Ευρετήριο 
 Προηγούμενο 
 Επόμενο 
 Πλήρες κείμενο 
Διαδικασία : 2016/2055(INI)
Διαδρομή στην ολομέλεια
Διαδρομή του εγγράφου : A8-0004/2017

Κείμενα που κατατέθηκαν :

A8-0004/2017

Συζήτηση :

PV 13/02/2017 - 18
CRE 13/02/2017 - 18

Ψηφοφορία :

PV 14/02/2017 - 8.4
Αιτιολογήσεις ψήφου

Κείμενα που εγκρίθηκαν :

P8_TA(2017)0022

Κείμενα που εγκρίθηκαν
PDF 427kWORD 59k
Τρίτη 14 Φεβρουαρίου 2017 - Στρασβούργο Οριστική έκδοση
Ο ρόλος των καταγγελτών στην προστασία των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ
P8_TA(2017)0022A8-0004/2017

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 14ης Φεβρουαρίου 2017 σχετικά με τον ρόλο των καταγγελτών (whistle-blowers) στην προστασία των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ (2016/2055(INI))

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

–  έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 325,

–  έχοντας υπόψη τα άρθρα 22α, 22β και 22γ του Κανονισμού Υπηρεσιακής Κατάστασης των υπαλλήλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 23ης Οκτωβρίου 2013 σχετικά με το οργανωμένο έγκλημα, τη διαφθορά και τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες: συστάσεις για δράσεις και πρωτοβουλίες που πρέπει να αναληφθούν(1),

–  έχοντας υπόψη την απόφαση της Ευρωπαίας Διαμεσολαβήτριας με την οποία περατώνεται η αυτεπάγγελτη έρευνά της OI/1/2014/PMC σχετικά με την καταγγελία δυσλειτουργιών,

–  έχοντας υπόψη την οδηγία (ΕΕ) 2016/943 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 8ης Ιουνίου 2016 για την προστασία της τεχνογνωσίας και των επιχειρηματικών πληροφοριών που δεν αποκαλύπτονται (εμπορικών απορρήτων) κατά της παράνομης απόκτησης, χρήσης και αποκάλυψής τους(2),

–  έχοντας υπόψη το άρθρο 9 της Σύμβασης Αστικού Δικαίου του Συμβουλίου της Ευρώπης για τη Διαφθορά,

–  έχοντας υπόψη το άρθρο 22α της Σύμβασης Ποινικού Δικαίου του Συμβουλίου της Ευρώπης για τη Διαφθορά,

–  έχοντας υπόψη τη σύσταση CM/Rec(2014)7 του Συμβουλίου της Ευρώπης σχετικά με την προστασία των καταγγελτών,

–  έχοντας υπόψη τα άρθρα 8, 13 και 33 της Σύμβασης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών κατά της Διαφθοράς,

–  έχοντας υπόψη την Αρχή 4 της σύστασης του ΟΟΣΑ για τη βελτίωση της δεοντολογίας στις δημόσιες υπηρεσίες,

–  έχοντας υπόψη την έρευνα του Γραφείου της Ευρωπαίας Διαμεσολαβήτριας της 2ας Μαρτίου 2015 και την έκκλησή του προς τα θεσμικά όργανα της ΕΕ προκειμένου να εγκρίνουν τους απαιτούμενους κανόνες σχετικά με την καταγγελία δυσλειτουργιών,

–  έχοντας υπόψη τη δημοσίευση του ΟΟΣΑ σχετικά με τη «Δέσμευση για μια αποτελεσματική προστασία των καταγγελτών»,

–  έχοντας υπόψη την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στην υπόθεση Guja κατά Μολδαβίας, Αίτηση αριθ. 14277/04 της 12ης Φεβρουαρίου 2008,

–  έχοντας υπόψη το άρθρο 6 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

–  έχοντας υπόψη το άρθρο 52 του Κανονισμού του,

–  έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Ελέγχου του Προϋπολογισμού και τη γνωμοδότηση της Επιτροπής Συνταγματικών Υποθέσεων (A8-0004/2017),

Α.  λαμβάνοντας υπόψη ότι στο πλαίσιο της διαδικασίας απαλλαγής, το Κοινοβούλιο χρειάζεται όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες σχετικά με παρόμοιες παρατυπίες· λαμβάνοντας υπόψη ότι στις περιπτώσεις παρατυπιών που διαπράττονται εντός των θεσμικών οργάνων, το Κοινοβούλιο θα πρέπει να δικαιούται να έχει πλήρη πρόσβαση στις σχετικές πληροφορίες ώστε να μπορεί να διεξάγει τη διαδικασία απαλλαγής έχοντας πλήρη γνώση των γεγονότων·

