Indeks 
Teksty przyjęte
Wtorek, 13 września 2016 r. - StrasburgWersja ostateczna
Polityka spójności i strategie dotyczące badań naukowych i innowacji na rzecz inteligentnej specjalizacji
 Europejska współpraca terytorialna – najlepsze praktyki i działania innowacyjne
 Dochodzenie w sprawie pomiarów emisji w sektorze motoryzacyjnym
 Wniosek o uchylenie immunitetu Istvána Ujhelyiego
 Wniosek Rosaria Crocetty o skorzystanie z przywilejów i immunitetu
 Wniosek o uchylenie immunitetu Sotiriosa Zarianopoulosa
 Porozumienie UE-Chiny w związku z przystąpieniem Chorwacji do UE ***
 Porozumienie UE-Urugwaj w związku z przystąpieniem Chorwacji do UE ***
 Mianowanie członka Trybunału Obrachunkowego – Lazaros Stavrou Lazarou
 Mianowanie członka Trybunału Obrachunkowego - João Figueiredo
 Mianowanie członka Trybunału Obrachunkowego – Leo Brincat
 Statystyki dotyczące handlu zagranicznego z państwami trzecimi (uprawnienia delegowane i wykonawcze) ***II
 Statystyka dotycząca cen gazu ziemnego i energii elektrycznej ***I
 W kierunku nowej struktury rynku energii
 Strategia UE w zakresie ogrzewania i chłodzenia
 Wzmacnianie konkurencyjności MŚP
 Strategia UE na rzecz regionu alpejskiego
 Fundusz powierniczy UE dla Afryki: skutki dla rozwoju i pomocy humanitarnej
 Tworzenie warunków na rynku pracy sprzyjających równowadze między życiem zawodowym a prywatnym

Polityka spójności i strategie dotyczące badań naukowych i innowacji na rzecz inteligentnej specjalizacji
PDF 456kWORD 63k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2016 r. w sprawie polityki spójności i strategii dotyczących badań naukowych i innowacji na rzecz inteligentnej specjalizacji (RIS3) (2015/2278(INI))
P8_TA(2016)0320A8-0159/2016

Parlament Europejski,

–  uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 4, 162 i 174–178,

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006(1) (zwane dalej „rozporządzeniem w sprawie wspólnych przepisów”),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1301/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i przepisów szczególnych dotyczących celu „Inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia” oraz w sprawie uchylenia rozporządzenia (WE) nr 1080/2006(2),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1304/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1081/2006(3),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1299/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie przepisów szczegółowych dotyczących wsparcia z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna”(4),

–  uwzględniając Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1302/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1082/2006 w sprawie europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej (EUWT) w celu doprecyzowania, uproszczenia i usprawnienia procesu tworzenia takich ugrupowań oraz ich funkcjonowania(5),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1300/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1084/2006(6),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005(7),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 stycznia 2014 r. w sprawie inteligentnej specjalizacji: tworzenie sieci doskonałości na rzecz skutecznej polityki spójności(8),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 9 września 2015 r. w sprawie inwestycji na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia: wspieranie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej w Unii(9),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 22 lutego 2016 r. zatytułowany „Plan inwestycyjny dla Europy: nowe wytyczne dotyczące łączenia funduszy strukturalnych i i inwestycyjnych z EFIS”,

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 10 czerwca 2014 r. zatytułowany „Badania naukowe i innowacje jako źródło ponownego wzrostu gospodarczego” (COM(2014)0339),

–  uwzględniając szóste sprawozdanie Komisji w sprawie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej z dnia 23 lipca 2014 r. zatytułowane „Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia”,

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 26 listopada 2014 r. zatytułowany „Plan inwestycyjny dla Europy” (COM(2014)0903),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 14 grudnia 2015 r. zatytułowany „Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu gospodarczego – maksymalizowanie wkładu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych” (COM(2015)0639),

–  uwzględniając przewodnik opublikowany przez Komisję w 2014 r. zatytułowany „Enabling synergies between European Structural and Investment Funds, Horizon 2020 and other research, innovation and competitiveness-related Union programmes” („Tworzenie synergii między europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi, programem ramowym »Horyzont 2020« i innymi unijnymi programami w obszarze badań naukowych, innowacji i konkurencyjności”),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 6 października 2010 r. zatytułowany „Polityka regionalna jako czynnik przyczyniający się do inteligentnego rozwoju w ramach strategii Europa 2020” – (COM(2010)0553),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 13 września 2013 r. zatytułowany „Mierzenie poziomu innowacyjności w Europie: w kierunku nowego wskaźnika” (COM(2013)0624),

–  uwzględniając opinię Komitetu Regionów z dnia 4 maja 2012 r. zatytułowaną „Aktywne starzenie się: innowacje – inteligentna opieka zdrowotna – lepsze życie”(10),

–  uwzględniając opinię Komitetu Regionów z dnia 30 maja 2013 r. zatytułowaną „Zlikwidować przepaść innowacyjną”(11),

–  uwzględniając opinię Komitetu Regionów z dnia 7 października 2014 r. zatytułowaną „Środki wspierające tworzenie ekosystemów sprzyjających zakładaniu nowych przedsiębiorstw sektora zaawansowanych technologii”(12),

–  – uwzględniając dokument roboczy służb Komisji opublikowany w 2014 r. zawierający wytyczne dla decydentów i organów wykonawczych zatytułowane „Tworzenie synergii między europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi, programem ramowym »Horyzont 2020« i innymi unijnymi programami w obszarze badań naukowych, innowacji i konkurencyjności” (SWD(2014)0205),

–  uwzględniając projekt pilotażowy „Polityka spójności i synergie z funduszami przeznaczonymi na badania naukowe i rozwój: »schody do doskonałości«”,

–  uwzględniając działania przygotowawcze Parlamentu Europejskiego w regionie Macedonii Wschodniej i Tracji,

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Rozwoju Regionalnego (A8-0159/2016),

A.  mając na uwadze, że w obecnych czasach kryzysu gospodarczego, finansowego i społecznego UE musi zintensyfikować swoje wysiłki w celu osiągnięcia inteligentnego i zrównoważonego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu;

B.  mając na uwadze, że intensyfikowanie badań naukowych, rozwoju technologicznego i innowacji to jeden z priorytetów inwestycyjnych w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) na lata 2014–2020; mając na uwadze, że wsparcie na rzecz innowacji jest znacząco zróżnicowane w UE i poszczególnych państwach członkowskich, w szczególności zaś w zakresie wykorzystania wiedzy i technologii w promowaniu innowacji;

C.  mając na uwadze, że w okresie programowania na lata 2014–2020 państwa członkowskie są po raz pierwszy zobowiązane do opracowania krajowych lub regionalnych strategii inteligentnej specjalizacji poprzez zaangażowanie krajowych i regionalnych instytucji zarządzających i zainteresowanych stron, takich jak instytucje szkolnictwa wyższego, przedstawiciele przemysłu i partnerzy społeczni, w proces odkrywania potencjału innowacyjności przedsiębiorstw;

D.  mając na uwadze, że inteligentna specjalizacja łączy i zbliża różne strategie polityczne, w tym w zakresie przedsiębiorczości, kształcenia i innowacji, w celu identyfikacji i wyboru przez regiony priorytetowych obszarów ich rozwoju i powiązanych inwestycji poprzez koncentrację na ich mocnych stronach oraz przewadze komparatywnej;

E.  mając na uwadze, że strategie RIS3 powinny przyczynić się do zwiększenia konkurencyjności gospodarki europejskiej, rozwoju europejskiej wartości dodanej w ramach innowacji, ułatwienia tworzenia większej liczby lepszych miejsc pracy i uwzględniania nowych doświadczeń; mając na uwadze, że powinny one przyczynić się do rozpowszechniania dobrych praktyk i stymulowania nowego ducha przedsiębiorczości, w połączeniu z funkcjonującym jednolitym rynkiem cyfrowym i inteligentną specjalizacją, które mogłyby prowadzić do nowych umiejętności, zasobów wiedzy, innowacji i tworzenia miejsc pracy w celu lepszego wykorzystania wyników badań naukowych i czerpania korzyści z wszystkich form innowacji;

F.  mając na uwadze, że rozwój strategii RIS3 wymaga procesu rozwoju mechanizmów zarządzania opartego na porozumieniu zainteresowanych stron określających miejscowe obszary największego potencjału strategicznego, wyznaczających strategiczne priorytety i przewidujących skuteczne usługi wsparcia dla przedsiębiorstw w celu maksymalizacji potencjału rozwoju opartego na wiedzy w regionie;

G.   mając na uwadze, że strategia RIS3 przyczynia się do wydajnego wykorzystania funduszy UE i uwalnia potencjał wszystkich regionów Unii, pomagając tym samym UE w zwalczaniu luk innowacyjnych, zarówno na szczeblu międzynarodowym, jak i wewnętrznym, aby stała się ona bardziej konkurencyjna w wymiarze globalnym;

H.   mając na uwadze, że terminowy i pomyślny rozwój strategii RIS3 w państwach członkowskich w dużym stopniu zależy od ich rosnącego potencjału administracyjnego w zakresie programowania, sporządzania budżetu, wdrażania i oceny ram politycznych w celu zwiększenia prywatnych inwestycji w badania, rozwój i innowacje; mając na uwadze, że rozwój ten musi uwzględniać fakt, że wstępne oceny strategii inteligentnej specjalizacji niosą jak dotąd niejednoznaczny przekaz, zwłaszcza w odniesieniu do wyboru priorytetów, co jest często postrzegane jako zbyt ogólne lub niewystarczająco związane z regionalnymi strukturami w zakresie gospodarki i innowacji i oznacza konieczność usprawnienia strategii inteligentnej specjalizacji pod tym względem;

I.  mając na uwadze, że platforma RIS3 wspiera oddolną partnerską wymianę oraz transfer wiedzy między uczestniczącymi regionami; mając na uwadze, że procesowi temu należy nadać priorytetowe znaczenie, jeżeli chodzi o przyszłe opracowywanie i wdrażanie inicjatyw w zakresie inteligentnej specjalizacji;

Kluczowe znaczenie RIS3 dla wkładu polityki spójności w osiągnięcie celów strategii „Europa 2020”

1.  podkreśla, że strategie inteligentnej specjalizacji ułatwiają koncentrację tematyczną i programowanie strategiczne europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (funduszy ESI) oraz powodują zwiększenie ukierunkowania na rezultaty w praktyce, przyczyniając się w ten sposób do osiągania celów strategii „Europa 2020”; podkreśla, że celem tych strategii jest uzyskanie zrównoważonego wzrostu gospodarczego opartego na wiedzy oraz wysokiej jakości miejsc pracy we wszystkich regionach, nie tylko w regionach dobrze rozwiniętych, ale i będących w okresie przejściowym oraz w regionach słabiej rozwiniętych i na obszarach wiejskich oraz w regionach wyspiarskich;

2.  domaga się, aby nowe przepisy dotyczące warunków wstępnych przyznawania funduszy ESI były w pełni respektowane, co pozwoli zapewnić skuteczność strategii inteligentnej specjalizacji;

3.  wzywa wszystkie zaangażowane podmioty do rozwijania RIS3 na bazie analiz obecnych zdolności, aktywów i kompetencji każdego regionu, do skoncentrowania się na procesie odkrywania potencjału innowacyjności przedsiębiorstw w celu wyszukania pojawiających się nisz lub przewagi komparatywnej sprzyjających inteligentnej specjalizacji, do unikania wymuszonej i sztucznej nadmiernej specjalizacji, a także do wzmocnienia partnerstwa sektora publicznego i prywatnego przy jednoczesnym unikaniu ewentualnych konfliktów interesów między sektorem prywatnym i publicznym;

4.  popiera szeroką definicję innowacji jako przeobrażenia koncepcji w nowy lub udoskonalony produkt bądź w nową lub udoskonaloną usługę wprowadzaną na rynek, w nowy lub udoskonalony proces operacyjny wykorzystywany w przemyśle i handlu lub w nowe podejście do usług społecznych;

5.  apeluje do regionów o opracowanie planów w zakresie innowacyjnych usług wsparcia uzupełniających lub zastępujących obecne usługi wsparcia, aby zapewnić danemu regionowi największy potencjał konkurencyjny, pomóc przedsiębiorstwom w zdobywaniu nowej wiedzy i technologii w celu utrzymania konkurencyjności, oraz dopilnować, by zasoby przeznaczone na badania i innowacje osiągnęły masę krytyczną;

6.  apeluje do Komisji o dostosowanie ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych, tak aby europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne mogły oferować warunki „pieczęci doskonałości”;

7.  wzywa władze krajowe do inwestowania w regionalną eksplorację informacji i dużych zbiorów danych, tak aby mogły wykazać wyjątkową przewagę konkurencyjną regionów i zrozumieć tendencje dotyczące regionalnych przedsiębiorstw w globalnym łańcuchu wartości;

8.  jest zdania, że platforma S3, utworzona przez DG REGIO Komisji i zlokalizowana w Sewilli, odgrywa kluczową rolę w doradztwie dla regionów i określaniu wartości odniesienia dotyczących ich strategii innowacji, wspierając regiony słabiej rozwinięte oraz wzmacniając wielopoziomowe zarządzanie i synergie między regionami poprzez przekazywanie informacji, metod, wiedzy i porad krajowym i regionalnym decydentom; podkreśla, że platforma ta powinna na bieżąco aktualizować swoją bazę danych, uwzględniając lokalne potrzeby, specyfikę oraz priorytety regionów i miast;

9.  jest zdania, że platforma inteligentnej specjalizacji (S3) w Sewilli powinna zwrócić szczególną uwagę na słabiej rozwinięte regiony, a zwłaszcza pomagać im w kształtowaniu strategii i kierowaniu nimi;

10.  uważa, że mniejsze regiony mają większe problemy z rozwijaniem i wdrażaniem strategii, i apeluje o opracowanie wniosków w celu zwiększenia wsparcia dla takich regionów, aby usprawnić wdrażanie strategii S3 oraz wymianę najlepszych praktyk;

11.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja w ostatnim czasie skupiła się na regionach, które mają zaległości, w tym w ramach niedawnego projektu pilotażowego objętego działaniem przygotowawczym Parlamentu Europejskiego w regionie Macedonii Wschodniej i Tracji rozszerzonym na regiony w ośmiu państwach członkowskich do roku 2017;

12.  z zadowoleniem przyjmuje kontynuację funkcjonowania platformy regionalnego monitorowania innowacji (RIM Plus), ustanowionej przez Dyrekcję Generalną Komisji ds. Wzrostu, a także utworzenie obserwatorium badań naukowych i innowacji przez DG RTD oraz różnego rodzaju związane z polityką ośrodki wiedzy w ramach DG JRC (KE), dostarczających krajowym i regionalnym podmiotom kompleksowych danych, wskaźników i wytycznych w ramach platformy S3;

13.  oczekuje na przyszłe szczegóły dotyczące Europejskiej Rady ds. Innowacji w celu utworzenia punktu kompleksowej obsługi dla podmiotów działających w zakresie innowacji, a tym samym mostu między osiągnięciami nauki a potrzebami przedsiębiorstw i władz publicznych w Europie;

14.  przypomina, że finansowanie publiczne to nadal potężna siła napędowa dla innowacji; apeluje do właściwych władz o ostrożność przy poświęcaniu większej uwagi instrumentom finansowym, ponieważ finansowanie innowacji powinno odbywać się nie tylko w oparciu o dotacje, ale również z wykorzystaniem zdolności do pozyskiwania alternatywnych źródeł, takich jak pożyczki i gwarancje, przy jednoczesnym zachowaniu równowagi między dotacjami i źródłami alternatywnymi (finansowaniem publicznym i prywatnym);

Wielopoziomowy system zarządzania i jego potencjał

15.  z przykrością stwierdza, że niektóre państwa członkowskie zadecydowały o stosowaniu krajowych strategii RIS3, nie dając władzom lokalnym i regionalnym możliwości przedstawienia swojego stanowiska, osłabiając w ten sposób oddolny proces odkrywania potencjału innowacyjności przedsiębiorstw, który powinien zawierać się w strategii RIS3; podkreśla znaczenie podejścia regionalnego, ponieważ RIS3 mogą być wdrożone skutecznie wyłącznie w oparciu o zasoby lokalne i regionalne; apeluje do odnośnych państw członkowskich o ponowne rozważenie zastąpienia krajowej strategii RIS3 strategiami regionalnymi, aby nie przegapić szans na osiągnięcie wzrostu gospodarczego, i domaga się – jeżeli będzie to wskazane –lepszej koordynacji między strategiami S3 na szczeblu krajowym i regionalnym w celu dostosowania ich w razie konieczności do przyszłych potrzeb i wymogów w zakresie zrównoważonego rozwoju, w szczególności w sektorze spożywczym i energetycznym; ubolewa, że zasada partnerstwa zawarta w art. 5 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów nie była zawsze przestrzegana; apeluje do państw członkowskich o poszanowanie zasady partnerstwa na wszystkich etapach opracowywania i wdrażania umowy partnerstwa i programów operacyjnych;

16.  jest zdania, że jakość współpracy administracji z zainteresowanymi podmiotami z regionu ma decydujący wpływ na powodzenie strategii RIS3 i znacząco zmniejsza ryzyko nieprawidłowego wyboru priorytetów; podkreśla przy tym znaczenie konsultacji z przedsiębiorstwami, w szczególności MŚP, ponieważ „wizja innowacyjna” może zostać z powodzeniem zrealizowana tylko wtedy, gdy przedsiębiorstwa także będą dysponować odpowiednim potencjałem jej wdrażania w praktyce;

17.  podkreśla znaczenie lepszej koordynacji między wszystkimi szczeblami zarządzania w celu wspierania koncepcji podejścia oddolnego w strategiach regionalnych, z uwzględnieniem wszystkich organów i zainteresowanych stron w obszarze inteligentnej specjalizacji, a także ekspertów, społeczeństwa obywatelskiego i użytkowników końcowych, w celu przełamania „myślenia tunelowego”; zwraca uwagę na fakt, że niedostosowanie odnośnych regulacji w państwach członkowskich stwarza przeszkody w realizacji inwestycji w dziedzinie badań naukowych i innowacji;

18.  wskazuje na ograniczoną rolę, jaką społeczeństwo obywatelskie odegrało w odniesieniu do strategii RIS3, i apeluje o zwiększenie jego udziału za pośrednictwem platform i partnerstw współpracy, ponieważ może to pomóc w lepszym kształtowaniu strategii, wzmocnieniu współpracy ze społeczeństwem i prowadzić do lepszego zarządzania;

19.  podkreśla znaczenie zapewnienia podczas całego procesu wdrożenia ścisłej koordynacji pomiędzy programami operacyjnymi a RIS3;

20.  wzywa do wzmożenia dialogu i współpracy między instytucjami UE (PE i Radą), a także na szczeblu wykonawczym (Komisja i krajowe organy wykonawcze) w celu stworzenia ram sprzyjających innowacyjności i badaniom oraz wzmocnienia wdrażania strategii RIS3 w kontekście zbliżającego się przeglądu wieloletnich ram finansowych 2014 r.;

21.  zwraca się do Komisji i do pozostałych istniejących organów o udzielenie dodatkowego wsparcia potrzebującym go państwom członkowskim w związku z wdrażaniem strategii RIS3;

22.  wzywa do stałych wysiłków zmierzających do zmiany mentalności oraz do ciągłego promowania innowacyjnych kierunków polityki w celu zwiększenia wewnątrzregionalnej, międzyregionalnej, ponadregionalnej, transgranicznej i międzynarodowej współpracy, między innymi poprzez makroregiony, za pośrednictwem istniejących narzędzi, takich jak INTERREG, aby kontynuować wzmacnianie europejskiej wartości dodanej w ramach strategii;

23.  przypomina, że należy podkreślić znaczenie innowacji społecznych, które mogą pomóc w tworzeniu nowych modeli biznesowych oraz kultury prowadzenia działalności biznesowej, zapewniając w ten sposób odpowiednie otoczenie dla wdrażania gospodarki o obiegu zamkniętym;

24.  wzywa Komisję, by wystosowała łączny komunikat w sprawie wartości dodanej strategii RIS3 oraz ich wdrażania w programach operacyjnych, w związku z propozycjami w sprawie dalszych działań w siódmym sprawozdaniu w sprawie spójności;

25.  ubolewa nad brakiem współpracy międzyregionalnej w oparciu o system inteligentnej specjalizacji; zauważa, że wspólne ramy strategiczne oferują możliwość wykorzystania do 15% funduszy w ramach rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów (Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, Europejski Fundusz Społeczny, Fundusz Spójności, Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejski Fundusz Morski i Rybacki) na taką współpracę poza własnym regionem; podkreśla, że art. 16.3 sprawozdania „Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu gospodarczego – maksymalizowanie wkładu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych” świadczy o tym, że jak dotąd nie wykorzystano w pełni tych możliwości; wzywa państwa członkowskie i władze regionalne, aby w większym stopniu wykorzystywały oferowane możliwości;

26.  wzywa do stworzenia mechanizmów w zakresie elastyczności i koordynacji, które powiążą wyniki procesu RIS3 z wdrażaniem programu „Horyzont 2020” i innych programów; zachęca regiony, aby angażowały się w różne formy współpracy ponadnarodowej, takie jak inicjatywa „Vanguard”, „pieczęć doskonałości”, platforma wymiany wiedzy (KEP), platformy S3, schody ku doskonałości i regionalne systemy innowacji ośrodków kolokacji Europejskiego Instytutu Innowacji i Technologii (EIT); wzywa do ułatwiania rozwoju strategicznych partnerstw klastrów z myślą o pobudzeniu inwestycji, zacieśnieniu koordynacji, uzyskaniu synergii i stymulowaniu wymiany poglądów w celu uniknięcia powielania i nieefektywnego wydatkowania środków publicznych;

27.  zachęca instytucje krajowe i europejskie, by kontynuowały monitorowanie tzw. przepaści innowacyjnej, która istnieje nie tylko pomiędzy państwami członkowskimi oraz regionami NUTS 2, ale również w coraz większym zakresie w obrębie państw członkowskich;

28.  uważa, że należy uprościć procedury oraz zredukować zatory w procesie administracyjnym strategii;

29.  wzywa odpowiednie władze wszystkich szczebli do uproszczenia procedur i ograniczenia wąskich gardeł w procesie administracyjnym strategii; zachęca do inwestycji w kapitał ludzki, w tym poprzez unijne partnerstwa międzyregionalne, w celu zwiększenia zdolności administracyjnych oraz zapewnienia skuteczności zarządzania procesem RIS3, jego realizacji i monitorowania przy jednoczesnym unikaniu tworzenia kolejnych warstw administracji; zachęca władze do priorytetowego potraktowania tych badań i innowacji w regionie, które posiadają taki potencjał, a na które inwestycje w tej dziedzinie nie są wystarczające;

30.  wzywa regiony i państwa członkowskie do częstszego korzystania z budżetu dostępnego dla pomocy technicznej w celu zapewnienia skutecznej i sprawnej realizacji RIS3;

31.  przypomina, że strategie inteligentnej specjalizacji powinny być również ważnym instrumentem walki z wyzwaniami społecznymi, środowiskowymi, klimatycznymi i energetycznymi, a także ważnym instrumentem rozpowszechniania wiedzy oraz dywersyfikacji technologicznej;

Usprawnienie synergii na rzecz wzrostu i tworzenia miejsc pracy

32.  krytykuje brak synergii pomiędzy funduszami ESI i innymi instrumentami finansowymi UE, co utrudnia koordynację oraz zachowanie spójności i integracji finansowania unijnego, a także skutkuje osłabieniem ich wyników i wpływu; domaga się poświęcenia większej uwagi sposobom poprawy strategicznego podejścia do synergii oraz uwzględniania łączenia, komplementarności i potencjału instrumentów finansowania w sposób zapewniający pełne wykorzystanie gwarancji UE na rzecz finansowania platform inwestycji oraz dokładniejszego zbadania tych sposobów;

33.  podkreśla potrzebę kontynuowania i pogłębienia podejścia tzw. potrójnej i poczwórnej spirali do inteligentnej specjalizacji na poziomie regionalnym, w które zaangażowane byłyby administracja publiczna, przedsiębiorstwa, uniwersytety i obywatele; podkreśla, że należy wzmocnić rolę dwóch ostatnich zespołów uczestników (tzn. wyższych uczelni / instytutów badawczych i organizacji obywateli) w nowych programach unijnych i w nowych rodzajach finansowania;

34.  wzywa do udzielenia większego wsparcia MŚP oraz nowym przedsiębiorstwom, jako że znaczna ich większość przoduje, jeżeli chodzi o radykalne innowacje, a także walnie przyczynia się do wyszukiwania lokalnych talentów w wielu dziedzinach oraz do zatrudniania ludzi młodych;

35.  zachęca do stałego poszukiwania wiarygodnych wskaźników monitorowania wyników innowacji na wszystkich poziomach zarządzania poprzez skuteczniejsze mobilizowanie i koordynowanie zasobów Eurostatu oraz innych odnośnych dyrekcji generalnych Komisji, z uwzględnieniem również osiągnięć OECD, ESPON oraz innych podmiotów w tej dziedzinie, takich jak krajowe urzędy statystyczne;

36.  podkreśla, że skoordynowane i komplementarne wykorzystanie funduszy ESI w połączeniu ze środkami programu „Horyzont 2020” i EFIS zgodnie z opublikowanymi przez Komisję w lutym 2016 r. wytycznymi w sprawie komplementarności europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych oraz Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych zapewnia doskonałe warunki do pobudzenia innowacji na szczeblu regionalnym, krajowym i unijnym poprzez zwiększanie atrakcyjności inwestycji w badania i innowacje w celu przyciągnięcia kapitału prywatnego jako wsparcia uzupełniającego finansowanie publiczne; wzywa władze lokalne i regionalne do jak najlepszego wykorzystania możliwości łączenia tych narzędzi;

37.  wzywa do działania w celu uzyskania informacji niezbędnych do osiągnięcia synergii między poszczególnymi obszarami polityki i instrumentami dostępnymi w ramach RIS3, takimi jak polityka spójności na lata 2014–2020, platforma inteligentnej specjalizacji, Europejskie Centrum Monitorowania Klastrów, Europejskie Partnerstwo Innowacji, Europejskie Forum Strategii, kluczowe technologie prorozwojowe oraz infrastruktury badawcze;

38.  zachęca regiony wdrażające strategie RIS3 do umocnienia otwartej mentalności innowacyjnej oraz współpracy ekosystemowej w oparciu o model tzw. poczwórnej spirali;

39.  podkreśla znaczenie dostosowywania edukacji i badań naukowych do rzeczywistych potrzeb rynku w celu zapewnienia, by nowe innowacje odpowiadały wyzwaniom i przyczyniały się do wzrostu gospodarczego;

Inteligentne miasta jako katalizatory RIS3

40.  ponownie zwraca uwagę na kluczową rolę, którą obszary miejskie w UE mają do odegrania w rozwoju gospodarczym i społecznym Unii, działając jako węzły dla różnych podmiotów i sektorów, łącząc wyzwania i możliwości inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu oraz stanowiąc wiodące siły w zintegrowanej polityce nastawionej na dany obszar; wskazuje na znaczenie obszarów miejskich jako czynników katalizujących zasoby ludzkie, infrastrukturę i potencjał inwestycji w celu rozwijania klastrów na rzecz innowacyjności;

41.  wzywa Komisję, by opracowując unijny program dla miast w celu stworzenia synergii oraz silnych powiązań umożliwiających skuteczne wykorzystywanie zasobów, uwzględniła RIS3 oraz inne programy w zakresie innowacji, ze szczególnym uwzględnieniem zintegrowanych inwestycji terytorialnych;

42.  podkreśla, jak ważne jest ułatwianie innowacyjnej współpracy międzysektorowej, współpracy opartej na tzw. potrójnej spirali oraz współpracy transgranicznej związanej z wyzwaniami europejskimi w zakresie sprawiania, by regiony i miasta stawały się inteligentniejsze, bardziej ekologiczne, aby przyjemniej się w nich mieszkało i pracowało;

43.  podkreśla konieczność ciągłego rozwijania i rozszerzenia na całą Europę koncepcji „połączonych inteligentnych miast”; z zadowoleniem przyjmuje zamiar holenderskiej prezydencji UE, aby stworzyć podejście oddolne dające miastom, w koordynacji z władzami regionalnymi, możliwości opracowania agendy miejskiej UE oraz przejścia z poziomu inteligentnych miast na poziom doskonałych miast; popiera w tym kontekście przygotowania „paktu amsterdamskiego”, w którym położono nacisk na trwały wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy, wspieranie powiązań między wszystkimi stronami, obywatelami i organizacjami społecznymi oraz promowanie zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu;

44.  zwraca uwagę na propagowanie różnego rodzaju współpracy pomiędzy miastami oraz systemów wymiany informacji w dziedzinie inteligentnej specjalizacji i innowacji, takich jak Open and Agile Smart Cities wspieranych przez Komisję;

45.  wspiera inicjatywy Komisji i Rady dotyczące agendy miejskiej UE w kontekście paktu amsterdamskiego; wzywa Komisję, by wspierała spójność polityki miejskiej i regionalnej; zwraca się do niej o wysunięcie w siódmego sprawozdaniu w sprawie spójności propozycji dostosowania do siebie inicjatyw „Inteligentne miasta” i RIS3 oraz stosowanych w ich ramach metod;

Monitorowanie i ocena

46.  zauważa, że chociaż większość regionów przyjęła RIS3, znacząca ich część musi kontynuować prace mające na celu spełnienie wymogów związanych z warunkami wstępnymi, a główne wyzwania dotyczą mechanizmu monitorowania, ram budżetowych i środków stymulowania inwestycji sektora prywatnego w badania naukowe i innowacje;

47.  przypomina decydentom lokalnym i regionalnym o znaczeniu przyjętego przez nich zobowiązania do stosowania RIS3 jako instrumentu przemian gospodarczych w ich regionie, przez co wpływają również na politykę UE;

48.  z zadowoleniem przyjmuje ukierunkowanie tych strategii regionalnych na obszary energii, zdrowia, technologii informacyjno-komunikacyjnych, zaawansowanych materiałów, żywności, usług, turystyki, zrównoważonych innowacji i transportu, gospodarki opartej na biomasie, systemów produkcyjnych oraz sektora kultury i sektora kreatywnego, a także na inne specjalizacje i szczególnie konkurencyjne sektory danego regionu; ubolewa jednak nad brakiem dostatecznej szczegółowości strategii i domaga się usprawnienia procesu wyznaczania priorytetów, aby uniknąć tym samym zagrożenia, że wszystkie strategie skupiać się będą na tych samych zagadnieniach; wzywa do opracowywania strategii nie tylko w dziedzinie zaawansowanej technologii, ale również technologii niskoemisyjnej oraz innowacji społecznych i zachęca wszystkie podmioty, by dążyły do krzyżowania się sektorów, jako że proces krzyżowania może pobudzać innowacje;

49.  jest zdania, że wspieranie krajowych obserwatoriów strategii inteligentnej specjalizacji może przyczynić się do budowania solidniejszych systemów wskaźników monitorowania RIS3, w szczególności jeżeli chodzi o metodykę i szkolenia;

50.  zauważa, że niektóre RIS3 są słabo udokumentowane, jeżeli chodzi o wykazanie ich wyjątkowych zalet w dziedzinie konkurencyjności w danym regionie, niektóre z nich nie dowodzą zdolności zaangażowanych podmiotów do wspierania innowacyjnych przedsiębiorstw lub badaczy w zakresie dostarczania badań stosowanych lub znalezienia komercyjnych zastosowań wyników badań; zwraca również uwagę, że niektóre regiony posiadają rozbudowane strategie oraz uproszczone wskaźniki monitorowania; nalega w związku z tym na zwiększenie zdolności władz publicznych do gromadzenia i oceny otrzymanych informacji, a także wzmożenia skoordynowanych wysiłków regionów i centralnych organów władzy na rzecz identyfikowania i standaryzacji istniejących już baz danych oraz ich udostępniania zainteresowanym podmiotom;

51.  wzywa UE i państwa członkowskie do wykorzystywania istniejących już narzędzi, takich jak wspólnotowe badanie na temat innowacji, do okresowego (rocznego i śródokresowego) monitorowania – zarówno ilościowego, jak i jakościowego – wdrażania strategii oraz do angażowania w ten proces wszystkich zainteresowanych podmiotów, w tym społeczeństwa obywatelskiego; zauważa, że zarówno regiony, jak i państwa członkowskie borykają się z podobnymi problemami w zakresie oceny monitorowania, oraz wzywa regiony do regularnego publikowania sprawozdań z realizacji swoich celów, co pozwoli lepiej ocenić oddziaływanie RIS3 oraz zagwarantować przejrzystość informacji z monitorowania oraz publicznego dostępu do nich; jest jednak świadomy, że strategie przyniosą skutki dopiero za wiele lat, w związku z czym wczesny monitoring powinien być dostosowany do rozsądnych oczekiwań;

52.  zachęca regiony i państwa członkowskie do aktywnego zaangażowania w terminowe wdrażanie planów działania, zważywszy na docelowy termin zachowania zgodności z warunkami wstępnymi przypadający na grudzień 2016 r.; zwraca się do nich o ustanowienie i wdrożenie własnego mechanizmu monitorowania w ramach stałego przeglądu RIS3, z ukierunkowaniem na określenie nisz inwestycyjnych, w obrębie których regionalne podmioty zajmujące się innowacjami będą mogły uzyskać przewagę konkurencyjną lub ją utrzymać;

53.  jest zdania, że wspólny udział w nadzorze i ocenie odnośnych instrumentów w obrębie RIS3, a także dostosowanie nadzoru i oceny do sprawozdawczości w ramach różnych instrumentów może tu znacząco pomóc; w związku z tym nawołuje wszystkie zainteresowane podmioty i decydentów do stworzenia synergii oraz do opracowania rozwiązań w zakresie gromadzenia i dokonywania syntezy danych ze strategii politycznych i instrumentów będących częścią konkretnych RIS3;

54.  przypomina, że dobra „strategia papierowa” nie przyniesie oczekiwanych rezultatów bez wdrożenia usług wsparcia dla przedsiębiorstw;

Główne wnioski i przyszłość RIS3

55.  wyraża ubolewanie, że jakkolwiek w strategiach RIS3 często uznaje się, że istnieje potrzeba wspierania przedsiębiorstw w wykorzystywaniu wszystkich form innowacji, to jednak później wspierane są tylko innowacje oparte na wiedzy technologicznej; proponuje w związku z powyższym, by strategia RIS3 uwzględniała innowację również w innych dziedzinach takich jak usługi i branża twórcza, oraz przypomina o znaczeniu wszelkiego rodzaju systemów innowacji oraz instytucji, niezależnie od ich rozmiarów, oraz o znaczeniu ich powiązania z lokalnymi i regionalnymi klastrami;

56.  zwraca uwagę, że strategie RIS3 muszą być odpowiednio wdrażane, jeśli mają zniwelować lukę innowacyjną oraz zwiększyć zatrudnienie i pobudzić wzrost gospodarczy w Europie; podkreśla, że w tym celu konieczne jest promowanie oddolnych strategii i wzmocnienie kontroli w zakresie potencjału RIS3 na wszystkich szczeblach zarządzania; uważa w tym względzie, że państwa członkowskie powinny zaangażować swoje krajowe urzędy statystyczne, aby pomóc regionom w rozwijaniu mechanizmów oceny i monitorowania;

57.  uważa, że podejście partycypacyjne stosowane w strategiach musi zostać włączone do wszystkich procesów, również do procesu nadzoru i oceny, jako że rozszerzy to zakres współpracy w realizacji celów RIS3;

58.  apeluje do UE i państw członkowskich, by nie zapominały, że instrument ten musi być wykonalny, operacyjny i skuteczny, tak by uniknąć nakładania na beneficjentów obciążeń administracyjnych;

59.  wzywa Komisję, aby nakłaniała do dokonania przeglądu strategii w 2017 r. w celu zwiększenia ich efektywności i skuteczności oraz do informowania o ich wkładzie zarówno w przyszłą politykę spójności, jak i w badania i innowacje po roku 2020, z uwzględnieniem doświadczeń zdobytych w pierwszych latach ich realizacji; wzywa Komisję do zainicjowania konsultacji publicznych oraz do zorganizowania, przed opracowaniem siódmego sprawozdania w sprawie spójności, ogólnoeuropejskiej konferencji z udziałem Parlamentu, Komitetu Regionów i innych zainteresowanych stron;

60.  uważa, że strategie inteligentnej specjalizacji mogłyby być ważnymi instrumentami w walce z wyzwaniami energetycznymi, w efektywnym gospodarowaniu zasobami i zapewnianiu bezpieczeństwa energetycznego;

61.  wzywa Komisję, aby nadal wspierała rolę platformy S3, pomogła podnieść poziom szczegółowości strategii, a także nadal skupiała się na znaczeniu efektu mnożnikowego inwestycji prywatnych;

62.  zwraca się do DG REGIO i platformy S3 o opracowanie i szerokie rozpowszechnianie krótkiego dokumentu politycznego na temat dotychczasowych doświadczeń RIS3, z uwzględnieniem następujących obszarów: 1) analiza SWOT doświadczeń; 2) wnioski wyciągnięte przez regiony i główne pułapki zaobserwowane w każdym z sześciu kroków opisanych w przewodniku RIS3; 3) zalecenia i znormalizowane szablony do ciągłej poprawy RIS3, które mają na celu ulepszenie projektowania strategii po roku 2020; oraz 4) potencjał ludzki potrzebny do skutecznego zaprojektowania i wdrożenia RIS3; uważa, że należy zachęcać sieci regionalne zajmujące się badaniami naukowymi i innowacjami oraz wspierać je w działaniach mających na celu propagowanie sukcesów oraz zdobytych doświadczeń, aby zakorzenić w regionach myślenie pod tym kątem na wszystkich szczeblach;

o
o   o

63.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie oraz Komisji.

(1) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 320.
(2) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 289.
(3) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 470.
(4) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 259.
(5) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 303.
(6) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 281.
(7) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 487.
(8) Teksty przyjęte, P7_TA(2014)0002.
(9) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0308.
(10) Dz.U. C 225 z 27.7.2012, s. 46.
(11) Dz.U. C 218 z 30.7.2013, s. 12.
(12) Dz.U. C 415 z 20.11.2014, s. 5.


Europejska współpraca terytorialna – najlepsze praktyki i działania innowacyjne
PDF 469kWORD 63k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2016 r. w sprawie Europejskiej współpracy terytorialnej – najlepsze praktyki i działania innowacyjne (2015/2280(INI))
P8_TA(2016)0321A8-0202/2016

Parlament Europejski,

–  uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego tytuł XVIII,

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006(1) (zwane dalej „rozporządzeniem w sprawie wspólnych przepisów”),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1301/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i przepisów szczególnych dotyczących celu „Inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia” oraz w sprawie uchylenia rozporządzenia (WE) nr 1080/2006(2),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1299/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie przepisów szczegółowych dotyczących wsparcia z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna”(3),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1302/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1082/2006 w sprawie europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej (EUWT) w celu doprecyzowania, uproszczenia i usprawnienia procesu tworzenia takich ugrupowań oraz ich funkcjonowania(4),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 236/2014 z dnia 11 marca 2014 r. ustanawiające wspólne zasady i procedury wdrażania unijnych instrumentów na rzecz finansowania działań zewnętrznych(5),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 231/2014 z dnia 11 marca 2014 r. ustanawiające Instrument Pomocy Przedakcesyjnej (IPA II)(6),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 232/2014 z dnia 11 marca 2014 r. ustanawiające Europejski Instrument Sąsiedztwa(7),

–  uwzględniając rozporządzenie Rady (UE, Euratom) nr 1311/2013 z dnia 2 grudnia 2013 r. określające wieloletnie ramy finansowe na lata 2014−2020(8),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012 z dnia 25 października 2012 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002(9),

–  uwzględniając „Agendę terytorialną Unii Europejskiej 2020 – W kierunku sprzyjającej włączeniu, inteligentnej i zrównoważonej Europy zróżnicowanych regionów”, uzgodnionej na nieformalnym posiedzeniu ministrów ds. planowania przestrzennego i rozwoju terytorialnego 19 maja 2011 r. w Gödöllő na Węgrzech,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 stycznia 2014 r. w sprawie gotowości państw członkowskich UE do skutecznego i terminowego rozpoczęcia nowego okresu programowania polityki spójności(10),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 27 listopada 2014 r. w sprawie opóźnień w rozpoczęciu realizacji polityki spójności na lata 2014–2020(11),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 26 listopada 2014 r. pt. „Plan inwestycyjny dla Europy” (COM(2014)0903),

–  uwzględniając szóste sprawozdanie w sprawie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej (COM(2014)0473),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 9 września 2015 r. w sprawie inwestycji na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia: wspieranie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej w Unii(12),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 3 marca 2010 r. pt. „»Europa 2020« – strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu” (COM(2010)2020),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 28 października 2015 r. w sprawie polityki spójności i przeglądu strategii „Europa 2020”(13),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 26 listopada 2015 r. w sprawie dążenia do uproszczenia polityki spójności na lata 2014–2020 i ukierunkowania jej na wyniki(14),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/1017 z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych, Europejskiego Centrum Doradztwa Inwestycyjnego i Europejskiego Portalu Projektów Inwestycyjnych oraz zmieniającego rozporządzenia (UE) nr 1291/2013 i (UE) nr 1316/2013 – Europejski Fundusz Inwestycji Strategicznych(15),

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów dotyczące wartości dodanej strategii makroregionalnych (COM(2013)0468), a także uwzględniając odpowiednie konkluzje Rady z dnia 22 października 2013 r.,

–  uwzględniając badanie przeprowadzone w styczniu 2015 r. przez swoją Dyrekcję Generalną ds. Polityki Wewnętrznej (Departament Polityczny B: Polityka Strukturalna i Polityka Spójności), zatytułowane „Nowa rola makroregionów w europejskiej współpracy terytorialnej”,

–  uwzględniając badanie przeprowadzone w lipcu 2015 r. przez swoją Dyrekcję Generalną ds. Polityki Wewnętrznej (Departament Polityczny B – Polityka Strukturalna i Polityka Spójności), zatytułowane „Europejskie ugrupowanie współpracy terytorialnej jako instrument służący upowszechnianiu i poprawie współpracy terytorialnej w Europie”,

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 22 lutego 2016 r. zatytułowany „Plan inwestycyjny dla Europy: nowe wytyczne dotyczące łączenia europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych z Europejskim Funduszem na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS)”,

–  uwzględniając opinię Komitetu Regionów wydaną w maju 2015 r. i zatytułowaną „Instrumenty finansowe wspierające rozwój terytorialny”,

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 14 grudnia 2015 r. pt. „Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu gospodarczego – maksymalizowanie wkładu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych” (COM(2015)0639),

–  uwzględniając deklarację Komitetu Regionów z dnia 2 września 2015 r. pt. „25 lat INTERREG: nowy impuls dla współpracy transgranicznej”,

–  uwzględniając opinię Komitetu Regionów wydaną w grudniu 2015 r. i zatytułowaną „Wizja terytorialna do 2050 r.: jaka będzie przyszłość?”,

–  uwzględniając opinię Komitetu Regionów z dnia 17 grudnia 2015 r. pt. „Wzmocnienie współpracy transgranicznej: czy potrzebne są lepsze ramy regulacyjne”,

–  uwzględniając dokument informacyjny przygotowany przez luksemburską prezydencję Rady „25-lecie INTERREG z perspektywy lat; przegotowanie współpracy terytorialnej w przyszłości”,

–  uwzględniając konkluzje Rady pt. „25-lecie INTERREG: wkład inicjatywy na rzecz celów polityki spójności”,

–  uwzględniając inicjatywę prezydencji luksemburskiej w sprawie szczególnych przepisów dotyczących regionów przygranicznych, mającą na celu zaspokojenie potrzeb i sprostanie wyzwaniom na tych obszarach, pod nazwą „Narzędzie na potrzeby ustanawiania i stosowania przepisów szczególnych w regionach transgranicznych”(16),

–  uwzględniając przeprowadzone przez Komisję ogólnounijne konsultacje publiczne na temat utrzymujących się przeszkód dla współpracy transgranicznej, które zainicjowano w dniu 21 września 2015 r. z okazji Europejskiego Dnia Współpracy(17),

–  uwzględniając wyniki pierwszego w historii badania Eurobarometru przeprowadzonego przez Komisję w 2015 r., aby określić i usystematyzować postawy obywateli mieszkających na obszarach przygranicznych, z myślą o wypracowaniu bardziej ukierunkowanych interwencji unijnych(18),

–  uwzględniając sprawozdanie OECD z 2013 r. pt. „Regiony a innowacja: współpraca ponad granicami”,

–  uwzględniając sprawozdanie Komitetu Regionów pt. „Sprawozdanie monitorujące EUWT za 2014 r. – Wdrażanie strategii »Europa 2020«”(19),

–  uwzględniając art.52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Rozwoju Regionalnego (A8-0202/2016),

A.  mając na uwadze, że około 38 % ludności Europy zamieszkuje regiony przygraniczne, a UE stoi w obliczu poważnego kryzysu gospodarczego, finansowego i społecznego, który szczególnie uderza w kobiety we wszystkich aspektach; mając na uwadze, że UE musi uznać równouprawnienie płci za kluczowy element we wszystkich strategiach politycznych i praktykach dotyczących Europejskiej współpracy terytorialnej;

B.  mając na uwadze, że nadrzędnym celem Europejskiej współpracy terytorialnej jest zmniejszenie wpływu granic krajowych, tak by ograniczyć rozbieżności między regionami dzięki usunięciu przeszkód dla inwestycji i wspólnej pracy ponad granicami krajowymi, zwiększyć spójność i wspierać harmonijny rozwój gospodarczy, społeczny i kulturalny całej Unii21;

C.  mając na uwadze, że Europejska współpraca terytorialna stanowi integralną część polityki spójności poprzez zwiększanie spójności terytorialnej Unii;

D.  mając na uwadze, że państwa członkowskie mogą wykorzystać Europejską współpracę terytorialną do stawienia czoła wyzwaniom, których źródłem jest kryzys migracyjny;

E.  mając na uwadze, że nadal tylko niewielki odsetek obywateli Unii wykorzystuje w pełnym zakresie możliwości, jakie niesie rynek wewnętrzny UE i swoboda przemieszczania się;

F.  mając na uwadze, że programy Europejskiej współpracy terytorialnej, którym przyświeca zasada wspólnego zarządzania, wielopoziomowego sprawowania rządów oraz partnerstwa, opracowano w ramach zbiorowego procesu skupiającego szerokie grono europejskich, krajowych i regionalnych organów z myślą o zmierzeniu się ze wspólnymi wyzwaniami w kontekście transgranicznym i ułatwieniu wymiany dobrych praktyk;

G.  mając na uwadze, że istnieje potrzeba wspólnej refleksji nad kształtem Europejskiej współpracy terytorialnej po roku 2020;

Europejska wartość dodana Europejskiej współpracy terytorialnej, najlepsze praktyki i wkład w realizację celów strategii „Europa 2020”

1.  zauważa, że Europejska współpraca terytorialna stała się jednym z dwóch równorzędnych celów polityki spójności na lata 2014–2020, który uregulowano w poświęconym mu rozporządzeniu; podkreśla jednak, że budżet Europejskiej współpracy terytorialnej wynosi 10,1 mld EUR, co stanowi zaledwie 2,8% budżetu polityki spójności, i jest niewspółmierny wobec ogromu wyzwań, którym sprostać musi ta inicjatywa, ani nie odzwierciedla wysokiego poziomu wartości dodanej Europejskiej współpracy terytorialnej na szczeblu europejskim; przypomina w związku z tym o rozczarowaniu Parlamentu Europejskiego z powodu wyników negocjacji w sprawie wieloletnich ram finansowych na lata 2014–2020, zwłaszcza w kwestii cięć środków na Europejską współpracę terytorialną; wyraża przekonanie, że większy budżet na Europejską współpracę terytorialną w przyszłym okresie programowania zwiększy wartość dodaną polityki spójności; apeluje o ściślejsze przestrzeganie art. 174 TFUE dotyczącego spójności terytorialnej, zwłaszcza w odniesieniu do obszarów wiejskich i obszarów podlegających przemianom przemysłowym oraz regionów o poważnych i trwałych utrudnieniach naturalnych lub demograficznych, takich jak regiony najbardziej oddalone, najbardziej na północ wysunięte regiony o niskiej gęstości zaludnienia oraz regiony wyspiarskie, transgraniczne i górskie; apeluje do Komisji i państw członkowskich o zwrócenie szczególnej uwagi na obszary znajdujące się w niekorzystnej sytuacji geograficznej i demograficznej przy realizacji polityki spójności;

2.  zwraca uwagę, że zgodnie z celami strategii „Europa 2020” Europejskiej współpracy terytorialnej nadano nowy kształt, aby zapewnić większy wpływ tej inicjatywy poprzez skoncentrowanie się na obszarach tematycznych i ukierunkowanie działań na osiąganie wyników, bez uszczerbku dla podejścia opartego na wrażliwości terytorialnej umożliwiającego kontynuowanie priorytetów regionalnych; jest przekonany, że konieczne jest większe zwracanie uwagi na specyfikę Europejskiej współpracy terytorialnej; apeluje zatem o lepszą ocenę programów Europejskiej współpracy terytorialnej, aby wykazać ich wpływ i wartość dodaną;

3.  zwraca uwagę, że współpraca transgraniczna okazała się kluczowym narzędziem rozwoju regionów przygranicznych, które uznaje się za prawdziwe laboratoria integracji europejskiej; przyznaje, że lata 2000–2006 i 2007–2013 cechowało wyraźne ukierunkowanie na bardziej strategicznie zorientowane priorytety oraz że wypracowano najlepsze praktyki w zakresie lepszego skomunikowania i dostępności, transferu wiedzy i innowacji, wzmocnienia tożsamości regionalnej, stawienia czoła wyzwaniom w zakresie ochrony środowiska, wzmocnienia zdolności instytucjonalnej, ochrony zdrowia, edukacji, zatrudnienia i mobilności pracowników, a także ochrony ludności dzięki tworzeniu nowych partnerstw i konsolidowania już istniejących;

4.  potwierdza, że współpraca transnarodowa odegrała pomocną rolę, wspierając badania naukowe, innowacje i gospodarkę opartą na wiedzy, pomagając przystosować się do zmiany klimatu i propagując transport zorganizowany z poszanowaniem zasad zrównoważonego rozwoju oraz mobilność za pośrednictwem ponadnarodowych podejść, a także przyczyniła się do wzmocnienia zdolności instytucjonalnej; podkreśla, że zintegrowane podejście terytorialne i współpraca transnarodowa są szczególnie istotne w kwestiach dotyczących ochrony środowiska, zwłaszcza w obszarach wody, różnorodności biologicznej i energii;

5.  stwierdza, że współpraca międzyregionalna pozwoliła miastom i regionom nawiązać współpracę w szerokim zakresie i w różnorodnych obszarach tematycznych, obejmującą wymianę doświadczeń i sprawdzonych rozwiązań, oraz że dzięki temu poprawiła się skuteczność wielu regionalnych i lokalnych strategii politycznych; uważa, że należy zająć się znacznymi rozbieżnościami w rozwoju między obszarami miejskimi i wiejskimi oraz problemami regionów metropolitarnych;

6.  jest zdania, że skuteczna współpraca transgraniczna i transnarodowa przekłada się na większą atrakcyjność obszaru geograficznego dla przedsiębiorstw handlowych przez możliwie jak najskuteczniejsze wykorzystanie potencjału lokalnego, regionalnego i transgranicznego, a także kapitału ludzkiego, aby lepiej odpowiedzieć na potrzeby i oczekiwania przedsiębiorstw handlowych, lecz również uniknąć przenoszenia przedsiębiorstw do państw trzecich, wyludniania regionów UE i wzrostu bezrobocia;

7.  jest przekonany, że Europejska współpraca terytorialna zapewnia istotną wartość dodaną, przyczyniając się do zagwarantowania pokoju, stabilności i integracji regionalnej w ramach polityki rozszerzenia i sąsiedztwa, a także wywiera wpływ w wymiarze ogólnoświatowym dzięki rozpowszechnianiu najlepszych praktyk; uważa, że współpraca transgraniczna może wnieść wartość dodaną do zarządzania kryzysem migracyjnym;

8.  zwraca uwagę, że w latach 2014–2020 około 41% budżetu EFRR przeznaczonego na Europejską współpracę terytorialną(20) zostanie zainwestowane w środki mające na celu poprawę stanu środowiska, a 27% – w działania służące wzmocnieniu inteligentnego rozwoju, w tym badań naukowych i innowacji, natomiast 13% zostanie przeznaczone na promocję wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu poprzez działania związane z zatrudnieniem, edukacją i szkoleniami, natomiast 33 programy będą miały na celu poprawę ogólnego skomunikowania w układzie transgranicznym; zauważa także, że kwota w wysokości 790 mln EUR zostanie przeznaczona na zwiększenie zdolności instytucjonalnej poprzez ustanowienie lub wzmocnienie struktur współpracy i poprawę wydajności usług publicznych;

