2007/30/WE z dnia 20 czerwca 2007 r. zmieniającą dyrektywę Rady 89/391/EWG, jej dyrektywy szczegółowe oraz dyrektywy Rady 83/477/EWG, 91/383/EWG, 92/29/EWG i 94/33/WE w celu uproszczenia i racjonalizacji sprawozdań z praktycznego wdrażania dyrektyw(5),

–  uwzględniając komunikat Komisji w sprawie strategicznych ram UE dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy na lata 2014–2020 (COM(2014)0332),

–  uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany „Podniesienie wydajności i jakości w pracy: wspólnotowa strategia na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy na lata 2007–2012” (COM(2007)0062),

–  uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany „Odnowiona agenda społeczna: Możliwości, dostęp i solidarność w Europie XXI wieku” (COM(2008)0412),

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji dotyczące wykonania umowy ramowej w sprawie stresu w miejscu pracy, przyjętej przez europejskich partnerów społecznych (SEC(2011)0241),

–  uwzględniając strategię „EUROPA 2020: Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu” (COM(2010)2020) oraz jej najważniejszy cel, jakim jest zwiększenie poziomu zatrudnienia w Unii Europejskiej do 75% do końca obecnego dziesięciolecia, w tym przez zwiększenie liczby pracujących kobiet i osób starszych oraz lepszą integrację migrantów na rynku pracy,

–  uwzględniając białą księgę Komisji zatytułowaną „Plan na rzecz adekwatnych, bezpiecznych i stabilnych emerytur” (COM(2012)0055),

–  uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany „Podsumowanie realizacji strategii »Europa 2020« na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu” (COM(2014)0130),

–  uwzględniając roczną analizę wzrostu gospodarczego na 2015 r. (COM(2014)0902) i wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu (COM(2014)0906),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 20 września 2001 r. w sprawie nękania w miejscu pracy(6),

–  uwzględniając komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego powiadamiający o Europejskim porozumieniu ramowym dotyczącym nękania i przemocy w miejscu pracy (COM(2007)0686),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 24 lutego 2005 r. w sprawie promowania zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy(7)

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 6 lipca 2006 r. z zaleceniami dla Komisji w sprawie ochrony europejskich pracowników opieki zdrowotnej przed zakażeniami krwiopochodnymi wynikającymi ze zranień igłą(8),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 23 maja 2007 r. w sprawie upowszechniania godnej pracy dla wszystkich(9),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 stycznia 2008 r. w sprawie wspólnotowej strategii na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy na lata 2007–2014(10),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 26 marca 2009 r. w sprawie społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw w międzynarodowych umowach handlowych(11),

–  uwzględniając rezolucję z dnia 15 grudnia 2011 r. w sprawie śródokresowej analizy europejskiej strategii na lata 2007–2012 na rzecz zdrowia i bezpieczeństwa w pracy(12),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 marca 2013 r. w sprawie azbestozależnych chorób zawodowych i perspektyw całkowitego wyeliminowania wciąż obecnego azbestu(13),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 stycznia 2014 r. w sprawie skutecznych inspekcji pracy jako strategii poprawy warunków pracy w Europie(14),

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 11 grudnia 2014 r. oraz opinię Komitetu Regionów z dnia 12 lutego 2015 r. na temat komunikatu Komisji w sprawie strategicznych ram UE dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy na lata 2014–2020,

–  uwzględniając dyrektywę Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiającą ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy,

–  uwzględniając wspólne działanie w zakresie zdrowia i dobrostanu psychicznego zapoczątkowane w 2013 r.,

–  uwzględniając zasadę „najpierw myśl na małą skalę” oraz program Small Business Act dla Europy,

–  uwzględniając bieżącą kampanię EU-OSHA pod hasłem „Stres w pracy? Nie, dziękuję!”,

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych oraz opinię Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia (A8-0312/2015),

A.  mając na uwadze, że dobre warunki pracy chroniące zdrowie fizyczne i psychiczne to prawo podstawowe(15) poszczególnych pracowników, które stanowi wartość samo w sobie;

B.  mając na uwadze, że na skutek kryzysu gospodarczego wzrosła niepewność zatrudnienia i upowszechniły się nietypowe formy zatrudnienia, a także zmniejszyły się zarobki przedsiębiorstw, zwłaszcza MŚP; mając na uwadze, że nie należy z tego powodu zapominać o znaczeniu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz wysokich społecznych i indywidualnych kosztach, jakie pociągają za sobą wypadki w miejscu pracy wynikające z nieprzestrzegania przepisów;

C.  mając na uwadze, że bezpieczeństwo i higiena pracy leży w podstawowym interesie społeczeństwa oraz jest inwestycją wywierającą korzystny wpływ na wydajność i konkurencyjność przedsiębiorstw, a także poprawia stabilność systemów zabezpieczenia społecznego i pozwala ludziom pracować w dobrym zdrowiu aż do osiągnięcia ustawowego wieku emerytalnego; mając na uwadze, że wypadki w miejscu pracy i choroby zawodowe stanowią poważne obciążenie społeczne, a poprawa bezpieczeństwa i higieny pracy w całej Europie może przyczynić się do ożywienia gospodarczego i osiągnięcia celów strategii „Europa 2020”, w której poczyniono dotychczas niewielkie postępy w kierunku zatrudnienia 75% osób w wieku 20–64 lat;

D.  mając na uwadze, że zapobieganie ryzyku zawodowemu, promowanie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrona pracowników w miejscu pracy są niezwykle ważne dla poprawy warunków pracy i tym samym ochrony zdrowia pracowników, co z kolei przynosi znaczące korzyści społeczne i ekonomiczne zarówno danemu pracownikowi, jak i całemu społeczeństwu; mając na uwadze, że 9 z 10 zakładów w UE-28, które regularnie przeprowadzają oceny zagrożeń, uznaje je za przydaną metodę zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy(16);

E.  mając na uwadze, że art. 153 TFUE stanowi, iż Unia wspiera i uzupełnia działania państw członkowskich służące polepszeniu w szczególności środowiska pracy w celu ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników;

F.  mając na uwadze, że starzenie się ludności UE jest jednym z głównym problemów państw członkowskich; mając na uwadze zróżnicowanie średniej długości życia w poszczególnych kategoriach społeczno-zawodowych i grupach uciążliwości pracy; mając na uwadze, że poza zaburzeniami układu mięśniowo-szkieletowego pracownicy w wieku powyżej 55 lat są szczególnie narażeni na choroby nowotworowe, kardiologiczne, zaburzenia układu oddechowego i snu(17); mając na uwadze, że w latach 2010–2013 wskaźniki dotyczące lat życia w dobrym zdrowiu obniżyły się o 1,1 roku dla kobiet i 0,4 roku dla mężczyzn, co wskazuje na konieczność zwiększenia średniej długości życia w dobrym zdrowiu, dzięki czemu więcej osób mogłoby pozostać na rynku pracy do czasu faktycznego osiągnięcia ustawowego wieku emerytalnego;