Β.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο προσφέρει στο Κοινοβούλιο μια άριστη βάση για την εξέταση των πραγμάτων, αλλά ότι δεν μπορεί το ίδιο να καλύψει όλες τις επιμέρους δαπάνες·

Γ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η Επιτροπή και τα άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ παρέχουν παρομοίως στο Κοινοβούλιο ενημερωτικές εκθέσεις για τις δαπάνες τους, αλλά στηρίζονται επίσης σε επίσημους μηχανισμούς υποβολής αναφορών·

Δ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι πολλά κεφάλαια της Ένωσης αποτελούν αντικείμενο κοινής διαχείρισης εκ μέρους της Επιτροπής και των κρατών μελών, κάτι το οποίο δυσκολεύει την Επιτροπή να αναφέρει παρατυπίες σχετικά με επιμέρους έργα·

Ε.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το Κοινοβούλιο τακτικά λαμβάνει πληροφορίες από μεμονωμένους πολίτες ή μη κυβερνητικές οργανώσεις σχετικά με παρατυπίες που αφορούν επιμέρους έργα τα οποία χρηματοδοτούνται στο σύνολό τους ή εν μέρει από τον προϋπολογισμό της Ένωσης·

ΣΤ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι κατά συνέπεια οι καταγγέλτες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην πρόληψη, τον εντοπισμό και την αναφορά παρατυπιών σε σχέση με δαπάνες που συνδέονται με τον προϋπολογισμό της ΕΕ, καθώς και στη διαπίστωση και δημοσιοποίηση κρουσμάτων διαφθοράς· λαμβάνοντας υπόψη ότι πρέπει να καθιερωθεί και να προαχθεί μια νοοτροπία εμπιστοσύνης που θα προωθεί το ευρωπαϊκό δημόσιο συμφέρον στο πλαίσιο της οποίας οι μόνιμοι υπάλληλοι και το λοιπό προσωπικό της ΕΕ, καθώς και το ευρύ κοινό, θα αισθάνονται προστατευμένοι με ορθές διοικητικές πρακτικές, και η οποία καταδεικνύει ότι τα θεσμικά όργανα της ΕΕ υποστηρίζουν, προστατεύουν και ενθαρρύνουν τους δυνητικούς καταγγέλτες·

Ζ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι ζωτικής σημασίας να θεσπιστεί επειγόντως ένα οριζόντιο νομικό πλαίσιο, το οποίο, καθορίζοντας δικαιώματα και υποχρεώσεις, θα προστατεύει τους καταγγέλτες σε ολόκληρη την ΕΕ, καθώς και στα θεσμικά όργανα της ΕΕ (προστασία της ανωνυμίας, παροχή νομικής, ψυχολογικής και, εφόσον κρίνεται αναγκαίο, οικονομικής υποστήριξης, πρόσβαση σε διάφορους διαύλους πληροφοριών, συστήματα ταχείας αντίδρασης, κλπ.)·

Η.  λαμβάνοντας υπόψη ότι τα περισσότερα από τα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν επικυρώσει τη σύμβαση του ΟΗΕ κατά της διαφθοράς, με την οποία καθίσταται υποχρεωτική η παροχή κατάλληλης και αποτελεσματικής προστασίας στους καταγγέλτες·

Θ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η καταγγελία παρατυπιών αποτελεί σημαντική πηγή πληροφοριών για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και τη διερεύνηση κρουσμάτων διαφθοράς στον δημόσιο τομέα·

Ι.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οι καταγγέλτες διαδραματίζουν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο σε σχέση με τον εντοπισμό και την αναφορά κρουσμάτων διαφθοράς και απάτης, δεδομένου ότι τα μέρη που εμπλέκονται άμεσα σε αυτές τις εγκληματικές πρακτικές θα προσπαθήσουν δραστήρια να τις αποκρύψουν από οποιουσδήποτε επίσημους μηχανισμούς υποβολής αναφορών·