9.  podkreśla, że koncepcja ukierunkowania na wyniki wymaga, by programy Interreg zapewniały wysokiej jakości współpracę na poziomie projektu oraz by w ich ramach przyjęto nowy rodzaj oceny, który uwzględni specyficzny charakter każdego programu i przyczyni się do ograniczenia obciążeń administracyjnych dla beneficjentów i organów zarządzających; apeluje do Komisji, państw członkowskich i organów zarządzających o współpracę i wymianę informacji oraz dobrych praktyk dotyczących przeprowadzenia oceny i wydania wytycznych, jak dostosować koncepcję ukierunkowania na wyniki do specyfiki Europejskiej współpracy terytorialnej; przyznaje, że całkowitej wartości dodanej programów Europejskiej współpracy terytorialnej nie można oceniać wyłącznie na podstawie wskaźników ilościowych, i apeluje do Komisji o opracowanie bardziej jakościowych wskaźników, aby lepiej odzwierciedlić wyniki współpracy terytorialnej;

10.  ubolewa z powodu opóźnionego przyjęcia programów Interreg i zwraca się do Komisji i państw członkowskich o zintensyfikowanie starań mających na celu zapewnienie ich skutecznej i pomyślnej realizacji oraz usunięcie przeszkód we współpracy transgranicznej, aby uniknąć krytycznych problemów już stwierdzonych w okresie programowania 2007–2013; apeluje do Komisji o udostępnienie wszystkich niezbędnych środków umożliwiających przyspieszenie wdrażania programów Europejskiej współpracy terytorialnej;

11.  ubolewa nad brakiem wiarygodnych transgranicznych danych i dowodów na skuteczność współpracy transgranicznej w kontekście sprawozdawczości w odniesieniu do ram wykonania; wzywa zatem Komisję, Eurostat i organy zarządzające do współpracy na określeniem wspólnych kryteriów oceny oraz do wspólnego uzgodnienia jednej bazy danych, a także do opracowania metod udostępniania i korzystania z wiarygodnych danych ponad granicami; zwraca uwagę na istniejące wyzwania związane z wdrażaniem zintegrowanego podejścia terytorialnego wynikające ze znacznych różnic w upodmiotowieniu władz regionalnych i lokalnych państw członkowskich;

12.  apeluje do Komisji, państw członkowskich i organów zarządzających o stworzenie odpowiednio ustrukturyzowanych systemów monitorowania oraz planów oceny, aby zapewnić skuteczniejszą ocenę realizacji wyników pod kątem celów strategii „Europa 2020” i integracji terytorialnej;

Wkład w spójność terytorialną

13.  podkreśla, że Europejska współpraca terytorialna w znacznym stopniu przyczynia się do umocnienia celu UE, jakim jest spójność terytorialna, dzięki integracji zróżnicowanych sektorowych strategii politycznych na szczeblu terytorialnym; z zadowoleniem przyjmuje badanie Europejskiej Sieci Obserwacyjnej Rozwoju Terytorialnego i Spójności Terytorialnej pt. „ET2050: scenariusze i wizje rozwoju terytorialnego dla Europy”, które może pełnić rolę ram odniesienia dla dalszych dyskusji poświęconych opracowaniu polityki spójności na okres po roku 2020;

14.  przypomina o znaczeniu zintegrowanych inwestycji terytorialnych (ZIT) i inicjatyw rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność, które nie są wystarczająco szeroko realizowane w ramach programów Interreg na lata 2014–2020, i zachęca państwa członkowskie do korzystania z tych inicjatyw w większym stopniu, jednocześnie podkreślając, że będzie to wymagać zwiększenia zaangażowania organów regionalnych i lokalnych; apeluje do Komisji oraz państw członkowskich o zaproponowanie programów informacyjnych i szkoleniowych dla beneficjentów;

15.  uważa, że nowe instrumenty rozwoju terytorialnego, takie jak zintegrowane inwestycje terytorialne (ZIT) oraz rozwój lokalny kierowany przez społeczność, mogą przynieść szereg inwestycji w infrastrukturę społeczną, zdrowotną i edukacyjną, umożliwić rewitalizację obszarów miejskich znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, spowodować utworzenie miejsc pracy, a także przyczynić się do innych działań mających na celu ograniczenie odizolowania migrantów i sprzyjających ich integracji;

16.  zaleca zwrócenie szczególnej uwagi na projekty zaangażowane w przystosowanie miejscowości i regionów do nowej rzeczywistości demograficznej oraz przeciwdziałanie wynikającym z niej zaburzeniom równowagi, m.in. dzięki: 1) dostosowaniu infrastruktury społecznej i mobilności do zmian demograficznych i ruchów migracyjnych; 2) stworzeniu konkretnych towarów i usług dostosowanych do starzejącego się społeczeństwa; 3) wspieraniu działań umożliwiających tworzenie sprzyjających włączeniu społecznemu miejsc pracy dla osób w podeszłym wieku, kobiet i migrantów; 4) usprawnieniu połączeń cyfrowych oraz tworzeniu platform, które umożliwiają i ułatwiają uczestnictwo obywateli najbardziej odizolowanych regionów oraz ich współpracę z różnymi organami administracyjnymi, społecznymi i politycznymi na wszystkich szczeblach władzy (lokalnym, regionalnym, krajowym i europejskim);

17.  zwraca uwagę na rolę Europejskiej współpracy terytorialnej w regionach wyspiarskich, najbardziej oddalonych i słabo zaludnionych, w strefach górskich i na obszarach wiejskich, jako ważnego narzędzia służącego zacieśnieniu ich regionalnej współpracy i integracji; wzywa Komisję i państwa członkowskie do zwrócenia szczególnej uwagi na wykorzystywanie funduszy w tych regionach, łącznie z tymi, które graniczą z państwami trzecimi, w celu poprawy realizacji finansowanych w ten sposób projektów transgranicznych;

18.  wskazuje na komplementarny charakter Europejskiej współpracy terytorialnej i strategii makroregionalnych w procesie radzenia sobie ze wspólnymi wyzwaniami w ramach większych obszarów funkcjonalnych, jak również pozytywną rolę, jaką strategie makroregionalne mogą odegrać, pomagając zaradzić wspólnym wyzwaniom, w obliczu których stają makroregiony;

19.  uważa, że należy dążyć do zapewnienia lepszej koordynacji oraz większej synergii i komplementarności między transgranicznym i transnarodowym nurtem działań z myślą o usprawnieniu współpracy i integracji na terytoriach strategicznych o większym zasięgu; apeluje o lepszą koordynację działań między organami zarządzającymi i podmiotami zaangażowanymi w realizację strategii makroregionalnych; wzywa do zacieśnienia współpracy, a także do wzmocnienia powiązań i zwiększenia spójności programów Europejskiej współpracy terytorialnej z programami krajowymi i regionalnymi na etapie ich opracowywania, aby zwiększyć ich komplementarność i uniknąć powielania;

20.  zwraca uwagę, że niektóre regiony stają w obliczu poważnych wyzwań związanych z migracją, oraz zachęca do wykorzystania programów Interreg i wzywa do ich pilnej realizacji, aby sprostać m.in. wyzwaniom spowodowanym kryzysem uchodźczym, a także do wymiany sprawdzonych rozwiązań między organami lokalnymi i regionalnymi na obszarach przygranicznych, również w państwach trzecich, zwłaszcza dzięki strategiom makroregionalnym;

Wsparcie dla badań i innowacji

21.  podkreśla osiągnięcia w obszarze badań i innowacji, takie jak wspólne projekty badawcze, współpraca instytutów badawczych i przedsiębiorstw, tworzenie międzynarodowych uniwersytetów przygranicznych, transgraniczne ośrodki badawcze, transgraniczne instytucje szkoleniowe, tworzenie transgranicznych klastrów i sieci przedsiębiorstw, transgraniczne inkubatory i usługi doradcze dla MŚP, marki „high-tech” dla przyciągnięcia zagranicznych inwestorów itp.; zauważa istotną rolę programów Interreg w zwiększaniu konkurencyjności i potencjału innowacyjnego regionów dzięki pobudzaniu synergii między strategiami inteligentnej specjalizacji, a także wspieraniu współpracy między klastrami i rozwijaniu sieci innowacji; zwraca się do Komisji o przedstawienie kompleksowego przeglądu współpracy terytorialnej w ramach EFRR i EFS na podstawie wspólnych ram strategicznych (załącznik I do rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów (rozporządzenie (UE) nr 1303/2013));

22.  jest świadomy, że inwestycje służące zintensyfikowaniu inteligentnego wzrostu, w tym działalności badawczej i innowacyjnej, stanowią 27% środków przydzielonych w ramach EFRR na programy współpracy transgranicznej w latach 2014–2020(21); zauważa również, że 35 % budżetu programów transnarodowych przeznaczono na wsparcie inteligentnego wzrostu poprzez zdynamizowanie badań i innowacji;

23.  podkreśla potrzebę stworzenia transgranicznego podejścia do polityki innowacji, jak np. wspólne programy badań i mobilności, wspólna infrastruktura badawcza, partnerstwa i sieci współpracy; zwraca uwagę, że odmienne przepisy w poszczególnych państwach członkowskich utrudniają wspólne działania na rzecz rozszerzenia badań i innowacji poza granice;

24.  apeluje, by synergie i komplementarność powstałe na styku programów i funduszy, w tym europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, programu „Horyzont 2020”, Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych oraz innych funduszy UE przyczyniały się do maksymalizacji ilości, jakości i skutków inwestowania w badania i innowacje; zaleca, aby organy lokalne i regionalne w pełni skorzystały z zalet łączenia tych funduszy w celu wspierania MŚP, projektów dotyczących badań naukowych i innowacji, w stosownych przypadkach również projektów transgranicznych; apeluje do MŚP, aby w pełni wykorzystały możliwości, jakie oferują te fundusze, i przyczyniły się w ten sposób do wdrożenia programów Europejskiej współpracy terytorialnej;

25.  apeluje o przyjęcie transgranicznych strategii innowacyjności, przy jednoczesnym określeniu zakresu, w jakim stanowić mają one uzupełnienie istniejących już strategii inteligentnej specjalizacji, a także innych istniejących programów i strategii; zachęca do przeprowadzenia oceny możliwości uzyskania synergii w kontekście transgranicznym oraz wykorzystania różnych źródeł finansowania;

26.  podkreśla, że instrumenty finansowe muszą stanowić nieodłączną część programów Europejskiej współpracy terytorialnej dzięki uzupełnianiu dotacji w celu wsparcia dostępu MŚP do finansowania, badań i innowacji; uważa, że większe wykorzystanie instrumentów finansowych mogłoby przyciągnąć więcej inwestycji do projektów Interreg, co stworzyłoby nowe miejsca pracy oraz pozwoliło na osiągnięcie lepszych wyników; przypomina o kluczowym znaczeniu wsparcia technicznego i odpowiednich inicjatyw szkoleniowych dla pełnego czerpania korzyści z wykorzystywania instrumentów finansowych, nawet w mniej rozwiniętych regionach;

Sprawowanie rządów i koordynacja polityki

27.  przypomina, że w szóstym sprawozdaniu w sprawie spójności nie poświęcono wystarczającej uwagi Europejskiej współpracy terytorialnej, pomimo iż od okresu programowania 2007–2013 stanowi ona pełnowartościowy cel polityki spójności; przypomina o potencjale europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej (EUWT) nie tylko jako instrumentu służącego do wspierania i promowania europejskiej współpracy terytorialnej i zarządzania projektami transgranicznymi, lecz również sposobu przyczyniania się do całościowo zintegrowanego rozwoju terytorialnego i elastycznej platformy zarządzania wielopoziomowego;

28.  z zadowoleniem przyjmuje uproszczone rozporządzenie w sprawie europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej (rozporządzenie (UE) nr 1302/2013) i wzywa państwa członkowskie do nasilenia działań ułatwiających tworzenie takich ugrupowań; zauważa jednak, że rozporządzenie to nie wystarczy, by pokonać wszystkie przeszkody prawne na drodze do współpracy transgranicznej; z zadowoleniem przyjmuje więc inicjatywę prezydencji luksemburskiej, która zaproponowała szczególne narzędzie prawne dla regionów przygranicznych i dała państwom członkowskim możliwość uzgodnienia konkretnych przepisów; z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji, przewidującą przeprowadzenie do końca 2016 r. analizy przeszkód we współpracy transgranicznej, w ramach której Komisja przyjrzy się rozwiązaniom i przykładom dobrych praktyk; zwraca się do Komisji o włączenie do tej analizy badania w sprawie potrzeb regionów przygranicznych; z zainteresowaniem oczekuje na wyniki zainicjowanych 21 września 2015 r. przez Komisję ogólnounijnych konsultacji publicznych na temat utrzymujących się przeszkód we współpracy transgranicznej; wzywa, aby w toku analizy Komisja uwzględniła opinie i zalecenia Parlamentu, jak również wyniki konsultacji publicznych;

29.  uważa, że programy Interreg powinny – przy poszanowaniu uzgodnionych priorytetów programowych oraz uzgodnionej logiki interwencji, a także w uzupełnieniu do innych stosownych środków finansowych – wspierać działania podejmowane w obszarze migracji oraz skuteczne strategie polityczne dotyczące integracji; apeluje o wykorzystanie otwartości Komisji w celu szybkiego zbadania i zatwierdzenia wnioskowanych przez odnośne państwa członkowskie zmian w programach operacyjnych na lata 2014–2020, których wyłącznym celem ma być stawienie czoła najważniejszym kwestiom związanym z kryzysem uchodźczym;

30.  zachęca do szerszego korzystania z instrumentów finansowych jako elastycznych mechanizmów, które można by stosować równolegle z dotacjami; zaznacza, że instrumenty finansowe, o ile są wdrażane skutecznie, mogą znacznie zwiększyć oddziaływanie finansowania; podkreśla w tym względzie potrzebę jasnych, spójnych i ukierunkowanych przepisów w sprawie instrumentów finansowych, aby wspomóc uproszczenie procesu przygotowania i wdrożenia dla zarządzających funduszami i beneficjentów funduszy; zwraca uwagę na możliwość skorzystania ze specjalistycznej wiedzy i know-how w ramach instrumentów inżynierii finansowej i pomocy technicznej EBI;

31.  podkreśla, że w okresie programowania 2007–2013 nie dokonano odpowiedniej oceny potencjalnej komplementarności programów Interreg i innych programów finansowanych z unijnych środków; apeluje o ustanowienie odpowiednich mechanizmów koordynacji, aby zapewnić skuteczną koordynację, komplementarność i synergię między europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi oraz innymi unijnymi i krajowymi instrumentami finansowania, takimi jak program „Horyzont 2020”, a także z Europejskim Funduszem na rzecz Inwestycji Strategicznych i EBI;

32.  zachęca, by w planach oceny realizowanych przez organy zarządzające uwzględniano bieżące analizy koncentrujące się na szczególnej ocenie skuteczności synergii istniejących między programami;

33.  podkreśla wciąż rosnące znaczenie transgranicznych rynków pracy, charakteryzujących się dużą dynamiką w zapewnianiu dobrobytu i tworzeniu miejsc pracy; apeluje do Komisji i państw członkowskich o pełne wykorzystanie możliwości, jakie zapewniają programy Interreg, by ułatwić transgraniczną mobilność pracowników, w tym dzięki promowaniu zasady równych szans, poprzez dostosowanie, w razie konieczności, ram regulujących kwestie administracyjne i społeczne, a także intensyfikację dialogu między wszystkimi szczeblami zarządzania;

34.  uważa, że istotne jest zwiększenie synergii i komplementarności między programami Europejskiej współpracy terytorialnej i służbami EURES, które odgrywają szczególnie istotną rolę w regionach transgranicznych charakteryzujących się wysokim poziomem transgranicznych dojazdów do pracy; apeluje do państw członkowskich i regionów o pełne wykorzystanie możliwości, jakie oferują służby EURES w zakresie zatrudnienia i mobilności zawodowej w UE;

35.  jest przekonany, że dla rozwoju programów Interreg szczególne znaczenie ma zasada wielopoziomowego sprawowania rządów, zasada partnerstwa i faktyczne wdrożenie europejskiego kodeksu postępowania;

Uproszczenie

36.  podkreśla, że choć istnieje osobne rozporządzenie regulujące Europejską współpracę terytorialną, wdrażanie programów współpracy terytorialnej powinno być jeszcze bardziej uproszczone, i apeluje do grupy wysokiego szczebla ds. uproszczenia1 o rozważenie środków mających na celu wprowadzenie uproszczeń i zmniejszenie obciążeń administracyjnych dla beneficjentów przed wnioskiem ustawodawczym w sprawie europejskiej współpracy terytorialnej oraz planowaniem programów Interreg na okres po roku 2020;

37.  wzywa Komisję do zaproponowania konkretnych działań z myślą o uproszczeniu przepisów dotyczących sprawozdawczości, kontroli i pomocy państwa oraz zharmonizowaniu procedur; apeluje o sformułowanie standardowych wymogów dotyczących wszystkich programów Interreg, osobno dla każdego aspektu polityki;

38.  wzywa państwa członkowskie do uproszczenia swoich krajowych przepisów oraz unikania nadmiernie rygorystycznego wdrażania tych przepisów; apeluje o wdrożenie koncepcji e-spójności i usprawnienie procedur administracyjnych;

39.  podkreśla konieczność rozbudowania i uproszczenia mechanizmów sprzyjających zaangażowaniu w ten proces społeczeństwa obywatelskiego i podmiotów prywatnych, przy czym należy zawsze uwzględniać potrzebę przejrzystości i rozliczalności; zaleca, aby ustanowienie partnerstw publiczno-prywatnych oferowało szereg potencjalnych korzyści, lecz zaznacza, że może to wiązać się z ryzykiem konfliktu interesów, któremu należy odpowiednio zapobiec za pomocą miękkich i twardych narzędzi prawnych; apeluje do Komisji o wydanie aktualnych, spójnych i jednoznacznych wytycznych w sprawie stosowania instrumentów finansowych w ramach programów Europejskiej współpracy terytorialnej;

40.  podkreśla, że wszystkie uproszczenia wprowadzone dla programów na rzecz wzrostu i zatrudnienia powinny być dostępne również dla programów Interreg;

41.  podkreśla znaczenie utworzenia mechanizmów monitorowania beneficjentów w kontekście zastosowania uproszczeń;

42.  uważa, że należy priorytetowo potraktować połączenie sił w terenie i stymulowanie wzajemnego zaufania wśród partnerów transgranicznych, a instrumenty finansowe mogą stanowić cenne wsparcie tych wysiłków;

Zalecenia na przyszłość

43.  uważa, że Europejska współpraca terytorialna udowodniła swoją skuteczność, a potencjał tej inicjatywy powinno się rozwijać; podkreśla jej potencjał wykraczający poza politykę regionalną, w obszarach takich jak jednolity rynek, agenda cyfrowa, zatrudnienie, mobilność, energia, badania, edukacja, kultura, ochrona zdrowia i środowiska, i w związku z tym apeluje do Komisji i państw członkowskich o rozważenie utrzymania Europejskiej współpracy terytorialnej jako ważnego instrumentu i przypisanie jej bardziej odrębnej roli w ramach polityki spójności w okresie po roku 2020, a także znaczne zwiększenie jej budżetu;

44.  uważa, że należy utrzymać podstawową koncepcję współpracy oraz dotychczasową strukturę Europejskiej współpracy terytorialnej, w tym stosowanie zasady beneficjenta wiodącego, a także nacisk na aspekt transgraniczny; apeluje do Komisji o rozważenie ewentualnego opracowania zestawu zharmonizowanych kryteriów na podstawie jej 25-letniego doświadczenia, przy użyciu nie tylko liczby ludności, lecz również specyfiki społeczno-gospodarczej i terytorialnej;

45.  podkreśla znaczenie współpracy transgranicznej na zewnętrznych granicach UE w ramach Instrumentu Pomocy Przedakcesyjnej oraz Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa; wzywa państwa członkowskie, aby zagwarantowały, że dobre praktyki, pozwalające na zmniejszenie obciążeń administracyjnych dla beneficjentów programów Interreg, będą również stosowane w programach wdrażanych na granicach zewnętrznych Unii;

46.  przypomina o potencjale oddolnej współpracy wśród obywateli w ramach tzw. funduszu małych projektów w związku z kwotami przeznaczanymi na małe projekty i mikroprojekty na rzecz promowania zaangażowania obywatelskiego, zwracającego szczególną uwagę na małe projekty współpracy transgranicznej między sąsiadującymi obszarami granicznymi; wzywa do wsparcia finansowania takich projektów, przypominając, że wymaga to dodatkowego wysiłku na rzecz uproszczenia i elastyczności działań;

47.  zachęca do wspólnego opracowania strategii na rzecz obszarów przygranicznych, aby pobudzić zintegrowany i zrównoważony rozwój terytorialny, w tym zdynamizować realizację i upowszechnianie zintegrowanych podejść oraz harmonizację procedur administracyjnych i przepisów prawa ponad granicami; podkreśla znaczenie wsparcia zrównoważonego rozwoju terytorialnego wewnątrz poszczególnych regionów;

48.  uważa, że należy zwrócić większą uwagę na współpracę transgraniczną między górskimi obszarami granicznymi i promować ją oraz nadać szczególne znaczenie obszarom wiejskim;

49.  podkreśla, że jednym z celów Europejskiej współpracy terytorialnej powinna być współpraca kulturalna; w tym kontekście uważa, że należy wzmacniać współpracę w dziedzinie kultury i edukacji między obszarami transgranicznymi, które łączy to samo dziedzictwo kulturalne i językowe;

50.  wzywa do zwiększenia roli i zaangażowania regionów i organów lokalnych w zakresie proponowania działań w ramach Europejskiej współpracy terytorialnej, zarządzania nimi i dokonywania ich oceny, w szczególności w odniesieniu do współpracy transgranicznej, przy jednoczesnym uwzględnieniu faktycznych kompetencji niektórych regionów w tym zakresie;

51.  wzywa Komisję do rozważenia roli instrumentów finansowych w uzupełnianiu dotacji; uważa za kluczową ściślejszą współpracę z EBI we wspieraniu MŚP i w wykorzystywaniu finansowego i technicznego doświadczenia Komisji i EBI jako katalizatora inwestycji; wzywa Komisję i EBI do uczynienia instrumentów finansowych bardziej spójnymi z celami współpracy terytorialnej;

52.  apeluje do Komisji, państw członkowskich i organów zarządzających o rozważenie propozycji prezydencji luksemburskiej zakładającej stworzenie nowego instrumentu prawnego na potrzeby polityki spójności na okres po roku 2020, po uwzględnieniu wyników ocen ex post, realizacji programów w latach 2014–2020 oraz stosownej oceny skutków;

53.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do zainicjowania w 2016 r. usystematyzowanej wielostronnej debaty z udziałem zainteresowanych stron na szczeblu UE w sprawie przyszłości Europejskiej współpracy terytorialnej po roku 2020 z myślą o sformułowaniu polityki spójności na okres po roku 2020; podkreśla, że w debacie tej powinno się w szczególności uwzględnić kwestie związane ze strukturą Europejskiej współpracy terytorialnej oraz procedurą alokacji budżetów na programy, a także pracować nad nowymi mechanizmami w celu zapewnienia szerszego stosowania koncepcji ukierunkowanej na wyniki; wzywa Komisję do dalszej współpracy z Komitetem Regionów i odpowiednimi podmiotami społeczeństwa obywatelskiego i regionów;

54.  apeluje o terytorialną wizję UE na podstawie zielonej księgi w sprawie spójności terytorialnej (COM(2008)0616 final) oraz stwierdza, że przyszła biała księga w sprawie spójności terytorialnej również mogłaby odgrywać ważną rolę w kolejnym okresie programowania po roku 2020;

Podnoszenie świadomości społecznej na temat przedmiotowej inicjatywy i jej większe wyeksponowanie

55.  ubolewa nad słabą znajomością wśród społeczeństwa i niewystarczającym wyeksponowaniem programów Europejskiej współpracy terytorialnej oraz apeluje o skuteczniejsze nagłaśnianie ich celów, oferowanych przez nie możliwości i sposobów realizacji projektów, a później także osiągnięć ukończonych projektów; apeluje do Komisji, państw członkowskich i organów zarządzających o ustanowienie mechanizmów i szerokich zinstytucjonalizowanych platform współpracy, aby zapewnić lepsze wyeksponowanie przedmiotowych inicjatyw i ich lepszą znajomość wśród społeczeństwa; wzywa Komisję do zbadania i zebrania dotychczasowych osiągnięć programów i projektów Europejskiej współpracy terytorialnej, a także do ich szerokiego rozpowszechnienia;

56.  apeluje do Komisji i państw członkowskich o promowanie roli, jaką może odgrywać EUWT jako narzędzie zapewniające większą skuteczność w realizacji lokalnych potrzeb w regionach transgranicznych;

57.  uznaje istotną rolę podmiotów działających w terenie oraz wsparcia przy przygotowywaniu projektów i zachęca instytucje zarządzające do wzmocnienia istniejących instrumentów wsparcia, takich jak regionalne punkty kontaktowe;

58.  zwraca uwagę na kluczowe znaczenie dobrej współpracy między Komisją a EBI oraz władzami lokalnymi i regionalnymi dla zapewnienia pomyślnego wykorzystania instrumentów finansowych w rozwoju terytorialnym i dla całej polityki spójności; w tym kontekście podkreśla potrzebę nasilenia wymiany doświadczeń i wiedzy między KE i EBI z jednej strony oraz władzami lokalnymi i regionalnymi z drugiej;

59.  uznaje znaczenie roli, jaką odgrywają mobilizacja na szczeblu lokalnym (w terenie), rozpowszechnianie informacji, podnoszenie świadomości na szczeblu lokalnym i wspieranie projektów, zachęca zatem organy zarządzające do usprawniania przydatnych narzędzi, takich jak terytorialne punkty kontaktowe;

60.  apeluje o skuteczniejszą koordynację działań między Komisją, organami zarządzającymi i wszystkimi zainteresowanymi stronami, by zapewnić krytyczną analizę projektów pod kątem ich osiągnięć w poszczególnych obszarach tematycznych i podkreślić zarówno udane realizacje, jak również istniejące luki, oraz wydać zalecenia na okres po roku 2020, przy jednoczesnym zagwarantowaniu przejrzystości i bliskiego kontaktu z obywatelami;

o
o   o

61.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji oraz parlamentom narodowym.

(1) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 320.
(2) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 289.
(3) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 259.
(4) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 303.
(5) Dz.U. L 77 z 15.3.2014, s. 95.
(6) Dz.U. L 77 z 15.3.2014, s. 11.
(7) Dz.U. L 77 z 15.3.2014, s. 27.
(8) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 884.
(9) Dz.U. L 298 z 26.10.2012, s. 1.
(10) Teksty przyjęte, P7_TA(2014)0015.
(11) Teksty przyjęte, P8_TA(2014)0068.
(12) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0308.
(13) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0384.
(14) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0419.
(15) Dz.U. L 169 z 1.7.2015, s. 1.
(16) http://www.dat.public.lu/eu-presidency/Events/Informal-Ministerial-Meetings-on-Territorial-Cohesion-and-Urban-Policy-_26-27-November-2015_-Luxembourg-City_/Material/IMM-Territorial-_LU-Presidency_---Input-Paper-Action-3.pdf
(17) Komunikat prasowy Komisji IP/15/5686.
(18) Badanie Flash Eurobarometr nr 422 – Współpraca transgraniczna w UE.
(19) http://cor.europa.eu/en/documentation/studies/Documents/EGTC_MonitoringReport_2014.pdf
(20) Załącznik I (Europejska współpraca terytorialna/INTERREG) do komunikatu Komisji pt. „Inwestycje we wzrost gospodarczy i zatrudnienie – Maksymalizacja wkładu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych”.
(21) Załącznik I (Europejska współpraca terytorialna/INTERREG) do komunikatu Komisji pt. „Inwestycje we wzrost gospodarczy i zatrudnienie – Maksymalizacja wkładu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych”.


Dochodzenie w sprawie pomiarów emisji w sektorze motoryzacyjnym
PDF 321kWORD 49k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2016 r. w sprawie dochodzenia w sprawie pomiarów emisji w sektorze motoryzacyjnym (2016/2090(INI))
P8_TA(2016)0322A8-0246/2016

Parlament Europejski,

–  uwzględniając art. 226 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE),

–  uwzględniając decyzję 95/167/WE, Euratom, EWWiS Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji z dnia 19 kwietnia 1995 r. w sprawie szczegółowych przepisów regulujących egzekwowanie przez Parlament Europejski jego prawa do prowadzenia dochodzeń(1),

–  uwzględniając swoją decyzję (UE) 2016/34 z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie utworzenia komisji śledczej ds. pomiarów emisji w sektorze motoryzacyjnym, a także określenia jej uprawnień, składu i kadencji(2),

–  uwzględniając art. 198 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie wstępne Komisji śledczej ds. pomiarów emisji w sektorze motoryzacyjnym (A8-0246/2016),

A.  mając na uwadze, że art. 226 TFUE stanowi podstawę prawną dla powołania przez Parlament Europejski tymczasowej komisji śledczej do zbadania zarzutów naruszenia prawa Unii i niewłaściwego administrowania w jego stosowaniu, bez uszczerbku dla właściwości sądów krajowych czy unijnych; mając również na uwadze, że stanowi to istotny aspekt uprawnień nadzorczych Parlamentu;

B.  mając na uwadze, iż w oparciu o wniosek Konferencji Przewodniczących Parlament, na posiedzeniu w dniu 17 grudnia 2015 r., postanowił powołać komisję śledczą do zbadania zarzutów niestosowania prawa Unii w odniesieniu do pomiarów emisji w sektorze motoryzacyjnym oraz że komisja ta będzie opracowywać wszelkie zalecenia, jakie uzna w tej kwestii za niezbędne;

C.  mając na uwadze, że komisja śledcza pracuje zgodnie z planem prac, który obejmuje:

   program przesłuchań zaproszonych świadków i ekspertów w celu zebrania odpowiednich zeznań ustnych;
   wnioski o zeznania pisemne złożone przez świadków i ekspertów zaproszonych na przesłuchania;
   wnioski o dokumentację w celu zebrania odpowiednich zeznań pisemnych od Komisji, władz państw członkowskich i innych właściwych podmiotów;
   dwie misje w celu zgromadzenia informacji w terenie;
   briefingi i badania zlecone w ramach budżetu komisji na doradztwo ekspertów;
   formalną opinię pisemną Wydziału Prawnego Parlamentu w sprawie zapraszania gości, którzy mogą być przedmiotem postępowania sądowego;

D.  mając na uwadze, że komisja śledcza wysłała różne kwestionariusze do państw członkowskich, instytucji unijnych i innych organów oraz na swojej stronie internetowej umieściła publiczny apel o dostarczanie informacji;

E.  mając na uwadze, że rezultatem trwającego dochodzenia może być wartość dodana w kontekście ram homologacji typu UE;

F.  mając na uwadze, że w swojej decyzji z dnia 17 grudnia 2015 r. Parlament zwrócił się do komisji śledczej o przygotowanie sprawozdania wstępnego w ciągu sześciu miesięcy od rozpoczęcia przez nią prac;

G.  mając na uwadze, że charakter komisji śledczej uniemożliwia jej przedstawienie jakichkolwiek ostatecznych wniosków związanych z dochodzeniem, zanim komisja nie uzna, iż wykonała swoje zadanie; mając zatem na uwadze, że przedstawienie jakichkolwiek uwag dotyczących różnych aspektów działalności komisji w sprawozdaniu wstępnym byłoby przedwczesne;

H.  mając na uwadze, że zeznania ustne i na piśmie przedłożone i zbadane do tej pory przez komisję potwierdzają potrzebę dalszego zbadania wszystkich punktów zawartych w mandacie komisji;

1.  zachęca komisję śledczą do dalszej pracy i całkowitej realizacji mandatu udzielonego jej przez Parlament decyzją z dnia 17 grudnia 2015 r. oraz popiera wszystkie działania i inicjatywy prowadzące do wykonania mandatu;

2.  zwraca się do Konferencji Przewodniczących i Prezydium o poparcie wszystkich środków umożliwiających komisji śledczej wykonanie mandatu, w szczególności jeśli chodzi o organizację przesłuchań i posiedzeń nadzwyczajnych, zwrot kosztów ponoszonych przez ekspertów i świadków, misje oraz wszelkie inne należycie uzasadnione środki techniczne;

3.  zwraca się do Komisji, by zagwarantowała szybkie wsparcie i pełną przejrzystość pomocy w pracy komisji śledczej, z pełnym poszanowaniem zasady lojalnej współpracy, i o zapewnienie wszelkiej możliwej pomocy technicznej i politycznej, w szczególności dzięki sprawniejszemu dostarczaniu wymaganej dokumentacji; spodziewa się pełnej współpracy ze strony zainteresowanych obecnych komisarzy i dyrektorów generalnych oraz tych, którzy zajmowali te stanowiska w poprzednich kadencjach; wzywa państwa członkowskie, by z pełnym poszanowaniem zasady lojalnej współpracy dostarczyły komisji śledczej koniecznego wsparcia technicznego i politycznego, w szczególności dzięki umożliwieniu Komisji szybszego dostarczenia wymaganych dokumentów oraz, o ile przedłożenie takich dokumentów wymaga wydania przez państwa członkowskie zgody, dzięki przyspieszeniu ich wewnętrznych procedur udzielania takiej zgody;

4.  zwraca się do rządów, parlamentów i właściwych organów państw członkowskich, aby pomogły komisji śledczej w realizacji jej zadań, z pełnym poszanowaniem zasady lojalnej współpracy ustanowionej w prawie unijnym;

5.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji, a także rządom i parlamentom państw członkowskich.

(1) Dz.U. L 113 z 19.5.1995, s. 2.
(2) Dz.U. L 10 z 15.1.2016, s. 13.


Wniosek o uchylenie immunitetu Istvána Ujhelyiego
PDF 322kWORD 48k
Decyzja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2016 r. w sprawie wniosku o uchylenie immunitetu Istvána Ujhelyiego (2015/2237(IMM))
P8_TA(2016)0323A8-0229/2016

Parlament Europejski,

–  uwzględniając wniosek o uchylenie immunitetu Istvána Ujhelyiego, wydany postanowieniem sądu dla centralnego okręgu w Peszcie (Węgry) z dnia 26 listopada 2014 r. w związku z postępowaniem karnym toczącym się przed tym sądem, przekazany przez Stałego Przedstawiciela Węgier przy UE w dniu 15 lipca 2015 r. i ogłoszony na posiedzeniu plenarnym w dniu 7 września 2015 r.,

–  po wysłuchaniu wyjaśnień Istvána Ujhelyiego w dniu 28 stycznia 2016 r., zgodnie z art. 9 ust. 5 Regulaminu,

–  uwzględniając art. 8 i 9 protokołu nr 7 w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej, jak również art. 6 ust. 2 aktu dotyczącego wyboru członków Parlamentu Europejskiego w powszechnych wyborach bezpośrednich z dnia 20 września 1976 r.,

–  uwzględniając wyroki wydane przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w dniach 12 maja 1964 r., 10 lipca 1986 r., 15 i 21 października 2008 r., 19 marca 2010 r., 6 września 2011 r. oraz 17 stycznia 2013 r.(1),

–  uwzględniając art. 4 ust. 2 węgierskiej ustawy zasadniczej,

–  uwzględniając art. 10 ust. 2 węgierskiej ustawy LVII z 2004 r. w sprawie statusu węgierskich posłów do Parlamentu Europejskiego,

–  uwzględniając art. 74 ust. 3 i art. 79 ust. 2 węgierskiej ustawy XXXVI z 2012 r. o Zgromadzeniu Narodowym,

–  uwzględniając art. 5 ust. 2, art. 6 ust. 1 oraz art. 9 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Prawnej (A8-0229/2016),

A.  mając na uwadze, że sąd dla centralnego okręgu w Peszcie złożył wniosek o uchylenie immunitetu parlamentarnego posła do Parlamentu Europejskiego Istvána Ujhelyiego w związku z toczącym się przed nim postępowaniem;

B.  mając na uwadze, że wniosek sądu jest związany z postępowaniem karnym w sprawie zarzutu popełnienia przestępstwa zniesławienia w związku z wypowiedziami Istvána Ujhelyiego z dnia 25 kwietnia 2014 r., które dotyczyły pewnej osoby na Węgrzech;

C.  mając na uwadze, że zgodnie z art. 8 Protokołu nr 7 wobec posłów do Parlamentu Europejskiego nie można prowadzić dochodzenia, postępowania sądowego, ani też ich zatrzymywać z powodu ich opinii lub stanowiska zajętego przez nich w głosowaniu w czasie wykonywania przez nich obowiązków służbowych;

D.  mając na uwadze, że zgodnie z art. 9 Protokołu nr 7 w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej w trakcie sesji Parlamentu Europejskiego posłowie do Parlamentu Europejskiego korzystają na terytorium swojego państwa z immunitetów przyznawanych członkom parlamentu ich państwa;

E.  mając na uwadze, że zgodnie z art. 4 ust. 2 węgierskiej ustawy zasadniczej posłom do parlamentu przysługuje immunitet i wynagrodzenie w celu wspierania ich niezależności;

F.  mając na uwadze, że na mocy art. 10 ust. 1 węgierskiej ustawy LVII z 2004 r. w sprawie statusu węgierskich posłów do Parlamentu Europejskiego takiemu posłowi przysługuje taki sam zakres immunitetu, z jakiego korzysta poseł do parlamentu węgierskiego;

G.  mając na uwadze, że zgodnie z art. 74 ust. 3 węgierskiej ustawy XXXVI z 2012 r. o Zgromadzeniu Narodowym wniosek o uchylenie immunitetu przed wniesieniem aktu oskarżenia składa do przewodniczącego prokurator, a po wniesieniu aktu oskarżenia – sąd;

H.  mając na uwadze, że zgodnie z art. 79 ust. 2 węgierskiej ustawy XXXVI z 2012 r. o Zgromadzeniu Narodowym osoba zarejestrowana jako kandydat w wyborach do parlamentu korzysta z tego samego immunitetu, zatem wypowiedzi z dnia 25 kwietnia 2014 r. mogą być objęte bezwzględnym immunitetem parlamentu węgierskiego z tym wyjątkiem, że o uchyleniu immunitetu postanawia Państwowa Komisja Wyborcza, a wniosek o uchylenie immunitetu składa się do przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej;

I.  mając na uwadze, że przedmiotowe wypowiedzi miały miejsce w dniu 25 kwietnia 2014 r., kiedy István Ujhelyi nie był posłem do Parlamentu Europejskiego, lecz posłem do parlamentu narodowego;

J.  mając na uwadze, że zarzuty wobec Istvána Ujhelyiego nie dotyczą opinii lub stanowiska zajętego przez niego w głosowaniu w czasie wykonywania obowiązków posła do Parlamentu Europejskiego oraz że dlatego bezwzględny immunitet z art. 8 Protokołu nr 7 nie znajduje zastosowania;

1.  postanawia uchylić immunitet Istvána Ujhelyiego;

2.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do niezwłocznego przekazania niniejszej decyzji i sprawozdania właściwej komisji właściwemu organowi na Węgrzech.

(1) Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 12 maja 1964 r., Wagner/Fohrmann i Krier, 101/63, ECLI:EU:C:1964:28; wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 lipca 1986 r., Wybot/Faure i inni, 149/85, ECLI:EU:C:1986:310; wyrok Sądu z dnia 15 października 2008 r., Mote/Parlament, T-345/05, ECLI:EU:T:2008:440; wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 21 października 2008 r., Marra/De Gregorio i Clemente, C-200/07 i C-201/07, ECLI:EU:C:2008:579; wyrok Sądu z dnia 19 marca 2010 r., Gollnisch/Parlament, T-42/06, ECLI:EU:T:2010:102; wyrok Sądu z dnia 6 września 2011 r., Patriciello, C-163/10, ECLI: EU:C:2011:543; wyrok Sądu z dnia 17 stycznia 2013 r., Gollnisch/Parlament, T-346/11 i T-347/11, ECLI:EU:T:2013:23.


Wniosek Rosaria Crocetty o skorzystanie z przywilejów i immunitetu
PDF 318kWORD 49k
Decyzja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2016 r. w sprawie wniosku Rosaria Crocetty o skorzystanie z przywilejów i immunitetu (2016/2015(IMM))
P8_TA(2016)0324A8-0230/2016

Parlament Europejski,

–  uwzględniając wniosek Rosaria Crocetty z dnia 7 stycznia 2016 r. dotyczący skorzystania z przywilejów i immunitetu w związku z postępowaniem karnym toczącym się przed trzecią izbą karną sądu w Palermo we Włoszech (RGNR nr 20445/2012), ogłoszony na posiedzeniu plenarnym w dniu 21 stycznia 2016 r.,

–  po wysłuchaniu wyjaśnień Rosaria Crocetty w trybie art. 9 ust. 5 Regulaminu,

–  uwzględniając art. 8 i 9 protokołu nr 7 w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej, jak również art. 6 ust. 2 aktu dotyczącego wyboru członków Parlamentu Europejskiego w powszechnych wyborach bezpośrednich z dnia 20 września 1976 r.,

–  uwzględniając wyroki wydane przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w dniach 12 maja 1964 r., 10 lipca 1986 r., 15 i 21 października 2008 r., 19 marca 2010 r., 6 września 2011 r. oraz 17 stycznia 2013 r.(1),

–  uwzględniając art. 595 włoskiego kodeksu karnego,

–  uwzględniając art. 5 ust. 2 oraz art. 7 i 9 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Prawnej (A8-0230/2016),

A.  mając na uwadze, że były poseł do Parlamentu Europejskiego Rosario Crocetta złożył wniosek o skorzystanie z immunitetu parlamentarnego w związku z postępowaniem karnym toczącym się przed trzecią izbą karną sądu w Palermo, mając na uwadze, że według aktu wydanego przez prokuraturę Rosariowi Crocetcie zarzuca się, że dopuścił się zniesławiających wypowiedzi, czyli czynów podlegających karze na mocy art. 595 włoskiego kodeksu karnego;

B.  mając na uwadze, że zgodnie z art. 8 Protokołu nr 7 wobec posłów do Parlamentu Europejskiego nie można prowadzić dochodzenia, postępowania sądowego, ani też ich zatrzymywać z powodu ich opinii lub stanowiska zajętego przez nich w głosowaniu w czasie wykonywania przez nich obowiązków służbowych; mając na uwadze, że taki immunitet, w zakresie w jakim ma chronić swobodę wypowiedzi i niezależność posłów europejskich, należy uznać za immunitet bezwzględny, który uniemożliwia wszczęcie postępowania sądowego z uwagi na wyrażoną opinię lub stanowisko zajęte w głosowaniu w ramach wykonywania obowiązków parlamentarnych(2);

C.  mając na uwadze, że Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że opinia, aby mogła być objęta immunitetem, powinna być wypowiedziana przez posła do Parlamentu Europejskiego „w czasie wykonywania [przez niego] obowiązków służbowych”, z czego wynika tym samym wymóg związku między wyrażoną opinią a obowiązkami parlamentarnymi; mając na uwadze, że związek między wyrażoną opinią a obowiązkami parlamentarnymi powinien być bezpośredni i oczywisty(3);

D.  mając na uwadze, że przedmiotowe wypowiedzi miały miejsce w czasie, kiedy Rosario Crocetta był posłem do Parlamentu Europejskiego;

E.  mając na uwadze, że z działalności parlamentarnej Rosaria Crocetty widać, że zawsze aktywnie walczył z przestępczością zorganizowaną i jej wpływem na Unię i państwa członkowskie; mając na uwadze, że poseł skupiał się także na wpływie systematycznej korupcji na politykę i gospodarkę, zwłaszcza w odniesieniu do zamówień publicznych w dziedzinie polityki ochrony środowiska;

F.  mając na uwadze, że okoliczności sprawy, wynikające z przedstawionych Komisji Prawnej dokumentów oraz z wysłuchania w komisji, wskazują na to, iż wypowiedzi Rosaria Crocetty miały bezpośredni i oczywisty związek z jego obowiązkami parlamentarnymi;

G.  mając na uwadze, że można zatem uznać, iż Rosario Crocetta działał, wykonując obowiązki służbowe posła do Parlamentu Europejskiego;

1.  postanawia wyrazić zgodę na skorzystanie przez Rosaria Crocettę z przywilejów i immunitetu ;

2.  zobowiązuje przewodniczącego do niezwłocznego przekazania niniejszej decyzji oraz sprawozdania właściwej komisji właściwym władzom Republiki Włoskiej i Rosariowi Crocetcie.

(1) Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 12 maja 1964 r., Wagner/Fohrmann i Krier, 101/63, ECLI:EU:C:1964:28; wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 lipca 1986 r., Wybot/Faure i inni, 149/85, ECLI:EU:C:1986:310; wyrok Sądu z dnia 15 października 2008 r., Mote/Parlament, T-345/05, ECLI:EU:T:2008:440; wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 21 października 2008 r., Marra/De Gregorio i Clemente, C-200/07 i C-201/07, ECLI:EU:C:2008:579; wyrok Sądu z dnia 19 marca 2010 r., Gollnisch/Parlament, T-42/06, ECLI:EU:T:2010:102; wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 6 września 2011 r., Patriciello, C-163/10, ECLI: EU:C:2011:543; wyrok Sądu z dnia 17 stycznia 2013 r., Gollnisch/Parlament, T-346/11 i T-347/11, ECLI:EU:T:2013:23.
(2) Sprawy połączone C-200/07 i C-201/07 Marra, op. cit., pkt 27.
(3) Sprawa C-163/10 Patriciello, op. cit., pkt 33 i 35.


Wniosek o uchylenie immunitetu Sotiriosa Zarianopoulosa
PDF 320kWORD 48k
Decyzja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2016 r. w sprawie wniosku o uchylenie immunitetu Sotiriosa Zarianopoulosa (2016/2083(IMM))
P8_TA(2016)0325A8-0233/2016

Parlament Europejski,

–  uwzględniając wniosek o uchylenie immunitetu Sotiriosa Zarianopoulosa ogłoszony na posiedzeniu plenarnym w dniu 27 kwietnia 2016 r., przekazany przez prokuratora Sądu Najwyższego Grecji dnia 28 marca 2016 r. w związku z postępowaniem, jakie prokurator zamierza wszcząć w sprawie przestępstw popełnionych w Salonikach (sprawa ABM A2015/1606),

–  uwzględniając okoliczność, że Sotirios Zarianopoulos zrezygnował z prawa do udzielenia wyjaśnień na mocy art. 9 ust. 5 Regulaminu,

–  uwzględniając art. 8 i 9 protokołu nr 7 w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej, jak również art. 6 ust. 2 aktu z dnia 20 września 1976 r. dotyczącego wyboru członków Parlamentu Europejskiego w powszechnych wyborach bezpośrednich,

–  uwzględniając wyroki wydane przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w dniach 12 maja 1964 r., 10 lipca 1986 r., 15 i 21 października 2008 r., 19 marca 2010 r., 6 września 2011 r. oraz 17 stycznia 2013 r.(1),

–  uwzględniając art. 62 konstytucji Republiki Greckiej,

–  uwzględniając art. 5 ust. 2, art. 6 ust. 1 oraz art. 9 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Prawnej (A8-0233/2016),

A.  mając na uwadze, że prokurator Sądu Najwyższego Grecji zwrócił się o uchylenie immunitetu poselskiego Sotiriosa Zarianopoulosa w związku z postępowaniem w sprawie o popełnienie zarzucanego przestępstwa;

B.  mając na uwadze, że w myśl art. 9 Protokołu nr 7 w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej korzystają na terytorium swojego państwa z immunitetów przyznawanych członkom parlamentu ich państwa;

C.  mając na uwadze, że w myśl art. 62 Konstytucji Republiki Greckiej w trakcie kadencji parlamentarnej żaden poseł nie może być ścigany, aresztowany, uwięziony ani objęty innymi środkami ograniczającymi bez zgody Izby Deputowanych;

D.  mając na uwadze, że władze greckie zamierzają wszcząć postępowanie przeciwko Sotiriosowi Zarianopoulosowi w związku z niedopełnieniem obowiązków wynikających z prawa popełnionym ze współsprawcami;

E.  mając na uwadze, że zarzucany czyn dotyczy wydania w 2011 r. przez Radę Miasta Saloniki rzekomo niezgodnych z prawem zezwoleń na wykorzystanie przestrzeni publicznej do rozmieszczenia stołów i krzeseł w strefie dla pieszych, oraz że postępowanie prowadzone jest przeciwko Sotiriosowi Zarianopoulosowi jako byłemu członkowi rady miasta;

F.  mając na uwadze, że zarzucany czyn nie ma żadnego związku z wykonywaniem przez Sotiriosa Zarianopoulosa mandatu posła do Parlamentu Europejskiego, lecz z pełnieniem przez niego wcześniej mandatu członka Rady Miasta Saloniki;

G.  mając na uwadze, że zarzucany czyn nie dotyczy opinii wyrażonych lub głosów oddanych w ramach wykonywania obowiązków danego posła do Parlamentu Europejskiego w rozumieniu art. 8 Protokołu nr 7 w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej;

H.  mając na uwadze, że nie istnieją podstawy, aby zakładać, że celem postępowania ma być zaszkodzenie politycznej działalności posła (fumus persecutionis), ponieważ zarzuty dotyczą wszystkich członków ówczesnej rady miasta;

1.  postanawia uchylić immunitet Sotiriosa Zarianopoulosa;

2.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do bezzwłocznego przekazania władzom greckim niniejszej decyzji wraz ze sprawozdaniem właściwej komisji.

(1) Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 12 maja 1964 r., Wagner/Fohrmann i Krier, 101/63, ECLI:EU:C:1964:28; wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 lipca 1986 r., Wybot/Faure i inni, 149/85, ECLI:EU:C:1986:310; wyrok Sądu z dnia 15 października 2008 r., Mote/Parlament, T-345/05, ECLI:EU:T:2008:440; wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 21 października 2008 r., Marra/De Gregorio i Clemente, C-200/07 i C-201/07, ECLI:EU:C:2008:579; wyrok Sądu z dnia 19 marca 2010 r., Gollnisch/Parlament, T-42/06, ECLI:EU:T:2010:102; wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 6 września 2011 r., Patriciello, C-163/10, ECLI: EU:C:2011:543; wyrok Sądu z dnia 17 stycznia 2013 r., Gollnisch/Parlament, T­346/11 i T-347/11, ECLI:EU:T:2013:23.


Porozumienie UE-Chiny w związku z przystąpieniem Chorwacji do UE ***
PDF 321kWORD 47k
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2016 r. w sprawie projektu decyzji Rady w sprawie zawarcia Porozumienia w formie wymiany listów między Unią Europejską a Chińską Republiką Ludową na podstawie art. XXIV ust. 6. oraz art. XXVIII Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu (GATT) z 1994 r. odnoszącego się do zmian list koncesyjnych Republiki Chorwacji w związku z jej przystąpieniem do Unii Europejskiej (15561/2015 – C8-0158/2016 – 2015/0298(NLE))
P8_TA(2016)0326A8-0231/2016

(Zgoda)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając projekt decyzji Rady (15561/2015),

–  uwzględniając zawarcie Porozumienia w formie wymiany listów między Unią Europejską a Chińską Republiką Ludową zgodnie z art. XXIV: ust. 6 i art. XXVIII Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu (GATT) z 1994 r. w sprawie zmiany list koncesyjnych Republiki Chorwacji w związku z jej przystąpieniem do Unii Europejskiej (15562/2015),

–  uwzględniając wniosek o wyrażenie zgody przedstawiony przez Radę na podstawie art. 207 ust. 4 akapit pierwszy oraz art. 218 ust. 6 akapit drugi lit. a) ppkt (v) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (C8-0158/2016),

–  uwzględniając art. 99 ust. 1 akapit pierwszy i trzeci, art. 99 ust. 2 oraz art. 108 ust. 7 Regulaminu,

–  uwzględniając zalecenie Komisji Handlu Międzynarodowego (A8-0231/2016),

1.  wyraża zgodę na zawarcie Umowy;

2.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji, jak również rządom i parlamentom państw członkowskich oraz rządowi i parlamentowi Chińskiej Republiki Ludowej.


Porozumienie UE-Urugwaj w związku z przystąpieniem Chorwacji do UE ***
PDF 322kWORD 47k
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2016 r. w sprawie projektu decyzji Rady w sprawie zawarcia Porozumienia w formie wymiany listów między Unią Europejską a Wschodnią Republiką Urugwaju na podstawie art. XXIV ust. 6. oraz art. XXVIII Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu (GATT) z 1994 r. odnoszącego się do zmian list koncesyjnych Republiki Chorwacji w związku z jej przystąpieniem do Unii Europejskiej (06870/2016 – C8-0235/2016 – 2016/0058(NLE))
P8_TA(2016)0327A8-0241/2016

(Zgoda)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając projekt decyzji Rady (06870/2016),

–  uwzględniając projekt Porozumienia w formie wymiany listów między Unią Europejską a Wschodnią Republiką Urugwaju na podstawie art. XXIV ust. 6. oraz art. XXVIII Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu (GATT) z 1994 r. odnoszącego się do zmian list koncesyjnych Republiki Chorwacji w związku z jej przystąpieniem do Unii Europejskiej (06871/2016),

–  uwzględniając wniosek o wyrażenie zgody przedstawiony przez Radę na mocy art. 207 ust. 4 akapit pierwszy i art. 218 ust. 6 akapit drugi lit. a) ppkt (v) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (C8-0235/2016),

–  uwzględniając art. 99 ust. 1 akapit pierwszy i trzeci, art. 99 ust. 2, a także art. 108 ust. 7 Regulaminu,

–  uwzględniając zalecenie Komisji Handlu Międzynarodowego (A8-0241/2016),

1.  wyraża zgodę na zawarcie umowy;

2.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji, jak również rządom i parlamentom państw członkowskich oraz Wschodniej Republiki Urugwaju.