G.  mając na uwadze, że choroby nowotworowe stanowią główną przyczynę śmiertelności związanej z pracą(18), kolejną przyczyną są choroby układu krążenia i układu oddechowego, natomiast wypadki w miejscu pracy powodują jedynie znikomy odsetek zgonów; mając na uwadze, że przewlekłe problemy zdrowotne, takie jak zaburzenia układu mięśniowo-szkieletowego, są powszechne w UE i mogą ograniczać zdolność ludzi do podjęcia lub utrzymania płatnego zatrudnienia(19) oraz mając na uwadze, że wczesne zidentyfikowanie zagrożonych pracowników jest niezwykle ważne;

H.  mając na uwadze, że obciążenia administracyjne oraz koszty bezpośrednie ponoszone przez przedsiębiorstwa w związku z polityką bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP), która sprzyja lepszemu samopoczuciu, jakości środowiska pracy i wydajności, są znacznie niższe od kosztów związanych z chorobami zawodowymi i wypadkami, którym unijne ramy regulacyjne mają zapobiegać(20); mając na uwadze, że według niektórych badań przedsiębiorstwa mogą osiągać znaczny „zwrot z profilaktyki”(21);

I.  mając na uwadze, że wskaźnik śmiertelnych obrażeń w pracy i odsetek pracowników zgłaszających zagrożenie dla swego zdrowia fizycznego i psychicznego oraz bezpieczeństwa w związku z pracą jest bardzo zróżnicowany w poszczególnych państwach członkowskich(22) i sektorach działalności gospodarczej, co wskazuje na potrzebę silniejszego nacisku na wdrażanie i egzekwowanie przepisów BHP jako ważnego elementu gwarantującego zdrowie i wydajność pracowników;

J.  mając na uwadze, że stres związany z pracą w szczególności i zagrożenia psychospołeczne ogólnie to nasilający się w całej UE problem dotykający pracowników i pracodawców oraz że prawie połowa wszystkich pracowników uważa, iż problem ten występuje w ich miejscu pracy; mając na uwadze, że stres związany z pracą powoduje absencję w pracy, negatywnie wpływa na wydajność i odpowiada za prawie połowę straconych dni roboczych rocznie; mając na uwadze, że działania podejmowane w celu poradzenia sobie z zagrożeniami psychospołecznymi są zróżnicowane w poszczególnych państwach członkowskich(23);

K.  mając na uwadze, że solidne, dobrze stosowane i egzekwowane przepisy BHP to ważny warunek wstępny zachowania zgodności w wymogami BHP, który gwarantuje zdrowie i wydajność pracowników w całym życiu zawodowym; mając na uwadze, że inspekcje pracy odgrywają ważną rolę w procesie wdrażania polityki w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy na szczeblu regionalnym i lokalnym oraz mając na uwadze, że głównym powodem, dla którego wiele przedsiębiorstw zarządza BHP i wprowadza środki zapobiegawcze jest spełnienie obowiązków przewidzianych prawem(24);

L.  mając na uwadze, że wszechstronne zaangażowanie, udział i reprezentacja pracowników na szczeblu przedsiębiorstwa oraz zaangażowanie kadry zarządzającej są bardzo ważne dla skutecznego zapobiegania zagrożeniom w miejscu pracy(25) oraz mając na uwadze, że wskaźniki wypadków i chorób są niższe w miejscach pracy organizowanych przez związki zawodowe;

M.  mając na uwadze, że przeciwdziałanie wypadkom w miejscu pracy może zasadniczo być skuteczne tylko wtedy, gdy w procesie produkcyjnym promowane będzie podejście skoncentrowane pod każdym względem na ludziach;

N.  mając na uwadze, że potrzebne są wystarczające zasoby, aby odpowiednio rozwiązywać problemy dotyczące nowych i pojawiających się oraz klasycznych zagrożeń BHP, takich jak zagrożenia związane z azbestem i nanomateriałami oraz zagrożenia psychospołeczne; mając na uwadze, że wielu pracowników, w tym pracowników budowlanych, może być narażonych na działanie azbestu;

O.  mając na uwadze, że niepewność zatrudnienia wywiera negatywny wpływ na bezpieczeństwo i higienę pracy oraz osłabia istniejące struktury bezpieczeństwa i higieny pracy; mając na uwadze, że niepewność zatrudnienia może wykluczać pracowników ze szkoleń i dostępu do usług BHP oraz kojarzona jest ze stresem psychicznym z powodu braku stabilności zatrudnienia(26); mając na uwadze, że dyrektywa ramowa 89/391/EWG nakłada na pracodawców obowiązek opracowania polityki systematycznego zapobiegania zagrożeniom wszelkiego rodzaju; mając na uwadze, że outsourcing w postaci podwykonawstwa i zatrudnianie pracowników tymczasowych mogą utrudniać wskazanie osób odpowiedzialnych za wykonywanie przepisów BHP; mając na uwadze, że praca nierejestrowana i fikcyjne samozatrudnienie stanowią poważne wyzwanie przy wdrażaniu środków BHP oraz zagrożenie dla zdrowia i bezpieczeństwa pracowników;

P.  mając na uwadze, że partnerzy społeczni odgrywają ważną rolę w procesie opracowywania i wdrażania polityki BHP na szczeblu krajowym, międzynarodowym i unijnym; mając na uwadze, że art. 153 i 155 wyznaczają zakres i uprawnienia partnerów społecznych do negocjowania i egzekwowania porozumień dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy;

Q.  mając na uwadze, że celem ram regulacyjnych UE jest zapobieganie wypadkom w miejscu pracy i problemom zdrowotnym wszystkich pracowników; mając na uwadze, że im mniejsze przedsiębiorstwo, tym większe prawdopodobieństwo, że pracownicy będą gorzej informowani o zagrożeniach zdrowia i bezpieczeństwa w pracy; mając na uwadze, że nie ma dowodów na istnienie związku między liczbą wypadków a rozmiarem przedsiębiorstwa; mając niemniej na uwadze, że liczba wypadków zależy od rodzaju produkcji i sektora działalności(27);

R.  mając na uwadze, że dostępność i porównywalność danych na temat chorób zawodowych na szczeblu UE jest niedostateczna(28);