ΙΑ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η καταγγελία παρατυπιών, που βασίζεται στις αρχές της διαφάνειας και της ακεραιότητας, είναι καίριας σημασίας· συνεπώς θα πρέπει η προστασία των καταγγελτών να διασφαλιστεί από τον νόμο και να ενισχυθεί σε ολόκληρη την ΕΕ, αλλά μόνο εφόσον η δράση των καταγγελτών αποσκοπεί στην προστασία του δημοσίου συμφέροντος μέσω καλόπιστων ενεργειών και σύμφωνα με τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου·

ΙΒ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οι αρχές δεν θα πρέπει να περιορίζουν ή να μειώνουν τις δυνατότητες των καταγγελτών και των δημοσιογράφων να τεκμηριώνουν και να αποκαλύπτουν παράνομες, αθέμιτες και επιζήμιες πρακτικές, όταν δημοσιοποιούν τις σχετικές πληροφορίες καλόπιστα και το δημόσιο συμφέρον αποτελεί προτεραιότητα·

ΙΓ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ υποχρεούνται από την 1η Ιανουαρίου 2014 να θεσπίσουν εσωτερικούς κανόνες για την προστασία των καταγγελτών οι οποίοι είναι μόνιμοι υπάλληλοι των θεσμικών οργάνων της ΕΕ σύμφωνα με τα άρθρα 22α, 22β και 22γ του Κανονισμού Υπηρεσιακής Κατάστασης, και ότι η ομάδα εργασίας της Διοργανικής Προπαρασκευαστικής Επιτροπής για θέματα που συνδέονται με τον Κανονισμό Υπηρεσιακής Κατάστασης, η οποία έχει ως αντικείμενο την προστασία των καταγγελτών, δεν έχει ακόμη περατώσει το έργο της· λαμβάνοντας υπόψη ότι μέρος του έργου που επιτελεί η εν λόγω ομάδα εργασίας θα πρέπει να είναι η εκτίμηση της θέσης των καταγγελτών που έχουν υποστεί αρνητικές συνέπειες στα θεσμικά όργανα, προκειμένου να καθιερωθούν βέλτιστες πρακτικές βασισμένες στην πείρα του παρελθόντος· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι εν λόγω εσωτερικοί κανόνες πρέπει να συνεκτιμούν τη διοικητική δομή και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των διαφόρων κατηγοριών που υπάγονται στον Κανονισμό Υπηρεσιακής Κατάστασης·

ΙΔ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η προστασία των καταγγελτών σε επίπεδο κράτους μέλους δεν έχει πραγματωθεί σε όλα τα κράτη μέλη, ούτε και εναρμονιστεί, κάτι που σημαίνει ότι ακόμη κι όταν διακυβεύονται τα οικονομικά συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μπορεί να είναι επικίνδυνο, σε προσωπικό και επαγγελματικό επίπεδο, για τους καταγγέλτες να παρέχουν στο Κοινοβούλιο πληροφορίες σχετικά με παρατυπίες· λαμβάνοντας υπόψη ότι επειδή ακριβώς οι πολίτες φοβούνται για ό,τι μπορεί να τους συμβεί λόγω της έλλειψης προστασίας, και επειδή πιστεύουν ότι δεν πρόκειται να ληφθεί κανένα μέτρο, οι παρατυπίες αυτές δεν αναφέρονται, με αποτέλεσμα να υπονομεύονται τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ·

ΙΕ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι απαιτείται να διασφαλιστεί ότι θα επιβάλλεται κατάλληλη τιμωρία για κάθε είδους αντίποινα εις βάρος καταγγελτών·

ΙΣΤ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι στο ψήφισμά του της 23ης Οκτωβρίου 2013, το Κοινοβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να υποβάλει νομοθετική πρόταση έως το τέλος του 2013 για τη θέσπιση ενός αποτελεσματικού και σφαιρικού ευρωπαϊκού προγράμματος προστασίας των καταγγελτών στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα, έτσι ώστε να προστατεύονται όσοι εντοπίζουν κρούσματα κακοδιαχείρισης και παρατυπίες και αναφέρουν περιπτώσεις εθνικής και διασυνοριακής διαφθοράς που συνδέονται με τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ· ότι, επιπλέον, κάλεσε τα κράτη μέλη να θεσπίσουν κατάλληλους και αποτελεσματικούς μηχανισμούς προστασίας για τους καταγγέλτες·