Mianowanie członka Trybunału Obrachunkowego – Lazaros Stavrou Lazarou
PDF 313kWORD 47k
Decyzja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2016 r. w sprawie powołania Lazarosa Stavrou Lazarou na członka Trybunału Obrachunkowego (C8-0190/2016 – 2016/0807(NLE))
P8_TA(2016)0328A8-0258/2016

(Konsultacja)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając art. 286 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z którym Rada skonsultowała się z Parlamentem (C8-0190/2016),

–  uwzględniając art. 121 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej (A8-0258/2016),

A.  mając na uwadze, że Komisja Kontroli Budżetowej Parlamentu Europejskiego dokonała oceny kwalifikacji kandydata, zwłaszcza pod kątem wymogów określonych w art. 286 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

B.  mając na uwadze, że na posiedzeniu w dniu 5 września 2016 r. Komisja Kontroli Budżetowej przystąpiła do przesłuchania zgłoszonego przez Radę kandydata na stanowisko członka Trybunału Obrachunkowego;

1.  wydaje pozytywną opinię w sprawie propozycji Rady dotyczącej powołania Lazarosa Stavrou Lazarou na członka Trybunału Obrachunkowego;

2.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej decyzji Radzie oraz do wglądu Trybunałowi Obrachunkowemu, jak również pozostałym instytucjom Unii Europejskiej i organom kontroli w państwach członkowskich.


Mianowanie członka Trybunału Obrachunkowego - João Figueiredo
PDF 318kWORD 47k
Decyzja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2016 r. w sprawie powołania João Alexandre’a Tavaresa Gonçalvesa de Figueiredo na członka Trybunału Obrachunkowego (C8-0260/2016 – 2016/0809(NLE))
P8_TA(2016)0329A8-0259/2016

(Konsultacja)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając art. 286 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z którym Rada skonsultowała się z Parlamentem (C8‑0260/2016),

–  uwzględniając art. 121 swojego Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej (A8-0259/2016),

A.  mając na uwadze, że Komisja Kontroli Budżetowej Parlamentu Europejskiego dokonała oceny kwalifikacji kandydata, zwłaszcza pod kątem wymogów określonych w art. 286 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej;

B.  mając na uwadze, że na posiedzeniu w dniu 5 września 2016 r. Komisja Kontroli Budżetowej przystąpiła do przesłuchania kandydata zgłoszonego przez Radę na stanowisko członka Trybunału Obrachunkowego;

1.  wydaje pozytywną opinię w sprawie propozycji Rady dotyczącej powołania João Alexandre’a Tavaresa Gonçalvesa de Figueiredo na członka Trybunału Obrachunkowego;

2.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej decyzji Radzie oraz do wglądu Trybunałowi Obrachunkowemu, jak również pozostałym instytucjom Unii Europejskiej i organom kontroli w państwach członkowskich.


Mianowanie członka Trybunału Obrachunkowego – Leo Brincat
PDF 312kWORD 47k
Decyzja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2016 r. w sprawie nominacji Leo Brincata na członka Trybunału Obrachunkowego (C8-0185/2016 – 2016/0806(NLE))
P8_TA(2016)0330A8-0257/2016

(Konsultacja)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając art. 286 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C8-0185/2016),

–  uwzględniając art. 121 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej (A8-0257/2016),

A.  mając na uwadze, że Komisja Kontroli Budżetowej dokonała oceny kwalifikacji kandydata, zwłaszcza pod kątem wymogów określonych w art. 286 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej;

B.  mając na uwadze, że na posiedzeniu w dniu 5 września 2016 r. Komisja Kontroli Budżetowej przystąpiła do przesłuchania kandydata zgłoszonego przez Radę na stanowisko członka Trybunału Obrachunkowego;

1.  wydaje negatywną opinię w sprawie nominacji Leo Brincata na członka Trybunału Obrachunkowego przez Radę oraz wzywa Radę do wycofania tej nominacji i przedstawienia Parlamentowi nowej nominacji;

2.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej decyzji Radzie oraz do wiadomości Trybunałowi Obrachunkowemu, jak również innym instytucjom Unii Europejskiej i organom kontroli w państwach członkowskich.


Statystyki dotyczące handlu zagranicznego z państwami trzecimi (uprawnienia delegowane i wykonawcze) ***II
PDF 387kWORD 47k
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2016 r. dotyczące stanowiska Rady w pierwszym czytaniu w sprawie przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 471/2009 w sprawie statystyk Wspólnoty dotyczących handlu zagranicznego z państwami trzecimi w odniesieniu do powierzenia Komisji uprawnień delegowanych i wykonawczych do przyjmowania niektórych środków (08536/1/2016 – C8-0226/2016 – 2013/0279(COD))
P8_TA(2016)0331A8-0240/2016

(Zwykła procedura ustawodawcza: drugie czytanie)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając stanowisko Rady w pierwszym czytaniu (08536/1/2016 – C8-0226/2016),

–  uwzględniając swoje stanowisko przyjęte w pierwszym czytaniu(1) dotyczące wniosku Komisji przedstawionego Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2013)0579),

–  uwzględniając art. 294 ust. 7 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 76 Regulaminu,

–  uwzględniając zalecenie do drugiego czytania przedstawione przez Komisję Handlu Międzynarodowego (A8-0240/2016),

1.  zatwierdza stanowisko Rady przyjęte w pierwszym czytaniu;

2.  stwierdza, że akt prawny zostaje przyjęty zgodnie ze stanowiskiem Rady;

3.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do podpisania wraz z przewodniczącym Rady aktu prawnego zgodnie z art. 297 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej;

4.  zobowiązuje swojego sekretarza generalnego do podpisania aktu prawnego po stwierdzeniu, że wszystkie procedury zostały prawidłowo zakończone, oraz do przygotowania, w porozumieniu z sekretarzem generalnym Rady, jego publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej;

5.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji oraz parlamentom narodowym.

(1) Teksty przyjęte w dniu 12.3.2014, P7_TA(2014)0226.


Statystyka dotycząca cen gazu ziemnego i energii elektrycznej ***I
PDF 398kWORD 49k
Rezolucja
Tekst
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2016 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie europejskiej statystyki dotyczącej cen gazu ziemnego i energii elektrycznej oraz uchylającego dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/92/WE dotyczącą wspólnotowej procedury w celu poprawy przejrzystości cen gazu i energii elektrycznej dla końcowych odbiorców przemysłowych (COM(2015)0496 – C8-0357/2015 – 2015/0239(COD))
P8_TA(2016)0332A8-0184/2016

(Zwykła procedura ustawodawcza: pierwsze czytanie)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając wniosek Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2015)0496),

–  uwzględniając art. 294 ust. 2 i art. 338 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z którymi wniosek został przedstawiony Parlamentowi przez Komisję (C8-0357/2015),

–  uwzględniając art. 294 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając zobowiązanie przedstawiciela Rady przekazane pismem z dnia 22 czerwca 2016 r., do zatwierdzenia stanowiska Parlamentu Europejskiego, zgodnie z art. 294 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 59 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii (A8-0184/2016),

1.  przyjmuje poniższe stanowisko w pierwszym czytaniu;

2.  zwraca się do Komisji o ponowne przekazanie mu sprawy, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do swojego wniosku lub zastąpienie go innym tekstem;

3.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji oraz parlamentom narodowym.

Stanowisko Parlamentu Europejskiego przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 13 września 2016 r. w celu przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/... w sprawie europejskiej statystyki dotyczącej cen gazu ziemnego i energii elektrycznej oraz uchylającego dyrektywę 2008/92/WE

(Jako że pomiędzy Parlamentem i Radą osiągnięte zostało porozumienie, stanowisko Parlamentu odpowiada ostatecznej wersji aktu prawnego, rozporządzenia (UE) 2016/1952.)


W kierunku nowej struktury rynku energii
PDF 520kWORD 66k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2016 r. w sprawie „W kierunku nowej struktury rynku energii” (2015/2322(INI))
P8_TA(2016)0333A8-0214/2016

Parlament Europejski,

–  uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), w szczególności jego art. 114 i 194,

–   uwzględniając porozumienie paryskie z grudnia 2015 r. zawarte podczas 21. Konferencji Stron (COP 21) Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu,

–   uwzględniając komunikat Komisji z dnia 15 grudnia 2011 r. zatytułowany „Plan działania w zakresie energii do roku 2050” (COM(2011)0885),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 5 listopada 2013 r. zatytułowany „Realizacja wewnętrznego rynku energii elektrycznej przy jak najlepszym wykorzystaniu interwencji publicznej” (C(2013)7243) i dokument roboczy służb Komisji zatytułowany „Generation Adequacy in the internal electricity market – guidance on public interventions” [Wystarczalność mocy wytwórczych na wewnętrznym rynku energii elektrycznej – wytyczne dotyczące interwencji publicznych] (SWD(2013)0438),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 9 kwietnia 2014 r. zatytułowany „Wytyczne w sprawie pomocy państwa na ochronę środowiska i cele związane z energią w latach 2014–2020”(1),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 16 grudnia 2014 r. zatytułowany „Program prac Komisji na 2015 r. Nowy początek” (COM(2014)0910),

–   uwzględniając komunikat Komisji z dnia 15 lipca 2015 r. zatytułowany „Stworzenie nowego ładu dla odbiorców energii” (COM(2015)0339),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 25 lutego 2015 r. zatytułowany „Pakiet dotyczący unii energetycznej – Strategia ramowa na rzecz stabilnej unii energetycznej opartej na przyszłościowej polityce w dziedzinie klimatu” (COM(2015)0080),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 25 lutego 2015 r. zatytułowany „Osiągnięcie docelowego poziomu 10 % w zakresie elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych – Przygotowanie europejskiej sieci elektroenergetycznej na 2020 r.” (COM(2015)0082),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 15 lipca 2015 r. zatytułowany „Zainicjowanie procesu publicznych konsultacji na temat nowej struktury rynku energii” (COM(2015)0340),

–  uwzględniając konkluzje Rady z dni 23 i 24 października 2014 r. w sprawie ram polityki klimatyczno-energetycznej do roku 2030,

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 19 marca 2015 r. w sprawie unii energetycznej,

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 26 listopada 2015 r. w sprawie systemu zarządzania unią energetyczną,

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 713/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. ustanawiające Agencję ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki(2),

–   uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 714/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie warunków dostępu do sieci w odniesieniu do transgranicznej wymiany energii elektrycznej i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1228/2003(3),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 347/2013 z dnia 17 kwietnia 2013 r. w sprawie wytycznych dotyczących transeuropejskiej infrastruktury energetycznej, uchylające decyzję nr 1364/2006/WE oraz zmieniające rozporządzenia (WE) nr 713/2009, (WE) nr 714/2009 i (WE) nr 715/2009(4),

–  uwzględniając dyrektywę 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. dotyczącą nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniającą dyrektywę Rady 84/450/EWG, dyrektywy 97/7/WE, 98/27/WE i 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady („dyrektywa o nieuczciwych praktykach handlowych”)(5),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 256/2014 z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zgłaszania Komisji projektów inwestycyjnych dotyczących infrastruktury energetycznej w Unii Europejskiej, zastępujące rozporządzenie Rady (UE, Euratom) nr 617/2010 oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 736/96(6),

–  uwzględniając dyrektywę 2005/89/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 stycznia 2006 r. dotyczącą działań na rzecz zagwarantowania bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej i inwestycji infrastrukturalnych(7),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE z dnia 25 października 2011 r. w sprawie praw konsumentów, zmieniającą dyrektywę Rady 93/13/EWG i dyrektywę 1999/44/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylającą dyrektywę Rady 85/577/EWG i dyrektywę 97/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady(8),

–  uwzględniając trzeci pakiet energetyczny,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 19 czerwca 2008 r. zatytułowaną „W stronę Europejskiej karty praw odbiorców energii”(9),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 marca 2013 r. w sprawie planu działania w zakresie energii do roku 2050 − przyszłość z energią(10),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie skutków, jakie na poziomie lokalnym i regionalnym wywrze rozwój inteligentnych sieci(11),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 października 2015 r. w sprawie nowego międzynarodowego porozumienia w sprawie klimatu, które ma zostać zawarte w Paryżu(12),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniającą i w następstwie uchylającą dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE(13),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/72/WE z dnia 13 lipca 2009 r. dotyczącą wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej i uchylającą dyrektywę 2003/54/WE(14),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 10 września 2013 r. w sprawie uruchomienia wewnętrznego rynku energii(15),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 grudnia 2015 r. w kierunku europejskiej unii energetycznej(16),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 grudnia 2015 r. w sprawie osiągnięcia docelowego poziomu 10 % w zakresie elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych – Przygotowanie europejskiej sieci elektroenergetycznej na 2020 r.(17),

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii (A8-0214/2016),

A.  mając na uwadze, że plany Komisji dotyczące rynku energii elektrycznej muszą doprowadzić do rzeczywistej transformacji rynku, przyczynić się do efektywności, bezpieczeństwa dostaw, rozwoju odnawialnych źródeł energii i połączeń międzysystemowych oraz zapewnić urzeczywistnienie europejskiego wewnętrznego rynku energii;

B.  mając na uwadze, że integracja rynków energii połączona z integracją wszystkich uczestników rynku, w tym prosumentów, przyczyni się do osiągnięcia traktatowego celu polegającego na zapewnieniu bezpiecznej, przystępnej cenowo, efektywnej i zrównoważonej energii;

C.  mając na uwadze, że do osiągnięcia celów klimatyczno-energetycznych niezbędna jest większa elastyczność systemu energetycznego przyszłości, a zatem konieczne są inwestycje we wszystkich czterech aspektach elastyczności – elastycznej produkcji, rozwoju sieci, elastyczności popytu i magazynowania;

D.  mając na uwadze, że ponad połowa energii elektrycznej w UE jest produkowana bez wytwarzania gazów cieplarnianych;

E.  mając na uwadze, że integracja rynków energii elektrycznej musi być zgodna z art. 194 TFUE, według którego europejska polityka energetyczna zapewnia funkcjonowanie rynku energii i bezpieczeństwo dostaw energii oraz wspiera oszczędności wynikające z poprawy efektywności energetycznej, rozwój odnawialnych źródeł energii i wzajemnych połączeń między sieciami energii; mając na uwadze, że ustalenie koszyka energetycznego państw członkowskich i warunków regulujących korzystanie z ich źródeł energii należy do kompetencji krajowych;

F.  mając na uwadze, że pozytywne doświadczenia współpracy wielostronnej służą za wzór większej odpowiedzialności rynków regionalnych (np. regionalne inicjatywy koordynacyjne na rzecz bezpieczeństwa, takie jak CORESO i współpraca operatorów systemu przesyłowego w zakresie bezpieczeństwa, pięciostronne forum energetyczne, Grupa Wysokiego Szczebla ds. Połączeń Międzysystemowych w Europie Południowo-Zachodniej, plan działań w zakresie połączeń międzysystemowych na rynku energii państw bałtyckich (BEMIP), wspólne wielonarodowe skandynawskie rynki rezerw i rynki bilansujące oraz łączenie rynków w Europie Środkowej i Wschodniej); mając na uwadze, że ich struktura obejmuje zasady, które mają zapewnić podział zdolności z odpowiednim wyprzedzeniem, aby przekazywać sygnały inwestycyjne dotyczące mniej zanieczyszczających elektrowni;

G.  mając na uwadze, że niektóre państwa członkowskie przewidują niewystarczające zdolności wytwórcze, co w niedalekiej przyszłości zagrozi występowaniem przerw w dostawie energii, jeśli nie zostaną wprowadzone niezbędne mechanizmy zabezpieczające;

H.  mając na uwadze, że krajowe rynki zdolności wytwórczych utrudniają integrację rynków energii elektrycznej i są sprzeczne z celami wspólnej polityki energetycznej oraz powinny być wykorzystywane wyłącznie w ostateczności, po rozpatrzeniu wszystkich innych opcji, w tym zwiększenia połączeń międzysystemowych z krajami sąsiadującymi, środków reagowania na zapotrzebowanie i innych form integracji rynków regionalnych;

I.  mając na uwadze, że Europa zobowiązała się do osiągnięcia transformacji energetyki i w szczególności do ułatwienia integracji źródeł energii odnawialnej, co oznacza nowe potrzeby w zakresie elastyczności oraz wdrożenie programów rynkowych poświęconych bezpieczeństwu dostaw;

J.  mając na uwadze, że cel dotyczący bezpieczeństwa energetycznego określony w traktatach będzie kluczowy dla konsolidacji unii energetycznej oraz mając na uwadze, że w związku z tym konieczne jest utrzymanie lub wdrożenie odpowiednich instrumentów, aby zapewnić jego osiągnięcie;

K.  mając na uwadze, że dla zapewnienia najwyższej skuteczności inwestycji publicznych przez podjęcie działań niezbędnych do stworzenia bezpiecznego, zrównoważonego i konkurencyjnego rynku energii kluczowe znaczenie ma połączenie Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych z innymi specjalnymi źródłami finansowania w dziedzinie energii, takimi jak instrument „Łącząc Europę”;

L.  mając na uwadze, że nieodzowna jest intensywniejsza współpraca na szczeblu regionalnym, która powinna służyć jako katalizator głębszej integracji rynku na szczeblu europejskim;

M.  mając na uwadze, że opodatkowanie energii, wysokie koszty opodatkowania, nieukierunkowana regulacja cen, wysoki stopień koncentracji rynku, obciążenia administracyjne, dotacje, brak współpracy transgranicznej i połączeń międzysystemowych w niektórych regionach oraz niedostateczne wykorzystywanie zarządzania popytem uniemożliwiają funkcjonowanie wewnętrznego rynku energii elektrycznej i tym samym opóźniają pełną integrację rynkową odnawialnych źródeł energii;

N.  mając na uwadze, że wszyscy uczestnicy rynku powinni wnosić wkład w bilansowanie systemu, aby zagwarantować najwyższy stopień bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej przy rozsądnych kosztach dla społeczeństwa i gospodarki;

O.  mając na uwadze, że średnioterminowe zwiększenie – do 15 %, co podlega analizie kosztów i korzyści – poziomu połączeń międzysystemowych między niektórymi państwami członkowskimi, które ma w ukierunkowany sposób wyeliminować istniejące wąskie gardła, może poprawić bezpieczeństwo dostaw energii i zlikwidować wyspy energetyczne; podkreśla, że oprócz celu ilościowego do przezwyciężenia pozostałych przeszkód w funkcjonowaniu europejskiego rynku energii elektrycznej konieczny jest także otwarty dostęp do połączeń międzysystemowych i dostępność takich połączeń;

P.  mając na uwadze, że rosnący udział odnawialnych źródeł energii o nieprzewidywalnej charakterystyce produkcji w koszyku energii elektrycznej wymaga stałego zabezpieczenia w postaci elastycznych i zrównoważonych źródeł energii oraz elastycznych technologii takich jak magazynowanie i reagowanie na zapotrzebowanie;

Q.  mając na uwadze, że magazynowanie energii jest kluczowym narzędziem służącym zwiększeniu elastyczności i efektywności rynków energii, lecz mając na uwadze, że nadal nie wprowadzono mechanizmu regulacyjnego pozwalającego na wykorzystywanie sprawnego systemu magazynowania;

R.  mając na uwadze, że niedawno Międzynarodowa Agencja Energetyczna (MAE) przedstawiła w badaniu „Re-Powering Markets” [Modernizacja rynków] istotne zalecenia(18);

S.  mając na uwadze, że europejski rynek energii, jeśli zostanie dobrze zaprojektowany i właściwie wdrożony, ma potencjał, by znacząco zwiększyć europejskie bezpieczeństwo energetyczne i niezależność, w szczególności wobec głównych dostawców, od których Unia jest uzależniona;

T.  mając na uwadze, że do stworzenia prawdziwego rynku energii pilnie potrzebna jest likwidacja wysp energetycznych wciąż istniejących na terytorium UE;

1.  z zadowoleniem przyjmuje wspomniany wyżej komunikat Komisji z dnia 15 lipca 2015 r. dotyczący nowej struktury rynku energii i popiera opinię, że przekształcony rynek energii elektrycznej, w połączeniu z wdrożeniem istniejących przepisów, powinien wzmocnić współpracę regionalną we wszystkich wymiarach dostaw energii i zapotrzebowania na energię oraz powinien koncentrować się na udoskonalonych, bardziej zdecentralizowanych i bardziej elastycznych rynkach, aby zapewnić dobrze uregulowany system rynkowy, który umożliwia osiągnięcie wszystkich unijnych celów energetyczno-klimatycznych wyznaczonych na 2030 r.;

2.  uważa, że innowacyjne elementy, które wymusiły stworzenie nowej struktury rynku energii, obejmują:

   większą obecność energii ze źródeł odnawialnych i wynagradzanie na zasadach rynkowych;
   ściślejszą integrację rynków krajowych przez rozwój połączeń międzysystemowych;
   rozwój inteligentnych sieci i nowych zdecentralizowanych technologii wytwarzania, które umożliwią konsumentom odgrywanie aktywniejszej roli zarówno w charakterze odbiorcy, jak i producenta oraz będą sprzyjać lepszemu zarządzaniu popytem;

3.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że nowa strategia na rzecz unii energetycznej została zaprojektowana tak, aby uczynić z UE lidera w dziedzinie energii odnawialnych, oraz zauważa, że osiągnięcie tego celu będzie wymagało fundamentalnych zmian w unijnym systemie elektroenergetycznym;

4.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że nowa strategia na rzecz unii energetycznej przynosi odbiorcom energii nowe korzyści, oferuje im znacznie szerszy zakres możliwości udziału w rynkach energetycznych i zapewnia lepszą ochronę konsumentów;

5.  wzywa do dostosowania istniejących ram regulacyjnych rynków europejskich, aby umożliwić zwiększenie udziału energii ze źródeł odnawialnych i wypełnić istniejące transgraniczne luki regulacyjne; podkreśla, że nowa struktura rynku energii elektrycznej, stanowiąca element coraz bardziej zdecentralizowanego systemu energetycznego, musi opierać się na zasadach rynkowych, co będzie pobudzać inwestycje, zapewni MŚP dostęp do rynku energii i umożliwi zrównoważone i efektywne dostawy energii elektrycznej w ramach stabilnego, zintegrowanego i inteligentnego systemu energetycznego; uważa, że te ramy powinny promować i nagradzać elastyczne rozwiązania w zakresie magazynowania, technologie reagowania na zapotrzebowanie, elastyczną produkcję, zwiększenie połączeń międzysystemowych i dalszą integrację rynku, co pomoże wspierać coraz większy udział energii ze źródeł odnawialnych na rynku i ich wchodzenie na rynek; podkreśla, że bezpieczeństwo dostaw i obniżenie emisyjności będą wymagać połączenia płynnych krótkoterminowych rynków (dnia następnego i dnia bieżącego) i długoterminowych sygnałów cenowych;

6.  uważa pełne wdrożenie trzeciego pakietu energetycznego we wszystkich państwach członkowskich za jeden z najważniejszych kroków na drodze do europejskiego rynku energii; w związku z tym wzywa Komisję, by zadbała o wdrożenie obecnych ram regulacyjnych;

7.  apeluje, aby nowa struktura rynku energii elektrycznej obejmowała całościowe i zorientowane na przyszłość podejście przez uznanie rosnącego znaczenia tzw. prosumentów w zdecentralizowanej produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych; wzywa w związku z tym Komisję, by pokierowała procesem partycypacyjnym mającym na celu osiągnięcie wspólnego praktycznego zrozumienia definicji prosumentów na szczeblu UE; zwraca się do Komisji, aby włączyła nowy rozdział dotyczący prosumentów do zmienionej dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii w celu wyeliminowania głównych barier i pobudzenia inwestycji w produkcję własną i zużycie własne energii ze źródeł odnawialnych;

8.  uważa, że najlepszą drogą do zintegrowanego ogólnounijnego rynku energii elektrycznej jest określenie strategiczne niezbędnego poziomu integracji, który powinien zostać osiągnięty, przywrócenie zaufania uczestników rynku oraz w szczególności zapewnienie właściwego wdrożenia istniejących przepisów;

9.  wzywa państwa członkowskie, aby bardziej proaktywnie uczestniczyły w tworzeniu koncepcji elastycznego i zdecentralizowanego europejskiego wewnętrznego rynku energii elektrycznej, co pozwoli zwiększyć koordynację między krajowymi strategiami transformacji i uniknąć osłabienia celów określonych w art. 114 i 194 TFUE za pomocą rynków i mechanizmów stałych zdolności wytwórczych;

10.  uważa, że wzmocniony europejski wewnętrzny rynek energii elektrycznej jest możliwy w oparciu o silniejsze sygnały cenowe na rynku hurtowym za pośrednictwem cen odzwierciedlających faktyczny deficyt oraz nadwyżkę dostaw, w tym nagłych skoków cen, które wraz z innymi środkami pełnią rolę sygnałów inwestycyjnych dla nowych usług zapewniających zdolności wytwórcze i elastyczność; przypomina, że przejście na mechanizm ustalania cen odzwierciedlający deficyt zakłada większą mobilizację reagowania na zapotrzebowanie i magazynowania oraz skuteczne monitorowanie rynku i kontrole, aby ograniczyć ryzyko nadużywania siły rynkowej, w szczególności w celu ochrony konsumentów; jest zdania, że zaangażowanie konsumentów jest jednym z najważniejszych celów w dążeniu do efektywności energetycznej oraz że należy regularnie oceniać, czy ceny, które odzwierciedlają faktyczny deficyt podaży, rzeczywiście prowadzą do odpowiednich inwestycji w zdolności produkcji energii elektrycznej;

11.  podkreśla, że na unijny wewnętrzny rynek energii elektrycznej wpływa również import z państw trzecich posiadających zasadniczo odmienne systemy prawne i regulacyjne, w tym jeśli chodzi o wymogi dotyczące bezpieczeństwa jądrowego i ochrony fizycznej obiektów jądrowych oraz środowiska i zmiany klimatu; apeluje do Komisji o należyte uwzględnienie tego aspektu podczas prac nad nową strukturą rynku energii, aby zagwarantować równe warunki działania producentom energii elektrycznej z UE i spoza UE oraz zapewnić europejskim odbiorcom bezpieczną, zrównoważoną i przystępną cenowo energię;

12.  uważa, że inwestycje w dziedzinie energii wymagają stabilnych i przewidywalnych ram długoterminowych oraz że wyzwaniem, z którym UE musi się zmierzyć, będzie wzbudzenie wiary w efekty nowych przepisów;

13.  apeluje o stosowne okresy przejściowe, wraz ze szczegółowymi analizami kosztów i korzyści, dla wszystkich omawianych propozycji;

14.  podkreśla znaczenie wspólnej analizy wystarczalności systemu na szczeblu regionalnym, przeprowadzonej z pomocą Agencji ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER) i europejskiej sieci operatorów systemów przesyłowych (ENTSO-E), oraz apeluje, aby operatorzy systemów przesyłowych (OSP) z sąsiadujących rynków opracowali w tym celu wspólną metodykę, zatwierdzoną przez Komisję; podkreśla ogromny potencjał wzmocnionej współpracy regionalnej;

15.  podkreśla znaczenie skoordynowanego długoterminowego planowania dla efektywnego rozwoju infrastruktury przesyłowej i rynków energii elektrycznej w Europie; w związku z tym wskazuje na potrzebę lepszej współpracy regionalnej oraz odnotowuje sukces istniejących regionalnych rozwiązań rynkowych, takich jak Nord Pool;

16.  podkreśla prawo państw członkowskich do określania warunków regulujących korzystanie z ich źródeł energii w krajowym koszyku energetycznym z zastrzeżeniem postanowień traktatu, zgodnie z którymi europejska polityka energetyczna zapewnia funkcjonowanie rynku energii i bezpieczeństwo dostaw energii, wspiera efektywność energetyczną i oszczędność energii oraz rozwój odnawialnych form energii, a także promuje połączenia międzysystemowe sieci energetycznych; podkreśla, że współpraca regionalna przyniosłaby europejskiemu systemowi energetycznemu oszczędności kosztów i korzyści oraz że powinna ona opierać się na standardowej, przejrzystej metodyce przewidzianej dla systemu regionalnego, służącej ocenie długoterminowych potrzeb w zakresie wystarczalności oraz uzgodnieniu działań, jakie należy podjąć w razie kryzysu energetycznego, w szczególności gdy taki kryzys ma skutki transgraniczne; w związku z tym wzywa Komisję, by zaproponowała tym celu zmienione ramy; ponadto wzywa Komisję, by odzwierciedliła to we wniosku ustawodawczym;

17.  przypomina, że państwa członkowskie, które decydują się korzystać z energii jądrowej, powinny czynić to zgodnie z unijnymi normami bezpieczeństwa, uregulowaniami w zakresie wewnętrznego rynku energii i zasadami pomocy państwa;

18.  zauważa, że w celu urzeczywistnienia wewnętrznego rynku energii elektrycznej, na którym zwiększa się udział energii ze źródeł odnawialnych, nieodzowne są oszczędności wynikające z poprawy efektywności energetycznej, reagowanie na zapotrzebowanie, rozbudowa zdolności magazynowania energii i sieci, w szczególności inteligentnych sieci, efektywne wykorzystywanie połączeń międzysystemowych oraz dalsza rozbudowa i rozwój sieci krajowych, ponadto przypomina o zasadzie „efektywność energetyczna przede wszystkim”, zgodnie z którą w pierwszej kolejności trzeba rozważać inwestycje po stronie popytu, przed inwestycjami w sieci i zaopatrzenie; uważa za godne ubolewania, że nadal istnieją duże luki w połączeniach międzysystemowych na terytorium niektórych państw członkowskich i między niektórymi państwami członkowskimi, które powodują powstawanie wąskich gardeł w sieci i znacznie ograniczają bezpieczeństwo operacyjne i transgraniczny handel energią; ubolewa, że w celu równoważenia produkcji krajowej oraz jako sposób radzenia sobie z wewnętrznymi wąskimi gardłami stosuje się praktykę polegającą na ograniczaniu zdolności przesyłowych; apeluje, aby cele w zakresie elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych były zróżnicowane regionalnie i odzwierciedlały rzeczywiste przepływy na rynku, by podlegały odpowiedniej analizie kosztów i korzyści oraz by opierały się na dziesięcioletnim planie sieciowym ENTSO-E, o ile osiągnięte zostały minimalne cele wyznaczone UE; uważa, że w tym celu bardzo ważne jest również, by przeciwdziałać nieskoordynowanym przepływom pętlowym, w szczególności w regionie Europy Środkowej i Wschodniej; podkreśla, że po zakończeniu budowy równie ważna jest dostępność transgranicznych zdolności wytwórczych, zważywszy na rosnący poziom ograniczania zdolności wytwórczych w państwach członkowskich;

19.  zauważa, że należy opracować nowe metody w celu wyeliminowania wąskich gardeł i urzeczywistnienia inteligentnej sieci dystrybucji umożliwiającej płynną integrację i świadczenie usług przez zdecentralizowanych producentów, prosumentów i konsumentów;

20.  ponownie wyraża swoje poparcie dla unijnych celów w zakresie interoperacyjności regionalnej; uznaje jednak, że nieoptymalne wykorzystywanie istniejącej infrastruktury zagraża żywotności tych celów; podkreśla, że optymalne korzystanie z istniejącej infrastruktury ma kluczowe znaczenie dla europejskiego rynku energii i w związku z tym zwraca się do Komisji, by zajęła się tą kwestią w przyszłym wniosku ustawodawczym;

21.  apeluje o zoptymalizowane wdrożenie i egzekwowanie ram ustawodawczych dla wewnętrznego rynku energii elektrycznej oraz zwraca się do Komisji i ACER, by nadal zajmowały się problemami na rynkach hurtowych, na których obecne praktyki nie są zgodne z rozporządzeniem (WE) nr 714/2009; apeluje do ACER o zintensyfikowanie nadzoru regulacyjnego nad ograniczaniem istniejącej zdolności połączeń międzysystemowych;

22.  zauważa, że ukierunkowana i ambitna modernizacja sieci oraz usunięcie strukturalnych wąskich gardeł w sieci stanowią ważne warunki urzeczywistnienia wewnętrznego rynku energii i tym samym nasilenia konkurencji; uważa, że konfigurację stref cenowych należy omawiać z udziałem wszystkich zainteresowanych stron i z uwzględnieniem kompetencji ACER oraz przeglądu obszarów rynkowych prowadzonego przez ENTSO-E; podkreśla, że podział obszarów rynkowych jako środek ostateczny może stanowić sensowne podejście rynkowe w celu odzwierciedlenia faktycznych niedoborów energii elektrycznej w niektórych regionach; uważa, że w ściśle zintegrowanych sieciach elektroenergetycznych podział stref cenowych powinien być ustalany wspólnie ze wszystkimi zainteresowanymi krajami sąsiadującymi, aby zapobiegać nieefektywnemu wykorzystaniu sieci i niedającemu się pogodzić z rynkiem wewnętrznym zmniejszeniu transgranicznych zdolności przesyłowych;

23.  rozumie, że ze względu na niską cenę energii na rynkach hurtowych i jej wpływ na inwestycje oraz potrzebę opracowania mechanizmów dostosowania zdolności produkcyjnych do elastyczności wymaganej do reagowania na zapotrzebowanie, kilka państw członkowskich musiało opracować mechanizmy zdolności wytwórczych z braku europejskiego podejścia oraz z uwagi na specyficzne elementy ich rynku konsumpcji;

24.  ocenia sceptycznie czysto krajowe i nierynkowe mechanizmy zdolności wytwórczych i rynki, które są nie do pogodzenia z zasadami wewnętrznego rynku energii i prowadzą do zakłóceń rynkowych, dotacji pośrednich na dojrzałe technologie i wysokich kosztów ponoszonych przez odbiorców końcowych; podkreśla zatem, że każdy mechanizm zdolności wytwórczych w UE musi być planowany z perspektywy współpracy transgranicznej i po dokonaniu dogłębnej analizy jego konieczności oraz musi być zgodny z przepisami UE dotyczącymi konkurencji i pomocy państwa; uważa, że lepsza integracja krajowej produkcji energii z unijnym systemem energetycznym oraz wzmocnienie połączeń międzysystemowych mogłyby doprowadzić do zmniejszenia zapotrzebowania na mechanizmy zdolności wytwórczych i ich kosztów;

25.  postuluje, aby transgraniczne mechanizmy zdolności wytwórczych były zatwierdzane jedynie wtedy, gdy spełnione są między innymi następujące kryteria:

   a) potrzeba ich wprowadzenia została potwierdzona w szczegółowej regionalnej analizie wystarczalności produkcji i dostaw, obejmującej połączenia międzysystemowe, magazynowanie, reagowanie na zapotrzebowanie i transgraniczne zasoby wytwórcze, przeprowadzonej w oparciu o jednolitą, standardową i przejrzystą ogólnounijną metodykę rozpoznającą ewidentne zagrożenia dla ciągłości dostaw;
   b) nie istnieje możliwy do zastosowania, alternatywny środek, który byłby mniej kosztowny i w mniejszym stopniu ingerowałby w rynek, taki jak pełna integracja rynku regionalnego bez ograniczenia wymiany transgranicznej w połączeniu z ukierunkowanymi rezerwami sieciowymi/strategicznymi;
   c) mają strukturę rynkową i taką, że nie są dyskryminujące, jeśli chodzi o stosowanie technologii magazynowania energii elektrycznej, zbiorcze reagowanie na zapotrzebowanie, stabilne źródła energii odnawialnej oraz uczestnictwo przedsiębiorstw w innych państwach członkowskich, w związku z czym nie występuje transgraniczne subsydiowanie skrośne ani nierówne traktowanie przemysłu lub innych klientów oraz zapewnione jest premiowanie wyłącznie tych zdolności, które są absolutnie niezbędne dla bezpieczeństwa dostaw energii;
   d) ich struktura obejmuje zasady, które mają zapewnić podział zdolności z odpowiednim wyprzedzeniem, aby przekazywać odpowiednie sygnały inwestycyjne dotyczące elektrowni mniej zanieczyszczających;
   e) uwzględnione są zasady dotyczące zrównoważoności i jakości powietrza, aby wyeliminować najbardziej zanieczyszczające technologie (w związku z tym można zastanowić się nad normą emisji);

26.  podkreśla, że zbliżające się przeglądy dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii i dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej są bardzo ważne nie tylko dla nowej struktury rynku energii, ale także dla otwarcia możliwości, jakie daje magazynowanie energii;

27.  uważa, że rozwój nowych i istniejących rozwiązań w zakresie magazynowania energii elektrycznej będzie niezbędnym elementem transformacji energetyki, a nowe przepisy regulujące strukturę rynku powinny pomóc we wprowadzeniu ram wsparcia dla różnych związanych z tym technologii;

28.  uważa, że magazynowanie energii przynosi wiele korzyści, zwłaszcza umożliwia reagowanie na zapotrzebowanie, pomaga bilansować sieci i zapewnia środki do magazynowania nadwyżki energii wytworzonej ze źródeł odnawialnych; wzywa do zmiany istniejących ram regulacyjnych, aby upowszechniać wdrażanie systemów magazynowania energii i innych rozwiązań zapewniających elastyczność, które umożliwiają wprowadzanie do systemu energetycznego większej ilości energii ze źródeł odnawialnych o nieprzewidywalnej charakterystyce produkcji – scentralizowanych i rozproszonych – przy niższych kosztach krańcowych; podkreśla potrzebę ustanowienia w istniejących ramach regulacyjnych oddzielnej kategorii aktywów dla systemu elektroenergetycznego lub systemu magazynowania energii, zważywszy na podwójny charakter – wytwarzanie i zapotrzebowanie – systemów magazynowania energii;

29.  apeluje w związku z tym, aby w nowej strukturze rynku wyeliminować bariery techniczne i dyskryminujące praktyki w kodeksach sieci w odniesieniu do magazynowania energii oraz aby opłaty i podatki były stosowane uczciwie, przy czym należy unikać podwójnych kosztów ładowania i uwalniania energii i stworzyć rynek nagradzający szybko reagujące elastyczne źródła; sugeruje, że przesłanki istnienia rynków zdolności wytwórczych szybko zanikną, jeśli i gdy rozwiązania w zakresie magazynowania staną się bardziej powszechne i przystępne cenowo;

30.  podkreśla, że należy wspierać wprowadzanie systemów magazynowania energii oraz stworzyć równe warunki, na jakich magazynowanie energii mogłoby konkurować z innymi rozwiązaniami zapewniającymi elastyczność, w oparciu o neutralną pod względem technologii strukturę rynku energii;

31.  w związku z tym apeluje o neutralną pod względem technologii strukturę rynku energii, tak aby rozmaite rozwiązania w dziedzinie magazynowania energii ze źródeł odnawialnych, takie jak baterie litowo-jonowe, pompy ciepła i ogniwa wodorowe, mogły stać się uzupełnieniem zdolności produkcji energii ze źródeł odnawialnych; ponadto apeluje o ustanowienie ściśle określonych mechanizmów, aby korzystać z nadmiernej produkcji oraz z ograniczenia produkcji;

32.  apeluje do Komisji, by sprecyzowała miejsce magazynowania energii na różnych etapach łańcucha energetycznego oraz umożliwiła operatorom sieci przesyłowych i dystrybucyjnych inwestowanie w usługi magazynowania energii oraz korzystania z nich na potrzeby bilansowania sieci oraz innych usług systemowych;

33.  zauważa poszerzanie się zakresu usług energetycznych i systemowych, jakie mogą być zapewnione w przyszłości dzięki magazynowaniu energii; w związku z tym wzywa do sformułowania takiej definicji magazynowania energii, która będzie obejmować dwoisty charakter tej usługi (absorbowanie i uwalnianie energii), oraz apeluje o usunięcie barier regulacyjnych utrudniających magazynowanie energii;

34.  apeluje o przegląd istniejących ram regulacyjnych, służący promowaniu stosowania systemów magazynowania energii i innych rozwiązań zapewniających elastyczność w celu wprowadzania do systemu energetycznego – w sposób centralny lub zdecentralizowany – większej ilości energii ze źródeł odnawialnych o nieprzewidywalnej charakterystyce produkcji, przy niskich kosztach krańcowych;

35.  apeluje o uwzględnienie w ramach regulacyjnych definicji urządzeń do magazynowania energii w systemie energetycznym;

36.  apeluje o utworzenie w istniejących ramach regulacyjnych odrębnej kategorii systemów magazynowania energii elektrycznej, obok wytwarzania, eksploatacji sieci i zużycia;

37.  podkreśla, że gazowe połączenia międzysystemowe i koordynacja krajowych środków nadzwyczajnych stanowią metody, za pomocą których państwa członkowskie mogą współpracować w razie poważnych zakłóceń w dostawach gazu;

38.  zauważa, że dzięki obecności kilku dostawców energii na zdecentralizowanym rynku konkurencja transgraniczna może przynieść korzyści odbiorcom i doprowadzić do powstania nowych innowacyjnych przedsiębiorstw świadczących usługi energetyczne;

39.  wzywa do dalszego rozwoju rynku wyłącznie energii („energy-only market”), na którym wszyscy odbiorcy i producenci energii sprawiedliwie dzielą się kosztami i korzyściami, w oparciu o konsekwentne stosowanie obowiązujących przepisów, ukierunkowaną modernizację infrastruktury przesyłowej i dystrybucyjnej, szerszą współpracę regionalną, lepsze połączenia międzysystemowe, efektywność energetyczną, mechanizmy reagowania na zapotrzebowanie i magazynowanie, co pozwoli wysyłać właściwe długoterminowe sygnały, aby zapewnić bezpieczne utrzymanie systemu elektroenergetycznego i rozwój odnawialnych źródeł energii, a jednocześnie będzie uwzględniać szczególne cechy rynków energii elektrycznej w regionach odizolowanych od krajowych systemów elektroenergetycznych, promując tym samym dywersyfikację źródeł energii i stymulując większą konkurencję w celu zwiększenia bezpieczeństwa dostaw;

40.  podkreśla, że efektywność energetyczna stanowi podstawową zasadę strategii na rzecz unii energetycznej, ponieważ jest to skuteczny sposób ograniczania emisji, który zapewnia odbiorcom oszczędności i zmniejsza zależność UE od importu paliw kopalnych;

41.  ma świadomość, że elastyczność energetyczna oraz zdolności wytwórcze są obecnie bardzo ważne i należy je prawidłowo ocenić jako część odpowiadającej na przyszłe potrzeby struktury rynku, zważywszy że stanowią one elementy uzupełniające;

42.  podkreśla, że europejski rynek energii elektrycznej musi być oparty na zasadach rynkowych; zwraca w związku z tym uwagę, że dynamiczne kształtowanie cen pełni funkcję sygnalizacyjną i sterowniczą i jest niewątpliwie ważnym czynnikiem służącym efektywności, a tym samym zapewnieniu sprawnego funkcjonowania rynku energii elektrycznej;

43.  zwraca uwagę, że zmienne w czasie ceny energii elektrycznej mogą uelastycznić reagowanie na zapotrzebowanie, co z kolei może ułatwić bilansowanie popytu i podaży oraz przydać regularności zmiennym wzorcom produkcji energii ze źródeł odnawialnych; podkreśla w związku z tym, że ważne jest, by ceny energii elektrycznej odzwierciedlały jej rzeczywiste koszty;

44.  zauważa, że przewidywanie przyszłych skoków cen może zachęcać producentów i inwestorów do inwestowania w elastyczne rozwiązania takie jak: magazynowanie energii, efektywność energetyczna, zarządzanie popytem, zdolności produkcji energii ze źródeł odnawialnych, wysokosprawne, nowoczesne elektrownie gazowe oraz elektrownie szczytowo-pompowe; nalega, by wykazywać się umiarem, jeśli chodzi o interwencje na rynku hurtowym, nawet w przypadku dużych skoków cen; wzywa, by przy każdym planowanym odchodzeniu od regulowanych cen detalicznych ustalonych na poziomie poniżej kosztów produkcji uwzględniać potrzeby znajdujących się w niekorzystnej sytuacji odbiorców zagrożonych ubóstwem energetycznym;

45.  podkreśla, że nieodzowna jest pełna integracja energii ze źródeł odnawialnych na rynku energii elektrycznej; wzywa do działań, które wspierają i maksymalizują jej udział w usługach bilansujących, oraz uważa, że skrócenie czasu zamknięcia bramki, dostosowanie przedziałów czasowych aktywności transakcyjnej do okresów rozliczania odchyleń oraz umożliwienie składania zbiorczych ofert przez producentów znajdujących się w różnych państwach członkowskich istotnie przyczyniłoby się do osiągnięcia tego celu;

46.  apeluje o doprowadzenie do końca integracji rynku wewnętrznego oraz usług bilansujących i rezerwowych przez wspieranie płynności i handlu transgranicznego we wszystkich przedziałach czasowych rynku; nalega na przyspieszenie działań służących osiągnięciu ambitnych celów modelu docelowego dotyczących rynków dnia bieżącego i rynków bilansujących, począwszy od harmonizacji czasów zamknięcia bramki i bilansowania produktów energetycznych;

47.  apeluje do Komisji, by przedłożyła wnioski, które przewidują instrumenty zmniejszające ryzyko dochodowe w perspektywie 20–30 lat, tak aby inwestycje w nowe niskoemisyjne wytwarzanie energii były faktycznie oparte na zasadach rynkowych, jak np. wspólne inwestycje z umownym podziałem ryzyka między dużych odbiorców i producentów energii lub rynek umów długoterminowych przewidujących ustalanie cen na podstawie przeciętnych kosztów;

48.  apeluje, aby zamówienia na usługi zaopatrzenia w energię elektryczną i usługi systemowe były udzielane na zasadach wolnorynkowych; stwierdza, że taka procedura otwarta – w skali krajowej lub transgranicznej – powinna być neutralna pod względem technologicznym i umożliwiać również udział podmiotów magazynujących energię;

49.  popiera coraz większy udział energii ze źródeł odnawialnych w UE; podkreśla, że dla zapewnienia inwestycji długoterminowych duże znaczenie mają stabilne i opłacalne programy wsparcia odnawialnych źródeł energii, które pozostaną elastyczne i przystosowalne w krótkim terminie i które będą dostosowane do potrzeb i okoliczności krajowych, umożliwiając stopniowe wycofywanie dotacji na dojrzałe technologie związane z odnawialnymi źródłami energii; z zadowoleniem przyjmuje fakt, że liczne technologie związane z energią ze źródeł odnawialnych szybko stają się konkurencyjne pod względem kosztów w porównaniu z konwencjonalnymi formami wytwarzania energii; zauważa, że należy zadbać o to, by programy wsparcia były właściwie zaprojektowane, a wszelki wpływ na sektory energochłonne zagrożone ucieczką emisji pozostawał na minimalnym poziomie;

50.  podkreśla znaczenie technologii cyfrowych, jeśli chodzi o wysyłanie sygnałów cenowych, które sprawiają, że reagowanie na zapotrzebowanie staje się źródłem elastyczności; dlatego apeluje o ambitną strategię cyfryzacji sektora energetycznego, od wprowadzenia inteligentnych sieci i inteligentnych liczników po rozwój mobilnych aplikacji, platform online i koncentratorów danych;

51.  zauważa, że w ramach strategii „Europa 2020” państwa członkowskie muszą osiągnąć konkretne cele ilościowe dotyczące udziału energii ze źródeł odnawialnych w końcowym zużyciu energii niezależnie od sytuacji rynkowej oraz podkreśla w związku z tym znaczenie, jakie ma promowanie energii ze źródeł odnawialnych za pomocą polityki zorientowanej na konkurencję i opłacalność i dostrzega przy tym, że istnieje wiele rozmaitych technologii związanych z odnawialnymi źródłami energii, które znajdują się na różnych etapach dojrzałości i mają zróżnicowane cechy, zatem nie można stosować wobec nich jednego uniwersalnego podejścia; przypomina w związku z tym ważną rolę, jaką odgrywa unijny system handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS) oraz uważa, że wspieranie inwestycji ma bardziej rynkowy charakter niż stałe taryfy gwarantowane i ogólne preferencyjne traktowanie;

52.  twierdzi, że wraz z rosnącym stopniem dojrzałości technicznej i coraz powszechniejszym stosowaniem energii ze źródeł odnawialnych przepisy dotyczące dotacji, np. premii gwarantowanych, muszą zostać dostosowane do warunków rynkowych, aby utrzymać w rozsądnych granicach koszty ponoszone przez odbiorców energii;

53.  ostrzega przed pomieszaniem celów w zakresie dostaw energii z celami polityki klimatycznej; apeluje o konsekwentne wzmacnianie EU ETS i przebudowę struktury rynku w kierunku większej elastyczności, tak aby w przyszłości ceny emisji CO2 i ceny paliw mogły w większej mierze wspierać rozwój odnawialnych źródeł energii;

54.  przypomina, że wytyczne dotyczące pomocy państwa z 2014 r. zobowiązują dużych producentów energii ze źródeł odnawialnych do przyjęcia począwszy od 2016 r. obowiązku bilansowania rozumianego jako ciążący na producencie obowiązek rekompensaty za krótkoterminowe odchylenia od jego poprzednich zobowiązań w zakresie dostaw w przypadku istnienia płynnego rynku dnia bieżącego; podkreśla, że w przypadku odstępstwa od zapowiedzianego przez operatora harmonogramu powinna być pobierana odpowiednia należność za energię bilansującą; przypomina obowiązujące przepisy dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii, które zapewniają priorytetowy dostęp do sieci i przesył energii ze źródeł odnawialnych; proponuje ocenę i zmianę tych przepisów, gdy wdrożona zostanie przebudowana struktura rynku energii elektrycznej, która zapewnia równiejsze warunki działania i w większym stopniu uwzględnia specyfikę produkcji energii ze źródeł odnawialnych;

55.  pamiętając o zasadzie pomocniczości, apeluje o skoordynowane działania państw członkowskich – począwszy od szczebla regionalnego – w związku z dalszym rozwojem energii ze źródeł odnawialnych, aby zwiększyć efektywność ekonomiczną rynku energii w celu osiągnięcia wspólnych europejskich celów i wzmocnienia stabilności sieci; uważa, że państwo członkowskie nie powinno podejmować jednostronnej decyzji, która ma istotny wpływ na sąsiednie państwa, bez szerszej dyskusji i współpracy na szczeblu regionalnym lub unijnym; przypomina, że większość odnawialnych źródeł energii posiada silny komponent lokalny; apeluje do Komisji, by dążyła do stworzenia spójniejszych europejskich ram wspierania energii ze źródeł odnawialnych;

56.  zaleca, by państwa członkowskie rozważyły wprowadzenie ram regulacyjnych zachęcających użytkowników końcowych do przejścia na własną produkcję energii oraz lokalne magazynowanie energii;

57.  jest przekonany, że obok energii ze źródeł odnawialnych swoje miejsce w produkcji energii elektrycznej zachowają wszystkie bezpieczne i zrównoważone źródła energii, które przyczyniają się do stopniowego obniżania emisyjności zgodnie z niedawno zawartym ogólnoświatowym porozumieniem COP 21;

58.  zwraca uwagę, że ważna jest koordynacja na szczeblu unijnym przy określaniu systemów koncesji na wykorzystywanie energii hydroelektrycznej oraz przy otwieraniu sektora na konkurencję, aby uniknąć zakłóceń rynkowych i ułatwić efektywne wykorzystanie zasobów;

59.  zauważa, że reorganizacja rynku energii elektrycznej odpowie na oczekiwania odbiorców, zapewniając rzeczywiste korzyści wynikające z wykorzystania nowych technologii, w szczególności w przypadku energii ze źródeł odnawialnych o niskim poziomie emisji dwutlenku węgla, i doprowadzi do współzależności państw członkowskich w zakresie bezpieczeństwa energetycznego;

60.  podkreśla, że z braku w pełni połączonego systemu sieci elektroenergetycznych o odpowiednich możliwościach magazynowania konwencjonalne wytwarzanie energii na potrzeby obciążenia podstawowego ma nadal zasadnicze znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa dostaw;

61.  podkreśla, że trzeba w większym stopniu brać pod uwagę odpowiedzialność operatorów systemów dystrybucyjnych za unię energetyczną w skali lokalnej i regionalnej, zważywszy że struktura rynku energii staje się coraz bardziej zdecentralizowana, 90 % energii ze źródeł odnawialnych jest podłączone do sieci dystrybucji i operatorzy systemów dystrybucyjnych (OSD) działają w wymiarze lokalnym; przypomina, że ważne jest, aby wszystkie państwa członkowskie wdrożyły wymogi trzeciego pakietu energetycznego dotyczące rozdzielenia systemu przesyłowego i systemu dystrybucyjnego, zwłaszcza w świetle zwiększonej roli OSD w sferze dostępu do danych i zarządzania danymi; podkreśla, że większą uwagę trzeba zwrócić na przyłącza OSP-OSD; uważa, że wdrożenie odpowiednich modeli biznesowych, specjalna infrastruktura oraz zharmonizowane wsparcie mogą pomóc w sprawnym rozpoczęciu reagowania na zapotrzebowanie w każdym państwie członkowskim oraz w wymiarze transgranicznym;

62.  apeluje do państw członkowskich o ustanowienie mechanizmów sądowych i administracyjnych koniecznych do pobudzenia zaangażowania społeczności lokalnych w produkcję energii elektrycznej przez włączenie ich do udziału w projektach dotyczących wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych na małą skalę;

63.  podkreśla, że w większości przypadków energia ze źródeł odnawialnych jest wprowadzana do systemów dystrybucyjnych na poziomie bliskim poziomowi odbioru i w związku z tym postuluje, aby OSD odgrywali większą rolę jako podmioty usprawniające oraz aby byli ściślej zaangażowani w tworzenie europejskich ram regulacyjnych i uczestniczyli w odpowiednich organach, gdy opracowywane są wytyczne w sprawach ich dotyczących takich jak zarządzanie popytem, elastyczność i magazynowanie energii, a także apeluje o ściślejszą współpracę między OSD i OSP na szczeblu europejskim;

64.  apeluje o środki, które pobudzą niezbędne inwestycje w technologie inteligentnych sieci i systemy dystrybucyjne w celu lepszej integracji coraz większych ilości energii ze źródeł odnawialnych i lepszego przygotowania się do cyfryzacji; uważa w związku z tym, że OSD trzeba powierzyć większą rolę, jeśli chodzi o gromadzenie i wymianę danych, oraz że we wszystkich okolicznościach musi być zagwarantowana ochrona danych, przy czym należy pamiętać o doświadczeniach państw, w których w pełni wprowadzono inteligentne liczniki;

65.  podkreśla, że przy budowie brakującej infrastruktury elektroenergetycznej, kluczowej dla zapewnienia bezpieczeństwa zrównoważonych dostaw energii, ważne jest podejście regionalne w celu zlikwidowania wąskich gardeł w sieci (elektroenergetycznej) oraz ukończenia tworzenia wewnętrznego rynku energii;

66.  uważa, że OSD są neutralnymi podmiotami usprawniającymi rynek, otrzymującymi dane z różnych źródeł, które to dane mogą udostępniać w niedyskryminujący sposób uprawnionym stronom trzecim po wyrażeniu zgody przez odbiorcę, zapewniając tym samym odbiorcom kontrolę nad ich danymi; uważa, że OSD wspierają rozwój rynku i odgrywają coraz ważniejszą rolę aktywnych podmiotów zarządzających systemem, animatorów technologicznych, podmiotów zarządzających danymi i innowatorów; uważa, że konieczne są jasne zasady, aby OSD działali jako neutralne podmioty usprawniające rynek; wskazuje, że OSD mogą również, wraz z innymi uczestnikami rynku, wspierać organy lokalne przez dostarczanie im danych umożliwiających transformację energetyki na ich terytorium;

67.  podkreśla konieczność przyspieszenia wydawania zezwoleń na projekty dotyczące infrastruktury energetycznej na wszystkich szczeblach podejmowania decyzji;

68.  uważa, że wskazana jest intensywniejsza współpraca w regionach i między regionami, koordynowana przez ACER i z udziałem ENTSO-E, szczególnie w zakresie oceny skutków transgranicznych, lecz bez rezygnacji państw członkowskich z odpowiedzialności za bezpieczeństwo dostaw energii; podkreśla, że współpraca transgraniczna i połączenia międzysystemowe są kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa dostaw;

69.  z zadowoleniem przyjmuje pracę ACER i apeluje o zapewnienie tej agencji wystarczających zasobów finansowych i osobowych, aby umożliwić jej wykonywanie bieżących i przyszłych zadań i obowiązków oraz strategiczne planowanie w przewidywalnej perspektywie średnioterminowej;

70.  zwraca uwagę na znaczenie skutecznego, bezstronnego i ciągłego monitorowania europejskich rynków energii jako kluczowego narzędzia dla zapewnienia rzeczywistego wewnętrznego rynku energii, który charakteryzuje się wolną konkurencją, prawidłowymi sygnałami cenowymi i bezpieczeństwem dostaw; podkreśla w związku z tym znaczenie ACER i oczekuje stanowiska Komisji w sprawie nowych i wzmocnionych uprawnień ACER w kwestiach transgranicznych;

71.  wzywa ACER, by wspierała i koordynowała wysiłki mające na celu wzmocnienie współpracy regionalnej w zakresie bezpieczeństwa i wystarczalności systemu; jest zdania, że przeniesienie uprawnień związanych z kwestiami bezpieczeństwa dostaw na organy ponadnarodowe powinno nastąpić wyłącznie wówczas, gdy przyniesie ono wyraźne korzyści dla całego systemu elektroenergetycznego i będą mu towarzyszyć dostateczne zasady rozliczalności;

72.  apeluje o przekazanie ACER kompetencji decyzyjnych w zakresie koordynacji wzmocnionej współpracy regionalnej w kwestiach transgranicznych i międzyregionalnych, zwłaszcza w kontekście regionalnych inicjatyw koordynacyjnych na rzecz bezpieczeństwa, z myślą o optymalizacji zarządzania zasobami energii, o uwzględnienie w takiej współpracy specyfiki krajowej, oparcie jej na kosztach i stosowanie kryteriów rynkowych, a także o opracowanie odpowiednich narzędzi umożliwiających skuteczne monitorowanie rynku energii w celu stworzenia unii energetycznej bez konieczności tworzenia nowego olbrzymiego urzędu;

73.  zwraca uwagę, że wnioski Komisji dotyczące nowej struktury rynku energii ograniczają się do sektora energetycznego; wzywa Komisję, aby przeanalizowała możliwości przeglądu struktury rynku gazu ziemnego w celu stawienia czoła wyzwaniom w sektorze gazu (takim jak np. wahania popytu na gaz w UE, aktywa osierocone, systemy ustalania cen, dalsza integracja rynku oraz rola ACER i europejskiej sieci operatorów systemów przesyłowych gazu (ENTSO gazu));

74.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji oraz państwom członkowskim.

(1) Dz.U. C 200 z 28.6.2014, s. 1.
(2) Dz.U. L 211 z 14.8.2009, s. 1.
(3) Dz.U. L 211 z 14.8.2009, s. 15.
(4) Dz.U. L 115 z 25.4.2013, s. 39.
(5) Dz.U. L 149 z 11.6.2005, s. 22.
(6) Dz.U. L 84 z 20.3.2014, s. 61.
(7) Dz.U. L 33 z 4.2.2006, s. 22.
(8) Dz.U. L 304 z 22.11.2011, s. 64.
(9) Dz.U. C 286 E z 27.11.2009, s. 24.
(10) Dz.U. C 36 z 29.1.2016, s. 62.
(11) Teksty przyjęte, P7_TA(2014)0065.
(12) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0359.
(13) Dz.U. L 140 z 5.6.2009, s. 16.
(14) Dz.U. L 211 z 14.8.2009, s. 55.
(15) Dz.U. C 93 z 9.3.2016, s. 8.
(16) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0444.
(17) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0445.
(18) http://www.iea.org/publications/freepublications/publication/REPOWERINGMARKETS.pdf


Strategia UE w zakresie ogrzewania i chłodzenia
PDF 414kWORD 69k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2016 r. w sprawie strategii UE w zakresie ogrzewania i chłodzenia (2016/2058(INI))
P8_TA(2016)0334A8-0232/2016

Parlament Europejski,

–  uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 194,

–  uwzględniając porozumienie paryskie zawarte w grudniu 2015 r. podczas 21. Konferencji Stron Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w Sprawie Zmian Klimatu (COP 21),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 15 grudnia 2011 r. zatytułowany „Plan działania w zakresie energii do roku 2050” (COM(2011)0885),

–  uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany „Strategia UE w zakresie ogrzewania i chłodzenia” (COM(2016)0051),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 25 lutego 2015 r. zatytułowany „Strategia ramowa na rzecz stabilnej unii energetycznej opartej na przyszłościowej polityce w dziedzinie klimatu” (COM(2015)0080),

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 23 i 24 października 2014 r. w sprawie ram polityki klimatyczno-energetycznej do roku 2030,

–  uwzględniając trzeci pakiet energetyczny,

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/27/UE z dnia 25 października 2012 r. w sprawie efektywności energetycznej, zmiany dyrektyw 2009/125/WE i 2010/30/UE oraz uchylenia dyrektyw 2004/8/WE i 2006/32/WE,

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/31/UE z dnia 19 maja 2010 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków,

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniającą i w następstwie uchylającą dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE,

–  uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany „Plan działania prowadzący do przejścia na konkurencyjną gospodarkę niskoemisyjną do 2050 r.”(COM(2011)0112),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 5 lutego 2014 r. w sprawie ram polityki w zakresie klimatu i energii do roku 2030(1),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1291/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. ustanawiające „Horyzont 2020” – program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji (2014–2020) oraz uchylające decyzję nr 1982/2006/WE(2),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 9 lipca 2015 r. w sprawie oszczędnego gospodarowania zasobami: ku gospodarce o obiegu zamkniętym(3),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 grudnia 2015 r. zatytułowaną „W kierunku europejskiej unii energetycznej”(4),

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii oraz opinię Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (A8-0232/2016),

A.  mając na uwadze, że niemal 50 % końcowego zapotrzebowania UE na energię użytkuje się do celów ogrzewania i chłodzenia, z czego 80 % zużywa się w budynkach; mając na uwadze, że sektor ciepłowniczy i chłodniczy powinien realizować postanowienia zawarte w porozumieniu paryskim w sprawie zmiany klimatu (COP 21) z 2015 r.; mając na uwadze, że sektor ciepłowniczy i chłodniczy kompatybilny z unijnymi celami w obszarze energii i klimatu musi opierać się w 100 % na odnawialnych źródłach energii najpóźniej do 2050 r., co można osiągnąć wyłącznie w drodze ograniczania zużycia energii i pełnego wykorzystania zasady „efektywność energetyczna przede wszystkim / pierwsze paliwo”;

B.  mając na uwadze, że import gazu obniża się o 2,6 % z każdym dodatkowym 1 % oszczędności energii(5);

C.  mając na uwadze, że potrzebne są większe wysiłki, aby ograniczyć zapotrzebowanie na ogrzewanie w budynkach, a pozostałe zapotrzebowanie przekierować ze spalania importowanych paliw kopalnych w kotłach poszczególnych odbiorców na możliwości zrównoważonego ogrzewania i chłodzenia zgodnie z celami UE do roku 2050;

D.  mając na uwadze, że budynki mają znaczny udział w całkowitym końcowym zużyciu energii oraz że większa energooszczędność budynków i programów reagowania na zapotrzebowanie może odgrywać kluczową rolę w równoważeniu zapotrzebowania na energię i uzupełnianiu szczytowego zapotrzebowania na energię, prowadząc do ograniczenia nadwyżki mocy i obniżenia kosztów produkcji, kosztów operacyjnych i kosztów transportu;

E.  mając na uwadze, że udział energii ze źródeł odnawialnych powoli rośnie (stanowiąc 18 % dostaw energii pierwotnej w 2012 r.), jednak wciąż występuje ogromny potencjał na wszystkich szczeblach, oraz że wciąż należy zwiększać udział energii ze źródeł odnawialnych oraz ciepła odzyskiwanego w ogrzewaniu i chłodzeniu w państwach członkowskich;

F.  mając na uwadze, że unijny rynek ogrzewania i chłodzenia jest rozdrobniony ze względu na swój lokalny charakter, a także z powodu różnych technologii i podmiotów gospodarczych; mając na uwadze, że lokalny i regionalny wymiar mają zasadnicze znaczenie dla opracowania właściwych strategii w zakresie ogrzewania i chłodzenia, w planowaniu i realizacji infrastruktury grzewczej i chłodniczej oraz w prowadzeniu konsultacji z odbiorcami w celu przezwyciężenia przeszkód na drodze do bardziej efektywnego i zrównoważonego ogrzewania i chłodzenia;

G.  mając na uwadze, że biomasa stanowi 89 % całkowitego zużycia energii cieplnej ze źródeł odnawialnych w UE i 15 % całkowitego zużycia energii cieplnej oraz ma ogromny potencjał, jeżeli chodzi o dalsze dostarczanie ważnych i oszczędnych rozwiązań w związku z rosnącym zapotrzebowaniem na ciepło;

H.  mając na uwadze, że ogrzewanie i chłodzenie należy do dziedzin, w których najbardziej potrzebne jest całościowe, zintegrowane podejście systemowe do rozwiązań w dziedzinie energetyki obejmujące przekrojowe podejścia do projektowania systemów energetycznych oraz gospodarki w szerszym wymiarze;

I.  mając na uwadze, że udział energii pierwotnej z paliw kopalnych w ogrzewaniu i chłodzeniu utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie 75 % i stanowi główną barierę dla dekarbonizacji, przyspieszając zmianę klimatu i powodując znaczne szkody dla środowiska; mając na uwadze, że sektor ciepłowniczy i chłodniczy powinien w pełni przyczyniać się do realizacji celów UE w zakresie klimatu i energii, a dopłaty do stosowania paliw kopalnych w tym sektorze powinny być stopniowo wycofywane zgodnie z konkluzjami Rady Europejskiej z dnia 22 maja 2013 r. oraz przy poszanowaniu lokalnych uwarunkowań;

J.  mając na uwadze, że według szacunków ilość ciepła wytwarzanego w procesach przemysłowych i innych procesach komercyjnych, które następnie jest marnowane przez uwolnienie do atmosfery lub wody (a nie wykorzystywane w sposób produktywny), wystarczyłaby do zaspokojenia całego unijnego zapotrzebowania na ciepło w budynkach mieszkalnych i usługowych;

K.  mając na uwadze, że sektor budowlany emituje około 13 % wszystkich emisji CO2 w UE;

L.  mając na uwadze, że stosowanie nowoczesnych, oszczędnych systemów ogrzewania lub chłodzenia budynków musi iść w parze z przeprowadzeniem gruntownej izolacji termicznej w jednolity sposób, co pozwoli ograniczyć zapotrzebowanie na energię oraz koszty dla konsumentów, a także przyczyni się do ograniczenia ubóstwa energetycznego oraz tworzenia lokalnych miejsc pracy wymagających kwalifikacji;

M.  mając na uwadze, że środki służące rozwojowi kompleksowej i zintegrowanej strategii w zakresie ogrzewania i chłodzenia w ramach unii energetycznej – o ile poprawnie wprowadzone – dają zarówno unijnym przedsiębiorstwom, jak i konsumentom znaczące możliwości w kwestii obniżenia ogólnych kosztów energii dla przemysłu, zwiększenia konkurencyjności oraz oszczędności dla konsumentów;

N.  mając na uwadze, że ramy regulacyjne UE służą do uwypuklania celów w wymiarze ogólnym, lecz konieczne jest osiąganie rzeczywistych postępów w przekształcaniu systemów ogrzewania i chłodzenia w ramach szerzej zakrojonego przeglądu systemu energetycznego;

O.  mając na uwadze, że cel optymalizacji roli odnawialnych źródeł energii, zwłaszcza energii elektrycznej, w całej sieci energetycznej przez lepsze powiązanie z przeznaczeniem i przesyłem ogrzewania i chłodzenia przyczynia się do dekarbonizacji systemu energetycznego, ograniczania zależności od importu energii, obniżania rachunków za energię i poprawy konkurencyjności przemysłu UE;

P.  mając na uwadze, że najbardziej efektywnym sposobem osiągnięcia tych wspólnych celów jest wspieranie i wzmocnienie pozycji władz lokalnych i regionalnych wraz ze wszystkimi zainteresowanymi stronami, stosowanie w pełni zintegrowanego podejścia systemowego do urbanistyki, rozwój infrastruktury, budowanie i modernizacja zasobów mieszkaniowych oraz nowy rozwój przemysłowy w celu jak najlepszego wykorzystania potencjalnych korzyści w innych dziedzinach, możliwości poprawy efektywności i innych wzajemnych korzyści;

Q.  mając na uwadze, że efektywność energetyczna budynków zależy również od odpowiednich systemów energetycznych; mając na uwadze, że sektor ciepłowniczy i chłodniczy powinien przestrzegać zasady „efektywność energetyczna przede wszystkim” oraz „efektywność energetyczna jako pierwsze paliwo”;

R.  mając na uwadze, że ambitne cele dogłębnego odnowienia istniejących zasobów budowlanych mogą przyczynić się do powstania milionów miejsc pracy w Europie, zwłaszcza w MŚP, zwiększyć efektywność energetyczną oraz odegrać kluczową rolę w minimalizacji zużycia energii na ogrzewanie i chłodzenie;

S.  mając na uwadze, że przy projektowaniu energooszczędnych i niskoemisyjnych budynków publicznych i mieszkalnych należy wziąć pod uwagę architekturę, urbanistykę, natężenie zapotrzebowania na strumienie ciepła oraz zróżnicowanie europejskich stref klimatycznych i rodzajów budynków;

T.  mając na uwadze znaczny niewykorzystany potencjał używania ciepła odpadowego i systemów lokalnego ogrzewania, zważywszy na fakt, że nadmiar ciepła dostępnego w Europie przekracza całkowite zapotrzebowanie na ciepło we wszystkich budynkach europejskich, a 50 % całkowitego zapotrzebowania na ciepło w UE można dostarczać za pomocą systemów lokalnego ogrzewania;

U.  mając na uwadze, że znaczna część ludności Europy żyje na obszarach, w szczególności miejskich, na których przekroczone są normy jakości powietrza;

V.  mając na uwadze, że zgodnie z oczekiwaniami ogrzewanie i chłodzenie pozostanie największym źródłem zapotrzebowania na energię w Europie; mając na uwadze, że gaz ziemny i LPG są powszechnie stosowane w celu pokrycia tego zapotrzebowania, a ich stosowanie można zoptymalizować poprzez wysokowydajne magazynowanie energii; mając na uwadze, że ciągłe poleganie na paliwach kopalnych jest sprzeczne z unijnymi wymogami w zakresie energii i klimatu oraz celami w zakresie dekarbonizacji;

W.  mając na uwadze aktualne poważne zróżnicowanie rocznego wydatku energetycznego dla celów grzewczych w różnych strefach klimatycznych w Europie, średnio od 60 do 90 kWh/m2 w krajach Europy Południowej po 175 do 235 kWh/m2 w Europie Środkowej i Północnej;

X.  mając na uwadze, że wdrożenie efektywnych rozwiązań dotyczących grzania i chłodzenia posiada duży potencjał do stymulacji rozwoju sektora przemysłu i usług w Europie, przede wszystkim w sektorze energii ze źródeł odnawialnych, a także do tworzenia większej wartości dodanej w regionach oddalonych i wiejskich;

Y.  mając na uwadze, że energia stała się dobrem społecznym, którego dostępność musi być gwarantowana; mając jednak na uwadze, że nie wszyscy obywatele mogą uzyskać dostęp do energii, w Europie żyje bowiem ponad 25 milionów osób mających poważne trudności w dostępie do energii;

Z.  mając na uwadze, że strategie polityczne dotyczące efektywności energetycznej powinny koncentrować się na najbardziej oszczędnych sposobach poprawy wydajności budynków przez ograniczenie zapotrzebowania na ciepło i/lub podłączenie budynków do alternatywnych systemów o wysokiej wydajności;

AA.  mając na uwadze, że niski poziom świadomości konsumentów na temat nieefektywności systemów ogrzewania jest jednym z czynników, które mają największy wpływ na wzrost opłat za energię;

AB.  mając na uwadze, że odpowiednia izolacja termiczna domów przynosi korzyści nie tylko dla środowiska naturalnego, ale także dla użytkownika, który płaci niższe rachunki za energię;

AC.  mając na uwadze, że 72 % zapotrzebowania na ogrzewanie i chłodzenie domów jednorodzinnych dotyczy obszarów wiejskich i podmiejskich;

AD.  mając na uwadze, że rozwiązania naturalne, takie jak dobrze zaplanowana zieleń miejska, zielone dachy i ściany zapewniające budynkom izolację i zacienienie, powodują zmniejszenie zużycia energii, ograniczając zapotrzebowanie na ogrzewanie i chłodzenie;

AE.  mając na uwadze, że 85 % energii zużywanej w budynkach wykorzystuje się na ogrzewanie pomieszczeń i wytwarzanie ciepłej wody, a 45 % ogrzewania i chłodzenia w UE wykorzystuje się w sektorze mieszkaniowym;

AF.  mając na uwadze, że przemysł wraz z organami lokalnymi ma do odegrania ważną rolę, jeżeli chodzi o lepsze wykorzystanie ciepła i chłodzenia odpadowego;

AG.  mając na uwadze, że Europejczyk przeznacza średnio 6 % swoich wydatków konsumpcyjnych na ogrzewanie i chłodzenie oraz że 11 % Europejczyków nie stać na dostateczne ogrzewanie domu zimą;

AH.  mając na uwadze, że sektor chłodniczy wciąż wymaga bardziej szczegółowej analizy i lepszego uwzględnienia w strategii Komisji i strategiach politycznych państw członkowskich;

AI.  mając na uwadze, że ważne jest wspieranie badań dotyczących oszczędzania energii w budynkach historycznych, aby w miarę możliwości zoptymalizować ich poziom charakterystyki energetycznej, zapewniając ochronę i zachowanie dziedzictwa kulturowego;

1.  z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji zatytułowany „Strategia UE w zakresie ogrzewania i chłodzenia”, który stanowi ważny krok w zapewnieniu całościowego podejścia do przekształcania systemów ogrzewnictwa i chłodnictwa w Unii Europejskiej oraz w określaniu priorytetowych obszarów działania; w pełni popiera ambicje Komisji w zakresie uznawania i wykorzystywania synergii między sektorem energii elektrycznej a sektorem ciepłowniczym, mające na celu zapewnienie wydajnego sektora, który zwiększy bezpieczeństwo energetyczne i ułatwi oszczędne osiągnięcie unijnych celów w zakresie klimatu i energii; apeluje do Komisji o traktowanie sektorów ciepłowniczego i chłodniczego jako elementów projektu europejskiego rynku energii;

2.  zwraca uwagę na konieczność uwzględnienia specjalnych środków dotyczących ogrzewania i chłodzenia podczas rewizji dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej (2012/27/UE), dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii (2009/28/WE) oraz dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (2010/31/UE);

3.  uważa, że strategia dotycząca ogrzewania i chłodzenia musi w równy sposób dbać o obie te potrzeby, uwzględniając różne strefy klimatyczne Europy, a w związku z tym różne potrzeby w zakresie wykorzystania energii;

4.  podkreśla, że w strategii dotyczącej ogrzewania i chłodzenia należy nadać priorytet zrównoważonym i oszczędnym rozwiązaniom, które umożliwią państwom członkowskim osiągnięcie unijnych celów w zakresie klimatu i polityki energetycznej; zwraca uwagę, że sektory ciepłownicze i chłodnicze państw członkowskich są bardzo zróżnicowane z powodu różnych koszyków energetycznych, warunków klimatycznych, stopni efektywności zasobów budowlanych i intensywności przemysłu, dlatego podkreśla, że należy zapewnić odpowiednie rozwiązania strategiczne;

5.  apeluje o opracowanie na szczeblu krajowym szczegółowych strategii zrównoważonego ogrzewania i chłodzenia, kładących szczególny nacisk na połączenie energii elektrycznej i cieplnej, kogenerację, systemy lokalnego ogrzewania i chłodzenia, najlepiej wykorzystujący odnawialne źródła energii, zgodnie z art. 14 dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej;

6.  stwierdza, że wysoka efektywność energetyczna, wysokowydajna izolacja termiczna i wykorzystywanie odnawialnych źródeł energii oraz ciepła odzyskanego należą do podstawowych priorytetów strategii UE w zakresie ogrzewania i chłodzenia; w związku z tym uważa, że należy przestrzegać zasady „efektywność energetyczna przede wszystkim”, ponieważ efektywność energetyczna zapewnia jedną z najwyższych i najszybszych spośród dostępnych stóp zwrotu i stanowi kluczowy element strategii udanego przejścia na bezpieczny, odporny i inteligentny sektor ciepłowniczy i chłodniczy;

7.  zwraca uwagę, że bardziej zdecentralizowany i elastyczny system energetyczny, w którym źródła energii elektrycznej i cieplnej są zlokalizowane bliżej miejsca zużycia, może ułatwić decentralizację wytwarzania energii, wzmacniając tym samym pozycję konsumentów i społeczności na rynku energii, a także umożliwić im kontrolę zużycia energii i aktywny udział w działaniach po stronie zapotrzebowania; uważa, że efektywność energetyczna całego systemu energetycznego jest tym wyższa, im krótsze są łańcuchy konwersji energii pierwotnej w inne jej formy prowadzące finalnie do wydzielania się użytkowej energii cieplnej; przyznaje ponadto, że takie podejście ogranicza straty podczas przesyłu i dystrybucji, poprawia odporność infrastruktury energetycznej, a jednocześnie stwarza lokalnym MŚP możliwości w zakresie działalności gospodarczej;

8.  podkreśla komplementarność między przepisami dotyczącymi ekoprojektu i etykietowania energetycznego a dyrektywami w sprawie efektywności energetycznej i w sprawie wydajności energetycznej budynków w zakresie ograniczania zużycia energii w związku z ogrzewaniem i chłodzeniem; uważa, że urządzenia AGD (pralki, zmywarki itp.) powinny być jak najbardziej energooszczędne i zaprojektowane tak, by mogły wykorzystywać ciepłą wodę użytkową dostępną sieciowo w miejscu ich zainstalowania; w związku z tym uważa, że wymogi dotyczące ekoprojektu i strategie polityczne dotyczące etykietowania energetycznego powinny być regularnie poddawane rewizji i poprawiane w celu osiągnięcia dodatkowych oszczędności energii i wspierania konkurencyjności za pomocą bardziej innowacyjnych produktów i obniżonych kosztów energii;

9.  przypomina, że ogrzewanie i chłodzenie mają największy udział w zapotrzebowaniu na energię w UE; podkreśla, że w przechodzeniu na niskoemisyjne i bezpieczne dostawy energii dla sektora ciepłowniczego i chłodniczego ważne jest respektowanie zasady neutralności technologicznej między dostępnymi obecnie odnawialnymi źródłami energii a zachętami rynkowymi i państwowymi;

10.  podkreśla potrzebę wprowadzenia korzystnych ram dla najemców i osób mieszkających w budynkach wielopiętrowych, aby im również umożliwić osiąganie korzyści dzięki własnej produkcji energii i użytkowania systemów ogrzewania i chłodzenia z wykorzystaniem energii z odnawialnych źródeł oraz stosowanie środków z zakresu efektywności energetycznej, co pozwoli rozwiązać problem sprzecznych interesów, a w niektórych przypadkach wpłynie na przepisy dotyczące zasad najmu;

11.  podkreśla zasadniczą rolę technologii wykorzystujących odnawialne źródła energii, w tym stosowanie zrównoważonej biomasy, energii aerotermalnej, energii geotermalnej i słonecznej, a także kolektorów fotowoltaicznych w połączeniu z bateriami elektrycznymi w celu ogrzania wody oraz zapewnienia ogrzewania i chłodzenia w budynkach, w połączeniu z magazynami ciepła wykorzystywanego użytkowo dla dobowego lub sezonowego zbilansowania; apeluje do państw członkowskich o stworzenie odpowiednich zachęt w celu promowania i wykorzystywania takich technologii; wzywa państwa członkowskie do pełnego wdrożenia obecnej dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej i dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków, w tym wymogów dotyczących budynków o niemal zerowym zużyciu energii i długoterminowych strategii w zakresie termomodernizacji, przy uwzględnieniu potrzeby pobudzenia odpowiednich inwestycji w modernizację zasobów budowlanych; wzywa Komisję do przedstawienia ogólnounijnej wizji zasobów budowlanych o niemal zerowym zużyciu energii do 2050 r.;

12.  uważa, że kwestie związane z bezpieczeństwem energetycznym w UE w znacznej mierze dotyczą bezpieczeństwa dostaw ciepła; jest również przekonany o kluczowym znaczeniu dywersyfikacji źródeł ciepła i apeluje do Komisji o wykorzystanie sposobów na dalsze wspieranie i przyspieszenie wdrażania w większym zakresie technologii odnawialnych źródeł ciepła;

13.  uważa, że mapowanie zasobów na potrzeby ogrzewania, stosowne rozwiązania architektoniczne budynków, najlepsze praktyki w dziedzinie zarządzania obiektami, a także właściwe zasady urbanistyczne projektowania całych osiedli mieszkalnych i powierzchni handlowych, włącznie z miejskimi rozwiązaniami sieciowymi, takimi jak systemy lokalnego ogrzewania i chłodzenia, powinny stanowić podstawę dla energooszczędnego i niskoemisyjnego budownictwa w różnych strefach klimatycznych Europy; podkreśla, że odpowiednio zaizolowane budynki mają wysoką zdolność magazynowania ciepła, co przekłada się na znaczne oszczędności zużycia energii na potrzeby ogrzewania i chłodzenia;

14.  podkreśla, że zapotrzebowanie na energię w sektorze budowlanym stanowi ok. 40 % zużycia energii w UE oraz jedną trzecią zużycia gazu ziemnego i mogłoby zostać obniżone maksymalnie o trzy czwarte, gdyby modernizacja budynków została przyspieszona; podkreśla, że 85 % tego zużycia energii wykorzystywane jest do ogrzewania i zaopatrzenia gospodarstw domowych w ciepłą wodę oraz że w związku z tym modernizacja starych i niewydajnych systemów grzewczych, większe wykorzystanie energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, lepsze wykorzystanie „ciepła odpadowego” poprzez wysokowydajne systemy lokalnego ogrzewania oraz gruntowna modernizacja budynków z zastosowaniem ulepszonej izolacji cieplnej to nadal kluczowe działania umożliwiające bezpieczniejsze i bardziej zrównoważone podejście do dostaw ciepła; zaleca dalszą poprawę norm efektywności energetycznej budynków z uwzględnieniem innowacji technicznych oraz przez zachęcanie do ich wprowadzania, zwłaszcza w odniesieniu do zapewnienia jednorodności izolacji; zaleca ponadto dalsze wspieranie budowania budynków o niemal zerowym zużyciu energii;

15.  zachęca państwa członkowskie do opracowania długofalowych strategii w obszarze ogrzewania i chłodzenia na podstawie zintegrowanego podejścia, zharmonizowanego mapowania i oceny na podstawie art. 14 dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej; podkreśla, że w strategii należy określić priorytetowe obszary interwencji i umożliwić zoptymalizowane planowanie energetyki miejskiej; apeluje do Komisji o wspieranie państw członkowskich w wykonaniu tego zadania poprzez opracowanie ogólnych wytycznych na potrzeby krajowych strategii w zakresie ogrzewania i chłodzenia;

16.  zwraca uwagę na efekt ekonomiczny renowacji i ocieplania budynków, które często prowadzą do zmniejszenia kosztów ogrzewania i chłodzenia o 50 %, i wzywa Komisję, by zapewniła odpowiednie współfinansowanie inicjatyw mających na celu renowację budynków użyteczności publicznej oraz budynków wielomieszkaniowych charakteryzujących się niską efektywnością energetyczną;

17.  pochwala zamiar opracowania przez Komisję zestawu środków ułatwiających renowację budynków wielomieszkaniowych; uważa, że należy opracować zharmonizowany i kompleksowy zestaw środków również na potrzeby planowania energetycznego na obszarach miejskich, aby umożliwić mapowanie lokalnego potencjału w zakresie ogrzewania i chłodzenia, przeprowadzanie zoptymalizowanej i zintegrowanej renowacji budynków oraz rozwój infrastruktury grzewczej i chłodniczej;

18.  podkreśla znaczenie opracowania programów UE zachęcających do dodatkowego energooszczędnego wyposażenia budynków publicznych, domów mieszkalnych i budynków socjalnych, a także do budowy nowych ekologicznych budynków, które wykraczają poza minimalne wymogi prawne;

19.  zwraca uwagę na lokalny charakter i potencjał systemów ogrzewania i chłodzenia; zwraca się do władz lokalnych i regionalnych o ułatwianie dalszej termomodernizacji poprzez renowację istniejących budynków publicznych, handlowych i mieszkalnych o niskiej efektywności energetycznej; podkreśla znaczenie takich ruchów jak Porozumienie Burmistrzów, które umożliwiają wymianę wiedzy i najlepszych praktyk;

20.  podkreśla potrzebę opracowania ogólnoeuropejskiej mapy lokalnych potencjałów grzewczych i chłodniczych, dzięki czemu miasta uzyskają możliwość lepszej identyfikacji dostępnych lokalnie zasobów, co przyczyni się do zwiększenia niezależności energetycznej UE, stymulacji wzrostu i konkurencyjności poprzez tworzenie lokalnych miejsc pracy bez możliwości zlecania na zewnątrz i zapewnienia konsumentom dostępu do czystej energii po przystępnych cenach;

21.  zwraca się do władz lokalnych, by oszacowały istniejący potencjał grzania i chłodzenia oraz przyszłe potrzeby w tym zakresie na podległym sobie terenie, z uwzględnieniem potencjału lokalnie dostępnych odnawialnych źródeł energii, energii cieplnej z kogeneracji oraz wielkości strumieni ciepła sieciowego;

22.  uważa, że dla gospodarstw domowych położonych poza strefami systemów centralnego ogrzewania i chłodzenia należy stworzyć atrakcyjny system finansowania promujący nowe technologie do ogrzewania gospodarstw domowych wykorzystujące odnawialne źródła energii;

23.  apeluje do władz lokalnych o zajęcie się konkretnymi problemami budynków na obszarach wiejskich, które zazwyczaj są starsze, mniej efektywne energetycznie, bardziej szkodliwe dla zdrowia i zapewniają mniejszy komfort cieplny;

24.  uważa, że efektywność energetyczna jest tym wyższa, im krótszy jest łańcuch konwersji energii pierwotnej w inne jej formy służące generacji ciepła użytkowego, oraz – mając na uwadze zróżnicowane warunki klimatyczne i inne w Unii – wzywa Komisję, by promowała neutralne pod względem technologicznym instrumenty umożliwiające każdej gminie rozwój opłacalnych rozwiązań w celu zmniejszenia intensywności emisji sektora ciepłowniczego i chłodniczego;

25.  zauważa, że choć unijne ramy regulacyjne służą podkreślaniu szeroko zakrojonych celów, kluczowe znaczenie mają rzeczywiste postępy na drodze do zrewolucjonizowania ogrzewania i chłodzenia w ramach szerszej przebudowy systemu energetycznego;

26.  podkreśla, że narzędzia i zdolności polityczne UE nie są jeszcze wystarczająco rozwinięte, aby przeprowadzić transformację sektora ciepłowniczego i chłodniczego, zmaksymalizować wykorzystanie potencjału lub wdrożyć rozwiązania służące zmniejszaniu zapotrzebowania i dekarbonizacji na wymaganą skalę i w wymaganym tempie;

27.  podkreśla znaczenie sieci lokalnego ogrzewania, które stanowią alternatywę dla powodujących większe zanieczyszczenie indywidualnych systemów ogrzewania, mając na uwadze fakt, że jest to szczególnie efektywny i oszczędny sposób na dostarczanie zrównoważonego ogrzewania i chłodzenia, integrację odnawialnych źródeł energii, odzyskiwanego ogrzewania i chłodzenia oraz magazynowanie nadwyżki energii elektrycznej w czasie niższego zużycia, co umożliwia elastyczność sieci; podkreśla potrzebę integracji większego udziału odnawialnych źródeł energii przy uwzględnieniu, że ponad 20 % energii wykorzystywanej do lokalnego ogrzewania i chłodzenia pochodzi ze źródeł odnawialnych, zgodnie z art. 14 dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej, który nakłada obowiązek przeprowadzenia kompleksowych ocen potencjału efektywnego lokalnego ogrzewania i chłodzenia; apeluje o modernizację i rozbudowę istniejących systemów lokalnego ogrzewania w celu przejścia na wysokowydajne alternatywne odnawialne źródła energii; zachęca państwa członkowskie do wdrożenia mechanizmów fiskalnych i finansowych w celu zachęcenia do rozwoju i stosowania systemów lokalnego ogrzewania i chłodzenia, a także do zniesienia barier regulacyjnych;

28.  zwraca się do Komisji o dokonanie dogłębnej oceny przeprowadzanych przez państwa członkowskie kompleksowych ocen potencjału wykorzystania kogeneracji i systemów lokalnego ogrzewania zgodnie z art. 14 dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej, tak aby plany te odzwierciedlały rzeczywisty potencjał ekonomiczny tych rozwiązań oraz zapewniały solidną podstawę dla polityki zgodnej z celami UE;

29.  stwierdza, że w aglomeracjach o zwartej zabudowie należy bezwzględnie stopniowo zastępować nieefektywne i nieodpowiednie systemy indywidualnego lub lokalnego ogrzewania/chłodzenia efektywnymi systemami lokalnego ogrzewania/chłodzenia lub modernizować je przy wykorzystaniu najnowocześniejszych technologii ogrzewania i chłodzenia w celu przejścia na wysokowydajne systemy lokalnej kogeneracji i alternatywne odnawialne źródła energii;

30.  zwraca się do Komisji, by w ramach inicjatyw dotyczących dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii oraz strukturyzacji rynku przedstawiła propozycje, które przyczynią się do powstania efektywniejszego i bardziej elastycznego systemu energetycznego dzięki dalszej integracji systemów elektrycznych, ciepłowniczych i chłodniczych;

31.  apeluje do Komisji o ustanowienie wspólnych ram europejskich promujących własną produkcję energii i zapewniających jej bezpieczeństwo prawne, szczególnie poprzez zachęcanie i wspieranie spółdzielni sąsiedzkich, które wykorzystują źródła odnawialne;

32.  wzywa do opracowania na szczeblu krajowym wskaźnika poboru energii grzewczej i chłodniczej dla budynków;

33.  wzywa do przyjęcia strategicznego podejścia w celu zmniejszenia emisji CO2 w ramach przemysłowych systemów grzewczych i chłodniczych przez poprawę efektywności procesów, zastępowanie paliw kopalnych źródłami zrównoważonymi, oraz integrację międzybranżową w ramach danego środowiska energii cieplnej;

34.  podkreśla ogromny potencjał skupienia przepływów energii i zasobów w celu zmniejszenia zużycia energii pierwotnej, zwłaszcza w kontekście przemysłowym, gdzie zgodnie z systemem kaskadowym nadwyżki energii cieplnej lub chłodniczej z jednego procesu mogą być ponownie wykorzystywane w ramach innego procesu wymagającego mniej skrajnych temperatur oraz – tam gdzie jest to możliwe – do ogrzewania i chłodzenia budynków za pośrednictwem systemów lokalnego ogrzewania;

35.  zauważa, że przestarzałe ciepłownie o niskiej efektywności energetycznej należy pilnie zastępować najlepszymi dostępnymi rozwiązaniami alternatywnymi pozostającymi w pełnej zgodności z przyjętymi przez UE celami energetyczno-klimatycznymi, takimi jak bardziej przyjazne dla środowiska elektrownie kogeneracyjne wykorzystujące zrównoważone paliwa zgodnie z kryteriami zrównoważonego rozwoju dotyczącymi biomasy;

36.  zauważa, że sektor ciepłowniczy i chłodniczy ma bardzo lokalny charakter ze względu na fakt, że dostępność i infrastruktura, jak również samo zapotrzebowanie na energię cieplną, zależą przede wszystkim od uwarunkowań lokalnych;

37.  zgadza się z Komisją, że – jak stwierdzono w strategii w zakresie ogrzewania i chłodzenia – potencjał ekonomiczny kogeneracji nie został wykorzystany, i apeluje do Komisji oraz państw członkowskich o dalsze promowanie wysokosprawnej kogeneracji i systemów lokalnego ogrzewania, zgodnie z komunikatem Komisji w sprawie stanu unii energetycznej (COM(2015)0572);

38.  uważa, że konieczne jest przyjęcie systemowego podejścia do kwestii chłodzenia, w tym w kontekście środowiska zbudowanego i innych działań, takich jak chłodzenie ładunków w transporcie;

39.  wyraża pogląd, że w umiarkowanej strefie klimatycznej Europy duże znaczenie mogą uzyskiwać pod pewnymi warunkami rewersyjne systemy grzania i chłodzenia oparte na efektywnych pompach cieplnych z uwagi na ich elastyczność; podkreśla, że hybrydowe systemy grzewcze, które dostarczają ciepło z co najmniej dwóch źródeł energii, mogą przyczynić się do wzrostu znaczenia technologii odnawialnych źródeł ciepła, zwłaszcza w istniejących budynkach, gdzie można je wprowadzić bez potrzeby istotnej przebudowy; zwraca się do Komisji i państw członkowskich o opracowanie – w odniesieniu do pomp cieplnych – odpowiednio zorientowanych metod obliczeniowych oraz do promowania rozpowszechniania najlepszych praktyk w zakresie mechanizmów wsparcia, tak aby wspierać wydajne, zrównoważone i niskoemisyjne rozwiązania w zakresie różnego rodzaju potrzeb termalnych;

40.  zachęca Komisję, aby ściśle monitorowała zgodność z prawodawstwem UE w odniesieniu do fluorowanych gazów cieplarnianych w celu zmniejszenia emisji tego rodzaju gazów do atmosfery; zwraca się do Komisji, aby zapewniła, że stosowanie alternatywnych czynników chłodniczych jest bezpieczne, opłacalne i zgodne z innymi celami przyjętymi przez UE w obszarach ochrony środowiska, zmiany klimatu i efektywności energetycznej;

41.  uważa, że państwa członkowskie powinny zbadać możliwość wykorzystania ciepła wód geotermalnych, energii odzyskanej bezpośrednio z procesów przemysłowych oraz innych źródeł ciepła o niższej temperaturze, takich jak ciepło zawarte w kopalnianych wodach głębinowych do celów ogrzewania (chłodzenia), które umożliwiłyby, z pomocą dużych pomp ciepła, ogrzewanie całych miast przy wykorzystaniu istniejących i nowych sieci systemów lokalnego ogrzewania, a nie tylko pojedynczych obiektów budowlanych, o ile odpowiednia infrastruktura systemu lokalnego ogrzewania jest dostępna lub będzie rozwijana;

42.  podkreśla rolę technologii pozwalających na zmniejszenie zarówno zapotrzebowania na energię cieplną, jak i emisji gazów cieplarnianych, takich jak wykorzystanie energii geotermalnej o niskiej entalpii, systemów lokalnego ogrzewania/chłodzenia opartych na odnawialnych źródłach energii, małych trój- lub kogeneracyjnych elektrowni spalających gaz ziemny lub biometan, lub ich kombinacji;

43.  uważa, że magazyny ciepła podgrzewane elektrycznie oporowo w godzinach nocnych w okresie pozaszczytowego zapotrzebowania na energię (np. przez magazynowanie energii w postaci ciepła), które poprawiają w ten sposób jakość dostaw energii elektrycznej przez łatwiejszą integrację zmiennych źródeł odnawialnych, mogą odgrywać bardzo ważną rolę w ogrzewnictwie, przyczyniając się do zrównoważenia sieci oraz obniżenia poziomów produkcji, importu i cen energii;

44.  jest zdania, że znacznie większą rolę niż dotychczas w ogrzewnictwie i chłodnictwie powinno odegrać ciepło i zimno odpadowe uzyskane w ramach procesów przemysłowych oraz w kogeneracji, podczas produkcji energii elektrycznej w elektrowniach konwencjonalnych, odzyskiwane z dobrze zaizolowanych budynków mieszkalnych metodami rekuperacyjnymi oraz z mikrogeneracji; podkreśla, że należy uznać wykorzystanie przemysłowego ciepła i zimna odpadowego oraz propagować je w ramach badań naukowych, ponieważ sanowi ono doskonałą szansę dla inwestycji i innowacji; podkreśla, że obiekty przemysłowe i znajdujące się w ich otoczeniu budynki mieszkalne lub usługowe należy zachęcać do współpracy i współdzielenia wytwarzanej energii i zapotrzebowania na nią;

45.  podkreśla, że finansowanie ze środków publicznych bądź publiczna własność infrastruktury systemu lokalnego ogrzewania nie powinny przyczyniać się do pogłębiania kosztownej blokady technologicznej związanej z infrastrukturą wysokoemisyjną; zwraca się do władz krajowych, regionalnych i lokalnych o ponowne przeanalizowanie wsparcia udzielanego ze środków publicznych dla infrastruktury systemów lokalnego ogrzewania w świetle celu UE, jakim jest osiągnięcie do roku 2050 80–95 % redukcji gazów cieplarnianych w stosunku do poziomów z 1990 r. oraz systematycznego przekształcenia gospodarki energetycznej;

46.  uważa, że połączenie produkcji, konsumpcji i ponownego wykorzystania zimna odpadowego może zapewnić korzyści ekonomiczne i środowiskowe oraz zmniejszyć zapotrzebowanie na energię pierwotną do celów ogrzewania;

47.  podkreśla, że pozyskiwanie energii z odpadów będzie nadal odgrywać istotną rolę w ogrzewaniu, ponieważ alternatywą jest często składowanie odpadów i stosowanie paliw kopalnych, oraz przypomina, że istnieje potrzeba zwiększenia skali recyklingu;

48.  zwraca się do państw członkowskich o zastosowanie środków prawnych i ekonomicznych przyspieszających sukcesywne wycofywanie przestarzałych systemów grzewczych z piecami na paliwa stałe o efektywności energetycznej poniżej 80 % oraz ich wymianę, w miarę możliwości, na efektywne i zrównoważone systemy ciepłownicze na poziomie lokalnym (takie jak systemy lokalnego ogrzewania) lub mikrolokalnym (takie jak systemy geotermalne i słoneczne);

49.  podkreśla, że wprowadzenie systemów inteligentnego ogrzewania może pomóc konsumentom w lepszym zrozumieniu ich zużycia energii oraz w modernizacji nieefektywnych systemów grzewczych, sprzyjając w ten sposób oszczędzaniu energii;

50.  przypomina Komisji i państwom członkowskim, że 75 % istniejących w Europie zasobów budowlanych jest nieefektywnych energetycznie, a zgodnie z szacunkami 90 % z tych budynków będzie nadal pozostawać w użyciu do 2050 r.; podkreśla w związku z tym pilną potrzebę ukierunkowania działań w odniesieniu do tych budynków, aby przeprowadzić ich dogłębną renowację;

51.  zwraca się do Komisji, by w ramach programu „Energia z odpadów” sporządziła plan mający na celu promowanie i wykorzystanie potencjalnych korzyści płynących ze zrównoważonego wykorzystania odpadów organicznych do celów grzania i chłodzenia w połączeniu z systemami lokalnego ogrzewania i chłodzenia;

52.  podkreśla, że biogaz stanowi ważne zrównoważone źródło energii dla systemów ciepłowniczych i chłodniczych oraz że w związku z tym konieczne jest opracowanie jasnego celu w zakresie recyklingu organicznego w celu stworzenia zachęt dla inwestycji w zbieranie i przetwarzanie bioodpadów;

53.  zwraca się do państw członkowskich o stopniowe wycofywanie z użycia na obszarach miejskich przestarzałych pieców w celu ogrzewania aglomeracji, które generują niską emisję, tj. emisję do atmosfery organicznych gazów pirolitycznych niepełnego spalania oraz NOx i sadzy, a także konwekcyjnie unoszonych popiołów lotnych, a także o promowanie za pomocą zachęt stosowania zrównoważonych alternatyw, w tym źródeł odnawialnych;

54.  zwraca się do państw członkowskich o podjęcie działań służących stopniowemu wycofywaniu nieefektywnych energetycznie pieców i kotłów spalających olej opałowy i węgiel, zasilających obecnie ponad połowę zasobów budowlanych na terenach wiejskich; jest zdania, że zaopatrzenie w energię powinno opierać się na źródłach o niższej emisji dwutlenku węgla i źródłach odnawialnych;

55.  podkreśla, że systemy lokalnego ogrzewania oparte na odnawialnych źródłach energii zapobiegają rozprzestrzenianiu się powodujących większe zanieczyszczenie indywidualnych systemów ogrzewania, które zwiększają zanieczyszczenie powietrza na obszarach mieszkalnych i których kontrolowanie jest znacznie trudniejsze niż rozpowszechnionych systemów lokalnego ogrzewania; podkreśla jednak, że infrastruktura i warunki klimatyczne w Unii są zróżnicowane oraz że systemy te często wymagają modernizacji w celu zwiększenia ich efektywności; apeluje w związku z tym o przeanalizowanie, czy potrzebne jest wsparcie infrastruktury lokalnego ogrzewania oraz praktyk podatkowych dotyczących odnawialnych źródeł energii i lokalnego ogrzewania;

56.  jest zdania, że państwa członkowskie powinny pilnie zająć się kwestią stopniowego wycofywania niskotemperaturowych pieców do spalania stałych paliw kopalnych i odpadów organicznych, w których procesom spalania towarzyszy emitowanie do atmosfery różnego rodzaju szkodliwych substancji; jest zdania, że państwa członkowskie powinny w miarę możliwości zachęcać do stopniowego wycofywania przestarzałych i niewydajnych kominków na drewno w miastach o gęstej zabudowie oraz wspierać ich wymianę na nowoczesne, efektywne, przyjazne dla środowiska i zdrowia alternatywy, podejmując równolegle inicjatywy w celu poszerzenia wiedzy na temat potencjalnych zagrożeń dla zdrowia i najlepszych praktyk dotyczących spalania drewna;

57.  zwraca się do Komisji i państw członkowskich o wypełnienie luki ustawodawczej wynikającej z przepisów dyrektywy w sprawie ekoprojektu i dyrektywy w sprawie średnich obiektów energetycznego spalania, skutkującej ucieczką emisji do instalacji poniżej 1 MW nieobjętych zakresem wspomnianych dyrektyw;

58.  jest zdania, że zwiększenie potrzeb w zakresie chłodzenia wymaga głębszego rozważenia tego zagadnienia, w tym zintegrowanego podejścia do całego łańcucha chłodzenia – od zapotrzebowania na schładzanie przemysłowe z wysokich temperatur poprzez chłodzenie dla potrzeb gospodarstw domowych aż po potrzeby chłodnicze w przemyśle spożywczym;

59.  zauważa, że dostępność wysokiej jakości danych stanowi warunek wstępny dla konsumentów i organów do podejmowania racjonalnych decyzji dotyczących efektywności energetycznej i rozwiązań grzewczych; podkreśla znaczenie rozszerzenia zakresu możliwości oferowanych przez cyfryzację na rzecz sektora ciepłowniczego i chłodniczego; zwraca się do Komisji o opracowanie definicji i metodyki obliczeniowej dla chłodnictwa wykorzystującego odnawialne źródła energii;

60.  uważa, że istotną rolę w zakresie chłodnictwa w procesach przemysłowych mogą spełniać wodooszczędne wymienniki ciepła oddające ciepło do naturalnych zbiorników wodnych znajdujących się w pobliżu miejsc przechowywania produktów, w których temperatura nie przekracza 6 °C w okresie całego roku (swobodne chłodzenie);

61.  uważa, że stacjonarne ogniwa paliwowe dużej mocy mogą w najbliższej przyszłości stanowić ekologiczną alternatywę dla paliwa stałego, jakim jest węgiel;

62.  jest zdania, że przetwarzanie energii elektrycznej w gaz oferuje w przyszłości duży potencjał w zakresie magazynowania, przesyłu i wykorzystywania energii ze źródeł odnawialnych do celów centralnego i lokalnego wytwarzania energii cieplnej; zauważa, że przetwarzanie energii elektrycznej w gaz stanowi efektywny sposób wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych do wytwarzania energii cieplnej, szczególnie w aglomeracjach, ponieważ może korzystać z dostępnej infrastruktury; w związku z tym apeluje do Komisji i państw członkowskich o wspieranie badań naukowych i projektów pilotażowych dotyczących przetwarzania energii elektrycznej w gaz;

63.  uważa, że strategia Unii Europejskiej dotycząca innowacyjnych sposobów ogrzewania i chłodzenia wymaga podjęcia intensywnych badań naukowych, będących podstawą do kreowania branż przemysłu ekologicznych urządzeń służących temu celowi;

64.  podkreśla korzyści płynące z badań naukowych i innowacji technologicznych dla przemysłu europejskiego, które zwiększają jego przewagę konkurencyjną i komercyjną rentowność oraz przyczyniają się do realizacji celów energetyczno-klimatycznych UE; w związku z tym podkreśla potrzebę rozszerzenia prac badawczych, rozwojowych i innowacyjnych w dziedzinie efektywności energetycznej oraz technologii ogrzewania i chłodzenia z wykorzystaniem energii ze źródeł odnawialnych w celu redukcji kosztów, poprawy wydajności oraz przyspieszenia wdrażania i integracji w ramach systemów energetycznych; zwraca się do Komisji o podjęcie współpracy z zainteresowanymi stronami w przedmiotowym sektorze w celu utrzymania zaktualizowanych technologicznych planów działania z zakresu ogrzewania i chłodzenia z wykorzystaniem energii ze źródeł odnawialnych oraz koordynacji, monitorowania i identyfikacji luk w rozwoju tej technologii;

65.  uważa, że ze względu na pilną potrzebę uzyskania szybkich i efektywnych rezultatów w procesie termomodernizacji unijnego sektora cieplnego UE powinna skoncentrować wysiłki na badaniach mających na celu rozwój najlepszych dostępnych obecnie technologii;

66.  jest zdania, że badania w ramach programu ramowego „Horyzont 2020” powinny uwzględniać opracowywanie zrównoważonych rozwiązań grzewczych i chłodniczych, technologii waloryzacji ciepła i zimna odpadowego, nowych tworzyw o maksymalnym przewodnictwie cieplnym (wymienniki ciepła), o minimalnym przewodnictwie, tj. maksymalnym oporze cieplnym (izolacje termiczne) oraz o maksymalnych współczynnikach akumulacji ciepła (magazyny ciepła);

67.  jest zdania, że w ramach programu ramowego „Horyzont 2020” należy dokonać postępów w badaniach nad zrównoważonymi i efektywnymi systemami i materiałami ciepłowniczymi i chłodniczymi, w tym rozwiązaniami z zakresu wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych na małą skalę i jej magazynowania, systemami lokalnego ogrzewania i chłodzenia, kogeneracją, materiałami izolacyjnymi, a także materiałami innowacyjnymi, na przykład strukturalnymi szybami okiennymi o dużej przenikalności dla zewnętrznego (słonecznego) promieniowania krótkofalowego oraz minimalnej przenikalności dla długofalowego promieniowania cieplnego, którego strumień byłby skierowany na zewnątrz pomieszczeń budowlanych;

68.  podkreśla znaczenie kompleksowych badań naukowych ukierunkowanych na tworzenie innowacyjnych rozwiązań technicznych mających na celu konstruowanie efektywnych energetycznie i opartych na odnawialnych źródłach energii urządzeń oraz całych instalacji grzewczych i chłodzących;

69.  wzywa do dokonania przeglądu istniejących przepisów, który koncentrowałby się na zagwarantowaniu neutralności technologicznej i opłacalności, tak by nie promować ani nie dyskredytować żadnej technologii – na przykład przy określaniu charakterystyki energetycznej budynku należy brać pod uwagę energię ze źródeł odnawialnych produkowaną na miejscu, przykładowo przez panele słoneczne budynków mieszkalnych, lub w pobliżu budynku, niezależnie od źródła;

70.  podkreśla znaczenie połączenia najbardziej zaawansowanych technologii z inteligentnym zarządzaniem energią, np. dzięki automatyce domowej i inteligentnym systemom sterowania ogrzewaniem, zwłaszcza w środowisku sieciowym, gdzie urządzenia mogą łatwo dostosować się do warunków pogodowych i sygnałów cenowych dotyczących energii elektrycznej oraz przyczyniać się do ustabilizowania sieci dzięki przesunięciu zapotrzebowania; zwraca się do Komisji o zapewnienie lepszej integracji inteligentnych technologii w ramach odpowiednich inicjatyw unii energetycznej w celu umożliwienia rzeczywistej łączności pomiędzy inteligentnymi urządzeniami, sieciami domowymi i inteligentnymi budynkami w inteligentnych sieciach; jest zdania, że należy promować takie rozwiązania podczas modernizacji istniejących budynków, ponieważ pomagają one konsumentom w lepszym zrozumieniu własnych wzorców konsumpcji i odpowiednim dostosowaniu działania swych systemów ogrzewania;

71.  podkreśla, że sektor budowlany ma wysoki potencjał ograniczenia zapotrzebowania na energię i ograniczenia emisji CO2; podkreśla, że potrzebne są dalsze wysiłki w celu zwiększenia tempa termomodernizacji budynków; zwraca uwagę, że osiągnięcie tego celu wymaga atrakcyjnych zachęt finansowych, dostępności wysoko wykwalifikowanych ekspertów na różnych szczeblach, a także wymiany i promowania najlepszych praktyk;

72.  zwraca się do Komisji, aby wskazała i usunęła wciąż istniejące bariery dla środków związanych z efektywnością energetyczną, zwłaszcza w zakresie remontów gospodarstw domowych, i rozwinęła rzeczywisty rynek w obszarze efektywności energetycznej w celu umożliwienia transferu najlepszych praktyk i zapewnienia dostępności produktów i rozwiązań w całej UE z myślą o zbudowaniu prawdziwie jednolitego rynku produktów i usług z zakresu efektywności energetycznej; podkreśla potencjał w zakresie tworzenia miejsc pracy i wzrostu gospodarczego związany nie tylko z pierwszym wprowadzeniem tego rodzaju produktów i usług na rynek, lecz również z ciągłą konserwacją i codzienną eksploatacją zintegrowanych systemów energetycznych obejmujących ogrzewanie i chłodzenie;

73.  uważa, że sektor potrzebuje jasnych sygnałów od decydentów politycznych, aby przeprowadzić niezbędne inwestycje służące osiągnięciu unijnych celów energetycznych; podkreśla potrzebę przyjęcia ambitnych, wiążących celów i ram prawnych wspierających innowacyjność bez tworzenia niepotrzebnych obciążeń administracyjnych w celu upowszechniania opłacalnych i ekologicznie zrównoważonych rozwiązań grzewczych i chłodniczych;

74.  jest zdania, że inwestycje w efektywność energetyczną budynków powinny iść w parze z inwestycjami w technologie ogrzewania i chłodzenia z wykorzystaniem energii ze źródeł odnawialnych; uznaje synergie występujące pomiędzy efektywnością energetyczną budynków a technologiami ogrzewania i chłodzenia z wykorzystaniem energii ze źródeł odnawialnych za istotną szansę w kontekście przechodzenia na gospodarkę niskoemisyjną; z zadowoleniem przyjmuje wysiłki podejmowane na poziomie krajowym w celu zwiększenia liczby budynków o niemal zerowym zużyciu energii;

75.  zaleca opracowanie dla budynków stanowiących zabytki architektoniczne indywidualnych systemów termomodernizacyjnych z uwzględnieniem inwestycji w ramach zewnętrznych ścian budynku połączonych z optymalizacją systemów sterowania i automatyki oraz zapewnieniem efektywności ogrzewania i chłodzenia, przy jednoczesnej dbałości o nienaruszenie ich unikalnego stylu architektonicznego;

76.  stwierdza, że rozwiązania architektoniczne inteligentnych budynków powinny w sposób holistyczny zapewniać komfort cieplny (chłodzenia) poprzez kształt i masę budynków, adaptację przestrzeni oraz regulację takich parametrów, jak wskaźnik naświetlenia dziennego, intensywność wentylacji i rekuperacji, przy zarazem niskich kosztach eksploatacji;

77.  podkreśla znaczenie znormalizowanych audytów termoenergetycznych oraz opłacalności rozwiązywania problemów z wykorzystaniem izolacji przemysłowej w celu oszczędzania energii i zmniejszenia emisji; zwraca uwagę, że koszty energetyczne w przemyśle mogą być dalej obniżane dzięki inwestycjom w istniejące i sprawdzone zrównoważone technologie;

78.  podkreśla, że europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne stanowią ważne narzędzie w procesie modernizacji systemu energetycznego; jest zdania, że dotychczasowe limity środków z funduszu rozwoju regionalnego (EFRR) dla priorytetu przejścia na gospodarkę niskoemisyjną okazały się nieskuteczne; uważa, że w okresie programowania po roku 2020 budżet przeznaczony na realizację tego priorytetu powinien zostać zwiększony;

79.  podkreśla znaczenie zapewnienia dostępu do finansowania, zarówno w krótkim, jak i w długim terminie, dla inwestycji w projekty o różnych rozmiarach związane z modernizacją sektora ciepłowniczego i chłodniczego, w tym dla lokalnego ogrzewania i chłodzenia, modernizacji odpowiedniej infrastruktury sieciowej, modernizacji systemów grzewczych, w tym przejścia na źródła odnawialne, a także zwiększenia tempa renowacji budynków; w związku z tym zwraca się do Komisji o opracowanie solidnego, innowacyjnego i długoterminowego mechanizmu finansowego; podkreśla rolę, jaką mogą odgrywać Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS) i inne stosowne fundusze europejskie, takie jak środki udostępniane przez Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) lub za pośrednictwem systemu handlu emisjami (ETS), pod względem wsparcia finansowego i technicznego, gwarantując, że projekty są atrakcyjne dla inwestorów ze względu na stabilne warunki regulacyjne, zwłaszcza poprzez ograniczenie do minimum biurokracji i uwzględnienie stosownego procesu składania wniosków oraz ich zatwierdzania; zwraca się do Komisji o wzmocnienie bieżących rezerw przeznaczonych na ogrzewanie i chłodzenie w okresie programowania po roku 2020 w ramach wszystkich dostępnych funduszy europejskich, a także o zniesienie barier, które utrudniają władzom lokalnym przeznaczenie użytecznych zasobów na potrzeby renowacji budynków publicznych; popiera inicjatywę dotyczącą inteligentnego finansowania inteligentnych budynków, która promuje większe wykorzystanie środków z obszaru efektywności energetycznej w połączeniu z odnawialnymi źródłami energii w sektorze budownictwa; uważa, że modernizacja i termoizolacja budynków powinna mieć pierwszeństwo przed innymi działaniami pod względem dostępu do finansowania z uwagi na jej ogromny potencjał tworzenia nowych miejsc pracy;

80.  ponownie podkreśla potrzebę wykorzystania funduszy strukturalnych w większym zakresie do modernizacji budynków i systemów konstrukcyjnych, szczególnie za pośrednictwem pożyczek preferencyjnych dla właścicieli prywatnych budynków, co ułatwiłoby podejmowanie szybszych decyzji dotyczących koniecznej modernizacji istniejących budynków, zwłaszcza w słabiej rozwiniętych regionach UE;

81.  podkreśla, że w celu stymulacji zmian w sektorze ciepłowniczym i chłodniczym Komisja powinna w pełni wykorzystać „warunki wstępne” przewidziane w art. 19 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013 oraz zapewnić odpowiednią transpozycję i wdrożenie istniejącego prawodawstwa UE i stosownych działań z zakresu ogrzewania i chłodzenia;

82.  uważa, że wytyczne w sprawie pomocy państwa dla efektywnych technologii koniecznych w procesie dekarbonizacji sektora ciepłowniczego i chłodniczego, zwłaszcza w postaci rozwiązań wspólnotowych, powinny uwzględniać potrzebę odpowiedniej pomocy publicznej;

83.  uważa, że inicjatywy takie jak mechanizm europejskiego wsparcia energetyki na poziomie lokalnym (ELENA), inteligentne miasta i społeczności, a także nowe zintegrowane Porozumienie Burmistrzów w sprawie Klimatu i Energii mogą być wsparciem dla podmiotów działających na szczeblu lokalnym i regionalnym na rzecz modernizacji energetycznej budynków;

84.  zwraca się do Komisji o zadbanie o to, by budżet UE był wykorzystywany zgodnie z przyjętymi celami w zakresie dekarbonizacji i efektywności energetycznej;

85.  wzywa państwa członkowskie do podjęcia ukierunkowanych działań w celu stworzenia silnych zachęt dla poprawy efektywności energetycznej i szerszego stosowania wsparcia energii ze źródeł odnawialnych przez gospodarstwa domowe o niskich dochodach i znajdujące się w niekorzystnej sytuacji; wzywa Komisję do przeznaczenia znacznie większej części funduszy UE na programy poprawy efektywności energetycznej i programy dotyczące wsparcia energii ze źródeł odnawialnych w gospodarstwach domowych znajdujących się w niekorzystnej sytuacji i dotkniętych ubóstwem energetycznym oraz do udzielenia państwom członkowskim wskazówek z zakresu konkretnych środków przeciwdziałania ubóstwu energetycznemu;

86.  uważa, że należy zapewnić obywatelom lepszy dostęp do informacji na temat zużycia energii przez ich gospodarstwa domowe, możliwych oszczędności energii oraz korzyści płynących z opartych na odnawialnych źródłach energii modernizacji ich systemów ogrzewania, w tym na temat możliwości produkcji i konsumpcji wyprodukowanej przez siebie energii grzewczej i chłodniczej ze źródeł odnawialnych;

87.  uważa, że państwa członkowskie muszą zadbać o to – między innymi w drodze kampanii informacyjnych, z wykorzystaniem punktów kompleksowej obsługi, wspólnych zakupów (umożliwiających konsumentom składanie się w celu dokonywania zakupów po obniżonych cenach) i grupowania poszczególnych projektów (łączącego szereg niewielkich projektów w większą grupę w celu znalezienia lepszych warunków inwestycji) – by konsumenci uzyskali pełną wiedzę o technicznych i ekonomicznych walorach bardziej zrównoważonych systemów ogrzewania i chłodzenia oraz możliwościach poprawy efektywności energetycznej, a także dostępu do nich, tak aby umożliwić im najbardziej optymalny wybór zgodnie z ich osobistymi warunkami, a także czerpanie korzyści ekonomicznych, zdrowotnych i związanych z jakością życia wynikających z dostępności lepszych rozwiązań; zauważa, że gospodarstwa domowe znajdujące się w oddalonych i odizolowanych lokalizacjach mogą wymagać szczególnej uwagi i unikalnych rozwiązań; podkreśla potencjał „prosumentów” w tworzeniu systemów energetycznych zapewniających ogrzewanie i chłodzenie z wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii; podkreśla znaczenie ustawicznego kształcenia, szkolenia, certyfikacji i nadzorowania instalatorów i architektów ze względu na fakt, iż stanowią oni pierwszy punkt kontaktowy dla konsumentów indywidualnych;

88.  za konieczne uważa ciągłe szkolenie fachowców oceniających stan termiczny budynków oraz efektywność sposobu ich ogrzewania (chłodzenia); uważa, że niezbędne stają się optymalnie rozlokowane w terenie grupy serwisowe dostępne dla końcowych użytkowników;

89.  podkreśla znaczenie pozostawienia konsumentom wolnego wyboru różnego rodzaju wysokosprawnych technologii grzewczych wykorzystujących energię ze źródeł odnawialnych, które są najlepiej dostosowane do ich osobistych potrzeb;

90.  podkreśla, że z tego względu niezbędne jest umożliwienie konsumentom – poprzez informowanie i zachęcanie – przyspieszenia procesu modernizacji ich starych i niewydajnych systemów grzewczych, aby osiągnąć wysokie zyski w zakresie efektywności energetycznej dzięki zastosowaniu dostępnych technologii, w tym systemów grzewczych wykorzystujących energię ze źródeł odnawialnych; wskazuje na brak wiedzy konsumentów na temat często niskiej wydajności stosowanych przez nich systemów ciepłowniczych; apeluje do Komisji o przedstawienie propozycji w celu podniesienia wiedzy na temat istniejących systemów ogrzewania i chłodzenia oraz zwiększenia tempa ich modernizacji w ramach najbliższego przeglądu dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków; ponadto apeluje o rozważenie wprowadzenia systemu etykietowania energetycznego na zainstalowanych urządzeniach grzewczych;

91.  podkreśla aktywną rolę, jaką mogą odgrywać konsumenci w tworzeniu zrównoważonego europejskiego systemu ciepłowniczego i chłodniczego; jest zdania, że nowe rozporządzenie w sprawie etykietowania energetycznego, zgodnie z którym skale nowych oznaczeń określane są perspektywicznie i pozwalają na podkreślenie różnic między produktami pod względem efektywności energetycznej, może faktycznie pomóc konsumentom dokonywać wyborów przy uwzględnieniu kwestii oszczędności energetycznych oraz obniżyć opłacane przez nich rachunki;

92.  nalega, aby Komisja i państwa członkowskie opracowały konkretne strategie w celu rozwiązania stale pogłębiającego się problemu ubóstwa energetycznego, aby wspomóc wszystkich konsumentów, zwłaszcza tych znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, w celu poprawy warunków ich mieszkania oraz warunków grzewczych i chłodniczych, tak indywidualnie jak i zbiorowo, bez względu na to, czy są właścicielami domów czy ich lokatorami;

93.  podkreśla potrzebę osiągania wysokiego poziomu niezależności energetycznej poprzez priorytetowe wykorzystywanie surowców lokalnych;

94.  wzywa do wykorzystywania ciepła odpadowego z istniejących zakładów przemysłowych do celów ogrzewania budynków mieszkalnych;

95.  uważa, że podstawą walki z ubóstwem energetycznym jest obniżka całkowitego kosztu energii cieplnej dla indywidualnych gospodarstw domowych poprzez znaczący wzrost efektywności energetycznej, określanej na trzech podstawowych etapach jej użytkowania: podczas konwersji energii pierwotnej w energię użyteczną, podczas dalszego jej transportu, a w szczególności podczas końcowego użytkowania; apeluje do państw członkowskich o nadanie rzeczywistego priorytetu działaniom z zakresu efektywności energetycznej i przejściu na ogrzewanie i chłodzenie z wykorzystaniem energii ze źródeł odnawialnych;

96.  uważa, że ważne jest zadbanie o to, by część funduszy na efektywność energetyczną została przeznaczona na usprawnienia służące gospodarstwom domowym dotkniętym ubóstwem energetycznym lub osobom mieszkającym na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przykładowo przez wsparcie ich inwestycji w bardziej efektywne energetycznie urządzenia grzewcze lub chłodzące;

97.  uważa, że w ramach dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej państwa członkowskie powinny wdrożyć krajowe plany renowacji budynków, służące zapewnieniu ich efektywności energetycznej, oferując w szczególności zachęty do renowacji budynków będących własnością osób fizycznych, przy czym plany te powinny również obejmować szczególne działania skierowane do słabszych grup społecznych w celu zwalczania ubóstwa energetycznego;

98.  apeluje do Komisji o opracowanie w ramach wdrażania dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej szkoleń dla operatorów dotyczących realizacji audytów i planowania środków z zakresu efektywności energetycznej oraz o ułatwianie tych działań osobom fizycznym, szczególnie słabszym grupom społecznym;

99.  podkreśla, że choć w znacznym odsetku budynków europejskich dochodzi do marnotrawstwa energii ze względu na niską jakość izolacji oraz stare i niewydajne systemy ciepłownicze, to ubóstwo energetyczne dotyka prawie 11 % ludności UE;

100.  mając na uwadze ryzyko wystąpienia w przyszłości kryzysów w dostawach gazu, apeluje do Komisji, państw członkowskich i władz lokalnych o pełne uwzględnienie przy wdrażaniu gospodarki o obiegu zamkniętym produkcji biogazu z przetwarzania obornika;

101.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Komisji.

(1) Teksty przyjęte, P7_TA(2014)0094.
(2) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 104.
(3) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0266.
(4) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0444.
(5) Komunikat Komisji z 2014 r. zatytułowany „Efektywność energetyczna i jej wkład w bezpieczeństwo energetyczne a ramy polityczne dotyczące klimatu i energii do roku 2030” (COM(2014)0520).


Wzmacnianie konkurencyjności MŚP
PDF 425kWORD 60k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2016 r. w sprawie realizacji celu tematycznego „wzmacnianie konkurencyjności MŚP” (art. 9 ust 3 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów) (2015/2282(INI))
P8_TA(2016)0335A8-0162/2016

Parlament Europejski,

–  uwzględniając art. 9 ust. 3 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów (UE) nr 1303/2013 dotyczący celu tematycznego „wzmacnianie konkurencyjności MŚP”,

–  uwzględniając art. 37 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów (UE) nr 1303/2013 dotyczący instrumentów finansowych wspieranych przez europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne,

–  uwzględniając swoje stanowisko z dnia 15 kwietnia 2014 r. w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie udziału Unii w programie badawczo-rozwojowym podjętym wspólnie przez kilka państw członkowskich mającym na celu wsparcie małych i średnich przedsiębiorstw prowadzących działalność w zakresie badań(1),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 5 lutego 2013 r. w sprawie poprawy dostępu MŚP do finansowania(2),

–  uwzględniając dyrektywę 2011/7/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 19 maja 2015 r. w sprawie możliwości dla MŚP w związku z ekologicznym wzrostem gospodarczym(3),

–   uwzględniając program COSME na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw,

–  uwzględniając badanie Eurobarometru dotyczące MŚP, zasobooszczędności i rynków ekologicznych (Flash Eurobarometer 381) oraz badanie Eurobarometru dotyczące roli wsparcia publicznego we wprowadzaniu innowacji na rynek (Flash Barometer 394),

–  uwzględniając rezolucję z dnia 4 grudnia 2008 r. w sprawie działań mających na celu poprawę sytuacji MŚP w Europie – Karta Małych Przedsiębiorstw(4),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 25 czerwca 2008 r. zatytułowany „Najpierw myśl na małą skalę” Program „Small Business Act” dla Europy (COM(2008)0394),

–  uwzględniając Europejską kartę małych przedsiębiorstw przyjętą podczas posiedzenia Rady Europejskiej w Feira w dniach 19–20 czerwca 2000 r.,

–   uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie praktycznych aspektów przeglądu unijnych instrumentów mających na celu wspieranie finansowania MŚP w kolejnym okresie programowania(5),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 23 października 2012 r. w sprawie małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP): konkurencyjność i możliwości działalności gospodarczej(6),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 stycznia 2014 r. w sprawie inteligentnej specjalizacji: tworzenie sieci doskonałości na rzecz skutecznej polityki spójności(7),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 9 września 2015 r. w sprawie inwestycji na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia: wspieranie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej w Unii(8),

–  uwzględniając zalecenie Komisji 2003/361/WE z dnia 6 maja 2003 r. dotyczące definicji mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP)(9),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 10 czerwca 2014 r. zatytułowany „Badania naukowe i innowacje jako źródło ponownego wzrostu gospodarczego” (COM(2014)0339),

–  uwzględniając szóste sprawozdanie Komisji z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej zatytułowane „Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia”,

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 26 listopada 2014 r. zatytułowany „Plan inwestycyjny dla Europy” (COM(2014)0903),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 14 października 2011 r. zatytułowany „Polityka przemysłowa – poprawa konkurencyjności” (COM(2011)0642),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 9 listopada 2011 r. zatytułowany „Małe przedsiębiorstwo, wielki świat – nowe partnerstwo na rzecz pomocy MŚP w wykorzystaniu szans na światowych rynkach” (COM(2011)0702),

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji z dnia 23 listopada 2011 r. zatytułowane „Zmniejszanie obciążeń regulacyjnych dla MŚP – Dostosowanie przepisów UE do potrzeb mikroprzedsiębiorstw” (COM(2011)0803),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 23 lutego 2011 r. zatytułowany „Przegląd programu »Small Business Act« dla Europy” (COM(2011)0078),

–   uwzględniając komunikat Komisji z dnia 6 października 2010 r. w sprawie polityki regionalnej jako czynnika przyczyniającego się do inteligentnego rozwoju w ramach strategii Europa 2020 (COM(2010)0553),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 3 marca 2010 r. zatytułowany „«Europa 2020» – strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu” (COM(2010)2020),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 14 grudnia 2015 r. zatytułowany „Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu gospodarczego – maksymalizowanie wkładu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych” (COM(2015)0639),

–  uwzględniając opinię Komitetu Regionów z dnia 30 maja 2013 r. zatytułowaną „Zlikwidować przepaść innowacyjną”(10),

–  uwzględniając opinię Komitetu Regionów z dnia 7 października 2014 r. zatytułowaną „Środki wspierające tworzenie ekosystemów sprzyjających zakładaniu nowych przedsiębiorstw sektora zaawansowanych technologii”(11),

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Rozwoju Regionalnego (A8-0162/2016),

A.  mając na uwadze, że polityka spójności stanowi główne narzędzie inwestycji we wzrost i zatrudnienie w UE, przy czym jej budżet wynosi ponad 350 mld EUR do 2020 r.; mając na uwadze, że namacalne wyniki inwestycji w ramach polityki spójności mogą pomóc w kształtowaniu obecnego i przyszłego wzrostu w regionach państw członkowskich;

B.  mając na uwadze, że w wyniku kryzysu gospodarczego i finansowego w wielu państwach członkowskich podniósł się poziom ubóstwa i wykluczenia społecznego, a także stopa długoterminowego bezrobocia i bezrobocia wśród młodych oraz nasiliły się nierówności społeczne, i dlatego też MŚP mogą odgrywać właściwą i istotną rolę w ożywieniu gospodarczym Europy;

C.  mając na uwadze, że 23 mln małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) w UE, które stanowią ok. 99 % wszystkich przedsiębiorstw, zasadniczo przyczynia się do wzrostu gospodarczego, spójności społecznej, innowacji i tworzenia wysokiej jakości miejsc pracy, oferując ponad 100 mln miejsc pracy, co odpowiada 2 na każde 3 miejsca pracy w sektorze prywatnym, i utrzymując stopę wzrostu zatrudnienia na dwukrotnie wyższym poziomie niż duże przedsiębiorstwa; mając na uwadze, że jedynie 13 % europejskich MŚP prowadzi działalność handlową i inwestycje na światowych rynkach;

D.  mając na uwadze, że europejskie MŚP są bardzo zróżnicowane i obejmują dużą liczbę mikroprzedsiębiorstw na szczeblu lokalnym, często działających w tradycyjnych sektorach, i coraz większą liczbę nowych przedsiębiorstw rozpoczynających działalność i szybko rozrastających się przedsiębiorstw innowacyjnych, a także przedsiębiorstwa społeczne ukierunkowane na konkretne cele i grupy; mając na uwadze, że te modele biznesowe napotykają na różne problemy i stąd mają różne potrzeby; mając na uwadze uproszczenie przepisów europejskich, krajowych i regionalnych ma kluczowe znaczenie, aby ułatwić MŚP dostęp do kredytów;

E.  mając na uwadze, że MŚP cechuje duża zdolność dostosowywania się do zmian oraz do nadążania za postępem technologicznym;

F.  mając na uwadze, że mikrokredyty, skierowane głównie do mikroprzedsiębiorców i osób w niekorzystnej sytuacji, którzy pragną podjąć samozatrudnienie, mają zasadnicze znaczenie dla przezwyciężenia przeszkód w dostępie do tradycyjnych usług bankowych, a także mając na uwadze, że inicjatywa JASMINE (Wspólne działania na rzecz wspierania instytucji mikrofinansowych w Europie) oraz oś „Mikrofinansowanie i przedsiębiorczość społeczna” programu EaSI mogą zapewnić istotne wsparcie w usprawnieniu dostępu do finansowania, w tym dla przedsiębiorstw społecznych;

G.  mając na uwadze, że w okresie programowania polityki spójności na lata 2007–2013 przewidziano 70 mld EUR wsparcia dla MŚP, tworząc ponad 236 000 miejsc zatrudnienia w MŚP, oraz w ramach tej polityki udzielono MŚP pomocy przy modernizacji dzięki zwiększonemu wykorzystaniu TIK, umiejętności w dziedzinie dostępu, innowacji czy też dzięki modernizacji metod pracy;

H.  mając na uwadze, że polityka spójności w latach 2014–2020 będzie nadal wspierać MŚP, zapewniając pomoc finansową w wysokości 140 mld euro, czyli dwukrotnie więcej niż przeznaczono na ten cel w latach 2007–2013;

I.  mając na uwadze, że cel tematyczny zatytułowany „wzmacnianie konkurencyjności MŚP” (cel tematyczny nr 3) jest jednym z celów tematycznych, na który przypada największy odsetek (13,9 %) ogółu środków, i ma pierwszorzędne znaczenie dla realizacji celów polityki spójności i strategii „Europa 2020”;

J.  mając na uwadze, że MŚP pragnące ubiegać się o środki z funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, w sytuacji, gdy funkcjonują w konkurencyjnym otoczeniu i są poddane licznym ograniczeniom, np. w przepływie środków pieniężnych, cierpią szczególnie z powodu złożoności przepisów, braku stabilności zasad i obciążeń administracyjnych, zwłaszcza wówczas, gdy brak jest proporcji między kosztami zarządzania a przyznanymi kwotami, terminami rozpatrywania a koniecznością zaliczkowego wypłacania środków;

K.  mając na uwadze, że wprowadzenie pogrupowania na tematy w programowaniu polityki spójności na lata 2014–2020 zapewniło skuteczne narzędzie kształtowania programów operacyjnych lepiej skupionych na priorytetach inwestycyjnych, aby dysponować wystarczającymi zasobami w celu wywierania realnych skutków;

L.  mając na uwadze, że umowy o partnerstwie i programy operacyjne przewidziane w art. 14, 16 i 29 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów stanowią strategiczne narzędzia ukierunkowujące inwestycje w państwach członkowskich i regionach;

M.  mając na uwadze, że dzięki MŚP do 2020 r. udział produkcji przemysłowej w PKB państw członkowskich wyniesie przynajmniej 20 %;

N.  mając na uwadze, że jedynie niewielki odsetek europejskich MŚP jest obecnie w stanie identyfikować i wykorzystywać szanse, jakie niosą handel międzynarodowy, porozumienia handlowe i globalne łańcuchy wartości, a w okresie ostatnich trzech lat zaledwie 13 % europejskich MŚP było aktywnych na arenie międzynarodowej poza UE;

O.  mając na uwadze, że proces umiędzynarodowienia MŚP powinien przebiegać w oparciu o zasadę społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw, obowiązek poszanowania praw człowieka i praw pracowniczych oraz konieczność zapewnienia najwyższego możliwego poziomu ochrony środowiska, aby zapewnić uczciwą konkurencję i wzrost liczby wysokiej jakości miejsc pracy;

1.  zauważa, że dzięki koncentracji tematycznej programy operacyjne zostały lepiej ukierunkowane na ograniczoną liczbę celów strategicznych, zwłaszcza jeśli chodzi o stymulowanie wzrostu i tworzenie potencjału wysokiej jakości miejsc pracy dla MŚP, w tym dla mikroprzedsiębiorstw; uważa, że MŚP stanowią siłę napędową europejskiej gospodarki i mają kluczowe znaczenie dla sukcesu polityki spójności, lecz często stają w obliczu szeregu wyzwań ze względu na skalę swojej działalności; zaleca zatem dalsze zwiększanie wsparcia z funduszy EFSI dla MŚP;

2.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do uwzględniania wartości dodanej projektów MŚP dla rozwoju i innowacji w tradycyjnych sektorach, ponieważ będzie to stymulowało nie tylko tworzenie miejsc pracy, ale także pozwoli utrzymać specyfikę lokalnych i regionalnych przedsiębiorstw, przy jednoczesnym poszanowaniu zasady zrównoważonego rozwoju; podkreśla również konieczność uwzględniania kontekstu, w jakim funkcjonują te sektory, i nienaruszania delikatnej równowagi między tradycyjnymi technikami produkcji opartymi na wiedzy a innowacjami; wskazuje, że MŚP odgrywają istotną rolę w sektorze usług, który przechodzi znaczne zmiany w wyniku cyfryzacji, dlatego też uważa, że niedoborowi kwalifikacji z zakresu technologii informacyjno-komunikacyjnych należy zaradzić poprzez położenie większego nacisku na odpowiednie szkolenia i edukację;

3.  podkreśla ogólną potrzebę ustanowienia mechanizmów, które pomogłyby w uproszczeniu otoczenia biznesowego i przyśpieszeniu procesu tworzenia nowych firm, wykorzystując program REFIT, by wesprzeć konkurencyjność MŚP i ich zdolność do absorpcji europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych; podkreśla również konieczność spełniania warunków wstępnych;

4.  wzywa Komisję do uwzględnienia zasad pakietu dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym przy wdrażaniu celu tematycznego 3, aby wspierać bardziej zrównoważony wzrost gospodarczy i tworzyć nowe miejsca pracy wysokiej jakości dla MŚP, zwracając szczególną uwagę na kwestię promowania zielonych miejsc pracy; uważa w związku z tym, że ważne jest dalsze podejmowanie wysiłków mających na celu wspieranie zielonej konkurencyjności MŚP dzięki poprawie dostępu do finansowania, skuteczniejszemu informowaniu, upraszczaniu prawodawstwa, ograniczaniu biurokracji, promowaniu e-spójności i wzmacnianiu kultury zielonej przedsiębiorczości; zauważa, że bardziej zielony łańcuch wartości, obejmujący odnawianie urządzeń, naprawę, konserwację, recykling i ekoprojektowanie, mógłby stworzyć duże możliwości biznesowe dla wielu MŚP, pod warunkiem że zmieni się zachowanie ekonomiczne i zostaną usunięte lub ograniczone bariery prawne, instytucjonalne i techniczne;

5.  przypomina, że trudności, jakie napotykają MŚP, są również spowodowane zdławieniem popytu w związku ze środkami oszczędności stosowanymi w państwach członkowskich Unii Europejskiej;

6.  zachęca państwa członkowskie i władze lokalne do rozważenia wykorzystania możliwości oferowanych przez instrumenty finansowe; podkreśla potrzebę zapewnienia przejrzystości, rozliczalności i kontroli tych instrumentów finansowych i programu „Inicjatywa na rzecz MŚP” mającego na celu finansowe wsparcie MŚP; podkreśla, że instrumenty finansowe powinny być zawsze wykorzystywane zgodnie z celami polityki spójności i że należy zapewnić właściwe wsparcie techniczne i administracyjne;

7.  apeluje o uproszczony i mniej regulowany dostęp do kredytów, uwzględniający szczególne cechy mikroprzedsiębiorstw, przedsiębiorstw rozpoczynających działalność i regionów, w których prowadzą działalność; ubolewa z powodu faktu, że inwestorzy i banki często niechętnie finansują przedsiębiorstwa i przedsiębiorstwa rozpoczynające działalność we wczesnej fazie ich rozwoju oraz że wiele MŚP, zwłaszcza małych przedsiębiorstw rozpoczynających działalność, napotyka trudności z uzyskaniem dostępu do zewnętrznego finansowania; apeluje zatem do Komisji, państw członkowskich i władz lokalnych o zwrócenie szczególnej uwagi na kwestię poprawy dostępu do finansowania dla mikroprzedsiębiorstw i przedsiębiorstw rozpoczynających działalność; zwraca uwagę na potrzebę wyrównania wysokości oprocentowania kredytów udzielanych MŚP i większym przedsiębiorstwom;

8.  uważa, że małe europejskie przedsiębiorstwa korzystają ze źródeł finansowania takich jak banki i często nie są świadome istnienia dodatkowych źródeł finansowania lub swoich możliwości finansowych; zauważa, że Komisja, uwzględniając fragmentację rynków, zaproponowała szereg inicjatyw, takich jak unia rynków kapitałowych, mających na celu zróżnicowanie źródeł finansowania, ułatwienie swobodnego przepływu kapitału i poprawę dostępu do finansowania, zwłaszcza dla MŚP;

9.  zwraca uwagę na brak dowodów potwierdzających wyniki i rezultaty generowane dzięki instrumentom finansowym, a także na nikły związek tych instrumentów finansowych z nadrzędnymi celami i priorytetami UE; apeluje do Komisji, by zamiast głównie promować korzystanie z instrumentów finansowych, nadal doskonaliła proces udzielania dotacji;

10.  zauważa, że w okresie programowania 2007–2013 kilka przeszkód, takich jak skutki kryzysu gospodarczego, złożony tryb zarządzania funduszami strukturalnymi oraz obciążenia administracyjne, a także ograniczony dostęp MŚP do finansowania i złożoność procesu realizacji programów pomocowych, przyczyniło się do niewystarczającego poziomu absorpcji tych funduszy przez MŚP; przestrzega, że należy wyeliminować powody leżące u podstaw niskiego poziomu absorpcji w celu uniknięcia powtarzania się tych samych problemów w okresie programowania 2014–2020, oraz że nadmierna biurokracja uniemożliwiła niektórym MŚP ubieganie się o dostępne fundusze; ubolewa nad zbyt ogólnym charakterem i niekompletnością dotychczasowych badań poświęconych skuteczności i rzeczywistym skutkom europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych dla MŚP i wzywa Komisję do szybkiego przygotowania – we współpracy z państwami członkowskimi – oceny tej kwestii i przedstawienia jej Parlamentowi; podkreśla, że słaby potencjał administracyjny może przeszkodzić w pomyślnej i terminowej realizacji celu tematycznego 3;

11.  odnotowuje, że Komisja poświęca większą uwagę dobremu zarządzaniu i wysokiej jakości usługom publicznym; przypomina o znaczeniu, jakie ma dla MŚP istnienie przejrzystych, spójnych i innowacyjnych ustaleń w dziedzinie zamówień publicznych; apeluje zatem o jak najskuteczniejsze zniwelowanie przeszkód, z którymi zmagają się MŚP przy składaniu ofert w postępowaniach o udzielenie zamówienia, poprzez wyeliminowanie zbędnego obciążenia administracyjnego, unikanie stwarzania dodatkowych wymogów na poziomie krajowym i wdrażanie obowiązujących ram prawnych z myślą o jak najszybszym możliwym rozwiązywaniu sporów w dziedzinie zamówień publicznych; z zadowoleniem przyjmuje dyrektywę 2014/24/UE i jednolity europejski dokument zamówienia (ESPD), które powinny znacznie zmniejszyć obciążenia administracyjne dla firm, zwłaszcza dla MŚP; podkreśla potrzebę dalszego rygorystycznego stosowania środków przeciwko błędom i przeciwko korupcji bez tworzenia dodatkowych obciążeń administracyjnych, a także uproszczenia procedur administracyjnych w celu zapobiegania błędom; apeluje do instytucji zamawiających, które pragną łączyć zamówienia, aby dopilnowały, by sam zakres docelowej części zamówienia nie prowadził do wykluczenia MŚP z postępowania, zważywszy że większe zamówienia mogą się wiązać z bardziej uciążliwymi kryteriami;

12.  ponownie wzywa do zwiększenia przejrzystości i udziału wszystkich odpowiednich władz regionalnych i lokalnych, podmiotów z organizacji społeczeństwa obywatelskiego, przedsiębiorców i innych zainteresowanych stron, zwłaszcza w procesie określania wymogów w zakresie zaproszeń do przedkładania projektów wniosków w celu lepszego spełnienia potrzeb beneficjentów końcowych; podkreśla zatem konieczność rzeczywistej realizacji i przestrzegania zasady partnerstwa również na etapie redagowania, przygotowywania i wdrażania umów o partnerstwie i programów operacyjnych, jak szczegółowo opisano w rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów oraz w kodeksie postępowania w zakresie partnerstwa; zauważa z niepokojem, że wiele organizacji MŚP w państwach członkowskich wciąż nie jest w rzeczywistości angażowanych, a często są jedynie informowane bez uprzednich konsultacji z nimi; zachęca organizacje reprezentujące przyszłościowe, zrównoważone i innowacyjne pod względem ekologicznym sektory gospodarki do angażowania się we współpracę i wzywa Komisję oraz państwa członkowskie do wzmacniania pozycji tych organizacji, w tym poprzez wykorzystanie pomocy technicznej i tworzenie potencjału;

13.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do zadbania o zwiększoną koordynację i spójność wszystkich polityk inwestycyjnych UE skierowanych do MŚP; zwraca uwagę, że wzmocnienie synergii między finansowaniem z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych a innymi strategiami politycznymi i instrumentami finansowymi ukierunkowanymi na MŚP doprowadzi do maksymalizacji wpływu inwestycji; z zadowoleniem przyjmuje plan ułatwienia dostępu do funduszy strukturalnych i inwestycyjnych dzięki wprowadzeniu „pieczęci doskonałości” dla projektów, które zostały ocenione jako „doskonałe”, ale nie uzyskują finansowania w ramach programu „Horyzont 2020”; pilnie wzywa państwa członkowskie do zorganizowania, we współpracy z odpowiednimi podmiotami społecznymi i gospodarczymi, albo punktów kompleksowej obsługi na szczeblu regionalnym, promując tym samym te już istniejące, albo skonsolidowanej platformy dla różnych instrumentów finansowych UE skierowanych do MŚP, a także do zapewnienia wsparcia administracyjnego w celu opracowania i wdrożenia projektów;

14.  podkreśla rolę, jaką zintegrowane inwestycje terytorialne, rozwój lokalny kierowany przez społeczność, strategie makroregionalne i ogólnie europejska współpraca terytorialna mogą odgrywać w skutecznej realizacji założeń w ramach celu tematycznego 3, mając na uwadze fakt, że niektóre projekty mogą obejmować obszary transgraniczne, w tym kilka regionów i krajów, i mogą doprowadzić do wypracowania ukierunkowanych na dany obszar praktyk w zakresie innowacji;

15.  zauważa, że zgodnie z pierwszą oceną Komisji kwoty przeznaczone na wsparcie dla MŚP znacznie się zwiększyły w porównaniu do poprzednich okresów programowania; podkreśla, że europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne, a zwłaszcza programy operacyjne mające na celu wspieranie badań i rozwoju, mogłyby pomóc MŚP w zwiększaniu ich potencjału w zakresie zgłoszeń patentowych w Europejskim Urzędzie Patentowym poprzez zapewnienie rentownych i przyjaznych użytkownikowi planów finansowania;

16.  ubolewa nad opóźnieniami we wdrażaniu polityki spójności w czasie bieżącego okresu programowania; wskazuje na pilny charakter dostępu do finansowania dla MŚP, i że choć zatwierdzono już wszystkie programy operacyjne, to proces ich wdrażania znajduje się wciąż na bardzo wczesnym etapie; zauważa, że opóźnienia powodują braki w realizacji polityki spójności i zwraca się pilnie do Komisji o rozwijanie środków z myślą o przyspieszonym likwidowaniu tych opóźnień;

17.  pilnie wzywa Komisję do śledzenia i zachęcania do przyspieszenia wdrażania polityki spójności, zwłaszcza realizacji projektów z potencjałem w zakresie zrównoważonego wzrostu i tworzenia jakościowych miejsc pracy, przy czym należy również poświęcić szczególną uwagę projektom realizowanym na obszarach wiejskich w celu stworzenia nowych usług i unikania wyludnienia obszarów wiejskich; zwraca się do Komisji, by przy ustalaniu kryteriów kwalifikowalności miała na uwadze gospodarczą i społeczną wartość dodaną projektów oraz ich wpływ na otoczenie;

18.  podkreśla rolę Parlamentu w nadzorowaniu nakierowanego na wyniki wdrażania polityki spójności; wzywa Komisję do stwierdzania i ograniczania na najwcześniejszym możliwym etapie przeszkód uniemożliwiających skuteczne wykorzystanie funduszy przez MŚP i przedsiębiorstwa rozpoczynające działalność, do identyfikowania potencjalnych synergii między europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi oraz między europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi a innymi funduszami istotnymi dla MŚP, a także do wystąpienia z konkretnymi zaleceniami w zakresie działań i wytycznych na rzecz dalszego upraszczania, monitorowania i oceniania wykorzystania tych instrumentów finansowych; zauważa, że w sektorze tym występują rosnące trudności, zwłaszcza w regionach najbardziej oddalonych i na tych obszarach, gdzie słaba jakość kluczowej infrastruktury prowadzi do niskiego poziomu prywatnych inwestycji;

19.  podkreśla potrzebę usystematyzowania dialogu między Europejskim Bankiem Inwestycyjnym oraz Europejskim Funduszem Inwestycyjnym w celu polepszenia i ułatwienia dostępu MŚP do różnorodnych źródeł finansowania;

20.  podkreśla, że do głównych przeszkód, które uniemożliwiają MŚP szeroki dostęp do europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, należą obciążenia administracyjne, duża liczba programów pomocy, wysoki stopień skomplikowania przepisów i procedur, opóźnienia we wdrażaniu aktów wykonawczych oraz zagrożenie związane z nadmiernie rygorystycznym wdrażaniem; wzywa zatem grupę wysokiego szczebla ds. monitorowania uproszczenia do przedłożenia konkretnych wniosków, pamiętając o strategii lepszego stanowienia prawa, w celu zmniejszenia obciążeń administracyjnych i uproszczenia procedur w zarządzaniu europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi dla MŚP, ze szczególnym naciskiem na wymogi dotyczące audytu, elastyczności zarządzania, oceny ryzyka i oceny śródokresowej, systemu kontroli i spójności z zasadami konkurencji i innymi strategiami politycznymi UE; domaga się, by takie środki na rzecz uproszczenia były zgodne z zawartymi w programie Small Business Act zasadami „Tylko jeden raz” oraz „Najpierw myśl na małą skalę” oraz by były opracowywane i wdrażane na różnych szczeblach we współpracy z przedstawicielami różnych kategorii MŚP; wzywa grupę wysokiego szczebla do regularnego przekazywania wyników swojej działalności parlamentarnej Komisji Rozwoju Regionalnego i wzywa Komisję do zasięgania opinii przedstawicieli państw członkowskich na temat kwestii, którymi zajmuje się grupa wysokiego szczebla;

21.  wzywa Komisję do stworzyła warunki do udzielania pomocy państwa na poziomie krajowym i regionalnym, które nie będą dyskryminacyjne dla MŚP, i które powinny być zgodne ze wsparciem dla przedsiębiorstw w ramach polityki spójności, oraz do szerokiego wykorzystywania systemów pomocy opartych o ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych w celu zmniejszenia obciążeń administracyjnych dla administracji i beneficjentów oraz przyspieszenia absorpcji europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, wyjaśniając jednocześnie powiązania między przepisami dotyczącymi funduszy strukturalnych i inwestycyjnych na rzecz MŚP a zasadami związanymi z pomocą państwa;

22.  apeluje do Komisji, by zachęcała państwa członkowskie do wymiany danych, wiedzy i najlepszych praktyk w tym zakresie, przedkładając odpowiednie sprawozdania i motywując je do wspierania projektów o wysokim potencjale w zakresie tworzenia miejsc pracy;

23.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do pilnego znalezienia trwałego rozwiązania dla problemu zaległości w zakresie płatności związanych z polityką regionalną oraz właściwego stosowania dyrektywy w sprawie opóźnień w płatnościach (2011/7/UE), by zagwarantować, że MŚP jako partnerzy w projektach nie będą wykluczane z udziału w programach wsparcia i projektach w obecnym okresie programowania ze względu na opóźnienia w płatnościach; wskazuje również, że bardziej rygorystyczne stosowanie tej dyrektywy, nakładającej na organy publiczne, m.in., obowiązek dokonywania płatności w terminie 30 dni przyczyniłoby się do stworzenia warunków umożliwiających osiągnięcie przez MŚP stabilizacji oraz ich dalszy rozwój;

24.  podkreśla, że strategie inteligentnej specjalizacji – chociaż nie są formalnie wymagane jako warunki wstępne w celu tematycznym 3 – są kluczowym narzędziem dla zagwarantowania innowacji i zdolności dostosowywania celów tematycznych oraz podkreśla jednocześnie, że strategie te powinny być ukierunkowane nie tylko na innowacje w dziedzinie nauki i technologii, lecz także wspierać innowacje, które nie opierają się na nauce; zwraca się do Komisji o informowanie Parlamentu o wynikach strategii inteligentnej specjalizacji poświęconych MŚP na szczeblu krajowym i/lub regionalnym; podkreśla spójność strategii inteligentnej specjalizacji przyjętych przez każdy region z powiązaną gospodarką terytorialną oraz wyzwania związane z wdrażaniem inteligentnej specjalizacji w obszarach pozamiejskich, które mogą nie dysponować wystarczającą infrastrukturą pomocniczą; z zadowoleniem odnosi się do warunków wstępnych związanych ze Small Business Act w ramach celu tematycznego 3 i wzywa państwa członkowskie do podjęcia niezbędnych działań i przyspieszenia realizacji celów określonych w programie Small Business Act; wspiera konkurs o nagrodę „Europejski Region Przedsiębiorczości”, którego celem jest wskazanie i nagrodzenie unijnych regionów, które mogą się pochwalić doskonałymi, perspektywicznymi strategiami w zakresie przedsiębiorczości, stosującymi dziesięć zasad programu Small Business Act;

25.  zwraca się do organów zarządzających o uwzględnienie cech charakterystycznych i szczególnych kompetencji poszczególnych terytoriów, skupiając się w szczególności na terytoriach cierpiących z powodu niedostatecznego stopnia rozwoju, wyludnienia i wysokiej stopy bezrobocia w celu promowania zarówno tradycyjnych, jak i innowacyjnych sektorów gospodarki; wzywa Komisję do opracowania szczególnych programów, które będą zawierały wszystkie istotne dla MŚP elementy związane z trwałym, inteligentnym i sprzyjającym włączeniu społecznemu wzrostem gospodarczym; przypomina o istnieniu różnic w traktowaniu kobiet i mężczyzn, na co zwraca również uwagę program Small Business Act, i wyraża zaniepokojenie, że wciąż niewiele kobiet zakłada i prowadzi przedsiębiorstwa; wzywa Komisję i państwa członkowskie do sprzyjania wdrażaniu konkretnych strategii mających na celu wspieranie przedsiębiorczości ludzi młodych i kobiet w kontekście ekologicznego wzrostu, jako sposobu na pogodzenie wzrostu gospodarczego i wzrostu zatrudnienia, włączenia społecznego i profesjonalizacji oraz zrównoważenia środowiskowego;

26.  zwraca się do Komisji o zorganizowanie w ramach dostępnego budżetu platformy uczestnictwa z myślą o rozpowszechnianiu wyników projektów MŚP, w tym przykładów dobrych praktyk uzyskanych również w ramach EFRR podczas okresu programowania 2000–2006 i 2007–2013;

27.  uwzględniając „inteligentny przewodnik innowacyjności w usługach”, opracowany przez Komisję Europejską, w którym podkreśla się, jak bardzo strategie wsparcia publicznego lub regionalnego, wspólnie z terytorialnymi podmiotami społecznymi i gospodarczymi, są w stanie zaoferować MŚP korzystne środowisko i pomóc im w utrzymaniu konkurencyjnej pozycji w globalnych łańcuchach wartości;

28.  podkreśla wyzwania i możliwości stojące przed MŚP w związku z dostosowaniem się do niedawnych decyzji podjętych na konferencji COP21 i stosowaniem ich;

29.  uważa, że stosowne wsparcie i zachęty dla działań MŚP mogą zaowocować innowacyjnymi możliwościami dla integracji uchodźców i migrantów;

30.  podkreśla, że ponieważ MŚP stanowią główne źródło zatrudnienia w UE, należy ułatwiać zakładanie takich przedsiębiorstw poprzez wspieranie umiejętności w zakresie przedsiębiorczości i wprowadzanie przedsiębiorczości do programów nauczania w szkołach, zgodnie z programem Small Business Act, oraz że zwłaszcza w przypadku mikrokredytów odpowiednie szkolenie i wsparcie biznesowe jest kluczowe i konieczne są specjalne szkolenia, by zaznajomić młodzież z zasadami zielonej gospodarki;

31.  apeluje do Komisji, aby we współpracy z państwami członkowskimi i organami zarządzającymi stymulowała tworzenie ekosystemu złożonego z uniwersytetów, ośrodków badawczych, podmiotów społecznych i gospodarczych oraz instytucji publicznych w celu rozwijania umiejętności w zakresie przedsiębiorczości, zachęcając jednocześnie organy zarządzające do przeznaczania dostępnych środków finansowych na pomoc techniczną, w tym innowacyjne wykorzystanie ICT przez MŚP; zwraca także w związku z tym uwagę, że pomoc techniczna w ramach celu tematycznego 11 musi przynosić korzyści wszystkim partnerom, o których mowa w art. 5 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów dotyczącym partnerstwa; apeluje w związku z tym o zapewnienie dostępu organizacjom terytorialnym MŚP do postanowień w ramach celu tematycznego 11 oraz do środków na rzecz zwiększania potencjału;

32.  podkreśla, że jedynie ok. 25% MŚP mających siedzibę w UE prowadzi działalność wywozową w UE, i że internacjonalizacja MŚP to proces, który wymaga wsparcia również na szczeblu lokalnym; wzywa zatem Komisję do większego wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, aby pomóc MŚP wykorzystać szanse, jakie niesie ze sobą handel międzynarodowy oraz sprostać wyzwaniom w tym zakresie, jednocześnie wspierając je w ponoszeniu kosztów dostosowania i przeciwdziałaniu negatywnym wpływom zwiększonej konkurencji międzynarodowej;

33.  wzywa Komisję, by, kształtując politykę spójności na okres po roku 2020, podwyższyła poziom środków finansowych na poprawę konkurencyjności MŚP;

34.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie oraz Komisji.

(1) Teksty przyjęte, P7_TA(2014)0364.
(2) Dz.U. C 24 z 22.1.2016, s. 2.
(3) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0198.
(4) Dz.U. C 21 E z 28.1.2010, s. 1.
(5) Dz.U. C 188 E z 28.6.2012, s. 7.
(6) Dz.U. C 68 E z 7.3.2014, s. 40.
(7) Teksty przyjęte, P7_TA(2014)0002.
(8) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0308.
(9) Dz.U. L 124 z 20.5.2003, s. 36.
(10) Dz.U. C 218 z 30.7.2013, s. 12.
(11) Dz.U. C 415 z 20.11.2014, s. 5.


Strategia UE na rzecz regionu alpejskiego
PDF 458kWORD 65k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2016 r. w sprawie strategii UE na rzecz regionu alpejskiego (2015/2324(INI))
P8_TA(2016)0336A8-0226/2016

Parlament Europejski,

–  uwzględniając art. 192, art. 265 ust. 5 oraz art. 174 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 28 lipca 2015 r. w sprawie strategii Unii Europejskiej na rzecz regionu alpejskiego (COM(2015)0366) oraz towarzyszący mu plan działań i pomocniczy dokument analityczny (SWD(2015)0147),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006(1) (zwane dalej „rozporządzeniem w sprawie wspólnych przepisów”),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1299/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie przepisów szczegółowych dotyczących wsparcia z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna”(2),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1302/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1082/2006 w sprawie europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej (EUWT) w celu doprecyzowania, uproszczenia i usprawnienia procesu tworzenia takich ugrupowań oraz ich funkcjonowania(3),

–  uwzględniając konkluzje Rady z posiedzenia w dniach 19–20 grudnia 2013 r. w sprawie strategii Unii Europejskiej na rzecz regionu alpejskiego,

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 8 października 2015 r. w sprawie komunikatu Komisji w sprawie strategii Unii Europejskiej na rzecz regionu alpejskiego(4),

–  uwzględniając opinię Komitetu Regionów z dnia 3 grudnia 2014 r. w sprawie strategii makroregionalnej Unii Europejskiej na rzecz regionu alpejskiego(5),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 3 lipca 2012 r. w sprawie ewolucji strategii makroregionalnych UE: obecne praktyki i przyszłe perspektywy, szczególnie w regionie Morza Śródziemnego(6),

–  uwzględniając rezolucję Parlamentu Europejskiego z dnia 23 maja 2013 r. w sprawie rozwoju strategii makroregionalnej na rzecz Alp(7);

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów z dnia 20 maja 2014 r. w sprawie zarządzania strategiami makroregionalnymi (COM(2014)0284),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 26 stycznia 2011 r. w sprawie wkładu polityki regionalnej w zrównoważony wzrost w ramach strategii „Europa 2020” (COM(2011)0017),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/52/UE z dnia 16 kwietnia 2014 r. zmieniającą dyrektywę 2011/92/UE w sprawie oceny wpływu wywieranego przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko,

–  uwzględniając dyrektywę 2001/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 czerwca 2001 r. w sprawie oceny wpływu niektórych planów i programów na środowisko,

–  uwzględniając decyzję Rady 2005/370/WE z dnia 17 lutego 2005 r. w sprawie zawarcia w imieniu Wspólnoty Europejskiej Konwencji o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (konwencji z Aarhus),

–  uwzględniając konferencję inauguracyjną w sprawie strategii Unii Europejskiej na rzecz regionu alpejskiego, która odbyła się w miejscowości Brdo (Słowenia) w dniach 25–26 stycznia 2016 r.,

–  uwzględniając konferencję zainteresowanych stron w sprawie strategii Unii Europejskiej na rzecz regionu alpejskiego, która odbyła się w Innsbrucku w dniu 17 września 2014 r.,

–  uwzględniając konferencję zainteresowanych stron w sprawie strategii Unii Europejskiej na rzecz regionu alpejskiego, która odbyła się w Mediolanie w dniach 1–2 grudnia 2014 r.,

–  uwzględniając decyzję Rady (96/191/WE) z dnia 26 lutego 1996 r. dotyczącą ratyfikacji Konwencji w sprawie ochrony Alp (konwencji alpejskiej),

–  uwzględniając sprawozdanie podsumowujące Komisji dotyczące konsultacji publicznych w sprawie strategii Unii Europejskiej na rzecz regionu alpejskiego,

–  uwzględniając wyrażone stanowiska zainteresowanych stron zawarte w dokumencie pt. „Political Resolution towards a European Strategy for the Alpine Region” („Rezolucja polityczna w kierunku unijnej strategii na rzecz regionu alpejskiego”) przyjętym w Grenoble w dniu 18 października 2013 r.,

–  uwzględniając analizę pt. „New Role of Macro-Regions in European Territorial Cooperation” („Nowa rola makroregionów w ramach europejskiej współpracy terytorialnej”) opublikowaną w styczniu 2015 r. przez Dyrekcję Generalną ds. Polityki Wewnętrznej Unii Europejskiej (Departament Tematyczny B: Polityka Strukturalna i Polityka Spójności),

–  uwzględniając białą księgę Komisji z dnia 1 kwietnia 2009 r. pt. „Adaptacja do zmian klimatu: europejskie ramy działania” (COM(2009)0147),

–  uwzględniając sporządzoną przez Komisję tablicę wyników Unii badań i innowacji za rok 2015,

–  uwzględniając komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów pt. „Zielona infrastruktura – zwiększanie kapitału naturalnego Europy” (COM(2013)0249),

–  uwzględniając wytyczne Komisji z 2014 r. pt. „Enabling synergies between European Structural and Investment Funds, Horizon 2020 and other research, innovation, and competitiveness-related Union programmes” („Tworzenie synergii między europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi, programem ramowym »Horyzont 2020« i innymi unijnymi programami w obszarze badań naukowych, innowacji i konkurencyjności”),

–  uwzględniając komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Banku Centralnego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, Komitetu Regionów oraz Europejskiego Banku Inwestycyjnego z dnia 26 listopada 2014 r. pt. „Plan inwestycyjny dla Europy” (COM(2014)0903),

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Rozwoju Regionalnego oraz opinie Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych, Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności, Komisji Transportu i Turystyki, jak również Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi (A8-0226/2016),

A.  mając na uwadze, że w celu wspierania ogólnego harmonijnego rozwoju należy wzmocnić spójność gospodarczą, społeczną i terytorialną w całej UE;

B.  mając na uwadze, że strategie makroregionalne są obecnie podstawowym narzędziem osiągania celu spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej; mając na uwadze, że strategie te są wspierane zgodnie z zasadą trzech „nie”, przewidującą, że nie wprowadza się nowych przepisów, nie tworzy się nowych instytucji i nie wykorzystuje się nowych środków finansowych;

C.  mając na uwadze, że strategia makroregionalna dla regionu alpejskiego może przyczynić się do przezwyciężenia spowolnienia gospodarczego dzięki inwestycjom w badania naukowe, innowacje i wsparcie przedsiębiorczości, z uwzględnieniem specyfiki i walorów danego regionu;

D.  mając na uwadze, że celem strategii makroregionalnych powinna być skuteczniejsza realizacja wspólnych celów różnych regionów w drodze dobrowolnego i skoordynowanego podejścia, co nie pociągałoby za sobą tworzenia dodatkowych przepisów;

E.  mając na uwadze, że zmiana klimatu w regionie alpejskim postępuje szybciej niż przeciętnie w skali światowej, co powoduje częstsze występowanie klęsk żywiołowych, takich jak lawiny i powodzie;

F.  mając na uwadze, że strategie makroregionalne przewidują identyfikację zasobów i wykorzystanie wspólnego potencjału rozwoju regionów;

G.  mając na uwadze, że strategie makroregionalne stanowią model wielopoziomowego sprawowania rządów, w ramach którego uczestnictwo zainteresowanych stron reprezentujących szczeble lokalne, regionalne i krajowe ma zasadnicze znaczenie dla skutecznej realizacji tych strategii; mając na uwadze, że należy wspierać wzajemną współpracę poszczególnych makroregionów, aby poprawić spójność ich polityki zgodnie z europejskimi celami;

H.  mając na uwadze, że strategie makroregionalne mogą przyczynić się do rozwijania strategicznego podejścia transgranicznego, ale również do międzynarodowych projektów służących stworzeniu sieci współpracy z korzyścią dla całego regionu;

I.  mając na uwadze, że tożsamości regionalne oraz dziedzictwo kulturowe regionu alpejskiego, zwłaszcza kultura ludowa i zwyczaje, zasługują na szczególną ochronę;

J.  mając na uwadze, że silne podejście oddolne przyjęte przez regiony obszaru alpejskiego doprowadziło do opracowania strategii Unii Europejskiej na rzecz regionu alpejskiego mającej na celu skuteczne zmierzenie się z wyzwaniami, które są wspólne dla całego tego regionu;

K.  mając na uwadze, że region alpejski odgrywa istotną rolę w rozwoju gospodarczym państw członkowskich i zapewnia liczne usługi ekosystemowe dla przyległych obszarów miejskich i podmiejskich;

L.  mając na uwadze, że makrostrategia na rzecz regionu alpejskiego dotyczyć będzie około 80 milionów osób zamieszkujących 48 regionów w siedmiu krajach, z których pięć to państwa członkowskie UE (Austria, Francja, Niemcy, Słowenia i Włochy), a dwa to państwa spoza UE (Liechtenstein i Szwajcaria);

M.  mając na uwadze, że strategia UE na rzecz regionu alpejskiego musi godzić zrównoważenie środowiskowe i rozwój gospodarczy, w środowisku naturalnym, które jest także głównym kierunkiem podróży turystów;

N.  mając na uwadze, że wyludnienie jest głównym problemem niektórych obszarów alpejskich oraz że większość mieszkańców regionu alpejskiego nie może utrzymywać się wyłącznie z turystyki alpejskiej, w związku z czym muszą oni dodatkowo rozwijać rolnictwo, leśnictwo i inne przyjazne dla środowiska branże i usługi;

O.  mając na uwadze, że istnieją znaczące różnice między regionami objętymi strategią, w związku z czym potrzebna jest koordynacja polityki i sektorów między różnymi regionami (w wymiarze horyzontalnym), a także w obrębie poszczególnych regionów (w wymiarze wertykalnym);

P.  mając na uwadze, że region alpejski szczyci się wyjątkową charakterystyką geograficzną i naturalną oraz że stanowi makroregion o wzajemnych powiązaniach i makroregion tranzytowy, który posiada znaczny potencjał rozwoju; mając jednak na uwadze, że należy w konkretny sposób odpowiedzieć na wyzwania, jakie rodzą kwestie związane ze środowiskiem, demografią, transportem, turystyką i energią, sezonowością i różnorodnością działań; mając na uwadze, że skoordynowane planowanie terytorialne mogłoby przynieść lepsze rezultaty i większą wartość dodaną spójności terytorialnej obszarów alpejskich i obszarów je otaczających;

Q.  mając na uwadze, że region alpejski to „wieża ciśnień” Europy, a Alpy latem zaopatrują obszary położone u ich podnóża w wodę w ilości dochodzącej do 90 % zapotrzebowania; mając na uwadze znaczenie zasobów wodnych dla produkcji energii, nawadniania obszarów rolnych, zrównoważonego zarządzania lasami, utrzymania bioróżnorodności i krajobrazu oraz zaopatrzenia w wodę pitną; mając na uwadze, że zasadnicze znaczenie ma utrzymanie jakości wody i poziomu wód w alpejskich rzekach, a także znalezienie właściwej równowagi między interesami ludności lokalnej a potrzebami środowiska naturalnego;

R.  mając na uwadze, że region alpejski przecinają granice, a ich likwidacja stanowi warunek wstępny współpracy na tym obszarze, swobodnego przepływu osób, usług, towarów i kapitału, a tym samym interakcji gospodarczej, społecznej i ekologicznej; mając na uwadze, że strategia alpejska stanowi także szansę na poszerzenie współpracy transgranicznej, zapewnienie łączności i kontaktów międzyludzkich i gospodarczych, a tym samym likwidację granic i związanych z nimi przeszkód;

S.  mając na uwadze, że Komisja w swoim komunikacie dotyczącym strategii Unii Europejskiej dla regionu alpejskiego podkreśla zarówno konieczność zmniejszenia oddziaływania transportu transalpejskiego, aby chronić dziedzictwo przyrodnicze Alp, jak i znaczenie wdrożenia strategii na rzecz zdrowszego i lepiej zachowanego dla społeczeństwa środowiska naturalnego;

T.  mając na uwadze, że swobodny przepływ osób jest prawem podstawowym i jednym z głównych warunków, zwłaszcza w regionach transgranicznych, osiągnięcia celów spójności gospodarczej, społecznej, terytorialnej i środowiskowej, aby zapewnić silną i trwałą konkurencyjność oraz równy dostęp do zatrudnienia;

U.  mając na uwadze, że terytorium podlegające strategii UE na rzecz regionu alpejskiego obejmuje obszary górskie znajdujące się w jego centrum oraz obszary przyalpejskie, w tym obszary miejskie, wzajemnie powiązane ścisłymi interakcjami i związkami funkcjonalnymi, z których wszystkie wpływają na rozwój gospodarczy, społeczny i środowiskowy;

V.  mając na uwadze, że obszary górskie z zachowanymi ekosystemami i usługami ekosystemowymi mogą zapewniać warunki dla wielu rodzajów działalności gospodarczej, z naciskiem na rolnictwo, leśnictwo, turystykę i energetykę, przy uwzględnieniu dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego tych obszarów;

W.  mając na uwadze, że strategia Unii Europejskiej na rzecz regionu alpejskiego, będąca pierwszą strategią makroregionalną dotyczącą regionu górskiego, może stanowić wzór i inspirację dla innych obszarów górskich w UE;

X.  mając na uwadze, że wcześniejsze strategie makroregionalne UE dowiodły skuteczności tego rodzaju współpracy i pozwoliły zgromadzić doświadczenie przydatne do opracowania nowych strategii makroregionalnych;

Kwestie ogólne i zarządzanie

1.  z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji dotyczący strategii Unii Europejskiej na rzecz regionu alpejskiego oraz towarzyszący mu plan działania; uważa, że jest to krok naprzód w rozwoju tego regionu zgodnie z zawartym w strategii „Europa 2020” celem dotyczącym inteligentnego, zrównoważonego i sprzyjającego włączeniu społecznemu wzrostu gospodarczego; zauważa, że strategia i plan działania mogą odegrać ważną rolę w wysiłkach na rzecz zapobiegania wyludnianiu się tego regionu, zwłaszcza odpływowi młodych ludzi;

2.  podkreśla cenne doświadczenia zdobyte podczas wdrażania konwencji alpejskiej, która równoważy interesy gospodarcze, społeczne i środowiskowe; wzywa uczestniczące kraje, aby przestrzegały osiągniętych porozumień i utrzymywały wysoki poziom zaangażowania na rzecz zrównoważonego rozwoju i ochrony Alp;

3.  z zadowoleniem odnosi się do faktu, że europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne oferują potencjalnie znaczące zasoby oraz szeroki wybór narzędzi i opcji na potrzeby przedmiotowej strategii; domaga się większej synergii służącej promowaniu koordynacji i komplementarności europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych oraz innych funduszy i instrumentów istotnych z punktu widzenia filarów strategii, w szczególności inicjatywy „Horyzont 2020”, instrumentu „Łącząc Europę”, programu LIFE, programu COSME dla MŚP, programu INTERREG na rzecz obszaru alpejskiego oraz Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS), w odniesieniu do których Komisja powinna zbadać możliwości w zakresie wartości dodanej konkretnych propozycji koncentrujących się na szczególnych wyzwaniach dotyczących regionu alpejskiego;

4.  wzywa Komisję, a także krajowe, regionalne i lokalne organy odpowiedzialne za przygotowanie i wdrożenie programów europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych oraz za zarządzanie nimi, by podkreślały znaczenie makroregionalnych projektów i działań; domaga się intensywniejszych wspólnych działań w postaci koordynacji tych polityk, programów i strategii UE, które dotyczą Alp, oraz wzywa Komisję do monitorowania praktycznej realizacji odnośnych programów, aby zapobiegać ich powielaniu oraz maksymalizować komplementarność i wartość dodaną; wzywa ponadto Komisję do zagwarantowania łatwego dostępu do odnośnych dokumentów, zarówno obywatelom europejskim, jak i instytucjom państw członkowskich, aby zapewnić pełną przejrzystość w zakresie procedury, którą należy stosować;

5.  ponownie przypomina o znaczeniu zasady trzech „nie”, gdyż makroregiony stanowią ramy bazujące na wartości dodanej wynikającej z inicjatyw w zakresie współpracy i ze współdziałania między różnymi unijnymi instrumentami finansowania;

6.  wzywa właściwe organy państw członkowskich oraz uczestniczące regiony, by w miarę możliwości dostosowały strategie polityczne i fundusze, zarówno na szczeblu krajowym, jak i regionalnym, do działań i celów strategii UE na rzecz regionu alpejskiego, a także by dostosowały przyjęte przez siebie programy operacyjne w celu dopilnowania, by przyszłe projekty w ramach strategii UE na rzecz regionu alpejskiego były niezwłocznie realizowane oraz by instytucje zarządzające należycie uwzględniały priorytety tej strategii podczas wdrażania programów operacyjnych (np. przez proponowanie specjalnych rozwiązań, punktów premiujących lub przydzielanie środków budżetowych); domaga się wzmocnienia podejścia makroregionalnego przed reformą polityki spójności po 2020 r. i podkreśla znaczenie zintegrowanych projektów i środków makroregionalnych;

7.  wzywa Europejski Bank Inwestycyjny do zbadania – we współpracy z Komisją – możliwości utworzenia platformy inwestycyjnej dla regionu alpejskiego, która umożliwi mobilizację środków finansowych ze źródeł publicznych i prywatnych; apeluje o stworzenie wykazu projektów przewidzianych do realizacji w regionie, który przyciągnąłby inwestorów; w tym kontekście zachęca Komisję, Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) i uczestniczące państwa do pełnego wykorzystania możliwości, jakie stwarza Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych, aby sfinansować projekty w regionie mające na celu osiągnięcie zrównoważonego rozwoju i wzrostu gospodarczego oraz wspieranie zatrudnienia na szczeblu makroregionalnym;

8.  podkreśla potrzebę prowadzenia stosownych kampanii informacyjnych dotyczących strategii Unii Europejskiej na rzecz regionu alpejskiego i zachęca państwa członkowskie do zapewnienia odpowiedniej widoczności tej strategii oraz wypracowania odpowiedniej komunikacji na temat jej celów i rezultatów na wszystkich szczeblach, w tym na szczeblu transgranicznym i międzynarodowym; domaga się wsparcia koordynacji i wymiany najlepszych praktyk w zakresie wdrażania makroregionalnych strategii UE, zwłaszcza w dziedzinie zarządzania dziedzictwem naturalnym i kulturowym, w celu stworzenia trwałych możliwości turystycznych;

9.  domaga się utworzenia na poziomie makroregionalnym struktury wspierającej wdrażanie dla organów zarządzających strategią UE na rzecz regionu alpejskiego, we współpracy i porozumieniu z Komisją, państwami członkowskimi i regionami; ponadto z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Parlament jest reprezentowany w tych organach zarządzających i uważa, że powinien być angażowany w monitorowanie wdrażania strategii;

10.  apeluje o czynny udział Komisji na etapie wdrażania strategii UE na rzecz regionu alpejskiego; uważa, że Komisja powinna angażować się razem z państwami członkowskimi i regionami – w oparciu o zasadę wspólnego zarządzania i zgodnie z zasadą pomocniczości i proporcjonalności – na wszystkich etapach planowania i realizacji projektów strategii, aby zagwarantować również skuteczny udział lokalnych i regionalnych zainteresowanych stron reprezentujących organy publiczne, partnerów gospodarczych i społecznych oraz organizacji społeczeństwa obywatelskiego w odniesieniu do makroregionu i właściwej koordynacji z innymi strategiami i formami finansowania wspieranymi przez UE;

11.  apeluje, aby Komisja dokonała oceny realizacji strategii UE na rzecz regionu alpejskiego na podstawie obiektywnych kryteriów i mierzalnych wskaźników;

12.  popiera planowanie strategiczne w odniesieniu zarówno do obszarów miejskich, jak i wiejskich regionu alpejskiego, aby propagować tworzenie sieci kontaktów i wspólnych celów w ramach spójnej, skoordynowanej i zintegrowanej polityki (np. w odniesieniu do odnawialnych źródeł energii, dobrostanu, logistyki oraz innowacji biznesowych i społecznych); zachęca do gromadzenia najlepszych praktyk, np. w zakresie zrównoważonej turystyki wśród regionów, a także do wymiany ich w ramach innych istniejących strategii makroregionalnych;

13.  nalega, aby w odniesieniu do procedur podejmowania decyzji władze lokalne i regionalne, przy udziale przedstawicieli lokalnego i regionalnego społeczeństwa obywatelskiego, pełniły wiodącą rolę w ramach organów zarządzających oraz organów operacyjnych, technicznych i wykonawczych związanych z realizacją strategii, przy pełnym poszanowaniu zasad pomocniczości i wielopoziomowego sprawowania rządów;

14.  uważa, że inwestycje powinny być ukierunkowane na zapewnienie równego i skutecznego dostępu do opieki zdrowotnej, pierwszej pomocy oraz pomocy w sytuacjach nadzwyczajnych dla wszystkich ludzi w regionie, zwłaszcza na obszarach wiejskich, aby zapobiec wyludnieniu;

15.  wzywa Komisję, aby co dwa lata przedkładała Parlamentowi i Radzie sprawozdanie z wdrażania strategii UE na rzecz regionu alpejskiego, oparte na obiektywnych kryteriach i wymiernych wskaźnikach, aby ocenić jej funkcjonowanie i wartość dodaną, jeśli chodzi o wzrost gospodarczy i zatrudnienie, zmniejszanie dysproporcji oraz zrównoważony rozwój;

16.  wzywa kraje uczestniczące do dalszego podejmowania wysiłków na rzecz dywersyfikacji źródeł dostaw energii, z uwzględnieniem ochrony środowiska; podkreśla potrzebę zapewnienia zrównoważonego charakteru, konkurencyjności i modernizacji istniejącej infrastruktury z zakresu energetyki wodnej, utworzonej na bardzo wczesnym etapie, przy jednoczesnym uwzględnieniu wpływu takiej infrastruktury na środowisko i geologię, a także wspierając niewielkie (mini, mikro i małe) elektrownie; podkreśla, że zintegrowane zarządzanie i ochrona zasobów wodnych stanowią klucz do zrównoważonego rozwoju Alp oraz że w związku z tym lokalna społeczność powinna mieć możliwość korzystania z energii wodnej oraz wytwarzanej przez nią wartości dodanej; wzywa kraje uczestniczące do udziału w tworzeniu prężnych sieci w makroregionie, aby zapewnić bezpieczeństwo dostaw i stworzyć struktury wymiany najlepszych praktyk w zakresie współpracy transgranicznej;

17.  podkreśla potrzebę dalszego wzmocnienia wymiaru społecznego, aby zapewnić realizację takiego modelu wzrostu gospodarczego, który może zagwarantować zrównoważony wzrost, włączenie społeczne i ochronę społeczną wszystkich obywateli, w szczególności na obszarach przygranicznych; w tym kontekście podkreśla znaczenie określenia priorytetów i podjęcia środków służących zapobieganiu wszelkiej dyskryminacji;

18.  przypomina, że zasada powszechnego dostępu do usług publicznych musi być zagwarantowana na wszystkich terytoriach UE, zwłaszcza w obszarach edukacji, opieki zdrowotnej, usług społecznych i mobilności, przy zwróceniu szczególnej uwagi na potrzeby osób niepełnosprawnych; podkreśla, że kraje uczestniczące powinny zachęcać do alternatywnych i innowacyjnych rozwiązań dla regionu alpejskiego w zakresie świadczenia usług publicznych, w tym indywidualnych rozwiązań dostosowanych do potrzeb lokalnych i regionalnych; w tym kontekście wzywa kraje uczestniczące do opracowania inicjatyw na rzecz rozwoju partnerstw publiczno-prywatnych; przypomina jednak zasady przystępności cenowej i dostępności wysokiej jakości usług publicznych dla wszystkich obywateli;

19.  niepokoi się degradacją ekosystemów i ryzykiem klęsk żywiołowych w niektórych częściach regionu alpejskiego; podkreśla potrzebę wdrożenia pełnego zarządzania ryzykiem katastrof naturalnych oraz strategii dostosowania do zmiany klimatu; podkreśla konieczność opracowania i stosowania wspólnych planów na wypadek transgranicznego zanieczyszczenia powietrza; domaga się ustanowienia wspólnych zespołów szybkiego reagowania na obszarach turystycznych dotkniętych katastrofami naturalnymi, takimi jak lawiny błotne, osuwiska i powodzie; w tym kontekście podkreśla potrzebę lepszego promowania Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności;

Zatrudnienie, wzrost gospodarczy i innowacyjność

20.  przyznaje, że regiony alpejskie szczycą się dziedzictwem przyrodniczym, które należy chronić, z uwagi na ich rozległy rezerwat naturalnych krajobrazów, a także nadzwyczajną różnorodność ekosystemów, począwszy od obszarów górskich przez obszary nizinne aż po śródziemnomorskie wybrzeża, umożliwiając w ten sposób istnienie przestrzeni gospodarczej i biosfery opartej na współistnieniu człowieka i przyrody; podkreśla w związku z tym potrzebę aktywnej i opartej na synergii współpracy między rolnictwem a innymi rodzajami działalności gospodarczej na obszarach chronionych (Natura 2000, parki narodowe itd.), aby rozwijać zintegrowane produkty turystyczne, a także zwiększać znaczenie zachowania i ochrony unikatowego siedliska, jakim są regiony górskie;

21.  zwraca uwagę na możliwości oferowane przez strategię w zakresie rozwoju rynku pracy, który charakteryzuje się znaczną skalą dojazdów transgranicznych; uważa, że podnoszenie kwalifikacji siły roboczej i tworzenie nowych miejsc pracy w gospodarce ekologicznej powinno być jednym z priorytetów inwestycyjnych strategii alpejskiej; podkreśla jednak, że małe i średnie przedsiębiorstwa – bardzo często przedsiębiorstwa rodzinne, takie jak gospodarstwa rolne i niewielkie przedsiębiorstwa przetwórcze, działające w rolnictwie, turystyce, handlu, rzemiośle i wytwórstwie, stanowią – w sposób zintegrowany i zrównoważony – centrum działalności gospodarczej w regionie alpejskim, a tym samym są filarem przestrzeni życiowej, kulturowej i przyrodniczej w Alpach, a także ważnym źródłem zatrudnienia; podkreśla potrzebę dalszej dywersyfikacji działalności gospodarczej i możliwości zatrudnienia w regionie alpejskim;

22.  podkreśla potrzebę określenia priorytetów inwestycyjnych w ramach infrastruktury cyfrowej oraz znaczenie zapewnienia łatwego i skutecznego dostępu do szybkiego internetu, a tym samym do usług cyfrowych i internetowych, takich jak e-handel i wykorzystywanie kanałów rynku cyfrowego i pracy na odległość, a także innych szans dla osób zamieszkujących na obszarach oddalonych od dużych ośrodków miejskich, przy jednoczesnym wspieraniu – w miarę możliwości – alternatywnych środków fizycznego transportu;

23.  uważa, że innowacje i wykorzystywanie nowych technologii w kluczowych obszarach gospodarki, napędzane strategiami inteligentnej specjalizacji i finansowane z istniejących źródeł finansowania UE (np. EFRR, EFS, COSME, program „Horyzont 2020” lub Erasmus+) mogłyby przyczynić się do tworzenia wysokiej jakości miejsc pracy w strategicznych sektorach, takich jak nauki biologiczne, biogospodarka, energia, produkty organiczne, nowe materiały lub e-usługi; przypomina znaczenie zapewniania istotnego wsparcia dla MŚP, które mogłoby pomóc odwrócić obecny trend wyludniania obserwowany na niektórych obszarach i terytoriach regionu alpejskiego;

24.  zachęca właściwe organy z państw członkowskich i regionów obszaru alpejskiego do prowadzenia rozmów z Komisją Europejską w celu rozważenia możliwości realizacji, w następnym okresie programowania, wspólnego programu (opartego na art. 185 TFUE) wsparcia dla włączenia działalności badawczo-innowacyjnej regionu alpejskiego do łańcuchów wartości europejskiej spójnych i zintegrowanych ze strategiami inteligentnej specjalizacji;

25.  zachęca do nawiązywania współpracy między przedsiębiorstwami sektora publicznego i prywatnego, uniwersytetami, instytutami badawczymi i innymi odpowiednimi zainteresowanymi stronami oraz łączenia ich w klastry w celu wspierania innowacyjności i umożliwiania czerpania korzyści z synergii między obszarami alpejskimi a obszarami je otaczającymi; uważa, że dla zapewnienia bardziej efektywnych i wydajnych inwestycji zaplanowane działania powinny opierać się na krajowych i regionalnych strategiach badań naukowych i innowacji na rzecz inteligentnej regionalnej specjalizacji;

26.  uznaje znaczenie rozwijania w ramach strategii UE na rzecz regionu alpejskiego projektów dla stowarzyszeń i instytucji, np. dla mikroprzedsiębiorstw oraz MŚP z sektora kultury i sektora kreatywnego, z powodu roli, jaką odgrywają one w dziedzinie inwestycji, wzrostu, innowacji i zatrudnienia, a także ich kluczowej roli w utrzymywaniu i promocji różnorodności kulturowej i językowej;

27.  podkreśla, że strategia makroregionalna na rzecz Alp powinna także zapewniać w stosownych przypadkach możliwości zabezpieczenia, podtrzymania i dostosowania różnych form tradycyjnej działalności gospodarczej, takich jak rolnictwo i leśnictwo oraz działalność gospodarcza oparta na rzemiośle, a także powinna sprzyjać innowacjom i rozwojowi nowych inicjatyw w tej dziedzinie, np. za pomocą unijnego instrumentu InnovFin; zwraca uwagę na konieczność ułatwienia małym i średnim przedsiębiorstwom dostępu do wsparcia i finansowania z uwagi na ich rolę w tworzeniu miejsc pracy;

28.  podkreśla, że współpraca miedzy poszczególnymi regionami, przede wszystkim współpraca transgraniczna, jest nieodzowna dla dalszego rozwoju turystyki w całym regionie; zachęca do opracowywania strategii turystycznych opartych na istniejącym dziedzictwie przyrodniczym i kulturowym, zrównoważoności i innowacyjności; podkreśla społeczny, kulturowy i ekonomiczny wymiar alpejskich tradycji i zwyczajów, których różnorodność należy wspierać i zachować;

29.  zauważa, że zarządzanie ptakami drapieżnymi i zwierzętami mięsożernymi oraz ich reintrodukcja w regionie alpejskim odbywa się na poziomie krajowym i lokalnym, podczas gdy gatunki te nie znają granic administracyjnych, a migracja jest zjawiskiem z natury transgranicznym; niemniej jednak, aby uniknąć niezgodności związanej z tą reintrodukcją, wzywa państwa członkowskie do usprawnienia koordynacji między różnymi organami, przy jednoczesnym zwiększeniu wymiany informacji i najlepszych praktyk w celu poprawy zarządzania zwierzętami gospodarskimi i zwierzętami pasącymi się, a także ich ochrony w ramach strategii alpejskiej, w odniesieniu do platformy konwencji alpejskiej ds. dużych zwierząt mięsożernych i dzikich zwierząt kopytnych;

30.  wspiera dywersyfikację oferty turystycznej przez rozwój nowych możliwości w branży turystycznej dostosowanych do regionalnych potrzeb i wykorzystywania regionalnych zasobów, takich jak parki rozrywki i szlaki turystyczne, turystyka o charakterze winiarsko-gastronomicznym, turystyka kulturalna, zdrowotna i edukacyjna, a także turystyka sportowa, w celu wydłużenia sezonu turystycznego, przy jednoczesnym zmniejszeniu nacisku na infrastrukturę i osiągnięciu całorocznego zatrudnienia w cyklu turystycznym, a także agroturystyki mającej na celu zachęcanie turystów do zwiedzania obszarów wiejskich i przyrody, znajdując zakwaterowanie w hotelach poza głównymi ośrodkami turystycznymi, a także wspieranie konkurencyjności i zrównoważonego charakteru kierunków turystycznych; wspiera propagowanie nowych form aktywności turystycznej lepiej dostosowanych do zmiany klimatu, a także ochrony środowiska; podkreśla również potrzebę wspierania i wzmocnienia koordynacji służb ratownictwa górskiego;

31.  popiera środki, które sprzyjają odciążeniu infrastruktury transportowej przez rozłożenie w czasie wakacji szkolnych i związanych z nimi okresów urlopowych, inteligentne kształtowanie opłat drogowych oraz zachęty ze strony podmiotów oferujących usługi turystyczne w okresach najbardziej nasilonych podróży i w godzinach szczytu;

32.  przypomina o gospodarczym znaczeniu promowania rozwoju ekoturystyki i zrównoważonych form działalności turystycznej dla całego regionu alpejskiego, w tym miejscowości położonych nad jeziorami i uzdrowisk; zachęca także państwa członkowskie do wspierania wycieczek rowerowych w połączeniu z podróżowaniem koleją lub usługami transportu intermodalnego; w oparciu o najlepsze praktyki zwraca uwagę na platformy turystyczne stworzone w ramach projektów finansowanych z unijnych funduszy UE;

33.  zauważa, że ta sama osoba jest często zmuszona prowadzić na przestrzeni roku różne działania, niejednokrotnie mające charakter transgraniczny; wzywa Komisję, państwa członkowskie i władze lokalne oraz regionalne, by zachęcały do współpracy podmioty zajmujące się kształceniem zawodowym, zarówno wstępnym, jak i ustawicznym; podkreśla, że program Erasmus+ poświęcony transgranicznemu przyuczaniu do zawodu mógłby przynieść korzyści;

Kwestie dotyczące mobilności i połączalności

34.  podkreśla znaczenie poprawy transportowej i energetycznej sieci połączeń między uczestniczącymi krajami, w tym lokalnych, regionalnych i transgranicznych połączeń transportowych i intermodalnych z obszarami położonymi w głębi regionu (w tym dużymi konurbacjami), aby sprzyjać rozwojowi regionu, poprawić jakość życia jego mieszkańców, jak również przyciągnąć nowych mieszkańców, dokonując jednocześnie oceny, czy istniejące sieci mogą zostać odrestaurowane lub rozszerzone z myślą generalnie o lepszej realizacji sieci TEN-T; podkreśla znaczenie budowy inteligentnej infrastruktury; jest zdania, że nowo utworzone formy infrastruktury muszą stać się prawdziwymi „korytarzami technologicznymi”, wewnątrz których będzie umieszczona cała odrębna infrastruktura, tj. przewody elektryczne, telefoniczne, szybkie i bardzo szybkie łącza internetowe, przewody gazowe, sieci światłowodowe, przewody kanalizacyjne itp.;

35.  wzywa do przyjęcia całościowego podejścia do kształtowania w przyszłości i wdrażania polityki na rzecz regionu alpejskiego w zakresie transportu i ochrony środowiska; w tym kontekście podkreśla potrzebę priorytetowego traktowania transferów modalnych w celu przejścia z transportu drogowego na transport kolejowy, zwłaszcza w odniesieniu do ruchu towarowego, i zwraca się do Komisji o wsparcie tego przejścia; apeluje w związku z tym o przeznaczenie dochodów z transportu drogowego na przyspieszenie realizacji i rozwoju wydajnego i przyjaznego dla środowiska transportu kolejowego zarówno osobowego, jak i towarowego, a także o ograniczenie hałasu i zanieczyszczenia środowiska; zwraca uwagę na potencjalne projekty w takich dziedzinach jak zarządzanie ruchem, innowacje techniczne, interoperacyjność itp.; domaga się ponadto rozszerzenia istniejącej infrastruktury, w tym intermodalnych i interoperacyjnych systemów zapewniania jakości, w regionie alpejskim; podkreśla znaczenie zapewnienia dostępu i łączności dla wszystkich mieszkańców regionu;

36.  podkreśla znaczenie połączenia szlaków transportowych z innymi częściami Europy, a także połączeń z korytarzami TEN-T, przy jednoczesnym optymalnym wykorzystaniu istniejącej infrastruktury; przypomina, że ukształtowanie terenu pozostaje przeszkodą w zbliżaniu się do siebie obywateli Europy oraz że Unia zobowiązała się przeznaczać większe środki finansowe na transgraniczną infrastrukturę transportową; w związku z tym wzywa kraje uczestniczące do skupienia swoich wysiłków także na realizacji i planowaniu uzupełniających projektów o zrównoważonym i pluralistycznym charakterze, przy jednoczesnym tworzeniu połączeń i rozwijaniu obecnej sieci TEN-T;

37.  zwraca uwagę na brak skutecznych, wolnych od zanieczyszczeń połączeń na obszarach górskich oraz między regionami górskimi i sąsiadującymi z nimi obszarami; wzywa Komisję i państwa członkowskie do ułatwienia tworzenia ekologicznych, niskoemisyjnych i lepszych połączeń na szczeblu lokalnym i regionalnym, w szczególności w przypadku sieci kolejowych, w celu zwiększenia spójności i podniesienia jakości życia na tych obszarach; zachęca do osiedlania się w regionie alpejskim i wspiera takie inicjatywy;

38.  apeluje do państw członkowskich uczestniczących w strategii makroregionalnej o uwzględnienie specyfiki sytuacji pracowników transgranicznych oraz o opracowanie umów z pracownikami transgranicznymi z makroregionu alpejskiego;

39.  popiera rozwój innowacyjnych form lokalnego transportu na żądanie, takich jak inteligentna informacja o ruchu, zarządzanie ruchem i telematyka ruchu oraz multimodalność, biorąc także pod uwagę potencjał wspólnych działań transregionalnych w tym względzie;

40.  podkreśla brak skutecznych połączeń cyfrowych na obszarach górskich; wzywa Komisję i państwa członkowskie do ułatwienia tworzenia lepszych połączeń na szczeblu regionalnym i lokalnym w celu podniesienia jakości życia i propagowania rozwoju nowych form działalności oraz tworzenia możliwości zatrudnienia na tych obszarach, oraz do zachęcania do ponownego osiedlania się w regionie;

41.  podkreśla znaczenie inwestycji publicznych na obszarach górskich w celu zaradzenia niewydolności rynku w zakresie zapewnienia łączności cyfrowej na tych obszarach; zwraca uwagę na znaczenie pełnego, powszechnego dostępu do internetu szerokopasmowego, także w regionach górskich, aby zapewnić trwałość przestrzeni życiowej i gospodarczej na obszarach oddalonych; wzywa Komisję do zaproponowania konkretnych rozwiązań tego problemu;

Środowisko, różnorodność biologiczna, zmiana klimatu i energia

42.  podkreśla znaczenie ochrony i zwiększania różnorodności biologicznej w regionie alpejskim; apeluje o podjęcie wspólnych wysiłków zmierzających do wprowadzenia innowacyjnych środków na rzecz ochrony i zachowania tej różnorodności, domagając się jednocześnie dokładnego zbadania roli dużych drapieżników oraz ewentualnego wprowadzenia środków dostosowawczych, a także zapewnienia pełnej zgodności z dorobkiem Unii w zakresie ochrony środowiska i bioróżnorodności, a także gleby i zasobów wodnych; podkreśla znaczenie dopilnowania, aby podjęte zostały wszystkie możliwe środki w celu uniknięcia powielania istniejących już inicjatyw ustawodawczych;

43.  podkreśla, że makroregion alpejski oferuje duże możliwości w zakresie innowacyjnych rozwiązań, które mogłyby uczynić ten region unikalnym laboratorium do prowadzenia doświadczeń z zakresu gospodarki o obiegu zamkniętym; zaproponuje w ramach procedury budżetowej na 2017 r. projekt pilotażowy badający potencjał tego obszaru w zakresie rozwijania konkretnych strategii związanych z gospodarką o obiegu zamkniętym, np. w obszarach produkcji, konsumpcji i zarządzania odpadami;

44.  podkreśla znaczenie promowania wytwarzania energii we własnym zakresie, zwiększenia wydajności energetycznej oraz wspierania rozwoju najbardziej wydajnych źródeł energii odnawialnej w regionie, od energii wodnej po energię słoneczną, wiatrową i geotermalną, a także promowania rozwoju różnych form energii odnawialnej typowych dla Alp; zwraca uwagę na wpływ wykorzystywania różnych rodzajów spalania w sektorze grzewczym na jakość powietrza; wspiera zrównoważone wykorzystywanie lasów, które nie prowadzi do redukcji istniejących obszarów leśnych, co jest istotne dla zachowania równowagi ekosystemu górskiego oraz ochrony przez lawinami, osuwiskami i powodziami;

45.  podkreśla pilną potrzebę opracowania nowych strategii na rzecz walki z zanieczyszczeniem powietrza, które potęguje obawy związane ze zdrowiem publicznym, a także zmianą klimatu, zwłaszcza na bardziej uprzemysłowionych i zaludnionych obszarach makroregionu, określając jednocześnie istniejące źródła zanieczyszczenia i ściśle monitorując emisję zanieczyszczeń; wzywa w związku z tym państwa członkowskie do wdrożenia strategii politycznych na rzecz zrównoważonego transportu zgodnie z celami przyjętymi podczas konferencji COP 21 w Paryżu, a także do wsparcia ochrony i zachowania usług ekosystemowych w całym makroregionie alpejskim;

46.  podkreśla znaczenie infrastruktury do przesyłu energii i wspiera inteligentne systemy dystrybucji, magazynowania i przesyłu energii, a także inwestycje w infrastrukturę energetyczną zarówno do produkcji, jak i transportu energii i gazu zgodnie z siecią TEN-E oraz inwestycje umożliwiające realizację konkretnych projektów wymienionych w wykazie projektów będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty Energetycznej; podkreśla znaczenie wykorzystania lokalnych, zwłaszcza odnawialnych, źródeł energii w celu ograniczenia uzależnienia od przywozu; apeluje o promowanie zdecentralizowanej/własnej produkcji energii, a także o poprawę efektywności energetycznej we wszystkich obszarach;

47.  wzywa kraje uczestniczące do połączenia sił przy wdrażaniu planowania przestrzennego oraz zintegrowanego zarządzania terytorialnego, z udziałem różnych zainteresowanych stron z regionu (władz krajowych, regionalnych i lokalnych, środowisk naukowych, organizacji pozarządowych itp.);

48.  apeluje o dalsze zacieśnianie współpracy i zintensyfikowanie wysiłków podejmowanych w ramach Światowej Służby Monitorowania Lodowców (WGMS) w świetle ostatnich decyzji podjętych podczas konferencji COP 21 w Paryżu oraz realizowanej w ich następstwie strategii;

49.  niepokoi się, że zmiana klimatu i wzrost temperatury poważnie zagrażają przetrwaniu gatunków przystosowanych do życia na dużych wysokościach oraz że topnienie lodowców stanowi kolejny powód do obaw, ponieważ ma duży wpływ na zasoby wód gruntowych; apeluje o stworzenie obszernego międzynarodowego planu walki z topnieniem lodowców i reagowania na zmianę klimatu w całym łańcuchu alpejskim;

50.  wzywa kraje uczestniczące do dalszego podejmowania wysiłków na rzecz dywersyfikacji źródeł dostaw energii oraz rozwijania dostępnych źródeł energii odnawialnej, takich jak energia słoneczna i energia wiatru, w ramach koszyka produkcji energii; podkreśla zrównoważony charakter i konkurencyjność elektrowni wodnych; wzywa kraje uczestniczące do udziału w tworzeniu prężnych sieci infrastruktury służącej do przesyłu energii elektrycznej w makroregionie;

51.  podkreśla, że dywersyfikacja źródeł dostaw energii nie tylko zwiększy bezpieczeństwo energetyczne makroregionu, ale również zwiększy poziom konkurencji, co przyniesie znaczące korzyści rozwojowi gospodarczemu regionu;

o
o   o

52.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom oraz krajowym i regionalnym parlamentom krajów uczestniczących w strategii UE na rzecz regionu alpejskiego (Francji, Włoch, Szwajcarii, Liechtensteinu, Austrii, Niemiec i Słowenii).

(1) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 320.
(2) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 259.
(3) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 303.
(4) Dz.U. C 32 z 28.1.2016, s. 12.
(5) Dz.U. C 19 z 21.1.2015, s. 32.
(6) Dz.U. C 349 E z 29.11.2013, s. 1.
(7) Dz.U. C 55 z 12.2.2016, s. 117.


Fundusz powierniczy UE dla Afryki: skutki dla rozwoju i pomocy humanitarnej
PDF 451kWORD 61k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2016 r. w sprawie funduszu powierniczego UE dla Afryki: skutki dla rozwoju i pomocy humanitarnej (2015/2341(INI))
P8_TA(2016)0337A8-0221/2016

Parlament Europejski,

–  uwzględniając art. 41 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE),

–  uwzględniając art. 208 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE),

–  uwzględniając unijny kryzysowy fundusz powierniczy na rzecz stabilności oraz eliminowania przyczyn migracji nieuregulowanej i wysiedleń w Afryce (fundusz powierniczy UE dla Afryki), utworzony podczas szczytu w Valletcie poświęconego migracji, który odbył się w dniach 11 i 12 listopada 2015 r.,

–  uwzględniając wspólny plan działania przyjęty podczas szczytu w Valletcie,

–  uwzględniając Umowę o partnerstwie między członkami grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku z jednej strony a Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi z drugiej strony, podpisaną w Kotonu dnia 23 czerwca 2000 r.(1), jej kolejne rewizje oraz załącznik IC do niej (wieloletnie ramy finansowe na lata 2014–2020), odpowiadający 11. Europejskiemu Funduszowi Rozwoju (EFR);

–  uwzględniając wieloletnie ramy finansowe na lata 2014–2020, określające budżet UE, oraz zawarty w nich dział budżetowy 4 („Globalny wymiar Europy”);

–  uwzględniając program działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030, przyjęty na Szczycie ONZ w sprawie Zrównoważonego Rozwoju, który odbył się w Nowym Jorku w 2015 roku,

–  uwzględniając wspólny dokument roboczy zatytułowany „Gender Equality and Women’s Empowerment: Transforming the Lives of Girls and Women through EU External Relations 2016–2020” („Równość płci i wzmocnienie pozycji kobiet: odmiana losu dziewcząt i kobiet w kontekście stosunków zewnętrznych UE w latach 2016–2020”) (SWD(2015)0182) oraz konkluzje Rady z dnia 26 października 2015 r., w których zatwierdzony został odnośny plan działania w sprawie równości płci na lata 2016–2020,

–  uwzględniając pekińską platformę działania (1995 r.) i program działania Międzynarodowej Konferencji na temat Ludności i Rozwoju (ICPD – 1994 r.) oraz wyniki ich konferencji przeglądowych,

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Rozwoju oraz opinię Komisji Budżetowej (A8-0221/2016),

A.  mając na uwadze, że głównym celem funduszu powierniczego UE dla Afryki (EUTF) podpisanego przez przewodniczącego Komisji wraz z 25 państwami członkowskimi UE oraz Norwegią i Szwajcarią, uruchomionego podczas szczytu w Valletcie poświęconego migracji w dniu 12 listopada 2015 r. przez partnerów europejskich i afrykańskich, jest pomoc we wspieraniu stabilizacji w regionach i przyczynienie się do lepszego zarządzania migracją; mając na uwadze, że w ujęciu bardziej szczegółowym celem EUTF jest wyeliminowanie źródłowych przyczyn destabilizacji, przymusowych wysiedleń i migracji nieuregulowanej poprzez promowanie odporności, szans gospodarczych, równości szans, bezpieczeństwa i rozwoju;

B.  mając na uwadze, że Konsensus europejski w sprawie rozwoju w dalszym ciągu stanowi doktrynalne ramy dla unijnej polityki rozwoju, a Konsensus europejski w sprawie pomocy humanitarnej potwierdza podstawowe zasady pomocy humanitarnej; mając na uwadze, że w nowym programie działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 pokój został uznany za kluczowy warunek rozwoju oraz że wprowadzono cel zrównoważonego rozwoju nr 16 dotyczący pokoju i sprawiedliwości; mając na uwadze, że UE i jej partnerzy w obszarze pomocy humanitarnej muszą być w stanie zapewnić pomoc i ochronę w oparciu o potrzeby i poszanowanie zasad neutralności, bezstronności, humanitaryzmu i niezależności działań humanitarnych, jak zapisano w prawie międzynarodowym, a w szczególności w międzynarodowym prawie humanitarnym;

C.  mając na uwadze, że w Afryce nadal występuje bardzo wysokie tempo wzrostu liczby ludności i tylko powolny spadek dzietności, co stanowi sytuację, która w niedalekiej przyszłości doprowadzi do gwałtownego wzrostu populacji młodych osób w wieku produkcyjnym, przynosząc ogromne korzyści społeczne i gospodarcze; mając na uwadze, że umożliwianie ludziom młodym zdobywania wykształcenia i umiejętności potrzebnych im do uwolnienia własnego potencjału oraz tworzenie możliwości zatrudnienia są niezbędne do wspierania stabilności, trwałego wzrostu gospodarczego, spójności społecznej i rozwoju w regionie;

D.  mając na uwadze, że EUTF ma pełnić funkcję narzędzia rozwoju, które łączy zasoby pozyskane od różnych darczyńców w celu umożliwienia szybkiej, elastycznej, uzupełniającej, przejrzystej i zbiorowej reakcji UE na różne aspekty sytuacji nadzwyczajnej;

E.  mając na uwadze, że 1,5 mld osób na świecie zamieszkuje niestabilne regiony i państwa, a obszary pozbawione rządu powiększają się, rzucając całe grupy społeczne na pastwę ubóstwa, bezprawia, wzrostu korupcji i przemocy; mając na uwadze, że EUTF został opracowany w celu udzielania pomocy 23 państwom w trzech regionach Afryki (Róg Afryki; Sahel i basen jeziora Czad; Afryka Północna), w których leżą niektóre z najbardziej niestabilnych państw afrykańskich, które są narażone na zjawisko migracji, będąc państwami pochodzenia, tranzytu lub docelowymi, jeśli nie wszystkimi trzema naraz, oraz które skorzystają w największym stopniu z tej formy pomocy finansowej UE; mając na uwadze, że afrykańscy sąsiedzi kwalifikujących się krajów także mogą odnieść korzyści, określane dla każdego przypadku z osobna, z projektów EUTF o wymiarze regionalnym, mających na celu zajęcie się regionalnymi przepływami migracyjnymi i powiązanymi wyzwaniami transgranicznymi;

F.  mając na uwadze, że celem EUTF jest wyeliminowanie przyczyn migracji nieuregulowanej i wysiedleń w krajach pochodzenia, tranzytu i docelowych poprzez pięć priorytetowych obszarów, a mianowicie: 1) korzyści rozwojowe migracji; 2) legalna migracja i mobilność; 3) ochrona i azyl; 4) zapobieganie i zwalczanie migracji nieuregulowanej; oraz 5) powrót, readmisja i reintegracja;

G.  mając na uwadze, że wkład UE wynosi 1,8 mld EUR, a Komisja może pozyskać także dodatkowe środki pieniężne od państw członkowskich UE i innych darczyńców na równoważną kwotę; mając na uwadze, że EUTF ma stanowić uzupełnienie istniejącej pomocy UE na rzecz regionów obejmującej kwotę ponad 10 mld EUR do 2020 r., w celu wspierania zrównoważonego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu;

H.  mając na uwadze, że w 2014 roku utworzono dwa fundusze powiernicze UE, a mianowicie fundusz powierniczy Bekou poświęcony stabilizacji i odbudowie Republiki Środkowoafrykańskiej, który przyniósł dobre wyniki, oraz fundusz Madad stanowiący reakcję na kryzys syryjski;

I.  mając na uwadze, że w globalnym sprawozdaniu Funduszu Ludnościowego ONZ (UNFPA ) dotyczącym ICPD po 2014 r. („ICPD Beyond 2014 Global Report”), opublikowanym w dniu 12 lutego 2014 r., podkreślono, że ochrona kobiet i osób młodych dotkniętych przemocą musi być priorytetem międzynarodowej agendy rozwoju;

J.  mając na uwadze, że fundusze powiernicze stanowią element reagowania doraźnego – pokazując szczupłość zasobów i ograniczoną elastyczność charakterystyczne dla ram finansowych UE – lecz mimo to niezbędnego do zapewnienia szybkiej i globalnej odpowiedzi na kryzysy humanitarne, w tym kryzysy o długotrwałym charakterze;

K.  mając na uwadze, że UE będzie kontynuować wysiłki zmierzające do skutecznego wdrożenia rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1325 i kolejnych rezolucji ONZ w sprawie kobiet, pokoju i bezpieczeństwa;

Przydział środków finansowych i aspekty budżetowe

1.  przypomina, że przydział środków finansowych obejmuje trzy główne etapy: obietnicę, zobowiązanie i działanie/płatność; zwraca jednak uwagę, że należy wyciągnąć wnioski z poprzednich funduszy powierniczych; ubolewa nad faktem, że do chwili obecnej wkład państw członkowskich jest nadal zbyt niski, gdyż ograniczył się jedynie do niewielkiej części wkładu Unii, a zatem jest daleki od osiągnięcia oficjalnego zobowiązania, które wynosiło jedynie 81,71 mln EUR w kwietniu 2016 r. (lub 4,5 % przewidywanej kwoty 1,8 mld EUR); podkreśla, że obietnice i zobowiązania muszą przekładać się na działania; przypomina Radzie i Komisji, że skuteczna pomoc charakteryzuje się terminowym i przewidywalnym finansowaniem, i wzywa do wydatkowania tych środków w trybie przyspieszonym;

2.  z zadowoleniem przyjmuje zamiar szybszego i bardziej elastycznego wydatkowania środków w sytuacji nadzwyczajnej, a także połączenia różnych źródeł finansowania w celu zareagowania na kryzys migracyjny i uchodźczy objawiający się w wielu wymiarach; krytycznie ocenia fakt, że Komisja przekierowała środki z celów i zasad aktów podstawowych, aby przekazać je za pośrednictwem EUTF, ponieważ stanowi to naruszenie przepisów finansowych, a ponadto naraża na ryzyko powodzenie długoterminowych strategii politycznych Unii; apeluje zatem o korzystanie z nowych środków, kiedy tylko jest to możliwe, oraz o zapewnienie pełnej przejrzystości w odniesieniu do pochodzenia i przeznaczenia środków;

3.  zauważa, że w dziedzinie działań zewnętrznych fundusze powiernicze UE mają na celu przede wszystkim umożliwienie szybkiego reagowania na określone sytuacje nadzwyczajne lub następujący po nich kryzys poprzez zwiększenie oddziaływania wkładu państw członkowskich UE i innych darczyńców przy jednoczesnym zwiększaniu widoczności europejskich wysiłków na świecie; podkreśla jednak, że państwa członkowskie nie powinny zapominać o swoim zaangażowaniu pod względem osiągania wartości docelowej stanowiącej 0,7 % dochodu narodowego brutto (DNB) na potrzeby oficjalnej pomocy rozwojowej (ODA); wzywa zatem państwa członkowskie do wywiązania się ze zobowiązań dotyczących zarówno wartości docelowej 0,7 % na potrzeby ODA, jak i ich wkładu w fundusz powierniczy UE dla Afryki;

4.  podkreśla niestabilność dobrowolnych wkładów i wzywa państwa członkowskie do honorowania podjętych zobowiązań oraz do szybkiego i efektywnego dostosowania się do wkładu Unii, aby można było w pełni wykorzystać potencjał EUTF, zamiast zapewniania minimum niezbędnego do uzyskania prawa głosu w Radzie Strategicznej;

5.  ubolewa nad faktem, że fundusze powiernicze prowadzą do pomijania władzy budżetowej i osłabiania jedności budżetu; stwierdza, że utworzenie tego instrumentu doraźnej pomocy oznacza de facto przyznanie, że wieloletnie ramy finansowe na lata 2014–2020 (WRF) są niedoszacowane; przypomina, że budżet Unii opiera się w 85 % na wkładach państw członkowskich; uważa, że utworzenie EUTF sprowadza się w praktyce do przeglądu pułapów aktualnych WRF poprzez zwiększenie wkładów państw członkowskich; podkreśla w związku z tym, że utworzenie instrumentów finansowych poza budżetem UE musi mieć charakter wyjątkowy; ubolewa, że Parlament Europejski nie jest reprezentowany w Radzie Strategicznej, pomimo faktu, że z budżetu Unii pochodzą znaczne środki; apeluje o zaproszenie władzy budżetowej do zasiadania w Radzie Strategicznej;

6.  zauważa, że środki finansowe przydzielane przez UE na potrzeby funduszu powierniczego UE dla Afryki pochodzą obecnie głównie z 11. EFR; podkreśla, że EUTF został ustanowiony, gdyż budżet UE oraz WRF nie posiadają wystarczających zasobów ani elastyczności wymaganych do szybkiego i kompleksowego zwalczania różnych wymiarów takich kryzysów; wzywa UE do wypracowania bardziej całościowego rozwiązania dla finansowania w sytuacjach kryzysowych w ramach tegorocznej rewizji WRF na lata 2014–2020 oraz rewizji instrumentów finansowania zewnętrznego w roku 2016 w celu zwiększenia skuteczności i reaktywności pomocy humanitarnej i rozwojowej dostępnej w ramach budżetu UE;

7.  apeluje w szczególności o odpowiedni przegląd pułapu, aby umożliwić uwzględnienie mechanizmów kryzysowych w WRF w celu przywrócenia jedności budżetowej; uważa, że przegląd WRF zapewniałby większe bezpieczeństwo budżetowe, demokratyczne i prawne; podkreśla ponadto potrzebę przeprowadzenia przeglądu przepisów finansowych w celu ułatwienia zarządzania środkami w budżecie UE oraz osiągnięcia –w ramach zintegrowanego podejścia – większej synergii pomiędzy budżetem Unii, EFR i dwustronną współpracą, aby zwiększyć wpływ środków na finansowanie rozwoju i wytyczyć drogę ku włączeniu EFR do budżetu, przy utrzymaniu poziomu zasobów, jak przewidziano począwszy od 2021 r.; wzywa Komisję do podjęcia natychmiastowych działań w celu zwiększenia zaangażowania władzy budżetowej i lepszego dostosowania funduszy powierniczych i innych mechanizmów budżetowych, w szczególności poprzez uwzględnienie ich w budżecie Unii;

8.  zwraca uwagę, że Parlament Europejski wykazał się odpowiedzialnością jako instytucja wchodząca w skład władzy budżetowej, wyrażając zgodę na pilne odblokowanie środków finansowych; wyraża jednak ubolewanie z powodu mnożenia liczby instrumentów nadzwyczajnych, co prowadzi do porzucenia metody wspólnotowej; zapewnia o woli zachowania podstawowych zasad budżetu Unii, a zwłaszcza zasady jedności i współdecyzji; uważa, że faktycznie pilną kwestią jest ponowne rozważenie zdolności reagowania Unii Europejskiej w obliczu głębokich kryzysów, zwłaszcza jeżeli chodzi o wymiar budżetowy; uzależnia swoją zgodę na przyszłe propozycje instrumentów kryzysowych od włączenia tych aspektów do przeglądu śródokresowego WRF, który przypada pod koniec 2016 r.;

9.  zauważa, że dalsze środki finansowe zostały pozyskane z innych instrumentów finansowych w ramach budżetu UE, takich jak Instrument Finansowania Współpracy na rzecz Rozwoju (DCI) na kwotę 125 mln EUR, instrument pomocy humanitarnej na kwotę 50 mln EUR oraz Europejski Instrument Sąsiedztwa (ENI) na kwotę 200 mln EUR;

10.  zauważa, że z całego wkładu UE w wysokości 1,8 mld EUR tylko 1 mld EUR z rezerwy EFR stanowi dodatkowe źródło; wyraża zaniepokojenie faktem, że finansowanie EUTF może być realizowane ze szkodą dla innych celów rozwojowych; przypomina, że narzędzie, jakim jest EUTF, powinno być komplementarne w stosunku do już istniejących instrumentów, i wzywa Komisję do zapewnienia przejrzystości i odpowiedzialności w zakresie wykorzystania i wielkości bieżących linii budżetowych stanowiących wkład w EUTF;

11.  zdecydowanie podkreśla, że środki pieniężne ze źródeł EFR i ODA muszą być przeznaczane na rozwój gospodarczy, ludzki i społeczny w państwie przyjmującym, ze szczególnym uwzględnieniem wyzwań związanych z rozwojem określonych w decyzji funduszu powierniczego; podkreśla, że bez bezpieczeństwa rozwój jest niemożliwy; potępia wykorzystanie funduszy EFR i ODA na zarządzanie migracją i jej kontrolę oraz wszelkie inne działania bez celów rozwojowych;

Finansowanie krajów najsłabiej rozwiniętych

12.  podkreśla, że wykorzystanie EFR do finansowania funduszu powierniczego UE dla Afryki może mieć wpływ na te kraje afrykańskie będące beneficjentami pomocy, które nie są objęte funduszem powierniczym, a w szczególności na kraje najsłabiej rozwinięte (LDC);

13.  głęboko żałuje, że pomimo utrzymującego się znaczenia ODA dla krajów najsłabiej rozwiniętych już i tak niskie poziomy pomocy rozwojowej na rzecz tych krajów uległy obniżeniu drugi rok z rzędu w 2014 r. oraz że kwota pomocy przydzielona tym krajom jest najniższa od dziesięciu lat; wzywa zatem Komisję i państwa członkowskie do zadbania o to, by nie odbierano pomocy najbiedniejszym krajom w celu pokrycia kosztów obecnego kryzysu;

Rola społeczeństwa obywatelskiego, organizacji pozarządowych, lokalnych władz i organizacji międzynarodowych

14.  uważa, że EUTF dla Afryki powinien przyczyniać się do rozwoju w krajach tranzytu i pochodzenia migrantów, wzmocnienia i poprawy jakości lokalnych usług publicznych (usług socjalnych, zdrowia, kształcenia, żywienia, kultury) oraz uczestnictwa w życiu politycznym i sprawowania rządów, zwłaszcza poprzez projekty angażujące lokalne społeczności; uważa, że fundusz powinien przyczyniać się do rozwoju zatrudnienia w lokalnych sektorach, przy jednoczesnym poszanowaniu praw człowieka i środowiska; uważa w tym kontekście, że należy zasięgać opinii samorządów lokalnych jako pełnoprawnych partnerów, o ile istnieją pełne gwarancje skuteczności i dobrego zarządzania zgodnie z zasadami skuteczności pomocy, oraz podkreśla, że samorządy lokalne powinny być też głównymi podmiotami odpowiedzialnymi za usługi publiczne świadczone na szczeblu lokalnym; uważa, że społeczeństwo obywatelskie, organizacje pozarządowe, organizacje międzynarodowe i diaspory powinny wzajemnie się uzupełniać i odgrywać zasadniczą rolę w eliminowaniu podstawowych przyczyn migracji i poprawie usług lokalnych;

15.  przypomina, że samorządy regionalne i lokalne, organizacje społeczeństwa obywatelskiego i NGO są naturalnymi partnerami w ramach skutecznej polityki rozwoju oraz że stały dialog z władzami krajowymi i lokalnymi społecznościami jest niezbędny w celu określenia wspólnych strategii i priorytetów oraz umożliwienia – w ramach wdrażania funduszu – podejścia opartego na dowodach, w szczególności w krajach wykazujących niewystarczające gwarancje dobrego zarządzania i przejrzystości; wzywa do poszanowania zasady pomocniczości i odpowiedzialności także w tym obszarze działania; podkreśla, że samorządy terytorialne, lokalne społeczeństwo obywatelskie i inne NGO powinny być silnie zaangażowane na etapie programowania i wdrażania EUTF; zwraca się do Komisji o wyjaśnienie i sformalizowanie procedur konsultacji z tymi podmiotami, tak aby zapewnić ich skuteczne uczestnictwo w dyskusjach odbywających się w komitetach operacyjnych, z jasnymi i przejrzystymi kryteriami kwalifikowalności;

16.  podkreśla znaczenie zapewnienia lepszej równowagi finansowania skierowanego do rządów państw będących beneficjentami, a zwłaszcza do wiarygodnych podmiotów społeczeństwa obywatelskiego, które mają większą świadomość deficytów społecznych wymagających wsparcia;

17.  przypomina o znaczeniu podejścia do odporności skoncentrowanego na ludziach i lokalnej społeczności oraz wyraża mocne przekonanie, że EUTF powinien skupiać się nie tylko na rozwoju gospodarczym, lecz także na projektach na poziomie najbliższym obywatelom, mających na celu konkretnie poprawę jakości oraz sprawiedliwości i powszechnego dostępu do podstawowych usług, a także szkolenia dotyczące rozwijania umiejętności lokalnych, a także zaspokojenia potrzeb szczególnie wrażliwych społeczności, w tym mniejszości;

Przejrzystość i jasność na potrzeby skuteczniejszego osiągania celów

18.  dostrzega złożoność i wielowymiarowy charakter obecnego kryzysu uchodźczego; ostrzega jednak przed poważnym ryzykiem nadużycia pomocy rozwojowej UE, w szczególności w krajach dotkniętych konfliktami, w których kwestie bezpieczeństwa, migracji i rozwoju są ściśle ze sobą powiązane; podkreśla, że projekty objęte EUTF, zaprojektowane z wykorzystaniem źródeł przeznaczonych zasadniczo na cele rozwojowe, muszą mieć cele związane z rozwojem; podkreśla, że projekty ukierunkowane na wzmocnienie zdolności w zakresie bezpieczeństwa w poszczególnych krajach muszą być zaprojektowane w taki sposób, by ich końcowe rezultaty koncentrowały się na ograniczaniu ubóstwa, a także na stabilizacji krajów będących beneficjentami pomocy;

19.  przypomina Komisji i organom, którym powierzono bezpośrednie zarządzanie funduszem powierniczym, że zasoby pochodzące z EFR i innych funduszy rozwojowych muszą być wykorzystywane wyłącznie na działania bezpośrednio związane z pomocą rozwojową; apeluje do Komisji o zapewnienie wyraźnej gwarancji ww. wykorzystania środków oraz dostarczanie regularnych i szczegółowych sprawozdań z wykorzystania tych funduszy;

20.  podkreśla, że budżetu UE nie można wykorzystywać do bezpośredniego finansowania operacji wojskowych czy obronnych (art. 41 ust. 2 TUE), jednak nie wyklucza się jednoznacznie operacji pokojowych mających cele rozwojowe; przypomina też, że art. 209 i 212 TFUE nie wykluczają jednoznacznie finansowania budowania zdolności w sektorze bezpieczeństwa;

21.  wzywa Komisję, Radę Strategiczną i Komitet Operacyjny do skoncentrowania się przede wszystkim na budowaniu zdolności, stabilności i pokoju, odporności, dobrobytu oraz na wzmocnieniu pozycji lokalnych społeczności, a także propagowaniu, ochronie i egzekwowaniu praw człowieka oraz tworzeniu miejsc pracy i szkoleniach, zwłaszcza dla kobiet i osób młodych;

22.  podkreśla zdecydowanie, że ostatecznym celem polityki rozwoju UE, jak określono w art. 208 TFUE, musi być ograniczenie oraz eliminacja ubóstwa; w tym względzie ubolewa nad faktem, że podczas gdy wkład UE w EUTF będzie opierał się przede wszystkim na zasobach ODA, ten mechanizm finansowania nie będzie koncentrował się wyłącznie na celach ukierunkowanych na rozwój; podkreśla, że należy dokonać wyraźnego, przejrzystego i zrozumiałego rozróżnienia w ramach EUTF między pulą środków finansowych przeznaczonych na działania rozwojowe z jednej strony, a pulą na działania związane z zarządzaniem migracją, kontrolami granicznymi oraz na wszystkie inne działania z drugiej strony; podkreśla, że osłabianie ODA polegające na wykorzystywaniu mniejszych środków pieniężnych na walkę ze skrajnym ubóstwem podważyłoby znaczne postępy poczynione w zakresie międzynarodowego rozwoju oraz zagroziłoby nowo przyjętym celom zrównoważonego rozwoju;

Spójność polityki UE i zaangażowanie na rzecz praw człowieka

23.  wzywa UE do większej spójności podczas podejmowania działań w dziedzinie międzynarodowej współpracy na rzecz rozwoju z dwojakiego punktu widzenia: UE i państwa członkowskie powinny z jednej strony działać zgodnie ze swoimi zobowiązaniami, a z drugiej strony wykazywać ogólną spójność w swoich politykach zewnętrznych i instrumentach odnoszących się do regionu Afryki, ze szczególnym uwzględnieniem ducha współzarządzania w ramach umowy AKP–UE z Kotonu; biorąc pod uwagę ten drugi punkt widzenia uważa, że EUTF powinien odzwierciedlać zasady spójności polityki na rzecz zrównoważonego rozwoju oraz komplementarności między wszystkimi podmiotami działającymi na rzecz rozwoju i powinien być wolny od wszelkich sprzeczności między celami rozwojowymi a polityką dotyczącą bezpieczeństwa, kwestii humanitarnych i migracji; wyraża nadzieję, że pakiet dotyczący lepszego stanowienia prawa przyczyni się do zwiększenia spójności polityki na rzecz zrównoważonego rozwoju poprzez uwzględnienie rozwoju i praw człowieka we wszystkich ocenach skutków;

24.  przypomina, że zasady i kryteria, którym podlega pomoc rozwojowa w ramach projektów finansowanych z EUTF, muszą być ustalone zgodnie z podzielanymi wartościami i wspólnym interesem, w szczególności w zakresie przestrzegania i propagowania praw człowieka; w tym względzie podkreśla, że polityka UE dotycząca współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa, zarządzania migracją oraz zjawiska handlu ludźmi i ich przemytu powinna obejmować konkretne zapisy mające na celu zapewnienie poszanowania praw człowieka i rządów prawa, ze szczególnym uwzględnieniem praw kobiet, praw osób LGBTI, praw reprodukcyjnych i seksualnych oraz zdrowia reprodukcyjnego i seksualnego, praw dzieci oraz mniejszości i innych szczególnie zagrożonych grup; przypomina, że UE powinna wspierać walkę z dyskryminacją ze względu na religię lub światopogląd, płeć, rasę lub pochodzenie etniczne, wiek, niepełnosprawność i orientację seksualną;

25.  zauważa, że fundusze powiernicze muszą przyczyniać się do realizacji długoterminowych celów w postaci zapewnienia pokoju i wzmocnienia sprawowania rządów w krajach będących beneficjentami; podkreśla konieczność starannej i systematycznej oceny wpływu działań finansowanych w ramach EUTF dla Afryki na dostarczanie pomocy humanitarnej; podkreśla, że EUTF nie powinien negatywnie oddziaływać na unijną długoterminową współpracę na rzecz rozwoju; podkreśla, że odpowiedzialność i komplementarność długoterminowych i krótkoterminowych projektów musi być zagwarantowana, zabezpieczona i dostosowana do istniejących regionalnych i krajowych strategii UE na rzecz regionu Sahelu, Zatoki Gwinejskiej, Rogu Afryki i Afryki Północnej; podkreśla, że w celu dobrej alokacji środków, a także dla rozwijania ścisłego partnerstwa z wieloma podmiotami społeczeństwa obywatelskiego, konieczna jest kompleksowa diagnoza kraju i sektora; przyjmuje z zadowoleniem komponent badawczy zintegrowany z funduszem powierniczym UE jako potencjalną okazję do stworzenia możliwości rozwojowych i synergii między UE a zainteresowanymi krajami;

Cele i działania następcze

26.  wzywa Komisję do regularnego monitorowania, na co środki z EUTF są przeznaczane oraz w jaki sposób są przydzielane, a także apeluje o zwiększenie uprawnień Parlamentu w zakresie kontroli EUTF; w szczególności wzywa Radę i Komisję do regularnego przekazywania informacji na temat konkretnych działań podejmowanych zarówno przez UE, jak i państwa Afryki podczas wykorzystywania tych środków pieniężnych oraz osiągniętych wyników;

27.  wyraża zaniepokojenie brakiem koordynacji między wszystkimi podmiotami zaangażowanymi w zarządzanie EUTF (w szczególności pomiędzy Dyrekcją Generalną Komisji ds. Współpracy Międzynarodowej i Rozwoju (DG DEVCO) oraz jej Dyrekcją ds. Pomocy Humanitarnej i Ochrony Ludności (ECHO)) oraz brakiem jasnych wytycznych informujących o dostępnych sposobach finansowania; wyraża ubolewanie, że kryteria finansowania i fundusze dostępne dla społeczeństwa obywatelskiego w ramach EUTF nie są jasne i przejrzyste; przypomina o potrzebie lepszej komunikacji między Komisją, państwami członkowskimi i Parlamentem w związku z programowaniem i wdrażaniem działań EUTF w wymiarze ogólnym, co posłuży dalszemu planowaniu ewentualnych kolejnych funduszy powierniczych; apeluje, aby Komisja zwróciła szczególną uwagę na spójność i koordynację działań funduszu z regionalnymi programami rozwoju (RDP) w celu uniknięcia powielania działań oraz skupienia się w pierwszej kolejności na rozwoju, a nie na ochronie i kontroli granic kosztem migrantów; wzywa Komisję – z tego samego powodu oraz w celu zmaksymalizowania oddziaływania i skuteczności pomocy na szczeblu globalnym – do utrzymania zacieśnionego dialogu z ONZ w kontekście EUTF; wzywa Komisję do wzmożenia wysiłków na rzecz bardziej systematycznej oceny skutków swojej polityki i finansowania, w tym EUTF, zwłaszcza w odniesieniu do skutków wywieranych na zrównoważony rozwój, prawa człowieka i równość płci, oraz do uwzględnienia wyników tych ocen w swoich politykach i programach;

28.  podkreśla brak dotychczasowego zaangażowania Parlamentu w tworzenie EUTF i zauważa konieczność zagwarantowania – dzięki szczegółowym i regularnym sprawozdaniom składanym przez Komisję – kontroli Parlamentu nad realizacją działań finansowanych z tego funduszu;

29.  wyraża przekonanie, że z uwagi na wyjątkową elastyczność i szybkość działań charakteryzującą fundusz powierniczy okresowe sprawozdania powinny być przekazywane Parlamentowi co najmniej co sześć miesięcy; wyraźnie podkreśla potrzebę przejrzystego monitorowania wyników, oceny i rozliczalności;

30.  wyraża przekonanie, że przejrzystość, komunikacja i widoczność w odniesieniu do projektów opracowywanych w ramach EUTF mają ogromne znaczenie w kontekście rozpowszechniania wyników oraz angażowania i uwrażliwiania europejskich podmiotów prywatnych, władz lokalnych i regionalnych, NGO i społeczeństwa obywatelskiego w celu stworzenia warunków dla większego zaangażowania i ułatwienia uczestnictwa państw członkowskich;

31.  podkreśla potrzebę dokładnego monitorowania wdrażania przepisów w sprawie redystrybucji, zastępowania w krajach pochodzenia oraz zobowiązań finansowych państw członkowskich, ze szczególnym uwzględnieniem praw człowieka;

32.  przypomina, że polityka migracyjna UE powinna przede wszystkim skupiać się na eliminowaniu podstawowych przyczyn migracji; podkreśla, że polityka migracyjna UE powinna działać tak, by pomagać w budowie pokoju i stabilności oraz wspieraniu rozwoju gospodarczego zgodnie z celami nr 3, 4 i 5, 7. punktem celu nr 10 i celem nr 16 agendy na rzecz celów zrównoważonego rozwoju 2030, poprzez ściślejszą współpracę z państwami trzecimi, aby poprawić współpracę dotyczącą zachęcania do powrotu i reintegracji w państwach pochodzenia migrantów, w tym migrantów wysoko wykwalifikowanych, dobrowolnych powrotów i readmisji, w sposób, który zwiększy ich możliwości;

33.  podkreśla, że niestabilność i brak poczucia fizycznego bezpieczeństwa stanowią główne przyczyny przymusowych przesiedleń, i dlatego popiera stosowanie we wdrażaniu funduszu podejścia uwzględniającego specyfikę konfliktu, w ramach którego priorytetowo traktowane będą: zapobieganie konfliktom, budowa państwa, dobre zarządzanie i promowanie praworządności; wyraża przekonanie, że EUTF to wielka szansa dla Unii Europejskiej, aby wzmocnić współpracę i dialog polityczny z partnerami afrykańskimi, w szczególności w zakresie skutecznej realizacji umów o readmisji i powrocie, oraz budować wspólne strategie w zakresie zarządzania przepływami migracyjnymi; wskazuje potrzebę podziału odpowiedzialności między UE a jej partnerów z Afryki zgodnie z konkluzjami szczytu, który odbył się w Valletcie w listopadzie 2015 r.; wyraża jednak przekonanie, że nie należy wykorzystywać pomocy rozwojowej w celu ograniczenia przepływów migrantów i osób ubiegających się azyl, a projekty objęte EUTF nie powinny stanowić pretekstu do niedopuszczania do wyjazdów lub uszczelniania granic pomiędzy krajami, ignorując jednocześnie przyczyny zmuszające ludzi do opuszczania swoich domów; wyraża poważne zaniepokojenie wpływem, jaki EUTF może mieć na prawa człowieka w sytuacji, gdy powstrzymywanie migracji odbywa się poprzez współpracę z krajami, w których dochodzi do systematycznych lub poważnych naruszeń praw podstawowych; zwraca się do Komisji o zadbanie o to, by fundusz spełniał swoją rolę, pomagając bezpośrednio osobom w potrzebie i nie finansując rządów odpowiedzialnych za łamanie praw człowieka; wzywa do lepszego poszanowania praw człowieka migrantów w projektach finansowanych przez UE;

34.  podkreśla, że ważne jest, aby zrozumieć przyczyny i konsekwencje migracji międzynarodowej z punktu widzenia płci, w tym proces podejmowania decyzji i mechanizmy prowadzące do migracji; przypomina, że kobiety i dziewczęta będące uchodźczyniami i migrantkami są szczególnie narażone, gdy znajdują się w sytuacji, w której nie można zapewnić im bezpieczeństwa i w której mogą stać się obiektami przemocy seksualnej lub wykorzystywania; podkreśla, że EUTF musi przyczyniać się do ochrony, wsparcia lub pomocy na rzecz szczególnie narażonych migrantów, uchodźców i ofiar handlu ludźmi oraz że należy zwrócić szczególną uwagę na kobiety i dzieci;

35.  zwraca uwagę, że EUTF dla Afryki został utworzony po szczycie afrykańskich i europejskich szefów państw i rządów w Valletcie poświęconym kwestiom migracji; apeluje do Komisji o przedstawienie Parlamentowi przeglądu konkretnych działań podjętych w następstwie szczytu, zwłaszcza w dziedzinie rozwoju, walki z przemytnikami i podpisywania umów o powrocie, readmisji i reintegracji; apeluje do Rady, aby przyznała Komisji niezbędne mandaty do zawierania takich umów z krajami, których dotyczy EUTF;

o
o   o

36.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji przewodniczącemu Rady Europejskiej, wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, Radzie, Komisji, parlamentom państw członkowskich, współprzewodniczącym Wspólnego Zgromadzenia Parlamentarnego AKP–UE oraz przewodniczącemu Parlamentu Panafrykańskiego.

(1) Dz.U. L 317 z 15.12.2000, s. 3.


Tworzenie warunków na rynku pracy sprzyjających równowadze między życiem zawodowym a prywatnym
PDF 530kWORD 77k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2016 r. w sprawie tworzenia na rynku pracy warunków sprzyjających równowadze między życiem zawodowym a prywatnym (2016/2017(INI))
P8_TA(2016)0338A8-0253/2016

Parlament Europejski,

—  uwzględniając art. 2 i art. 3 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej,

—  uwzględniając art. 6 lit. a), art. 8, 10, 153 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 157 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

—  uwzględniając art. 7, 9, 23, 24 i 33 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej,

—  uwzględniając Europejską kartę społeczną z dnia 3 maja 1996 r., w szczególności jej część I oraz część II art. 2, 4, 16 i 27 w sprawie prawa pracowników mających obowiązki rodzinne do równych szans i równego traktowania,

—  uwzględniając dyrektywę Rady 92/85/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie wprowadzenia środków służących wspieraniu poprawy w miejscu pracy bezpieczeństwa i zdrowia pracownic w ciąży, pracownic, które niedawno rodziły, i pracownic karmiących piersią(1) (dyrektywa w sprawie urlopu macierzyńskiego),

—  uwzględniając wniosek Komisji dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę w sprawie urlopu macierzyńskiego(COM(2008)0637),

—  uwzględniając swoje stanowisko przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 20 października 2010 r. w celu przyjęcia dyrektywy 2011/.../UE Parlamentu Europejskiego i Rady 92/85/EWG w sprawie wprowadzenia środków służących wspieraniu poprawy w miejscu pracy bezpieczeństwa i zdrowia pracownic w ciąży, pracownic, które niedawno rodziły i pracownic karmiących piersią oraz w sprawie wprowadzenia środków służących wspieraniu pracowników w godzeniu życia zawodowego i rodzinnego(2), w którym zwraca się on o przyznanie, między innymi, dwutygodniowego urlopu ojcowskiego,

—  uwzględniając dyrektywę Rady 2010/18/UE z dnia 8 marca 2010 r. w sprawie wdrożenia zmienionego porozumienia ramowego dotyczącego urlopu rodzicielskiego, zawartego przez BUSINESSEUROPE, UEAPME, CEEP i ETUC oraz uchylającą dyrektywę 96/34/WE(3),

—  uwzględniając dyrektywę Rady 2013/62/UE z dnia 17 grudnia 2013 r. zmieniającą dyrektywę 2010/18/UE w sprawie wdrożenia zmienionego porozumienia ramowego dotyczącego urlopu rodzicielskiego zawartego przez BUSINESSEUROPE, UEAPME, CEEP i ETUC w związku ze zmianą statusu Majotty względem Unii Europejskiej,(4)

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/41/UE z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie stosowania zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn prowadzących działalność na własny rachunek oraz uchylającą dyrektywę Rady 86/613/EWG(5),

–  uwzględniając dyrektywę Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiającą ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy(6),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/88/WE z dnia 4 listopada 2003 r., dotyczącą niektórych aspektów organizacji czasu pracy(7),

–  uwzględniając dyrektywę Rady 97/81/WE z dnia 15 grudnia 1997 r. dotyczącą Porozumienia ramowego dotyczącego pracy w niepełnym wymiarze godzin zawartego przez Europejską Unię Konfederacji Przemysłowych i Pracodawców (UNICE), Europejskie Centrum Przedsiębiorstw Publicznych (CEEP) oraz Europejską Konfederację Związków Zawodowych (ETUC)(8),

—  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 25 lutego 2016 r. w sprawie europejskiego semestru na rzecz koordynacji polityki gospodarczej: zatrudnienie i aspekty społeczne w rocznej analizie wzrostu gospodarczego na 2016 r.(9),

—  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie urlopu macierzyńskiego(10),

—  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 12 września 2013 r. w sprawie stosowania zasady równości wynagrodzeń dla kobiet i mężczyzn za taką samą pracę lub pracę o jednakowej wartości(11),

—  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 12 marca 2013 r. w sprawie eliminowania stereotypów dotyczących płci w UE(12),

—  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 10 marca 2015 r. w sprawie postępów w dążeniu do równości kobiet i mężczyzn w Unii Europejskiej – 2013 r.(13),

—  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 9 czerwca 2015 r. w sprawie strategii UE na rzecz równości kobiet i mężczyzn w okresie po 2015 r.(14),

—  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 8 października 2015 r. w sprawie stosowania dyrektywy 2006/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie wprowadzenia w życie zasady równości szans oraz równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia i pracy(15),

—  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 3 lutego 2016 r. w sprawie nowej strategii na rzecz praw kobiet i równouprawnienia płci w Europie po roku 2015(16),

—  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 12 maja 2016 r. w sprawie stosowania dyrektywy Rady 2010/18/UE z dnia 8 marca 2010 r. w sprawie wdrożenia zmienionego porozumienia ramowego dotyczącego urlopu rodzicielskiego zawartego przez BUSINESSEUROPE, UEAPME, CEEP i ETUC oraz uchylającą dyrektywę 96/34/WE(17),

—  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 15 czerwca 2011 r. w sprawie wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem: zagwarantujmy wszystkim dzieciom w UE dobry start w przyszłość(18),

—  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 19 czerwca 2015 r. w sprawie równości szans w wynagrodzeniu dla kobiet i mężczyzn: zlikwidowanie zróżnicowania emerytur ze względu na płeć,

—  uwzględniając europejski pakt na rzecz równości płci na lata 2011–2020 przyjęty w ramach konkluzji Rady w dniu 7 marca 2011 r.(19),

—  uwzględniając konkluzje prezydencji ze szczytu Rady Europejskiej w Barcelonie w dniach 15 i 16 marca 2002 r.,

—  uwzględniając deklarację trzech kolejnych prezydencji UE w sprawie równouprawnienia płci z dnia 7 grudnia 2015 r., wydaną przez Niderlandy, Słowację i Maltę,

—  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 3 marca 2010 r. zatytułowany „Europa 2020. Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu”(COM(2010)2020)

—  uwzględniając inicjatywę Komisji „Plan działania: Nowy początek. Jak zaradzić wyzwaniom dotyczącym równowagi między życiem zawodowym a prywatnym z jakimi mierzą się pracujące rodziny” (grudzień 2015 r.), jak również konsultacje publiczne i konsultacje z zainteresowanymi stronami,

—  uwzględniając komunikat Komisji pt. „Program prac Komisji na 2016 r. – Czas na nieprzeciętne działania” (COM(2015)0610),

—  uwzględniając komunikat Komisji pt. „Rozpoczęcie konsultacji w sprawie europejskiego filaru praw socjalnych” (COM(2016)0127),

–  uwzględniając komunikat Komisji pt. „Inwestycje społeczne na rzecz wzrostu i spójności – w tym wdrażanie Europejskiego Funduszu Społecznego na lata 2014–2020” (COM(2013)0083) i jej zalecenie 2013/112/UE z dnia 20 lutego 2013 r. pt. „Inwestowanie w dzieci: przerwanie cyklu marginalizacji”,

—  uwzględniając komunikat Komisji pt. „Większa równowaga między pracą a rodziną: ułatwianie godzenia życia zawodowego, prywatnego i rodzinnego”, (COM(2008)0635),

—  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 17 lutego 2011 r. zatytułowany „Wczesna edukacja i opieka nad dzieckiem: zagwarantujmy wszystkim dzieciom w UE dobry start w przyszłość (COM(2011)0066),

—  uwzględniając opublikowane przez Komisję w dniu 29 maja 2013 r. sprawozdanie z postępów w realizacji celów barcelońskich zatytułowane „Rozwój struktur opieki nad dziećmi w Europie na rzecz trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu”(COM(2013)0322),

—  uwzględniając dokument roboczy służb Komisji pt. „Strategiczne zaangażowanie na rzecz równouprawnienia płci w latach 2016–2019”, w szczególności jego rozdział 3.1. pt. „Zwiększanie uczestnictwa kobiet w rynku pracy i równości kobiet i mężczyzn pod względem niezależności ekonomicznej”,

—  uwzględniając sprawozdanie komisji z 2015 r. w sprawie równouprawnienia kobiet i mężczyzn w Unii Europejskiej (SWD(2016)0054), w szczególności rozdział na temat równości pod względem niezależności ekonomicznej,

—  uwzględniając dokument roboczy służb Komisji z dnia 21 stycznia 2016 r. pt. „Zatrudnienie i sytuacja społeczna w Europie w 2015 r.”, w szczególności jego rozdział III.2. pt. „Ochrona socjalna”,

—  uwzględniając badania Europejskiej Fundacji na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy (Eurofound) z 2013 r. pt. „Czas pracy i równowaga między życiem zawodowym a prywatnym w perspektywie całego życia” i „Opieka nad dziećmi i osobami pozostającymi na utrzymaniu: wpływ na karierę młodych pracowników” oraz z 2015 r. pt. „Praca i opieka: środki służące godzeniu pracy ze sprawowaniem opieki w czasach zmiany demograficznej” oraz szósty europejski sondaż na temat warunków pracy z 2016 r.,

–  uwzględniając badanie Europejskiej Fundacji na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy z 2015 r. pt. „Jak zmieniał się czas pracy w XXI w.”,

—  uwzględniając badanie Europejskiej Fundacji na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy zatytułowane „Promowanie urlopu rodzicielskiego i ojcowskiego wśród ojców”,

—  uwzględniając sprawozdanie europejskiej sieci krajowych organów ds. równości, Equinet, z dnia 8 lipca 2014 r. pt. „Organy ds. równouprawnienia promujące większą równowagę pomiędzy życiem zawodowym a prywatnym dla wszystkich”,

—  uwzględniając wskaźnik równouprawnienia płci za 2015 r. opracowany przez Europejski Instytut ds. Równości Kobiet i Mężczyzn (EIGE) oraz sprawozdanie EIGE również z 2015 r. zatytułowane „Godzenie życia zawodowego, rodzinnego i prywatnego w Unii Europejskiej: przegląd polityki”,

—  uwzględniając opracowanie Biura Analiz Parlamentu Europejskiego z maja 2015 r. pt. „Równouprawnienie płci w zatrudnieniu i pracy – dyrektywa 2006/54/WE, ocena realizacji w Europie”,

—  uwzględniając badanie Dyrekcji Generalnej Parlamentu Europejskiego ds. Polityki Wewnętrznej Unii Europejskiej pt. „Urlop macierzyński, ojcowski i rodzicielski: dane na temat okresu wypłacania i wysokości zasiłków w Unii Europejskiej”,

—  uwzględniając badanie Dyrekcji Generalnej Parlamentu Europejskiego ds. Polityki Wewnętrznej Unii Europejskiej zatytułowane „Koszty i korzyści urlopu macierzyńskiego i ojcowskiego”,

—  uwzględniając badanie Dyrekcji Generalnej Parlamentu Europejskiego ds. Polityki Wewnętrznej Unii Europejskiej zatytułowane „Dyskryminacja powstająca na styku płci i niepełnosprawności”,

—  uwzględniając badanie Dyrekcji Generalnej Parlamentu Europejskiego ds. Polityki Wewnętrznej Unii Europejskiej z marca 2016 r. pt. „Różnice w pracy, sprawowaniu opieki i czasie wolnym mężczyzn i kobiet”,

—  uwzględniając strategię stowarzyszenia Eurocarers z 2014 r. zatytułowaną „Umożliwić opiekunom zajmowanie się opieką”,

—  uwzględniając Europejski pakt na rzecz zdrowia i dobrostanu psychicznego z 2008 r. oraz określony w nim priorytet „zdrowie psychiczne w miejscu pracy”,

—  uwzględniając konwencję MOP nr 156 dotyczącą obowiązków rodzinnych (1981 r.) i zalecenie MOP nr 165 dotyczące pracowników mających obowiązki rodzinne (1981 r.),

—  uwzględniając Konwencję MOP dotyczącą pracy w niepełnym wymiarze czasu z 1994 r., Konwencję MOP dotyczącą pracy nakładczej z 1996 r., Konwencję MOP dotyczącą ochrony macierzyństwa z 2000 r. i Konwencję dotyczącą pracowników domowych z 2011 r.,

—  uwzględniając sprawozdanie MOP z 2014 r. pt. „Macierzyństwo i ojcostwo w pracy: prawo i praktyka na świecie”,

—  uwzględniając konkluzje z dnia 24 marca 2016 r. Komisji ONZ ds. Statutu Kobiet, przyjęte na 60. sesji, w szczególności lit. e)–g),

—  uwzględniając wspólny dokument MOP/UNICEF-u z dnia 8 lipca 2013 r. pt. „Wspieranie pracowników mających obowiązki rodzinne: program na rzecz łączenia wychowywania dzieci z godną pracą”,

—  uwzględniając wskaźnik OECD dotyczący poprawy jakości życia (Better Life Index) za 2015 r.,

—  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając wspólne obrady Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych oraz Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia zgodnie z art. 55 Regulaminu,

—  uwzględniając sprawozdanie Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych oraz opinię Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia (A8-0253/2016),

A.  mając na uwadze, że zgodnie z najnowszymi danymi Eurostatu poziom urodzeń w UE spadł w ciągu ostatnich dziesięcioleci, a UE stoi w obliczu bezprecedensowych wyzwań demograficznych(20) , na które państwa członkowskie powinny odpowiedzieć; mając na uwadze, że polityka przyjazna rodzinie jest istotna dla wywoływania pozytywnych tendencji demograficznych, ponieważ niepewność zatrudnienia i niegodne warunki pracy mogą mieć negatywne skutki dla planowania rodziny;

B.  mając na uwadze, że w 2014 r. w UE–28 urodziło się 5,1 mln dzieci, co odpowiada przybliżonemu współczynnikowi urodzeń 10,1; mając na uwadze, że dla porównania w 2000 r. wskaźnik ten wynosił 10,6, w 1985 r. – 12,8 a w 1970 r. – 16,4; mając na uwadze, że UE stoi przed poważnym wyzwaniem demograficznym w związku z tym, że w większości państw członkowskich stale postępuje spadek współczynnika urodzeń, przez co Unia staje się stopniowo społeczeństwem starców i co zagraża bezpośrednio wzrostowi i rozwojowi społecznemu i gospodarczemu;

C.  mając na uwadze, że dochodzi do dalszego kwestionowania tradycyjnej koncepcji roli kobiety i mężczyzny oraz rodziny nuklearnej, ponieważ w UE zwiększa się liczba rodzin z jednym rodzicem, rodzin opartych na związkach jednopłciowych, nastoletnich matek itp; mając na uwadze, że nieuznawanie tej różnorodności powoduje dalszą dyskryminację i ma negatywny wpływ na osoby mieszkające w UE i na ich rodziny;

D.  mając na uwadze, że równość mężczyzn i kobiet jest jedną z podstawowych zasad Unii Europejskiej, a art. 21 i 23 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej zakazują wszelkiej dyskryminacji ze względu na płeć i wymagają zagwarantowania równości mężczyzn i kobiet we wszystkich dziedzinach, również w osiąganiu równowagi między życiem zawodowym a prywatnym;

E.  mając na uwadze, że mapa drogowa przedstawiona przez Komisję stanowi punkt wyjścia; mając na uwadze, że okazja ta musi doprowadzić do rozpoczęcia procesu reorganizacji kwestii równowagi między życiem zawodowym a prywatnym kobiet i mężczyzn w Europie, a także przyczynić się zasadniczo do osiągnięcia wyższego stopnia równości płci;

F.  mając na uwadze, że należycie zaplanowana i wdrażana polityka godzenia życia zawodowego z prywatnym powinna być traktowana jako podstawowy sposób na poprawę środowiska pracy, zapewniający dobre warunki pracy i dobrobyt społeczny i zawodowy; mając na uwadze, że właściwa równowaga między pracą a życiem prywatnym sprzyja jednocześnie wzrostowi gospodarczemu, konkurencyjności, ogólnemu udziałowi w rynku pracy, równouprawnieniu płci, obniżeniu zagrożenia ubóstwem, solidarności międzypokoleniowej, a także przyczynia się do rozwiązania problemów związanych ze starzejącym się społeczeństwem i pozytywnie wpływa na współczynnik urodzeń w UE; mając na uwadze, że strategie polityczne, jakie należy zrealizować, aby osiągnąć te cele, muszą być nowoczesne, muszą skupiać się na poprawie dostępu kobiet do rynku pracy, równym podziale obowiązków domowych i opiekuńczych między kobiety i mężczyzn, a także opierać się na utworzeniu spójnych ram polityki wspieranych przez rokowania zbiorowe i układy zbiorowe, tak aby umożliwić lepszą równowagę między opieką, pracą a życiem prywatnym;

G.  mając na uwadze, że godzenie życia zawodowego z prywatnym zależy w dużej mierze od ustaleń dotyczących czasu pracy obowiązujących w miejscu pracy; mając na uwadze, że pojawiły się wątpliwości co do tego, czy dłuższe godziny pracy są korzystne dla gospodarki pod względem zwiększonej produktywności; mając na uwadze, że znaczny odsetek pracowników w UE pracuje w nietypowych godzinach, co obejmuje pracę w weekendy, dni ustawowo wolne od pracy, pracę w systemie zmianowym i w nocy, a w 2015 r. niemal połowa pracowników pracowała w czasie wolnym; mając na uwadze, że obecne ustalenia wskazują na to, że w przypadku 31 % pracowników rozwiązania dotyczące czasu pracy zmieniają się regularnie, a o zmianach tych pracownicy często powiadamiani są z małym wyprzedzeniem(21); mając na uwadze, że może to prowadzić do problemów związanych ze zdrowiem i bezpieczeństwem, zwiększonego ryzyka wypadków w pracy i gorszego stanu zdrowia w perspektywie długoterminowej, a także może utrudniać godzenie pracy z obowiązkami wobec dzieci i innych osób pozostających na utrzymaniu; mając na uwadze, że niektóre sektory, takie jak sektor usług detalicznych, gdzie większość pracowników stanowią kobiety, w większym stopniu doświadczają tego zjawiska;

H.  mając na uwadze, że Komisja i państwa członkowskie powinny wprowadzić konkretne inicjatywy na rzecz wspierania poddających się dostosowaniom i skutecznych modeli świadczenia pracy, zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym, dzięki którym pracownicy będą mogli osiągnąć równowagę między pracą a życiem prywatnym;

I.  mając na uwadze, że w 2015 r. wskaźnik zatrudnienia mężczyzn w UE–28 wynosił 75,9 %, podczas gdy taki wskaźnik dla kobiet osiągnął 64,3 %(22), mimo że kobiety są lepiej wykształcone; mając na uwadze, że liczba kobiet wśród pracowników jest nawet mniejsza, kiedy weźmie się pod uwagę wskaźniki zatrudnienia w ekwiwalentach pełnego czasu pracy, ponieważ w niektórych państwach członkowskich udział kobiet w zatrudnieniu w niepełnym wymiarze czasu pracy jest bardzo wysoki; mając na uwadze, że w 2013 r. mężczyźni spędzali tygodniowo na płatnej pracy 47 godzin, podczas gdy kobiety – 34 godziny; mając na uwadze, że uwzględniając czas pracy płatnej i pracy niepłatnej wykonywanej w domu, młode kobiety pracowały średnio 64 godziny, podczas gdy młodzi mężczyźni – 53 godziny(23); mając na uwadze, że według szacunków straty PKB na mieszkańca, które można przypisać różnicom w traktowaniu kobiet i mężczyzn na rynku pracy, wynoszą w Europie do 10 %;

J.  mając na uwadze, że w obecnym kontekście unijnej polityki zatrudnienia, polityki społeczno-ekonomicznej i polityki równości strategia „Europa 2020” i wyznaczone wcześniej cele są dalekie od realizacji; mając na uwadze, że żadnego celu wyznaczonego na szczeblu UE nie uda się faktycznie osiągnąć bez proaktywnej polityki zaprojektowanej i wdrażanej tak, by pomóc kobietom we wchodzeniu na rynek pracy, zwłaszcza polityki wspierającej lepszą równowagę między życiem prywatnym a zawodowym;

K.  mając na uwadze, że na europejskich rynkach pracy panuje segregacja płciowa(24); mając na uwadze, że Komisja również uznała ten fakt w swoim komunikacie z dnia 8 marca 2016 r. w sprawie w sprawie europejskiego filaru praw socjalnych (COM(2016)0127, załącznik I), stwierdzając, że „odsetek kobiet wśród pełnoetatowych pracowników jest nadal zbyt niski; odsetek kobiet wśród osób pracujących w niepełnym wymiarze czasu i w sektorach charakteryzujących się niższymi wynagrodzeniami – zbyt wysoki. Za godzinę swojej pracy, nawet jeżeli jest to praca równej wartości, kobiety nadal otrzymują niższe wynagrodzenie – mimo że są obecnie lepiej wykształcone niż mężczyźni”;

L.  mając na uwadze, że ubóstwo i rosnące nierówności pogłębiły się wraz z politykami makroekonomicznymi prowadzonymi przez UE i z polityką oszczędności narzuconą w odpowiedzi na kryzys gospodarczy;

M.  mając na uwadze, że pogodzenie ze sobą życia rodzinnego i zawodowego stanowi szczególne wyzwanie dla rodziców samotnie wychowujących dzieci, wśród których dominują samotne matki; uwzględniając, że we wszystkich 28 państwach UE aż 34 % z samotnych matek jest zagrożonych ubóstwem, a dzieci pochodzące z takich rodzin są w niewspółmiernie większym stopniu zagrożone tzw. międzypokoleniowym dziedziczeniem ubóstwa;

N.  mając na uwadze, że negatywne konsekwencje tzw. „feminizacji ubóstwa” najdotkliwiej dotykają dzieci wychowywane przez samotne matki napotykające na znaczne trudności w pogodzeniu ze sobą funkcji jedynego żywiciela rodziny oraz obowiązków rodzicielskich;

O.  mając na uwadze, że równouprawnienie kobiet i mężczyzn na rynku pracy przynosi korzyści nie tylko kobietom, lecz także gospodarce i społeczeństwu jako całości, ponieważ jest kluczowym atutem ekonomicznym wspierającym zrównoważony i sprzyjający włączeniu społecznemu wzrost gospodarczy oraz zmniejszanie nierówności związanych z karierą zawodową, a także wspierającym skuteczność i płynność rynku pracy; mając na uwadze, że fakt, iż kobiety podejmują karierę zawodową i powracają na rynek pracy, przyczynia się do zwiększenia dochodów rodziny, powoduje wzrost konsumpcji, wielkości składek na ubezpieczenie społeczne oraz wysokości płaconych podatków; mając na uwadze, że kobiety nadal spotykają się z dyskryminacją w dostępie do zatrudnienia i w utrzymywaniu zatrudnienia, a także, iż odmawia się im praw pracowniczych, w szczególności w związku z ciążą i macierzyństwem;

P.  mając na uwadze, że różnica w wynagrodzeniu kobiet i mężczyzn wynosi 16,3% oraz że nietypowe i niepewne formy umów o pracę dotyczą także w większym stopniu kobiet niż mężczyzn;

Q.  mając na uwadze, że nierówność na rynku pracy pociąga za sobą konsekwencje odczuwane przez całe życie i wywiera wpływ na prawa kobiet, np. emerytury, o czym świadczy zróżnicowanie emerytur ze względu na płeć wynoszące w UE 39 %, czyli dwukrotność zróżnicowania wynagrodzeń ze względu na płeć, które wynosi 16 %;

R.  mając na uwadze, że wśród różnych kategorii zawodowych w szczególności kobiety samozatrudnione i kobiety będące przedsiębiorcami napotykają duże trudności w dążeniu do równowagi między pracą a życiem prywatnym; mając na uwadze, że kobiety, które chcą zostać przedsiębiorcami, bardzo często napotykają trudności w dostępie do kredytu, gdyż pośrednicy finansowi niechętnie przyznają im pożyczki, ponieważ uważają, że są one w większym stopniu narażone na ryzyko i w mniejszym stopniu mogą przyczyniać się do rozwoju przedsiębiorstwa;

S.  mając na uwadze, że rozpowszechnione w społeczeństwie stereotypy nadają kobiecie drugorzędną rolę; mając na uwadze, że stereotypy te powielane są już od dzieciństwa i są widoczne w wyborze ścieżki szkolenia i kształcenia aż do rynku pracy; mając na uwadze, że kobiety zbyt często pozostają w zawodach „kobiecych” i często są źle opłacane; mając na uwadze, że te podziały na rynku pracy prowadzą do powielania stereotypów, które sprawiają, że przeważającą większością opieki obciążone są głównie kobiety, które w efekcie spędzają od dwóch do dziesięciu razy więcej czasu niż mężczyźni na wykonywaniu bezpłatnej pracy opiekuńczej(25); mając na uwadze, że stereotypy płciowe i dyskryminacja ze względu na płeć niosą negatywne skutki dla niezależności osobistej, społecznej i gospodarczej kobiet oraz ich perspektyw, a także mają wpływ na to, że odsetek kobiet pracujących w niepełnym wymiarze czasu i mających przerwy w karierze jest wyższy, a kobiety narażone są na wyższe ryzyko ubóstwa i wykluczenia społecznego, co tym samym niekorzystnie wypływa na niezależność kobiet;

T.  mając na uwadze, że urlopy powiązane z życiem rodzinnym, mimo obowiązujących ram politycznych i prawodawstwa na poziomie unijnym i krajowym, są nadal powodem dyskryminacji i stygmatyzacji zarówno kobiet, jak i mężczyzn, a szczególnie dotyczy to kobiet jako głównych opiekunek wykorzystujących urlopy powiązane z życiem rodzinnym;

U.  mając na uwadze, że nierównomierne wykorzystywanie przez kobiety i mężczyzn urlopu rodzicielskiego jest dowodem dyskryminacji ze względu na płeć; mając na uwadze, że odsetek ojców decydujących się na urlop rodzicielski pozostaje w państwach członkowskich niski – jedynie 10 % ojców bierze co najmniej jeden dzień urlopu, a 97% kobiet korzysta z urlopu rodzicielskiego dostępnego tymczasem dla obydwojga rodziców; mając na uwadze, że dostępne dane potwierdzają, iż niski poziom wykorzystywania jest skutkiem bezpłatności lub niskiego opłacania urlopów powiązanych z życiem rodzinnym; mając na uwadze, że urlop rodzicielski w całości lub w części nieprzekazywalny i właściwie wynagradzany wspiera bardziej równomierne wykorzystanie takiego urlopu przez obydwoje rodziców i przyczynia się do zmniejszania dyskryminacji wobec kobiet na rynku pracy; mając na uwadze, że tylko kilka państw członkowskich zachęca ojców do wykorzystania urlopu ojcowskiego lub rodzicielskiego, w związku z czym mężczyźni pozbawieni są możliwości równoprawnego udziału w opiece nad dziećmi i możliwości spędzania czasu z dziećmi;

V.  mając na uwadze, że kluczowe znaczenie ma wprowadzenie środków sprzyjających dostępowi ojców do urlopów, tym bardziej że ojcowie wykorzystujący urlop rodzinny budują solidniejsze więzi ze swoimi dziećmi oraz że bardziej prawdopodobne jest, iż będą odgrywali aktywną rolę w przyszłości w zadaniach związanych z wychowaniem dzieci;

W.  mając na uwadze, że badania przeprowadzone przez Eurofund unaoczniły aspekty, które wpływają na poziom wykorzystania urlopów rodzinnych przez ojców, a mianowicie: poziom kompensacji, elastyczność systemu urlopów, dostępność informacji, dostępność i elastyczność usług związanych z opieką nad dziećmi oraz strach przed wykluczeniem z rynku pracy w wyniku wykorzystania takiego urlopu;

X.  mając na uwadze, że istnienie i dostępność przystępnych cenowo, odpowiednich i charakteryzujących się wysoką jakością usług wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem lub opieki nad osobami pozostającymi na utrzymaniu są wraz z dobrej jakości usługami socjalnymi jednym z głównych czynników wywierających wpływ na udział kobiet w rynku pracy; mając na uwadze, że brak jest wystarczającej infrastruktury oferującej wysokiej jakości i dostępne dla wszystkich, niezależnie od dochodów, usługi opieki nad dziećmi; mając na uwadze, że w przypadku 27 % Europejczyków niska jakość opieki nad dziećmi stanowi przeszkodę w korzystaniu z tych usług(26); mając na uwadze, że osiągnięcie wysokiej jakości usług wymaga inwestycji w szkolenie pracowników zajmujących się opieką na dziećmi(27); mając na uwadze, że tylko 11 państw członkowskich spełniło pierwszy cel z Barcelony (opieka nad dziećmi dostępna dla przynajmniej 90% dzieci w wieku od lat 3 do wieku objęcia obowiązkiem szkolnym) i tylko 10 państw członkowskich osiągnęło drugi cel (objęcie opieką przynajmniej 33 % dzieci poniżej trzeciego roku życia)(28);

Y.  mając na uwadze, że wczesna edukacja i opieka nad dziećmi oraz doświadczenia nabywane przez dzieci w wieku 0–3 lat wywierają decydujący wpływ na ich rozwój kognitywny, zważywszy, że rozwój podstawowych zdolności odbywa się w pierwszych pięciu latach życia;

Z.  mając na uwadze, że polityka równoważenia życia zawodowego i prywatnego powinna również umożliwiać rodzicom wypełnianie obowiązków wobec dzieci, zapewniając środki finansowe, czas i wsparcie niezbędne zarówno matkom, jak i ojcom;

AA.  mając na uwadze, że Europa jest kontynentem o najwyższej liczbie obywateli w podeszłym wieku i że proces starzenia się ludności będzie utrzymywał się w następnych dziesięcioleciach; mając na uwadze, że w wielu państwach członkowskich brakuje placówek opieki długoterminowej mogących wystarczająco odpowiedzieć na zwiększone zapotrzebowanie na usługi opiekuńcze oraz stagnację, a nawet obniżanie się wskaźnika zdrowych lat życia; mając na uwadze, że większość miejsc pracy tworzonych w sektorze oficjalnej opieki domowej nad starszymi członkami rodzin jest źle opłacana i wymaga niskich kwalifikacji(29);

AB.  mając na uwadze, że w UE zapotrzebowanie na opiekę w 80 % zaspokajane jest przez opiekunów nieformalnych; mając na uwadze, że około 3,3 mln Europejczyków w wieku 15–34 lat musiało zrezygnować z pracy w pełnym wymiarze godzin z powodu braku placówek opiekuńczych dla niesamodzielnych dzieci lub krewnych w podeszłym wieku;

AC.  mając na uwadze, że technologie informacyjno-komunikacyjne oraz technologie nowo powstające zmieniły środowisko pracy i zatrudnienia oraz kulturę i strukturę organizacyjną we wszystkich sektorach; mając na uwadze, że kształtowanie polityki musi nadążać za rozwojem technologicznym, aby w tej nowej sytuacji nie dopuścić do regresu, lecz zapewnić postęp w zakresie standardów socjalnych i równości płci;

AD.  mając na uwadze, że łączenie pracy opiekuńczej z pracą płatną wywiera znaczny wpływ na zrównoważony charakter pracy i na poziomy zatrudnienia, w szczególności w przypadku kobiet, które na pewnym etapie życia mogą stanąć przed koniecznością wypełniania obowiązków opiekuńczych wobec wnuków lub starszych rodziców(30);

AE.  mając na uwadze, że niektóre systemy prawne w UE nadal nie przewidują indywidualizacji systemów podatkowych i systemów zabezpieczenia społecznego, przez co kobiety otrzymują wyłącznie prawa będące pochodną ich związków z mężczyznami, w tym w odniesieniu do świadczeń zdrowotnych i emerytalnych; mając na uwadze, że państwa członkowskie narzucające kobietom/ matkom zależność i stosują wobec kobiet bezpośrednią dyskryminuję oraz odmawiają przyznania im pełnych praw obywatelskich poprzez selektywność pod względem udzielania świadczeń państwowych;

AF.  mając na uwadze, że ukierunkowana polityka odnosząca się do rynku pracy i do równowagi między życiem zawodowym a prywatnym jest potrzebna, by uwzględnić przekrojowe przeszkody dotyczące równowagi między życiem zawodowym a prywatnym oraz bezpieczeństwa zatrudnienia, z którymi spotykają się kobiety znajdujące się w trudnej sytuacji, takie jak kobiety niepełnosprawne, kobiety młode, migrantki i uchodźczynie, kobiety wywodzące się z mniejszości etnicznych oraz kobiety LGBTI;

AG.  mając na uwadze, że przyznanie pracownikom wolnego czasu na rozwój osobisty i szkolenia w kontekście uczenia się przez całe życie bez narażania ich z tego powodu na dyskryminację sprzyja zarówno ich poczuciu dobrostanu, jak również ich wkładowi w gospodarkę dzięki lepszym umiejętnościom i wyższej wydajności(31);

AH.  mając na uwadze, że wdrażanie polityki godzenia życia zawodowego z życiem osobistym jako takim nie będzie przekładało się na korzyści dla pracowników, jeżeli nie będą mu towarzyszyły polityki na rzecz podnoszenia warunków życia oraz polityki wspierające i promujące m. in. rozwój kultury, rozrywki, sportu;

Zasady ogólne

1.  wskazuje na to, że godzenie obowiązków zawodowych z życiem prywatnym i rodzinnym jest szeroko interpretowanym pojęciem łączącym wszystkie ogólne kierunki polityki o charakterze ustawodawczym i nieustawodawczym, które ma na celu promowanie odpowiedniego i proporcjonalnego zrównoważenia między poszczególnymi aspektami życia ludzi; uważa, że osiągnięcie faktycznej równowagi między życiem zawodowym a prywatnym wymaga solidnych, przekrojowych, strukturalnych, spójnych i kompleksowych polityk obejmujących zachęty i skuteczne środki służące godzeniu pracy z opieką nad rodziną i przyjaciółmi i spędzaniem z nimi czasu, oraz z czasem przeznaczonym na rozrywkę i rozwój osobisty; podkreśla, że przede wszystkim konieczne są kulturowe zmiany w społeczeństwie, które obalą stereotypy płciowe, tak aby mężczyźni i kobiety w bardziej równomiernym stopniu dzielili między sobą pracę i obowiązki związane z opieką;

2.  podkreśla, że godzenie obowiązków zawodowych z życiem prywatnym i rodzinnym musi być gwarantowane jako jedno z praw podstawowych wszystkich ludzi, w duchu Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, przy czym stosowne środki powinny być dostępne dla każdego, nie tylko młodych matek, ojców lub opiekunów; wzywa do wprowadzenia ram mających na celu zagwarantowanie tego prawa jako podstawowego celu systemów socjalnych oraz wzywa UE i państwa członkowskie do propagowania, zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym, modeli świadczeń socjalnych w zakładzie pracy uwzględniających prawo do równowagi między pracą a życiem prywatnym; uważa, że prawo to powinno być uwzględniane we wszystkich działaniach UE, które mogą mieć bezpośredni lub pośredni wpływ na tę kwestię;

3.  zwraca uwagę na fakt, że UE stoi w obliczu bezprecedensowych zmian demograficznych – wydłużające się średnie trwanie życia, niższy wskaźnik urodzeń, zmieniające się struktury rodzinne z nowymi formami związków i (wspólnego) pożycia, późne rodzicielstwo oraz migracja, które stawiają przed UE nowe wyzwania; obawia się, że kryzys gospodarczy i finansowy miał negatywny wpływ na finanse publiczne niezbędne dla polityki związanej z równowagą między pracą a życiem prywatnym oraz niezbędne w celu zagwarantowania istnienia oraz dostępności wysokiej jakości i przystępnych cenowo usług świadczonych w interesie ogólnym; w związku z tym wzywa Komisję i państwa członkowskie do wprowadzenia pozytywnych polityk i zachęt w celu wspierania ożywienia demograficznego, ochrony systemów zabezpieczenia społecznego i propagowania dobrobytu ludzi i społeczeństwa w ujęciu ogólnym;

4.  podkreśla, że kryzys spowodował gwałtowny spadek wskaźnika urodzeń w UE, jako że bezrobocie, niepewne formy zatrudnienia, niepewność co do przyszłości, a także dyskryminacja na rynku pracy skłaniają młodych ludzi, zwłaszcza młode i wysoko wykwalifikowane kobiety, do odkładania macierzyństwa na rzecz nieprzerwanej aktywności na coraz bardziej konkurencyjnym rynku pracy; w tym kontekście wzywa państwa członkowskie i partnerów społecznych do propagowania przyjaznych rodzinie środowisk pracy, planów umożliwiających godzenie życia zawodowego i prywatnego, programów powrotu do pracy, kanałów komunikacyjnych między pracownikami a pracodawcami oraz zachęt do zakładania działalności gospodarczej i samozatrudnienia, zwłaszcza w celu dopilnowania, by obywatele nie byli stratni pod względem ekonomicznym z powodu posiadania dzieci oraz by słuszne aspiracje zawodowe nie stały w sprzeczności z planami rodzinnymi; podkreśla również, że urlopy macierzyńskie, rodzicielskie i ojcowskie mogą być efektywnie wykorzystywane z korzyścią dla społeczeństwa i gospodarki jedynie wtedy, gdy jednocześnie zostaną zastosowane inne instrumenty polityczne, w szczególności, gdy zapewniona zostanie wysokiej jakości i przystępna cenowo opieka nad dziećmi;

5.  z zadowoleniem przyjmuje podejście Komisji do polityki równowagi między pracą a życiem prywatnym jako kluczowego czynnika w stawianiu czoła wyzwaniom społeczno-gospodarczym; wzywa europejskich partnerów społecznych do przedstawienia porozumienia w sprawie kompleksowego pakietu środków ustawodawczych i nieustawodawczych w zakresie godzenia życia zawodowego, prywatnego i rodzinnego; wzywa Komisję do przedstawienia wniosku dotyczącego takiego pakietu, który będzie stanowił element rocznego programu prac na 2017 r., przy jednoczesnym przestrzeganiu zasady pomocniczości, w ramach zapowiedzianego europejskiego filaru praw socjalnych, w przypadku gdyby nie było możliwe porozumienie między partnerami społecznymi; podkreśla, że wnioski ustawodawcze powinny uwzględniać równość mężczyzn i kobiet jako podstawę prawną; wzywa Komisję do podjęcia we współpracy z podmiotami społecznymi prac prowadzących do stworzenia filaru praw socjalnych, na rzecz prawdziwej „inwestycji społecznej” uwypuklającej przede wszystkim inwestycje w kapitał ludzki;

6.  z zadowoleniem przyjmuje rozpoczęcie przez Komisję konsultacji publicznych w sprawie europejskiego filaru spraw socjalnych mających na celu zebranie poglądów i opinii na temat szeregu podstawowych zasad wspierania dobrego funkcjonowania oraz systemów opieki społecznej w strefie euro;

7.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do zapewnienia stosownych strategii politycznych i środków w celu uwzględnienia rosnącego zróżnicowania relacji rodzinnych, w tym zarejestrowanych związków partnerskich oraz ustaleń związanych z wychowaniem dzieci i wnuków, jak również zróżnicowania społeczeństwa w ogóle, w szczególności w celu zagwarantowania, że dziecko nie będzie dyskryminowane ze względu na stan cywilny rodziców lub strukturę ich rodziny; wzywa państwa członkowskie do wzajemnego uznawania dokumentów prawnych w celu urzeczywistnienia swobodnego przepływu bez dyskryminacji;

8.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do opracowania i wdrożenia polityk i wprowadzenia środków wspierających osoby najbardziej poszkodowane lub obecnie nieuwzględnione w obowiązującym prawodawstwie oraz strategiach politycznych, takie jak osoby samotnie wychowujące dzieci, pary niepozostające w związku małżeńskim, pary homoseksualne, migranci, osoby samozatrudnione lub tak zwani „małżonkowie współpracujący” oraz rodziny, których co najmniej jeden członek jest niepełnosprawny;

9.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do zapewnienia, by w prawodawstwie i strategiach politycznych z zakresu sprzyjania równowadze między życiem zawodowym a prywatnym uwzględniano Konwencję ONZ o prawach osób niepełnosprawnych oraz uwagi końcowe Komitetu ONZ ds. Praw Osób Niepełnosprawnych skierowane do UE w roku 2015;

10.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do zapewnienia, by jedną z kwestii nadrzędnych w opracowywaniu, monitorowaniu i wdrażaniu strategii politycznych dotyczących równowagi między życiem zawodowym a prywatnym był dobrostan i nadrzędny interes dziecka; wzywa Komisję i państwa członkowskie do pełnego wdrożenia zalecenia „Inwestowanie w dzieci”(32) oraz ścisłego monitorowania postępów; wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby opracowały i wprowadziły inicjatywy, takie jak gwarancja dla dzieci, która uznałaby dzieci za centralny element obecnych polityk ograniczania ubóstwa, tak aby każde dziecko miało dostęp do bezpłatnej opieki zdrowotnej, bezpłatnego kształcenia, bezpłatnej opieki, godnych warunków mieszkaniowych i odpowiednich możliwości żywieniowych, co stanowiłoby część europejskiego zintegrowanego planu na rzecz walki z ubóstwem dzieci;

11.  uważa, że ubóstwo dzieci jest powiązane z ubóstwem rodziców i w związku z tym wzywa państwa członkowskie do wdrożenia zalecenia w sprawie ubóstwa i dobrostanu dzieci oraz do stosowania zaproponowanych w nim ram kontroli opartej na wskaźnikach;

12.  podkreśla znaczenie włączania podejścia uwzględniającego cykl całego życia do strategii politycznych sprzyjających równowadze między pracą a życiem prywatnym oraz do strategii przedsiębiorstw, tak aby zapewnić wszystkim osobom wsparcie w różnych momentach życia oraz możliwość aktywnego uczestnictwa w rynku pracy, z przysługującymi prawami pracowniczymi, i uczestnictwa w społeczeństwie w ujęciu ogólnym;

13.  podkreśla, że równowaga między życiem zawodowym a prywatnym oraz większe równouprawnienie płci stanowią istotny warunek wspierania udziału kobiet w rynku pracy, w szczególności kobiet świadczących opiekę i samotnych matek, oraz osiągania celu, jakim jest wzmocnienie pozycji kobiet; podkreśla, że kluczem do wzmocnienia pozycji kobiet jest przekształcenie rynku pracy i systemów opieki społecznej oraz ich dostosowanie w taki sposób, aby uwzględnić cykl życia kobiet;

14.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do opracowywania strategii politycznych o charakterze transformacyjnym oraz do inwestowania w kampanie uświadamiające w celu przezwyciężenia stereotypów związanych z płcią i propagowania bardziej równomiernego podziału obowiązków opiekuńczych i domowych, przy jednoczesnym skupieniu na prawie mężczyzn do przyjmowania obowiązków opiekuńczych oraz konieczności sprawowania ich przez mężczyzn bez narażania się na napiętnowanie i sankcje; uważa, że należy poświęcić uwagę przedsiębiorstwom i wesprzeć je w wysiłkach mających na celu wspieranie równowagi między pracą a życiem prywatnym oraz zwalczanie dyskryminacji;

15.  wzywa państwa członkowskie do zwiększenia ochrony przed dyskryminacją i nielegalnym zwalnianiem z pracy ze względu na dążenie do równowagi między pracą a życiem prywatnym, co dotyka zwłaszcza kobiety, oraz do zapewnienia dostępu do wymiaru sprawiedliwości i środków prawnych, również poprzez poprawę dostępności informacji w sprawie praw pracowników oraz udzielanej w razie potrzeby pomocy prawnej; wzywa w tym kontekście Komisję i państwa członkowskie do zaproponowania strategii politycznych umożliwiających poprawę egzekwowania środków antydyskryminacyjnych w miejscu pracy, w tym zwiększenie świadomości tytułu prawnego do równego traktowania przez prowadzenie kampanii informacyjnych, odwrócenie ciężaru dowodu(33) , a także nadanie uprawnień krajowym organom ds. równości do przeprowadzania formalnych dochodzeń z własnej inicjatywy w kwestiach równości oraz pomagania potencjalnym ofiarom dyskryminacji;

16.  podkreśla, że brak porównywalnych, wszechstronnych, wiarygodnych i regularnie aktualizowanych danych utrudnia dowiedzenie, że występuje dyskryminacja, szczególnie dyskryminacja pośrednia; wzywa państwa członkowskie do systematycznego gromadzenia danych dotyczących równości oraz do udostępniania ich, przy udziale krajowych organów ds. równości i sądów krajowych, w tym w związku z analizą i monitorowaniem tych danych na potrzeby zaleceń dla poszczególnych krajów; wzywa Komisję do podjęcia inicjatywy w celu dalszego wspierania zbierania danych za pomocą zalecenia dla państw członkowskich oraz przez zobowiązanie Eurostatu do przeprowadzenia konsultacji zmierzających do włączenia kwestii segregacji danych na temat wszystkich przyczyn dyskryminacji we wskaźnikach europejskich sondaży społecznych; wzywa Komisję do kontynuowania współpracy z Europejskim Instytutem ds. Równości Kobiet i Mężczyzn (EIGE) w celu usystematyzowanej poprawy ilości i jakości danych segregowanych według kryterium płci;

17.  wzywa Komisję do prowadzenia systematycznych przeglądów postępów osiąganych w dziedzinach będących przedmiotem szczególnej uwagi, które wskazano w ramach pekińskiej platformy działania i w stosunku do których EIGE opracował już odpowiednie wskaźniki, a także do uwzględniania wyników tych przeglądów w dokonywanej przez nią ocenie równouprawnienia płci w UE;

18.  zwraca uwagę na istotną rolę krajowych organów ds. równości we wdrażaniu dyrektywy 2000/78/WE w sprawie równego traktowania w obszarze zatrudnienia i pracy, które to organy przyczyniają się do podnoszenia świadomości i gromadzenia danych, pozostając w kontakcie z partnerami społecznymi oraz innymi zainteresowanymi stronami, a także zajmują się niedostatecznym zgłaszaniem przypadków dyskryminacji oraz zwiększaniem dostępności procesów rozpatrywania skarg; wzywa państwa członkowskie do zwiększenia roli, uprawnień oraz niezależności organów ds. równości, w tym Equinetu, między innymi przez zapewnienie odpowiedniego finansowania; wzywa zwłaszcza do wzmocnienia organizacji przewidzianych w dyrektywie 2006/54/WE w sprawie równego traktowania w obszarze zatrudnienia i pracy, a także do zapewnieniu dostępu do wymiaru sprawiedliwości i środków prawnych;

19.  uznaje za konieczne zapewnienie pracownikom organów krajowych, regionalnych i lokalnych i organów ścigania oraz inspektorom pracy odpowiednich szkoleń w zakresie ustawodawstwa dotyczącego niedyskryminacji w pracy oraz powiązanego orzecznictwa; wyraża przekonanie, że takie szkolenia mają również kluczowe znaczenie dla sędziów, prokuratorów, prawników i sił policyjnych;

20.  wzywa państwa członkowskie oraz Komisję do zagwarantowania, by uprawnienia socjalne przyznane w ramach publicznych strategii politycznych były jednakowo dostępne dla mężczyzn i kobiet, tak aby zapewnić wszystkim możliwość korzystania z przysługujących praw i aby umożliwić osiągnięcie lepszej równowagi między pracą a życiem prywatnym;

Kobiety i mężczyźni jako równi żywiciele rodziny i równi opiekunowie

21.  podkreśla potrzebę wyeliminowania różnic w traktowaniu kobiet i mężczyzn w pracy odpłatnej i nieodpłatnej oraz propagowania równego podziału między kobietami i mężczyznami, a także w społeczeństwie w ujęciu ogólnym, odpowiedzialności, kosztów i opieki związanej z dziećmi i osobami pozostającymi na utrzymaniu, również poprzez zapewnienie powszechnego dostępu do usług świadczonych w interesie ogólnym; podkreśla w tym kontekście potrzebę przedstawienia konkretnych wniosków mających na celu osiągnięcie większej równowagi między pracą a życiem prywatnym;

22.  ubolewa z powodu utrzymywania się zróżnicowania wynagrodzenia ze względu na płeć, które stanowi złamanie zapisanej w art. 157 TFUE podstawowej zasady równego wynagrodzenia mężczyzn i kobiet za pracę o równej wartości i w szczególności dotyka kobiet posiadających i wychowujących dzieci; wzywa UE i państwa członkowskie, by we współpracy z partnerami społecznymi i organizacjami działającymi na rzecz równości płci określiły i wdrożyły strategie polityczne mające na celu wyeliminowanie różnic w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn; wzywa państwa członkowskie do tego, by w uzupełnieniu ww. wysiłków regularnie przeprowadzały analizy wynagrodzeń;

23.  zwraca się do Komisji o to, by zgodnie z konkluzjami Rady z dnia 16 czerwca 2016 r. w sprawie równości płci umocniła status swojego strategicznego zaangażowania na rzecz równości płci oraz włączyła aspekt płci do strategii „Europa 2020”, aby nie dopuścić do zmniejszenia znaczenia kwestii wspierania równości płci; w związku z tym wzywa Komisję do przyjęcia strategii na rzecz równości płci na okres po 2015 r., zgodnie z zaleceniami europejskiego paktu na rzecz równości płci na okres 2011–2020;

24.  wzywa państwa członkowskie do wprowadzenia proaktywnych strategii politycznych i odpowiednich inwestycji mających na celu i zaprojektowanych tak, by wspierać kobiety i mężczyzn we wchodzeniu na rynek pracy, w powracaniu nań, pozostawaniu na nim i osiąganiu na nim postępów po okresach przebywania na urlopie powiązanym z życiem rodzinnym, dzięki stabilnemu zatrudnieniu wysokiej jakości zgodnie z treścią art. 27 Europejskiej karty społecznej; podkreśla zwłaszcza konieczność zagwarantowania powrotu na to samo lub równoważne bądź podobne stanowisko, ochrony przed zwolnieniami lub mniej korzystnym traktowaniem w wyniku ciąży, starania się o urlop ze względów rodzinnych lub skorzystania z takiego urlopu oraz zagwarantowania okresu ochronnego po powrocie do pracy, aby zainteresowane strony mogły ponownie przystosować się do swojego stanowiska;

25.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do angażowania partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego w realizację polityki dotyczącej równości płci; podkreśla znaczenie odpowiedniego finansowania takich strategii politycznych, układów zbiorowych oraz negocjacji zbiorowych dla zwalczania dyskryminacji i wspierania równouprawnienia płci w pracy, a także znaczenie badań i wymiany dobrych praktyk;

26.  uważa, że propagowanie udziału kobiet w rynku pracy i ich niezależności ekonomicznej ma zasadnicze znaczenie dla realizacji celu strategii „Europa 2020”, jakim jest osiągnięcie 75% wskaźnika zatrudnia, a także, iż przyczyniłoby się do wzrostu PKB; w związku z tym wzywa Komisję i państwa członkowskie do wzmocnienia strategii politycznych i zwiększenia inwestycji wspierających wysokiej jakości zatrudnienie kobiet, szczególnie w branżach i na stanowiskach o wyjątkowo małym udziale kobiet, takich jak branża naukowa, technologiczna, sektor inżynierii i matematyki oraz ekologicznej gospodarki, a także wyższe stanowiska kierownicze we wszystkich dziedzinach;

Urlopy ze względów rodzinnych i związanych z opieką

27.  odnotowuje, że Komisja wycofała przegląd dyrektywy w sprawie urlopów macierzyńskich i wzywa ją do przedstawienia ambitnego wniosku proponującego wysokie standardy, w ścisłej współpracy z partnerami społecznymi i przy konsultacjach ze społeczeństwem obywatelskim, tak aby zapewnić równowagę między pracą a życiem prywatnym; wzywa Komisję i państwa członkowskie do dopilnowania, by kobiety otrzymywały wynagrodzenie i były objęte zabezpieczeniem społecznym w okresie urlopu macierzyńskiego w celu wsparcia rodzin i likwidowania nierówności, a także wzmacniania niezależności społecznej i gospodarczej kobiet i niedopuszczenia do stawiania ich w niekorzystnej sytuacji finansowej w związku z posiadaniem dzieci; podkreśla, że urlopowi macierzyńskiemu powinny towarzyszyć skuteczne środki ochrony praw kobiet w ciąży oraz młodych, karmiących piersią i samotnie wychowujących dzieci matek, zgodnie z zaleceniami Międzynarodowej Organizacji Pracy oraz Światowej Organizacji Zdrowia;

28.  wzywa do usprawnionej koordynacji różnych rodzajów urlopu na poziomie UE i państw członkowskich we współpracy z partnerami społecznymi; wskazuje na fakt, że lepszy dostęp do różnych rodzajów urlopów zapewnia obywatelom perspektywy związane z urlopem w całym cyklu życia i przyczynia się do zwiększenia udziału w zatrudnieniu, a także do ogólnej wydajności i zadowolenia z pracy; odnotowuje, że w sytuacjach, gdy brakuje przepisów dotyczących urlopów lub gdy istniejące przepisy uznaje się za niewystarczające, partnerzy społeczni mogą odegrać rolę w ustanawianiu nowych lub aktualizacji obecnie obowiązujących przepisów dotyczących urlopów macierzyńskich, ojcowskich i rodzicielskich;

29.  wzywa państwa członkowskie do zapewnienia odpowiedniego dochodu zastępczego i ochrony socjalnej w czasie wszelkiego rodzaju urlopu rodzinnego lub opiekuńczego, aby zapewnić w szczególności, by pracownicy o niskich dochodach mogli korzystać z tych urlopów na równych prawach z innymi pracownikami;

30.  wzywa Komisję do opublikowania sprawozdania z wdrożenia dyrektywy o urlopie rodzicielskim i zwraca się do Komisji i partnerów społecznych o rozpatrzenie możliwości odpowiedniego przedłużenia minimalnego okresu trwania urlopu rodzicielskiego – z odpowiednim dochodem zastępczym i ochroną socjalną – tak aby wydłużyć go z czterech do co najmniej sześciu miesięcy oraz podwyższenia wieku dziecka, do którego można korzystać z urlopu rodzicielskiego; podkreśla, że należy zapewnić rodzicom elastyczność, tak aby mogli wykorzystywać urlop w częściach lub w całości; wzywa państwa członkowskie i partnerów społecznych do ponownego rozważenia ich systemów rekompensat finansowych z tytułu urlopu rodzicielskiego w celu osiągnięcia odpowiedniego poziomu dochodu zastępczego, który pełniłby funkcję zachęty, a przy tym skłaniałby również mężczyzn do korzystania z urlopu rodzicielskiego w wymiarze dłuższym niż minimalny okres gwarantowany przez dyrektywę; ponownie podkreśla, że urlop rodzicielski powinien być w równym stopniu wykorzystywany przez obydwoje rodziców oraz że znaczna część urlopu powinna pozostać nieprzenoszalna(34); podkreśla, że oboje rodzice muszą być traktowani w taki sam sposób pod względem prawa do dochodu i czasu trwania urlopu;

31.  zauważa coraz wyraźniej niekorzystne położenie pracujących rodziców niepełnosprawnych dzieci; wzywa w związku z tym Komisję do ulepszenia i zaostrzenia przepisów dyrektywy 2010/18/UE odnoszących się do przesłanek i szczegółowych zasad udzielania urlopów rodzicielskich rodzicom dzieci niepełnosprawnych lub dotkniętych poważną lub długotrwale upośledzającą normalne funkcjonowanie chorobą; w tym kontekście wzywa państwa członkowskie do rozszerzenia możliwości korzystania z urlopu rodzicielskiego dla obojga rodziców poza ustawowy wiek dziecka przewidziany w dyrektywie oraz o zapewnienie rodzicom dodatkowego urlopu macierzyńskiego, ojcowskiego (jeśli jest przewidziany) i rodzinnego;

32.  uważa, że promowanie indywidualizacji praw do organizacji urlopu oraz roli ojców w wychowywaniu dzieci dzięki korzystaniu z urlopu ma istotne znaczenie dla osiągnięcia równych dla obu płci możliwości godzenia pracy zawodowej z życiem prywatnym oraz dla osiągnięcia celów strategii „Europa 2020” w dziedzinie zatrudnienia kobiet i mężczyzn;

33.  aby umożliwić rodzicom wychowującym dzieci lub osobom zajmującym się osobami pozostającymi na utrzymaniu lepszą równowagę między pracą a życiem prywatnym, wzywa Komisję do przedłożenia właściwie uzasadnionych i spójnych inicjatyw dotyczących:

   (1) dyrektywy o urlopach ojcowskich gwarantującej co najmniej dwa tygodnie obowiązkowego pełnopłatnego urlopu;
   (2) dyrektywy o urlopach opiekuńczych, która uzupełniałaby świadczenie opieki przez opiekunów zawodowych, umożliwiałaby pracownikom opiekę nad osobami pozostającymi na utrzymaniu oraz oferowała opiekunom adekwatne wynagrodzenie i ochronę socjalną; apeluje o elastyczność w podejściu do pracowników i stosowanie odpowiednich zachęt dla mężczyzn, które skłaniałyby ich do korzystania z urlopów opiekuńczych;
   (3) minimalnych standardów we wszystkich państwach członkowskich w celu uwzględnienia szczególnych potrzeb rodziców adopcyjnych i dzieci oraz w celu ustanowienia dla nich takich samych praw, z jakich korzystają rodzice biologiczni;

przyjmując do wiadomości, że niektóre państwa członkowskie już podjęły aktywne działania dotyczące urlopu rodzicielskiego i urlopu opiekuńczego;

34.  wzywa państwa członkowskie do wprowadzenia – za pośrednictwem prawa pracy i prawa w dziedzinie zabezpieczenia społecznego – zarówno dla kobiet, jak i dla mężczyzn, systemu zaliczania okresów opieki jako równoważnych okresów nabywania uprawnień emerytalnych, aby chronić osoby decydujące się na przerwę w zatrudnieniu w celu zapewnienia nieformalnej, nieodpłatnej opieki osobie będącej na ich utrzymaniu lub członkowi rodziny oraz do uznania wartości tej pracy dla społeczeństwa jako całości; zachęca państwa członkowskie do wymiany najlepszych praktyk w tym obszarze;

Opieka nad osobami pozostającymi na utrzymaniu

35.  wzywa państwa członkowskie do skutecznego wdrożenia do 2020 r. celów barcelońskich oraz do zatwierdzenia ram jakości usług wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem z 2014 r.;

36.  przypomina, że inwestowanie w usługi socjalne, w tym w infrastrukturę, przynosi nie tylko znaczące efekty w dziedzinie zatrudnienia, ale również prowadzi do istotnych dodatkowych dochody w sektorze publicznym w postaci podatku od zatrudnienia oraz składek na ubezpieczenie społeczne; wzywa państwa członkowskie do inwestowania w wysokiej jakości usługi wczesnej edukacji i opieki nad dziećmi oraz opieki nad osobami starszymi i pozostającymi na utrzymaniu; wzywa je do zapewnienia podaży i przystępności cenowej takich usług, a także powszechnego do nich dostępu oraz rozważenia na przykład zwiększenia wydatków publicznych na opiekę, w tym na programy służące samodzielności, poprzez lepsze wykorzystanie funduszy UE; wzywa do zmiany WRF tak, by można było je wykorzystywać do inwestycji w usługi socjalne, w szczególności za pomocą EFS, EFRR i EFIS; wzywa państwa członkowskie do rozważenia przyznania powszechnego dostępu do usług opieki rodzinom żyjącym w ubóstwie i wykluczonych społecznie; zauważa również nieproporcjonalny wpływ, jaki niedostateczna liczba inwestycji w infrastrukturę i usługi opieki publicznej ma na osoby samotnie wychowujące dzieci, z których zdecydowana większość to kobiety;

37.  podkreśla konieczność dostrzeżenia wkładu pracy wykonywanej przez osoby, które swój czas i umiejętności poświęcają na opiekę nad osobami starszymi i pozostającymi na utrzymaniu;

38.  podkreśla, że opieka nad niepełnosprawnymi dziećmi stanowi szczególne wyzwanie dla pracujących rodziców, dlatego zasługuje na uznanie społeczeństwa oraz powinna być wspierana przez politykę publiczną i układy zbiorowe; wzywa państwa członkowskie, by przy zapewnianiu opieki przedszkolnej kładły nacisk nie tylko na dostępność, ale również na jakość opieki, przede wszystkim dotyczącej dzieci z tzw. środowisk zagrożonych wykluczeniem i dzieci niepełnosprawnych;

39.  wzywa państwa członkowskie do wspierania polityki budżetowej jako potężnego narzędzia wspomagającego równowagę między pracą a życiem prywatnym i sprzyjającego zatrudnieniu kobiet;

40.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do określenia celów w zakresie opieki nad osobami starszymi, osobami niepełnosprawnymi i innymi osobami pozostającymi na utrzymaniu, na wzór celów barcelońskich, wraz z towarzyszącymi im narzędziami monitorowania, które powinny mierzyć jakość, podaż i przystępność cenową; wzywa Eurostat, Eurofund i Europejski Instytut ds. Równości Kobiet i Mężczyzn (ze względu na jego wskaźnik równouprawnienia płci) do gromadzenia właściwych danych oraz do prowadzania badań w celu wspierania tych prac;

41.  wzywa państwa członkowskie do wzmocnienia sieci wyspecjalizowanych usług w zakresie opieki nad osobami starszymi, a mianowicie do stworzenia sieci usług domowych; w tym kontekście podkreśla potrzebę dostosowania polityki opieki nad osobami starszymi do indywidualnych potrzeb i, jeżeli to możliwe, uwzględniania preferencji osób zainteresowanych dotyczących miejsca opieki;

42.  wzywa Komisję do pracy na rzecz standardów jakościowych w zakresie wszystkich usług opiekuńczych, w tym ich podaży, dostępności i przystępności cenowej, gdyż byłoby to dla państw członkowskich wsparciem w podnoszeniu standardów opieki; przypomina już istniejące ramy odniesienia, takie jak europejskie ramy odniesienia na rzecz jakości usług opieki długoterminowej, z których należy czerpać inspirację; wzywa Komisję i państwa członkowskie do opracowania strategii politycznych mających na celu umożliwienie i przeprowadzenie deinstytucjonalizacji opieki długoterminowej, tam gdzie jest to możliwe oraz przy wsparciu opieki środowiskowej;

43.  wskazuje, że istotnym elementem osiągania jakości usług są inwestycje w pracowników(35); dlatego wzywa państwa członkowskie i partnerów społecznych do promowania godnych warunków pracy oraz wysokiej jakości zatrudnienia dla pracowników opieki, w tym godnej płacy, uznawania statusu pracownika opieki oraz stworzenia wysokiej jakości ścieżek kształcenia zawodowego tych pracowników;

Zatrudnienie o wysokiej jakości

44.  zwraca uwagę na wysoki poziom ubóstwa osób pracujących w całej Europie; ludzie muszą pracować więcej i dłużej, nawet łącząc kilka miejsc pracy, aby uzyskać dochody zapewniające utrzymanie na minimalnym poziomie; wzywa państwa członkowskie i partnerów społecznych do opracowania ram polityki wynagrodzeń wraz ze skutecznymi środkami zwalczania dyskryminacji płacowej oraz przy zapewnieniu odpowiedniego wynagrodzenia dla wszystkich pracowników, na przykład poprzez wprowadzenie na poziomie krajowym płac minimalnych gwarantujących godne życie, zgodnie z praktykami krajowymi; wzywa państwa członkowskie do wspierania układów zbiorowych jako istotnego czynnika rozwoju polityk płacowych;

45.  podkreśla, że w ramach równowagi między życiem zawodowym a prywatnym należy uwzględniać prawa pracowników oraz bezpieczeństwo na rynku pracy, a także prawo do urlopu, bez ograniczeń związanych z rosnącymi wymogami w zakresie mobilności i elastyczności; podkreśla, że o ile większa elastyczność nie zostanie poprzedzona wyraźnym uwzględnieniem aspektu płci, to może doprowadzić do zwiększenia obecnej dyskryminacji kobiet na rynku pracy, która przejawia się w formie niższych wynagrodzeń i nietypowych form zatrudnienia, a także nieproporcjonalnego zakresu odpowiedzialności za wykonywanie niewynagradzanych prac domowych;

46.  wzywa fundację Eurofound do dalszego rozwoju działalności w zakresie monitorowania jakości zatrudnienia poprzez jej europejskie badanie warunków pracy, w oparciu o koncepcję jakości pracy obejmującą: zarobki, perspektywy, jakość czasu pracy, wykorzystanie umiejętności i zakres swobody, środowisko społeczne, zagrożenia fizyczne oraz intensywność pracy; wzywa ponadto Eurofound to opracowania badania na temat polityki, porozumień między partnerami społecznymi i praktyk stosowanych w przedsiębiorstwach w celu wspierania jakości pracy(36); wzywa Eurofound do stałego monitorowania występujących form organizacji pracy oraz do dostarczania analiz polityki publicznej oraz porozumień między partnerami społecznymi w tym obszarze, w tym oceny sposobu ich negocjowania i zakresu, w jakim wspierają one równowagę między pracą a życiem prywatnym; wzywa Eurofound do opracowania badania dotyczącego sposobu zarządzania organizacją czasu pracy w przypadku gospodarstwa domowego obejmującego dwie zatrudnione osoby oraz sposobu na jak najlepsze wspieranie takich gospodarstw;

47.  podkreśla, że z jednej strony w ramach równowagi między życiem zawodowym a prywatnym należy uwzględniać prawa pracowników oraz bezpieczeństwo na rynku pracy, a także prawo do urlopu, bez ograniczeń związanych z rosnącymi wymogami w zakresie mobilności i elastyczności; z drugiej strony wskazuje na zróżnicowaną sytuację osobistą i rodzinną poszczególnych pracowników i w związku z tym uznaje, że pracownicy powinni mieć możliwość korzystania z elastycznej organizacji pracy, tak aby mogli ją dostosowywać do konkretnych warunków w całym cyklu życia; uważa, że taka elastyczność odzwierciedlająca ukierunkowanie na pracownika może wspierać wzrost wskaźników zatrudnienia wśród kobiet; podkreśla, że pracownicy i pracodawcy ponoszą wspólnie odpowiedzialność za opracowanie najbardziej odpowiednich ustaleń dotyczących organizacji pracy oraz za wypracowanie w tej sprawie porozumienia; wzywa Komisję do zobrazowania sytuacji w państwach członkowskich w zakresie prawa do występowania o elastyczną organizację pracy;

48.  popiera system inteligentnej organizacji pracy (smart working) jako podejście do organizacji pracy polegające na połączeniu elastyczności, niezależności i współpracy, które niekoniecznie wymaga obecności pracownika w miejscu pracy lub jakimkolwiek wcześniej ustalonym miejscu, oraz które umożliwia pracownikom zarządzanie własnym czasem pracy, a jednak zapewnia jednocześnie przestrzeganie maksymalnego dziennego i tygodniowego wymiaru czasu pracy, określonego przez prawo i przez układy zbiorowe; podkreśla w związku z tym potencjał, jaki inteligentna organizacja pracy przedstawia pod względem równowagi między pracą a życiem prywatnym, zwłaszcza dla rodziców powracających na rynek pracy lub wchodzących nań po urlopie macierzyńskim lub rodzicielskim; odrzuca jednak przejście od kultury obecności w pracy do kultury nieprzerwanej dostępności; wzywa Komisję, państwa członkowskie i partnerów społecznych do dopilnowania, by przy opracowywaniu strategii inteligentnej organizacji pracy że nakładano na pracownika dodatkowych obciążeń, natomiast by wzmocniona została możliwość zachowania zdrowej równowagi między życiem zawodowym a prywatnym i polepszony został dobrostan pracowników; podkreśla konieczność skoncentrowania się na realizacji celów pracy w celu zapobiegania nadużyciom związanym z tymi nowymi formami pracy; wzywa państwa członkowskie do promowania możliwości technologicznych, takich jak dane cyfrowe, szybki internet, technika audiowizualna do inteligentnej organizacji (tele)pracy;

49.  podkreśla, że alternatywne modele biznesowe, takie jak spółdzielnie i towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych, mają ogromny potencjał w umacnianiu równouprawnienia płci oraz zdrowej równowagi między życiem zawodowym a prywatnym, szczególnie w nowo powstającym cyfrowym środowisku „smart working”, z uwagi na większy udział pracowników w podejmowaniu decyzji; wzywa Komisję i państwa członkowskie do zbadania wpływu spółdzielni i alternatywnych modeli biznesowych na równouprawnienie płci i równowagę między życiem zawodowym a prywatnym, zwłaszcza w branży technologii, oraz do określenia strategii politycznych na rzecz promowania i rozpowszechniania modeli najlepszych praktyk;

50.  jest zaniepokojony wzrostem wymuszonego zatrudnienia w niepełnym wymiarze godzin, szczególnie wśród kobiet wypełniających obowiązki opiekuńcze, co naraża ja na większe ubóstwo pracujących; podkreśla, że jeżeli pracownik wybiera pracę w niepełnym wymiarze, należy zagwarantować mu jakość zatrudnienia i zakaz dyskryminacji wobec niego porównywalne z pracownikami zatrudnionymi w pełnym wymiarze godzin zgodnie z dyrektywą dotyczącą pracy w niepełnym wymiarze godzin(37), a ponadto wzywa Komisję do monitorowania stosowania tej dyrektywy; zwraca się do państw członkowskich o dopilnowanie, by pracownicy pracujący w niepełnym wymiarze godzin oraz mający przerwy w zatrudnieniu i karierze lub okresy, w których przepracowali mniejszą liczbę godzin, uzyskali prawa dostępu do godziwej emerytury bez dyskryminacji w jakiejkolwiek formie;

51.  jest zaniepokojony nadużywaniem umów zerogodzinowych w niektórych państwach członkowskich oraz stosowaniem niekorzystnych umów wiążących się z wykorzystywaniem pracownika, a także wymuszanych umów na czas określony oraz zjawiskiem nieregularnych, nieprzewidywalnych godzin pracy, zbyt długiego czasu pracy i niskiej jakości staży, które sprawiają, że zdrowa równowaga między pracą a życiem prywatnym jest w długiej perspektywie niemożliwa; w związku z tym wzywa państwa członkowskie i partnerów społecznych do pilnego zajęcia się problemem związanym z niepewnymi formami zatrudnienia, z którym borykają się zwłaszcza ludzie młodzi i kobiety;

52.  zwraca uwagę, że nadmiernie długi czas pracy, nieregularne godziny pracy oraz niewystarczające okresy odpoczynku, a także brak bezpieczeństwa pracy i nieproporcjonalnie wysokie wymagania co do wyników, stanowią główne czynniki zwiększające poziom stresu, odpowiadające za słaby stan zdrowia fizycznego i psychicznego oraz liczbę wypadków przy pracy i chorób zawodowych; podkreśla, że elastyczny czas pracy i przewidywalne godziny pracy mają pozytywny wpływ na zachowanie równowagi między pracą a życiem prywatnym(38); wzywa państwa członkowskie i partnerów społecznych do zagwarantowania odpowiedniego wymiaru czasu pracy oraz do zapewnienia cotygodniowego wypoczynku poprzez wdrożenie wszystkich odnośnych przepisów; przypomina, że na Komisji spoczywa obowiązek śledzenia wdrażania dyrektywy w sprawie czasu pracy oraz rozważenia wszczęcia postępowania w sprawie naruszenia wobec państw członkowskich, które nie stosują się do postanowień tej dyrektywy;

53.  ponadto wzywa Komisję i państwa członkowskie, partnerów społecznych i zainteresowane strony do skoncentrowania się na nowatorskiej organizacji w miejscu pracy oraz do zapewnienia równowagi między, z jednej strony, imperatywami życia zawodowego i prywatnego kobiet i mężczyzn, a z drugiej strony wymogami w zakresie produktywności i rentowności przedsiębiorstw; zauważa, że poprzez najlepsze praktyki w licznych europejskich dużych przedsiębiorstwach czy sieciach MŚP powszechnie dowiedziono istnienia korzystnego powiązania między zwiększającą się skalą zatrudnienia kobiet, równowagą między życiem zawodowym a prywatnym oraz konkurencyjnością firm pod względem ograniczenia absencji, rozbieżności wyników, rotacji, przyciągania talentów, zachowania lojalności, realokacji zasobów pod kątem opracowywania planów socjalnych, podwyższania poziomu życia oraz zyskania czasu wolnego;

54.  podkreśla, że kobiety i osoby LGBTI napotykają szczególne przeszkody związane z kwestiami płci i są narażone na stres w pracy wywołany między innymi molestowaniem, wyłączeniem, dyskryminacją lub stereotypami dotyczącymi płci, które mają negatywny wpływ na samopoczucie w pracy, zagrażają zdrowiu psychicznemu oraz zdolności pracowników do osiągania postępów na drodze kariery; wzywa Komisję i państwa członkowskie do podjęcia dalszych kroków zmierzających do wyeliminowania tych niekorzystnych warunków przez właściwe wdrożenie prawodawstwa antydyskryminacyjnego, a także programów kształcenia ustawicznego opracowanych z uwzględnieniem kwestii płci oraz poprzez współpracę ze związkami zawodowymi i organizacjami społeczeństwa obywatelskiego;

55.  zachęca państwa członkowskie do tworzenia i wzmacniania krajowych organów inspekcji pracy, posiadających odpowiednie warunki i środki, w tym finansowe i ludzkie, aby zapewnić skuteczną obecność w terenie, umożliwiając zwalczanie niepewności zatrudnienia, nieuregulowanych systemów pracy oraz dyskryminacji na rynku pracy i dyskryminacji płacowej, ze szczególnym uwzględnieniem kwestii równouprawnienia mężczyzn i kobiet;

56.  wzywa państwa członkowskie do pełnego wdrożenia dyrektywy 2006/54/WE w sprawie równego traktowania, a Komisję do dokonania przeglądu tej dyrektywy, a także do propagowania wśród przedsiębiorstw wdrażania planów dotyczących równości płci, w tym działań służących desegregacji, rozwojowi systemów płac i środków wspierających kariery zawodowe kobiet; podkreśla znaczenie roli organów ds. równości w pomaganiu ofiarom dyskryminacji i zwalczaniu stereotypów związanych z płcią; wzywa państwa członkowskie do wprowadzenia środków ustawodawczych zapewniających zasadę równości szans oraz równego traktowania kobiet i mężczyzn w pracy;

57.  ponownie wzywa Radę do sprawnego przyjęcia wniosku dotyczącego dyrektywy Rady w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania osób bez względu na religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną;

58.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do zagwarantowania bezpieczeństwa socjalnego i ochrony socjalnej oraz wynagrodzenia na wypadek zwolnienia chorobowego, aby umożliwić osiągnięcie rzeczywistej równowagi między życiem zawodowym a prywatnym;

Jakość życia

59.  wskazuje, że „jakość życia” to szersza koncepcja niż „warunki życia” i odnosi się do ogólnego dobrostanu jednostek w społeczeństwie, określając szereg wymiarów ludzkiej egzystencji koniecznych do życia w pełni(39);

60.  podkreśla, że nierówności dotyczące możliwości dysponowania czasem wolnym i nierówny podział obowiązków między kobiety a mężczyzn może mieć wpływ na rozwój osobisty kobiet, uczenie się przez nie nowych umiejętności i języków, a także ich udział w życiu społecznym, politycznym, kulturalnym oraz w życiu społeczności, a szczególnie na ich sytuację ekonomiczną;

61.  podkreśla, że każda forma dyskryminacji kobiet, w tym segregacja płciowa, różnice w wynagrodzeniach i emeryturach ze względu na płeć, stereotypy dotyczące płci i wysoki poziom stresu związany z kierowaniem życiem zawodowym i prywatnym znajdują odzwierciedlenie w wysokim wskaźniku braku aktywności fizycznej wśród kobiet, a także wywierają ogromny wpływ na ich zdrowie fizyczne i psychiczne(40); ponownie podkreśla znaczenie walki ze stereotypami przy jednoczesnym promowaniu i obronie równouprawnienia płci, począwszy od szkoły podstawowej i przez wszystkie etapy kształcenia; wzywa państwa członkowskie i partnerów społecznych do prowadzenia i wspierania kampanii informacyjnych na rzecz zwiększania świadomości społecznej oraz programów promujących równość płci i zwalczających stereotypy;

62.  podkreśla znaczenie uczenia się przez całe życie w samorozwoju pracowników, w tym nadążania za stale zmieniającymi się warunkami pracy; zachęca Komisję i państwa członkowskie do promowania uczenia się przez całe życie; wzywa państwa Komisję, państwa członkowskie i partnerów społecznych do opracowania oraz wdrożenia polityki przewidującej urlopy dla potrzeb kształcenia i szkoleń, jak również urlopy związane z pracowniczym kształceniem zawodowym i uczeniem się przez całe życie, także w państwach członkowskich innych niż państwo pochodzenia; wzywa również do zapewnienia dostępu do szkoleń w pracy i poza nią, w tym możliwości nauki za wynagrodzeniem, wszystkim pracownikom, zwłaszcza znajdującym się w niekorzystnej sytuacji, ze szczególnym uwzględnieniem kobiet zatrudnionych w branżach, w których są one niedostatecznie reprezentowane;

63.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do likwidowania nierówności społecznych i gospodarczych; wzywa państwa członkowskie do propagowania środków mających na celu wprowadzenie odpowiednich programów minimalnego dochodu, stosownie do praktyk i tradycji krajowych, aby umożliwić ludziom prowadzenie godnego życia oraz propagować ich pełne uczestnictwo w życiu społecznym, a także zapewnić im niezależność w całym cyklu życia;

o
o   o

64.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie oraz Komisji.

(1) Dz.U. L 348 z 28.11.1992, s. 1.
(2) Dz.U. C 70 E z 8.3.2012, s. 163.
(3) Dz.U. L 68 z 18.3.2010, s. 13.
(4) Dz.U. L 353 z 28.12.2013, s. 7.
(5) Dz.U. L 180 z 15.7.2010, s. 1.
(6) Dz.U. L 303 z 2.12.2000, s. 16.
(7) Dz.U. L 299 z 18.11.2003, s. 9.
(8) Dz.U. L 14 z 20.1.1998, s. 9.
(9) Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0059.
(10) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0207.
(11) Dz.U. C 93 z 9.3.2016, s. 110.
(12) Dz.U. C 36 z 29.1.2016, s. 18.
(13) Dz.U. C 316 z 30.8.2016, s. 2.
(14) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0218.
(15) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0351.
(16) Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0042.
(17) Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0226.
(18) Dz.U. C 175 z 15.6.2011, s. 8.
(19) 3073. posiedzenie Rady ds. Zatrudnienia, Polityki Społecznej, Zdrowia i Ochrony Konsumentów, Bruksela, 7 marca 2011 r.
(20) Sprawozdanie demograficzne Eurostatu (2015).
(21) Eurofound (2015): Pierwsze ustalenia: szósty europejski sondaż na temat warunków pracy.
(22) http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/submitViewTableAction.do
(23) Eurofound (2013): Opieka na dziećmi i osobami pozostającymi na utrzymaniu: wpływ na karierę młodych pracowników.
(24) Eurofound (2015): Pierwsze ustalenia: szósty europejski sondaż na temat warunków pracy.
(25) Dane Eurostatu z 2010 r., sprawozdanie Komisji z 2015 r. w sprawie równości mężczyzn i kobiet w Unii Europejskiej (SWD(2016)0054).
(26) Eurofound, Europejskie badanie jakości życia, 2012 r.
(27) Eurofound (2015 r.), Opieka nad małymi dziećmi: warunki pracy, szkolenie i jakość usług – systematyczny przegląd.
(28) Sprawozdanie z postępów w realizacji celów barcelońskich z 29 maja 2013 r. zatytułowane „Rozwój struktur opieki nad dziećmi w Europie na rzecz trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu” (COM(2013)0322).
(29) Eurofound (2013 r.), Opieka na dziećmi i osobami pozostającymi na utrzymaniu; wpływ na karierę młodych pracowników.
(30) Eurofound, Sprawozdanie w sprawie zrównoważonej pracy w ciągu całego życia: dokument koncepcyjny (2015 r.).
(31) Opracowanie CEDEFOP-u: Urlop szkoleniowy. Polityka i praktyka w Europie, 2010.
(32) Zalecenie Komisji” (2013/112/EU).
(33) Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 8 października 2015 r. w sprawie stosowania dyrektywy 2006/54/WE (P8_TA(2015)0351).
(34) Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 12 maja 2016 r. w sprawie stosowania dyrektywy Rady 2010/18/UE (P8_TA(2016)0226).
(35) Eurofound (2015 r.), Opieka nad małymi dziećmi: warunki pracy, szkolenie i jakość usług – systematyczny przegląd.
(36) Sprawozdanie Eurofound zatytułowane „Trends in job quality in Europe” („Tendencje w zakresie jakości zatrudnienia w Europie”) (2012) oraz sprawozdanie Eurofound zatytułowane „Convergence and divergence of job quality in Europe 1995–2010” („Zbieżności i rozbieżności jakości zatrudnienia w Europie w latach 1995–2010” (2015).
(37) Dyrektywa Rady 97/81/WE.
(38) Eurofound, europejskie badanie warunków pracy.
(39) Trzecie Europejskie Badanie Jakości Życia koordynowane przez Eurofound.
(40) Badanie Dyrekcji Generalnej Parlamentu Europejskiego ds. Polityki Wewnętrznej Unii Europejskiej z marca 2016 r. pt. „Różnice między kobietami i mężczyznami w kwestii pracy, opieki i czasu wolnego”.

Informacja prawna