S.  mając na uwadze, że należy walczyć z molestowaniem seksualnym w pracy oraz z wynikającym z niego poczuciem braku pewności;

T.  mając na uwadze, że segregacja na rynku pracy, dysproporcje płacowe, czas i miejsce pracy, niepewne warunki zatrudnienia, seksizm i dyskryminacja ze względu na płeć, a także różnice związane ze specyfiką macierzyństwa w jego aspekcie fizycznym są czynnikami mogącymi mieć wpływ na warunki pracy kobiet;

U.  mając na uwadze, że istnieje pewien stereotyp, według którego kobiety pracują w zawodach o mniejszym stopniu ryzyka, oraz że zgodnie z ogólną opinią w Europie podział pracy między kobiety i mężczyzn nigdy nie jest neutralny, a także mając na uwadze, że podział ten zaciemnia w zasadzie problemy zdrowotne kobiet, co z kolei powoduje, że w odniesieniu do pracy kobiet podejmuje się mniej działań zapobiegawczych;

V.  mając na uwadze, że w UE zdecydowanie większa liczba kobiet pracuje w sektorze usług niż w sektorze przemysłu, przy czym kobiety są zatrudnione głównie w sektorze opieki zdrowotnej i w sektorze społecznym, w handlu, produkcji, szkolnictwie oraz w zawodach, w których obserwuje się największą koncentrację kobiet pracujących w niepełnym wymiarze godzin i dorywczo, co ma duże znaczenie dla BHP;

W.  mając na uwadze, że charakter niektórych rodzajów prac wykonywanych w większości przez kobiety naraża je na szczególne ryzyko, w tym ryzyko wystąpienia zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego lub pewnych rodzajów nowotworów jak rak piersi czy rak błony śluzowej trzonu macicy(29);

X.  mając na uwadze, że kobiety zgłaszają więcej problemów zdrowotnych związanych z pracą niż mężczyźni, niezależnie od rodzaju wykonywanej pracy(30), oraz że kobiety są szczególnie narażone na choroby związane z wiekiem; mając w związku z tym na uwadze, że działania na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy wymagają przyjęcia podejścia uwarunkowanego płcią i uwzględniającego cykl życiowy;

Y.  mając na uwadze, że zdolnościom rozrodczym mogą zagrażać problemy zdrowotne związane z wpływem, jaki zanieczyszczenie środowiska i czynniki ryzyka występujące w środowisku pracy wywierają na przyszłego rodzica lub nienarodzone dziecko;

Z.  mając na uwadze, że badania empiryczne dowodzą, iż udział kobiet w procesach decyzyjnych dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy jest zbyt niski;

AA.  mając na uwadze, że kobiety na obszarach wiejskich mają większe trudności z korzystaniem z przysługujących im praw pracowniczych i zdrowotnych, a także są w większym stopniu pozbawione dostępu do podstawowej publicznej służby zdrowia, leczenia specjalistycznego, a także badań umożliwiających wczesne wykrywanie chorób nowotworowych;

Strategiczne ramy UE dotyczące BHP

1.  podkreśla, że wszyscy pracownicy, łącznie z pracownikami sektora publicznego, mają prawo do najwyższego poziomu ochrony zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy i ochrona ta musi zostać zapewniona bez względu na wielkość pracodawcy, rodzaj pracy, umowę bazową czy państwo członkowskie zatrudnienia; wzywa Komisję do opracowania specjalnych strategii pracy obejmujących wszystkie formy zatrudnienia w ramach regulacyjnych UE dotyczących BHP; wskazuje na potrzebę jasnych i skutecznych przepisów w dziedzinie BHP;

2.  z zadowoleniem przyjmuje wyodrębnienie w strategicznych ramach UE dotyczących BHP wielu ważnych dziedzin działania; żałuje jednak, że Komisja nie wyznaczyła w tych ramach konkretnych celów; podkreśla w związku z tym, że po przeglądzie w 2016 r. do ram należy włączyć bardziej konkretne środki ustawodawcze i nieustawodawcze oraz narzędzia wdrażania i egzekwowania, jeżeli poparte będą dowodami naukowymi i wynikami oceny ex post unijnych przepisów w dziedzinie BHP;

3.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby w następstwie przeglądu strategicznych ram UE dotyczących BHP zaplanowanego na 2016 r. opracowały orientacyjne cele w zakresie ograniczania chorób zawodowych i wypadków w miejscu pracy oraz by oparły ten przegląd na najnowszych, poddanych wzajemnej weryfikacji wynikach badań; wzywa Komisję, aby nadała specjalny priorytet sektorom, w których pracownicy narażeni są na największe ryzyko, oraz by opracowała wytyczne i zachęcała do wymiany dobrych praktyk w dziedzinie realizacji polityki w zakresie BHP;

4.  uważa za godne ubolewania opóźnienia w sporządzaniu obecnych strategicznych ram dotyczących BHP; uważa, że wiele wyzwań, przed jakimi stoją pracownicy, przedsiębiorstwa i rynki pracy w Europie, w tym te określone przez Komisję, wymaga terminowego i skutecznego wdrożenia środków;

5.  podkreśla, że dla osiągnięcia celu polegającego na aktywnym starzeniu się w dobrym zdrowiu wszystkich pracowników istotne jest zapewnienie bezpiecznego i zdrowego pod względem fizycznym i psychicznym środowiska pracy przez całe ich życie zawodowe; uważa, że zapobieganie chorobom zawodowym i wypadkom w miejscu pracy oraz zwrócenie większej uwagi na skumulowane skutki zagrożeń w miejscu pracy tworzą wartość dodaną dla pracowników i całego społeczeństwa;

6.  podkreśla, że potrzebne są szczególne środki zwalczania skutków kryzysu polegające na wspieraniu przedsiębiorstw starających się polepszyć bezpieczeństwo i higienę pracy;

Strategie krajowe

7.  podkreśla, że krajowe strategie BHP, które przyczyniają się do poprawy sytuacji w zakresie BHP w państwach członkowskich, są niezwykle ważne; podkreśla, że należy zachęcać do regularnego składania sprawozdań z postępów; uważa, że nadal należy inicjować i koordynować politykę na szczeblu UE, kładąc jednocześnie większy nacisk na wdrażanie i egzekwowanie istniejących przepisów BHP z myślą o zapewnieniu wszystkim pracownikom wysokiego poziomu bezpieczeństwa i higieny pracy; uznaje, że należy zapewnić spójność polityki w dziedzinie BHP na szczeblu europejskim i krajowym z innymi dziedzinami polityki publicznej oraz że wymogi dotyczące zgodności powinny być jasne, co ułatwiłoby przedsiębiorstwom, zwłaszcza MŚP, przestrzeganie przepisów; uważa, że należy uwzględniać aspekt płci, aby lepiej odzwierciedlić szczególne zagrożenia, przed jakimi stają mężczyźni i kobiety w miejscu pracy;