ΙΖ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι ο νομοθέτης της ΕΕ έχει ήδη προβλέψει την προστασία των καταγγελτών σε τομεακές νομοθετικές πράξεις όπως στην οδηγία 2013/30/ΕΕ σχετικά με την ασφάλεια των υπεράκτιων εργασιών πετρελαίου και φυσικού αερίου, στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 596/2014 σχετικά με την κατάχρηση της αγοράς, στην οδηγία (ΕΕ) 2015/849 σχετικά με τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας και στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 376/2014 σχετικά με την αναφορά περιστατικών·

ΙΗ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η προστασία των καταγγελτών στην Ένωση έχει αποκτήσει ακόμη περισσότερο επείγοντα χαρακτήρα, δεδομένου ότι η οδηγία για το εμπορικό απόρρητο περιορίζει τα δικαιώματα των καταγγελτών και ενδέχεται κατά συνέπεια να έχει ως ακούσιο αποτέλεσμα να αποθαρρύνει εκείνους που θέλουν να αναφέρουν παρατυπίες σχετικά με την ενωσιακή χρηματοδότηση από την οποία έχουν επωφεληθεί επιμέρους εταιρείες·

ΙΘ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι ήδη έχει επιτελεσθεί σημαντικό έργο από διεθνείς οργανισμούς όπως ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) και το Συμβούλιο της Ευρώπης, οι οποίοι έχουν εκπονήσει συστάσεις σχετικά με την προστασία των καταγγελτών·

Κ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, περισσότερες από το ένα τρίτο των οργανώσεων που διέθεταν μηχανισμό αναφοράς δεν είχαν θεσπίσει γραπτή πολιτική για την προστασία των καταγγελτών από αντίποινα ή αγνοούσαν την ανάγκη θέσπισης παρόμοιας πολιτικής·

ΚΑ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι μη κυβερνητικές οργανώσεις όπως η Διεθνής Διαφάνεια, το Διεθνές Δίκτυο για την Καταγγελία Παρατυπιών, κλπ., έχουν παρομοίως εκπονήσει διεθνείς αρχές για νομοθεσία σχετικά με τους καταγγέλτες, οι οποίες θα πρέπει να αποτελέσουν πηγή έμπνευσης για πρωτοβουλίες της ΕΕ σε αυτό το θέμα·

ΚΒ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το Γραφείο της Ευρωπαίας Διαμεσολαβήτριας έχει σαφή αρμοδιότητα όσον αφορά τη διερεύνηση καταγγελιών πολιτών της Ένωσης σχετικά με κρούσματα κακοδιοίκησης στα θεσμικά όργανα της ΕΕ, αλλά το ίδιο το Γραφείο δεν διαδραματίζει κανένα ρόλο όσον αφορά την προστασία των καταγγελτών στα κράτη μέλη·

ΚΓ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι ο Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των Υπαλλήλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το Καθεστώς που εφαρμόζεται επί του Λοιπού Προσωπικού της Ευρωπαϊκής Ένωσης θέσπισαν στην πλέον πρόσφατη έκδοσή τους, που ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2014, διάφορες διατάξεις σχετικά με τη καταγγελία παρατυπιών·

ΚΔ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η προστασία των καταγγελτών είναι καίριας σημασίας για τη διαφύλαξη του ευρύτερου δημόσιου συμφέροντος και των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης καθώς και για την προαγωγή μιας νοοτροπίας δημόσιας λογοδοσίας και της ακεραιότητας τόσο στους δημόσιους όσο και στους ιδιωτικούς οργανισμούς·

ΚΕ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι σε πολλές δικαιοδοσίες, και ιδιαίτερα στον ιδιωτικό τομέα, οι εργαζόμενοι υπόκεινται σε υποχρεώσεις εχεμύθειας σε σχέση με ορισμένες πληροφορίες, πράγμα που σημαίνει ότι οι καταγγέλτες ενδέχεται να υποστούν πειθαρχικές κυρώσεις σε περίπτωση που αναφέρουν κρούσματα παρατυπίας εκτός του οργανισμού τους·

1.  εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι μέχρι σήμερα η Επιτροπή δεν έχει υποβάλει καμία νομοθετική πρόταση προκειμένου να θεσπίσει ένα ελάχιστο επίπεδο προστασίας για τους Ευρωπαίους καταγγέλτες·

2.  παροτρύνει την Επιτροπή να υποβάλει αμέσως νομοθετική πρόταση η οποία να θεσπίζει ένα αποτελεσματικό και σφαιρικό ευρωπαϊκό πρόγραμμα προστασίας των καταγγελτών το οποίο να περιλαμβάνει μηχανισμούς για εταιρίες, δημόσιους φορείς και οργανισμούς μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα και, ειδικότερα, καλεί την Επιτροπή να υποβάλει νομοθετική πρόταση πριν από το τέλος του τρέχοντος έτους για την προστασία των καταγγελτών στο πλαίσιο των απαραίτητων μέτρων στους τομείς της πρόληψης και της καταπολέμησης της απάτης που πλήττει τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης, προκειμένου να προσφέρεται αποτελεσματική και ισοδύναμη προστασία στα κράτη μέλη και σε όλα τα θεσμικά και λοιπά όργανα και οργανισμούς της Ένωσης·

3.  υποστηρίζει ότι οι καταγγέλτες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην προσπάθεια να βοηθηθούν τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα και οι οργανισμοί της ΕΕ ώστε να προλαμβάνουν και να αντιμετωπίζουν οποιεσδήποτε παραβιάσεις της αρχής της ακεραιότητας και οποιεσδήποτε καταχρήσεις εξουσίας οι οποίες απειλούν να υπονομεύσουν ή όντως υπονομεύουν τη δημόσια υγεία και ασφάλεια, τη χρηματοπιστωτική ακεραιότητα, την οικονομία, τα ανθρώπινα δικαιώματα, το περιβάλλον ή το κράτος δικαίου σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, αυξάνουν την ανεργία, περιορίζουν ή στρεβλώνουν τον θεμιτό ανταγωνισμό και υπονομεύουν την εμπιστοσύνη των πολιτών στους δημοκρατικούς θεσμούς και τις δημοκρατικές διαδικασίες· επισημαίνει, στο πλαίσιο αυτό, ότι οι καταγγέλτες συμβάλλουν σημαντικά στην προσπάθεια αύξησης της δημοκρατικής ποιότητας των δημόσιων θεσμών και της εμπιστοσύνης προς αυτούς διότι τους καθιστούν άμεσα υπόλογους προς τους πολίτες και περισσότερο διαφανείς·

4.  επισημαίνει ότι, έναντι τόσο των καταγγελτών όσο και του εμπλεκόμενου δημόσιου φορέα ή θεσμικού οργάνου, πρέπει να διασφαλίζεται η νόμιμη προστασία εκείνων των δικαιωμάτων τους που απορρέουν από τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ και από τις εθνικές νομικές διατάξεις·

5.  υπενθυμίζει ότι τα κράτη μέλη, ως πρώτοι αποδέκτες των κονδυλίων της ΕΕ, υποχρεούνται να ελέγχουν ενδελεχώς την νομιμότητα των δαπανών·

6.  επισημαίνει ότι μόνο λίγα κράτη μέλη έχουν θεσπίσει επαρκώς προηγμένα συστήματα προστασίας των καταγγελτών· ζητεί από τα κράτη μέλη που δεν έχουν ακόμη υιοθετήσει τις αρχές για την προστασία των καταγγελτών στο εγχώριο δίκαιό τους, να το πράξουν το συντομότερο δυνατό·

7.  ζητεί από τα κράτη μέλη να επιβάλουν αποτελεσματικούς κανόνες για την καταπολέμηση της διαφθοράς και, ταυτόχρονα, να εφαρμόσουν καταλλήλως στα εθνικά τους δίκαια τα ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα και τις κατευθυντήριες γραμμές για την προστασία των καταγγελτών·

8.  εκφράζει τη λύπη του διότι πολλά κράτη μέλη εξακολουθούν να μην εφαρμόζουν ειδικούς κανόνες προστασίας των καταγγελτών, και τούτο παρά το γεγονός ότι είναι θεμελιώδους σημασίας η προστασία τους για την πρόληψη και την καταπολέμηση της διαφθοράς, και παρά το γεγονός ότι η προστασία των καταγγελτών συνιστάται στο άρθρο 33 της σύμβασης του ΟΗΕ κατά της διαφθοράς·

9.  υπογραμμίζει ότι οι καταγγελίες σχετικά με τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης συνίστανται στην αποκάλυψη ή αναφορά ατασθαλιών, στις οποίες μεταξύ άλλων περιλαμβάνονται κρούσματα διαφθοράς, απάτης, σύγκρουσης συμφερόντων, φοροδιαφυγής και φοροαποφυγής, νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, διείσδυσης από το οργανωμένο έγκλημα καθώς και ενέργειες για την κάλυψη των παραπάνω·