8.  wzywa państwa członkowskie i Komisję, aby dopilnowały, żeby krajowe strategie BHP odzwierciedlały ramy strategiczne UE dotyczące BHP oraz żeby były w pełni przejrzyste i otwarte na wkład partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego, w tym podmiotów służby zdrowia, zgodnie ze zwyczajami i praktyką państw członkowskich; uważa, że dzielenie się dobrymi praktykami oraz dialog społeczny to ważne metody polepszania bezpieczeństwa i higieny pracy;

9.  zachęca państwa członkowskie do włączenia do strategii krajowych adekwatnych do ich sytuacji, dających się zmierzyć i porównać celów; uważa, że należy zachęcać do wprowadzenia mechanizmów regularnego składania przejrzystych sprawozdań z postępów; podkreśla, jak ważne są wiarygodne dane;

Wdrażanie i przestrzeganie przepisów

10.  dostrzega, jak ważne jest uwzględnianie sytuacji, szczególnych potrzeb oraz trudności z przestrzeganiem przepisów przez mikro- i małe przedsiębiorstwa, a także niektóre sektory usług publicznych w związku z wdrażaniem środków BHP na szczeblu przedsiębiorstwa; podkreśla, że podnoszenie poziomu wiedzy, wymiana dobrych praktyk, konsultacje, przyjazne użytkownikom przewodniki i platformy online są niezwykle ważne, jeśli chodzi o pomoc MŚP i mikroprzedsiębiorstwom w skuteczniejszym stosowaniu się do wymogów regulacyjnych BHP; wzywa Komisję, EU-OSHA i państwa członkowskie do dalszego opracowywania praktycznych narzędzi i wytycznych, które wesprą MŚP i mikroprzedsiębiorstwa oraz ułatwią i poprawią przestrzeganie przez nie wymogów w zakresie BHP;

11.  wzywa Komisję, aby w czasie przeglądu ram strategicznych nadal uwzględniała specyfikę i szczególną sytuację MŚP i mikroprzedsiębiorstw, by pomóc tym przedsiębiorstwom w wypełnieniu celów wyznaczonych w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy; podkreśla, że koncepcja MŚP w obecnej formie obejmuje około 99% wszystkich przedsiębiorstw; wzywa Komisję i państwa członkowskie do podejmowania intensywniejszych działań w celu gromadzenia wiarygodnych danych o faktycznym stosowaniu przepisów BHP w mikro- i małych przedsiębiorstwach;

12.  z zadowoleniem przyjmuje powstanie w państwach członkowskich platformy EU-OSHA ds. interaktywnej oceny ryzyka online (OiRA), a także innych narzędzi elektronicznych ułatwiających ocenę ryzyka i mających na celu propagowanie przestrzegania przepisów i kultury zapobiegania zagrożeniom, w szczególności w mikro- i małych przedsiębiorstwach; nalega na państwa członkowskie, by korzystały z europejskich środków przeznaczonych na finansowanie działań w zakresie BHP ogólnie, a na rozwój narzędzi elektronicznych w szczególności w celu wspierania MŚP; podkreśla znaczenie kampanii informacyjnych na temat BHP, takich jak kampanie „Zdrowe i bezpieczne miejsce pracy”, oraz podkreśla, jak ważne jest zwiększanie wiedzy pracodawców i pracowników o podstawowych prawach i obowiązkach w zakresie BHP;

13.  wzywa państwa członkowskie i partnerów społecznych do podejmowania inicjatyw służących podnoszeniu kwalifikacji przedstawicieli ds. bezpieczeństwa i higieny oraz kierownictwa zgodnie z prawem krajowymi i praktyką; wzywa państwa członkowskie, by wspierały aktywne angażowanie pracowników we wdrażanie środków zapobiegawczych BHP oraz zapewniały przedstawicielom ds. bezpieczeństwa i higieny dostęp do zaawansowanych szkoleń;

14.  podkreśla, że ważne jest upowszechnianie kultury wzajemnego zaufania i uczenia się, w której pracowników zachęca się do udziału w rozwoju bezpiecznego i zdrowego środowiska pracy, co sprzyja również włączeniu społecznemu pracowników i konkurencyjności przedsiębiorstw; podkreśla w związku z tym, że pracownicy, którzy zgłaszają zastrzeżenia co do bezpieczeństwa i higieny, nie powinni ponosić z tego tytułu żadnej szkody;

15.  wskazuje, że kluczowymi elementami dobrego zarządzania i efektywności działań w zakresie BHP są dobrze wdrożone i możliwe do egzekwowania przepisy oraz w pełni udokumentowana ocena ryzyka przeprowadzona z udziałem pracowników i przedstawicieli pracowników, umożliwiająca wprowadzenie w miejscu pracy odpowiednich środków zapobiegawczych;

16.  wzywa Komisję do podjęcia wszelkich niezbędnych kroków w celu monitorowania wdrażania i egzekwowania przepisów BHP w państwach członkowskich; uważa, że ocena ex post praktycznego wdrażania unijnych dyrektyw w zakresie BHP w państwach członkowskich stwarza dobrą sposobność do takiego działania, i oczekuje, że ustalenia odnoszące się do wdrożenia istniejącego prawodawstwa zostaną uwzględnione w toku przeglądu ram strategicznych;

Egzekwowanie

17.  uważa, że zapewnienie równych warunków działania w całej UE oraz wyeliminowanie nieuczciwej konkurencji i dumpingu socjalnego ma zasadnicze znaczenie; podkreśla, że inspektoraty pracy odgrywają kluczową rolę w egzekwowaniu praw pracowników do bezpiecznego i zdrowego pod względem fizycznym i psychicznym środowiska pracy oraz w zapewnianiu pracownikom konsultacji i wskazówek, w szczególności MŚP i mikroprzedsiębiorstwom; zachęca państwa członkowskie, by kierowały się normami i wytycznymi MOP dotyczącymi inspekcji pracy, zapewniły inspektoratom pracy odpowiednią obsadę kadrową i zasoby oraz udoskonaliły szkolenia dla inspektorów pracy, zgodnie z zaleceniem Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego(31); z zadowoleniem odnosi się do współpracy krajowych inspektoratów pracy w ramach Komitetu Starszych Inspektorów Pracy (SLIC);

18.  zwraca uwagę na problem stosowania przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy w odniesieniu do pracowników prowadzących działalność niezarejestrowaną; przypomina, że inspektoraty pracy odgrywają ważną rolę w zniechęcaniu do pracy nierejestrowanej; wzywa państwa członkowskie do prowadzenia surowych kontroli i nakładania odpowiednich kar na pracodawców korzystających z pracowników nierejestrowanych; nakłania Komisję i państwa członkowskie do podjęcia wszelkich środków niezbędnych do zwalczania pracy nierejestrowanej; podkreśla, że większość śmiertelnych wypadków w miejscu pracy ma miejsce w sektorach wymagających dużych nakładów pracy, w których praca nierejestrowana występuje powszechniej niż w innych sektorach;

19.  uważa, że skuteczne stosowanie przepisów BHP zależy również w znacznej mierze od inspekcji pracy; uważa, że zasoby powinny być kierowane do tych sektorów, w których stwierdzono największe zagrożenie pracowników; apeluje do właściwych organów, aby kontynuując wyrywkowe kontrole, wprowadziły zarazem nadzór oparty na ryzyku oraz ukierunkowały działania na podmioty wielokrotnie naruszające prawo w celu pociągnięcia do odpowiedzialności pracodawców, którzy nie stosują się do wymogów w zakresie BHP; wzywa państwa członkowskie, by zadbały o wymianę informacji oraz polepszyły koordynację działań inspektoratów pracy w celu usprawnienia współpracy transgranicznej;

Ramy regulacyjne

20.  z zadowoleniem przyjmuje wysiłki na rzecz poprawy jakości ram regulacyjnych oraz oczekuje dalszych postępów w tej dziedzinie; przypomina jednak Komisji, że objęcie dyrektyw w zakresie BHP programem sprawności i wydajności regulacyjnej (REFIT) oraz zmiana prawodawstwa powinny przebiegać w demokratyczny i przejrzysty sposób oraz z udziałem partnerów społecznych, a zmiany nie mogą w żadnych okolicznościach skutkować obniżeniem standardów bezpieczeństwa i higieny pracy; podkreśla w związku z tym, że należy uwzględniać zmiany następujące w miejscu pracy w wyniku postępu technicznego; wskazuje, że państwa członkowskie mogą wprowadzać wyższe standardy niż minimalne wymogi w zakresie BHP; uważa jednak, że obowiązujące przepisy należałoby poprawić, między innymi w taki sposób, aby uniknąć nakładania się na siebie przepisów i propagować lepszą integrację BHP z innymi obszarami polityki, a przy tym zachować poziom ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników i dążyć do jego dalszego podnoszenia;

21.  podkreśla, że udział pracowników i partnerów społecznych na wszystkich szczeblach, zgodnie z prawem krajowym i praktyką, to warunek niezbędny do prawidłowego wdrażania przepisów BHP oraz że udział partnerów społecznych na szczeblu UE może sprawić, iż ramy strategiczne dotyczące BHP będą istotne dla europejskich pracodawców i pracowników; wzywa partnerów społecznych i Komisję do podjęcia konstruktywnego dialogu na temat metod usprawnienia obowiązujących ram regulacyjnych oraz uważa, że jest to niezbędne do wzmocnienia roli partnerów społecznych;

Zapobieganie chorobom związanym z pracą oraz nowym i pojawiającym się zagrożeniom

22.  podkreśla, jak ważna jest ochrona pracowników przed narażeniem na kontakt z substancjami rakotwórczymi, mutagennymi oraz działającymi szkodliwie na rozrodczość; podkreśla w związku z tym, że kobiety są często narażone na oddziaływanie mieszanki substancji, co zwiększa ryzyko dla zdrowia, w tym wpływa na stan zdrowia potomstwa; zdecydowanie ponawia apel do Komisji o przedłożenie wniosku dotyczącego przeglądu dyrektywy 2004/37/WE, poszerzającego, gdzie jest to konieczne, w oparciu o dowody naukowe katalog wiążących dopuszczalnych wartości narażenia zawodowego oraz o przygotowanie we współpracy z Komitetem Doradczym ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy systemu oceny na podstawie przejrzystych i jednoznacznych kryteriów; uważa, że w związku z tym należy zająć się ewentualnym nakładaniem się na siebie przepisów, prowadzącym do niezamierzonego braku zgodności;

23.  podkreśla konieczność wprowadzenia bardziej rygorystycznej ochrony pracowników, z uwzględnieniem nie tylko okresów narażenia, lecz także mieszanki chemicznych lub toksycznych substancji, na których działanie są narażeni; wskazuje, że wielu pracowników służby zdrowia jest narażonych na kontakt z niebezpiecznymi substancjami chemicznymi w miejscu pracy; wzywa Komisję do podjęcia działań w sprawie chemicznych czynników ryzyka w służbie zdrowia oraz uwzględnienia w strategicznych ramach dotyczących BHP szczególnych zapisów dotyczących narażenia pracowników służby zdrowia na niebezpieczne leki; wzywa Komisję do zadbania o to, aby wszyscy pracownicy pośrednio lub bezpośrednio używający ostrych narzędzi medycznych lub uczestniczący w ich usuwaniu byli odpowiednio chronieni; wskazuje, że w razie konieczności może się to wiązać ze zmianą dyrektywy 2010/32/UE dotyczącej zapobiegania zranieniom ostrymi narzędziami w sektorze szpitali i opieki zdrowotnej;

24.  wskazuje, że wielu pracowników wciąż pozostaje narażonych na działanie azbestu w miejscu pracy; wzywa Komisję do ścisłej współpracy z partnerami społecznymi oraz państwami członkowskimi w celu wspierania i koordynowania wysiłków państw członkowskich na rzecz opracowania krajowych planów działania dotyczących zarządzania azbestem i bezpiecznego usuwania azbestu, przeznaczenia odpowiednich środków na ten cel i podjęcia stosowanych działań;

25.  ponawia apel(32) do Komisji o opracowanie i wprowadzenie w życie modelu kontroli i rejestracji azbestu zgodnie z art. 11 dyrektywy 2009/148/WE; apeluje o europejską kampanię w sprawie azbestu oraz wzywa państwa członkowskie do wypłacenia odszkodowań pracownikom narażonym na działanie azbestu;

26.  wzywa Komisję do podjęcia działań w sprawie jednego z najpowszechniejszych problemów zdrowotnych związanych z pracą w Europie oraz do przedłożenia bezzwłocznie wniosku dotyczącego kompleksowego instrumentu prawnego w sprawie zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego w celu poprawy skuteczności profilaktyki i eliminacji przyczyn zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego, z uwzględnieniem wieloprzyczynowości oraz szczególnych zagrożeń, przed jakimi stoją kobiety; wskazuje, że konsolidacja przepisów UE ustanawiających minimalne wymagania w zakresie ochrony pracowników przed narażeniem na ergonomiczne czynniki ryzyka może przynieść korzyści zarówno pracownikom, jak i pracodawcom, dzięki ułatwieniu wprowadzania w życie i przestrzegania ram regulacyjnych; podkreśla również znaczenie wymiany dobrych praktyk oraz konieczność lepszego uświadamiania i informowania pracowników o ergonomicznych czynnikach ryzyka;

27.  wzywa państwa członkowskie do jak najszybszego wdrożenia dyrektywy 2002/44/WE z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników na ryzyko spowodowane czynnikami fizycznymi;

28.  zwraca uwagę Komisji na to, jak ważna jest poprawa działań zapobiegających narażeniu pracowników na oddziaływanie substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego, które mają wielorakie negatywne skutki dla zdrowia pracownic i pracowników oraz dla ich potomstwa(33); wzywa Komisję, by bez zwłoki opracowała całościową strategię dotyczącą substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego, która mogłaby obejmować, w razie potrzeby, wdrażanie unijnych przepisów w zakresie wprowadzania do obrotu pestycydów i substancji biobójczych oraz zaostrzać zasady zapobiegania zagrożeniom zawodowym; podkreśla, że unijne wsparcie badań na rzecz bezpieczniejszych substancji alternatywnych jest niezwykle ważne, jeśli chodzi o stosowanie zasad ostrożności i substytucji;

29.  z zadowoleniem przyjmuje zaangażowanie Komisji w prace nad strategicznymi ramami UE dotyczącymi bezpieczeństwa i higieny pracy na lata 2014–2020 w celu poprawy profilaktyki chorób związanych z pracą, zwłaszcza w dziedzinach nanotechnologii i biotechnologii; zwraca uwagę na niepewność, jeśli chodzi o dystrybucję i stosowanie nanotechnologii i uważa, że potrzebne są dalsze badania nad ewentualnymi zagrożeniami w dziedzinie BHP związanymi z nowymi technologiami; uważa w związku z tym, że aby zmniejszyć ewentualne zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa pracowników zajmujących się nanotechnologią, należy stosować zasadę ostrożności;

30.  zwraca uwagę Komisji na wzrost liczby pracowników dotkniętych chorobami przewlekłymi; uważa, że osobom dotkniętym chorobami śmiertelnymi, przewlekłymi i długotrwałymi oraz niepełnosprawnością należy zapewniać dostępne i bezpieczne stanowiska pracy; nalega na państwa członkowskie, aby koncentrowały działania na zatrzymywaniu i integracji osób dotkniętych chorobami przewlekłymi oraz wspierały wprowadzanie rozsądnych dostosowań na stanowiskach pracy, które zapewnią powrót do pracy w stosownym czasie; wzywa Komisję do propagowania środków na rzecz integracji i rehabilitacji osób niepełnosprawnych oraz do wspierania działań państw członkowskich w drodze kampanii uświadamiających oraz przez określenie i rozpowszechnienie dobrych praktyk dotyczących udogodnień i dostosowań w miejscu pracy; wzywa Eurofound, by dalej badał i analizował możliwości zatrudnienia i szanse na zatrudnienie osób dotkniętych chorobami przewlekłymi;

31.  zauważa, że innowacje technologiczne mogą być korzystne dla całego społeczeństwa; wyraża jednak zaniepokojenie nowymi zagrożeniami wynikającymi z tych zmian; wyraża w związku z tym zadowolenie, że Komisja zamierza utworzyć sieć specjalistów i naukowców z dziedziny BHP w celu skuteczniejszego rozwiązywania przyszłych problemów; zwraca uwagę na coraz szersze wykorzystywanie inteligentnych robotów współpracujących, na przykład w produkcji przemysłowej, szpitalach i domach opieki dla osób starszych; wzywa Komisję i państwa członkowskie do rozpoznania potencjalnych zagrożeń w zakresie BHP wynikających z innowacji technologicznych i podjęcia odpowiednich działań w celu zaradzenia im;

32.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do opracowania i wdrożenia programu systematycznego monitorowania zagrożeń psychospołecznych, w tym stresu, depresji i wypalenia, zarządzania nimi oraz wspierania zagrożonych pracowników w celu między innymi opracowania skutecznych zaleceń i wytycznych dotyczących przeciwdziałania tym zagrożeniom; podkreśla, że stres w pracy uznano za poważną przeszkodę dla wydajności i jakości życia; zauważa w związku z tym, że na zdrowie psychiczne i zagrożenia psychospołeczne może oddziaływać wiele czynników, z których nie wszystkie mają związek z pracą; wskazuje jednak, że zagrożenia psychospołeczne i stres związany z pracą to problem strukturalny mający związek z organizacją pracy oraz że zapobieganie zagrożeniom psychospołecznym i stresowi związanemu z pracą oraz zarządzanie nimi są możliwe; podkreśla, że w toku przeglądu strategicznych ram dotyczących BHP konieczne jest przeprowadzenie badań, poprawienie profilaktyki i rozważenie nowych środków w oparciu o wymianę najlepszych praktyk oraz narzędzia reintegracji zawodowej;

33.  z zadowoleniem odnosi się do kampanii pod hasłem „Stres w pracy? Nie, dziękuję!”; podkreśla, że inicjatywy dotyczące walki ze stresem związanym z pracą muszą obejmować problematykę płci z uwzględnieniem szczególnych warunków pracy kobiet;

34.  zwraca uwagę na problem mobbingu i jego możliwe konsekwencje dla zdrowia psychospołecznego; wskazuje, jak ważne jest zwalczanie nękania i przemocy w pracy i wzywa w związku z tym Komisję, aby w ścisłej współpracy z partnerami społecznymi rozważyła przedłożenie wniosku w sprawie aktu prawnego opierającego się na porozumieniu ramowym dotyczącym nękania i przemocy w miejscu pracy; wzywa ponadto państwa członkowskie do opracowania skutecznych krajowych strategii walki z przemocą w miejscu pracy;

35.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do przyjęcia ukierunkowanego podejścia do eliminacji niepewnych form zatrudnienia oraz do uwzględnienia negatywnych skutków niepewnego zatrudnienia dla bezpieczeństwa i higieny pracy; podkreśla, że pracownicy zatrudnieni na nietypowych umowach mogą mieć utrudniony dostęp do szkoleń i usług BHP; podkreśla, że istotne jest poprawienie pod względem bezpieczeństwa i higieny pracy sytuacji wszystkich pracowników, we wszystkich formach zatrudnienia, w tym pracowników, którzy mogą się znajdować w niekorzystnej sytuacji, takich jak osoby młode oraz osoby dotknięte w przeszłości długotrwałym bezrobociem; wzywa państwa członkowskie do spełnienia określonych w dyrektywie 96/71/WE wymogów w zakresie przeciwdziałania dumpingowi socjalnemu oraz do podjęcia przy tym wszelkich niezbędnych działań w celu egzekwowania i ochrony praw pracowników delegowanych do równego traktowania pod względem bezpieczeństwa i higieny pracy;

36.  podkreśla, że przy rozpatrywaniu sposobów poprawy bezpieczeństwa i higieny pracy należy wziąć pod uwagę pracę w sektorze gospodarstw domowych; apeluje do pracodawców i decydentów politycznych, aby zapewniali i ułatwiali utrzymanie właściwej równowagi między życiem zawodowym a prywatnym, biorąc pod uwagę wzrost liczby pracowników, którzy muszą łączyć pracę z opieką; podkreśla, że dla zapewnienia równowagi między życiem zawodowym i rodzinnym istotne jest rozwiązanie problemu nadmiernej liczby godzin pracy; wzywa państwa członkowskie do pełnego wdrożenia dyrektywy 2003/88/WE oraz podkreśla w związku z tym, jak ważne jest monitorowanie przestrzegania przepisu o maksymalnej liczbie godzin pracy;

37.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do opracowania odpowiedniej strategii podejmującej problem starzenia się siły roboczej; uważa, że ramy regulacyjne dotyczące BHP powinny sprzyjać zrównoważonemu życiu zawodowemu i starzeniu się w dobrym zdrowiu; wzywa państwa członkowskie do upowszechniania środków służących rehabilitacji i reintegracji starszych pracowników przez wdrożenie wyników pilotażowego projektu UE dotyczącego zdrowia i bezpieczeństwa pracowników w starszym wieku;

38.  podkreśla znaczenie środków bezpieczeństwa i higieny pracy dla przeciwdziałania szczególnym problemom i zagrożeniom dotyczącym kobiet w miejscu pracy, w tym molestowaniu seksualnemu; wzywa Komisję i partnerów społecznych do zapewnienia bardziej wyrównanej reprezentacji kobiet i mężczyzn we wszystkich procesach dialogu społecznego; wzywa Komisję, by w toku przeglądu ram strategicznych dotyczących BHP w 2016 r. uwzględniła wymiar równości płci; wzywa Komisję, aby opracowała europejską strategię walki z przemocą wobec kobiet w miejscu pracy i w ramach tego procesu oceniła, czy dyrektywa 2006/54/WE wymaga zmiany w celu rozszerzenia jej zakresu o nowe formy przemocy i nękania; wzywa państwa członkowskie do wdrożenia zalecenia Komisji nr 92/131/EWG, aby pogłębiać świadomość tego, czym jest molestowanie seksualne i inne formy zachowań o znamionach seksualnych;

39.  zwraca uwagę Komisji na rolę, jaką mogą odegrać komitety sektorowego dialogu społecznego w eliminacji zagrożeń z dziedziny BHP właściwych dla danych sektorów i w tworzeniu potencjalnej wartości dodanej dzięki porozumieniom między partnerami społecznymi, przy wykorzystaniu ich wszechstronnej znajomości warunków właściwych dla danych sektorów;

40.  podkreśla, że Komisja powinna gromadzić dane, umożliwiać badania i opracowywać uwzględniające specyfikę płci i wieku statystyczne metody oceny profilaktyki w celu stawienia czoła szczególnym wyzwaniom, przed jakimi stają w miejscu pracy słabsze grupy, w tym kobiety;

41.  podkreśla, że ważne jest, by więcej inwestować w politykę zapobiegania zagrożeniom, a także upowszechniać, rozwijać i wspierać kulturę profilaktyki w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy; wzywa państwa członkowskie do promowania kampanii uświadamiających oraz położenia większego nacisku na kwestie profilaktyki oraz bezpieczeństwa i higieny pracy w szkolnych programach nauczania na wszystkich poziomach, również w ramach nauki zawodu; uważa, że ważne jest, by jak najwcześniej w procesie produkcji skoncentrować się na profilaktyce i propagować wdrażanie systematycznych programów zapobiegania zagrożeniom w oparciu o ocenę ryzyka, zachęcających pracodawców i pracowników do udziału w rozwoju bezpiecznego i zdrowego środowiska pracy; wskazuje, że w wielu państwach członkowskich jakość usług profilaktycznych ma zasadnicze znaczenie, jeśli chodzi o pomoc przedsiębiorstwom, zwłaszcza MŚP, w przeprowadzeniu oceny ryzyka i podjęciu odpowiednich działań zapobiegawczych; wzywa Komisję do przeanalizowania zadań i wymagań szkoleniowych dla służb prewencyjnych przewidzianych przez państwa członkowskie w przepisach krajowych;

42.  podkreśla, że kobiety muszą być włączane w procesy decyzyjne dotyczące opracowywania w ich środowisku pracy lepszych praktyk odnoszących się do zdrowia i bezpieczeństwa.

43.  wzywa Komisję, aby nie pomijała problemu rozwoju nowotworów związanych z pracą, takich jak guzy jamy nosowej, których występowanie jest częstsze w przypadku, gdy układ oddechowy pracowników nie jest właściwie chroniony przed stosunkowo powszechnymi rodzajami pyłu, wydzielanymi podczas przetwarzania drewna, skóry, mąki, tekstyliów, niklu i innych materiałów;

44.  zachęca państwa członkowskie, by zapewniły wszystkim obywatelom, w szczególności kobietom na obszarach wiejskich i innym słabszym grupom obywateli, równe szanse korzystania z praw pracowniczych oraz równy dostęp do usług publicznej opieki zdrowotnej;

Dane statystyczne

45.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, by udoskonaliły gromadzenie wiarygodnych i porównywalnych danych na temat chorób zawodowych, narażenia na ryzyko i zagrożeń zawodowych we wszystkich sektorach, w tym w sektorze publicznym, w celu określenia najlepszych praktyk, uczenia się opartego na analizie porównawczej i utworzenia wspólnej bazy danych na temat narażenia zawodowego, bez powodowania nadmiernych kosztów; podkreśla, że ważne jest zaangażowanie krajowych ekspertów i stałe aktualizowanie bazy danych; wzywa państwa członkowskie i Komisję do zgromadzenia więcej danych o zagrożeniach związanych z cyfryzacją, bezpieczeństwie drogowym związanym z pracą oraz ewentualnych skutkach kryzysu dla bezpieczeństwa i higieny pracy;