10.  θεωρεί απαραίτητη την εδραίωση μιας άλλης νοοτροπίας ως προς τα ζητήματα ηθικής και δεοντολογίας προκειμένου να διασφαλίζεται ότι οι καταγγέλτες ούτε θα υπόκεινται σε αντίποινα ούτε θα αντιμετωπίζουν εσωτερικές εντάσεις·

11.  επαναλαμβάνει ότι ο καταγγέλτης υποχρεούται να ενημερώνει σχετικά με παρατυπίες που πλήττουν τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ και ότι οι καταγγέλτες θα πρέπει πάντα να συνεργάζονται με τις αρμόδιες αρχές της ΕΕ μέσω της ανταλλαγής πληροφοριών·

12.  επαναλαμβάνει ότι οι καταγγέλτες έχουν συχνά καλύτερη πρόσβαση σε ευαίσθητες πληροφορίες σε σχέση με τα εκτός του επαγγελματικού περιβάλλοντός τους άτομα, και συνεπώς ενδέχεται να έχουν αυξημένες πιθανότητες να βιώσουν αρνητικές συνέπειες στην επαγγελματική τους σταδιοδρομία ή να διακυβεύσουν την ατομική τους ασφάλεια, η οποία προστατεύεται στο άρθρο 6 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ·

13.  υπογραμμίζει ότι ο ορισμός της καταγγελίας παρατυπιών περιλαμβάνει την προστασία εκείνων που αποκαλύπτουν πληροφορίες έχοντας εύλογη πεποίθηση ότι οι πληροφορίες είναι αληθείς τη στιγμή κατά την οποία αποκαλύπτονται, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που προβαίνουν σε ανακριβείς αποκαλύψεις υποπίπτοντας σε σφάλμα με καλή πίστη·

14.  υπογραμμίζει το ρόλο της ερευνητικής δημοσιογραφίας και καλεί την Επιτροπή να διασφαλίσει ότι η πρότασή της παρέχει στους δημοσιογράφους που δραστηριοποιούνται στην ερευνητική δημοσιογραφία προστασία ίδια με εκείνη που παρέχει στους καταγγέλτες·

15.  εκφράζει την ανάγκη να συγκροτηθεί ανεξάρτητο συμβουλευτικό όργανο της ΕΕ που θα συγκεντρώνει και θα διαβιβάζει πληροφορίες, με γραφεία στα κράτη μέλη που θα μπορούν να λαμβάνουν αναφορές σχετικά με παρατυπίες, με επαρκείς δημοσιονομικούς πόρους, τις δέουσες αρμοδιότητες και κατάλληλους ειδικούς, προκειμένου να βοηθά τους εσωτερικούς και τους εξωτερικούς καταγγέλτες να χρησιμοποιούν τους σωστούς διαύλους για να αποκαλύπτουν τις πληροφορίες τους σχετικά με ενδεχόμενες παρατυπίες που πλήττουν τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης, ενώ, παράλληλα, θα προστατεύει την εμπιστευτικότητα τους και θα προσφέρει την αναγκαία υποστήριξη και συμβουλές· σε πρώτο στάδιο, οι εργασίες του θα βασίζονται πρωτίστως σε αξιόπιστη επαλήθευση των πληροφοριών που ελήφθησαν·

16.  καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, σε συνεργασία με όλες τις αρμόδιες εθνικές αρχές, να θεσπίσουν και να εφαρμόσουν όλα τα αναγκαία μέτρα για την προστασία της εμπιστευτικότητας των πηγών των πληροφοριών προκειμένου να αποτραπεί κάθε ενέργεια που εισάγει διάκριση και κάθε απειλή·

17.  επιδοκιμάζει την απόφαση που έλαβε η Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια το 2014 να κινήσει αυτεπάγγελτη έρευνα, που απευθυνόταν στα θεσμικά όργανα της ΕΕ, σχετικά με την προστασία των καταγγελτών, και χαιρετίζει τα εξαιρετικά θετικά αποτελέσματά της· καλεί τα θεσμικά και λοιπά όργανα της ΕΕ που δεν το έχουν ακόμη πράξει να εφαρμόσουν, χωρίς καθυστέρηση, τις κατευθυντήριες γραμμές που καθορίστηκαν κατά την ολοκλήρωση της έρευνας·

18.  καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να προβούν σε ενημέρωση σχετικά με τις σοβαρές ανησυχίες των ανυπεράσπιστων καταγγελτών· παροτρύνει συνεπώς την Επιτροπή να εκπονήσει ένα σφαιρικό σχέδιο δράσης σχετικά με το θέμα αυτό·

19.  ζητεί τη συγκρότηση ειδικής μονάδας εντός του Κοινοβουλίου με δίαυλο αναφοράς και ειδικές εγκαταστάσεις (π.χ. ανοικτές τηλεφωνικές γραμμές, ιστότοπους, σημεία επαφής) για τη λήψη πληροφοριών από καταγγέλτες σχετικά με τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης, η οποία θα τους παρέχει επίσης συμβουλές και βοήθεια για την προστασία τους από οποιαδήποτε ενδεχόμενα αντίποινα, έως ότου συγκροτηθεί το ανεξάρτητο όργανο της ΕΕ που αναφέρεται στην παράγραφο 4·

20.  ζητεί να δημιουργηθεί ιστότοπος στον οποίο θα μπορούν να υποβάλλονται οι καταγγελίες· τονίζει ότι ο ιστότοπος θα πρέπει να είναι προσβάσιμος από τους πολίτες και να τηρεί τα δεδομένα τους ανωνύμως·

21.  καλεί την Επιτροπή να παράσχει ένα σαφές νομικό πλαίσιο που θα διασφαλίζει την προστασία έναντι αντιποίνων ή διώξεων όσων αποκαλύπτουν παράνομες ή αντιδεοντολογικές δραστηριότητες·

22.  καλεί την Επιτροπή να υποβάλει συγκεκριμένες προτάσεις ώστε να προστατεύονται πλήρως όσοι αποκαλύπτουν παρανομίες ή παρατυπίες, και να καταρτίσει ένα σφαιρικό σχέδιο προκειμένου να αποθαρρύνονται οι μεταφορές κεφαλαίων σε χώρες εκτός ΕΕ που προστατεύουν την ανωνυμία διεφθαρμένων ατόμων·

23.  εκφράζει την ανάγκη να διασφαλίζεται η προσβασιμότητα και η ασφάλεια των μηχανισμών αναφοράς, και να διερευνώνται επαγγελματικά οι ισχυρισμοί των καταγγελτών·

24.  καλεί την Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία στο βαθμό που εμπίπτει στην εντολή που της ανατέθηκε κατά τη σύστασή της, να δημιουργήσουν αποτελεσματικούς διαύλους επικοινωνίας μεταξύ των ενδιαφερομένων μερών, να θεσπίσουν ταυτόχρονα διαδικασίες για την υποδοχή και την προστασία των καταγγελτών που παρέχουν πληροφορίες σχετικά με παρατυπίες που αφορούν τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης, και να καθιερώσουν ένα ενιαίο πρωτόκολλο εργασίας για τους καταγγέλτες·

25.  καλεί όλα τα θεσμικά όργανα και οργανισμούς της ΕΕ να λάβουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να διασφαλιστεί η αναγνώριση, η εκτίμηση και ο σεβασμός των καταγγελτών σε όλες τις περιπτώσεις που αυτά θίγονται ή έχουν θιγεί και που έχουν αναγνωριστεί ως τέτοιες από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και επισημαίνει ότι τα μέτρα αυτά θα πρέπει να ισχύουν αναδρομικά· καλεί, επίσης, τα εν λόγω όργανα και οργανισμούς να υποβάλουν δημόσιες και τεκμηριωμένες εκθέσεις σχετικά με τις εν λόγω αποφάσεις στο θεσμικό όργανο·

26.  καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να διαβιβάζουν στο Κοινοβούλιο οποιεσδήποτε πληροφορίες έχουν λάβει από καταγγέλτες, οι οποίες αφορούν τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης, και να περιλαμβάνουν κεφάλαιο σχετικά με τις ειδοποιήσεις των καταγγελτών και τη συνέχεια που δόθηκε σε αυτές στις ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων· ζητεί να αναλαμβάνεται δράση σε επίπεδο ΕΚ για να διαπιστώνεται η ακρίβεια των πληροφοριών προκειμένου να λαμβάνονται κατάλληλα μέτρα·