46.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do gromadzenia wysokiej jakości danych statystycznych o chorobach związanych z pracą z uwzględnieniem płci i wieku, aby stale ulepszać i w razie potrzeby dostosowywać ramy prawne do nowych i pojawiających się zagrożeń;

47.  wzywa państwa członkowskie do przeprowadzenia na szczeblu krajowym badań – z podziałem badanych według płci, wieku i obszaru działalności gospodarczej – nad częstotliwością występowania zaburzeń mięśniowo-szkieletowych wśród ludności czynnej zawodowo, w celu zapobiegania i przeciwdziałania pojawianiu się tych zaburzeń;

48.  podkreśla znaczenie, jakie ma aktualizowanie i tworzenie wspólnych wskaźników zdrowotnych i definicji chorób związanych z pracą, w tym stresu w pracy, oraz ogólnounijnych danych statystycznych służących do określenia celów dotyczących zmniejszenia częstotliwości występowania chorób zawodowych;

49.  podkreśla trudności w gromadzeniu danych w wielu państwach członkowskich; apeluje o intensyfikację prac EU-OSHA i Eurofound; wzywa państwa członkowskie do podjęcia wszelkich niezbędnych działań, które pozwolą dopilnować, aby pracodawcy zgłaszali wypadki przy pracy;

Działania międzynarodowe

50.  wzywa Radę i Komisję do czuwania nad tym, aby wszystkie umowy handlowe z państwami trzecimi skutkowały poprawą środowiska pracy w celu ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników;

51.  podkreśla, że podnoszenie standardów pracy, w tym poziomu bezpieczeństwa i higieny pracy na świecie, leży w interesie UE i jest jej obowiązkiem;

52.  apeluje do Komisji o zacieśnienie współpracy w dziedzinie BHP z organizacjami międzynarodowymi, w tym MOP, OECD, grupą G-20 i WHO;

53.  wyraża ubolewanie, że nie wszystkie państwa członkowskie ratyfikowały konwencję nr 187 MOP dotyczącą struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy; wzywa wszystkie państwa członkowskie do ratyfikowania tej konwencji;

o
o   o

54.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie oraz Komisji.

(1) Dz.U. L 354 z 31.12.2008, s. 70.
(2) Dz.U. L 183 z 29.6.1989, s. 1.
(3) Dz.U. L 299 z 18.11.2003, s. 9.
(4) Dz.U. L 204 z 26.7.2006, s. 23.
(5) Dz.U. L 165 z 27.6.2007, s. 21.
(6) Dz.U. C 77 E z 28.3.2002, s. 138.
(7) Dz.U. C 304 E z 1.12.2005, s. 400.
(8) Dz.U. C 303 E z 13.12.2006, s. 754.
(9) Dz.U. C 102 E z 24.4.2008, s. 321.
(10) Dz.U. C 41 E z 19.2.2009, s. 14.
(11) Dz.U. C 99 E z 3.4.2012, s. 101.
(12) Dz.U. C 168 E z 14.6.2013, s. 102.
(13) Teksty przyjęte, P7_TA(2013)0093.
(14) Teksty przyjęte, P7_TA(2014)0012.
(15) Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 31 ust.1: Każdy pracownik ma prawo do warunków pracy szanujących jego zdrowie, bezpieczeństwo i godność.
(16) Drugie europejskie badanie przedsiębiorstw na temat nowych i pojawiających się zagrożeń (ESENER-2), EU-OSHA (2015).
(17) Eurofound: „Warunki pracy starzejących się pracowników”, Eurofound (2008).
(18) Oświadczenie dyrektora EU-OSHA z 18 listopada 2014 r.
(19) Sprawozdanie na temat szans osób cierpiących na choroby przewlekłe na zatrudnienie, Eurofound (2014).
(20) Ocena europejskiej strategii na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy na lata 2007–2012, KE (2013) oraz Społeczno-gospodarcze koszty wypadków przy pracy i związanych z pracą problemów zdrowotnych, KE (2012).
(21) Berechnung des internationalen „Return on Prevention” für Unternehmen: Kosten und. Nutzen von Investitionen in den betrieblichen Arbeits- und Gesundheitsschutz [Wyliczenie osiągniętego przez przedsiębiorstwa „zwrotu z prewencji” w skali międzynarodowej: koszty i korzyści wynikające z zasad bezpieczeństwa i higieny pracy], DGUV (2013).
(22) Piąte badanie warunków pracy w Europie – Sprawozdanie, Eurofound (2012).
(23) Drugie europejskie badanie przedsiębiorstw na temat nowych i pojawiających się zagrożeń (ESENER-2), EU-OSHA (2015).
(24) Drugie europejskie badanie przedsiębiorstw na temat nowych i pojawiających się zagrożeń (ESENER-2), EU-OSHA (2015).
(25) Reprezentacja pracowników i konsultacje w sprawie bezpieczeństwa i higieny, EU-OSHA (2012).
(26) Elastyczne formy pracy: „bardzo nietypowe” ustalenia umowne, Eurofound (2010), oraz Zdrowie i dobre samopoczucie w pracy: sprawozdanie w oparciu o piąte badanie warunków pracy w Europie, Eurofound (2012).
(27) Piąte badanie warunków pracy w Europie – Sprawozdanie, Eurofound (2012), oraz Trzecie badanie przedsiębiorstw w Europie, Eurofound (2015).
(28) Sprawozdanie na temat obecnej sytuacji w dziedzinie systemów chorób zawodowych w państwach członkowskich UE i państwach należących do EFTA/EOG, KE (2013).
(29) Nowe zagrożenia i tendencje w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy kobiet, EU-OSHA (2013).
(30) Zagrożenia zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy w odniesieniu do pracowników szczególnie zagrożonych, PE, Departament Tematyczny A ds. Polityki Gospodarczej i Naukowej, 2011, s. 40.
(31) Dz.U. C 230 z 14.7.2015, s. 82.
(32) Teksty przyjęte, P7_TA(2013)0093.
(33) Koszt niepodjęcia działań, Nordon (2014), oraz Rapport sur les perturbateurs endocriniens, le temps de la précaution [Sprawozdanie na temat substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego, czas zachować ostrożność], Gilbert Barbier (2011).

Informacja prawna