27.  καλεί την Επιτροπή να διεξαγάγει δημόσια διαβούλευση προκειμένου να ζητήσει τη γνώμη των ενδιαφερομένων μερών σχετικά με τους μηχανισμούς αναφοράς και τις πιθανές ελλείψεις των διαδικασιών σε εθνικό επίπεδο· τα αποτελέσματα της δημόσιας διαβούλευσης θα αποτελέσουν πολύτιμη συμβολή για την Επιτροπή κατά την προετοιμασία των μελλοντικών προτάσεών της σχετικά με την καταγγελία παρατυπιών·

28.  καλεί το ανεξάρτητο όργανο της ΕΕ, και έως ότου αυτό συσταθεί, την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) να εκπονεί και να δημοσιεύει ετήσια έκθεση σχετικά με την αξιολόγηση της προστασίας των καταγγελτών στην Ευρωπαϊκή Ένωση·

29.  καλεί, επίσης, το Ελεγκτικό Συνέδριο να συμπεριλαμβάνει στις ετήσιες εκθέσεις του ειδική ενότητα σχετικά με το ρόλο των καταγγελτών όσον αφορά την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης·

30.  καλεί τους οργανισμούς της ΕΕ να διαθέτουν μια γραπτή πολιτική για την προστασία των καταγγελτών από αντίποινα·

31.  επικροτεί το γεγονός ότι το Κοινοβούλιο, η Επιτροπή, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, η Επιτροπή των Περιφερειών, ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής και ο Ευρωπαίος Επόπτης Προστασίας Δεδομένων εφάρμοσαν εσωτερικούς κανόνες που προστατεύουν τους καταγγέλτες, σύμφωνα με τα άρθρα 22α, 22β και 22γ του Κανονισμού Υπηρεσιακής Κατάστασης· παροτρύνει όλα τα θεσμικά όργανα να διασφαλίσουν ότι οι αντίστοιχοι εσωτερικοί κανόνες που έχουν εγκρίνει σχετικά με την προστασία των καταγγελτών είναι σταθεροί και σφαιρικοί·

32.  ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να αναπτύξουν δεδομένα, σημεία αναφοράς και δείκτες για τις πολιτικές που αφορούν τους καταγγέλτες τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα·

33.  υπενθυμίζει ότι η εκτελεστική οδηγία (ΕΕ) 2015/2392 της Επιτροπής καθορίζει τις διαδικασίες υποβολής αναφορών, τις απαιτήσεις τήρησης αρχείων και τα μέτρα προστασίας των καταγγελτών· υπενθυμίζει πόσο σημαντικό είναι να διασφαλίζεται ότι οι καταγγέλτες θα μπορούν να αναφέρουν παραβάσεις με κάθε εμπιστευτικότητα και με πλήρη και ορθή διασφάλιση της ανωνυμίας τους, ακόμη και σε ψηφιακό περιβάλλον· εκφράζει, όμως, τη λύπη του διότι τούτη είναι μια από τις λίγες πράξεις τομεακής νομοθεσίας που προβλέπει διατάξεις για τους καταγγέλτες·

34.  παροτρύνει την Επιτροπή να μελετήσει τις βέλτιστες πρακτικές που προκύπτουν από προγράμματα για καταγγέλτες που εφαρμόζονται ήδη σε άλλες χώρες σε ολόκληρο τον κόσμο· εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι κάποια από τα ήδη εφαρμοζόμενα προγράμματα προσφέρουν οικονομική ανταμοιβή (για παράδειγμα ποσοστό επί των επιβληθέντων προστίμων) για τους καταγγέλτες· θεωρεί, αν και είναι απαραίτητη μια προσεκτική διαχείριση προκειμένου να αποφευχθούν οποιεσδήποτε ενδεχόμενες καταχρήσεις, ότι θα μπορούσαν αυτού του είδους οι οικονομικές ανταμοιβές να αποτελέσουν σημαντική πηγή εισοδήματος για τους καταγγέλτες που έχασαν την εργασία τους διότι προέβησαν στις καταγγελίες τους·

35.  καλεί τα κράτη μέλη να πάψουν να ποινικοποιούν τη δράση των καταγγελτών όταν αυτοί αποκαλύπτουν πληροφορίες για παράνομες δραστηριότητες ή παρατυπίες εις βάρος των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ·

36.  αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή.

(1) ΕΕ C 208 της 10.6.2016, σ. 89.
(2) ΕΕ L 157 της 15.6.2016, σ. 1.

Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου