Indeks 
Teksty przyjęte
Czwartek, 16 lutego 2017 r. - StrasburgWersja ostateczna
Sytuacja w zakresie praw człowieka i demokracji w Nikaragui – sprawa Franciski Ramirez
 Egzekucje w Kuwejcie i Bahrajnie
 Gwatemala, w szczególności sytuacja obrońców praw człowieka
 Zwalczanie terroryzmu ***I
 Wzmocnienie kontroli z użyciem odpowiednich baz danych na granicach zewnętrznych ***I
 Ewentualne zmiany i dostosowania w obecnej strukturze instytucjonalnej Unii Europejskiej
 Poprawa funkcjonowania Unii Europejskiej dzięki wykorzystaniu potencjału Traktatu z Lizbony
 Możliwości budżetowe strefy euro
 Przepisy prawa cywilnego dotyczące robotyki
 Europejska inicjatywa dotycząca przetwarzania w chmurze
 Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu gospodarczego – maksymalizowanie wkładu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych
 Europejska strategia w dziedzinie lotnictwa
 Opóźnione wdrażanie programów operacyjnych w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych - wpływ na politykę spójności i dalsze działania

Sytuacja w zakresie praw człowieka i demokracji w Nikaragui – sprawa Franciski Ramirez
PDF 329kWORD 51k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie sytuacji w zakresie praw człowieka i demokracji w Nikaragui – sprawa Franciski Ramirez (2017/2563(RSP))
P8_TA(2017)0043RC-B8-0156/2017

Parlament Europejski,

–  uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie Nikaragui, w szczególności rezolucję z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie ataków na obrońców praw człowieka, swobód obywatelskich i demokracji w Nikaragui(1) oraz rezolucję z dnia 26 listopada 2009 r.(2),

–  uwzględniając oświadczenie rzecznika wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa Federiki Mogherini z dnia 16 sierpnia 2016 r. w sprawie niedawnego wyroku sądowego o odwołaniu posłów do parlamentu, a także oświadczenie wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel z dnia 19 listopada 2016 r. w sprawie ostatecznych wyników wyborów w Nikaragui,

–  uwzględniając sprawozdanie unijnej misji obserwacji wyborów w Nikaragui z obserwacji wyborów parlamentarnych i prezydenckich przeprowadzonych w dniu 6 listopada 2011 r.,

–  uwzględniając oświadczenie Sekretariatu Generalnego Organizacji Państw Amerykańskich (OPA) z dnia 16 października 2016 r. w sprawie procesu wyborczego w Nikaragui,

–  uwzględniając sprawozdanie Sekretariatu Generalnego Organizacji Państw Amerykańskich oraz Nikaragui z dnia 20 stycznia 2017 r.,

–  uwzględniając zawarty w 2012 r. układ o stowarzyszeniu między Unią Europejską a krajami Ameryki Środkowej, który wszedł w życie w sierpniu 2013 r. i zawiera klauzule dotyczące praw człowieka,

–  uwzględniając wytyczne UE w sprawie obrońców praw człowieka z czerwca 2004 r.,

–  uwzględniając wytyczne UE z 2004 r. w sprawie polityki gruntowej, zawierające wskazówki dotyczące kształtowania i planowania polityki gruntowej w krajach rozwijających się;

–  uwzględniając Deklarację ONZ w sprawie obrońców praw człowieka z grudnia 1998 r.,

–  uwzględniając Deklarację praw ludów tubylczych ONZ,

–  uwzględniając ratyfikowaną przez Nikaraguę konwencję Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP) z 1989 r. dotyczącą ludności tubylczej i plemiennej (konwencja nr 169),

–  uwzględniając Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych z 1966 r.,

–  uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka z 1948 r.,

–  uwzględniając art. 135 ust. 5 i art. 123 ust. 4 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że rozwój i umacnianie demokracji i praworządności oraz poszanowanie praw człowieka i podstawowych wolności musi być nieodłącznym elementem polityki zewnętrznej UE, w tym układu o stowarzyszeniu między Unią Europejską a krajami Ameryki Środkowej z 2012 r.;

B.  mając na uwadze, że w ostatnich latach w Nikaragui pogorszył się stan demokracji i praworządności;

C.  mając na uwadze, że w 2013 r. przyjęto w Nikaragui ustawę nr 840, w której chińskiemu prywatnemu przedsiębiorstwu HK Nicaragua Canal Development Investment Company Ltd (HKND) przyznano na okres 100 lat koncesję na budowę i obsługę przecinającego Nikaraguę kanału łączącego dwa oceany;

D.  mając na uwadze, że w ustawie tej przyznano HKND prawo do wywłaszczania gruntów oraz zwolniono to przedsiębiorstwo z miejscowych podatków i z obowiązku przestrzegania regulacji handlowych; mając na uwadze, że HKND zagwarantowano również nienakładanie sankcji karnych za naruszenie postanowień umowy;

E.  mając na uwadze, że w okresie od 27 listopada do 1 grudnia 2016 r. w stolicy Nikaragui gromadzili się demonstranci z całego kraju, żądając zarzucenia idei budowy kanału, gdyż to gigantyczne przedsięwzięcie może spowodować wysiedlenie tysięcy drobnych rolników i ludności tubylczej na obszarach wokół planowanego kanału, a także potępiając brak przejrzystości w wyborach prezydenckich przeprowadzonych w dniu 6 listopada 2016 r.; mając na uwadze, że według doniesień obrońców praw człowieka policja użyła wobec protestujących gazu łzawiącego, pocisków gumowych i ostrej amunicji;

F.  mając na uwadze, że nie przeprowadzono oceny oddziaływania na środowisko ani uprzedniej konsultacji z ludami tubylczymi, co stanowi naruszenie konwencji MOP nr 169; mając na uwadze, że planowany przebieg kanału przecina ziemie ludów tubylczych i spowoduje wysiedlenie od 30 000 do 120 000 osób należących do tych ludów;

G.  mając na uwadze, że organizacje naukowe podniosły alarm, gdyż kanał przetnie jezioro Nikaragua, co stanowi zagrożenie dla tego największego źródła słodkiej wody w Ameryce Środkowej; mając na uwadze, że organizacje naukowe zwróciły się do rządu Nikaragui o zawieszenie projektu do czasu ukończenia niezależnych badań i przeprowadzenia na ich podstawie debaty publicznej;

H.  mając na uwadze, że Francisca Ramirez, koordynator Narodowej Rady Obrony Ziemi, Jeziora i Suwerenności, przedstawiła w grudniu 2016 r. formalną skargę dotyczącą represji i ataków, jakich dopuszczono się w miejscowości Nueva Guinea; mając na uwadze, że Franciskę Ramirez zastraszano i arbitralnie przetrzymywano, a członków jej rodziny brutalnie atakowano w odwecie za prowadzoną przez nią działalność;

I.  mając na uwadze, że dziennikarze w Nikaragui są prześladowani, zastraszani i przetrzymywani, dostają także groźby śmierci;

J.  mając na uwadze, że w sierpniu 2016 r. ze względu na przeszkody narzucone przez rząd Nikaragui odwołano wizytę Michela Forsta, specjalnego sprawozdawcy ONZ ds. sytuacji obrońców praw człowieka, w tym kraju;

K.  mając na uwadze, że rygorystyczne wykluczanie kandydatów opozycji jednoznacznie świadczy o braku warunków do przeprowadzenia wolnych i uczciwych wyborów oraz o poważnym naruszaniu wolności zrzeszania się i rywalizacji politycznej oraz pluralizmu;

L.  mając na uwadze, że Specjalny Sprawozdawca ONZ ds. Niezawisłości Sędziów i Prawników w powszechnym okresowym przeglądzie praw człowieka z 2014 r. zwrócił uwagę na procedury mianowania sędziów Sądu Najwyższego, w ogromnym stopniu upolitycznione; mając na uwadze, że w 2013 r. wprowadzono zmiany w konstytucji służące ponownemu wyborowi prezydenta, obchodząc przepisy i nie zachowując przejrzystości; mając na uwadze, że art. 147 konstytucji Nikaragui zakazuje krewnym i powinowatym prezydenta kandydowania na urząd prezydenta lub wiceprezydenta;

M.  mając na uwadze, że jednym z największych wyzwań jest nadal korupcja w sektorze publicznym, w tym wśród członków rodziny prezydenta; mając na uwadze powszechne przekupywanie urzędników publicznych, bezprawne zajmowanie majątku i arbitralne szacowanie wartości mienia przez organy celne i podatkowe;

1.  wyraża zaniepokojenie z powodu stale pogarszającej się sytuacji praw człowieka w Nikaragui i ubolewa z powodu ataków i prześladowań wymierzonych w organizacje obrońców praw człowieka i ich członków oraz w niezależnych dziennikarzy, a dokonywanych przez osoby, siły polityczne i organy powiązane z władzami państwa;

2.  wzywa rząd, by powstrzymał się od prześladowania i represjonowania Franciski Ramirez i innych obrońców praw człowieka za prowadzoną przez nich uprawnioną działalność; zwraca się do władz Nikaragui, by położyły kres bezkarności sprawców przestępstw skierowanych przeciwko obrońcom praw człowieka; popiera prawo ekologów i obrońców praw człowieka do wyrażania protestu bez obawy, że narażą się na działania odwetowe; zwraca się do Nikaragui, by przed podjęciem dalszych działań faktycznie zainicjowano niezależną ocenę oddziaływania na środowisko i ujawniono wszystkie elementy tego procesu;

3.  apeluje do rządu Nikaragui o wywiązanie się z międzynarodowych zobowiązań w zakresie praw człowieka, zwłaszcza tych, które wynikają z Deklaracji praw ludów tubylczych ONZ podpisanej w 2008 r. oraz z konwencji MOP nr 169;

4.  zwraca się do rządu Nikaragui o ochronę ziemi ludności tubylczej przed wpływem gigantycznych projektów naruszających możliwość przeżycia na jej terytoriach, wciągających ją w konflikty i narażających je na przemoc;

5.  wyraża głębokie zaniepokojenie z powodu odwołania posłów opozycji ze Zgromadzenia Narodowego Nikaragui oraz z powodu wyroku, który zmienił strukturę kierownictwa partii opozycyjnej;

6.  apeluje do Nikaragui o pełne poszanowanie wartości demokratycznych, w tym podziału władzy, oraz o przywrócenie odpowiedniego miejsca wszystkim partiom opozycyjnym przez umożliwienie wyrażania krytyki w systemie politycznym i w całym społeczeństwie; przypomina, że nieograniczony udział opozycji, depolaryzacja wymiaru sprawiedliwości, położenie kresu bezkarności i niezależne społeczeństwo obywatelskie to podstawowe czynniki sukcesu każdej demokracji;

7.  przypomina o nielegalnych działaniach podjętych z naruszeniem zasad regulujących system sądowy, które doprowadziły do zmiany konstytucji w celu zniesienia limitu liczby kadencji prezydenckich, co umożliwia Danielowi Ortedze pozostanie przy władzy przez całe lata;

8.  zwraca uwagę, że instytucje UE i OPA ostro skrytykowały nieprawidłowości, do jakich doszło w czasie wyborów w 2011 r. i 2016 r.; zauważa, że obecnie prowadzony jest dialog z OPA, a do dnia 28 lutego 2017 r. powinien zostać podpisany protokół ustaleń, który może przynieść poprawę sytuacji;

9.  ponownie podkreśla, że wolność prasy i mediów to kluczowy element demokracji i otwartego społeczeństwa; zwraca się do władz Nikaragui o przywrócenie pluralizmu mediów;

10.  zauważa, że w świetle układu o stowarzyszeniu między Unią Europejską a krajami Ameryki Środkowej należy przypomnieć Nikaragui o konieczności przestrzegania zasad praworządności i demokracji oraz praw człowieka, których broni i które wspiera UE; apeluje do UE o monitorowanie sytuacji, a w razie potrzeby o przeanalizowanie potencjalnie niezbędnych działań;

11.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom i parlamentom państw członkowskich, Sekretarzowi Generalnemu Organizacji Państw Amerykańskich, Europejsko-Latynoamerykańskiemu Zgromadzeniu Parlamentarnemu, Parlamentowi Środkowoamerykańskiemu, a także rządowi i parlamentowi Republiki Nikaragui.

(1) Dz.U. C 45 E z 23.2.2010, s. 89.
(2) Dz.U. C 285 E z 21.10.2010, s. 74.


Egzekucje w Kuwejcie i Bahrajnie
PDF 249kWORD 52k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie egzekucji w Kuwejcie i Bahrajnie (2017/2564(RSP))
P8_TA(2017)0044RC-B8-0150/2017

Parlament Europejski,

–  uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie Bahrajnu, w szczególności z dnia 4 lutego 2016 r. w sprawie Mohammeda Ramadana(1) i z dnia 7 lipca 2016 r. w sprawie Bahrajnu(2), a także z dnia 8 października 2015 r. w sprawie kary śmierci(3),

–  uwzględniając oświadczenia rzecznika wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa Federiki Mogherini z dnia 15 stycznia 2017 r. w sprawie egzekucji przeprowadzonych w Bahrajnie oraz z dnia 25 stycznia 2017 r. w sprawie niedawnych egzekucji w Państwie Kuwejt,

–  uwzględniając wspólne oświadczenie wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa Federiki Mogherini, w imieniu UE, oraz sekretarza generalnego Rady Europy Thorbjørna Jaglanda z dnia 10 października 2015 r. w sprawie Europejskiego i Światowego Dnia przeciwko Karze Śmierci,

–  uwzględniając oświadczenie specjalnej sprawozdawczyni ONZ ds. pozasądowych, doraźnych i arbitralnych egzekucji Agnes Callamard i specjalnego sprawozdawcy ONZ ds. tortur i innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania lub karania Nilsa Melzera z dnia 25 stycznia 2017 r., w którym pilnie wezwano rząd Bahrajnu, aby nie dopuścił do kolejnych egzekucji, a także oświadczenie rzecznika wysokiego komisarza ds. praw człowieka ONZ Ruperta Colville’a z dnia 17 stycznia 2017 r. w sprawie Bahrajnu,

–  uwzględniając wytyczne UE w sprawie kary śmierci, tortur, wolności słowa i obrońców praw człowieka,

–  uwzględniając nowe ramy strategiczne UE i plan działania dotyczący praw człowieka, które mają umieścić w centrum wszystkich strategii politycznych UE ochronę praw człowieka i nadzór nad nimi,

–  uwzględniając art. 2 europejskiej konwencji praw człowieka oraz protokoły nr 6 i 13 do tej konwencji,

–  uwzględniając art. 1 i 2 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej,

–  uwzględniając porozumienie o współpracy między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi a krajami Rady Współpracy Państw Zatoki (RWPZ) z 1988 r.,

–  uwzględniając konkluzje z 25. posiedzenia Wspólnej Rady i spotkania ministerialnego UE-RWPZ, które odbyły się w dniu 18 lipca 2016 r.,

–  uwzględniając rezolucje Zgromadzenia Ogólnego ONZ w sprawie moratorium na wykonywanie kary śmierci, w szczególności rezolucję z dnia 18 grudnia 2014 r. oraz niedawną rezolucję z dnia 19 grudnia 2016 r.,

–  uwzględniając Konwencję ONZ w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania, Konwencję o prawach dziecka a także Arabską kartę praw człowieka, których Kuwejt i Bahrajn są stronami,

–  uwzględniając środki zabezpieczające gwarantujące ochronę praw osób zagrożonych karą śmierci, zatwierdzone rezolucją Rady Gospodarczo-Społecznej nr 1984/50 z dnia 25 maja 1984 r.,

–  uwzględniając uwagi podsumowujące Komitetu Praw Człowieka ONZ z dnia 11 sierpnia 2016 r. w sprawie trzeciego sprawozdania okresowego Kuwejtu,

–  uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka ONZ z 1948 r., w szczególności jej art. 15,

–  uwzględniając Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych, w szczególności jego art. 18 oraz drugi protokół fakultatywny w sprawie kary śmierci, a także Międzynarodowy pakt praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych,

–  uwzględniając konwencje ONZ: z 1954 r. dotyczącą statusu bezpaństwowców i z 1961 r. o ograniczaniu bezpaństwowości,

–  uwzględniając art. 135 ust. 5 i art. 123 ust. 4 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że według Biura Wysokiego Komisarza NZ ds. Praw Człowieka (OHCHR) ponad 160 państw członkowskich ONZ – o różnych systemach prawnych, tradycjach, kulturach i uwarunkowaniach religijnych – zniosło karę śmierci albo jej nie wykonuje;

B.  mając na uwadze, że 25 stycznia 2017 r. władze Kuwejtu dokonały egzekucji siedmiu osób, z których jedna należała do rodziny królewskiej: Mohammada Shaheda Mohammada Sanwara Hussaina, Jakatii Midon Pawy, Amakeel Ooko Mikunin, Nasry Youseff Mohammad al-Anzi, Sayeda Radhiego Jumaa, Sameera Tahy Abdulmajeda Abduljaleela oraz Faisala Abdullaha Jabera Al Sabaha; większość z nich została skazana za morderstwo; mając na uwadze, że pięcioro więźniów było obywatelami innych państw: dwie spośród tych osób pochodziły z Egiptu, jedna z Bangladeszu, jedna z Filipin, a jedna z Etiopii; wśród skazanych były trzy kobiety; mając na uwadze, że były to pierwsze egzekucje w tym kraju od 2013 r., kiedy to władze kuwejckie wykonały karę śmierci na pięciu osobach, po sześcioletnim moratorium;

C.  mając na uwadze, że Centrum ds. Praw Człowieka w Zatoce Perskiej i inne organizacje praw człowieka udokumentowały naruszenia prawa do rzetelnego postępowania sądowego w kuwejckim systemie sądownictwa karnego, które utrudniły zapewnienie oskarżonym sprawiedliwego procesu; mając na uwadze, że szczególnie narażeni są pracownicy domowi będący cudzoziemcami, gdyż pozbawieni są ochrony socjalnej i prawnej;

D.  mając na uwadze, że w dniu 15 stycznia 2017 r. w Bahrajnie dokonano egzekucji przez rozstrzelanie na Alim Al-Singacem, Abbasie Al-Samei i Samim Mushaimie, po upływie sześcioletniego moratorium;

E.  mając na uwadze, że według OHCHR egzekucji dokonano z poważnym pogwałceniem standardów sprawiedliwego procesu; mając na uwadze, że o zamach bombowy w Manamie w 2014 r., w którym śmierć poniosło wiele osób, w tym trzech funkcjonariuszy policji, oskarżono trzech mężczyzn; mając jednak na uwadze, że według doniesień wszystkich trzech torturowano, aby wymusić przyznanie się do winy, które następnie posłużyło za główny dowód do ich skazania; mając na uwadze, że mężczyzn tych pozbawiono obywatelstwa, odmówiono im dostępu do adwokata, a egzekucję wykonano w niecały tydzień po wydaniu wyroku, nie udzielając zawczasu żadnych informacji rodzinie i nie dając możliwości wystąpienia o ułaskawienie;

F.  mając na uwadze, że specjalna sprawozdawczyni ONZ ds. pozasądowych, doraźnych i arbitralnych egzekucji uznała te egzekucje za „egzekucje pozasądowe”, gdyż trzem mężczyznom nie przyznano prawa do sprawiedliwego procesu, które zapisane jest w art. 14 Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych;

G.  mając na uwadze, że OHCHR oświadczył, iż jest „zbulwersowany” egzekucjami oraz że istnieją „poważne wątpliwości”, czy skazanym zapewniono sprawiedliwy proces;

H.  mając na uwadze, że dwóm innym mężczyznom, Mohammadowi Ramadanowi i Husseinowi Moosie, również grozi kara śmierci w Bahrajnie; mając na uwadze, że obaj mężczyźni utrzymują, iż torturami wymuszono na nich niezgodne z prawdą przyznanie się do popełnienia przestępstw zagrożonych karą śmierci, oraz że egzekucje mogą zostać wykonane w każdej chwili;

I.  mając na uwadze, że obywatel bahrajńsko-duński Abdulhadi al-Khawaja, dyrektor-założyciel Centrum ds. Praw Człowieka w Państwach Zatoki, oraz Khalil Al Halwachi, nauczyciel matematyki mieszkający uprzednio w Szwecji, przebywają w więzieniu pod zarzutami związanymi z pokojowym wyrażaniem opinii;

1.  wyraża głębokie ubolewanie z powodu decyzji Kuwejtu i Bahrajnu przywracającej praktykę kary śmierci; ponownie potępia stosowanie kary śmierci oraz zdecydowanie popiera wprowadzenie moratorium na tę karę jako etap na drodze do jej zniesienia;

2.  wzywa Jego Wysokość szejka Bahrajnu Hamada Ibn Isę Al Khalifę do wstrzymania egzekucji Mohammada Ramadana i Husseina Moosy, a władze Bahrajnu do zapewnienia ponownego procesu zgodnego ze standardami międzynarodowymi; przypomina, że zarzuty pogwałcenia praw człowieka podczas postępowania muszą zostać należycie zbadane;

3.  podkreśla, że Konwencja o prawach dziecka oraz Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych wyraźnie zabraniają stosowania kary śmierci za przestępstwa popełnione przez osoby poniżej 18 roku życia;

4.  wzywa rządy Kuwejtu i Bahrajnu do wydania natychmiastowego i otwartego zaproszenia dla specjalnego sprawozdawcy ONZ ds. tortur i innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania lub karania do odbycia wizyty w kraju i do zapewnienia mu nieskrępowanego dostępu do więźniów oraz do wszystkich miejsc przetrzymywania;

5.  przypomina, że UE sprzeciwia się karze śmierci i uznaje ją za okrutną i nieludzką karę, która nie pełni roli czynnika powstrzymującego od zachowań przestępczych, a w przypadku popełnienia błędu jest nieodwracalna;

6.  wzywa Kuwejt i Bahrajn, by podpisały i ratyfikowały Drugi protokół fakultatywny do Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych w sprawie zniesienia kary śmierci;

7.  wzywa Europejską Służbę Działań Zewnętrznych (ESDZ) i państwa członkowskie do dalszej walki ze stosowaniem kary śmierci; zdecydowanie nalega na Bahrajn i Kuwejt, by stosowały się do minimalnych norm międzynarodowych i ograniczyły zakres i stosowanie kary śmierci; wzywa ESDZ do zachowania czujności w odniesieniu do rozwoju sytuacji w tych dwóch krajach i ogólnie w regionie Zatoki Perskiej oraz do wykorzystania wszystkich środków oddziaływania pozostających do jej dyspozycji;

8.  ponownie zauważa, że działania przedsiębiorstw europejskich obecnych w państwach trzecich muszą być w pełni zgodne ze standardami międzynarodowymi w dziedzinie praw człowieka; stanowczo potępia umowy dotyczące handlu bronią i technologiami wykorzystywanymi do naruszeń praw człowieka;

9.  apeluje do ESDZ i państw członkowskich o interwencję u rządu Bahrajnu i wezwanie go do uwolnienia Nabila Radżaba oraz wszystkich innych osób przetrzymywanych wyłącznie z powodu pokojowego korzystania z prawa do wolności słowa i zgromadzeń, a także o nakłonienie rządu Bahrajnu do zaprzestania nadmiernego używania siły wobec demonstrantów lub praktyki arbitralnego pozbawiania obywatelstwa;

10.  wzywa do uwolnienia Abdulhadiego al-Khawaji i Khalila Al Halwachiego;

11.  wzywa rząd Bahrajnu do pełnego wdrożenia zaleceń zawartych w sprawozdaniu Niezależnej Komisji Dochodzeniowej w sprawie Bahrajnu, zaleceń powszechnego okresowego przeglądu praw człowieka oraz Krajowego Instytutu ds. Praw Człowieka; zachęca ponadto do działań reformatorskich w Kuwejcie;

12.  wzywa władze Bahrajnu, aby kontynuowały dialog służący osiągnięciu ogólnonarodowego konsensusu z myślą o doprowadzeniu do trwałego pojednania narodowego z udziałem wszystkich stron oraz o wypracowaniu trwałych politycznych rozwiązań kryzysu; zauważa, że w ramach zrównoważonego procesu politycznego powinna istnieć możliwość swobodnego wyrażania zasadnej i pokojowej krytyki;

13.  odnotowuje protesty, do jakich doszło w Bahrajnie w szóstą rocznicę powstania w 2011 r.; wzywa władze Bahrajnu do zadbania o to, aby siły bezpieczeństwa szanowały w pełni prawa pokojowo nastawionych demonstrantów i powstrzymały się od nadmiernego użycia siły, arbitralnych zatrzymań, tortur i innych aktów naruszających prawa człowieka;

14.  sprzyja dialogowi oraz dwustronnym i wielostronnym inicjatywom między Unią Europejską, jej państwami członkowskimi i krajami Zatoki Perskiej, w tym Kuwejtem i Bahrajnem, dotyczącym zagadnień związanych z prawami człowieka, a także innych obszarów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania; wzywa ESDZ i wiceprzewodniczącą / wysoką przedstawiciel Federikę Mogherini, by nalegały na ustanowienie formalnego dialogu w sprawie praw człowieka z władzami Kuwejtu i Bahrajnu, zgodnie z wytycznymi UE w sprawie dialogu na temat praw człowieka;

15.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, rządom i parlamentom państw członkowskich, rządowi i parlamentowi Królestwa Bahrajnu, rządowi i parlamentowi Państwa Kuwejt oraz członkom Rady Współpracy Państw Zatoki.

(1) Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0044.
(2) Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0315.
(3) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0348.


Gwatemala, w szczególności sytuacja obrońców praw człowieka
PDF 419kWORD 54k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie Gwatemali, w szczególności sytuacji obrońców praw człowieka (2017/2565(RSP))
P8_TA(2017)0045RC-B8-0152/2017

Parlament Europejski,

–  uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka i konwencje ONZ w sprawie praw człowieka, a także protokoły fakultatywne do nich,

–  uwzględniając europejską konwencję praw człowieka, Europejską kartę społeczną i Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej,

–  uwzględniając Konsensus europejski w sprawie rozwoju z grudnia 2005 r.,

–  uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie naruszeń praw człowieka, w tym rezolucje w sprawie debat dotyczących przypadków łamania praw człowieka, zasad demokracji i państwa prawa,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 marca 2007 r. w sprawie Gwatemali(1), a także rezolucję z dnia 11 grudnia 2012 r. w sprawie Umowy ustanawiającej stowarzyszenie między UE a Ameryką Centralną(2),

–  uwzględniając wizytę Podkomisji Praw Człowieka w Meksyku i Gwatemali w lutym 2016 r. oraz końcowe sprawozdanie z tej wizyty,

–  uwzględniając sprawozdanie z wizyty Delegacji do spraw stosunków z państwami Ameryki Środkowej w Gwatemali i Hondurasie w dniach 16–20 lutego 2015 r.,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 21 stycznia 2016 r. w sprawie priorytetów UE na sesje Rady Praw Człowieka ONZ w 2016 r.(3),

–  uwzględniając raport specjalnego sprawozdawcy ONZ na temat globalnych zagrożeń, na jakie narażeni są obrońcy praw człowieka, oraz na temat sytuacji obrończyń praw człowieka,

–  uwzględniając sprawozdanie roczne za 2016 r. Wysokiego Komisarza NZ ds. Praw Człowieka na temat działalności jego biura w Gwatemali,

–  uwzględniając niedawną wizytę Specjalnego Przedstawiciela UE ds. Praw Człowieka w Gwatemali,

–  uwzględniając Pakt praw obywatelskich i politycznych ONZ z 1966 r.,

–  uwzględniając Plan działania UE dotyczący praw człowieka i demokracji (2015–2019),

–  uwzględniając plan działania UE na rzecz współpracy ze społeczeństwem obywatelskim w krajach partnerskich na lata 2014–2017,

–  uwzględniając wytyczne UE dotyczące ochrony obrońców praw człowieka oraz strategiczne ramy UE dotyczące praw człowieka, które zobowiązują do zaangażowania na rzecz obrońców praw człowieka,

–  uwzględniając rezolucję Rady Praw Człowieka ONZ nr 26/9 z dnia 26 czerwca 2014 r., w której Rada Praw Człowieka ONZ postanowiła ustanowić międzyrządową grupę roboczą o nieograniczonym składzie, której rolą będzie opracowanie prawnie wiążącego międzynarodowego instrumentu w celu uregulowania działalności spółek międzynarodowych i innych przedsiębiorstw w odniesieniu do praw człowieka,

–  uwzględniając Konwencję Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczącą ludności tubylczej i plemiennej w krajach niezależnych (konwencja MOP nr 169),

–  uwzględniając klauzule dotyczące praw człowieka zawarte w Umowie ustanawiającej stowarzyszenie między UE a Ameryką Centralną oraz w umowie o partnerstwie i współpracy UE-Ameryka Centralna, które obowiązują od 2013 r.,

–  uwzględniając wieloletni program indykatywny na lata 2014–2020 dotyczący Gwatemali oraz jego zaangażowanie na rzecz rozwiązywania konfliktów, pokoju i bezpieczeństwa,

–  uwzględniając programy wsparcia Unii Europejskiej dla wymiaru sprawiedliwości w Gwatemali, zwłaszcza SEJUST,

–  uwzględniając orzeczenie Międzyamerykańskiego Trybunału Praw Człowieka z 2014 r. w sprawie Obrońcy praw człowieka et al. przeciwko Gwatemali, a także sprawozdanie Międzyamerykańskiej Komisji Praw Człowieka na temat sytuacji w zakresie praw człowieka w Gwatemali (OEA/Ser.L/V/II. Doc. 43/15) z dnia 31 grudnia 2015 r.,

–  uwzględniając art. 25 Regulaminu Międzyamerykańskiej Komisji Praw Człowieka dotyczący mechanizmu środków zapobiegawczych,

–  uwzględniając konkluzje Rady z 2009 r. w sprawie wspierania demokracji w stosunkach zewnętrznych UE,

–  uwzględniając wytyczne Rady z 2009 r. dotyczące praw człowieka i międzynarodowego prawa humanitarnego,

–  uwzględniając oświadczenie wysokiej przedstawiciel Federiki Mogherini z dnia 9 grudnia 2016 r., wydane w imieniu Unii Europejskiej w sprawie Dnia Praw Człowieka przypadającego na 10 grudnia 2016 r.,

–  uwzględniając oświadczenie rzecznika ESDZ z dnia 17 sierpnia 2016 r. w sprawie obrońców praw człowieka w Gwatemali,

–  uwzględniając deklarację z Santo Domingo z posiedzenia ministerialnego UE-CELAC w dniach 25–26 października 2016 r.,

–  uwzględniając oświadczenie Grupy Trzynastu z dnia 1 lutego 2017 r. w sprawie wzmacniania praworządności oraz walki z korupcją i bezkarnością,

–  uwzględniając art. 2, art. 3 ust. 5 oraz art. 18, 21, 27 i 47 Traktatu o Unii Europejskiej, a także art. 208 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 135 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że Gwatemala jest trzecim pod względem wielkości beneficjentem dwustronnej pomocy rozwojowej UE w Ameryce Środkowej, która wynosi 187 mln EUR na lata 2014–2020 i skupia się na bezpieczeństwie żywnościowym, rozwiązywaniu konfliktów, pokoju, bezpieczeństwie i konkurencyjności;

B.  mając na uwadze, że Gwatemala jest strategicznie położona na szlaku dostaw narkotyków i nielegalnej migracji między Ameryką Środkową a Stanami Zjednoczonymi; mając na uwadze, że Gwatemalczycy stanowią drugą co do wielkości grupę osób deportowanych z USA; mając na uwadze, że dziesięciolecia konfliktu wewnętrznego, wysoki poziom ubóstwa i głęboko zakorzeniona kultura bezkarności sprawiły, że przemoc i zagrożenia dla bezpieczeństwa w Gwatemali utrzymują się na stałym poziomie; mając na uwadze, że wysokie wskaźniki przestępczości dotyczą całego społeczeństwa, a zwłaszcza obrońców praw człowieka, organizacji pozarządowych i władz lokalnych;

C.  mając na uwadze, że w roku 2017 przypada 20. rocznica podpisania porozumień pokojowych w Gwatemali; mając na uwadze, że zasadnicze znaczenie ma walka z bezkarnością, w tym z poważnymi przestępstwami popełnionymi podczas poprzednich niedemokratycznych reżimów; mając na uwadze, że władze Gwatemali muszą wystosować jasne przesłanie do fizycznych sprawców przemocy wobec obrońców praw człowieka oraz do ich zleceniodawców, tak aby tego typu działania nie pozostały bezkarne;

D.  mając na uwadze, że w okresie od stycznia do listopada 2016 r. Wydział ds. Ochrony Obrońców Praw Człowieka w Gwatemali (UDEFEGUA) odnotował czternaście zabójstw i siedem prób zabójstwa obrońców praw człowieka w Gwatemali; mając na uwadze, że według tego samego źródła w 2016 r. odnotowano 223 ataki na obrońców praw człowieka ogółem, w tym 68 nowych spraw sądowych wszczętych przeciwko obrońcom praw człowieka; mając na uwadze, że ofiarą ataków padali najczęściej obrońcy praw człowieka działający na rzecz ochrony środowiska i ziemi oraz w obszarze sprawiedliwości i bezkarności;

E.  mając na uwadze, że w 2016 r. doszło do zabójstw dziennikarzy (Victora Valdésa Cardony, Diego Estebana Gaspara, Roberto Salazara Barahony i Winstona Leonardo Túncheza Cano), a w 2017 r. zamordowano kolejnych obrońców praw człowieka – Laurę Leonor Vásquez Pinedę i Sebastiána Alonzo Juana;

F.  mając na uwadze, że sytuacja w zakresie praw człowieka jest nadal bardzo poważna; mając na uwadze, że sytuacja kobiet i ludności tubylczej, w szczególności obrońców praw człowieka i migrantów, stanowi poważny powód do zaniepokojenia, podobnie jak inne kwestie, takie jak dostęp do wymiaru sprawiedliwości, warunki panujące w więzieniach, zachowanie policji i doniesienia o torturach, spotęgowane powszechną korupcją, układami i bezkarnością;

G.  mając na uwadze, że Gwatemala ratyfikowała Konwencję MOP nr 169 dotyczącą ludności tubylczej i plemiennej oraz Konwencję nr 87 dotyczącą wolności związkowej i ochrony praw związkowych; mając na uwadze, że pojawiły się pewne pozytywne sygnały, takie jak utworzenie Mesa Sindical del Ministerio Público; mając na uwadze, że prawodawstwo Gwatemali nie przewiduje obowiązku przeprowadzenia uprzednich, dobrowolnych i rzetelnych konsultacji ze społecznościami tubylczymi, co zakłada konwencja MOP nr 169;

H.  mając na uwadze, że Międzyamerykański Trybunał Praw Człowieka wydał w 2014 r. prawomocny wyrok, w którym wezwał do prowadzenia polityki publicznej na rzecz ochrony obrońców praw człowieka; mając na uwadze, że obecnie toczy się finansowany przez UE proces konsultacji w sprawie wprowadzenia takiej polityki;

I.  mając na uwadze, że wytyczne ONZ dotyczące biznesu i praw człowieka mają zastosowanie do wszystkich państw i do wszystkich przedsiębiorstw, zarówno międzynarodowych, jak i krajowych, niezależnie od ich wielkości, branży, umiejscowienia, struktury własności i struktury organizacyjnej, choć skuteczne mechanizmy kontroli i sankcji pozostają wyzwaniem w światowym wdrażaniu wytycznych ONZ dotyczących biznesu i praw człowieka; mając na uwadze, że sytuacja w zakresie praw człowieka w Gwatemali zostanie poddana przeglądowi w listopadzie 2017 r. w ramach powszechnego okresowego przeglądu praw człowieka dokonywanego przez Radę Praw Człowieka;

J.  mając na uwadze, że rzecznik praw człowieka w Gwatemali, prokuratura i sądy podjęły ważne kroki w celu zwalczania bezkarności i uznawania praw człowieka;

K.  mając na uwadze, że Gwatemala podjęła pewne pozytywne kroki, takie jak przedłużenie mandatu CICIG (Międzynarodowej Komisji przeciwko Bezkarności w Gwatemali) do 2019 r.; mając na uwadze, że w październiku 2016 r. najwyżsi przedstawiciele władzy wykonawczej, ustawodawczej i sądowniczej Gwatemali, po konsultacjach przy okrągłym stole z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego, przedłożyli Kongresowi projekt reformy konstytucyjnej systemu wymiaru sprawiedliwości, której celem jest wzmocnienie tego systemu w oparciu o ścisłe warunki dotyczące kariery w sądownictwie, a także takie zasady jak pluralizm prawny i niezawisłość sądów;

L.  mając na uwadze, że przeprowadzenie szeregu emblematycznych spraw dotyczących korupcji i rozliczenia zbrodni okresu zmiany ustrojowej było utrudniane za pomocą celowej kampanii prześladowań, polegającej na zastraszaniu obrońców praw człowieka podejmujących działania w tych sprawach, w tym sędziów i prawników, oraz stawianie im sfingowanych zarzutów prawnych; mając na uwadze, że Iván Velasquez, dyrektor uznanej na szczeblu międzynarodowym Międzynarodowej Komisji przeciwko Bezkarności w Gwatemali (CICIG), także usłyszał zarzuty i jest obiektem trwającej kampanii oszczerstw; mając na uwadze, że emblematyczne sprawy dotyczące rozliczenia zbrodni okresu zmiany ustrojowej posuwają się naprzód, na przykład sprawy Moliny Theissena i CREOMPAZ lub sprawa dotycząca korupcji w La Linea y Coparacha;

M.  mając na uwadze, że niektóre państwa członkowskie UE nie ratyfikowały jeszcze układu o stowarzyszeniu UE-Ameryka Centralna, co oznacza, że filar „dialogu politycznego” nie wszedł jeszcze w życie; mając na uwadze, że prawa człowieka i praworządność stanowią – obok trwałego rozwoju gospodarczego i społecznego – kluczowe elementy unijnej polityki działań zewnętrznych;

1.  w najostrzejszych słowach potępia niedawne zabójstwa, których ofiarami padli Laura Leonor Vásquez Pineda, Sebastian Alonzo Juan oraz dziennikarze Victor Valdés Cardona, Diego Esteban Gaspar, Roberto Salazar Barahona i Winston Leonardo Túnchez Cano, jak również każde z 14 zabójstw, do których doszło w 2016 r., a których ofiarami byli inni obrońcy praw człowieka w Gwatemali; składa szczere wyrazy współczucia rodzinom i przyjaciołom wszystkich tych obrońców praw człowieka;

2.  podkreśla swoje zaniepokojenie faktem, że nieustanne akty przemocy i brak bezpieczeństwa mają negatywny wpływ na możliwości pełnej i swobodnej realizacji działań przez obrońców praw człowieka; wyraża uznanie dla wszystkich obrońców praw człowieka w Gwatemali i apeluje o natychmiastowe przeprowadzenie niezależnych, obiektywnych i szczegółowych dochodzeń w sprawie wspomnianych wyżej zabójstw oraz wcześniejszych morderstw; podkreśla, że dynamiczne społeczeństwo obywatelskie jest niezbędne do tego, aby państwo na wszystkich szczeblach działało sprawnie i odpowiedzialnie, oraz aby było otwarte na wszystkich i skuteczne, a co za tym idzie – bardziej wiarygodne;

3.  z zadowoleniem przyjmuje wysiłki podejmowane przez Gwatemalę w walce z przestępczością zorganizowaną, apeluje o ich intensyfikację, przyznając jednocześnie, że niezmiernie trudno jest zapewnić bezpieczeństwo i wolność wszystkim obywatelom w sytuacji, gdzie przemoc ma charakter strukturalny, co związane jest między innymi z narkotykami; wzywa instytucje i państwa członkowskie UE do wyposażenia Gwatemali w środki techniczne i budżetowe, aby wspomóc ją w walce z korupcją i przestępczością zorganizowaną, a także do priorytetowego traktowania takich działań w ramach dwustronnych programów współpracy;

4.  przypomina o potrzebie opracowania polityki publicznej w zakresie ochrony obrońców praw człowieka, której domagał się Międzyamerykański Trybunał Praw Człowieka (IACHR) w 2014 r.; zwraca uwagę na niedawno rozpoczęty dialog narodowy, apeluje do władz Gwatemali o zadbanie o to, aby polityka publiczna była prowadzona w ramach szeroko zakrojonego procesu partycypacyjnego i by rozwiązywała strukturalne przyczyny wzrostu zagrożenia dla obrońców praw człowieka, a także zachęca przedsiębiorców do wsparcia tych wysiłków;

5.  z zadowoleniem przyjmuje decyzję podjętą przez delegaturę UE w Gwatemali, aby wesprzeć finansowo proces dyskusji i konsultacji na temat takiego programu, i zachęca delegaturę UE do dalszego wspierania obrońców praw człowieka; wzywa właściwe władze, by opracowały i realizowały politykę publiczną w celu ochrony obrońców praw człowieka w ścisłej współpracy z szerokim gronem zainteresowanych stron, a także by dalej podążały drogą reform w kierunku niezależnego sądownictwa, walki z bezkarnością oraz konsolidacji państwa prawa;

6.  wzywa do pilnego i obowiązkowego wdrożenia środków zapobiegawczych zalecanych przez IACHR i wzywa władze do wycofania decyzji, która jednostronnie likwiduje krajowe środki zapobiegawcze korzystne dla obrońców praw człowieka;

7.  przypomina wyniki 93 konsultacji wspólnotowych podejmowanych w dobrej wierze w 2014 i 2015 r.; przypomina, że trwa obecnie proces partycypacyjny, i wzywa władze Gwatemali do przyspieszenia procedur w celu ustanowienia krajowego mechanizmu dobrowolnych i rzetelnych wcześniejszych konsultacji, zgodnie z konwencją MOP nr 169; wzywa rząd Gwatemali do przeprowadzenia szerszych konsultacji społecznych na temat hydroelektrowni, projektów górniczych i przedsiębiorstw naftowych, a także wzywa instytucje UE do zadbania o to, by żadna forma europejskiej pomocy lub wsparcia nie promowała ani nie dopuszczała projektów rozwojowych, w przypadku których nie dopełniono obowiązku uprzednich, dobrowolnej i rzetelnych konsultacji ze społecznościami tubylczymi;

8.  z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę dotyczącą reformy systemu sądownictwa, przedstawioną Kongresowi przez władzę wykonawczą, sądowniczą i ustawodawczą, której celem jest dalszy rozwój profesjonalnego, demokratycznego systemu wymiaru sprawiedliwości opartego na rzeczywistej niezawisłości sądów; wzywa Kongres Gwatemali do podjęcia wspólnych wysiłków, aby zakończyć reformę sądownictwa w sposób całościowy i kompleksowy w 2017 r.; w tym celu wzywa władze Gwatemali do zapewnienia systemowi wymiaru sprawiedliwości, a zwłaszcza Prokuraturze Generalnej, wystarczających środków finansowych i zasobów ludzkich; popiera ważną pracę Międzynarodowej Komisji przeciwko Bezkarności w Gwatemali (CICIG);

9.  z zadowoleniem przyjmuje wyrok pierwszej izby Sądu Apelacyjnego, w którym potwierdzono brak zastosowania przedawnienia do przestępstw ludobójstwa i zbrodni przeciwko ludzkości w procesie byłego dyktatora José Efraina Riosa Montta, i uznaje ten wyrok za milowy krok w walce z bezkarnością;

10.  wzywa Gwatemalę do współpracy w ramach mechanizmu powszechnego okresowego przeglądu praw człowieka oraz do podjęcia wszelkich odpowiednich kroków w celu wdrożenia zawartych w nim zaleceń;

11.  wzywa Unię Europejską do wsparcia Prokuratury Generalnej; zdecydowanie sprzeciwia się wszelkim formom nacisku, zastraszania i wywierania wpływu, które zagrażają niezależności, pluralizmowi prawnemu i obiektywizmowi; zachęca władze Gwatemali do dalszego wspierania współpracy między Wydziałem Ministerstwa Spraw Wewnętrznych ds. Analiz Ataków na Obrońców Praw Człowieka a Sekcją Praw Człowieka w Prokuraturze Generalnej;

12.  wzywa instytucje UE do działania na rzecz zawarcia wiążących umów międzynarodowych, które zwiększą poszanowanie praw człowieka, w szczególności w przypadku przedsiębiorstw z siedzibą w UE działających w krajach trzecich;

13.  wzywa te państwa członkowskie, które jeszcze tego nie uczyniły, do ratyfikacji układu o stowarzyszeniu między UE a Ameryką Centralną; wzywa Unię Europejską i jej państwa członkowskie do wykorzystania mechanizmów określonych w układzie o stowarzyszeniu oraz umowie o dialogu politycznym, aby zdecydowanie zachęcić Gwatemalę do realizacji ambitnego programu działań dotyczących praw człowieka i walki z bezkarnością; wzywa instytucje i państwa członkowskie UE do przeznaczenia wystarczających środków finansowych i zapewnienia pomocy technicznej na realizację tego zadania;

14.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Europejskiej Służbie Działań Zewnętrznych, Specjalnemu Przedstawicielowi UE ds. Praw Człowieka, Organizacji Państw Amerykańskich, Euro-Latynoamerykańskiemu Zgromadzeniu Parlamentarnemu, rządom i parlamentom państw członkowskich, prezydentowi, rządowi i parlamentowi Republiki Gwatemali, SIECA oraz Parlamentowi Ameryki Centralnej.

(1) Dz.U. C 301E z 13.12.2007, s. 257.
(2) Dz.U. C 434 z 23.12.2015, s. 181.
(3) Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0020.


Zwalczanie terroryzmu ***I
PDF 407kWORD 57k
Rezolucja
Tekst
Załącznik
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zwalczania terroryzmu i zastępującej decyzję ramową Rady 2002/475/WSiSW w sprawie zwalczania terroryzmu (COM(2015)0625 – C8-0386/2015 – 2015/0281(COD))
P8_TA(2017)0046A8-0228/2016

(Zwykła procedura ustawodawcza: pierwsze czytanie)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając wniosek Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2015)0625),

–  uwzględniając art. 294 ust. 2, art. 83 ust. 1 oraz art. 82 ust. 2 lit. c) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z którymi Komisja przedstawiła wniosek Parlamentowi (C8-0386/2015),

–  uwzględniając opinię Komisji Prawnej w sprawie proponowanej podstawy prawnej,

–  uwzględniając art. 294 ust. 3 i art. 83 ust.1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 17 marca 2016 r.(1)

–  uwzględniając rezolucje Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych 1373(2001) z dnia 28 września 2001 r., 2178(2014) z dnia 24 września 2014 r., 2195(2014) z dnia 19 grudnia 2014 r., 2199(2015) z dnia 12 lutego 2015 r.,   2249(2015) z dnia 20 listopada 2015 r. i 2253(2015) z dnia 17 grudnia 2015 r.,

–  uwzględniając Konwencję Rady Europy o zapobieganiu terroryzmowi z dnia 16 maja 2005 r. oraz protokół dodatkowy do niej z dnia 19 maja 2015 r.,

–  uwzględniając zalecenia Grupy Specjalnej ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (FATF),

–  uwzględniając komunikat ze szczytu w sprawie bezpieczeństwa jądrowego w Waszyngtonie z dnia 1 kwietnia 2016 r.,

–  uwzględniając zobowiązanie przedstawiciela Rady, przekazane pismem z dnia 30 listopada 2016 r., do zatwierdzenia stanowiska Parlamentu Europejskiego, zgodnie z art. 294 ust.4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 59 i art. 39 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A8-0228/2016),

1.  przyjmuje poniższe stanowisko w pierwszym czytaniu;

2.  zatwierdza wspólne oświadczenie Parlamentu, Rady i Komisji załączone do niniejszej rezolucji;

3.  zwraca się do Komisji o ponowne przekazanie mu sprawy, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzić znaczące zmiany do swojego wniosku lub zastąpić go innym tekstem;

4.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji, a także parlamentom narodowym.

Stanowisko Parlamentu Europejskiego przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 16 lutego 2017 r. w celu przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/... w sprawie zwalczania terroryzmu i zastępująca decyzję ramową Rady 2002/475/WSiSW oraz zmieniająca decyzję Rady 2005/671/WSiSW

(Jako że pomiędzy Parlamentem i Radą osiągnięte zostało porozumienie, stanowisko Parlamentu odpowiada ostatecznej wersji aktu prawnego, dyrektywy (UE) 2017/541.)

ZAŁĄCZNIK DO REZOLUCJI USTAWODAWCZEJ

Wspólne oświadczenie Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji złożone w momencie przyjmowania dyrektywy w sprawie zwalczania terroryzmu

Niedawne ataki terrorystyczne w Europie pokazały, że należy zwiększyć wysiłki na rzecz ochrony bezpieczeństwa, wspierając jednocześnie poszanowanie naszych wspólnych wartości, w tym praworządności i przestrzegania praw człowieka. Aby zapewnić kompleksową odpowiedź na zmieniający się charakter zagrożenia terrorystycznego, wzmocnione ramy kryminalizacji służące zwalczaniu terroryzmu należy uzupełnić skutecznymi działaniami w zakresie zapobiegania radykalizacji prowadzącej do terroryzmu oraz efektywną wymianą informacji na temat przestępstw terrorystycznych.

Mając powyższe na uwadze, instytucje i państwa członkowskie UE wspólnie zobowiązują się – w ramach swoich odpowiednich kompetencji – do dalszego rozwijania skutecznych środków prewencyjnych i inwestowania w takie środki; działania te będą prowadzone jako część kompleksowego podejścia międzysektorowego, które obejmuje wszystkie odpowiednie polityki, w tym w szczególności w dziedzinie edukacji, włączenia społecznego i integracji społecznej, a także wszystkie zainteresowane podmioty, w tym organizacje społeczeństwa obywatelskiego, społeczności lokalne lub partnerów z branży.

Komisja będzie wspierać wysiłki państw członkowskich, w szczególności udzielając wsparcia finansowego projektom służącym opracowywaniu narzędzi do zwalczania radykalizacji oraz za pośrednictwem ogólnounijnych inicjatyw i sieci, takich jak sieć upowszechniania wiedzy o radykalizacji postaw.

Parlament Europejski, Rada i Komisja podkreślają, jak ważne jest, by właściwe organy w Unii prowadziły skuteczną i szybką wymianę wszystkich istotnych informacji służących zapobieganiu przestępstwom terrorystycznym, ich wykrywaniu, prowadzeniu postępowań przygotowawczych lub oskarżaniu w ich sprawie. W związku z tym kwestią o kluczowym znaczeniu staje się wykorzystywanie w jak najszerszym zakresie wszystkich unijnych instrumentów, kanałów komunikacji i agencji do wymiany informacji, jak również szybkie wdrożenie całego unijnego prawodawstwa, które już przyjęto w tej dziedzinie.

Trzy instytucje potwierdzają, że należy ocenić funkcjonowanie ogólnych unijnych ram wymiany informacji oraz podjąć konkretne działania w celu wyeliminowania ewentualnych niedociągnięć, w tym mając na uwadze Plan działania na rzecz intensyfikacji wymiany informacji i udoskonalenia zarządzania nimi, w tym na rzecz rozwiązań interoperacyjnych w dziedzinie WSiSW.

(1) Dz.U. C 177 z 18.5.2016, s.51.


Wzmocnienie kontroli z użyciem odpowiednich baz danych na granicach zewnętrznych ***I
PDF 401kWORD 52k
Rezolucja
Tekst
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 562/2006 w odniesieniu do wzmocnienia kontroli z użyciem odpowiednich baz danych na granicach zewnętrznych (COM(2015)0670 – C8-0407/2015 – 2015/0307(COD))
P8_TA(2017)0047A8-0218/2016

(Zwykła procedura ustawodawcza: pierwsze czytanie)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając wniosek Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2015)0670),

–  uwzględniając art. 294 ust. 2 oraz art. 77 ust. 2 lit. b) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z którymi wniosek został przedstawiony Parlamentowi przez Komisję (C8-0407/2015),

–  uwzględniając art. 294 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając zobowiązanie przedstawiciela Rady, przekazane pismem z dnia 7 grudnia 2016 r., do zatwierdzenia stanowiska Parlamentu Europejskiego, zgodnie z art. 294 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 59 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz opinię Komisji Spraw Zagranicznych (A8-0218/2016),

1.  przyjmuje poniższe stanowisko w pierwszym czytaniu;

2.  zwraca się do Komisji o ponowne przekazanie mu sprawy, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do swojego wniosku lub zastąpienie go innym tekstem;

3.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji oraz parlamentom narodowym.

Stanowisko Parlamentu Europejskiego przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 16 lutego 2017 r. w celu przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/... zmieniającego rozporządzenie (UE) 2016/399 w odniesieniu do zintensyfikowania odpraw na granicach zewnętrznych z wykorzystaniem odpowiednich baz danych

(Jako że pomiędzy Parlamentem i Radą osiągnięte zostało porozumienie, stanowisko Parlamentu odpowiada ostatecznej wersji aktu prawnego, rozporządzenia (UE) 2017/458.)


Ewentualne zmiany i dostosowania w obecnej strukturze instytucjonalnej Unii Europejskiej
PDF 649kWORD 76k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie ewentualnych zmian i dostosowań w obecnej strukturze instytucjonalnej Unii Europejskiej (2014/2248(INI))
P8_TA(2017)0048A8-0390/2016

Parlament Europejski,

–  uwzględniając w szczególności art. 1, 2, 3, 6, 9, 10, 14, 15, 16, 17, 48 i 50 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) oraz art. 119, 120–126, 127–133, 136–138, 139–144, 194 i 352 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFEU) wraz z protokołami do niego,

–  uwzględniając Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej,

–  uwzględniając sprawozdanie przewodniczącego Komisji Europejskiej z dnia 22 czerwca 2015 r. sporządzone w ścisłej współpracy z przewodniczącymi Rady Europejskiej, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Banku Centralnego i Eurogrupy zatytułowane „Dokończenie budowy europejskiej unii gospodarczej i walutowej” (tzw. sprawozdanie pięciu przewodniczących)(1),

–  uwzględniając swoją rezolucję ustawodawczą z dnia 19 listopada 2013 r. w sprawie projektu rozporządzenia Rady w sprawie określenia wieloletnich ram finansowych na lata 2014–2020(2) z dnia 19 listopada 2013 r. oraz swoją decyzję z tego samego dnia w sprawie zawarcia porozumienia międzyinstytucjonalnego pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej, współpracy w kwestiach budżetowych i należytego zarządzania finansami(3),

–  uwzględniając WRF(4) i porozumienie międzyinstytucjonalne przyjęte w dniu 2 grudnia 2013 r.(5) ,

–  uwzględniając sprawozdanie końcowe i zalecenia Grupy Wysokiego Szczebla ds. Zasobów Własnych z grudnia 2016 r. (6),

–  uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej z dni 18–19 lutego 2016 r. w sprawie nowego porozumienia dla Zjednoczonego Królestwa w ramach Unii Europejskiej, które stało się nieważne w związku z decyzją Zjednoczonego Królestwa o wystąpieniu z Unii,

–  uwzględniając decyzję Zjednoczonego Królestwa o wystąpieniu z UE w wyniku referendum w sprawie członkostwa w UE przeprowadzonego w tym państwie,

–  uwzględniając sondaż Standardowego Eurobarometru 84 z jesieni 2015 r. zatytułowany „Opinia publiczna w Unii Europejskiej” oraz sondaż specjalny Specjalnego Eurobarometru przeprowadzony przez Parlament Europejski w czerwcu 2016 r. pt. „Europejczycy w 2016 r.: wyobrażenia i oczekiwania, walka z terroryzmem i radykalizacją postaw”,

–  uwzględniając opinię nr 2/13 Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie projektu umowy przewidującej przystąpienie UE do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (europejska konwencja praw człowieka, EKPC)(7),

–  uwzględniając decyzję Rady Europejskiej z dnia 28 czerwca 2013 r. określającą skład Parlamentu Europejskiego(8),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 12 grudnia 2013 r. w sprawie problemów konstytucyjnych związanych z wielopoziomowym sprawowaniem rządów w Unii Europejskiej(9),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 kwietnia 2014 r. zatytułowaną „Negocjacje w sprawie WRF na lata 2014–2020: wnioski, jakie należy wyciągnąć, oraz dalsze kroki”(10),

–  uwzględniając swoje rezolucje z dnia 22 listopada 2012 r. w sprawie wyborów do Parlamentu Europejskiego w 2014 r.(11) oraz z dnia 4 lipca 2013 r. w sprawie poprawy organizacji wyborów do Parlamentu Europejskiego w 2014 r.(12),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 20 listopada 2013 r. w sprawie lokalizacji siedzib instytucji Unii Europejskiej(13),

–   uwzględniając swoją rezolucję z dnia 28 października 2015 r. w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej(14),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 11 listopada 2015 r. w sprawie reformy prawa wyborczego Unii Europejskiej oraz swój wniosek w sprawie przyjęcia przepisów zmieniających Akt dotyczący wyboru członków Parlamentu Europejskiego w powszechnych wyborach bezpośrednich(15),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 28 czerwca 2016 r. w sprawie decyzji o wystąpieniu z UE w wyniku referendum w Zjednoczonym Królestwie(16),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie poprawy funkcjonowania Unii Europejskiej dzięki wykorzystaniu potencjału Traktatu z Lizbony(17),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie mechanizmu zdolności fiskalnej dla strefy euro(18),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 25 października 2016 r. zawierającą zalecenia dla Komisji dotyczące ustanowienia unijnego mechanizmu na rzecz demokracji, praworządności i praw podstawowych(19),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1624 z dnia 14 września 2016 r. w sprawie Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej(20),

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 16 września 2015 r.(21) oraz opinię Komitetu Regionów z dnia 8 lipca 2015 r.(22),

–  uwzględniając deklarację przewodniczących Izby Deputowanych Włoch, Zgromadzenia Narodowego Francji, niemieckiego Bundestagu i Izby Deputowanych Luksemburga pt. „Większa integracja europejska: droga naprzód”, podpisaną w dniu 14 września 2015 r., a obecnie zatwierdzaną przez liczne parlamenty państw członkowskich UE,

–   uwzględniając opinię Komitetu Regionów z dnia 31 stycznia 2013 r. pt. „Wzmocnienie obywatelstwa UE poprzez propagowanie praw wyborczych obywateli UE”(23),

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Konstytucyjnych oraz opinie Komisji Budżetowej i Komisji Kontroli Budżetowej (A8-0390/2016),

A.  mając na uwadze, że celem niniejszej rezolucji jest zapewnienie rozwiązań, których nie można wypracować z wykorzystaniem narzędzi obecnie przewidzianych w Traktatach i które są w związku z tym możliwe jedynie dzięki przyszłej zmianie Traktatu, po spełnieniu warunków wstępnych;

B.  mając na uwadze, że niezdolność instytucji UE, by sprostać licznym głębokim kryzysom, z jakim zmaga się obecnie Unia, czyli z tzw. wielowymiarowym kryzysem finansowym, gospodarczym, społecznym i konsekwencjami migracyjnymi, a także pojawienie się ruchów nacjonalistycznych i populistycznych prowadzą do pogłębienia niezadowolenia coraz większej części społeczeństwa z funkcjonowania Unii Europejskiej w obecnym kształcie;

C.  mając na uwadze, że jedynie dzięki wspólnemu działaniu Unii Europejskiej, a nie działaniom pojedynczych państw członkowskich, można sprostać istotnym wyzwaniom, z jakimi boryka się Europa;

D.  mając na uwadze, że postęp w budowaniu Unii, która może podejmować rzeczywiste działania i osiągać swe cele, zakłóca nieudolne zarządzanie wynikające z ciągłego i systematycznego dążenia do jednomyślności w Radzie (opartego w dalszym ciągu na tzw. kompromisie luksemburskim) oraz brak jednej wiarygodnej władzy wykonawczej, która posiadałaby pełnię praw demokratycznych i kompetencje do podejmowania skutecznych działań w wielu dziedzinach polityki; mając na uwadze ostatnie przykłady, takie jak niewłaściwe zarządzanie przepływami uchodźców, powolne rozwiązywanie problemów bankowych po wybuchu kryzysu finansowego oraz brak natychmiastowej wspólnej reakcji na wewnętrzne i zewnętrzne zagrożenie terroryzmem, które dobitnie obnażyły brak zdolności Unii do skutecznego i szybkiego reagowania;

E.  mając na uwadze, że UE nie może spełnić oczekiwań obywateli europejskich, gdyż obecnie obowiązujące Traktaty nie są w pełni wykorzystane i nie przewidują wszystkich instrumentów, kompetencji i procedur decyzyjnych niezbędnych do skutecznego zajęcia się tymi wspólnymi celami;

F.  mając na uwadze, że problem ten, a także brak wspólnej wizji państw członkowskich dotyczącej przyszłości naszego kontynentu, spowodował bezprecedensowy wzrost eurosceptycyzmu, który prowadzi do powrotu do nacjonalizmu i podważa istotę Unii, grożąc nawet jej rozpadem;

G.  mając na uwadze, że system, w którym państwa członkowskie Unii uciekają się do rozwiązań „à la carte”, dodatkowo umocniony w traktacie lizbońskim – zamiast Unię umocnić, zwiększył tylko jej złożoność i zaostrzył różnice; mając na uwadze, że pomimo elastyczności, jaką oferują Traktaty, niektórym państwom członkowskim przyznano liczne odstępstwa od prawa pierwotnego, co doprowadziło do powstania nieprzejrzystego systemu przecinających się kręgów współpracy i kontroli demokratycznej oraz rozliczalności;

H.  mając na uwadze, że Traktaty oferują różne formy elastycznej i zróżnicowanej integracji na poziomie prawa wtórnego przez instrumenty wzmocnionej i ustrukturyzowanej współpracy, które powinny być stosowane jedynie do ograniczonej liczby strategii politycznych, zachowując jednak swój integracyjny charakter, tak aby umożliwić udział wszystkim państwom członkowskim; mając na uwadze, że dwadzieścia lat po ustanowieniu instrumentu wzmocnionej współpracy jego skutki nadal są ograniczone; mając na uwadze, że wzmocniona współpraca została przewidziana w trzech przypadkach, tj. w zakresie wspólnych zasad dotyczących obowiązującego prawa w odniesieniu do rozwodów międzynarodowych małżeństw, patentu europejskiego o jednolitym skutku, a także wprowadzenia podatku od transakcji finansowych; mając na uwadze, że wzmocniona współpraca musi stanowić pierwszy krok w kierunku dalszej integracji strategii politycznych, takich jak wspólna polityka bezpieczeństwa i obrony (WPBiO), a nie sposób na ułatwienie rozwiązań „à la carte”;

I.  mając na uwadze konieczność zachowania metody wspólnotowej, której nie mogą podważać rozwiązania międzyrządowe, nawet w dziedzinach, w których nie wszystkie państwa członkowskie spełniają warunki uczestnictwa;

J.  mając jednak na uwadze, że walutą Unii jest euro (arat. 3 ust. 4 TUE), Zjednoczone Królestwo uzyskało odstępstwo od przystąpienia do strefy euro (protokół nr 15), Dania – odstępstwo konstytucyjne od stosowania wspólnej waluty (protokół nr 16), Szwecja przestała przestrzegać kryteriów konwergencji dotyczących euro, a w Radzie Europejskiej otwarcie omawiana jest możliwość odstąpienia Grecji od wspólnej waluty; mając na uwadze, że wszystkie państwa członkowskie są tak samo zobowiązane do przystąpienia do strefy euro po spełnieniu wszystkich wymaganych kryteriów, jednak nie określono żadnego harmonogramu dla państw członkowskich, które przystępują do strefy euro po jej utworzeniu;

K.  mając na uwadze, że w odniesieniu do Schengen Zjednoczone Królestwo i Irlandia uzyskały klauzulę opt-out, choć swobodny przepływ osób i wynikające z niego zniesienie kontroli na granicach wewnętrznych są formalnie zapisane w Traktatach; mając na uwadze, że cztery inne państwa członkowskie także nie uczestniczą w tym systemie, mimo że mają taki obowiązek, podczas gdy trzy państwa spoza Unii Europejskiej uzyskały prawo „opt-in”; mając na uwadze, że fragmentacja ta nie tylko uniemożliwia całkowite zniesienie niektórych pozostających jeszcze granic wewnętrznych, lecz także utrudnia utworzenie prawdziwego rynku wewnętrznego i w pełni zintegrowanego obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości; przypomina, że integracja ze strefą Schengen musi pozostać celem wszystkich państw członkowskich UE;

L.  mając na uwadze, że klauzule opt-out, z których korzystają poszczególne państwa członkowskie, stanowią zagrożenie dla jednolitego stosowania prawa UE, zbytnio komplikują zarządzanie, zagrażają spójności Unii i niszczą solidarność między obywatelami;

M.  mając na uwadze, że od czasu Traktatu z Lizbony, będąc pod presją kryzysu gospodarczego, finansowego, migracyjnego i kryzysu bezpieczeństwa, Rada Europejska rozszerzyła swą rolę o bieżące zarządzanie dzięki przyjęci instrumentów międzyrządowych poza ramami UE, mimo tego, że jej rolą jest pobudzanie Unii do rozwoju oraz określanie ogólnych kierunków i priorytetów politycznych, a nie sprawowanie funkcji ustawodawczej (art. 15 ust. 1 TUE);

N.  mając na uwadze, że zależność od wymogu jednomyślności w Radzie Europejskiej oraz jej niezdolność do osiągnięcia takiej jednomyślności doprowadziły do przyjęcia poza ramami prawnymi UE takich porozumień międzyrządowych jak Europejski Mechanizm Stabilności (EMS) oraz Traktat o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w unii gospodarczej i walutowej (tzw. pakt fiskalny); mając na uwadze, że to samo odnosi się do porozumienia z Turcją w sprawie kryzysowej sytuacji uchodźców syryjskich;

O.  mając na uwadze, że choć art. 16 paktu fiskalnego przewiduje obowiązek podjęcia niezbędnych kroków w celu włączenia paktu do ram prawnych Unii w terminie pięciu lat od dnia wejścia w życie (do dnia 1 stycznia 2018 r.), i choć podobne postanowienia zawiera Umowa o przekazywaniu i uwspólnianiu składek na rzecz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, jasne jest, że nie można zapewnić odporności strefy euro, w tym sfinalizować unii bankowej, bez dalszych wspólnych działań w dziedzinie budżetu i stworzenia bardziej wiarygodnej, skutecznej i demokratycznej formy gospodarowania;

P.  mając na uwadze, że ten nowy system gospodarowania zakłada, iż Komisja stanie się prawdziwym rządem, odpowiadającym przed Parlamentem i uprawnionym do kształtowania i wdrażania wspólnej polityki pieniężnej, budżetowej i makroekonomicznej, tak potrzebnej strefie euro, oraz musi posiadać własny skarb i budżet proporcjonalny do powierzonych jej zadań; mając na uwadze, że oprócz środków przewidzianych w obowiązującym prawie pierwotnym, wymaga to reformy Traktatu z Lizbony;

Q.  mając na uwadze, że to samo dotyczy również niezbędnej reformy i modernizacji zasobów finansowych całej Unii Europejskiej; mając na uwadze, że porozumienie w sprawie obecnych wieloletnich ram finansowych (WRF) osiągnięto dopiero po długich i trudnych negocjacjach oraz że uzupełniła je decyzja o powołaniu grupy wysokiego szczebla ds. przeglądu unijnego systemu dochodów z zasobów własnych, która ma złożyć sprawozdanie w 2016 r.; mając na uwadze, że obecne WRF poważnie ograniczają autonomię finansową i polityczną Unii, ponieważ większość dochodów pochodzi ze składek państw członkowskich, a znaczna część wydatków jest już zaplanowana tak, że środki te wrócą do tych samych państw członkowskich; mając na uwadze, że składki krajowe oparte na DNB/PNB stały się zdecydowanie największym źródłem dochodu;

R.  mając na uwadze, że na obecne WRF przeznaczono mniejszy budżet w wartościach nominalnych niż na poprzednie ramy, podczas gdy okoliczności wymagają większego wysiłku budżetowego, by pomóc uchodźcom i pobudzać wzrost gospodarczy, spójność społeczną i stabilność finansową;

S.  mając na uwadze, że wymóg jednomyślności w dziedzinie polityki podatkowej utrudnia zwalczanie rajów podatkowych w Unii Europejskiej i szkodliwej polityki podatkowej państw członkowskich; mając na uwadze, że wiele z tych praktyk zakłóca funkcjonowanie rynku wewnętrznego, zagraża dochodom państw członkowskich i ostatecznie przenosi ciężar podatkowy na obywateli i MŚP;

T.  mając na uwadze, że Unia Europejska jest systemem konstytucyjnym opartym na rządach prawa; mając na uwadze konieczność zmiany Traktatów, tak aby przyznać Europejskiemu Trybunałowi Sprawiedliwości (ETS) właściwość w odniesieniu do wszystkich aspektów prawa UE, zgodnie z zasadą podziału władz;

U.  mając na uwadze, że UE opiera się na takich wartościach jak poszanowanie godności ludzkiej, wolność, demokracja, równość, praworządność, jak również poszanowanie praw człowieka, w tym praw przedstawicieli mniejszości; mając na uwadze, że istniejące instrumenty UE służące do oceny sytuacji i nakładania sankcji na państwa członkowskie za naruszenie tych zasad okazały się niewystarczające; mając na uwadze, że postępowania w sprawie naruszeń wszczęte w związku z określonymi aktami prawnymi lub działaniami danego państwa członkowskiego naruszającymi prawo UE nie wystarczają, by wyeliminować systemowe naruszenia podstawowych wartości UE; mając na uwadze, że na podstawie art. 7 ust. 1 TUE Rada musi stanowić większością czterech piątych swych członków, by stwierdzić istnienie wyraźnego ryzyka poważnego naruszenia podstawowych wartości przez państwo członkowskie, a art. 7 ust. 2 TUE przewiduje wymóg jednomyślności w Radzie Europejskiej w celu stwierdzenia istnienia poważnego i stałego naruszenia; mając na uwadze, że w rezultacie nie zastosowano ani środków zapobiegawczych na podstawie art. 7 ust. 1 TUE ani mechanizmów sankcji na mocy art. 7 ust. 2 i 3;

V.  mając na uwadze, że UE wydaje się móc w większym stopniu wpływać na politykę w zakresie praw podstawowych, praworządności i korupcji w poszczególnych krajach tak długo, jak pozostają one kandydatami do członkostwa w Unii; mając na uwadze, że mechanizm praworządności powinien być stosowany w takim samym stopniu we wszystkich państwach członkowskich;

W.  mając na uwadze, że przegląd jest konieczny również w celu przywrócenia równowagi i gruntownej odnowy funkcjonowania Unii, aby zapewnić mniej biurokratyczne uregulowania prawne i skuteczniejsze kształtowanie polityki, przy większym uwzględnieniu potrzeb obywateli; mając na uwadze, że Unia potrzebuje niezbędnych kompetencji, które umożliwią jej postępy w kierunku osiągnięcia wybranych określonych celów, takich jak zakończenie tworzenia jednolitego rynku, w tym unii energetycznej, spójności społecznej i pełnego zatrudnienia, uczciwego i wspólnego zarządzania kwestiami migracji i azylu, a także wewnętrznej i zewnętrznej polityki bezpieczeństwa;

X.  mając na uwadze, że budowanie konsekwentnego dialogu z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego oraz wzmacnianie dialogu społecznego na wszystkich szczeblach w zgodzie z zasadami wprowadzonymi w art. 11 TFUE ma kluczowe znaczenie dla przezwyciężenia eurosceptycyzmu oraz dla ponownego potwierdzenia wagi wymiaru europejskiej solidarności, spójności społecznej i budowy uczestniczącej i włączającej demokracji w uzupełnieniu do demokracji przedstawicielskiej;

Y.  mając na uwadze, że w minionym dziesięcioleciu stan bezpieczeństwa w Europie znacznie się pogorszył, zwłaszcza w naszym sąsiedztwie: żadne państwo członkowskie nie jest już w stanie samo zapewnić własnego bezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego;

Z.  mając na uwadze, że spadek zdolności obronnych Europy ogranicza jej zdolność do propagowania stabilności poza jej bezpośrednimi granicami; mając na uwadze, że idzie to w parze z niechęcią naszych amerykańskich sojuszników do interwencji, jeżeli Europa nie jest gotowa, by sprawiedliwie wziąć na siebie część odpowiedzialności; mając na uwadze konieczność umocnienia polityki obronnej UE i zawarcia kompleksowego partnerstwa UE-NATO, tak aby umożliwić Unii autonomiczne działanie za granicą, głównie z myślą o stabilizacji swego sąsiedztwa; mając na uwadze, że oznacza to potrzebę ściślejszej współpracy między państwami członkowskimi, a także włączenia części ich zdolności obronnych do Europejskiej Wspólnoty Obronnej, zgodnie z nową europejską strategią bezpieczeństwa;

AA.  mając na uwadze, że żadna z klauzul pomostowych przewidzianych w Traktacie z Lizbony w celu uproszczenia reformy zarządzania Unią nie została zastosowana, i najprawdopodobniej nie znajdzie zastosowania w obecnych okolicznościach; mając natomiast na uwadze, że w odpowiedzi na decyzję Rady Europejskiej z dni 18–19 czerwca 2009 r. dotyczącą zmniejszenia liczby członków Komisji, jak przewidziano w Traktacie z Lizbony, natychmiast wykorzystano klauzulę „let out”;

AB.  mając na uwadze wybory parlamentarne z 2014 r., które po raz pierwszy doprowadziły do bezpośredniego wyłonienia kandydata na przewodniczącego Komisji; mając jednak na uwadze, że obywatele nie byli niestety w stanie głosować na kandydatów bezpośrednio; mając na uwadze, że ponadnarodowy charakter wyborów do Parlamentu Europejskiego powinien być jeszcze bardziej wzmocniony poprzez wprowadzenie jasnej podstawy prawnej w celu zapewnienia, że ten nowy system zostanie zachowany i będzie rozwijany; mając ponadto na uwadze, że obywatelom wciąż trudno jest zrozumieć wzajemne relacje między przewodniczącym Komisji a przewodniczącym Rady Europejskiej;

AC.  mając na uwadze, że pilny charakter reformy Unii stał się jeszcze bardziej naglący w związku z referendum w Zjednoczonym Królestwie w sprawie wystąpienia z Unii Europejskiej; mając na uwadze, że w negocjacjach warunków wystąpienia Zjednoczonego Królestwa należy także uwzględnić ramy przyszłych stosunków tego kraju z Unią; mając na uwadze, że umowa ta musi być przedmiotem negocjacji zgodnie z art. 218 ust. 3 TFUE i że w imieniu Unii musi ją podpisać Rada działająca kwalifikowaną większością głosów, po uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego; mając na uwadze, że w związku z tym Parlament Europejski powinien być w pełni zaangażowany w cały proces negocjacyjny;

AD.  mając na uwadze, że wystąpienie Zjednoczonego Królestwa z UE stworzyłoby okazję do uproszczenia struktury Unii oraz wyjaśnienia, co tak naprawdę członkostwo w Unii oznacza; mając na uwadze, że w przyszłości potrzebne będą jasne ramy stosunków UE z sąsiadującymi państwami spoza UE (Zjednoczone Królestwo, Norwegia, Szwajcaria, Turcja, Ukraina itp.); mając na uwadze, że ojcowie-założyciele Unii przewidzieli już status państwa towarzyszącego;

AE.  mając na uwadze, że w ramach tego poważnego przedsięwzięcia Parlament Europejski otrzymał na mocy Traktatów sześć specjalnych uprawnień, a mianowicie: prawo do przedkładania propozycji zmiany Traktatów (art. 48 ust. 2 TUE), prawo do konsultacji przez Radę Europejską w sprawie proponowanych zmian Traktatów (art. 48 ust. 3 akapit pierwszy TUE), prawo do żądania zwołania konwentu wbrew woli Rady Europejskiej (art. 48 ust. 3 akapit drugi TUE), prawo do konsultacji przez Radę Europejską w sprawie jej decyzji o zmianie wszystkich postanowień części trzeciej TFUE lub części tych postanowień (art. 48 ust. 6 akapit drugi TUE), prawo do określenia rozkładu miejsc w Parlamencie przed następnymi wyborami (art. 14 ust. 2 TUE) oraz prawo do opracowania projektu jednolitej procedury wyborczej (art. 223 ust. 1 TFUE);

AF.  mając na uwadze, że należy chronić rolę Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (EKES) oraz Komitetu Regionów (KR) jako instytucjonalnych przedstawicieli organizacji społeczeństwa obywatelskiego i podmiotów regionalnych i lokalnych, ze względu na fakt, że ich opinie przyczyniają się do zwiększenia legitymacji demokratycznej procesów kształtowania polityki i procesów ustawodawczych;

AG.  mając na uwadze, że wyraźna większość samorządów regionalnych i lokalnych w Unii za pośrednictwem Komitetu Regionów konsekwentnie opowiada za bardziej zintegrowaną Unią, posiadającą skuteczny system rządów;

1.  uważa, że minął już czas podejmowania decyzji ad hoc i stopniowo, ponieważ często prowadzi to jedynie do środków, które są albo niewystarczające, albo spóźnione; jest przekonany, że nadszedł na poważne przemyślenie sposobu naprawy braków zarządzania Unią Europejską przez przeprowadzenie kompleksowego, dogłębnego przeglądu Traktatu z Lizbony; uważa, że krótko- i średnioterminowe rozwiązania można tymczasem osiągnąć poprzez wykorzystanie pełnego potencjału obecnych Traktatów;

2.  zauważa, że reforma Unii powinna raczej prowadzić do jej modernizacji dzięki ustanowieniu nowych skutecznych europejskich zdolności, instrumentów i dalszej demokratyzacji procesów decyzyjnych, a nie do jej renacjonalizacji w drodze większej „międzyrządowości”;

3.  podkreśla, że z niedawnego sondażu Eurobarometru wynika, że – wbrew powszechnemu mniemaniu – obywatele UE wciąż mają świadomość wagi prawdziwie europejskich rozwiązań i w pełni je popierają(24), między innymi w dziedzinie bezpieczeństwa, obrony i migracji;

4.  z wielkim niepokojem obserwuje mnożenie się podgrup państw członkowskich, które podważają jedność Unii, wprowadzając brak przejrzystości, a także podważając zaufanie społeczeństwa; uważa, że UE-27 jest najwłaściwszym formatem do dyskusji o przyszłości Unii; podkreśla, że rozbicie dyskusji na różne formaty lub grupy państw członkowskich przyniosłoby skutki przeciwne do oczekiwanych;

5.  podkreśla, że kompleksową demokratyczną reformę Traktatów należy osiągnąć w drodze refleksji nad przyszłością UE oraz porozumienia w sprawie wizji dla obecnych i przyszłych pokoleń obywateli europejskich, prowadząc do konwencji, która z uwagi na swój skład – przedstawiciele parlamentów narodowych, rządów wszystkich państw członkowskich, Komisji, Parlamentu Europejskiego i organów doradczych UE, takich jak Komitet Regionów i Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny – gwarantuje włączenie wszystkich podmiotów, a także zapewnia właściwą platformę dla takich rozważań i zaangażowanie europejskich obywateli i społeczeństwa obywatelskiego;

Położenie kresu Europie „à la carte”

6.  wyraża ubolewanie z powodu faktu, że za każdym razem, kiedy Rada Europejska postanawia zastosować metody międzyrządowe i obejść „metodę wspólnotową lub unijną” określoną w Traktatach, nie tylko obniża to skutecznego kształtowania polityki, ale również przyczynia się do coraz mniejszej przejrzystości oraz, rozliczalności i kontroli demokratycznej; uważa, że stosowanie zróżnicowanej ścieżki jest możliwe jedynie jako tymczasowy krok na drodze ku bardziej zintegrowanemu i skutecznemu kształtowaniu polityki UE;

7.  uważa, że tzw. metoda unijna jest jedyną demokratyczną metodą stanowienia prawa, która zapewnia, że uwzględniane są wszystkie interesy, zwłaszcza wspólny interes europejski; przez pojęcie „metoda unijna” rozumie procedurę ustawodawczą, zgodnie z którą Komisja – w ramach swoich uprawnień wykonawczych – składa wniosek ustawodawczy, Parlament i Rada – reprezentujące odpowiednio obywateli i państwa – stanowią większością głosów, przy czym zasada jednomyślności staje się bezwzględnym wyjątkiem, a Trybunał Sprawiedliwości nadzoruje i sprawuje ostateczną kontrolę sądowniczą; podkreśla, że metody unijnej należy przestrzegać nawet w przypadkach niecierpiących zwłoki;

8.  uważa, że w tych okolicznościach konieczne jest ponowne przywołanie misji tworzenia coraz ściślejszego związku między narodami Europy (art. 1 TUE), aby zminimalizować wszelkie tendencje do rozpadu i ponownie wyjaśnić moralny, polityczny i historyczny cel oraz konstytucyjny charakter UE;

9.  sugeruje, by zmniejszyć restrykcyjność wymagań dotyczących nawiązywania rozszerzonej, zorganizowanej współpracy, między innymi przez obniżenie minimalnej liczby uczestniczących państw członkowskich;

10.  proponuje, aby w ramach następnego przeglądu Traktatów zracjonalizować obecne niejasne zróżnicowanie przez zaniechanie, lub przynajmniej drastycznie ograniczenie, praktyki stosowania klauzul opt-out, opt-in i odstępstw dla poszczególnych państw członkowskich na poziomie prawa pierwotnego UE;

11.  zaleca określenie i rozwijanie wokół UE kręgu partnerów spośród państw, które nie mogą lub nie chcą przystąpić do Unii, lecz mimo to chciałyby pozostawać w bliskich stosunkach z UE; jest zdania, że relacjom tym powinny towarzyszyć zobowiązania odpowiadające odnośnym prawom, takie jak wkład finansowy i, co ważniejsze, poszanowanie podstawowych wartości Unii i praworządności;

12.  uważa, że jednolite ramy instytucjonalne powinny zostać zachowane, aby służyć osiągnięciu wspólnych celów Unii i zagwarantować zasadę równości wszystkich obywateli i państw członkowskich;

Wystąpienie Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej

13.  zwraca uwagę, że jednym z możliwych rozwiązań mógłby również być nowy rodzaj partnerstwa, by uszanować wolę większości obywateli Zjednoczonego Królestwa, aby wystąpić z UE; podkreśla, że wystąpienie z UE Zjednoczonego Królestwa – jednego z większych państw członkowskich oraz największego państwa spoza strefy euro – wpływa na siłę i równowagę instytucjonalną Unii;

14.  potwierdza, że składniki konstytucyjne Unii, w szczególności integracja jednolitego rynku i brak możliwości jego oddzielenia od czterech podstawowych wolności Unii (swobodnego przepływu kapitału, osób, towarów i usług), stanowią podstawowe, niepodzielne filary Unii, podobnie jak istnienie państwa prawa, gwarantowane przez Trybunał Sprawiedliwości; ponownie podkreśla, że tej jedności konstytucyjnej nie można cofnąć podczas negocjacji w sprawie wyjścia Zjednoczonego Królestwa z Unii;

15.  wnosi o przeniesienie do innego państwa członkowskiego siedzib Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego i Europejskiej Agencji Leków, które aktualnie znajdują się w Londynie, z uwagi na decyzję obywateli Zjednoczonego Królestwa, by wystąpić z UE;

Nowe zarządzanie gospodarcze na rzecz wzrostu gospodarczego, spójności społecznej i stabilności finansowej

16.  jest poważnie zaniepokojony rosnącymi różnicami gospodarczymi i społecznymi oraz brakiem reformy gospodarczej i stabilności finansowej w unii gospodarczej i walutowej (UGW), a także spadkiem konkurencyjności gospodarek wielu należących do niej państw; wynika to w szczególności z braku wspólnej polityki budżetowej i gospodarczej; uważa, że wspólna polityka budżetowa i gospodarcza powinna stać się kompetencją dzieloną między Unią a państwami członkowskimi;

17.  uważa, że w obecnej postaci pakt stabilności i wzrostu oraz zasada „no bail-out” (art. 125 TFUE) niestety nie przynoszą oczekiwanych rezultatów; uważa, że UE musi odrzucać próby powrotu do protekcjonistycznej polityki narodowej i powinna w przyszłości utrzymać otwartą gospodarkę; ostrzega, że nie można tego osiągnąć przez rozbicie modelu społecznego;

18.  zauważa ponadto, że obecny system nie gwarantuje w wystarczającym stopniu krajowej odpowiedzialności za zalecenia dla poszczególnych krajów; jest zainteresowany w tym względzie potencjałem Europejskiej Rady Budżetowej oraz jej przyszłej misji doradczej względem Komisji w sprawie kursu polityki budżetowej, który byłby odpowiedni dla całej strefy euro;

19.  jest świadomy potrzeby dokonania przeglądu skuteczności wielu niedawnych środków zarządzania kryzysowego podjętych przez UE, a także włączenia do prawa pierwotnego niektórych procedur decyzyjnych, jak również potrzeby umocnienia podstaw prawnych nowych ram regulacyjnych sektora finansowego; zgadza się ze stwierdzeniem zawartym w sprawozdaniu pięciu przewodniczących, że tzw. otwarta metoda koordynacji nie działa jako podstawa strategii ekonomicznej Europy;

20.  proponuje w związku z tym przyjęcie – w uzupełnieniu do paktu stabilności i wzrostu – kodeksu konwergencji jako aktu prawnego w ramach zwykłej procedury ustawodawczej, w którym wyznaczone zostaną zbieżne cele (w zakresie podatków, rynku pracy, inwestycji, wydajności, spójności społecznej oraz potencjału administracyjnego i dobrego sprawowania rządów); nalega, by w oparciu o ramy zarządzania gospodarczego przestrzeganie kodeksu konwergencji było warunkiem pełnego udziału w mechanizmie zdolności fiskalnej strefy euro, a każde państwo członkowskie musiało wysunąć propozycje co do sposobu spełnienia kryteriów tego kodeksu ; podkreśla, że normy i zachęty podatkowe będą musiały zostać ustalone w rezolucji w sprawie mechanizmu zdolności fiskalnej dla strefy euro;

21.  uważa silny wymiar socjalny za niezbędny dla kompleksowej UGW oraz że art. 9 TFUE w swojej obecnej formie nie wystarcza do zagwarantowania właściwej równowagi między prawami socjalnymi a wolnościami gospodarczymi; wzywa zatem do uznania równorzędności tych praw oraz do ochrony dialogu między partnerami społecznymi;

22.  domaga się włączenia Traktatu o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w unii gospodarczej i walutowej zwanego dalej paktem fiskalnym do unijnych ram prawnych, a także włączenia do prawa UE EMS oraz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w oparciu o kompleksową ocenę ich wdrożenia oraz przy odpowiednim nadzorze demokratycznym przez Parlament, by zagwarantować, że kontrola i rozliczalność należą do odpowiedzialności podmiotów, które wnoszą w nie wkład; wzywa również do dalszego rozwijania konferencji międzyparlamentarnej przewidzianej art. 13 paktu fiskalnego w celu umożliwienia, kiedy zajdzie taka potrzeba, prowadzenia w porę istotnych dyskusji między PE oraz parlamentami narodowymi;

23.  jest zdania, że aby poprawić stabilność finansową, złagodzić asymetryczne i symetryczne wstrząsy transgraniczne oraz ograniczyć skutki recesji, a także zapewnić właściwy poziom inwestycji, strefa euro potrzebuje zdolności budżetowej opartej na prawdziwych zasobach własnych, a także europejskiego organu skarbu mającego zdolność do zaciągania kredytów; zwraca uwagę, że organ ten powinien być częścią Komisji i podlegać kontroli demokratycznej ze strony Parlamentu i Rady oraz być wobec nich rozliczalny;

24.  zwraca uwagę, że ponieważ przestrzeganie przepisów ma kluczowe znaczenie dla funkcjonowania unii gospodarczej i walutowej, potrzebne są instytucje państwowe silniejsze od tych, które zapewnia obecnie Komisja lub Eurogrupa, jak również pełny mechanizm kontroli i równowagi demokratycznej przez zaangażowanie Parlamentu Europejskiego we wszystkie aspekty unii gospodarczej i walutowej; uważa, że aby podnieść poziom odpowiedzialności, należy jednocześnie zagwarantować rozliczalność na szczeblu, na którym są podejmowane lub wykonywane decyzje, przy czym parlamenty narodowe powinny kontrolować rządy krajowe, zaś Parlament Europejski – europejskie organy wykonawcze;

25.  dlatego też domaga się, aby władzę wykonawczą skupiono w Komisji w postaci unijnego ministra finansów, a Komisja otrzymała uprawnienia do definiowania i realizowania wspólnej unijnej polityki gospodarczej łączącej instrumenty makroekonomiczne, budżetowe i pieniężne, która opierać się będzie na zdolnościach budżetowych strefy euro; minister finansów powinien być odpowiedzialny za funkcjonowanie EMS oraz innych funduszy wzajemnych, w tym za zdolność budżetową, a także byłby jedynym przedstawicielem zewnętrznym strefy euro w organizacjach międzynarodowych, szczególnie w sektorze finansów;

26.  uważa, że należy przyznać ministrowi finansów proporcjonalne uprawnienia interwencyjne umożliwiające monitorowanie kodeksu konwergencji, a także uprawnienia do wykorzystywania zachęt finansowych opisanych powyżej;

27.  z zastrzeżeniem zadań Europejskiego Systemu Banków Centralnych uważa, że konieczne jest stworzenie możliwości, by EMS stał się pierwszym kredytodawcą ostatniej instancji dla instytucji finansowych znajdujących się pod jego bezpośrednim nadzorem lub kontrolą; uważa ponadto za konieczne, by Europejski Bank Centralny posiadał pełne uprawnienia federalnego banku rezerw, zachowując jednocześnie pełną niezależność;

28.  nawołuje wreszcie do jak najszybszego, stopniowego sfinalizowania unii bankowej i unii rynków kapitałowych w oparciu o przyspieszony harmonogram;

29.  uważa, że należy znieść wymóg jednomyślności w odniesieniu do harmonizacji niektórych praktyk podatkowych, aby umożliwić UE zapewnienie sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego w oparciu o sprawiedliwe zasady oraz uniknięcie stosowania przez państwa członkowskie szkodliwej polityki podatkowej; wzywa do uczynienia walki z oszustwem podatkowym, unikaniem opodatkowania i rajami podatkowymi podstawowym celem Unii Europejskiej;

Nowe wyzwania

30.  uznaje potrzebę stworzenia prawdziwej europejskiej unii energetycznej podyktowaną względami natury geopolitycznej, gospodarczej i środowiskowej; podkreśla, że zmiana klimatu stanowi jedno z kluczowych wyzwań stojących przed UE; zwraca uwagę, że oprócz potrzeby pełnej ratyfikacji i wdrożenia porozumienia paryskiego oraz modyfikacji wiążących unijnych celów i działań w tym zakresie, należy zmodyfikować ograniczenie, że polityka UE nie może wpływać na prawo państwa członkowskiego do określania warunków wykorzystania własnych zasobów energetycznych oraz ogólnej struktury jego zaopatrzenia w energię (art. 194 ust. 2 TFUE), aby zapewnić pomyślne wdrażanie wspólnej polityki dotyczącej czystej i odnawialnej energii;

31.  podkreśla, że opracowywanie nowych i odnawialnych źródeł energii powinno zostać wpisane do traktatów jako podstawowy cel zarówno Unii, jak i wszystkich państw członkowskich;

32.  zwraca uwagę, że traktaty dają szerokie możliwości stworzenia humanitarnych, dobrze funkcjonujących systemów zarządzania migracją i azylem, w tym Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej, oraz z zadowoleniem przyjmuje postępy w tej dziedzinie; uważa jednak, że traktaty, a w szczególności art. 79 ust. 5 TFUE, są zbyt restrykcyjne, jeżeli chodzi o pozostałe aspekty migracji, w szczególności stworzenie prawdziwego europejskiego systemu legalnej migracji; podkreśla, że przyszły unijny system migracji musi funkcjonować w synergii z pomocą zagraniczną i polityką zagraniczną UE oraz ujednolicać krajowe kryteria udzielania azylu i dostępu do rynku pracy; podkreśla, że kontrola demokratyczna ze strony Parlamentu jest potrzebna w kwestii wprowadzania kontroli granic, porozumień z państwami trzecimi, w tym współpracy w obszarze readmisji i powrotu, azylu i migracji, a także że gwarantowanie bezpieczeństwa narodowego nie może stanowić pretekstu do pomijania działań europejskich;

33.  w świetle dużego zagrożenia terroryzmem uważa, że konieczna jest poprawa zdolności UE w walce z terroryzmem i międzynarodową przestępczością zorganizowaną; podkreśla, że poza poprawą koordynacji pracy właściwych organów i urzędów państw członkowskich należy nadać Europolowi i Eurojustowi prawdziwe uprawnienia i zdolności w dziedzinie prowadzenia dochodzeń i ścigania przestępstw, potencjalnie w drodze przekształcenia ich w prawdziwe Europejskie Biuro Śledcze i Antyterrorystyczne podlegające należytej kontroli parlamentarnej;

34.  uważa, że liczne zamachy terrorystyczne na terenie Europy są dowodem na to, że bezpieczeństwo narodowe można by zapewnić w większym stopniu, gdyby nie stanowiło wyłącznej kompetencji państw członkowskich; w związku z tym proponuje, aby kwestia ta stała się elementem kompetencji dzielonych, aby ułatwić stworzenie europejskiej komórki wywiadowczej i dochodzeniowej w Europolu pod kontrolą sądową; stwierdza, że w międzyczasie nic nie stoi na przeszkodzie, aby na mocy art. 73 TFUE państwa członkowskie nawiązały współpracę tego typu między swoimi służbami;

Wzmacnianie unijnej polityki zagranicznej

35.  zgodnie ze stwierdzeniem zawartym w rezolucji z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie poprawy funkcjonowania Unii Europejskiej w oparciu o potencjał Traktatu z Lizbony ubolewa, że UE nie poczyniła większych postępów w rozwoju swych zdolności do definiowania i wdrażania wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB); zauważa, że jej wysiłki na rzecz wprowadzenia wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony nie były szczególnie pomyślne, zwłaszcza w odniesieniu do podziału kosztów i obowiązków;

36.  odnotowuje, że tylko dzięki wzmocnieniu wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa UE może w sposób wiarygodny reagować na nowe zagrożenia i wyzwania dla bezpieczeństwa, a co za tym idzie, walczyć z terroryzmem oraz wprowadzać pokój, stabilność i porządek w swoim sąsiedztwie;

37.  jest zdania, że wiceprzewodniczący/ wysoki przedstawiciel powinien stać się ministrem spraw zagranicznych UE i otrzymać wsparcie w działaniach na rzecz stania się głównym przedstawicielem Unii Europejskiej na forach międzynarodowych, również na szczeblu ONZ; powtarza jednocześnie, że można i powinno się poczynić dalsze postępy w oparciu o warunki traktatu lizbońskiego, w tym w odniesieniu do stosowania postanowień w zakresie głosowania kwalifikowaną większością głosów; uważa, że minister spraw zagranicznych powinien móc powoływać swych zastępców politycznych; proponuje dokonanie przeglądu funkcjonowania obecnej Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych, a także jej zapotrzebowania na odpowiednie zasoby budżetowe;

38.  podkreśla potrzebę szybkiego stworzenia europejskiej unii obrony, aby wzmocnić obronność terytorium UE, co umożliwiłoby Unii, w partnerstwie strategicznym z NATO, autonomiczne działanie podczas operacji za granicą, głównie z myślą o stabilizacji sąsiedztwa, a co za tym idzie, ugruntowanie roli UE jako gwaranta własnej obronności oraz bezpieczeństwa, zgodnie z zasadami Karty Narodów Zjednoczonych; zwraca uwagę na inicjatywę niemiecko-francuską z września 2016 r., a także inicjatywę włoską z sierpnia 2016 r., które stanowią pożyteczny wkład w tę kwestię; podkreśla, że Parlament Europejski powinien być w pełni zaangażowany we wszystkie etapy tworzenia europejskiej unii obrony oraz musi dysponować prawem zgody w przypadku operacji prowadzonych za granicą; mając na uwadze znaczenie europejskiej unii obrony, traktaty powinny konkretnie przewidywać możliwość jej utworzenia; ponadto poza Europejską Służbą Działań Zewnętrznych powinno się stworzyć dyrekcję generalną ds. obrony (DG Defence) odpowiedzialną za wewnętrzne aspekty wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony;

39.  podkreśla konieczność podwyższenia zasobów przeznaczonych na wspólną politykę zagraniczną i bezpieczeństwa w celu sprawienia, by koszty operacji wojskowych prowadzonych w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony lub europejskiej unii obronnej były sprawiedliwiej dzielone;

40.  proponuje utworzenie europejskiego urzędu wywiadu w celu wsparcia WPZiB;

Ochrona praw podstawowych

41.  powtarza, że Komisja jest strażniczką traktatów i wartości unijnych, o których mowa w art. 2 TUE; w świetle szeregu możliwych naruszeń wartości unijnych w różnych państwach członkowskich stwierdza, że aktualna procedura przewidziana w art. 7 TUE jest niepełna i uciążliwa;

42.  podkreśla, że poszanowanie i zagwarantowanie podstawowych wartości UE są podstawą Unii Europejskiej jako wspólnoty opartej na wartościach oraz jednoczą państwa członkowskie;

43.  proponuje zmianę art. 258 TFUE, aby wyraźnie umożliwić Komisji wszczynanie systemowego postępowania o naruszenie wobec państw członkowskich, które naruszają podstawowe wartości; rozumie pojęcie „systemowe postępowanie o naruszenie” jako połączenie grupy powiązanych indywidualnych postępowań o naruszenie wskazujących na poważne i stałe naruszanie art. 2 TUE przez państwo członkowskie;

44.  proponuje rozszerzenie prawa wszystkich osób fizycznych i prawnych dotkniętych bezpośrednio i indywidualnie przez dane działanie do wnoszenia skarg do Trybunału Sprawiedliwości w związku z zarzutami naruszania Karty praw podstawowych Unii Europejskiej przez instytucje Unii Europejskiej lub przez państwo członkowskie, w drodze zmiany art. 258 i 259 TFUE;

45.  zaleca skreślenie art. 51 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz przekształcenie Karty w Kartę praw Unii;

46.  uważa ponadto, że obywatelom należy powierzyć większą liczbę instrumentów demokracji uczestniczącej na szczeblu Unii; proponuje w związku z tym, by poddano ocenie wprowadzenie do traktatów postanowienia o referendum unijnym dotyczącym kwestii istotnych dla działań i polityki UE;

Więcej demokracji, przejrzystości i rozliczalności

47.  proponuje przekształcenie Komisji w główny organ wykonawczy lub rząd Unii w celu wzmocnienia tzw. metody unijnej, zwiększenia przejrzystości oraz poprawienia skuteczności działań podejmowanych na szczeblu Unii Europejskiej;

48.  ponawia wezwanie do znacznego zredukowania składu nowej Komisji oraz obniżenia liczby jej wiceprzewodniczących do dwóch: ministra finansów oraz ministra spraw zagranicznych; sugeruje wprowadzenie takiej samej redukcji w Trybunale Obrachunkowym;

49.  z zadowoleniem przyjmuje nową, udaną procedurę, w ramach której europejskie partie polityczne proponują swych czołowych kandydatów na przewodniczącego europejskiej władzy wykonawczej wybieranego przez Parlament Europejski na wniosek Rady Europejskiej, jest jednak przekonany, że osoby te powinny móc wziąć udział w kolejnych wyborach jako oficjalni kandydaci we wszystkich państwach członkowskich;

50.  podkreśla, że angażowanie obywateli w proces polityczny w ich kraju zamieszkania pomaga budować demokrację europejską, zatem wzywa, aby prawa wyborcze przysługujące osobom mieszkającym w państwach członkowskich, których nie są obywatelami, rozszerzono na wszystkie pozostałe wybory zgodnie z art. 22 TFUE;

51.  popiera decyzję Rady Europejskiej z dnia 28 czerwca 2013 r. w sprawie stworzenia systemu, który umożliwi przed każdymi wyborami do Parlamentu Europejskiego ponowny obiektywny, sprawiedliwy, trwały i przejrzysty podział mandatów pomiędzy państwa członkowskie z poszanowaniem zasady proporcjonalności degresywnej i przy uwzględnieniu wszelkich zmian liczby państw członkowskich oraz tendencji demograficznych;

52.  przypomina o licznych wypowiedziach w sprawie jednej siedziby Parlamentu Europejskiego z uwagi na symboliczną wartość takiego kroku oraz na faktyczną oszczędność środków, jaką niosłoby takie rozwiązanie;

53.  ponawia wezwanie do ustanowienia jednej siedziby Parlamentu Europejskiego oraz potwierdza swe zobowiązanie do wszczęcia zwykłej procedury zmiany traktatu na mocy art. 48 TUE, aby zaproponować zmiany do art. 341 TFUE i do Protokołu nr 6, które są niezbędne, aby umożliwić Parlamentowi podjęcie decyzji w sprawie lokalizacji jego siedziby oraz jego wewnętrznej organizacji;

54.  proponuje przekształcenie wszystkich składów Rady, w tym Rady Europejskiej, w Radę Państw, w której głównym zakresem odpowiedzialności Rady Europejskiej byłoby zapewnianie kierunku i spójności innym jej składom;

55.  uważa, że jako druga izba władzy prawodawczej UE Rada, a także jej wyspecjalizowane składy, powinna – w interesie specjalizacji, profesjonalizmu i zapewnienia ciągłości – zastąpić aktualny system rotacyjnej, sześciomiesięcznej prezydencji systemem stałych przewodniczących wybranych spośród wszystkich ministrów państw członkowskich zasiadających w Radzie; sugeruje, by decyzje Rady były podejmowane przez jedną Radę prawodawczą, zaś pozostałe wyspecjalizowane składy Rady powinny zostać przekształcone w organy przygotowawcze, na podobieństwo komisji parlamentarnych;

56.  jest zdania, że państwa członkowskie powinny móc ustalić skład swego przedstawicielstwa krajowego w wyspecjalizowanych składach Rady niezależnie od tego, czy w ich skład mieliby wejść przedstawiciele ich parlamentów narodowych, rządów bądź też obu tych instancji;

57.  podkreśla, że po utworzeniu stanowiska unijnego ministra finansów, Eurogrupa powinna zostać uznana za wyspecjalizowany skład Rady pełniący funkcje prawodawcze i kontrolne;

58.  wzywa do dalszego ograniczenia głosowania na zasadzie jednomyślności w Radzie w dziedzinach, w których ten rodzaj głosowania jest nadal stosowany, np. polityka zagraniczna i obronność, kwestie budżetowe i polityka społeczna, na rzecz głosowania większością kwalifikowaną, oraz do zmiany aktualnych specjalnych procedur ustawodawczych na zwykłe procedury ustawodawcze, a także do całkowitego zastąpienia procedury konsultacji procedurą współdecyzji przez Parlament i Radę;

59.  uważa, że w procesie usprawniania zarządzania strefą euro należy w szczególności zwrócić uwagę na interesy państw członkowskich, które nie należą jeszcze do tej strefy (tzw. pre-ins);

60.  uznaje ważną rolę, jaką parlamenty narodowe odgrywają w obecnym porządku instytucjonalnym Unii Europejskiej, a w szczególności ich rolę, jeżeli chodzi o transpozycję prawodawstwa UE do prawa krajowego, a także rolę, jaką odgrywałyby one w kontroli ex ante i ex post decyzji prawodawczych oraz wyborów politycznych dokonywanych przez ich członków w Radzie, w tym w jej wyspecjalizowanych składach; sugeruje zatem uzupełnienie i wzmocnienie uprawnień parlamentów narodowych poprzez wprowadzenie tzw. procedury zielonej kartki, w ramach której parlamenty narodowe mogłyby przedkładać Radzie wnioski prawodawcze do rozpatrzenia;

61.  chociaż szanuje rolę parlamentów narodowych i zasadę pomocniczości, uznaje wyłączne kompetencje UE w obszarze wspólnej polityki handlowej; wzywa do jasnego rozgraniczenia kompetencji Unii i państw członkowskich w tym zakresie; zauważa, że to rozgraniczenie miałoby pozytywny wpływ na zatrudnienie i wzrost zarówno w UE, jak i u jej partnerów handlowych;

62.  zgodnie ze wspólną praktyką stosowaną w szeregu państw członkowskich proponuje ponadto, by obie izby prawodawcy unijnego, tj. Rada, a w szczególności Parlament – jako jedyny organ wybierany bezpośrednio przez obywateli – otrzymały prawo inicjatywy prawodawczej, z zastrzeżeniem podstawowych prerogatyw prawodawczych Komisji;

63.  wyraża opinię, że na mocy art. 245 i 247 TFUE nie tylko Rada i Komisja, ale również Parlament Europejski powinny mieć prawo do wnoszenia sprawy do Trybunału Sprawiedliwości, w przypadku gdyby członek lub były członek Komisji Europejskiej naruszył swoje zobowiązania na mocy traktatów, dopuścił się poważnego uchybienia lub nie spełniał już warunków koniecznych do wykonywania swych funkcji;

64.  nalega, by wzmocniono uprawnienia śledcze Parlamentu, a także by przyznano mu konkretne, rzeczywiste i wyraźnie określone uprawnienia, które będą bardziej odpowiadały jego pozycji politycznej oraz kompetencjom, w tym prawo do wzywania świadków, prawo pełnego dostępu do dokumentów, prawo prowadzenia dochodzeń na miejscu oraz prawo nakładania sankcji z tytułu nieprzestrzegania przepisów;

65.  jest przekonany, że w ramach budżetu UE konieczne jest stworzenie systemu faktycznych zasobów własnych, opartego na zasadach prostoty, sprawiedliwości i przejrzystości; popiera zalecenia Grupy Wysokiego Szczebla ds. Zasobów Własnych dotyczące zróżnicowania wpływów do budżetu UE, w tym nowych zasobów własnych, aby zmniejszyć udział wkładów do budżetu UE opartych na DNB, w celu wyeliminowania dzięki temu podejścia państw członkowskich zakładającego tzw. należyty zwrot („juste retour”); nalega w tym kontekście na stopniowe zniesienie wszelkich form rabatów;

66.  w związku z tym proponuje, aby w odniesieniu do procedur decyzyjnych dotyczących zasobów własnych oraz WRF dokonano przejścia z jednomyślności na głosowanie kwalifikowaną większością głosów, przez co wprowadzono by prawdziwe współdecydowanie przez Radę i Parlament we wszystkich kwestiach budżetowych; ponawia apel, aby czas obowiązywania WRF odpowiadał trwaniu kadencji Parlamentu i europejskiej władzy wykonawczej oraz nalega, aby finanse wszystkich agencji unijnych stały się nieodłączną częścią budżetu UE;

67.  zaznacza, że do przyjęcia rozporządzenia w sprawie WRF należy zastosować zwykłą procedurę ustawodawczą, aby dostosować to rozporządzenie do procedur decyzyjnych dotyczących niemal wszystkich wieloletnich programów UE, łącznie z odnośnym przydziałem środków, a także do budżetu UE; wyraża przekonanie, że procedura zgody pozbawia Parlament Europejski uprawnień decyzyjnych, które posiada on w odniesieniu do przyjmowania budżetów rocznych, natomiast zasada jednomyślności w Radzie oznacza, że porozumienie stanowi najniższy wspólny mianownik wynikający z potrzeby uniknięcia weta ze strony pojedynczego państwa członkowskiego;

68.  odnotowuje fakt, że wykaz instytucji znajdujący się w art. 13 TFUE różni się od wykazu w art. 2 rozporządzenia finansowego; uważa, że rozporządzenie finansowe odzwierciedla już powszechną praktykę;

69.  stwierdza, że w kilku przypadkach litera TFUE odbiega od praktyki i ducha Traktatu; jest zdania, że niespójności te należy skorygować zgodnie z zasadami demokracji i przejrzystości;

70.  przypomina, że każda instytucja, jak określono w definicji zawartej w art. 2 lit. b) rozporządzenia finansowego, posiada autonomię we wdrażaniu własnej sekcji budżetu zgodnie z art. 55 rozporządzenia finansowego; zwraca uwagę, że taka autonomia wiąże się również ze znaczną odpowiedzialnością w zakresie wykorzystania przydzielonych środków;

71.  zaznacza, że skuteczny nadzór nad wykonaniem budżetu UE sprawowany przez instytucje i organy wymaga prowadzonej w dobrej wierze i skuteczniejszej współpracy z Parlamentem, pełnej przejrzystości w zakresie wykorzystania środków, jak również przedstawiania przez wszystkie instytucje rocznego sprawozdania z działań podjętych w następstwie zaleceń Parlamentu w ramach udzielania absolutorium; ubolewa, że Rada nie przestrzega tej procedury i uważa, że ta długo utrzymująca się sytuacja jest nieuzasadniona i szkodzi reputacji całej Unii;

72.  zauważa, że procedura udzielania absolutorium budżetowego osobno poszczególnym instytucjom i organom UE jest stosowaną od dawna praktyką, którą opracowano w celu zagwarantowania przejrzystości i demokratycznej odpowiedzialności wobec podatników UE, oraz że jest ona sposobem na sprawdzenie, czy fundusze UE wykorzystywane są w odpowiedni i przejrzysty sposób; podkreśla, że skutecznie gwarantuje ona prawo Parlamentu do kontrolowania całego budżetu UE i obowiązek w tym zakresie; przypomina pogląd Komisji wyrażony w styczniu 2014 r., że wszystkie instytucje bez wyjątku w pełni uczestniczą w działaniach podejmowanych w następstwie uwag poczynionych przez Parlament w ramach udzielania absolutorium i że powinny w sposób niezawodny współpracować na rzecz zapewnienia sprawnego przebiegu procedury udzielania absolutorium;

73.  w celu umożliwienia Parlamentowi podjęcia świadomej decyzji w sprawie udzielenia absolutorium, zwraca się do instytucji o przekazywanie mu bezpośrednio ich rocznych sprawozdań z działalności i o udzielanie mu pełnych odpowiedzi na pytania postawione w ramach procedury udzielania absolutorium;

74.  jest zdania, że TFUE musi zapewniać Parlamentowi prawo do kontroli nad całym budżetem UE, a nie tylko nad częścią zarządzaną przez Komisję; nalega w związku z tym, by odpowiednio zaktualizować w TFUE rozdział 4 tytułu II – „Przepisy finansowe”, aby uwzględnić wszystkie instytucje i organy wśród podmiotów praw i obowiązków przewidzianych w tym rozdziale oraz zgodnie z rozporządzeniem finansowym;

75.  podkreśla, że wszystkie państwa członkowskie powinny mieć obowiązek składania rocznej deklaracji w celu rozliczenia się z wykorzystania funduszy UE;

76.  uznaje kluczową rolę Trybunału Obrachunkowego w zapewnianiu lepszego i bardziej inteligentnego wydatkowania środków z budżetu UE, w wykrywaniu przypadków nadużyć finansowych, korupcji oraz bezprawnego wykorzystywania środków unijnych, a także w służeniu fachową opinią na temat sposobów lepszego gospodarowania środkami finansowymi UE; przypomina o znaczeniu Trybunału Obrachunkowego jako europejskiego publicznego organu kontroli;

77.  uważa, że w związku z istotną rolą odgrywaną przez Trybunał Obrachunkowy w kontroli poboru i wykorzystywania unijnych środków finansowych niezwykle ważne jest, by instytucje w pełni uwzględniały jego zalecenia;

78.  zwraca uwagę, że skład i procedura powoływania członków Trybunału Obrachunkowego są określone w art. 285 i 286 TFUE; uważa, że Parlament i Rada powinny mieć równe uprawnienia w zakresie powoływania członków Trybunału Obrachunkowego w celu zapewnienia legitymacji demokratycznej, przejrzystości i całkowitej niezależności tych członków; wzywa Radę do pełnego akceptowania decyzji podjętych przez Parlament w następstwie przesłuchań kandydatów zgłoszonych na stanowiska członków Trybunału Obrachunkowego;

79.  wyraża ubolewanie z powodu faktu, że niektóre procedury powoływania kandydatów były źródłem konfliktów między Parlamentem i Radą; podkreśla, że zgodnie z postanowieniami Traktatu ocena kandydatów jest obowiązkiem Parlamentu; zwraca uwagę, że konflikty te mogą zaszkodzić dobrym stosunkom roboczym Trybunału Obrachunkowego z ww. instytucjami i ewentualnie poważnie rzutować na wiarygodność, a tym samym skuteczność Trybunału Obrachunkowego; jest zdania, że w duchu dobrej współpracy między instytucjami unijnymi Rada powinna przyjmować decyzje podjęte przez Parlament po przeprowadzeniu przesłuchań;

80.  wzywa do wprowadzenia podstawy prawnej w celu ustanowienia agencji Unii, które będą mogły spełniać określone funkcje wykonawcze powierzone im przez Parlament Europejski i Radę zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą;

81.  zwraca uwagę, że zgodnie z traktatami Parlament udziela Komisji absolutorium z wykonania budżetu; jako że wszystkie instytucje i organy unijne niezależnie gospodarują swymi budżetami uważa, iż Parlament powinien uzyskać wyraźne uprawnienia do udzielania absolutorium wszystkim instytucjom i organom UE, a także że te ostatnie powinny być zobowiązane w pełni z nim współpracować;

82.  uważa wreszcie, że aktualna procedura ratyfikowania Traktatu jest zbyt sztywna, aby była odpowiednia dla takiej ponadnarodowej wspólnoty, jaką jest Unia Europejska; proponuje, by zezwolić na wprowadzanie zmian do traktatów albo w oparciu o ogólnounijne referenda, albo po ich ratyfikacji kwalifikowaną większością czterech piątych państw członkowskich i po uzyskaniu zgody Parlamentu;

83.  domaga się, by w kwestiach natury prawnej wszystkie strategie polityczne UE podlegały właściwości Trybunału Sprawiedliwości, co jest zasadne w systemie demokratycznym opartym na praworządności oraz podziale władz;

Proces ustawodawczy

84.  zobowiązuje się do odegrania wiodącej roli w tych ważnych wydarzeniach ustawodawczych i zobowiązuje się do terminowego przedstawienia własnych wniosków w sprawie zmiany Traktatu;

85.  jest zdania, że 60. rocznica podpisania traktatu rzymskiego byłaby odpowiednim momentem na rozpoczęcie refleksji na temat przyszłości Unii Europejskiej oraz nakreślenia wizji dla obecnych i przyszłych pokoleń Europejczyków prowadzącej do sformułowania konwencji z myślą o przygotowaniu Unii Europejskiej na nadchodzące dziesięciolecia;

o
o   o

86.  zobowiązuje swego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie Europejskiej, Radzie, Komisji Europejskiej, Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Europejskiemu Bankowi Centralnemu, Trybunałowi Obrachunkowemu, Komitetowi Regionów, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno–Społecznemu oraz parlamentom i rządom państw członkowskich.

(1) https://ec.europa.eu/commission/sites/beta-political/files/5-presidents-report_pl.pdf
(2) Dz.U. C 436 z 24.11.2016, s. 49.
(3) Dz.U. C 436 z 24.11.2016, s. 47.
(4) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 884.
(5) Dz.U. C 373 z 20.12.2013, s. 1.
(6) http://ec.europa.eu/budget/mff/hlgor/library/reports-communication/hlgor-report_20170104.pdf
(7) Opinia ETS nr 2/13 z dnia 18 grudnia 2014 r.
(8) Dz.U. L 181 z 29.6.2013, s. 57.
(9) Dz.U. C 468 z 15.12.2016, s. 176.
(10) Teksty przyjęte, P7_TA(2014)0378.
(11) Dz.U. C 419 z 16.12.2015, s. 185.
(12) Dz.U. C 75 z 26.2.2016, s. 109.
(13) Dz.U. C 436 z 24.11.2016, s. 2.
(14) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0382.
(15) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0395.
(16) Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0294.
(17) Teksty przyjete, P8_TA(2017)0049.
(18) Teksty przyjete, P8_TA(2017)0050.
(19) Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0409.
(20) Dz.U. L 251 z 16.9.2016, s. 1.
(21) Dz.U C. 13 z 15.1.2016, s. 183.
(22) Dz.U. C 313 z 22.9.2015, s. 9.
(23) Dz.U. C 62 z 2.3.2013, s. 26.
(24) Standardowy Eurobarometr 84 – jesień 2015 r. oraz Specjalny Eurobarometr PE – czerwiec 2016 r.


Poprawa funkcjonowania Unii Europejskiej dzięki wykorzystaniu potencjału Traktatu z Lizbony
PDF 698kWORD 81k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie poprawy funkcjonowania Unii Europejskiej dzięki wykorzystaniu potencjału Traktatu z Lizbony (2014/2249(INI))
P8_TA(2017)0049A8-0386/2016

Parlament Europejski,

–  uwzględniając Traktat z Lizbony zmieniający Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską podpisany w dniu 13 grudnia 2007 r.,

–  uwzględniając deklarację z dnia 9 maja 1950 r. wskazującą, że utworzenie Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali stanowi pierwszy krok na drodze do federacji europejskiej,

–  uwzględniając Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej,

–  uwzględniając swą rezolucję z dnia 20 lutego 2008 r. w sprawie Traktatu z Lizbony(1),

–  uwzględniając swą rezolucję z dnia 7 maja 2009 r. w sprawie wpływu Traktatu z Lizbony na rozwój równowagi instytucjonalnej w Unii Europejskiej(2),

–  uwzględniając swą rezolucję z dnia 13 marca 2014 r. w sprawie wprowadzania w życie Traktatu z Lizbony w odniesieniu do Parlamentu Europejskiego(3),

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 16 września 2015 r.(4),

–  uwzględniając rezolucję Komitetu Regionów z dnia 8 lipca 2015 r.(5),

–  uwzględniając sprawozdanie sporządzone dla Rady Europejskiej przez grupę refleksji nad przyszłością UE do 2030 r.,

–  uwzględniając sprawozdanie pięciu przewodniczących (Komisji, Rady, Eurogrupy, Parlamentu i Europejskiego Banku Centralnego) w sprawie dokończenia budowy europejskiej unii gospodarczej i walutowej,

–  uwzględniając swą rezolucję z dnia 12 kwietnia 2016 r. dotyczącą sprawozdań rocznych za lata 2012–2013 w sprawie pomocniczości i proporcjonalności(6) oraz opinię Komisji Spraw Konstytucyjnych do tego sprawozdania,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 19 stycznia 2017 r. w sprawie europejskiego filaru praw socjalnych(7)

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Konstytucyjnych oraz opinie Komisji Budżetowej i Komisji Kontroli Budżetowej (A8-0386/2016),

A.  mając na uwadze, że Unia Europejska oraz jej państwa członkowskie stoją w obliczu poważnych wyzwań, z którymi żadne państwo członkowskie nie może uporać się samo;

B.   mając na uwadze, że ze względu m.in. na kryzys gospodarczy, finansowy i społeczny UE stoi również w obliczu rozczarowania obywateli projektem europejskim, czego dowodem jest stale niska frekwencja w wyborach europejskich oraz umocnienie się postaw eurosceptycznych i antyeuropejskich;

C.  mając na uwadze, że niektóre propozycje podjęcia wyzwań, z którymi boryka się Unia, i wzmocnienia integracji unijnej z myślą o poprawie funkcjonowania Unii z korzyścią dla jej obywateli można w pełni zrealizować jedynie w drodze zmiany Traktatu; mając na uwadze, że należy przyjąć dwuetapowe podejście do reform UE (w obrębie traktatów oraz poza nimi); mając na uwadze, że nie wykorzystano jeszcze w pełni potencjału postanowień Traktatu z Lizbony i protokołów do niego, a celem niniejszej rezolucji jest jedynie przedstawienie oceny oferowanych przez traktaty możliwości prawnych poprawy funkcjonowania Unii Europejskiej;

D.  mając na uwadze, że dominująca rola Rady Europejskiej polega na stałym odrzucaniu metody wspólnotowej z jej koncepcją podwójnej prawomocności;

E.  mając na uwadze, że należy utrzymać metodę wspólnotową, a nie osłabiać ją przez uciekanie się do decyzji międzyrządowych, także w dziedzinach, w których nie wszystkie państwa członkowskie spełniają warunki uczestnictwa; mając na uwadze, że należy wzmocnić rolę Komisji, by mogła ona w pełni i skutecznie pełnić funkcję siły napędowej metody wspólnotowej;

F.  mając na uwadze, że rynek wewnętrzny, ułatwiający swobodny przepływ towarów, osób, usług i kapitału, stanowi kamień węgielny UE;

G.  mając na uwadze, że Parlament Europejski jest parlamentem całej Unii, demokratycznie wybieranym w drodze powszechnych wyborów bezpośrednich, i stanowi podstawę demokracji na szczeblu unijnym oraz odgrywa zasadniczą rolę w gwarantowaniu prawomocności i rozliczalności decyzji podejmowanych na szczeblu UE, w tym zapewniania demokratycznej rozliczalności działań i decyzji dotyczących strefy euro;

H.  mając na uwadze, że zgodnie z art. 10 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) Parlament Europejski reprezentuje obywateli Unii, niezależnie od ich przynależności państwowej, zaś Rada reprezentuje obywateli państw członkowskich za pośrednictwem ich rządów krajowych;

I.  mając na uwadze, że należy nasilić dialog polityczny pomiędzy parlamentami narodowymi a Parlamentem Europejskim oraz poprawić stosowanie w praktyce tzw. żółtej i pomarańczowej kartki;

J.  mając na uwadze, że metody pracy Rady Europejskiej powinny być bardziej przejrzyste dla Parlamentu Europejskiego, a jej zadania powinny być realizowane w granicach postanowień Traktatu;

K.  mając na uwadze, że aby stworzyć prawdziwy dwuizbowy system prawodawczy, którego proces decyzyjny byłby demokratyczny i przejrzysty, decyzje Rady powinny być podejmowane przez jedną Radę legislacyjną, zaś pozostałe wyspecjalizowane składy resortowe Rady powinny zostać przekształcone w organy przygotowawcze, na podobieństwo komisji parlamentarnych;

L.  mając na uwadze, że jedność odpowiedzialności i kontroli jest kluczowym warunkiem stabilności każdej konfiguracji instytucjonalnej, w szczególności w odniesieniu do kwestii gospodarczych, budżetowych i walutowych; mając na uwadze, że polityka gospodarcza UE opiera się na daleko posuniętej odpowiedzialności państw członkowskich, w tym na zasadzie wyłączenia wzajemnej pomocy zapisanej w art. 125 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE); mając na uwadze, że rozszerzenie uprawnień na szczeblu europejskim wiąże się ze zgodą na ograniczenie suwerenności państw członkowskich;

M.  mając na uwadze, że UE powinna promować jak najwyższy poziom ochrony praw człowieka i podstawowych wolności oraz że należy zagwarantować, iż UE, jej instytucje i państwa członkowskie będą ich przestrzegać i je propagować;

N.  mając na uwadze, że należy wzmocnić rolę wykonawczą Komisji w dziedzinie polityki gospodarczej i budżetowej;

O.  mając na uwadze, że art. 2 Protokołu nr 14 w sprawie Eurogrupy nie przewiduje, że przewodniczący Eurogrupy musi być wybierany spośród jej członków;

P.  mając na uwadze, że dla wzmocnienia legitymacji politycznej Komisji w zakresie wdrażania zasad zarządzania gospodarczego i budżetowego podstawowe znaczenie ma to, aby przewodniczący Komisji był wybierany w drodze jasnej i prawidłowo rozumianej procedury w wyborach europejskich;

Q.  mając na uwadze, że Traktat z Lizbony potwierdził ramy prawne, w których Trybunał Obrachunkowy wspiera odpowiedzialność publiczną i pomaga Parlamentowi i Radzie w kontroli realizacji budżetu UE, przyczyniając się do ochrony interesów finansowych obywateli; mając na uwadze, że art. 318 TFUE przewiduje dodatkowy dialog między Parlamentem a Komisją oraz powinien pobudzać kulturę wyników w wykonaniu budżetu UE;

R.  mając na uwadze, że instytucje i organy Unii Europejskiej, a mianowicie Komitet Regionów (KR), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES), a w szczególności Parlament Europejski powinny w codziennej pracy nadzorować poszanowanie zasady pomocniczości w Unii Europejskiej, zarówno w ujęciu horyzontalnym, jak i wertykalnym; mając na uwadze, że instytucje europejskie muszą brać pod uwagę rolę, jaką KR i EKES odgrywają w procesie ustawodawczym, oraz mając na uwadze znaczenie uwzględniania ich opinii;

S.  mając na uwadze, że art. 137 TFUE oraz Protokół nr 14 ustanawiają Eurogrupę jako organ nieformalny;

T.  mając na uwadze, że nowe zadania powierzone Eurogrupie w rozporządzeniach nazywanych sześciopakiem i dwupakiem, a także skład osobowy Eurogrupy oraz Rady Zarządzającej Europejskim Mechanizmem Stabilności (EMS), jak również osoby przewodniczącego Eurogrupy i przewodniczącego Rady Zarządzającej EMS, w rzeczywistości przyznają Eurogrupie zasadniczą rolę w zarządzaniu gospodarczym strefą euro;

U.  mając na uwadze, że zbyt rzadko stosuje się obecnie procedurę dotyczącą nadmiernego zakłócenia równowagi makroekonomicznej; mając na uwadze, że gdyby w pełni wykorzystano jej potencjał, procedura ta mogłaby przyczyniać się do korygowania zakłóceń równowagi na wczesnym etapie, zapewniać dokładny obraz sytuacji w każdym z państw członkowskich i w całej Unii, zapobiegać kryzysom i przyczyniać się do poprawy konkurencyjności; mając na uwadze, że potrzebna jest większa zbieżność strukturalna pomiędzy członkami, która pomoże w osiągnięciu zrównoważonego wzrostu oraz spójności społecznej; mając w związku z tym na uwadze, że sprawą pilną jest realizacja unii gospodarczej i walutowej (UGW), a także próba sprawienia, by jej struktura instytucjonalna stała się bardziej zasadna i zgodna z zasadami rozliczalności demokratycznej;

V.  mając na uwadze, że struktura instytucjonalna UGW powinna być bardziej skuteczna i demokratyczna, w której Parlament i Rada byłyby równoprawnymi współustawodawcami, Komisja spełniałaby funkcje władzy wykonawczej, parlamenty narodowe lepiej sprawowałyby funkcje kontrolne w stosunku do działań rządów krajowych na szczeblu europejskim, Parlament Europejski sprawowałby kontrolę nad unijnym procesem decyzyjnym, a Trybunał Sprawiedliwości sprawowałby ściślejszą kontrolę sądową nad decyzjami dotyczącymi UGW;

W.  mając na uwadze, że Unia potrzebuje efektywniejszego stosowania i egzekwowania obecnych ram polityki gospodarczej, a także przyjęcia nowych przepisów dotyczących tej polityki oraz kluczowych reform strukturalnych w dziedzinie konkurencyjności, wzrostu i spójności społecznej;

X.  mając na uwadze, że należy uprościć europejski semestr i sprawić, by stał się bardziej ukierunkowany i demokratyczny przez rozszerzenie kontroli Parlamentu nad nim, a także przez nadanie mu znaczniejszej roli w trakcie różnych tur negocjacji;

Y.  mając na uwadze, że TFUE zrównał uprawnienia Parlamentu i Rady, jeżeli chodzi o procedurę opracowywania budżetu rocznego; mając na uwadze, że w sprawach budżetowych Traktat z Lizbony stosuje się tylko częściowo, w szczególności ze względu na brak rzeczywistych zasobów własnych;

Z.  mając na uwadze, że potrzebna jest większa racjonalizacja budżetu Unii, jej dochody powinny pochodzić z rzeczywistych zasobów własnych, a nie głównie z wpływów opartych na dochodzie narodowym brutto państw członkowskich, zaś przyjmowanie wieloletnich ram finansowych (WRF) mogłoby, w ramach traktatów, odbywać się w drodze głosowania większością kwalifikowaną, nie zaś jednomyślnie;

AA.  mając na uwadze, że zgodnie z art. 21 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012 (rozporządzenie finansowe) zasada uniwersalności budżetu nie uniemożliwia grupie państw członkowskich przekazania wkładu finansowego do budżetu UE lub określonych dochodów na poczet konkretnej pozycji wydatków, co ma już miejsce na przykład w przypadku reaktora wysokostrumieniowego na mocy decyzji 2012/709/Euratom;

AB.  mając na uwadze, że dochody przeznaczone na określony cel w rozumieniu art. 21 rozporządzenia finansowego nie stanowią, zgodnie z motywem 8 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 1311/2013 określającego wieloletnie ramy finansowe, części WRF, a zatem nie obejmują ich pułapy ustalone dla WRF;

AC.  mając na uwadze, że system zasobów własnych nie uniemożliwia wykorzystywania zasobów własnych finansowanych tylko przez podgrupę państw członkowskich;

AD.  mając na uwadze, że Unia powinna posiadać większe zdolności inwestycyjne przez zapewnienie optymalnego wykorzystania funduszy strukturalnych oraz Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych, a także rozszerzenie zdolności Europejskiego Banku Inwestycyjnego, Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego oraz Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych;

AE.  mając na uwadze, że rozważa się stworzenie w strefie euro mechanizmu zdolności fiskalnej oraz że należy określić jego kształt, finansowanie, warunki interwencji i warunki włączania do budżetu Unii;

AF.  mając na uwadze, że powinno się w jeszcze większym stopniu wykorzystać potencjał wzrostu rynku wewnętrznego w dziedzinie usług, jednolitego rynku cyfrowego, unii energetycznej, unii bankowej oraz unii rynków kapitałowych;

AG.  mając na uwadze, że zgodnie z traktatami Unia walczy z marginalizacją społeczną i dyskryminacją oraz wspiera sprawiedliwość społeczną i ochronę socjalną, równouprawnienie płci, a także solidarność między pokoleniami;

AH.  mając na uwadze, że wzmocnieniu jednolitego rynku musi towarzyszyć większa koordynacja polityki podatkowej;

AI.  mając na uwadze, że należy zagwarantować i utrzymać swobodny przepływ pracowników i ich prawa dzięki pełnemu wykorzystaniu potencjału Traktatu z Lizbony;

AJ.  mając na uwadze, że ustawodawca unijny może przyjąć środki w dziedzinie zabezpieczenia społecznego, które są niezbędne, aby pracownicy mogli korzystać z prawa do swobodnego przemieszczania się wynikającego z art. 48 TFUE; mając na uwadze, że może on przyjmować środki służące ochronie praw socjalnych pracowników niezależnie od korzystania z prawa do swobodnego przemieszczenia się wynikającego z art. 153 TFUE;

AK.  mając na uwadze, że na podstawie art. 153 ust. 1 lit. a)–i) TFUE ustawodawca unijny może przyjąć minimalne środki harmonizacji w obszarze polityki społecznej; mając na uwadze, że takie prawodawstwo nie może mieć wpływu na prawo państw członkowskich do określania podstawowych zasad działania ich systemów zabezpieczenia społecznego; mając na uwadze, że takie prawodawstwo nie może mieć istotnego wpływu na równowagę finansową krajowych systemów zabezpieczenia społecznego; mając na uwadze, że wspomniane ograniczenia harmonizacji polityki społecznej nadal pozostawiają ustawodawcy Unii pewną niewykorzystaną swobodę przyjmowania środków w obszarze polityki społecznej;

AL.  mając na uwadze, że nadal nie wprowadzono w życie zapisanej w art. 157 TFUE zasady równości wynagrodzenia dla mężczyzn i kobiet wykonujących taką samą pracę lub pracę takiej samej wartości;

AM.  mając na uwadze niedociągnięcia pod względem funkcjonowania i wdrażania instrumentu europejskiej inicjatywy obywatelskiej oraz potrzebę usprawnienia go w celu zapewnienia, że będzie skutecznie funkcjonował i będzie prawdziwym instrumentem demokracji uczestniczącej i aktywności obywatelskiej;

AN.  mając na uwadze, że swoboda przemieszczania się, zwłaszcza w przypadku pracowników, stanowi prawo zapisane w traktatach (art. 45 TFUE) i podstawową siłę napędową realizacji jednolitego rynku;

AO.  mając na uwadze, że Unia musi poprawić skuteczność, spójność i rozliczalność wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB), co można osiągnąć, wykorzystując aktualne postanowienia Traktatu w celu przejścia z głosowania na zasadzie jednomyślności na głosowanie kwalifikowaną większością głosów w większej liczbie dziedzin polityki zagranicznej, a także wdrażając w razie potrzeby przepisy dotyczące elastyczności i wzmocnionej współpracy;

AP.  mając na uwadze, że niedawne wyzwania w dziedzinie bezpieczeństwa, w tym w bezpośrednim sąsiedztwie granic UE, dowiodły potrzeby stopniowego dążenia do stworzenia wspólnej polityki obronnej, a docelowo, wspólnej obrony; mając na uwadze, że Traktat zawiera już wyraźne postanowienia w tym względzie, mianowicie w art. 41, 42, 44 i 46 TUE;

AQ.  mając na uwadze, że w interesie Unii należy zapewnić zewnętrzną reprezentację tam, gdzie wchodzą w grę jej wyłączne kompetencje oraz kompetencje dzielone, które Unia już wykonywała; mając na uwadze, że w obszarach, w których Unia nie wykonywała jeszcze kompetencji dzielonych, państwa członkowskie mają obowiązek lojalnie współpracować z Unią oraz wstrzymywać się od podejmowania jakichkolwiek środków mogących naruszać interesy Unii;

AR.  mając na uwadze potrzebę skoordynowanego i zorganizowanego stanowiska Unii i państw członkowskich w organizacjach międzynarodowych i na forach międzynarodowych, wzmacniającego wpływ Unii i jej państw członkowskich w tych organizacjach i na tych forach;

AS.  mając na uwadze, że podejmowanie zobowiązań międzynarodowych przez Unię lub przez państwa członkowskie nie może sprowadzać roli parlamentów narodowych i Parlamentu Europejskiego do czystej formalności;

AT.  mając na uwadze, że kryzys uchodźczy dowiódł zapotrzebowania na wspólną politykę azylową i imigracyjną, która powinna również zapewnić sprawiedliwe rozdzielenie osób ubiegających się o azyl pomiędzy wszystkie państwa UE;

AU.  mając na uwadze, że dyskryminacja z różnych względów, takich jak płeć, rasa, kolor skóry, pochodzenie etniczne lub społeczne, cechy genetyczne, język, religia lub przekonania, polityczne lub inne, przynależność do mniejszości narodowej, majątek, urodzenie, niepełnosprawność, wiek, tożsamość płciowa lub orientacja seksualna jest nadal problemem w każdym państwie członkowskim;

AV.  mając na uwadze, że niedawne kryzysy dowiodły, iż zbliżanie do siebie przepisów prawnych nie wystarczy, by zapewnić funkcjonowanie rynku wewnętrznego lub przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, ponieważ utrzymują się różnice we wdrażaniu zharmonizowanych przepisów prawnych;

AW.  mając na uwadze, że ustawodawca unijny nie może dać agencjom Unii swobody decyzyjnej wymagającej dokonywania wyborów politycznych;

AX.  mając na uwadze, że ustawodawca unijny musi zagwarantować wystarczającą kontrolę polityczną nad decyzjami i działaniami agencji Unii;

AY.  mając na uwadze, że nieprzestrzeganie przez państwa członkowskie porozumień przyjętych na szczytach europejskich i na posiedzeniach Rady poważnie podważa wiarygodność instytucji europejskich, w związku z czym należy skuteczniej dopilnować realizacji tych porozumień;

1.  zwraca uwagę, że Unia Europejska oraz jej państwa członkowskie borykają się z niemającymi precedensu wyzwaniami, takimi jak kryzys uchodźczy, wyzwania na polu polityki zagranicznej w bliskim sąsiedztwie, walka z terroryzmem, a także globalizacja, zmiana klimatu, rozwój demograficzny, bezrobocie, przyczyny i konsekwencje kryzysu finansowego i zadłużeniowego, brak konkurencyjności oraz jej konsekwencje społeczne w wielu państwach członkowskich oraz potrzeba wzmocnienia rynku wewnętrznego UE, które wymagają bardziej zadowalającego rozwiązania;

2.  podkreśla, że poszczególne państwa członkowskie nie mogą zmagać się z tymi wyzwaniami same, ale potrzebują zbiorowej reakcji ze strony Unii w oparciu o zasadę wielopoziomowego sprawowania rządów;

3.  przypomina, że rynek wewnętrzny ułatwiający swobodny przepływ towarów, osób, usług i kapitału stanowi kamień węgielny UE; przypomina także, że wyjątki od zasad rynku wewnętrznego skutkują zakłóceniami konkurencji w Unii i mają destruktywny wpływ na równe warunki działania;

4.  podkreśla, że Unia musi odzyskać stracone zaufanie obywateli przez zwiększenie przejrzystości swego procesu decyzyjnego oraz rozliczalności swych instytucji, agencji i organów nieformalnych (takich jak Eurogrupa), jak również przez wzmocnienie współpracy między instytucjami i poprawę zdolności do podejmowania działań;

5.  zwraca uwagę, że nie wykorzystano jeszcze w pełni wszystkich postanowień Traktatu z Lizbony, choć zawierają one pewne ważne narzędzia, które mogłyby być wykorzystane, aby zapobiec pewnym kryzysom w obliczu których stoi teraz Unia, lub zmagać się z aktualnymi wyzwaniami bez konieczności przeprowadzania zmiany Traktatu w krótkiej perspektywie czasowej;

6.  podkreśla, że metoda wspólnotowa jest najlepiej dostosowana do funkcjonowania Unii i pod wieloma względami przewyższa metodę międzyrządową, jako że jest to jedyna metoda umożliwiająca większą przejrzystość, skuteczność, głosowanie większością kwalifikowaną w Radzie, równe prawa współustawodawcze Parlamentu i Rady, a także zapobieganie rozproszeniu odpowiedzialności instytucjonalnej i rozwoju konkurujących ze sobą instytucji;

7.  jest zdania, że rozwiązania międzyrządowe powinny być jedynie ostatecznością i powinny być obwarowane surowymi warunkami, takimi jak w szczególności przestrzeganie prawa unijnego, realizacja celu pogłębiania integracji europejskiej oraz otwarcie na przystępowanie nieuczestniczących państw członkowskich, uważa również, że rozwiązania te powinny zostać jak najszybciej zastąpione procedurami unijnymi, nawet w dziedzinach, w których nie wszystkie państwa członkowskie spełniają warunki uczestnictwa, aby umożliwić Unii realizowanie jej zadań w jednolitych ramach instytucjonalnych; w tym kontekście sprzeciwia się tworzeniu nowych instytucji poza ramami unijnymi i nadal dąży do włączenia do prawa unijnego EMS, pod warunkiem istnienia stosownej demokratycznej rozliczalności, a także odnośnych przepisów paktu fiskalnego, co przewidziano w samym Traktacie o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w UGW, w oparciu o ocenę doświadczeń z wdrażania go; kładzie nacisk na fakt, że nie wolno oddzielać od siebie obecnego procesu decyzyjnego i zobowiązań podatkowych;

8.  podkreśla, że bezpośrednio wybierany Parlament Europejski odgrywa zasadniczą rolę w gwarantowaniu legalności Unii i sprawia, że unijny system decyzyjny jest rozliczalny przed obywatelami przez zapewnienie odpowiedniej kontroli parlamentarnej nad władzą wykonawczą na szczeblu unijnym, a także przez procedurę współdecyzji, której zakres stosowania należy poszerzyć;

9.  przypomina, że Parlament Europejski jest parlamentem całej Unii i uważa, że należy zapewnić właściwą rozliczalność demokratyczną nawet w tych dziedzinach, w których nie uczestniczą wszystkie państwa członkowskie, m.in. w działaniach i decyzjach dotyczących strefy euro;

10.  uważa, że należy zintensyfikować dialog polityczny pomiędzy parlamentami narodowymi a Parlamentem Europejskim, a także nadać mu większe znaczenie i głębszą treść, nie wykraczając jednak poza granice odnośnych uprawnień konstytucjonalnych poszczególnych parlamentów; zwraca w związku z tym uwagę, że parlamenty narodowe mogą najskuteczniej zlecać swym rządom działania w sprawach europejskich i kontrolować je na szczeblu krajowym, zaś Parlament Europejski powinien zapewniać rozliczalność demokratyczną oraz legalność europejskiej władzy wykonawczej;

11.  uważa, że zasadnicze znaczenie ma wzmocnienie przejrzystości i otwarcia instytucjonalnego w UE, a także sposób informowania o podejmowaniu decyzji politycznych w UE; apeluje o zintensyfikowanie działań na rzecz przeglądu rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji oraz dyrektywy 93/109/WE ustanawiającej szczegółowe warunki wykonywania prawa do głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego przez obywateli Unii mających miejsce zamieszkania w państwie członkowskim, którego nie są obywatelami;

12.  przypomina, że istnieje możliwość wzmocnienia uprawnień śledczych Parlamentu i europejskiej inicjatywy obywatelskiej za pomocą unijnego prawa wtórnego i ponawia wezwanie do Komisji, aby zaproponowała przegląd rozporządzenia w sprawie tej inicjatywy;

13.  uważa za konieczne, by Komisja – swoją rezolucję z dnia 28 października 2015 r.(8) – dokonała reformy europejskiej inicjatywy obywatelskiej jako funkcjonującego narzędzia zaangażowania demokratycznego; apeluje do Komisji między innymi o szerzenie wiedzy na ten temat w społeczeństwie oraz o priorytetowe traktowanie tej inicjatywy; domaga się, by oprogramowanie do internetowego zbierania podpisów było bardziej przyjazne dla użytkownika i bardziej dostępne dla osób niepełnosprawnych; apeluje o zapewnienie stosownych i kompleksowych wytycznych prawnych i praktycznych; apeluje o rozważenie utworzenia specjalnego biura ds. europejskiej inicjatywy obywatelskiej w swoich przedstawicielstwach w każdym państwie członkowskim; domaga się szczegółowego wyjaśniania powodów odrzucania europejskiej inicjatywy obywatelskiej oraz zbadania sposobów przekazywania bardziej stosownym organom tych propozycji zgłaszanych w ramach tej inicjatywy, które mogą nie wchodzić w zakres kompetencji Komisji;

14.  jest zdania, że wolontariat europejski jest integralnym elementem budowania obywatelstwa europejskiego i w związku z tym zaleca Komisji zbadanie, w jaki sposób można ułatwić młodym ludziom uczestnictwo w tym wolontariacie;

Struktura instytucjonalna, demokracja i rozliczalność

Parlamenty

15.  domaga się zagwarantowania, konsolidacji i wzmocnienia uprawnień ustawodawczych i prawa do kontroli posiadanych przez Parlament Europejski, w tym w drodze porozumień międzyinstytucjonalnych, oraz zastosowania przez Komisję odpowiedniej podstawy prawnej;

16.  uważa, że Parlament Europejski powinien dokonać reformy swych metod pracy, aby poradzić sobie ze stojącymi przed nim wyzwaniami, wzmacniając wykorzystanie swych uprawnień do kontroli politycznej nad Komisją, w tym w stosunku do wdrażania i stosowania unijnego dorobku prawnego w państwach członkowskich, ograniczając porozumienia osiągane w pierwszym czytaniu do wyjątkowo pilnych przypadków, w których podjęto przemyślaną i jasną decyzję, oraz – w tych przypadkach – do poprawy przejrzystości procedury prowadzącej do przyjęcia takich porozumień; przypomina również w tym kontekście propozycje Parlamentu dotyczące dalszej harmonizacji procedury wyborczej zawarte w jego rezolucji z dnia 11 listopada 2015 r. w sprawie reformy prawa wyborczego Unii Europejskiej(9);

17.  wyraża zamiar szerszego wykorzystania sprawozdań z własnej inicjatywy w kwestiach ustawodawczych na podstawie art. 225 TFUE;

18.  uważa, że Parlament powinien utworzyć w swojej siedzibie głównej oraz we wszystkich delegaturach w państwach członkowskich biura podawcze pozwalające obywatelom na osobiste przekazywanie dokumentów – za poświadczeniem treści;

19.  jest zdania, że należy utworzyć papierowy lub elektroniczny Dziennik Urzędowy Parlamentu Europejskiego w celu uwierzytelniania wszystkich rezolucji i sprawozdań przyjętych przez tę instytucję;

20.  w stosownych przypadkach zachęca do dialogu politycznego z parlamentami narodowymi w sprawie treści wniosków ustawodawczych; podkreśla jednak, że decyzje muszą być podejmowane na szczeblu uprawnień konstytucyjnych oraz że jasno zdefiniowano odnośne uprawnienia decyzyjne parlamentów narodowych oraz Parlamentu Europejskiego, tak że te pierwsze muszą wypełniać funkcję europejską w oparciu o swe konstytucje, w szczególności w drodze kontroli nad rządami krajowymi będącymi członkami Rady Europejskiej i Rady, na którym to poziomie mogą one najskuteczniej wywierać bezpośredni wpływ na treść europejskiego procesu ustawodawczego i kontrolować go; dlatego też sprzeciwia się tworzeniu nowych wspólnych organów parlamentarnych posiadających uprawnienia decyzyjne;

21.  podkreśla znaczenie współpracy pomiędzy Parlamentem Europejskim a parlamentami narodowymi w ramach wspólnych organów takich jak Konferencja Komisji do Spraw Unijnych Parlamentów Unii Europejskiej (COSAC), Międzyparlamentarna Konferencja ds. Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa oraz w ramach art. 13 Traktatu o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w unii gospodarczej i walutowej w oparciu o zasady porozumienia, wymiany informacji i zasięgania opinii w celu skuteczniejszego kontrolowania odnośnych organów administracji; wzywa Komisję Europejską i Radę do uczestnictwa w posiedzeniach międzyparlamentarnych na wysokim szczeblu; podkreśla potrzebę aktywniejszej współpracy pomiędzy komisjami Parlamentu Europejskiego a ich krajowymi odpowiednikami w tych wspólnych organach przez wzmocnienie spójności, przejrzystości oraz wzajemnej wymiany informacji;

22.  zachęca do wymiany wzorcowych praktyk w zakresie kontroli parlamentarnej pomiędzy parlamentami narodowymi, np. odbywanie regularnych debat pomiędzy odnośnymi ministrami a wyspecjalizowanymi komisjami w parlamentach narodowych przed spotkaniami w Radzie i po nich, a także z członkami Komisji Europejskiej w odpowiednich ramach czasowych, jak również spotkania z parlamentami narodowymi w celu wymiany doświadczeń z posłami do PE; zachęca do wprowadzenia programów wymiany urzędników pracujących w instytucjach i grupach politycznych między administracjami Parlamentu Europejskiego a administracjami parlamentów narodowych;

23.  uważa, że należy zapobiegać zbyt rygorystycznej transpozycji prawodawstwa unijnego przez państwa członkowskie i że parlamenty narodowe mają kluczową rolę do odegrania w tej kwestii;

Rada Europejska

24.  ubolewa, że Rada, nie stosując głosowania kwalifikowaną większością głosów, zbyt często kieruje kwestie ustawodawcze do Rady Europejskiej; uważa, że praktyka Rady Europejskiej polegająca na przekazywaniu zadań Radzie wykracza poza rolę w zakresie wydawania wytycznych strategicznych przypisaną jej w traktatach, a co za tym idzie, wykracza poza literę i ducha traktatów opisane w art. 15 ust. 1 TUE, który stanowi, że Rada Europejska wyznacza dla Unii ogólne kierunki i priorytety polityczne, jednak nie pełni funkcji ustawodawczej; uważa, że należy poprawić stosunki robocze między Radą Europejską a Parlamentem;

25.  przypomina, że przewodniczący Komisji będzie wybierany przez Parlament Europejski na wniosek Rady Europejskiej, przy uwzględnieniu wyborów do Parlamentu Europejskiego i po przeprowadzeniu odpowiednich konsultacji, w związku z czym, podobnie jak w 2014 r., europejskie partie polityczne będą musiały wysunąć głównych kandydatów, aby zapewnić obywatelom kandydatów do wyboru na przewodniczącego Komisji Europejskiej; z zadowoleniem przyjmuje propozycję przewodniczącego Komisji dotyczącą zmiany porozumienia ramowego w sprawie stosunków pomiędzy Parlamentem Europejskim a Komisją Europejską, jeżeli chodzi o kandydowanie komisarzy w wyborach do Parlamentu Europejskiego;

26.  przypomina ponadto, że choć nie leży to w interesie Parlamentu Europejskiego, możliwe jest połączenie funkcji przewodniczącego Rady Europejskiej z funkcją przewodniczącego Komisji;

27.  wzywa Radę Europejską do częstszego stosowania tzw. klauzuli pomostowej (art. 48 ust. 7 TUE) upoważniającej Radę do zastępowania głosowania na zasadzie jednomyślności głosowaniem kwalifikowaną większością głosów w dziedzinach polityki, w których traktaty wymagają obecnie jednomyślności;

28.  apeluje do przewodniczącego Parlamentu Europejskiego o wcześniejsze informowanie Konferencji Przewodniczących o poglądach, jakie zamierza przedstawić w przemówieniu przed Radą Europejską;

Rada

29.  proponuje przekształcenie Rady w prawdziwą izbę ustawodawczą w drodze zredukowania liczby składów resortowych Rady za pomocą decyzji Rady Europejskiej, dzięki czemu powstałby prawdziwy dwuizbowy system ustawodawczy, w którego skład wchodziłyby Rada i Parlament, zaś Komisja pełniłaby rolę władzy wykonawczej; sugeruje wykorzystanie aktualnych ustawodawczych składów resortowych Rady jako organów przygotowawczych na potrzeby jednego publicznego posiedzenia Rady ustawodawczej, na wzór komisji Parlamentu Europejskiego;

30.  podkreśla znaczenie zagwarantowania ogólnej przejrzystości procesu decyzyjnego Rady w dziedzinie prawodawstwa, przy jednoczesnym usprawnieniu wymiany dokumentów i informacji między Parlamentem a Radą, a także umożliwieniu przedstawicielom Parlamentu wstępu na posiedzenia Rady i jej organów dotyczące kwestii ustawodawczych w charakterze obserwatorów;

31.  uważa, że możliwe jest połączenie stanowiska przewodniczącego Eurogrupy ze stanowiskiem komisarza ds. spraw gospodarczych i finansowych i w tym przypadku proponuje, by przewodniczący Komisji powołał tego komisarza na wiceprzewodniczącego Komisji; jest zdania, że komisarzowi temu można by, po stworzeniu mechanizmu zdolności fiskalnej oraz Europejskiego Funduszu Walutowego, przyznać wszelkie środki i uprawnienia niezbędne do stosowania i egzekwowania obowiązujących ram zarządzania gospodarczego oraz do optymalizacji rozwoju strefy euro we współpracy z ministrami finansów państw strefy euro, jak stwierdzono w jego rezolucji z dnia 16 lutego 2017 r. sprawie zdolności budżetowej strefy euro(10);

32.  domaga się, by w ramach aktualnego Traktatu przewodniczącego i członków Eurogrupy objęto właściwymi mechanizmami rozliczalności demokratycznej przed Parlamentem Europejskim, a mianowicie by jej przewodniczący odpowiadał na pytania parlamentarne; domaga się ponadto przyjęcia regulaminu wewnętrznego i publikowania wyników prac;

33.  wzywa Radę, by przeszła całkowicie na głosowanie kwalifikowaną większością głosów we wszystkich przypadkach, w których jest to możliwe zgodnie z traktatami, oraz by porzuciła praktykę przerzucania spornych kwestii ustawodawczych na Radę Europejską, jako że jest to sprzeczne z literą i duchem Traktatu, zgodnie z którym Rada Europejska może podejmować decyzje jedynie jednogłośnie i powinna czynić tak wyłącznie w odniesieniu do szeroko rozumianych celów politycznych, nie zaś ustawodawstwa;

34.  jest zdeterminowany w pełni wdrożyć postanowienia Traktatu dotyczące wzmocnionej współpracy, zobowiązując się nie udzielać zgody na żadne nowe propozycje wzmocnionej współpracy, chyba że uczestniczące państwa członkowskie zobowiążą się uruchomić specjalną klauzulę pomostową, zapisaną w art. 333 TFUE, umożliwiającą przejście z jednomyślności na głosowanie kwalifikowaną większością głosów oraz przejście ze specjalnej do zwykłej procedury ustawodawczej;

35.  podkreśla znaczenie pełnego wykorzystania potencjału procedury wzmocnionej współpracy, o której mowa w art. 20 TUE, szczególnie jeśli chodzi o współpracę między członkami strefy euro, aby państwa członkowskie pragnące nawiązać wzmocnioną współpracę w ramach kompetencji niewyłącznych Unii mogły, dzięki temu mechanizmowi, przyczyniać się do osiągania celów Unii i wzmacniać proces własnej integracji w granicach przewidzianych w art. 326–334 TFUE i zgodnie z określonymi w nich warunkami;

Komisja

36.  pragnie wzmocnić rolę Parlamentu podczas wyboru przewodniczącego Komisji przez zintensyfikowanie formalnych konsultacji między europejskimi partiami politycznymi a przewodniczącym Rady Europejskiej, o czym jest mowa w deklaracji nr 11 załączonej do aktu końcowego konferencji międzyrządowej, która przyjęła Traktat z Lizbony, aby sprawić, by Rada Europejska w pełni uwzględniała wyniki wyborów, przedstawiając kandydata, którego ma nominować Parlament Europejski, jak miało to miejsce w wyborach europejskich w 2014 r.;

37.  ponownie zauważa, że konieczne jest, aby wszystkie wnioski Komisji były w pełni uzasadnione oraz aby towarzyszyła im szczegółowa ocena skutków, w tym w zakresie praw człowieka;

38.  jest zdania, że niezależność przewodniczącego Komisji mogłaby wzrosnąć, gdyby każde państwo członkowskie wyznaczało co najmniej trzech kandydatów, obojga płci, którzy mogliby zostać uwzględnieni przez wybranego przewodniczącego / wybraną przewodniczącą Komisji przy obsadzaniu stanowisk w Komisji;

39.  nalega na zapewnienie lepszej koordynacji i reprezentacji UE/strefy euro w , w miarę możliwości, międzynarodowych instytucjach finansowych, a także zwraca uwagę, że art. 138 ust. 2 TFUE stanowi podstawę prawną dla przyjęcia środków gwarantujących jednolitą reprezentację UE/strefy euro w międzynarodowych instytucjach finansowych oraz na konferencjach międzynarodowych;

40.  wzywa do nawiązania sformalizowanego i regularnego dialogu w Parlamencie Europejskim dotyczącego zewnętrznej reprezentacji Unii;

41.  przypomina, że Komisja, państwa członkowskie, Parlament i Rada muszą – w ramach swych uprawnień – umożliwiać zapewnianie skuteczniejszego stosowania i wdrażania prawa Unii Europejskiej i Karty praw podstawowych Unii Europejskiej;

Europejski Trybunał Obrachunkowy

42.  uznaje kluczową rolę Trybunału Obrachunkowego w zapewnianiu efektywniejszego i bardziej inteligentnego wydatkowania funduszy europejskich; przypomina, że oprócz wypełniania ważnego obowiązku polegającego na udzielaniu informacji na temat wiarygodności rachunków, jak również legalności i prawidłowości operacji leżących u ich podstaw, Trybunał Obrachunkowy odgrywa kluczową rolę w udzielaniu Parlamentowi informacji niezbędnych do realizacji spoczywającego na nim zadania i mandatu do demokratycznej kontroli nad budżetem unijnym, a także w dostarczaniu informacji na temat rezultatów realizacji działań i strategii politycznych finansowanych przez Unię, w celu poprawy ich opłacalności, wydajności i skuteczności; zaleca w związku z tym wzmocnienie Europejskiego Trybunału Obrachunkowego; oczekuje, że Trybunał Obrachunkowy będzie nadal stać na straży niezależności, rzetelności, bezstronności i profesjonalizmu, budując jednocześnie ścisłą współpracę z zainteresowanymi podmiotami;

43.  uważa, że ciągły brak współpracy ze strony Rady uniemożliwia Parlamentowi podejmowanie świadomej decyzji w sprawie udzielenia absolutorium, co w rezultacie wywiera trwały, negatywny wpływ na wiarygodność instytucji UE w oczach obywateli oraz przejrzystość w korzystaniu z funduszy unijnych; jest zdania, że brak współpracy wpływa także ujemnie na funkcjonowanie instytucji, dyskredytując procedurę kontroli politycznej nad zarządzaniem budżetem, przewidzianą w traktatach;

44.  podkreśla, że skład Trybunału Obrachunkowego i procedura powoływania jego członków zostały określone w art. 285 i 286 TFUE; uważa, że Parlament i Rada powinny mieć równe uprawnienia w zakresie powoływania członków Trybunału Obrachunkowego w celu zapewnienia legitymacji demokratycznej, przejrzystości i całkowitej niezależności tych członków; wzywa Radę do poszanowania decyzji podjętych przez Parlament w następstwie przesłuchań kandydatów zgłoszonych na stanowiska członków Trybunału Obrachunkowego;

Komitet Regionów i Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

45.  wzywa Parlament Europejski, Radę i Komisję do wypracowania efektywniejszych form współpracy z KR oraz EKES, w tym na wstępnym etapie procesu ustawodawczego w trakcie przeprowadzania ocen wpływu w celu zapewnienia, że ich opinie i oceny będą uwzględniane w całym procesie ustawodawczym;

Agencje

46.  podkreśla, że nadanie agencjom Unii jakichkolwiek uprawnień wykonawczych wymaga dostatecznego poziomu kontroli nad decyzjami i działaniami agencji Unii ze strony ustawodawcy unijnego; przypomina, że skuteczny nadzór obejmuje m.in. powoływanie i odwoływanie kierownictwa agencji Unii, zasiadanie w radzie nadzorczej agencji Unii, prawo weta w stosunku do niektórych decyzji agencji Unii, obowiązki informacyjne i zasady przejrzystości, a także uprawnienia budżetowe w odniesieniu do budżetu agencji Unii;

47.  bierze pod uwagę przyjęcie rozporządzenia ramowego dotyczącego agencji Unii, które mogą korzystać z uprawnień wykonawczych, obejmującego wymagany mechanizm kontroli politycznej ze strony ustawodawcy unijnego oraz uwzględniającego m.in. prawo Parlamentu Europejskiego do powoływania i odwoływania kierownictwa agencji Unii, zasiadania w radzie nadzorczej agencji Unii, prawa weta w stosunku do niektórych decyzji agencji Unii, obowiązki informacyjne i zasady przejrzystości, a także uprawnienia budżetowe w odniesieniu do budżetu agencji Unii;

Przestrzeganie zasady pomocniczości i proporcjonalności

48.  podkreśla znaczenie zasady pomocniczości określonej w art. 5 TUE, która jest wiążąca dla wszystkich instytucji i organów Unii, a także instrumentów, o których mowa w protokole nr 2 w sprawie stosowania zasad pomocniczości i proporcjonalności; przypomina w tym kontekście odnośne role przypisane parlamentom narodowym i Komitetowi Regionów; sugeruje elastyczność, jeżeli chodzi o termin przekazywania projektów aktów ustawodawczych zapisanych w protokole oraz wzywa Komisję do poprawy jakości odpowiedzi na uzasadnione opinie;

49.  przypomina parlamentom narodowym o kluczowej roli, jaka odgrywają w nadzorowaniu stosowania zasady pomocniczości; jest zdania, że formalne zdolności parlamentów narodowych do przestrzegania zasad pomocniczości i proporcjonalności oferują szerokie możliwości w tym względzie, jednak konieczne jest nasilenie praktycznej współpracy pomiędzy parlamentami narodowymi, m.in. aby umożliwić im – w ramach bliskiej współpracy pomiędzy nimi – osiągnięcie kworum wymaganego w art. 7 ust. 3 protokołu nr 2 w sprawie stosowania zasad pomocniczości i proporcjonalności w przypadku zarzutu naruszenia;

50.  podkreśla znaczenie art. 9 TFUE dla dopilnowania, by uwzględniano konsekwencje społeczne środków prawnych i politycznych UE;

Rozszerzenie i pogłębienie unii gospodarczej i walutowej

51.  przypomina, że dalszy rozwój UGW musi opierać się na obowiązującym prawodawstwie i jego wdrażaniu, a także musi wiązać się z pogłębianiem wymiaru społecznego;

52.  domaga się dalszych reform instytucjonalnych, aby uczynić UGW bardziej skuteczną i demokratyczną, z większą zdolnością do zintegrowania z ramami instytucjonalnymi Unii, gdzie Komisja pełniłaby funkcje wykonawcze, a Parlament i Rada były współustawodawcami;

Nowy akt prawny dotyczący polityki gospodarczej

53.  przypomina swoją rezolucję z dnia 12 grudnia 2013 r. w sprawie problemów konstytucyjnych związanych z wielopoziomowym sprawowaniem rządów w Unii Europejskiej(11), w której poruszono kwestię kodeksu konwergencji przyjmowanego w oparciu o zwykłą procedurę ustawodawczą z myślą o stworzeniu bardziej skutecznych ram koordynacji polityki gospodarczej (zawierających pozostającą do określenia liczbę kryteriów konwergencji), który to kodeks byłby otwarty dla wszystkich państw członkowskich i wspieranego przez mechanizm oparty na zachętach;

54.  jest zdania, że należy wskazać ograniczoną liczbę najważniejszych obszarów wymagających reform strukturalnych, które poprawiłyby konkurencyjność, zwiększyły potencjał wzrostu, rzeczywistą konwergencję gospodarczą oraz spójność społeczną przez okres pięciu lat, aby wzmocnić europejską społeczną gospodarkę rynkową, zgodnie z zapisem art. 3 ust. 3 TUE;

55.  podkreśla, jak ważne jest wprowadzenie jasnego podziału uprawnień między instytucjami UE a państwami członkowskimi, co zwiększyłoby odpowiedzialność państw członkowskich za programy wykonawcze oraz rolę parlamentów narodowych w tych programach;

56.  domaga się lepszego wykorzystywania instrumentów dostępnych w związku z art. 136 TFUE, aby ułatwić przyjęcie i wdrożenie nowych środków w strefie euro;

Uproszczony, bardziej ukierunkowany i bardziej demokratyczny proces europejskiego semestru

57.  zwraca uwagę, że potrzeba jest mniej, ale za to bardziej ukierunkowanych zaleceń dla poszczególnych krajów, które powinny opierać się na ramach politycznych określonych w kodeksie konwergencji, rocznej analizie wzrostu gospodarczego i konkretnych propozycjach przedstawianych przez każde państwo członkowskie zgodnie z ich celami w zakresie kluczowych reform, począwszy od szerokiego wachlarza reform strukturalnych wspierających konkurencyjność, rzeczywistą konwergencje gospodarczą oraz spójność społeczną;

58.  podkreśla znaczenie rozwoju demograficznego dla europejskiego semestru oraz wzywa do uwzględniania tego wskaźnika w większym stopniu;

59.  przypomina, że istnieją już mechanizmy dialogu gospodarczego, zwłaszcza dzięki nawiązaniu dialogu gospodarczego w ramach dwóch pakietów ustawodawczych, tzw. sześciopaku i dwupaku; uważa, że jest to skuteczne narzędzie przyznawania Parlamentowi bardziej znaczącej roli w ramach europejskiego semestru w celu rozszerzenia dialogu między Parlamentem, Radą, Komisją i Eurogrupą i proponuje sformalizowanie roli kontrolnej Parlamentu w ramach europejskiego semestru w drodze porozumienia międzyinstytucjonalnego; o co Parlament już wielokrotnie apelował; przyjmuje z jeszcze większym zadowoleniem zaangażowanie parlamentów narodowych na szczeblu krajowym oraz współpracę między parlamentami narodowymi a Parlamentem Europejskim w ramach europejskiego semestru, a bardziej ogólnie w ramach zarządzania gospodarczego, np. za pośrednictwem Europejskiego Tygodnia Parlamentarnego i konferencji na mocy art. 13, a także zachęca do tych działań; uważa ponadto, że powinno się zwiększyć zaangażowanie partnerów społecznych w europejski semestr;

60.  domaga się włączenia odpowiednich przepisów paktu fiskalnego do ram prawnych UE na podstawie kompleksowej oceny jego wdrażania oraz w zakresie, w jakim nie jest on jeszcze ujęty w obowiązującym prawodawstwie wtórnym;

Rola budżetu UE w UGW

61.  podkreśla możliwość przejścia z głosowania na zasadzie jednomyślności do głosowania większością kwalifikowaną podczas przyjmowania rozporządzenia w sprawie WRF dzięki zastosowaniu art. 312 ust. 2 TFUE; podkreśla znaczenie powiązania długości kadencji Parlamentu, mandatu Komisji Europejskiej i okresu obowiązywania WRF, który można skrócić do pięciu lat na mocy art. 312 ust. 1 TFUE; apeluje dostosowanie przyszłych WRF do następnej kadencji parlamentarnej; zachęca Radę do poparcia tego wymogu demokratycznego;

62.  z zadowoleniem przyjmuje sprawozdanie Grupy Wysokiego Szczebla ds. Zasobów Własnych; pragnie powrotu do litery i ducha Traktatów oraz zmiany obecnego systemu opartego na dochodzie narodowym brutto na system oparty na rzeczywistych zasobach własnych budżetu UE i ewentualnie budżetu strefy euro, co do których istnieje szereg pomysłów;

63.  przypomina, że zgodnie z art. 24 rozporządzenia Rady (UE, Euratom) nr 1311/2013 z dnia 2 grudnia 2013 r. określającego wieloletnie ramy finansowe na lata 2014–2020 wszystkie wydatki i dochody Unii i Euratomu ujmuje się w budżecie ogólnym Unii zgodnie z art. 7 rozporządzenia finansowego;

Większa zdolność inwestycyjna UE

64.  apeluje o lepsze wykorzystanie istniejących funduszy strukturalnych z myślą o zwiększeniu konkurencyjności i spójności UE, a także o poprawę zdolności inwestycyjnych UE dzięki wykorzystaniu innowacyjnych podejść, jak np. Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych, który obejmuje specjalne instrumenty służące finansowaniu i gwarantowaniu projektów infrastrukturalnych realizowanych w interesie Unii;

65.  kładzie nacisk na pełne wdrożenie ram dotyczących dwu- i sześciopaku, a także europejskiego semestru oraz na konieczność rozwiązania w szczególności problemu zakłóceń równowagi makroekonomicznej, a także zagwarantowania długoterminowej kontroli deficytu i wciąż nadzwyczaj wysokich poziomów zadłużenia przez sprzyjającą wzrostowi konsolidację podatkową, poprawę efektywności wydatków, priorytetowe traktowanie inwestycji produkcyjnych, zapewnianie bodźców stymulujących sprawiedliwe i zrównoważone reformy strukturalne oraz uwzględnianie warunków cyklu biznesowego;

Ustanowienie zdolności podatkowej w strefie euro za sprawą wykorzystania części budżetu UE

66.  przypomina, że euro jest walutą Unii oraz że budżet UE jest przeznaczony do realizacji celów Unii określonych w art. 3 TUE, a także do finansowania wspólnej polityki, wspierania słabszych regionów przez zastosowanie zasady solidarności, stworzenia rynku wewnętrznego, promowania synergii europejskiej oraz reagowania na aktualne i pojawiające się wyzwania, które wymagają ogólnoeuropejskiego podejścia, przez co przyczynia się również do ułatwiania mniej rozwiniętym państwom członkowskim nadrabiania zaległości oraz umożliwiania im wejścia do strefy euro;

67.  przyjmuje do wiadomości różnorodne propozycje stworzenia zdolności budżetowej w obrębie strefy euro; podkreśla, że propozycje te określają różne funkcje tej zdolności i mogą mieć różną postać ; przypomina, że Parlament domagał się, aby zdolność tę rozwijać w ramach unijnych;

68.  podkreśla, że o ile możliwość stworzenia zdolności budżetowej w ramach obecnego Traktatu będzie zależała od kształtu, funkcji i rozmiaru tej nowej zdolności, o tyle jest możliwe podniesienie na mocy Traktatów progów zasobów własnych, ustanowienie nowych kategorii zasobów własnych (nawet jeśli pochodziłyby one tylko z pewnej liczby państw członkowskich), a także przeznaczenie określonych dochodów na finansowanie konkretnych pozycji wydatków; podkreśla ponadto, że budżet UE już stanowi gwarancję udzielenia konkretnych pożyczek oraz że istnieje wiele instrumentów elastyczności, na które można uruchomić finansowanie wykraczające poza progi wydatków określone w WRF;

69.  przypomina, że opowiada się za włączeniem Europejskiego Mechanizmu Stabilności do ram prawnych Unii pod warunkiem zapewnienia odpowiedniej demokratycznej rozliczalności;

70.  jest przekonany, że utworzenie europejskiej zdolności fiskalnej i Europejski Fundusz Walutowy mogą stanowić krok naprzód na drodze do tworzenia europejskich zasobów finansowych, które powinny być rozliczalne przed Parlamentem Europejskim;

71.  apeluje o uwzględnienie głównych ustaleń grupy ekspertów utworzonej przez Komisję z myślą o powołaniu funduszu amortyzacji zadłużenia;

Jednolity rynek i integracja finansowa

72.  jest przekonany, że jednolity rynek jest jednym z kamieni węgielnych UE, ponieważ jest podstawowym elementem dobrobytu, wzrostu gospodarczego i zatrudnienia w Unii; podkreśla, że jednolity rynek, który daje namacalne korzyści zarówno przedsiębiorstwom, jaki i konsumentom, ma potencjał wzrostu, który jeszcze nie został w pełni wykorzystany, zwłaszcza w odniesieniu do jednolitego rynku cyfrowego, usług finansowych, energii, unii bankowej oraz unii rynków kapitałowych; apeluje w związku z tym o ściślejszą kontrolę należytego stosowania oraz lepsze egzekwowanie dotychczasowego dorobku prawnego w tych dziedzinach;

73.  apeluje o szybkie, lecz stopniowe, ukończenie tworzenia unii bankowej opartej na Jednolitym Mechanizmie Nadzorczym, jednolitym mechanizmie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz europejskim systemie gwarantowania depozytów, podtrzymywanej przez adekwatny mechanizm ochronny; docenia w związku z tym osiągnięcie porozumienia w sprawie odpowiedniego mechanizmu finansowania pomostowego do czasu, gdy jednolity fundusz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków zacznie działać, i wzywa do utworzenia europejskiego systemu postępowania upadłościowego;

74.  przypomina, że europejskie urzędy nadzoru powinny działać, mając na uwadze polepszenie funkcjonowania rynku wewnętrznego, w tym zwłaszcza poprzez osiągnięcie wysokiej jakości, skuteczności i spójności regulacji i nadzoru z uwzględnieniem zróżnicowanych interesów wszystkich państw członkowskich i różnego charakteru uczestników rynku finansowego; uważa, że kwestie dotyczące wszystkich państw członkowskich powinny być poruszane, omawiane i decydowane przez wszystkie państwa członkowskie oraz że w celu wyrównania warunków działania na jednolitym rynku kluczowe jest przyjęcie jednolitego zbioru przepisów mającego zastosowanie do wszystkich uczestników rynku finansowego w UE w celu uniknięcia podziału jednolitego rynku usług finansowych i nieuczciwej konkurencji z powodu braku równych warunków działania;

75.  apeluje o ustanowienie prawdziwej unii rynków finansowych;

76.  popiera utworzenie systemu organów ds. konkurencji, których zadaniem będzie zjednoczenie powołanych przez poszczególne państwa członkowskie organów krajowych odpowiedzialnych za śledzenie postępów w dziedzinie konkurencyjności w każdym państwie członkowskim i proponuje, aby śledzenie postępów tego systemu odbywało się pod nadzorem Komisji;

77.  uważa za konieczne polepszenie automatycznej wymiany informacji między krajowymi organami podatkowymi, aby przeciwdziałać unikaniu płacenia podatków, oszustwom podatkowym, planowaniu podatkowemu, erozji bazy podatkowej i przenoszeniu zysków, a także wspierać skoordynowane działania służące zwalczaniu rajów podatkowych; apeluje o przyjęcie dyrektywy w sprawie wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych przewidującej stawkę minimalną i określającej wspólne cele w zakresie stopniowej konwergencji; uważa za konieczne rozpoczęcie kompleksowego przeglądu dotychczasowego prawodawstwa dotyczącego podatku VAT w celu zajęcia się m.in. wprowadzeniem zasady kraju pochodzenia;

Bardziej demokratyczny system instytucjonalny UGW

78.  przypomina o konieczności zapewnienia odpowiedniej legitymacji demokratycznej i rozliczalności na szczeblu podejmowania decyzji, przy czym parlamenty narodowe sprawowałyby kontrolę nad rządami krajowymi oraz rola kontrolna Parlamentu Europejskiego na szczeblu UE uległaby wzmocnieniu, a także miałby on centralną rolę, wraz z Radą, przy przyjmowaniu kodeksu konwergencji w drodze zwykłej procedury ustawodawczej;

79.  opowiada się za ogólnym wykorzystywaniem klauzuli pomostowej, zapisanej w art. 48 ust. 7 TUE; przypomina, że Komisja w swoim planie działania na rzecz pogłębionej i rzeczywistej unii gospodarczej(12) i walutowej zaproponowała utworzenie instrumentu na rzecz konwergencji i konkurencyjności na podstawie art. 136 TFUE lub art. 352 TFUE, w razie konieczności w drodze wzmocnionej współpracy; podkreśla, że w przypadku wzmocnionej współpracy zastosowanie art. 333 ust. 2 TFUE, przewidującego zastosowanie zwykłej procedury ustawodawczej wzmocniłoby legitymację demokratyczną i skuteczność sprawowania rządów w UE oraz rolę Parlamentu;

80.  przypomina, że współpraca międzyparlamentarna nie powinna prowadzić do powołania nowego organu parlamentarnego czy nowej instytucji, gdyż euro jest walutą UE, a Parlament Europejski jest parlamentem UE; przypomina, że UGW została utworzona przez Unię, a jej obywatele są bezpośrednio reprezentowani na szczeblu unijnym przez Parlament, który musi znaleźć i móc wprowadzić w życie sposoby na zapewnienie parlamentarnej rozliczalności demokratycznej decyzji podejmowanych w odniesieniu do strefy euro; ;

81.  nalega, aby przyznać Komisji uprawnienia do wdrażania i egzekwowania wszelkich aktualnych lub przyszłych instrumentów przyjmowanych w obrębie UGW;

82.  uważa za konieczne zajęcie się kwestią słabości obecnej struktury instytucjonalnej UGW, zwłaszcza jej deficytem demokratycznym, z uwzględnieniem także faktu, że niektóre części Traktatu są pod nadzorem Trybunału Sprawiedliwości, zaś inne są z tego nadzoru wykluczone; uważa za konieczne wzmocnienie kontroli Parlamentu w zakresie szczegółowej realizacji postanowień art. 121 ust. 3 i 4 TFUE w dziedzinie ściślejszej koordynacji polityki gospodarczej;

83.  uważa, że model zróżnicowanej integracji powinien pozostać otwarty dla wszystkich państw członkowskich;

84.  przypomina, że należy potraktować priorytetowo zwykłą procedurę ustawodawczą i procedurę budżetową na szczeblu UE poprzez stosowanie, w razie konieczności, z odstępstw oraz poprzez stworzenie specjalnych linii budżetowych; przypomina, że wszelkie inne przepisy, np. dotyczące strefy euro lub wzmocnionej współpracy, należy stosować wyłącznie wtedy, gdy ww. procedury są niemożliwe do przeprowadzenia z punktu widzenia prawnego lub politycznego;

Urzeczywistnienie rynku wewnętrznego jako pierwszego generatora wzrostu gospodarczego

85.  jest przekonany, że pogłębianie UGW powinno iść w parze z urzeczywistnianiem rynku wewnętrznego w drodze usuwania wszystkich istniejących wewnętrznych barier, zwłaszcza w odniesieniu do unii energetycznej, wspólnego rynku cyfrowego i rynku usług;

86.  apeluje o pełne wdrożenie dotychczasowych przepisów dotyczących wewnętrznego rynku energii zgodnie z art. 194 TFUE w celu stworzenia unii energetycznej;

87.  popiera umocnienie obowiązków i kompetencji europejskiej Agencji ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki zmierzające ostatecznie do powołania Europejskiej Agencji Energetycznej na podstawie art. 54 traktatu Euratom, a także integrację rynków energetycznych, utworzenie europejskiej rezerwy strategicznej ropy naftowej opartej na połączeniu rezerw krajowych, a także wspólnego ośrodka negocjacji z dostawcami z myślą o zakończeniu budowy struktury instytucjonalnej unii energetycznej;

88.  zachęca do wykorzystywania tzw. obligacji projektowych do finansowania projektów w zakresie infrastruktury i energii w ścisłej współpracy z EBI;

89.  apeluje do Komisji o zastosowanie art. 116 TFUE, który zawiera niezbędną podstawę prawną uprawniającą Parlament i Radę do działania zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, w celu wyeliminowania praktyk zakłócających konkurencję na rynku wewnętrznym z powodu szkodliwej polityki podatkowej;

Wymiar społeczny

90.  podkreśla, że w celu zapewnienia stabilnej bazy społecznej dla Unii należy zagwarantować przestrzeganie praw pracowników, zwłaszcza kiedy korzystają oni z przysługującego im prawa do mobilności, a także ich praw socjalnych, dzięki pełnemu wykorzystaniu instrumentów prawnych przewidzianych w Tytule IV, IX i X części trzeciej TFEU oraz zgodnie z Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej; podkreśla w tym kontekście zwłaszcza prawa wynikające z dyrektywy 2004/38/WE w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich oraz z rozporządzenia (UE) nr 492/2011 w sprawie swobodnego przepływu pracowników wewnątrz Unii;

91.  podkreśla znaczenie ustanowienia Europy socjalnej, aby zapewnić projektowi integracji europejskiej stałe poparcie pracowników;

92.  podkreśla znaczenie wspierania idei płacy minimalnej określanej przez poszczególne państwa członkowskie, zauważa, że zbadanie możliwości utworzenia systemu minimalnych zasiłków dla bezrobotnych, wymagałoby wprowadzenia wspólnych zasad i warunków na unijnym rynku pracy, oraz sugeruje, że na mocy obowiązujących przepisów Traktatu można by przyjąć wniosek ustawodawczy, aby ograniczyć wciąż istniejące przeszkody dla pracowników;

93.  zwraca uwagę na instrumenty udostępnione przez Unię oraz konieczność aktywnej integracji młodych pracowników na rynku pracy, a także zachęca do organizowania wymian z udziałem młodych pracowników zgodnie z art. 47 TFUE;

94.  apeluje do Komisji o włączenie kryteriów społecznych do oceny osiągnięć makroekonomicznych państw członkowskich oraz o zalecenie i wsparcie reform strukturalnych także w celu zapewnienia lepszego wykorzystania funduszy regionalnych i społecznych;

95.  apeluje do Komisji o właściwą ocenę zapotrzebowania na działania na poziomie UE oraz potencjalnych skutków gospodarczych, społecznych i środowiskowych alternatywnych wariantów strategicznych, zanim przedstawi ona nowe inicjatywy (takie jak wnioski ustawodawcze, inicjatywy o charakterze nieustawodawczym czy akty wykonawcze i delegowane) zgodnie z porozumieniem międzyinstytucjonalnym z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa;

96.  apeluje o opracowanie nowego paktu społecznego (mogącego mieć postać protokołu społecznego), którego celem będzie wspieranie społecznej gospodarki rynkowej w Europie i ograniczenie nierówności, zagwarantowanie przestrzegania praw podstawowych wszystkich obywateli, w tym m.in. prawa do układów zbiorowych czy swobody przemieszczania się; podkreśla, że taki pakt mógłby poprawić koordynację polityki społecznej państw członkowskich;

97.  apeluje do Komisji o ożywienie unijnego dialogu społecznego poprzez wiążące umowy między partnerami społecznymi zgodnie z art. 151–161 TFUE;

Działania zewnętrzne

Poprawa skuteczności, spójności i rozliczalności wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB)

98.  uważa, że kompleksowe podejście Unii Europejskiej do konfliktów i kryzysów zewnętrznych powinno zostać wzmocnione za sprawą zacieśnienia współpracy między różnymi podmiotami i instrumentami na wszystkich etapach konfliktu;

99.  nalega na wykorzystanie postanowień art. 22 TUE do określenia ogólnych ram strategicznych i podejmowania decyzji dotyczących interesów i celów strategicznych określonych w art. 21 TUE, które wybiegałyby poza WPZiB na inne obszary działań zewnętrznych, co wymaga spójności z innymi strategiami politycznymi, takimi jak handel, rolnictwo i pomoc rozwojowa; przypomina, że decyzje podjęte na podstawie takiej strategii mogłyby ponadto być wdrażane na podstawie głosowania większością kwalifikowaną; podkreśla, że można by nadać większą zasadność demokratyczną takim decyzjom, gdyby Rada i Parlament przyjęły wspólne dokumenty strategiczne na podstawie propozycji wiceprzewodniczącego / wysokiego przedstawiciela;

100.  apeluje o wzmocnienie nadzoru parlamentarnego nad działaniami zewnętrznymi UE, w tym przez kontynuowanie regularnych konsultacji z wiceprzewodniczącym / wysokim przedstawicielem, Europejską Służbą Działań Zewnętrznych (ESDZ) i Komisją, a także o sfinalizowanie negocjacji dotyczących zastąpienia porozumienia międzyinstytucjonalnego z 2002 r. w sprawie dostępu do posiadanych przez Radę danych szczególnie chronionych w dziedzinie WPZiB;

101.  uważa za konieczne włączenie specjalnych przedstawicieli UE w struktury ESDZ, w tym poprzez przeniesienie ich budżetów z linii przeznaczonych na WPZiB do linii przeznaczonych na ESDZ, co poprawiłoby spójność działań UE;

102.  apeluje o stosowanie art. 31 ust. 2 TUE, który zezwala Radzie na podejmowanie pewnych decyzji w dziedzinie WPZiB większością kwalifikowaną, oraz klauzuli pomostowej (art. 31 ust. 3 TUE) w celu stopniowego przechodzenia na system głosowania większością kwalifikowaną w odniesieniu do decyzji w dziedzinie WPZiB, które nie mają skutków o charakterze wojskowym lub obronnym; przypomina, że art. 20 ust. 2 TUE zawierający przepisy dotyczące wzmocnionej współpracy oferuje państwom członkowskim dodatkowe możliwości osiągania postępów w dziedzinie WPZiB i dlatego należy go wykorzystywać;

103.  jest przekonany, że istnieje konieczność zwiększenia elastyczności przepisów finansowych dotyczących działań zewnętrznych, aby unikać opóźnień w wypłacaniu funduszy operacyjnych UE, a tym samym aby poprawić zdolność UE do reagowania na kryzysy w szybki i skuteczny sposób; uważa w związku z tym za konieczne opracowanie przyspieszonej procedury dotyczącej pomocy humanitarnej, aby zagwarantować wypłacanie pomocy w możliwie najskuteczniejszy sposób;

104.  wzywa Radę, ESDZ i Komisję, aby dotrzymywały swoich zobowiązań oraz bezzwłocznie i w pełni informowały Parlament na wszystkich etapach negocjacji i zawierania porozumień międzynarodowych, co przewiduje art. 218 ust. 10 TFUE oraz porozumienia międzyinstytucjonalne zawarte z Komisją i Radą;

105.  podkreśla, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) potwierdził, iż Parlament ma prawo – na mocy art. 218 ust. 10 TFUE – do niezwłocznego otrzymywania pełnych informacji na wszystkich etapach negocjacji i zawierania porozumień międzynarodowych, również dotyczących WPZiB, co ma umożliwić mu wykonywanie uprawnień z pełną znajomością działań Unii Europejskiej jako całości; oczekuje zatem, że mające się odbyć negocjacje międzyinstytucjonalne w sprawie do ulepszonych ustaleń praktycznych w zakresie współpracy i wymiany informacji w kontekście negocjacji i zawierania porozumień międzynarodowych należycie uwzględnią orzecznictwo TSUE;

Dążenie do wspólnej polityki obronnej

106.  apeluje o stopniowe podejmowanie działań na rzecz stworzenia wspólnej polityki obronnej (art. 42 ust. 2 TUE) oraz – ostatecznie – wspólnej obrony, które mogą zostać utworzone na mocy jednomyślnej decyzji Rady Europejskiej, a jednocześnie o wzmocnienie społeczeństwa cywilnego i obywatelskiego w oparciu o podejścia polegające na zapobieganiu konfliktom i rozwiązywaniu ich bez stosowania przemocy, m.in. dzięki zwiększeniu zasobów finansowych, administracyjnych i kadrowych przeznaczanych na mediację, dialog, pojednanie i doraźne reagowanie na kryzys w oparciu o organizacje społeczeństwa obywatelskiego;

107.  sugeruje, aby pierwszym krokiem w tym kierunku było zastosowanie art. 46 TUE dotyczącego rozpoczęcia stałej współpracy strukturalnej dzięki decyzji kwalifikowaną większością głosów w Radzie, ponieważ instrument ten umożliwiłby ambitniejszym państwom członkowskim skoordynowaną ściślejszą współpracę w dziedzinie obrony w ramach UE i dałby im prawo do wykorzystywania unijnych instytucji, instrumentów i budżetu;

108.  zaleca, aby pod przewodnictwem wysokiego przedstawiciela / wiceprzewodniczącego Komisji powołać stałą Radę ds. Obrony w celu koordynowania polityki obrony państw członkowskich, szczególnie w dziedzinie cyberbezpieczeństwa i zwalczania terroryzmu, oraz wspólnego rozwijania strategii i priorytetów polityki obrony UE;

109.  nalega, aby opracowano białą księgę UE dotyczącą bezpieczeństwa i obrony na podstawie globalnej strategii unijnej w zakresie polityki zagranicznej i polityki bezpieczeństwa przedstawionej przez wysokiego przedstawiciela / wiceprzewodniczącego Komisji jako program bratysławski, gdyż w takim dokumencie znalazłaby się bardziej szczegółowa definicja celów strategicznych UE w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony, a także zidentyfikowano by w nim aktualny i wymagany potencjał; apeluje do Komisji o oparcie swoich prac przygotowawczych dotyczących europejskiego planu działania w dziedzinie obrony na wynikach przyszłej białej księgi UE w sprawie bezpieczeństwa i obrony, w której powinno się także poruszyć kwestię sposobu i warunków właściwego i uzasadnionego użycia sił zbrojnych;

110.  zwraca uwagę na konieczność określenia wspólnej europejskiej polityki w zakresie potencjału obronnego i uzbrojenia (art. 42 ust. 3 TUE), obejmującej wspólne planowanie, opracowywanie i zdobywanie potencjału wojskowego, a także zawierającej propozycje reagowania na zagrożenia cybernetyczne, hybrydowe i asymetryczne; zachęca Komisję do pracy nad ambitnym europejskim planem działania w dziedzinie obrony, zapowiedzianym w programie prac na 2016 r.;

111.  podkreśla ogromny potencjał Europejskiej Agencji Obrony (EDA) w zakresie rozwijania jednolitego rynku obrony, konkurencyjnego, efektywnego i wspieranego intensywnymi badaniami, rozwojem technologicznym i innowacjami oraz ukierunkowanego na tworzeniu wyspecjalizowanych miejsc pracy i w tym celu zaleca, aby zbadać możliwości współpracy publiczno-prywatnej; przypomina o pilnej potrzebie wzmocnienia EDA dzięki zapewnieniu jej niezbędnych zasobów i zaplecza politycznego, co umożliwi jej odgrywanie wiodącej i koordynującej roli w rozwijaniu zdolności, prowadzeniu badań i udzielaniu zamówień; ponownie wyraża pogląd, że najlepszym sposobem na to jest finansowanie kosztów personelu i kosztów bieżących Agencji z budżetu Unii;

112.  przypomina o istnieniu art. 44 TUE przewidującego dodatkową elastyczność i wprowadzającego możliwość powierzenia realizacji zadań związanych z zarządzaniem kryzysowym grupie państw członkowskich, które wykonywałyby te zadania w imieniu UE i pod kontrolą polityczną oraz nadzorem strategicznym Komitetu Politycznego i Bezpieczeństwa, a także ESDZ;

113.  sugeruje, aby art. 41 ust. 3 TUE został wykorzystany do utworzenia funduszu początkowego zasilanego wpłatami państw członkowskich i przeznaczonego na finansowanie działań przygotowawczych z zakresu wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO) nieuwzględnionych w budżecie Unii;

114.  podkreśla znaczenie rozszerzenia wspólnego finansowania w obszarze wojskowej WPBiO, także za pośrednictwem mechanizmu Athena, ponieważ wyeliminowałoby to aspekty finansowe zniechęcające państwa członkowskie do udziału w misjach i operacjach wojskowych w ramach WPBiO, a tym samym zwiększyłoby zdolność UE do reagowania na sytuacje kryzysowe;

115.  apeluje o utworzenie stałych sztabów cywilnego i wojskowego, obejmujących komórkę planowania i prowadzenia operacji wojskowych oraz komórkę planowania i prowadzenia operacji cywilnych; apeluje o instytucjonalizację poszczególnych europejskich struktur wojskowych (m.in. różnych grup bojowych, Eurokorpusu, francusko-brytyjskiej współpracy w dziedzinie obrony, współpracy w dziedzinie obrony powietrznej krajów Beneluksu itp.) i włączenie ich w ramy unijne, a także o poprawę stopnia wykorzystania grup bojowych UE poprzez m.in. rozszerzenie wspólnego finansowania i domyślne uznawanie ich rozmieszczenia za siłę wojskową pierwszego reagowania w przypadkach zarządzania kryzysowego w przyszłości;

116.  zauważa, że takie stałe sztaby operacyjne mogłyby zaangażować się w stałe planowanie ewentualnościowe i odgrywać ważną rolę koordynującą przy przyszłym stosowaniu art. 42 ust. 7 TUE; jest zdania, że klauzula wzajemnej obrony, o której mowa w tym artykule i którą wykorzystała Francja podczas posiedzenia Rady do Spraw Zagranicznych w dniu 17 listopada 2015 r., będzie stanowić katalizator dalszego rozwoju unijnej polityki bezpieczeństwa i obrony, prowadząc do większego zaangażowania wszystkich państw członkowskich;

117.  uważa, że istnieje konieczność nasilenia współpracy UE-NATO na wszystkich szczeblach w obszarach takich jak rozwój potencjału i planowanie ewentualnościowe w odniesieniu do zagrożeń hybrydowych, a także zintensyfikowania działań na rzecz usunięcia utrzymujących się nadal przeszkód politycznych; wzywa UE i NATO do zakrojonego na szeroką skalę partnerstwa politycznego i wojskowego;

118.  domaga się podjęcia zdecydowanych działań, aby zapewnić spójność polityki na rzecz rozwoju (art. 208 TFUE) i nalega, aby ulepszyć system oceny wpływu wywieranego przez spójność polityki na rzecz rozwoju oraz aby utworzyć mechanizm polubownego rozwiązywania sporów w przypadku rozbieżności między poszczególnymi strategiami politycznymi Unii, powierzając przewodniczącemu Komisji odpowiedzialność polityczną za określanie głównych wytycznych oraz rozwiązywanie kwestii spornych zgodnie ze zobowiązaniami zaciągniętymi przez Unię w dziedzinie spójności polityki na rzecz rozwoju;

Wymiar sprawiedliwości i sprawy wewnętrzne (WSiSW)

119.  podkreśla, że – chociaż należy utrzymać podstawowe prawa i wolności i położyć nacisk na konieczność demokratycznego i sądowego nadzoru nad polityką walki z terroryzmem – w świetle ostatnich ataków i wzrostu zagrożenia terroryzmem absolutnie zasadnicze znaczenie ma systematyczna, obowiązkowa i bardziej zorganizowana wymiana informacji i danych przez krajowe organy ścigania i służby wywiadowcze, a także Europol, Frontex i Eurojust, oraz że należy ją jak najszybciej wprowadzić;

120.  zauważa, że podobnie jak w przypadku wcześniejszych ataków, również sprawcy zamachów w Paryżu byli już znani organom bezpieczeństwa i toczyły się w ich sprawie dochodzenia oraz byli oni objęci środkami nadzoru; wyraża zaniepokojenie w związku z faktem, że dostępne dane dotyczące takich osób nie zostały przekazane innym państwom członkowskim, mimo wymogów zawartych w art. 88 TFUE; apeluje do Rady o wprowadzenie na podstawie art. 352 TFUE obowiązku wymiany danych między państwami członkowskimi; zauważa, że w przypadku braku jednomyślności należy wykorzystać potencjał wzmocnionej współpracy;

121.  wzywa Komisję i Radę do przeprowadzenia kompleksowej oceny unijnych środków zwalczania terroryzmu i środków powiązanych, w szczególności pod kątem ich wdrażania w państwach członkowskich w systemach prawnych i w praktyce, a także zakresu, w jakim państwa członkowskie współpracują z agencjami UE w tym obszarze, zwłaszcza z Europolem i Eurojustem, jak również do przeprowadzenia odnośnej oceny pozostających jeszcze luk oraz zgodności środków z zobowiązaniami UE w zakresie praw podstawowych, z wykorzystaniem procedury określonej w art. 70 TFUE;

122.  przypomina w tym kontekście, że art. 222 TFUE przewiduje klauzulę solidarności, którą można i należy wykorzystać, gdy jakieś państwo członkowskie jest celem ataku terrorystycznego lub ofiarą klęski żywiołowej bądź katastrofy spowodowanej przez człowieka;

123.  ubolewa, że dyrektywa w sprawie ochrony tymczasowej nie została wykorzystana w związku z kryzysem uchodźczym, mimo że została opracowana, by rozwiązać problem masowego napływu obywateli państw trzecich;

124.  podkreśla konieczność opracowania sprawiedliwej i skutecznej wspólnej unijnej polityki azylowej i imigracyjnej, opartej na zasadach solidarności, niedyskryminacji, zasadzie non-refoulement, lojalnej współpracy między wszystkimi państwami członkowskimi, która powinna również zapewnić sprawiedliwą relokację osób ubiegających się o azyl w UE; jest zdania, że polityka taka powinna dotyczyć wszystkich państw członkowskich; przypomina państwom członkowskim o ich zobowiązaniach w tej dziedzinie i podkreśla, że nowe ramy dotyczące azylu i migracji powinny się opierać na prawach podstawowych migrantów;

125.  podkreśla, że potrzebne są dalsze działania na rzecz zapewnienia, że wspólny europejski system azylowy stanie się systemem w pełni jednolitym; apeluje do państw członkowskich o harmonizację swoich przepisów i praktyk w odniesieniu do kryteriów w zakresie kwalifikowania beneficjentów ochrony międzynarodowej i w odniesieniu do gwarancji dotyczących procedur udzielania ochrony międzynarodowej i warunków przyjmowania zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a także stosowanymi najlepszymi praktykami w innych państwach członkowskich;

126.  z zadowoleniem wita przyjęcie rozporządzenia (UE) 2016/1624 rozszerzającego zadania i uprawnienia Fronteksu i zmieniającego jego nazwę na Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej; uważa, że Agencję w razie konieczności mogłyby wspierać instrumenty wojskowe, takie jak Europejskie Siły Morskie (Euromarfor) oraz wzmocniony Korpus Europejski (Eurokorpus), a także zasoby gromadzone za pośrednictwem stałej współpracy strukturalnej; podkreśla, że w rozporządzeniu kładzie się nacisk na fakt, że państwa członkowskie – w interesie własnym oraz w interesie innych państw członkowskich – powinny wprowadzać dane do europejskich baz danych; proponuje, aby rozważyć interoperacyjność baz danych agencji granicznych, takich jak Eurodac, a także interoperacyjność z bazami danych Europolu;

127.  domaga się pilnego przeglądu rozporządzenia dublińskiego polegającego na ustanowieniu stałego, ogólnounijnego i prawnie wiążącego systemu rozdziału osób ubiegających się o azyl pomiędzy państwa członkowskie w oparciu o sprawiedliwy i obowiązkowy przydział;

128.  zwraca uwagę, że w obliczu niemającego precedensu napływu migrantów, którzy już dotarli i wciąż docierają do zewnętrznych granic Unii, a także stałego wzrostu liczby ludzi ubiegających się o ochronę międzynarodową Unia potrzebuje wiążącego i obowiązkowego podejścia ustawodawczego do przesiedleń, o czym mowa w programie Komisji dotyczącym migracji;

129.  wzywa do zawierania porozumień z bezpiecznymi krajami trzecimi w celu kontrolowania i ograniczania napływu migrantów przed ich dotarciem do granic UE; jednocześnie nalega na rygorystyczne stosowanie procedur odsyłania wnioskodawców, których roszczenia są bezzasadne;

130.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do podwyższenia funduszy na szkolenia dla specjalistów w zakresie azylu oraz do poprawy wydajności procedur ubiegania się o azyl;

131.  uważa, że w wymiarze zewnętrznym należy uprzywilejować współpracę z krajami trzecimi w zakresie przeciwdziałania głębokim przyczynom napływu migrantów o nieuregulowanym statusie do Europy i rozwiązywania tego problemu; jest zdania, że partnerstwa i współpraca z głównymi krajami pochodzenia, tranzytu i przeznaczenia powinny nadal znajdować się w centrum zainteresowania; zaleca, aby wszelkiej współpracy z krajami trzecimi towarzyszyła ocena ich systemów azylowych, pomocy udzielanej uchodźcom oraz zdolności i gotowości do zwalczania handlu ludźmi do tych krajów lub w tranzycie; przyznaje, że należy poprawić skuteczność unijnego systemu powrotów, ale uważa, że odsyłanie migrantów można przeprowadzać jedynie wtedy, gdy odbywa się to przy pełnym bezpieczeństwie i poszanowaniu ich praw podstawowych i proceduralnych;

132.   przyjmuje z zadowoleniem fakt, że nowe rozporządzenie (UE) 2016/1624 w sprawie Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej przewiduje, iż w przypadku, gdyby kontrola granic stala się nieskuteczna w stopniu zagrażającym funkcjonowaniu strefy Schengen, czy to z powodu niepodjęcia przez dane państwo członkowskie koniecznych działań, czy też z powodu niezwrócenia się o wystarczającą pomoc do Fronteksu lub niewykorzystywania tej pomocy, Komisja może zaproponować Radzie podjęcie decyzji określającej środki do podjęcia przez Agencję i wymagającej od tego państwa członkowskiego współpracy z Agencją w zakresie realizacji tych środków; podkreśla ponadto, że rozporządzenie zawiera także przepisy dotyczące odpowiedzialności cywilnej i karnej członków zespołu oraz mechanizmu skarg w celu monitorowania i zapewnienia poszanowania praw podstawowych we wszystkich działaniach Agencji;

133.  jest przekonany, że konieczne będzie zwiększenie potencjału ludzkiego i finansowego Europejskiego Urzędu Wsparcia w dziedzinie Azylu (EASO), gdyby został on wezwany do koordynowania wszystkich wniosków azylowych w UE i prowadzenia działań na rzecz wspierania państw członkowskich doświadczających szczególnej presji migracyjnej w związku z rozpatrywaniem przez nie wniosków o udzielenie azylu, w tym przez korzystanie z przysługujących mu uprawnień do prowadzenia wspólnych operacji, projektów pilotażowych i szybkich interwencji podobnych do tych, które zostały dodane do uprawnień Fronteksu na mocy rozporządzenia (UE) nr 1168/2011;

134.  podkreśla znaczenie lepszej koordynacji między EASO, Fronteksem a Europejskim Rzecznikiem Praw Obywatelskich, aby umożliwić sprawniejsze przyjmowanie sprawozdań w ramach systemu wczesnego ostrzegania w przypadku szczególnej presji migracyjnej, która z dużym prawdopodobieństwem będzie stanowić zagrożenie dla poszanowania podstawowych wolności osób ubiegających się o azyl; uważa, że Komisja może stosować sprawozdania w ramach systemu wczesnego ostrzegania jako podstawę uruchamiania środków awaryjnych przewidzianych w art. 78 ust. 3 TFUE;

135.  uważa, że kwestią podstawowej wagi jest wzmocnienie roli Parlamentu jako współustawodawcy występującego na równi z Radą za sprawą zastosowania art. 81 ust. 3 TFUE, który w przypadku procesu decyzyjnego dotyczącego prawa rodzinnego ze skutkami transgranicznymi umożliwia przejście na zwykłą procedurę ustawodawczą, jeśli Rada jednomyślnie podejmie taką decyzję po przeprowadzeniu konsultacji z Parlamentem; wzywa do przejścia w procesie podejmowania decyzji w przypadku wszystkich innych strategii w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych (WSiSW) na zwykłą procedurę ustawodawczą za pomocą klauzuli pomostowej przewidzianej w art. 48 ust. 7 TUE;

136.  apeluje, by Komisja, na podstawie art. 83 TFUE, zaproponowała minimalne zasady dotyczące definicji i sankcji związanych z walką z terroryzmem, handlem ludźmi oraz seksualnym wykorzystywaniem kobiet i dzieci, nielegalnym handlem narkotykami, nielegalnym handlem bronią, praniem pieniędzy, korupcją, fałszowaniem środków płatniczych, przestępczością komputerową i przestępczością zorganizowaną;

137.  nalega na praktyczne stosowanie zasad zapisanych w Traktacie z Lizbony, a mianowicie solidarności i podziału odpowiedzialności pomiędzy państwa członkowskie, zasady wzajemnego uznawania w zakresie wdrażania strategii politycznych w dziedzinie WSiSW (art. 70 TUE) oraz postanowień Karty praw podstawowych Unii Europejskiej;

138.  uważa, że UE musi zagwarantować ochronę praw człowieka i podstawowych wolności, ciągłe przestrzeganie kryteriów kopenhaskich oraz zadbać o to, aby wszystkie państwa członkowskie szanowały wspólne wartości zapisane w art. 2 TFUE;

139.  podkreśla znaczenie dokończenia tzw. pakietu gwarancji procesowych, w szczególności dzięki opracowaniu przepisów dotyczących zatrzymania w oparciu o przepisy prawa administracyjnego i zatrzymania nieletnich, ponieważ w wielu państwach członkowskich przepisy w tych dziedzinach nie są w pełni zgodne z prawami człowieka i innymi standardami międzynarodowymi;

140.  podkreśla znaczenie, jakie ma dalsze rozbudowywanie europejskiego prawa karnego, szczególnie w dziedzinie wzajemnego uznawania i wykonywania wyroków w sprawach karnych;

141.  podkreśla znaczenie, jakie ma wspieranie rozwoju europejskiej kultury sądowniczej jako kluczowego warunku urzeczywistnienia przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości dla obywateli i zapewnienia lepszego stosowania prawa UE;

142.  podkreśla, że do walki z przestępczością zorganizowaną, oszustwami i korupcją, ochrony interesów finansowych Unii Europejskiej i rozwiązania problemu rozczłonkowania europejskiej przestrzeni karnej należy utworzyć urząd prokuratora europejskiego;

143.  podkreśla, że zgodnie z art. 86 TFUE Prokuratura Europejska może zostać ustanowiona w celu walki z przestępstwami przeciwko interesom finansowym EU tylko za zgodą Parlamentu; w związku z tym przypomina zalecenia sformułowane w swoich rezolucjach z 12 marca 2014 r.(13) i 29 kwietnia 2015 r.(14) dotyczących szczegółowej organizacji Prokuratury Europejskiej i podkreśla, że rozporządzenie w sprawie ustanowienia Prokuratury Europejskiej powinno zostać szybko przyjęte, tak aby Prokuratura Europejska miała kompetencje dochodzeniowe w dziedzinie wszystkich przestępstw na szkodę interesów finansowych UE, w tym oszustw związanych z podatkiem VAT, oraz mogła ścigać osoby, wobec których wysuwa się zarzuty w tej sprawie;

144.  przypomina o obowiązku przystąpienia Unii do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności zgodnie z art. 6 ust. 2 TUE, a także domaga się szybkiego wznowienia negocjacji z Radą Europy w tej sprawie, z uwzględnieniem opinii Trybunału Sprawiedliwości z dnia 18 grudnia 2014 r.; przypomina Komisji, która pełni rolę głównego negocjatora, że przystąpienie do tej konwencji poprawi ochronę praw człowieka wszystkich obywateli UE;

145.  podkreśla, że niniejsza rezolucja ma na celu jedynie zapewnienie oceny prawnych możliwości Traktatów i powinna stanowić podstawę poprawy funkcjonowania Unii Europejskiej w krótkiej perspektywie czasowej; przypomina, że dalsza gruntowna reforma w przyszłości wymagałaby przeglądu Traktatów;

o
o   o

146.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie Europejskiej, Radzie, Komisji, Trybunałowi Obrachunkowemu, EBC, Komitetowi Regionów, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu oraz parlamentom i rządom państw członkowskich.

(1) Dz.U. C 184 E z 6.8.2009, s. 25.
(2) Dz.U. C 212 E z 5.8.2010, s. 82.
(3) Teksty przyjęte, P7_TA(2014)0249.
(4) Dz.U. C 13 z 15.1.2016, s. 183.
(5) Dz.U. C 313 z 22.9.2015, s. 9.
(6) Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0103.
(7) Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0010.
(8) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0382.
(9) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0395.
(10) Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0050.
(11) Dz.U. C 468 z 15.12.2016, s. 176.
(12) COM(2012)0777 z dnia 28 listopada 2012 r.
(13) Teksty przyjęte, P7_TA(2014)0234.
(14) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0173.


Możliwości budżetowe strefy euro
PDF 484kWORD 52k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie mechanizmu zdolności fiskalnej dla strefy euro (2015/2344(INI))
P8_TA(2017)0050A8-0038/2017

Parlament Europejski,

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając wspólne posiedzenia Komisji Budżetowej i Komisji Gospodarczej i Monetarnej zgodnie z art. 55 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Budżetowej i Komisji Gospodarczej i Monetarnej oraz opinie Komisji Spraw Konstytucyjnych i Komisji Kontroli Budżetowej (A8-0038/2017),

A.  mając na uwadze, że obecny klimat polityczny oraz wyzwania polityczne i gospodarcze istniejące w zglobalizowanym świecie wymagają ze strony UE konsekwentnych i stanowczych decyzji i działań w pewnych dziedzinach takich jak bezpieczeństwo wewnętrzne i zewnętrzne, ochrona granic i polityka wobec migrantów, stabilizacja sąsiedztwa UE, wzrost gospodarczy i zatrudnienie, a w szczególności zwalczanie bezrobocia młodzieży, oraz wprowadzanie w życie porozumień zawartych na konferencji ONZ w sprawie zmiany klimatu z 2015 r.;

B.  mając na uwadze, że po udanym starcie euro strefa euro wykazała się brakiem konwergencji, współpracy politycznej i odpowiedzialności;

C.  mając na uwadze, że różne kryzysy i globalne wyzwania wymagają od strefy euro dokonania, i to jak najszybciej, skoku jakościowego w integracji;

D.  mając na uwadze, że przynależność do wspólnego obszaru walutowego wymaga wspólnych narzędzi i solidarności na szczeblu europejskim oraz zobowiązań i odpowiedzialności ze strony wszystkich uczestniczących w nim państw członkowskich;

E.  mając na uwadze, że trzeba przywrócić zaufanie w obrębie strefy euro;

F.  mając na uwadze, że aby uzyskać pełnię korzyści płynących ze wspólnej waluty potrzebny jest jasno określony plan działania odzwierciedlający całościowe podejście, przy jednoczesnym zagwarantowaniu stabilności tej waluty oraz osiągnięciu celów dotyczących stabilności i pełnego zatrudnienia;

G.  mając na uwadze, że plan ten powinien obejmować również ukończenie tworzenia unii bankowej, wzmocnione ramy budżetowe ze zdolnością do amortyzacji wstrząsów oraz zachęty do wdrażania reform strukturalnych sprzyjających wzrostowi w celu uzupełnienia stosowanych obecnie środków polityki pieniężnej;

H.  mając na uwadze, że mechanizm zdolności fiskalnej i związany z nim kodeks konwergencji są jednym z istotnych elementów tego przedsięwzięcia, które może się powieść jedynie w razie ścisłego powiązania odpowiedzialności z solidarnością;

I.  mając na uwadze, że ustanowienie mechanizmu zdolności fiskalnej dla strefy euro jest tylko jednym z elementów układanki, któremu musi towarzyszyć wyraźna chęć przebudowy europejskich fundamentów ze strony państw członkowskich strefy euro i państw, które mają dopiero do niej dołączyć;

1.  przyjmuje następujący plan działania:

i. Zasady ogólne

Przekazanie suwerenności w zakresie polityki pieniężnej wymaga alternatywnych mechanizmów dostosowawczych, takich jak przeprowadzenie reform strukturalnych wspierających wzrost, jednolity rynek, unia bankowa, unia rynków kapitałowych, aby stworzyć bezpieczniejszy sektor finansowy i mechanizm zdolności fiskalnej na potrzeby radzenia sobie z wstrząsami makroekonomicznymi oraz aby zwiększyć konkurencyjność i stabilność gospodarek państw członkowskich z zamiarem uczynienia ze strefy euro optymalnego obszaru walutowego.

Konwergencja, dobre rządzenie i warunkowość egzekwowane przez instytucje demokratycznie rozliczalne na szczeblu strefy euro i/lub szczeblu krajowym mają zasadnicze znaczenie, w szczególności dla zapobiegania ciągłym transferom, ryzyku nadużyć i niewyważonemu podziałowi ryzyka publicznego.

Wzrost wagi i wiarygodności mechanizmu zdolności fiskalnej przyczyni się do przywrócenia wiary rynków finansowych w stabilność finansów publicznych w strefie euro, umożliwiając, co do zasady, lepszą ochronę podatników oraz zmniejszenie ryzyka publicznego i prywatnego.

Mechanizm zdolności fiskalnej obejmuje Europejski Mechanizm Stabilności (EMS) i specjalne, dodatkowe możliwości budżetowe dla strefy euro. Mechanizm zdolności fiskalnej będzie tworzony w uzupełnieniu do Europejskiego Mechanizmu Stabilności i bez jakiegokolwiek uszczerbku dla niego.

Na początkowym etapie specjalny mechanizm zdolności fiskalnej dla strefy euro powinien być częścią budżetu Unii, poza i ponad pułapami obowiązującymi w wieloletnich ramach finansowych, i być finansowany przez strefę euro oraz innych uczestniczących członków z uzgodnionego między uczestniczącymi państwami członkowskimi źródła dochodów, które będą traktowane jako dochody przeznaczone na określony cel i gwarancje; po osiągnięciu stabilności mechanizm zdolności fiskalnej powinien być finansowany z zasobów własnych, zgodnie z zaleceniami zawartymi w sprawozdaniu Montiego w sprawie przyszłego finansowania UE.

EMS, wykonując swoje bieżące zadania, powinien dalej rozwijać się i przekształcić w Europejski Fundusz Walutowy (EFW) z odpowiednią zdolnością udzielania i zaciągania kredytów i jasno określonym mandatem, aby móc amortyzować asymetryczne i symetryczne wstrząsy.

ii.Trzy filary mechanizmu zdolności fiskalnej na rzecz konwergencji i stabilizacji strefy euro

Mechanizm zdolności fiskalnej powinien spełniać trzy różne funkcje:

   po pierwsze, należy zachęcać do konwergencji społeczno-gospodarczej w obrębie strefy euro, aby pobudzić reformy strukturalne, unowocześnić gospodarkę i zwiększyć konkurencyjność każdego z państw członkowskich i odporność strefy euro, a tym samym przyczynić się również do zdolności państw członkowskich do amortyzacji asymetrycznych i symetrycznych wstrząsów;
   po drugie, różnice w cyklach koniunkturalnych państw członkowskich należących do strefy euro wynikające z różnic strukturalnych lub ogólnej słabości ekonomicznej stwarzają potrzebę łagodzenia wstrząsów asymetrycznych (sytuacje, w których jakieś zdarzenie gospodarcze ma większy wpływ na jedną gospodarkę w porównaniu z innymi, na przykład gdy w wyniku wstrząsu niezależnego od danego państwa członkowskiego w jednym państwie członkowskim załamuje się popyt, a w innych nie);
   po trzecie, w celu zwiększenia odporności strefy euro jako całości należy zająć się wstrząsami symetrycznymi (sytuacje, w których jakieś zdarzenie gospodarcze wpływa tak samo na wszystkie gospodarki, na przykład zmiany cen ropy w przypadku państw należących do strefy euro).

W świetle tych celów trzeba będzie rozważyć, które funkcje będzie można realizować w obowiązujących ramach prawnych Unii, a które będą wymagały dostosowania lub zmiany traktatu.

Filar 1: kodeks konwergencji

Obecna sytuacja gospodarcza wymaga strategii inwestycyjnej równocześnie z konsolidacją i odpowiedzialnością budżetową w oparciu o ramy zarządzania gospodarczego.

Poza paktem stabilności i wzrostu przyjęty w ramach zwykłej procedury ustawodawczej kodeks konwergencji uwzględniający zalecenia dla poszczególnych krajów powinien przez okres pięciu lat skoncentrować się na kryteriach konwergencji odnoszących się do podatków, rynku pracy, inwestycji, wydajności, spójności społecznej, zdolności w zakresie administracji publicznej i dobrego rządzenia w ramach obowiązujących traktatów.

W ramach zarządzania gospodarczego przestrzeganie kodeksu konwergencji powinno być jednym z warunków pełnego udziału w mechanizmie zdolności fiskalnej i każde państwo członkowskie powinno wysunąć propozycje co do sposobu spełnienia kryteriów tego kodeksu konwergencji.

Mechanizm zdolności fiskalnej dla strefy euro powinien zostać uzupełniony długoterminową strategią zrównoważenia i redukcji zadłużenia zwiększającą wzrost gospodarczy i inwestycje w państwach strefy euro, co obniżyłoby ogólne koszty refinansowania i relacje długu do PKB.

Filar 2: amortyzacja wstrząsów asymetrycznych

Pomimo wysiłków w zakresie koordynacji polityki, konwergencji i trwałych reform strukturalnych ze strony państw członkowskich, ze względu na silną integrację państw członkowskich strefy euro nie można całkowicie wykluczyć asymetrycznych wstrząsów mających wpływ na stabilność całej strefy.

Stabilizacja osiągnięta dzięki EMS/EFW powinna zostać uzupełniona mechanizmem amortyzacji wstrząsów.

Stabilizacja powinna stanowić bodziec dla dobrych praktyk i sprzyjać unikaniu pokusy nadużycia.

Taki system musi obejmować jasne zasady dotyczące ram czasowych dla płatności i spłat oraz musi być jasno określony pod względem rozmiaru i mechanizmów finansowania, a jednocześnie być neutralny dla budżetu w dłuższym okresie.

Filar 3: amortyzacja wstrząsów symetrycznych

Przyszłe wstrząsy symetryczne mogą doprowadzić do destabilizacji strefy euro jako całości, ponieważ obszar walutowy nie posiada jeszcze instrumentów koniecznych do poradzenia sobie z kolejnym kryzysem na skalę poprzedniego.

W przypadku wstrząsów symetrycznych spowodowanych brakiem popytu wewnętrznego sama polityka pieniężna nie jest w stanie pobudzić wzrostu gospodarczego, szczególnie w kontekście zerowej granicy nominalnych stóp procentowych. Budżet strefy euro powinien być wystarczająco duży, by móc zaradzić tym asymetrycznym wstrząsom poprzez finansowanie inwestycji zmierzających do agregacji popytu i pełnego zatrudnienia zgodnie z art. 3 TUE.

iii.Zarządzanie, demokratyczna rozliczalność i kontrola

W ramach zarządzania gospodarczego w strefie euro powinna dominować metoda wspólnotowa.

Parlament Europejski i parlamenty narodowe powinny odgrywać większą rolę w odnowionych ramach zarządzania gospodarczego w celu wzmocnienia demokratycznej rozliczalności. Chodzi tu m.in. o zwiększenie poczucia odpowiedzialności za europejski semestr na szczeblu krajowym, reformę międzyparlamentarnej konferencji przewidzianej w art. 13 paktu fiskalnego, aby nadać jej większą wagę w celu formułowania bardziej wyrazistego stanowiska parlamentów i opinii publicznej. Aby podnieść poziom odpowiedzialności, parlamenty narodowe powinny sprawować nadzór nad rządami krajowymi, zaś Parlament Europejski – nad europejskimi organami wykonawczymi.

Stanowisko przewodniczącego Eurogrupy mogłoby zostać połączone ze stanowiskiem komisarza ds. spraw gospodarczych i finansowych i w takim przypadku przewodniczący Komisji powinien mianować tego komisarza wiceprzewodniczącym Komisji.

Taki minister finansów i skarbu w łonie Komisji powinien być w pełni demokratycznie rozliczalny i powinien dysponować wszelkimi środkami i zdolnością niezbędnymi do stosowania i egzekwowania obowiązujących ram zarządzania gospodarczego oraz do optymalizacji rozwoju strefy euro we współpracy z ministrami finansów państw strefy euro.

Parlament Europejski powinien dokonać przeglądu swoich przepisów i struktury w celu zapewnienia pełnej demokratycznej rozliczalności mechanizmu zdolności fiskalnej wobec posłów do PE z uczestniczących państw członkowskich;

2.  wzywa:

   Radę Europejską do ustanowienia najpóźniej na spotkaniu UE w Rzymie (w marcu 2017 r.) opisanych powyżej wytycznych, zawierających ramy długoterminowej, trwałej stabilizacji strefy euro;
   Komisję do przedstawienia w 2017 r. białej księgi, zawierającej ambitny kluczowy rozdział o strefie euro, oraz odnośnych wniosków ustawodawczych z wykorzystaniem wszelkich środków na mocy obowiązujących traktatów włącznie z kodeksem konwergencji, budżetem strefy euro i automatycznymi stabilizatorami, a także do określenia precyzyjnego harmonogramu wdrożenia tych środków;

3.  deklaruje gotowość sfinalizowania do końca obecnego mandatu Komisji i obecnej kadencji Parlamentu Europejskiego wszystkich środków ustawodawczych niewymagających zmiany Traktatu, a także przygotowania niezbędnych zmian traktatu, aby zapewnić stabilność strefy euro w perspektywie średnio- i długoterminowej.

4.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji przewodniczącemu Rady Europejskiej, przewodniczącemu Komisji, przewodniczącemu Rady, przewodniczącemu Eurogrupy, prezesowi Europejskiego Banku Centralnego, dyrektorowi zarządzającemu Europejskiego Mechanizmu Stabilności oraz parlamentom państw członkowskich.


Przepisy prawa cywilnego dotyczące robotyki
PDF 461kWORD 80k
Rezolucja
Załącznik
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 16 lutego 2017 r. zawierające zalecenia dla Komisji w sprawie przepisów prawa cywilnego dotyczących robotyki (2015/2103(INL))
P8_TA(2017)0051A8-0005/2017

Parlament Europejski,

–  uwzględniając art. 225 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając dyrektywę Rady 85/374/EWG(1),

–  uwzględniając badanie na temat etycznych aspektów systemów cyberfizycznych przeprowadzone przez zespół Parlamentu ds. Weryfikacji Rozwiązań Naukowych i Technologicznych (STOA) i kierowane przez Dział Prognoz Naukowych (STOA) Dyrekcji Generalnej ds. Analiz Parlamentarnych;

–  uwzględniając art. 46 i 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Prawnej oraz opinie Komisji Transportu i Turystyki, Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych, Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych, Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności, Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii, jak również opinię Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów (A8-0005/2017),

Wprowadzenie

A.  mając na uwadze, że od postaci Frankensteina stworzonej przez Mary Shelley po antyczny mit o Pigmalionie, poprzez historię praskiego golema i robota Karla Čapka (autora pojęcia robot) ludzkość zawsze snuła fantazje na temat możliwości stworzenia inteligentnych maszyn, najczęściej androidów o cechach ludzkich;

B.  mając na uwadze, że w związku z tym, że ludzkość stoi obecnie u progu ery, w której coraz bardziej zaawansowane roboty, komputery, androidy i inne wcielenia sztucznej inteligencji wydają się dawać początek nowej rewolucji przemysłowej, która prawdopodobnie nie ominie żadnej warstwy społecznej, niezmiernie ważne jest, by przepisy uwzględniały prawne i etyczne implikacje i skutki tych zmian bez hamowania innowacji;

C.  mając na uwadze, że istnieje potrzeba stworzenia powszechnie akceptowanych i elastycznych definicji pojęć „robot” i „sztuczna inteligencja”, które nie będą utrudniać innowacji;

D.  mając na uwadze, że latach 2010–2014 średni wzrost sprzedaży robotów wynosił 17 % rocznie, a w 2014 r. sprzedaż wzrosła o 29 %, co stanowi najwyższy w historii wzrost sprzedaży z roku na rok, a dostawcy części samochodowych oraz branża elektryczna/elektroniczna są głównymi motorami wzrostu; mając na uwadze, że w ciągu ostatnich dziesięciu lata trzykrotnie wzrosła liczba składanych wniosków patentowych dotyczących robotyki;

E.  mając na uwadze, że przez ostatnie 200 lat zatrudnienie stale rosło dzięki rozwojowi technicznemu; mając na uwadze, że rozwój robotyki i sztucznej inteligencji może nieść ze sobą potencjał przekształcenia życia i sposobów pracy, poprawy efektywności, zwiększenia oszczędności i podwyższenia poziomu bezpieczeństwa oraz jakości świadczenia usług, a w perspektywie średnio- i długoterminowej; natomiast robotyka i sztuczna inteligencja mają przynieść korzyści w postaci efektywności i oszczędności nie tylko w dziedzinie produkcji i handlu, ale również w obszarach takich jak transport, opieka medyczna, ratownictwo, edukacja i rolnictwo, a jednocześnie umożliwiają unikanie narażania ludzi na niebezpieczne warunki związane np. z odkażaniem obiektów zanieczyszczonych substancjami toksycznymi;

F.  mając na uwadze, że starzenie się społeczeństwa jest konsekwencją wzrostu długości życia wskutek poprawy warunków życia i postępu nowoczesnej medycyny oraz stanowi jedno z największych wyzwań politycznych, społecznych i gospodarczych, jakie stoją przed społeczeństwami europejskimi w XXI wieku; mając na uwadze, że do 2025 roku ponad 20 % Europejczyków będzie w wieku co najmniej 65 lat, a liczba osób mających co najmniej 80 lat będzie gwałtowanie wzrastać, co doprowadzi do znaczącej zmiany proporcji między pokoleniami w społeczeństwach, oraz mając na uwadze, że w interesie społeczeństw leży, aby osoby starsze jak najdłużej zachowały zdrowie i pozostały aktywne;

G.  mając na uwadze, że w perspektywie długoterminowej obecna tendencja do projektowania inteligentnych i autonomicznych maszyn, które można szkolić i które potrafią samodzielnie podejmować decyzje, niesie ze sobą nie tylko obietnicę korzyści gospodarczych, lecz także wiele obaw dotyczących ich bezpośredniego i pośredniego wpływu na całe społeczeństwo;

H.  mając na uwadze, że uczenie maszynowe, dzięki znacznej poprawie zdolności analizowania danych, oferuje społeczeństwu ogromne korzyści gospodarcze i w dziedzinie innowacyjności, ale jednocześnie wiąże się z wyzwaniami dotyczącymi zapewnienia niedyskryminacji, należytego postępowania, przejrzystości i zrozumiałości procesów podejmowania decyzji;

I.  mając na uwadze, że istnieje również konieczność oceny zmian gospodarczych i wpływu na zatrudnienie w wyniku rozwoju robotyki i uczenia maszynowego; mając na uwadze, że pomimo bezspornych zalet robotyka niesie ze sobą ryzyko zmian na rynku pracy oraz wiąże się z koniecznością refleksji nad przyszłością edukacji, zatrudnienia i polityki społecznej;

J.  mając na uwadze, że szerokie zastosowanie robotów nie musi automatycznie prowadzić do zastępowania ludzi robotami na stanowiskach pracy, jednak zawody wymagające niższych kwalifikacji w sektorach wymagających dużego nakładu siły roboczej będą prawdopodobnie podlegać automatyzacji w większym stopniu; mając na uwadze, że trend ten może zaowocować przenoszeniem procesów produkcji z powrotem do UE; mając na uwadze, że z badań wynika, iż zatrudnienie rośnie znacznie szybciej w zawodach w większym stopniu opierających się na pracy z komputerem; mając na uwadze, że automatyzacja pracy może wyzwolić ludzi z monotonii pracy fizycznej, umożliwiając im podejmowanie bardziej twórczych i sensownych zadań; mając na uwadze, że automatyzacja wymaga inwestowania przez państwa w kształcenie, a także innych działań reformatorskich w celu poprawy przekwalifikowywania pod kątem takich typów umiejętności, jakich pracownicy będą potrzebować w przyszłości;

K.  mając na uwadze, że w obliczu rosnących podziałów społeczeństwa i pomniejszania się klasy średniej należy mieć na uwadze, iż rozwój robotyki może doprowadzić do dużej koncentracji bogactwa i wpływów w rękach mniejszości;

L.  mając na uwadze, że rozwój robotyki i sztucznej inteligencji zdecydowanie wpłynie na strukturę miejsca pracy, co może wywołać nowe obawy dotyczące odpowiedzialności, jednocześnie eliminując inne; mając na uwadze, że na wypadek wystąpienia sytuacji wyjątkowych lub problemów, odpowiedzialność prawna wymaga jasnego określenia, zarówno pod kątem modelu biznesowego, jak i modelu doboru pracowników;

M.  mając na uwadze, że tendencja do automatyzacji wymaga, aby osoby zaangażowane w rozwój i komercjalizację rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji od samego początku kierowały się zasadami bezpieczeństwa i etyki, tak aby były świadome konieczności poniesienia odpowiedzialności prawnej za jakość technologii, którą tworzą;

N.  mając na uwadze, że w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679(2) (ogólnym rozporządzeniu o ochronie danych) określono ramy prawne dotyczące ochrony danych osobowych; mając na uwadze, że zbadania mogą nadal wymagać inne aspekty dostępu do danych oraz ochrony danych osobowych i prywatności, zważywszy że komunikowanie się aplikacji i urządzeń ze sobą oraz z bazami danych bez interwencji ludzi może budzić kolejne obawy dotyczące prywatności;

O.  mając na uwadze, że rozwiązania w dziedzinie robotyki i sztucznej inteligencji mogą i powinny być projektowane w sposób pozwalający zachować godność, autonomię i samookreślenie człowieka, szczególnie w dziedzinie opieki nad człowiekiem i dotrzymywania mu towarzystwa, oraz w kontekście urządzeń medycznych, „naprawiania” lub usprawniania organizmu ludzkiego;

P.  mając na uwadze, że istnieje możliwość, że w perspektywie długoterminowej sztuczna inteligencja przewyższy ludzkie zdolności intelektualne;

Q.  mając na uwadze, że dalszy rozwój i rosnące wykorzystanie automatycznego podejmowania decyzji opartego na algorytmach niewątpliwie wywrze wpływ na wybory dokonywane zarówno przez osoby fizyczne (np. przedsiębiorców i użytkowników internetu), jak i organy administracyjne, sądowe lub inne organy publiczne przy podejmowaniu ostatecznych decyzji dotyczących konsumentów, decyzji biznesowych lub decyzji o charakterze rozstrzygającym; mając na uwadze, że w procesie automatycznego podejmowania decyzji opartego na algorytmach konieczne jest zapewnienie zabezpieczeń oraz możliwości kontroli i weryfikacji przez człowieka;

R.  mając na uwadze, że w systemach prawnych niektórych państw, jak USA, Japonii, Chin i Korei Południowej rozważa podjęcie działań regulacyjnych dotyczących robotyki i sztucznej inteligencji, a w pewnym zakresie już podjęło takie działania, oraz mając na uwadze, że niektóre państwa członkowskie również rozpatrują możliwość opracowania norm prawnych lub przeprowadzenia zmian ustawodawczych w celu wzięcia pod uwagę pojawiających się zastosowań takich technologii;

S.  mając na uwadze, że przemysł europejski może skorzystać na skutecznym, spójnym i przejrzystym podejściu do regulacji na poziomie UE zapewniającym przewidywalne i wystarczająco jasne warunki, w oparciu o które przedsiębiorstwa będą mogły rozwijać aplikacje i planować swoje modele biznesowe na skalę europejską, a jednocześnie zapewni, że Unia i jej państwa członkowskie zachowają kontrolę nad standardami regulacyjnymi, które zostaną określone, aby nie były zmuszone do przyjmowania standardów ustalonych przez innych i do działania zgodnie z nimi – mianowicie ze standardami państw trzecich, które również znajdują się czołówce pod względem rozwoju robotyki i sztucznej inteligencji;

Zasady ogólne

T.  mając na uwadze, że prawa Asimova(3) muszą być traktowane jako prawa adresowane do projektodawców, producentów i operatorów robotów, w tym robotów z wbudowaną autonomią i możliwością samodzielnego uczenia się, ponieważ prawa te nie mogą zostać przekształcone w kod maszynowy;

U.  mając na uwadze, że szereg przepisów odnoszących się zwłaszcza do odpowiedzialności, przejrzystości i rozliczalności jest użytecznych oraz koniecznych, gdyż odzwierciedlają nieodłączne wartości europejskie i powszechne wartości humanistyczne, jakimi charakteryzuje się wkład Europy w społeczeństwo; mając na uwadze, że przepisy te nie mogą oddziaływać na proces badań, innowacji i rozwoju w dziedzinie robotyki;

V.  mając na uwadze, że Unia mogłaby odgrywać kluczową rolę w określaniu podstawowych zasad etycznych, które mają być przestrzegane w ramach rozwoju, programowania i wykorzystywania robotów i sztucznej inteligencji, a także we włączaniu tych zasad do unijnych uregulowań prawnych i kodeksów postępowania, z myślą o takim kształtowaniu rewolucji technologicznej, aby służyła ludzkości i aby wszyscy czerpali korzyści płynące z zaawansowanej robotyki i sztucznej inteligencji, jednocześnie unikając zagrożeń na tyle, na ile jest to możliwe;

W.  mając na uwadze, że do niniejszej rezolucji załączona jest Karta dotycząca robotyki, przygotowana z pomocą Działu Prognoz Naukowych (STOA) Dyrekcji Generalnej ds. Analiz Parlamentarnych, w której zaproponowano kodeks postępowania inżynierów w dziedzinie robotyki, kodeks mający zastosowanie do komitetów etycznych ds. badań, licencję dla projektantów i licencję dla użytkowników;

X.  mając na uwadze, że w odniesieniu do wszelkich przyszłych inicjatyw w dziedzinie robotyki i sztucznej inteligencji należy przyjąć na poziomie UE stopniowe, pragmatyczne i ostrożne podejście, do jakiego nawoływał Jean Monnet(4), aby nie ograniczać innowacji;

Y.  mając na uwadze, że w związku z poziomem zaawansowania, jaki osiągnął rozwój robotyki i sztucznej inteligencji, należy zacząć od kwestii odpowiedzialności cywilnej;

Odpowiedzialność

Z.  mając na uwadze, że dzięki imponującemu postępowi techniki w ciągu ostatnich dziesięciu lat dzisiejsze roboty są w stanie nie tylko wykonywać zadania, które dotąd były zasadniczo i wyłącznie wykonywane przez ludzi, ale także – dzięki rozwojowi pewnych cech autonomii i zdolności poznawczych, np. zdolności uczenia się poprzez doświadczenia i zdolności podejmowania quasi-niezależnych decyzji – przypominają one coraz bardziej podmioty, które wchodzą w interakcje z otoczeniem i są zdolne do zmieniania go w sposób istotny; mając na uwadze, że w tym kontekście odpowiedzialność prawna wynikająca ze szkodliwej działalności robota staje się kwestią centralną;

AA.  mając na uwadze, że autonomiczność robota można określić jako zdolność do podejmowania decyzji i do realizacji ich w świecie zewnętrznym, niezależnie od kontroli zewnętrznej lub wpływu z zewnątrz; mając na uwadze, że autonomia ta ma charakter czysto techniczny i że jej stopień zależy od tego, jak bardzo zaawansowana interakcja robota z jego otoczeniem została zaprogramowana;

AB.  mając na uwadze, że im bardziej autonomiczne są roboty, tym w mniejszym stopniu można je traktować jako zwykłe narzędzia w rękach innych podmiotów (np. producentów, operatorów, właścicieli, użytkowników itp.); mając na uwadze, że to z kolei rodzi pytanie, czy zwykłe przepisy dotyczące odpowiedzialności są wystarczające, czy też niezbędne stają się nowe zasady i przepisy w celu zapewnienia jasności co do odpowiedzialności prawnej różnych podmiotów odnośnie do odpowiedzialności za działania i zaniechanie działania przez roboty, w przypadku gdy przyczyny nie można prześledzić i w efekcie przypisać konkretnemu podmiotowi, którym jest człowiek, jak również co do kwestii, czy można było uniknąć działań lub zaniechania działania przez robota, które przyniosły szkody;

AC.  mając wreszcie na uwadze, że z autonomią robotów wiąże się kwestia ich natury w świetle obowiązujących kategorii prawnych oraz tego, czy powinna zostać stworzona nowa kategoria o specyficznych dla niej cechach i implikacjach;

AD.  mając na uwadze, że w obrębie obecnych ram prawnych roboty nie mogą ponosić odpowiedzialności za działania lub zaniechanie działania skutkujące szkodą osób trzecich; mając na uwadze, że obowiązujące przepisy dotyczące odpowiedzialności dotyczą sytuacji, w których przyczynę przypadków działania lub zaniechania działania przez roboty można prześledzić i przypisać konkretnemu podmiotowi, którym jest człowiek, np. producent, operator, właściciel lub użytkownik, oraz w których podmiot ten mógł przewidzieć daną sytuację i zapobiec szkodliwemu działaniu robota; mając ponadto na uwadze, że producenci, operatorzy, właściciele i użytkownicy mogą ponosić odpowiedzialność na zasadzie ryzyka za działanie lub zaniechanie działania przez robota;

AE.  mając na uwadze, że zgodnie z obowiązującymi ramami prawnymi odpowiedzialność za produkt – w sytuacjach, gdy producent produktu ponosi odpowiedzialność za jego nieprawidłowe działanie – oraz przepisy regulujące odpowiedzialność za działania szkodliwe – w sytuacjach, gdy użytkownik produktu ponosi odpowiedzialność za zachowanie prowadzące do powstania szkody – mają zastosowanie do szkód spowodowanych przez roboty lub sztuczną inteligencję;

AF.  mając na uwadze, że w przypadku, gdy robot może podejmować niezależnie decyzje, tradycyjne przepisy nie będą wystarczające do ustalenia odpowiedzialności prawnej za szkody spowodowane przez robota, ponieważ na ich podstawie nie będzie możliwe określenie strony odpowiedzialnej za zapewnienie odszkodowania oraz żądanie od niej naprawienia wyrządzonej szkody;

AG.  mając na uwadze, że braki w obowiązujących obecnie ramach prawnych są również widoczne w obszarze odpowiedzialności umownej w zakresie, w jakim maszyny zaprojektowane tak, by wybierać swoich kontrahentów, negocjować warunki umowne, zawierać umowy i decydować o tym, czy i w jaki sposób je wdrożyć, sprawiają, że tradycyjne przepisy nie są możliwe do zastosowania, co uwydatnia potrzebę przyjęcia nowych, skutecznych i aktualnych przepisów, które powinny być dostosowane do rozwoju technicznego i innowacji ostatnio wprowadzonych i są wykorzystywane na rynku;

AH.  mając na uwadze, że jeżeli chodzi o odpowiedzialność pozaumowną, dyrektywa 85/374/EWG obejmuje jedynie szkody wynikające z wad produkcyjnych robota pod warunkiem, że poszkodowana osoba jest w stanie wykazać, że doszło do szkody, a ponadto wykazać wadliwość produktu oraz związek przyczynowo-skutkowy między szkodą a wadą, zatem ramy dotyczące odpowiedzialności na zasadzie ryzyka mogą być niewystarczające;

AI.  mając na uwadze, że z zastrzeżeniem zakresu dyrektywy 85/374/EWG, obecne ramy prawne nie będą wystarczające do uwzględnienia szkód powodowanych przez roboty nowej generacji w zakresie, w jakim roboty te mogą być wyposażone w zdolność dostosowywania się i uczenia się, z czym wiąże się pewien stopień nieprzewidywalności ich zachowania, gdyż roboty te będą w sposób niezależny uczyć się w oparciu o własne, zróżnicowane doświadczenia i wchodzić w interakcje z otoczeniem w jedyny w swoim rodzaju i nieprzewidywalny sposób;

Zasady ogólne dotyczące rozwoju robotyki i sztucznej inteligencji do celów cywilnych

1.  wzywa Komisję do zaproponowania wspólnej unijnej definicji systemów cyberfizycznych, systemów autonomicznych, inteligentnych robotów autonomicznych oraz ich podkategorii, przy uwzględnieniu następujących cech inteligentnych robotów:

   zdobywanie autonomii za pomocą czujników lub wymiany danych z otoczeniem (wzajemne połączenia) oraz wymiany i analizy tych danych;
   zdolność samokształcenia na podstawie zdobytego doświadczenia i interakcji z otoczeniem (kryterium fakultatywne);
   przynajmniej minimalna forma fizyczna;
   dostosowywanie swoich zachowania i działań do otoczenia;
   brak funkcji życiowych w sensie biologicznym;

2.  uważa, że w przypadkach, gdy jest to istotne i konieczne w odniesieniu do danej kategorii robotów, należy wprowadzić kompleksowy unijny system rejestracji zaawansowanych robotów na rynku wewnętrznym UE i wzywa Komisję do określenia kryteriów klasyfikacji robotów, które będą musiały być rejestrowane; w tym kontekście wzywa Komisję do zbadania, czy pożądane jest, by systemem rejestracji i rejestrem zarządzała specjalna europejska agencja robotyki i sztucznej inteligencji;

3.  zwraca uwagę, że rozwój technologii związanej z robotyką powinien w głównej mierze opierać się na uzupełnianiu, a nie zastępowaniu zdolności ludzkich; uważa, że przy opracowywaniu robotów i sztucznej inteligencji zasadnicze znaczenie ma dopilnowanie, by człowiek mógł zawsze sprawować kontrolę nad inteligentnymi maszynami; uważa, że szczególną uwagę należy poświęcić możliwości powstania związku emocjonalnego między człowiekiem a robotem, zwłaszcza wśród grup szczególnie wrażliwych (dzieci, osób starszych, osób niepełnosprawnych), i zwraca uwagę na wpływ, jaki takie przywiązanie emocjonalne lub fizyczne może wywrzeć na człowieka;

4.  podkreśla, że działania na szczeblu Unii mogą ułatwić rozwój dzięki uniknięciu rozdrobnienia rynku wewnętrznego, a jednocześnie zwraca uwagę na znaczenie zasady wzajemnego uznawania w transgranicznym stosowaniu robotów i systemów robotycznych; przypomina, że testowanie, certyfikacja i dopuszczanie do obrotu powinny być konieczne tylko w jednym państwie członkowskim; podkreśla, że podejściu temu powinien towarzyszyć skuteczny nadzór rynku;

5.  podkreśla znaczenie podjęcia działań w celu wspierania małych i średnich przedsiębiorstw oraz przedsiębiorstw rozpoczynających działalność w dziedzinie robotyki, które tworzą nowe segmenty rynku w tym sektorze lub które wykorzystują w swojej działalności roboty;

Badania i innowacje

6.  podkreśla, że wiele aplikacji robotycznych nadal znajduje się w fazie eksperymentalnej; z zadowoleniem przyjmuje fakt, że coraz więcej projektów badawczych finansowanych jest przez państwa członkowskie i Unię; uważa, że istotne jest, aby Unia i państwa członkowskie, dzięki finansowaniu ze środków publicznych, pozostały liderem w zakresie badań w dziedzinie robotyki i sztucznej inteligencji; wzywa Komisję i państwa członkowskie do wzmocnienia instrumentów finansowych wspierających projekty badawcze w dziedzinie robotyki oraz technologii informacyjno-komunikacyjnych, w tym partnerstw publiczno-prywatnych, oraz do uwzględnienia w swoich strategiach politycznych dotyczących badań naukowych zasad otwartej nauki oraz odpowiedzialnych i etycznych innowacji; podkreśla, że należy przeznaczyć odpowiednie środki na poszukiwanie rozwiązań dla wyzwań społecznych, etycznych, prawnych i gospodarczych, jakie mogą pojawić się w związku z tym rozwojem techniki i związanymi z nim zastosowaniami;

7.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, by wspierały programy badawcze, podejmowały działania na rzecz rozwoju badań dotyczących ewentualnych długoterminowych zagrożeń oraz możliwości związanych z technologiami opartymi na robotyce i sztucznej inteligencji, a także zachęcały do jak najszybszego podjęcia zorganizowanego dialogu publicznego na temat skutków rozwoju tych technologii; wzywa Komisję, by w śródokresowym przeglądzie wieloletnich ram finansowych udzieliła większego wsparcia programowi SPARC finansowanemu w ramach programu ramowego „Horyzont 2020”; wzywa Komisję i państwa członkowskie do połączenia wysiłków w celu uważnego monitorowania i zapewnienia sprawnego przejścia tych technologii od etapu badań do etapu wprowadzenia do obrotu i stosowania na rynku, po dokonaniu oceny ich bezpieczeństwa zgodnie z zasadą ostrożności;

8.  podkreśla, że innowacje w dziedzinie robotyki i sztucznej inteligencji oraz wprowadzanie technologii z zakresu robotyki i sztucznej inteligencji do gospodarki i społeczeństwa wymagają infrastruktury cyfrowej, która gwarantuje powszechną łączność; wzywa Komisję do stworzenia ram, które pozwolą spełnić wymogi łączności dla przyszłości cyfrowej Unii, a jednocześnie zagwarantują, że dostęp do sieci szerokopasmowych i sieci 5G będzie w pełni zgodny z zasadą neutralności sieci;

9.  jest głęboko przekonany, że interoperacyjność systemów, narzędzi oraz usług w chmurze obliczeniowej oparta na wbudowanym bezpieczeństwie i ochronie prywatności ma ogromne znaczenie dla przepływu danych w czasie rzeczywistym, co zapewni robotom i sztucznej inteligencji większą elastyczność i autonomię; zwraca się do Komisji, aby promowała otwarte środowisko, począwszy od otwartych standardów i nowatorskich modeli udzielania zezwoleń, a skończywszy na otwartych platformach i przejrzystości, aby uniknąć zamykania się w systemach własności, które ograniczają interoperacyjność;

Zasady etyczne

10.  zauważa, że możliwości delegowania zadań pojawiające się w związku z wykorzystaniem robotyki przyćmiewa szereg napięć lub zagrożeń, które należy szczegółowo ocenić z punktu widzenia bezpieczeństwa, zdrowia i ochrony ludzi, wolności, prywatności, uczciwości i godności, samostanowienia i niedyskryminacji oraz ochrony danych osobowych;

11.  uważa, że należy w odpowiednich przypadkach zaktualizować i uzupełnić obecne unijne ramy prawne o główne zasady etyczne, które odzwierciedlałyby złożoność robotyki i jej liczne implikacje społeczne, medyczne i bioetyczne; uważa, że jasne, ściśle określone i skuteczne ramy etyczne mające zastosowanie do rozwoju, projektowania, produkcji, wykorzystania i modyfikacji robotów są niezbędne w celu uzupełnienia zaleceń prawnych zawartych w niniejszym sprawozdaniu oraz dotychczasowego krajowego i unijnego dorobku prawnego; w załączniku do rezolucji proponuje ramy prawne w formie karty zawierającej kodeks postępowania dla inżynierów w dziedzinie robotyki, kodeks dla etycznych komisji badawczych dokonujących przeglądów protokołów dotyczących robotyki oraz model licencji dla projektantów i użytkowników;

12.  podkreśla zasadę przejrzystości, a w szczególności to, że w każdym przypadku powinno być możliwe uzasadnienie wszelkich decyzji podjętych za pomocą sztucznej inteligencji, które mogą mieć istotny wpływ na życie przynajmniej jednej osoby; uważa, że musi być zawsze możliwe przedstawienie obliczeń dokonanych za pomocą systemu sztucznej inteligencji w formie zrozumiałej dla ludzi; jest zdania, że zaawansowane roboty powinny być wyposażone w swego rodzaju czarna skrzynkę zawierającą dane dotyczące wszystkich operacji wykonywanych przez maszynę, w tym kroków logicznych, które przyczyniły się do podjęcia przez nią decyzji;

13.  wskazuje, że pełniące rolę wytycznych ramy etyczne powinny opierać się na zasadzie przynoszenia korzyści, nieszkodliwości, autonomii i sprawiedliwości oraz na zasadach i wartościach zapisanych w art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej oraz w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, takich jak godność ludzka, równość, sprawiedliwość i równouprawnienie, brak dyskryminacji, świadoma zgoda, ochrona życia prywatnego i rodzinnego oraz ochrona danych, a także na innych zasadach i wartościach stanowiących podstawę prawa UE, takich jak brak stygmatyzacji, przejrzystość, autonomia, odpowiedzialność jednostki, jak również na obowiązujących kodeksach etycznych i praktykach stosowanych w tej dziedzinie;

14.  uważa, że szczególną uwagę należy poświęcić robotom, które stanowią istotne zagrożenie dla poufności ze względu na ich lokalizację w miejscach tradycyjnie chronionych i niejawnych, a także w związku z ich zdolnością do wyodrębniania i przesyłania informacji dotyczących danych osobowych i danych podlegających szczególnej ochronie;

Agencja europejska

15.  uważa, że konieczna jest aktywniejsza współpraca między państwami członkowskimi a Komisją, aby zagwarantować w Unii spójne zasady transgraniczne zachęcające europejskie gałęzie przemysłu do współpracy, a także umożliwiające rozmieszczanie w całej Unii robotów, które byłyby spójne, jeżeli chodzi o wymagany poziom bezpieczeństwa i ochrony, a także zasady etyczne zapisane w prawie UE;

16.  zwraca się do Komisji, by rozważyła utworzenie europejskiej agencji ds. robotyki i sztucznej inteligencji w celu zagwarantowania fachowej wiedzy technicznej, etycznej i z zakresu stanowienia prawa niezbędnej do wsparcia odnośnych podmiotów publicznych, zarówno na szczeblu UE, jak i w państwach członkowskich, w działaniach na rzecz zapewnienia odpowiednio szybkiej, zgodnej z zasadami etyki i przemyślanej reakcji na nowe możliwości i wyzwania, szczególnie te o charakterze transgranicznym, związane z rozwojem technologicznym robotyki, np. w sektorze transportu;

17.  uważa, że potencjał robotyki oraz problemy związane ze stosowaniem jej, a także obecna dynamika inwestycyjna uzasadniają przeznaczenie dla tej agencji europejskiej odpowiedniego budżetu i zatrudnienie w niej ekspertów ds. uregulowań prawnych oraz zewnętrznych ekspertów w dziedzinie techniki i etyki, którzy w sposób międzysektorowy i multidyscyplinarny monitorowaliby zastosowania oparte na robotyce, identyfikowali standardy na potrzeby opracowywania wzorcowych praktyk, a w stosownych przypadkach zalecali środki regulacyjne, które określałyby nowe zasady i odnosiły się do ewentualnych problemów z zakresu ochrony konsumenta i wyzwań systemowych; zwraca się do Komisji (i agencji europejskiej, jeżeli takowa zostanie utworzona) o coroczne zdawanie Parlamentowi Europejskiemu sprawozdania z najnowszych osiągnięć w dziedzinie robotyki i ze wszelkich działań, które należy w tym zakresie podjąć;

Prawa własności intelektualnej a przepływ danych

18.  zauważa, że chociaż nie ma przepisów prawnych mających zastosowanie konkretnie do robotyki, istniejące systemy i doktryny prawne mogą zostać z łatwością zastosowane do robotyki, choć niektórym aspektom należy poświęcić szczególną uwagę; wzywa Komisję, aby wspierała przekrojowe i neutralne pod względem technicznym podejście do własności intelektualnej mające zastosowanie do różnych sektorów, w których możliwe jest zastosowanie robotyki;

19.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do zadbania o to, by uregulowania cywilnoprawne w zakresie robotyki były zgodne z ogólnym rozporządzeniem o ochronie danych oraz z zasadami konieczności i proporcjonalności; wzywa Komisję i państwa członkowskie do uwzględnienia szybkiego rozwoju technicznego w dziedzinie robotyki, w tym rozwoju systemów cyberfizycznych, a także do dołożenia starań, by prawo Unii Europejskiej nie pozostawało w tyle za tempem rozwoju technicznego i nowych zastosowań;

20.  podkreśla, że prawo do poszanowania życia prywatnego i ochrony danych osobowych zapisane w art. 7 i 8 karty praw podstawowych oraz w art. 16 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) ma zastosowanie do wszystkich dziedzin robotyki i że należy w pełni przestrzegać unijnych ram prawnych w zakresie ochrony danych; zwraca się w związku z tym o wyjaśnienie w ramach wdrażania ogólnego rozporządzenia o ochronie danych zasad i kryteriów dotyczących stosowania kamer i czujników w robotach; wzywa Komisję do dopilnowania, by zasady ochrony danych, takie jak uwzględnianie ochrony prywatności na etapie projektu oraz domyślna ochrona prywatności, minimalizacja danych, celowość, a także przejrzyste mechanizmy kontroli podmiotów danych i odpowiednie środki ochrony prawnej były zgodne z unijnym prawem ochrony danych oraz by ich przestrzegano, a także by opracowano odpowiednie zalecenia i normy oraz włączano je do unijnych strategii politycznych;

21.  zaznacza, że swobodny przepływ danych jest podstawą gospodarki cyfrowej oraz rozwoju w dziedzinie robotyki i sztucznej inteligencji; podkreśla, że wysoki poziom bezpieczeństwa systemów robotycznych, w tym ich wewnętrznych systemów i przepływów danych, ma kluczowe znaczenie dla odpowiedniego stosowania robotów i sztucznej inteligencji; zwraca uwagę, że należy zapewnić ochronę sieci połączonych wzajemnie robotów i sztucznej inteligencji, aby zapobiec potencjalnym naruszeniom bezpieczeństwa; podkreśla również, że wysoki poziom bezpieczeństwa, ochrona danych osobowych i poszanowanie prywatności mają zasadnicze znaczenie dla komunikacji między ludźmi a robotami i sztuczną inteligencją; podkreśla odpowiedzialność projektantów robotów i sztucznej inteligencji za takie opracowywanie produktów, aby były one bezpieczne, pewne i dostosowane do spełnianego przez nie celu; wzywa Komisję i państwa członkowskie do wspierania i tworzenia zachęt do rozwoju niezbędnej technologii, w tym do uwzględniania bezpieczeństwa już w fazie projektowania;

Standaryzacja, bezpieczeństwo i ochrona

22.  podkreśla, że kwestia określenia standardów i zapewnienia interoperacyjności ma zasadnicze znaczenie, jeśli chodzi o zapewnienie konkurencji w obszarze sztucznej inteligencji i technologii robotycznych w przyszłości; wzywa Komisję do kontynuowania prac nad harmonizacją standardów technicznych na szczeblu międzynarodowym, w szczególności we współpracy z europejską organizacją normalizacyjną oraz Międzynarodową Organizacją Normalizacyjną, aby wspierać innowacje, unikać rozdrobnienia rynku wewnętrznego, a także zagwarantować wysoki poziom bezpieczeństwa produktów i ochrony konsumenta, a w stosownych przypadkach – odpowiednie minimalne normy bezpieczeństwa w środowisku pracy; podkreśla, jak ważne jest stosowanie zgodnej z prawem inżynierii wstecznej i legalnych otwartych standardów dla zmaksymalizowania wartości innowacji i zagwarantowania wzajemnego porozumiewania się przez roboty; z zadowoleniem przyjmuje w tym kontekście utworzenie specjalnych komitetów technicznych, takich jak ISO/TC 299 ds. robotyki, które zajmują się wyłącznie opracowywaniem norm w dziedzinie robotyki;

23.  podkreśla, że testowanie robotów w warunkach rzeczywistych jest niezbędne do ustalenia i oceny ryzyka, jakie się z nimi wiąże, a także do określenia i oceny ich rozwoju technicznego poza warunkami czysto eksperymentalnymi w warunkach laboratoryjnych; podkreśla w tym względzie, że testowanie robotów w warunkach rzeczywistych, zwłaszcza w miastach i na drogach, wiąże się z licznymi trudnościami, np. napotyka bariery spowalniające przebieg etapu testów i wymaga skutecznej strategii i mechanizmu monitorowania; wzywa Komisję do opracowania jednolitych dla wszystkich państw członkowskich kryteriów stanowiących podstawę do określania przez nie obszarów, w których eksperymenty z robotami są dozwolone, zgodnie z zasadą ostrożności;

Autonomiczne środki transportu

a)Pojazdy autonomiczne

24.  podkreśla, że transport autonomiczny obejmuje wszystkie formy zdalnie kierowanych, zautomatyzowanych i zintegrowanych z siecią i autonomicznych środków transportu drogowego, kolejowego, wodnego i lotniczego, w tym pojazdy, pociągi, statki, promy, statki powietrzne i drony, a także wszystkie przyszłe formy rozwoju i innowacji w tym sektorze;

25.  uważa, że przemysł motoryzacyjny najpilniej potrzebuje skutecznej Unii i określonych na poziomie światowym zasad, które pozwoliłyby zapewnić transgraniczny rozwój pojazdów automatycznych i autonomicznych, aby można było w pełni wykorzystać ich potencjał gospodarczy i czerpać korzyści z pozytywnych efektów trendów technologicznych; podkreśla, że fragmentaryczne podejście regulacyjne utrudni wdrażanie autonomicznych systemów transportowych oraz zagrozi konkurencyjności europejskiej;

26.  zwraca uwagę, że w przypadku nieplanowanego przejęcia kontroli nad pojazdem ogromne znaczenie ma czas reakcji kierowcy, dlatego wzywa zainteresowane strony do przedstawienia realistycznych wartości dla określenia kwestii bezpieczeństwa i odpowiedzialności;

27.  jest zdania, że przejście do pojazdów autonomicznych wywrze wpływ na następujące zagadnienia: odpowiedzialność cywilna (odpowiedzialność i ubezpieczenie), bezpieczeństwo na drogach, wszystkie kwestie związane ze środowiskiem (np. efektywność energetyczna, wykorzystanie odnawialnych źródeł energii i powiązanych technologii), dane (np. dostęp do danych, ich ochrona, prywatność i wymiana danych), infrastruktura informatyczna (np. wysokie zagęszczenie skutecznej i niezawodnej łączności) oraz zatrudnienie (np. tworzenie i utrata miejsc pracy, szkolenie kierowców pojazdów ciężarowych w zakresie wykorzystywania pojazdów zautomatyzowanych); zwraca uwagę, że niezbędne będą duże inwestycje w infrastrukturę drogową, energetyczną i informacyjno-komunikacyjną; wzywa Komisję, by uwzględniła wyżej wymienione kwestie w swych pracach dotyczących pojazdów autonomicznych;

28.  podkreśla istotne znaczenie wiarygodnych informacji o położeniu oraz czasu ich dostarczania przez europejskie programy nawigacji satelitarnej Galileo i EGNOS dla wprowadzania pojazdów autonomicznych, nalega w związku z tym na zakończenie konstrukcji i umieszczenie na orbicie satelitów, które są potrzebne w celu zakończenia budowy europejskiego systemu pozycjonowania Galileo;

29.  zwraca uwagę na dużą wartość dodaną pojazdów autonomicznych dla osób o ograniczonej możliwości poruszania się, ponieważ umożliwiają one tym osobom skuteczniejsze samodzielne uczestnictwo w transporcie drogowym, a tym samym ułatwiają ich życie codzienne;

b) Drony (zdalnie kierowane bezzałogowe systemy powietrzne – BSP)

30.  odnotowuje godne uwagi postępy w rozwoju technologii dronów, zwłaszcza w dziedzinie poszukiwań i ratownictwa; podkreśla znaczenie europejskich ram prawnych dotyczących stosowania dronów dla ochrony bezpieczeństwa i prywatności obywateli UE oraz wzywa Komisję do podjęcia działań w związku z zaleceniami wysuniętymi w rezolucji Parlamentu Europejskiego z dnia 29 października 2015 r. w sprawie bezpiecznego korzystania ze zdalnie kierowanych bezzałogowych systemów powietrznych (RPAS), powszechnie znanych jako bezzałogowe statki powietrzne (UAV) w dziedzinie lotnictwa cywilnego(5); wzywa Komisję do dokonania oceny masowego wykorzystywania dronów z perspektywy bezpieczeństwa; wzywa Komisję do zbadania konieczności wprowadzenia obowiązkowego systemu identyfikacji i śledzenia BSP, który pozwala ustalić pozycję statku powietrznego w czasie rzeczywistym podczas używania go; przypomina, że należy zapewnić jednorodność i bezpieczeństwo bezzałogowych statków powietrznych za pomocą środków przewidzianych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008(6);

Roboty do opieki

31.  podkreśla, że badania i rozwój w sektorze robotów do opieki nad osobami starszymi stały się z czasem powszechniejsze i tańsze, dzięki czemu możliwe jest opracowywanie bardziej funkcjonalnych produktów, w większym stopniu akceptowanych przez konsumentów; zwraca uwagę na szeroki wachlarz zastosowań takich technologii w profilaktyce chorób osób starszych, osób niepełnosprawnych oraz osób cierpiących na demencję, zaburzenia poznawcze i utratę pamięci, zapewnianiu im pomocy, monitorowaniu ich, stymulowaniu aktywności, a także zapewnianiu im towarzystwa;

32.  zwraca uwagę, że kontakt z drugim człowiekiem jest jednym z podstawowych aspektów opieki nad ludźmi; uważa, że zastąpienie człowieka robotem może odczłowieczyć czynności opiekuńcze, z drugiej strony przyznaje, że roboty mogą wykonywać automatyczne zadania opiekuńcze i ułatwić pracę opiekunów, a jednocześnie przyczynić się do rozszerzenia opieki przez człowieka i większego ukierunkowania procesu rehabilitacji, dzięki czemu personel medyczny i osoby sprawujące opiekę będą mogli poświęcić więcej czasu na diagnostykę i lepsze planowanie możliwości leczenia; podkreśla, że pomimo potencjału robotyki w dziedzinie poprawy mobilności i integracji osób niepełnosprawnych i starszych, opieka ludzka wciąż będzie niezbędna i będzie nadal ważnym źródłem interakcji społecznych, których nie można w pełni zastąpić;

Roboty medyczne

33.  podkreśla znaczenie odpowiedniego kształcenia, szkolenia i przygotowywania pracowników służby zdrowia, takich jak lekarze i osoby świadczące usługi opiekuńcze, dla zapewniania możliwie najwyższego poziomu kompetencji zawodowych, a także dla ochrony zdrowia pacjentów; zwraca uwagę na potrzebę zdefiniowania minimalnych wymogów zawodowych, jakie musi posiadać chirurg, aby móc posługiwać się robotami chirurgicznymi i obsługiwać je; uważa, że zasadnicze znaczenie ma przestrzeganie zasady kontrolowanej autonomii robotów, zgodnie z którą o wstępnym planie leczenia i ostatecznym wyborze sposobu jego realizacji decyduje zawsze chirurg; podkreśla szczególne znaczenie szkolenia użytkowników, aby mogli oni zapoznać się z wymogami technicznymi w tej dziedzinie; zwraca uwagę na coraz częściej obserwowaną tendencję do samodzielnego diagnozowania się za pomocą ruchomego robota, a co za tym idzie, na potrzebę szkolenia lekarzy w zakresie radzenia sobie z samodzielnie zdiagnozowanymi przypadkami; uważa, że wykorzystywanie takich technologii nie powinno umniejszać relacji pacjent–lekarz ani jej szkodzić, ale powinno zapewniać lekarzom pomoc w stawianiu diagnozy lub leczeniu pacjentów z myślą o ograniczeniu ryzyka wystąpienia błędu ludzkiego oraz poprawie jakości życia i jego oczekiwanej długości;

34.  jest przekonany, że roboty medyczne będą coraz częściej stosowane do przeprowadzania wysoce precyzyjnych zabiegów chirurgicznych i wykonywania powtarzalnych procedur oraz że niosą one ze sobą potencjał poprawy wyników rehabilitacji i są źródłem wysoce skutecznego wsparcia logistycznego w szpitalach; zwraca uwagę, że roboty medyczne mogą przyczynić się także do obniżenia kosztów opieki zdrowotnej przez umożliwienie pracownikom służby zdrowia przeniesienia uwagi z leczenia chorób na profilaktykę oraz przez zapewnienie większej ilości środków budżetowych na rzecz lepszego dostosowania do różnorodnych potrzeb pacjentów, ustawicznego kształcenia pracowników służby zdrowia i prowadzenia badań naukowych;

35.  wzywa Komisję, aby przed wejściem w życie rozporządzenia (EU) 2017/745 w sprawie urządzeń medycznych dopilnowała, aby procedury testowania nowych zrobotyzowanych urządzeń medycznych były bezpieczne, zwłaszcza w przypadku, gdy urządzenia są wszczepiane do ciała ludzkiego;

Naprawianie i usprawnianie organizmu ludzkiego

36.  odnotowuje ogromny postęp i dalszy potencjał robotyki w dziedzinie naprawiania uszkodzonych organów lub funkcji ciała ludzkiego i kompensowania ich pracy, ale również złożone kwestie związane w szczególności z możliwością usprawnienia organizmu ludzkiego, ponieważ roboty medyczne, a w szczególności systemy cyberfizyczne (CPS), mogą zmienić rozumienie przez nas pojęcia zdrowego organizmu ludzkiego, ponieważ mogą być użytkowane bezpośrednio na organizmie ludzkim lub mogą być do niego wszczepiane; podkreśla znaczenie pilnego stworzenia posiadających odpowiednie zasoby kadrowe komisji etycznych ds. zastosowania robotów w szpitalach oraz innych placówkach opieki zdrowotnej, których zadaniem byłoby rozważenie niecodziennych i złożonych problemów etycznych dotyczących kwestii wpływających na leczenie pacjentów i opiekę nad nimi, a także znalezienie rozwiązań tych problemów; wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby opracowały wytyczne mające pomóc w stworzeniu oraz funkcjonowaniu takich komisji;

37.  wskazuje na fakt, że w przypadku zastosowań medycznych o żywotnym znaczeniu, jak zrobotyzowane protezy, należy zapewnić stały i zrównoważony dostęp do konserwacji, ulepszeń, a w szczególności do aktualizacji oprogramowania, które eliminują wady działania i niedociągnięcia;

38.  zaleca utworzenie niezależnych, godnych zaufania podmiotów w celu dysponowania środkami koniecznymi do zapewnienia usług osobom noszącym niezbędne zaawansowane urządzenia medyczne, m.in. przez ich konserwację, naprawę i ulepszanie, w tym aktualizacje oprogramowania, w szczególności w przypadku, gdy pierwotny dostawca nie świadczy już tego rodzaju usług; sugeruje nałożenie na producentów obowiązku zapewniania tym niezależnym i godnym zaufania podmiotom wyczerpujących instrukcji dotyczących konstrukcji, w tym kodu źródłowego oprogramowania, na wzór ustanowionego prawnie przekazywania publikacji do biblioteki narodowej;

39.  wskazuje na zagrożenia związane z możliwością złamania zabezpieczeń, wyłączenia lub wykasowania pamięci systemów cyberfizycznych zintegrowanych z ciałem ludzkim, ponieważ może to zagrażać zdrowiu człowieka, a w skrajnych przypadkach nawet jego życiu, dlatego podkreśla priorytetowy charakter ochrony tych systemów;

40.  podkreśla wagę zagwarantowania równego dostępu wszystkich obywateli do takich innowacji , narzędzi i interwencji technologicznych; wzywa Komisję i państwa członkowskie do promowania rozwoju technologii wspomagających, aby wspierać rozwój tych technologii i ich przyjmowanie przez tych, którym są one potrzebne, zgodnie z art. 4 Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, której Unia jest stroną;

Edukacja i zatrudnienie;

41.  zwraca uwagę na prognozę Komisji, zgodnie z którą do 2020 r. w Europie może wystąpić niedobór ok. 825 000 specjalistów w dziedzinie technologii informacyjno-komunikacyjnych oraz że 90 % miejsc pracy będzie wymagało przynajmniej podstawowych umiejętności w tej dziedzinie; z zadowoleniem odnosi się do inicjatywy Komisji, która zaproponowała stworzenie planu działania dotyczącego ewentualnego stosowania i przeglądu ram kompetencji cyfrowych, opisu kompetencji cyfrowych dla wszystkich poziomów nauczania oraz wzywa Komisję do udzielenia znaczącego wsparcia dla rozwijania zdolności cyfrowych we wszystkich grupach wiekowych i niezależnie do statusu zatrudnienia, co ma być pierwszym krokiem w kierunku lepszego zestrojenia niedoborów i zapotrzebowania na rynku pracy; podkreśla, że rozwój robotyki wymaga, aby państwa członkowskie stworzyły bardziej elastyczne systemy szkolenia i kształcenia, tak by zagwarantować, że strategie w zakresie budowania umiejętności będą odpowiadać potrzebom gospodarki robotycznej;

42.  jest zdania, że zainteresowanie większej liczby kobiet karierą w tej dziedzinie oraz zatrudnianie większej liczby kobiet na stanowiskach w sektorze cyfrowym przyniosłoby korzyści temu sektorowi, samym kobietom oraz gospodarce Europy; wzywa Komisję i państwa członkowskie do podjęcia inicjatyw mających na celu wspieranie kobiet w dziedzinie technologii informacyjno-komunikacyjnych oraz poprawę ich umiejętności cyfrowych;

43.  wzywa Komisję, aby zaczęła analizować średnioterminowe i długoterminowe tendencje na rynku pracy i bliżej się im przyglądać, zwracając szczególną uwagę na tworzenie, przenoszenie i likwidowanie miejsc pracy w różnych dziedzinach/obszarach kwalifikacji, aby zorientować się, w jakich dziedzinach tworzy się miejsca pracy, a w jakich się je likwiduje wskutek coraz powszechniejszego wykorzystywania robotów;

44.  podkreśla znaczenie przewidywania zmian w społeczeństwie, z uwzględnieniem wpływu rozwoju i stosowania robotyki i sztucznej inteligencji na zatrudnienie; zwraca się do Komisji o przeanalizowanie różnych możliwych scenariuszy i ich wpływu na rentowność systemów zabezpieczeń społecznych państw członkowskich

45.  podkreśla ważność elastycznych umiejętności i kładzie nacisk na znaczenie umiejętności społecznych, cyfrowych i twórczego myślenia w edukacji; wyraża przekonanie, że poza wiedzą czysto akademicką zdobywaną w szkole ważne jest uczenie się przez całe życie poprzez działanie na późniejszych etapach życia;

46.  zauważa ogromny potencjał robotyki dla poprawy bezpieczeństwa w miejscu pracy przez przekazanie pewnej liczby niebezpiecznych zadań robotom zamiast ludziom, ale jednocześnie dostrzega też potencjał stworzenia szeregu nowych zagrożeń z uwagi na rosnącą liczbę interakcji między człowiekiem a robotem w miejscu pracy; podkreśla w związku z tym znaczenie stosowania rygorystycznych i przyszłościowych zasad w odniesieniu do interakcji między człowiekiem a robotem w celu zagwarantowania zdrowia, bezpieczeństwa i przestrzegania praw podstawowych w miejscu pracy;

Wpływ na środowisko

47.  zwraca uwagę, że rozwój robotyki i sztucznej inteligencji powinien odbywać się w sposób zapewniający, że wpływ na środowisko będzie ograniczony dzięki efektywnemu zużywaniu energii, efektywności energetycznej osiąganej poprzez promowanie wykorzystywania energii ze źródeł odnawialnych i rzadkich materiałów, wytwarzaniu minimalnej ilości odpadów, takich jak odpady elektryczne i elektroniczne oraz zapewnieniu możliwości napraw; w związku z tym zachęca Komisję do włączania zasad gospodarki o obiegu zamkniętym do każdej unijnej polityki w dziedzinie robotyki; zauważa, że stosowanie robotyki będzie miało również pozytywny wpływ na środowisko, zwłaszcza w dziedzinie rolnictwa, zaopatrzenia w żywność i transportu, głównie dzięki mniejszym rozmiarom maszyn i mniejszemu użyciu nawozów, zużyciu energii i wody, a także dzięki rolnictwu precyzyjnemu i optymalizacji tras przejazdu;

48.  podkreśla, że stosowanie systemów cyberfizycznych będzie prowadzić do stworzenia systemów energetycznych i infrastrukturalnych, które będą w stanie kontrolować przepływ energii elektrycznej od producenta do konsumenta, a także wpłynie na powstanie tzw. prosumentów energii, którzy jednocześnie wytwarzają i zużywają energię, co przyniesie istotne korzyści dla środowiska;

Odpowiedzialność

49.  uważa, że odpowiedzialność cywilna za szkody spowodowane przez robota jest kluczową kwestią, którą również należy przeanalizować i zająć się nią na szczeblu UE, aby zapewnić konsumentom i przedsiębiorstwom ten sam poziom efektywności, przejrzystości i spójności przy zapewnianiu pewności prawnej w całej Unii Europejskiej, z korzyścią dla obywateli, konsumentów i przedsiębiorstw;

50.  zauważa, że rozwój technologii w zakresie robotyki będzie wymagał większego zrozumienia potrzeby wspólnych podstaw koniecznych w związku z połączoną działalnością człowieka i robota, które powinny być oparte na dwóch stosunkach wzajemnej zależności, mianowicie przewidywalności i sterowalności; zwraca uwagę, że te dwa stosunki wzajemnej zależności mają kluczowe znaczenie dla określenia, jakimi informacjami mają się dzielić ludzie i roboty oraz jak można uzyskać wspólne podstawy dla ludzi i robotów, aby umożliwić ich sprawne połączone działanie;

51.  zwraca się do Komisji o przedłożenie, na podstawie art. 114 TFUE, wniosku dotyczącego instrumentu prawnego w sprawie kwestii prawnych związanych z możliwym do przewidzenia rozwojem i wykorzystaniem robotyki i sztucznej inteligencji w ciągu najbliższych 10–15 lat, w połączeniu z instrumentami o charakterze nieustawodawczym, takimi jak kodeksy postępowania, o których mowa w zaleceniach przedstawionych w załączniku;

52.  jest zdania, że jakiekolwiek rozwiązanie prawne Komisja zastosuje do kwestii odpowiedzialności cywilnej za szkody spowodowane przez robota w przypadkach innych niż szkody materialne, rozwiązanie to nie może pod żadnym względem ograniczać rodzaju lub zakresu szkód, za jakie można uzyskać odszkodowanie, nie powinno ono również ograniczać form odszkodowania oferowanego osobie poszkodowanej wyłącznie dlatego, że przyczyną szkody był czynnik pozaludzki;

53.  uważa, że przyszły instrument prawny powinien być oparty na szczegółowej ocenie przeprowadzonej przez Komisję w celu określenia, czy należy zastosować odpowiedzialność na zasadzie ryzyka czy też podejście zakładające zarządzanie ryzykiem;

54.  odnotowuje jednocześnie, że odpowiedzialność na zasadzie ryzyka wymaga jedynie dowodu powstania szkody oraz ustalenia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy szkodliwym funkcjonowaniem robota a szkodą, jaką poniosła dana osoba;

55.  odnotowuje, że podejście zakładające zarządzanie ryzykiem nie skupia się na osobie, „która działała w sposób niedbały” jako ponoszącej odpowiedzialność indywidualną, ale na osobie, która może, w określonych okolicznościach, zminimalizować ryzyko i podjąć działania w odniesieniu do negatywnych skutków;

56.  jest zdania, że po wskazaniu ostatecznie odpowiedzialnych stron ich odpowiedzialność powinna zasadniczo być proporcjonalna do poziomu instrukcji, jakie wydano robotowi, i stopnia jego autonomii, a zatem im dany robot ma większą zdolność uczenia się lub większą autonomię i im dłużej trwało „szkolenie” robota, tym większa odpowiedzialność powinna spoczywać na osobie prowadzącej szkolenie; zauważa w szczególności, że, poszukując osoby, która jest rzeczywiście odpowiedzialna za szkodliwe zachowanie robota, nie należy mylić umiejętności wynikających ze „szkolenia” robota z umiejętnościami zależącymi ściśle od zdolności robota do samodzielnego uczenia się; zauważa, że przynajmniej na obecnym etapie odpowiedzialność musi spoczywać na człowieku, a nie na robocie;

57.  zwraca uwagę, że ewentualnym rozwiązaniem złożonego problemu ustalania odpowiedzialności za szkody spowodowane przez coraz bardziej autonomiczne roboty może być ubezpieczenie obowiązkowe, na wzór ubezpieczeń samochodowych; niemniej jednak podkreśla, że w przeciwieństwie do ubezpieczeń od wypadków drogowych, gdzie ubezpieczeniem obejmuje się działania i błędy człowieka, w systemie ubezpieczeń w dziedzinie robotyki należy wziąć pod uwagę wszelką możliwą odpowiedzialność w łańcuchu;

58.  jest zdania, że – podobnie jak w przypadku ubezpieczeń samochodowych – taki system ubezpieczeń mógłby zostać uzupełniony funduszem, aby można było naprawiać szkody w przypadkach, które nie są objęte ubezpieczeniem; wzywa sektor ubezpieczeń do opracowywania nowych produktów i rodzajów ofert, które będą odpowiadały poziomowi postępu w dziedzinie robotyki;

59.  wzywa Komisję, by – przeprowadzając oceny skutków swych przyszłych instrumentów prawnych – zbadała, przeanalizowała i rozważyła konsekwencje wszystkich możliwych rozwiązań prawnych, takich jak:

   a) stworzenie w odpowiednich wypadkach i w razie potrzeby w odniesieniu do określonych kategorii robotów systemu ubezpieczeń obowiązkowych, w którym – podobnie jak w przypadku samochodów – producenci lub właściciele robotów zobowiązani byliby wykupić ubezpieczenie od szkód wyrządzonych potencjalnie przez ich roboty;
   b) zagwarantowanie, że fundusz odszkodowawczy będzie służył nie tylko gwarantowaniu odszkodowania w przypadku, gdy szkoda wyrządzona przez robota nie jest objęta ubezpieczeniem;
   c) umożliwienie producentowi, programiście, właścicielowi lub użytkownikowi robota korzystania z ograniczeń odpowiedzialności, jeżeli płacą oni składki na fundusz odszkodowawczy, a także wykupienia wspólnego ubezpieczenia gwarantującego odszkodowanie w przypadku, gdy szkoda została spowodowana przez robota;
   d) stworzenie ogólnego funduszu dla wszystkich małych robotów autonomicznych lub stworzenie indywidualnego funduszu dla wszystkich kategorii robotów oraz decyzja o tym, czy składka płacona byłaby jednorazowo w chwili wprowadzania robota do obrotu, czy też opłacana byłaby okresowo, przez cały czas funkcjonowania robota;
   e) zapewnienie widoczności powiązania pomiędzy robotem a jego funduszem za pomocą indywidualnego numeru rejestracyjnego wpisywanego do specjalnego rejestru unijnego, który umożliwiłby wszystkim osobom mającym kontakt z robotem uzyskanie informacji na temat charakteru tego funduszu, ograniczeń odpowiedzialności w przypadku zniszczenia mienia, nazwisk i funkcji osób, które przyczyniły się do powstania robota, oraz wszelkich innych odnośnych informacji;
   f) nadanie robotom specjalnego statusu prawnego w perspektywie długoterminowej, aby przynajmniej najbardziej rozwiniętym robotom autonomicznym można było nadać status osób elektronicznych odpowiedzialnych za naprawianie wszelkich szkód, jakie mogłyby wyrządzić, oraz ewentualne stosowanie osobowości elektronicznej w przypadkach podejmowania przez roboty autonomicznych decyzji lub ich niezależnych interakcji z osobami trzecimi;

Aspekty międzynarodowe

60.  zauważa, że obowiązujące ogólne przepisy prawa prywatnego międzynarodowego dotyczące wypadków drogowych mające zastosowanie w Unii nie wymagają pilnie znacznej modyfikacji, aby dostosować je do rozwoju pojazdów autonomicznych, jednak uproszczenie aktualnego podwójnego systemu określania obowiązujących przepisów (w oparciu o rozporządzenie (WE) nr 864/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady(7) oraz konwencję haską z dnia 4 maja 1971 r. o prawie właściwym dla wypadków drogowych) poprawiłoby pewność prawną oraz ograniczyłoby tzw. turystykę sądową;

61.  zwraca uwagę na konieczność rozważenia wprowadzenia zmian do umów międzynarodowych, takich jak konwencja wiedeńska o ruchu drogowym z dnia 8 listopada 1968 r. oraz konwencja haska o prawie właściwym dla wypadków drogowych;

62.  oczekuje, że Komisja dopilnuje, by państwa członkowskie jednolicie stosowały obowiązujące prawo międzynarodowe, na przykład konwencję wiedeńską o ruchu drogowym, która wymaga jednolitej zmiany, aby umożliwić wprowadzenie jazdy bez kierowcy, a także wzywa Komisję, państwa członkowskie i cały sektor do niezwłocznego wdrożenia celów deklaracji amsterdamskiej;

63.  z całą mocą zachęca do współpracy międzynarodowej w zakresie analizy wyzwań społecznych, etycznych i prawnych, a następnie zdefiniowania norm regulacyjnych pod auspicjami Organizacji Narodów Zjednoczonych;

64.  zwraca uwagę, że ograniczenia oraz warunki określone w rozporządzeniu (WE) nr 428/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady(8) dotyczącym produktów podwójnego zastosowania odnoszące się do handlu takimi produktami – towarami, oprogramowaniem oraz technologią, która może mieć zastosowanie zarówno cywilne, jak i wojskowe lub może przyczynić się do rozprzestrzeniania broni masowego rażenia – powinny mieć również zastosowanie do robotyki;

Kwestie końcowe

65.  zwraca się do Komisji, na podstawie art. 225 TFUE, o przedłożenie, na podstawie art. 114 TFUE, wniosku dotyczącego dyrektywy w sprawie przepisów prawa cywilnego odnoszących się do robotyki w oparciu o szczegółowe zalecenia zawarte w załączniku do niniejszej rezolucji;

66.  potwierdza, że zalecenia te są zgodne z prawami podstawowymi i zasadą pomocniczości;

67.  uznaje, że wymagany wniosek będzie miał skutki finansowe wyłącznie w razie utworzenia nowej agencji europejskiej;

o
o   o

68.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji oraz zaleceń zawartych w załączniku Komisji i Radzie.

ZAŁĄCZNIK DO REZOLUCJI:

ZALECENIA DOTYCZĄCE TREŚCI POSTULOWANEGO WNIOSKU

Definicja i klasyfikacja „inteligentnych robotów”

Należy opracować wspólną europejską definicję inteligentnych autonomicznych robotów, wprowadzając w stosownych przypadkach definicje podkategorii takich robotów z uwzględnieniem następujących cech:

–  zdolność zdobycia autonomii za pomocą czujników lub wymiany danych z otoczeniem (wzajemna łączność) i analizy tych danych;

–  zdolność uczenia się w oparciu o doświadczenie i interakcję;

–  forma wsparcia fizycznego robota;

–  zdolność dostosowania zachowania i działań do otoczenia.

Rejestracja inteligentnych robotów

Do celów identyfikowalności, a także aby ułatwić wdrażanie dalszych zaleceń, należy wprowadzić system rejestracji zaawansowanych robotów oparty na uzgodnionych kryteriach klasyfikacji robotów. Ten system rejestracji oraz rejestr powinny mieć charakter ogólnounijny i obejmować rynek wewnętrzny, a za jego prowadzenie mogłaby być odpowiedzialna unijna agencja ds. robotyki i sztucznej inteligencji, o ile takowa zostanie utworzona.

Odpowiedzialność cywilna

Rozwiązanie prawne zastosowane do kwestii odpowiedzialności robotów i sztucznej inteligencji w przypadkach innych niż szkody materialne nie może w jakikolwiek sposób ograniczać rodzaju lub zakresu szkód, za które można uzyskać odszkodowanie, nie powinno ono również ograniczać form odszkodowania oferowanego osobie poszkodowanej wyłącznie dlatego, że przyczyną szkody był czynnik pozaludzki.

Przyszły instrument prawny powinien być oparty na szczegółowej ocenie przeprowadzonej przez Komisję w celu określenia, czy należy zastosować odpowiedzialność na zasadzie ryzyka czy też podejście zakładające zarządzanie ryzykiem.

Należy utworzyć obowiązkowy system ubezpieczeń, który mógłby opierać się na zobowiązaniu producenta do wykupienia ubezpieczenia w związku z wytwarzanymi przez siebie automatycznymi robotami.

Taki system ubezpieczeń mógłby zostać uzupełniony funduszem, aby możliwe było dokonywanie napraw szkód w przypadkach, które nie są objęte ubezpieczeniem.

Wszelkie decyzje polityczne dotyczące zasad odpowiedzialności cywilnej mających zastosowanie do robotów i sztucznej inteligencji należy podejmować po konsultacjach z podmiotami realizującymi ogólnoeuropejski projekt badawczo-rozwojowy w zakresie robotyki i neuronauki, jako że naukowcy i eksperci są w stanie ocenić wszystkie powiązane rodzaje ryzyka i konsekwencje.

Interoperacyjność, dostęp do kodu oraz prawo własności intelektualnej

Należy zapewnić interoperacyjność autonomicznych robotów podłączonych do sieci, które wchodzą we wzajemne interakcje. W przypadkach gdy zachodzi taka potrzeba, powinno się umożliwić dostęp do kodu źródłowego, danych wejściowych i szczegółów konstrukcyjnych, w celu zbadania wypadków oraz szkód spowodowanych przez inteligentne roboty, jak również w celu zapewnienia ich nieprzerwanego działania, dostępności, niezawodności i bezpieczeństwa.

Karta dotycząca robotyki

Przedstawiając propozycje aktów prawnych dotyczących robotyki, Komisja powinna uwzględnić zasady zapisane w poniższej Karcie dotyczącej robotyki.

KARTA DOTYCZĄCA ROBOTYKI

Proponowany kodeks postępowania etycznego w dziedzinie robotyki będzie stanowić podstawę identyfikacji, kontroli oraz przestrzegania podstawowych zasad etycznych, począwszy od fazy projektu, a skończywszy na fazie rozwoju.

Ramy te, przygotowane w porozumieniu z podmiotami realizującymi ogólnoeuropejski projekt badawczo-rozwojowy w zakresie robotyki i neuronauki, muszą zostać opracowane w sposób przemyślany, aby w poszczególnych przypadkach możliwe było dokonywanie pojedynczych zmian w celu stwierdzenia, czy dane zachowanie jest prawidłowe czy nieprawidłowe w danej sytuacji, a także w celu podjęcia decyzji zgodnie z wcześniej określoną hierarchią wartości.

Kodeks nie powinien zastępować potrzeby znalezienia rozwiązań dla wszystkich większych wyzwań prawnych w tej dziedzinie, powinien jedynie pełnić funkcję uzupełniającą. Ułatwi on raczej etyczną kategoryzację robotów, wzmocni działania na rzecz odpowiedzialnej innowacji w tej dziedzinie, a także będzie odpowiedzią na obawy społeczeństwa.

Należy położyć szczególny nacisk na etap badań i rozwoju odnośnej ścieżki technologicznej (proces konstrukcji, przegląd etyczny, kontrole itp.). Celem karty powinno być rozwiązanie potrzeby stosowania norm etycznych przez naukowców, praktyków, użytkowników i projektantów, a także wprowadzenie procedury umożliwiającej znajdowanie rozwiązań odnośnych dylematów etycznych oraz sprawienie, by systemy te funkcjonowały w sposób odpowiedzialny pod względem etycznym.

KODEKS POSTĘPOWANIA ETYCZNEGO DLA INŻYNIERÓW ROBOTYKI

PREAMBUŁA

Kodeks postępowania zachęca wszystkich naukowców i projektantów do odpowiedzialnego postępowania i bezwzględnego uwzględniania potrzeby poszanowania godności, prywatności i bezpieczeństwa ludzi.

Kodeks wymaga bliskiej współpracy pomiędzy wszystkimi dyscyplinami, aby sprawić, by badania naukowe w dziedzinie robotyki prowadzone na szczeblu unijnym były bezpieczne, skuteczne i zgodne z normami etycznymi.

Kodeks postępowania obejmuje ogół działalności w dziedzinie badań naukowych i rozwoju w obszarze robotyki.

Kodeks postępowania jest dobrowolny i zawiera szereg zasad ogólnych oraz wytycznych odnoszących się do działań, jakie mają być podejmowane przez wszystkie zainteresowane strony.

Zachęca się organy finansujące badania naukowe w dziedzinie robotyki, organizacje prowadzące badania naukowe oraz komisje etyczne, by rozważały na możliwie jak najwcześniejszym etapie przyszły wpływ technologii lub przedmiotów podlegających badaniom oraz by wypracowały kulturę odpowiedzialności z myślą o wyzwaniach i możliwościach, jakie mogą pojawić się w przyszłości.

Publiczne i prywatne organy finansujące badania naukowe w dziedzinie robotyki powinny domagać się, by w związku z każdym wnioskiem o sfinansowanie działań w dziedzinie robotyki przeprowadzano i przedstawiano ocenę ryzyka. Taki kodeks powinien zakładać, że to ludzie, a nie roboty, są podmiotami ponoszącymi odpowiedzialność.

Naukowcy prowadzący badania w dziedzinie robotyki powinni postępować zgodnie z najwyższymi standardami etyki i profesjonalizmu oraz przestrzegać następujących zasad:

przynoszenia korzyści – roboty powinny służyć najlepszemu interesowi człowieka;

nieszkodliwości – zasada „po pierwsze nie szkodzić”, zgodnie z którą roboty nie powinny krzywdzić ludzi;

autonomii – zdolność do podjęcia świadomej, niewymuszonej decyzji na temat zasad interakcji z robotami;

sprawiedliwości – sprawiedliwe rozłożenie korzyści związanych z robotyką, a w szczególności przystępność cenowa robotów do opieki domowej i opieki zdrowotnej,

Prawa podstawowe

Badania w dziedzinie robotyki powinny być zgodne z prawami podstawowymi, zaś ich projektowanie, realizacja, rozpowszechnianie i wykorzystanie powinno być prowadzone w interesie jednostki i społeczeństwa jako całości i z poszanowaniem prawa do samostanowienia. Należy zawsze bezwzględnie przestrzegać godności i autonomii ludzkiej – zarówno fizycznej, jak i psychologicznej.

Środki ostrożności

Badania w dziedzinie robotyki należy prowadzić zgodnie z zasadą ostrożności, przewidując ich potencjalne skutki dla bezpieczeństwa oraz podejmując należyte środki ostrożności, proporcjonalne do wymaganego poziomu ochrony, jednocześnie wspierając postęp przynoszący korzyści dla społeczeństwa i środowiska.

Integracja

Inżynierowie zajmujący się robotyką gwarantują przejrzystość i przestrzeganie uzasadnionego prawa do dostępu do informacji przez wszystkie zainteresowane podmioty. Integracja umożliwia udział w procesie decyzyjnym wszystkim podmiotom zaangażowanym w badania nad robotyką lub nimi zainteresowanym.

Odpowiedzialność

Inżynierowie zajmujący się robotyką powinni być odpowiedzialni za wpływ na społeczeństwo, środowisko i zdrowie ludzkie, jaki robotyka może wywrzeć obecnie i w przyszłości.

Bezpieczeństwo

Projektanci robotów powinni brać pod uwagę i szanować dobrostan fizyczny, bezpieczeństwo, zdrowie i prawa ludzi. Inżynierowie zajmujący się robotyką muszą dbać o dobrobyt ludzki, przestrzegając jednocześnie praw człowieka i szybko ujawniając czynniki, które mogłyby zagrażać społeczeństwu lub środowisku.

Odwracalność

Odwracalność, jako nieodzowny warunek zdolności do kontroli, jest podstawowym założeniem przy programowaniu robotów, by zachowywały się w bezpieczny i niezawodny sposób. Model odwracalności pozwala robotowi stwierdzić, które działania są odwracalne i jak je odwrócić, jeżeli to możliwe. Zdolność do cofnięcia ostatniego działania lub sekwencji działań umożliwia użytkownikom cofnięcie niepożądanych działań i powrót do „poprawnego” etapu pracy robota.

Ochrona prywatności

Prawo do prywatności musi być bezwzględnie przestrzegane. Inżynier zajmujący się robotyką musi zagwarantować, że prywatne informacje są bezpiecznie przechowywane i wykorzystywane jedynie w odpowiedni sposób. Ponadto inżynier zajmujący się robotyką powinien zagwarantować, że poszczególne osoby nie są rozpoznawalne jako takie, chyba że zajdą wyjątkowe okoliczności i nawet wtedy wyłącznie za wyraźnym, jednoznacznym i świadomym przyzwoleniem. Należy ubiegać się o świadome ludzkie przyzwolenie i uzyskać je zanim dojdzie do jakiejkolwiek interakcji między człowiekiem a maszyną. Jako tacy projektanci zajmujący się robotyką są odpowiedzialni za rozwijanie i przestrzeganie procedur w zakresie ważnej zgody, poufności, anonimowości, sprawiedliwego traktowania i należytego postępowania. Projektanci stosują się do każdego wniosku o zniszczenie lub usunięcie jakichkolwiek powiązanych danych z wszelkich zestawów danych.

Maksymalizacja korzyści i minimalizacja szkód

Badacze powinni dążyć do maksymalizowania korzyści swojej pracy na wszystkich etapach, od powstania po upowszechnianie. Należy unikać wyrządzania szkody uczestnikom badania / ludzkiemu podmiotowi badań / uczestnikom lub podmiotom eksperymentu, próby lub badania. W przypadku gdy ryzyko jawi się jako nieunikniony i integralny element badania, należy przeprowadzić solidną ocenę ryzyka i opracować oraz stosować protokoły zarządzania nim. Zazwyczaj ryzyko szkody nie powinno być większe niż ryzyko występujące w normalnym życiu, tj. ludzie nie powinni być narażani na większe lub dodatkowe ryzyko w stosunku do ryzyka, na jakie są narażeni, prowadząc zwyczajowy styl życia. Eksploatacja systemów robotyki powinna zawsze opierać się na solidnym procesie oceny ryzyka, który powinien czerpać z zasad ostrożności i proporcjonalności.

KODEKS KOMITETÓW ETYCZNYCH DS. BADAŃ (KEB)

Zasady

Niezależność

Proces oceny etycznej powinien być niezależny od samych badań. Zasada ta uwypukla konieczność uniknięcia konfliktu interesów między badaczami a oceniającymi protokół etyczny oraz między oceniającymi a organizacyjnymi strukturami zarządzania.

Właściwość

Proces oceny etycznej powinien być prowadzony przez oceniających posiadających odpowiednią wiedzę fachową, z uwzględnieniem potrzeby rozważnego rozpatrzenia – w przypadku komitetów etycznych ds. badań – różnorodności składu i specjalnego przeszkolenia członków komitetów pod kątem kwestii etyki.

Przejrzystość i odpowiedzialność

Proces oceny powinien być rozliczalny i poddawany kontroli. KEB muszą uznać swój zakres odpowiedzialności i być odpowiednio rozmieszczone w strukturach organizacyjnych, które umożliwiają im przejrzyste działanie i procedury w celu utrzymywania i ulepszania standardów.

Rola komitetu etycznego ds. badań

KEB jest odpowiedzialny za ocenę wszystkich badań obejmujących uczestników-ludzi przeprowadzanych przez osoby zatrudnione w danej instytucji lub przez nią, zapewnianie niezależnej, kompetentnej i sporządzanej w odpowiednim czasie oceny etycznej, ochronę godności, praw i dobrobytu uczestników badań; sprawdzanie bezpieczeństwa badacza lub badaczy, uwzględnianie uzasadnionych interesów innych podmiotów, dokonywanie przemyślanych osądów wartości naukowej propozycji oraz wydawanie przemyślanych zaleceń dla badaczy, jeżeli okaże się, że wniosek wykazuje braki w jakimś względzie.

Skład komitetu etycznego ds. badań

KEB powinien być interdyscyplinarny, mieć w swoim składzie zarówno mężczyzn, jak i kobiety, składać się z członków posiadających bogate doświadczenie i wiedzę fachową w dziedzinie badań nad robotyką. Mechanizm powoływania powinien gwarantować odpowiednią równowagę między wiedzą naukową, podstawami filozoficznymi, prawnymi lub etycznymi oraz poglądami członków komitetu, a także że w jego skład wejdzie co najmniej jeden członek posiadający specjalistyczną wiedzę w dziedzinie etyki, użytkownicy specjalistycznych usług zdrowotnych, edukacyjnych lub socjalnych, gdy są one przedmiotem działalności badawczej, a także osoby o szczególnej wiedzy metodologicznej odpowiadającej badaniu, które oceniają. Skład komitetu musi zostać ustalony w sposób pozwalający na uniknięcie konfliktu interesów.

Monitorowanie

Wszystkie organizacje badawcze powinny ustanowić odpowiednie procedury w celu monitorowania przebiegu badań, które uzyskały zatwierdzenie w zakresie zgodności z zasadami etyki, do czasu ich zakończenia, a także w celu zapewnienia nieprzerwanej oceny tego, czy projekt badań przewiduje ewentualne zmiany, jakie mogą nastąpić, i które mogą wymagać reakcji. Monitorowanie powinno być proporcjonalne do charakteru i stopnia ryzyka związanego z badaniem. Jeśli KEB uzna, że raport z monitorowania wzbudza poważne obawy co do aspektów etycznych prowadzonego badania, powinien zażądać pełnego i szczegółowego opisu badania wraz z pełną oceną etyczną. Jeśli sposób prowadzenia badania zostanie uznany za nieetyczny, należy rozważyć cofnięcie zezwolenia i wystąpić o zawieszenie lub przerwanie badania.

LICENCJA DLA PROJEKTANTÓW

–  Przed rozpoczęciem procesu projektowania, rozwoju i oddania do użytku takich technologii, a także w jego trakcie i po jego zakończeniu projektanci muszą wziąć pod uwagę wartości europejskie, takie jak godność, autonomia i prawo do samostanowienia, wolność i sprawiedliwość, w tym obowiązek niewyrządzania szkody, niepowodowania obrażeń, nieoszukiwania lub nieeksploatowania (narażonych) użytkowników.

–  Projektanci muszą stosować godne zaufania zasady systemu projektowania we wszystkich aspektach działania robota, zarówno w odniesieniu do konstrukcji sprzętu, jak i projektu oprogramowania, a także w przypadku wszelkiego przetwarzania danych na platformie i poza nią do celów bezpieczeństwa.

–  Projektanci muszą uwzględnić prywatność na etapie projektowania, by zagwarantować, że prywatne informacje będą bezpiecznie przechowywane i wykorzystywane jedynie we właściwy sposób.

–  Projektanci muszą zastosować oczywiste mechanizmy wycofywania (wyłączniki awaryjne), które powinny być spójne z rozsądnymi celami projektu.

–  Projektanci muszą dopilnować, by robot działał w sposób zgodny z lokalnymi, krajowymi i międzynarodowymi zasadami etycznymi i prawnymi.

–  Projektanci muszą dopilnować, by etapy podejmowania decyzji przez robota były możliwe do prześledzenia i odtworzenia.

–  Projektanci muszą zagwarantować wymóg maksymalnej przejrzystości przy programowaniu systemów robotycznych, a także przewidywalność zachowań robotów.

–  Projektanci muszą przeanalizować przewidywalność systemu człowiek-maszyna przez uwzględnienie niepewności w interpretacji i działaniu oraz ewentualnych niewydolności po stronie robotów bądź ludzi.

–  Projektanci muszą opracować narzędzia śledzenia na etapie projektowania robota. Narzędzia te będą ułatwiały opis i wyjaśnienie zachowania robota, nawet w ograniczonym zakresie, na różnych poziomach – przeznaczonych dla ekspertów, operatorów i użytkowników.

–  Projektanci muszą sporządzić protokoły projektowania i oceny oraz współpracować z potencjalnymi użytkownikami i zainteresowanymi podmiotami przy ocenie korzyści i zagrożeń związanych z robotyką, w tym kognitywnych, psychologicznych i środowiskowych.

–  Projektanci muszą dopilnować, by roboty były identyfikowalne jako roboty podczas interakcji z istotami ludzkimi.

–  Projektanci muszą zapewniać bezpieczeństwo i zdrowie osób wchodzących w interakcje z robotami i będących z nimi w kontakcie, ponieważ roboty jako produkty powinny zostać zaprojektowane z użyciem procesów gwarantujących ich bezpieczeństwo i ochronę. Inżynierowie zajmujący się robotyką muszą chronić dobro ludzkie, jednocześnie przestrzegając praw człowieka i nie mogą stosować robotów bez zagwarantowania bezpieczeństwa, skuteczności i odwracalności systemu operacyjnego.

–  Projektanci muszą uzyskać pozytywną opinię komitetu etycznego ds. badań przed testowaniem robota w rzeczywistym środowisku lub włączaniem ludzi do procedur projektowania i rozwoju.

LICENCJA DLA UŻYTKOWNIKÓW

–  Użytkownik może wykorzystywać robota bez ryzyka lub obawy przed uszczerbkiem fizycznym lub psychologicznym.

–  Użytkownik ma prawo oczekiwać, że robot wykona każde zadanie, do którego został specjalnie zaprojektowany.

–  Użytkownik powinien mieć świadomość, że robot może mieć ograniczenia percepcyjne, kognitywne lub operacyjne.

–  Użytkownik powinien szanować słabość ludzką, zarówno fizyczną, jak i psychiczną, a także potrzeby emocjonalne istot ludzkich.

–  Użytkownik powinien uwzględnić prawo jednostki do prywatności, w tym dezaktywując monitory wideo podczas czynności intymnych.

–  Użytkownik nie ma prawa zbierać, wykorzystywać ani ujawniać danych osobowych bez wyraźniej zgody osoby, której dane dotyczą.

–  Użytkownik nie ma prawa do wykorzystywania robota w sposób sprzeczny z zasadami i standardami etycznymi lub prawnymi.

–  Użytkownikowi nie wolno modyfikować robota w sposób umożliwiający jego wykorzystanie jako broni.

(1) Dyrektywa Rady 85/374/EWG z dnia 25 lipca 1985 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich dotyczących odpowiedzialności za produkty wadliwe (Dz.U. L 210 z 7.8.1985, s. 29).
(2) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz.U. L 119 z 4.5.2016, s. 1).
(3) Robot nie może skrzywdzić człowieka ani przez zaniechanie działania dopuścić, aby człowiek doznał krzywdy. (2) Robot musi być posłuszny rozkazom człowieka, chyba że stoją one w sprzeczności z Pierwszym Prawem. (3) Robot musi chronić sam siebie, jeśli tylko nie stoi to w sprzeczności z Pierwszym lub Drugim Prawem (zob. „Zabawa w berka” (ang. Runaround), I. Asimov, 1943 r.) oraz (0) Robot nie może skrzywdzić ludzkości, lub poprzez zaniechanie działania doprowadzić do uszczerbku dla ludzkości.
(4) Zob. deklaracja Schumana (1950): „Europa nie powstanie od razu, czy też w oparciu o jeden plan. Będzie powstawała przez konkretne realizacje, tworząc najpierw rzeczywistą solidarność.”
(5) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0390.
(6) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008 z dnia 20 lutego 2008 r. w sprawie wspólnych zasad w zakresie lotnictwa cywilnego i utworzenia Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego oraz uchylające dyrektywę Rady 91/670/EWG, rozporządzenie (WE) nr 1592/2002 i dyrektywę 2004/36/WE (Dz.U. L 79 z 19.3.2008, s. 1).
(7) Rozporządzenie (WE) nr 864/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lipca 2007 r. dotyczące prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych (Rzym II) (Dz.U. L 199 z 31.7.2007, s. 40).
(8) Rozporządzenie Rady (WE) nr 428/2009 z dnia 5 maja 2009 r. ustanawiające wspólnotowy system kontroli wywozu, transferu, pośrednictwa i tranzytu w odniesieniu do produktów podwójnego zastosowania (Dz.U. L 134 z 29.5.2009, s. 1).


Europejska inicjatywa dotycząca przetwarzania w chmurze
PDF 484kWORD 71k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie europejskiej inicjatywy dotyczącej przetwarzania w chmurze (2016/2145(INI))
P8_TA(2017)0052A8-0006/2017

Parlament Europejski,

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 19 kwietnia 2016 r. pt. „Europejska inicjatywa dotycząca przetwarzania w chmurze – budowanie w Europie konkurencyjnej gospodarki opartej na danych i wiedzy” (COM(2016)0178) oraz towarzyszący mu dokument roboczy służb Komisji (SWD(2016)0106),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 6 maja 2015 r. pt. „Strategia jednolitego rynku cyfrowego dla Europy” (COM(2015)0192) oraz towarzyszący mu dokument roboczy służb Komisji (SWD(2015)0100),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 2 lipca 2014 r. pt. „Ku gospodarce opartej na danych” (COM(2014)0442),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 10 października 2012 r. pt. „Silniejszy przemysł europejski na rzecz wzrostu i ożywienia gospodarczego” (COM(2012)0582),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 27 września 2012 r. pt. „Wykorzystanie potencjału chmury obliczeniowej w Europie” (COM(2012)0529),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 15 lutego 2012 r. pt. „Wysokowydajne systemy obliczeniowe: miejsce Europy w globalnym wyścigu” (COM(2012)0045),

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 27 maja 2016 r. w sprawie przejścia na system otwartej nauki,

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 29 maja 2015 r. w sprawie przyspieszenia i rozszerzenia innowacji dzięki badaniom, które są otwarte, wymagają intensywnego przetwarzania danych i opierają się na sieciach,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 5 maja 2010 r. w sprawie nowej agendy cyfrowej dla Europy: 2015.eu(1),

–  uwzględniając decyzję Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2240 z dnia 25 listopada 2015 r. ustanawiającą program na rzecz rozwiązań interoperacyjnych i wspólnych ram dla europejskich administracji publicznych, przedsiębiorstw i obywateli (program ISA2) jako środek modernizacji sektora publicznego(2),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/37/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. zmieniającą dyrektywę 2003/98/WE w sprawie ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego(3) (dyrektywa ISP),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 10 marca 2016 r. w sprawie dążenia ku dobrze prosperującej gospodarce opartej na danych(4),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 19 stycznia 2016 r. w sprawie „W kierunku aktu o jednolitym rynku cyfrowym”(5),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 stycznia 2014 r. w sprawie reindustrializacji Europy z myślą o promowaniu konkurencyjności i trwałego rozwoju(6),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie wykorzystania potencjału chmury obliczeniowej w Europie(7),

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 16 stycznia 2013 r. w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów pt. „Wykorzystanie potencjału chmury obliczeniowej w Europie” (TEN/494),

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego pt. „Europejska inicjatywa dotycząca przetwarzania w chmurze – budowanie w Europie konkurencyjnej gospodarki opartej na danych i wiedzy” (2016 TEN/592 EESC-2016),

–  uwzględniając opinię Komitetu Regionów pt. „Europejska inicjatywa dotycząca przetwarzania w chmurze oraz priorytety w normalizacji ICT na jednolitym rynku cyfrowym” z 2016 r. (SEDEC-VI-012),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 10 czerwca 2016 r. pt. „Nowy europejski program na rzecz umiejętności: Wspólne działania na rzecz wzmocnienia kapitału ludzkiego, zwiększania szans na zatrudnienie i konkurencyjności” (COM(2016)0381),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych)(8),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1148 z dnia 6 lipca 2016 r. w sprawie środków na rzecz wysokiego wspólnego poziomu bezpieczeństwa sieci i systemów informatycznych na terytorium Unii(9),

–  uwzględniając wniosek Komisji z dnia 14 września 2016 r. dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej Europejski kodeks łączności elektronicznej (COM(2016)0590),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 25 maja 2016 r. pt. „Platformy internetowe i jednolity rynek cyfrowy. Szanse i wyzwania dla Europy” (COM(2016)0288),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 9 grudnia 2015 r. pt. „W kierunku nowoczesnych, bardziej europejskich ram prawa autorskiego” (COM(2015)0626),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 19 kwietnia 2016 r. pt. „Priorytety w normalizacji ICT na jednolitym rynku cyfrowym” (COM(2016)0176),

–  uwzględniając raport pt. „Open Innovation, Open Science, Open to the World – a vision for Europe” (Otwarte innowacje, otwarta nauka, otwartość na świat – wizja dla Europy) opublikowany przez Dyrekcję Generalną Komisji ds. Badań Naukowych i Innowacji (RTD) w maju 2016 r.,

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii oraz opinie Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów oraz Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A8-0006/2017),

A.  mając na uwadze, że obecna pojemność chmury obliczeniowej dostępna w UE jest niewystarczająca, a dane uzyskane z unijnych badań i przez unijny przemysł są często przetwarzane gdzie indziej, przez co unijni naukowcy i innowatorzy przenoszą się w miejsca poza UE, w których istnieje możliwość szybszego dostępu do dużych zbiorów danych i mocy obliczeniowych;

B.  mając na uwadze, że brak jasnej struktury zachęt do udostępniania danych, brak interoperacyjności systemów danych naukowych oraz rozdrobnienie infrastruktury danych naukowych w poszczególnych dyscyplinach i krajach uniemożliwiają wykorzystanie w pełni potencjału nauki opartej na danych;

C.  mając na uwadze, że Unia pozostaje w tyle pod względem rozwoju w dziedzinie obliczeń o wysokiej wydajności z uwagi na niedostateczne inwestycje w tworzenie kompleksowego systemu obliczeń o wysokiej wydajności, podczas gdy państwa takie jak Stany Zjednoczone, Chiny, Japonia czy Rosja dokonują poważnych inwestycji w takie systemy, traktując je jako jeden z priorytetów strategicznych i realizując krajowe programy ich rozwoju;

D.  mając na uwadze, że pełen potencjał przetwarzania w chmurze dla Europy może być zrealizowany jedynie wówczas, gdy dane będzie można swobodnie przekazywać w obrębie całej Unii według jasnych zasad, oraz że międzynarodowy przepływ danych odgrywa coraz ważniejszą rolę w gospodarce europejskiej i światowej;

E.  mając na uwadze, że możliwość analizowania i wykorzystywania dużych zbiorów danych zmienia sposób prowadzenia badań naukowych,

F.  mając na uwadze, że w komunikacie Komisji pt. „Europejska inicjatywa dotycząca przetwarzania w chmurze – budowanie w Europie konkurencyjnej gospodarki opartej na danych i wiedzy” dostrzeżono szanse na głębokie zmiany związane z włączeniem otwartej nauki i przetwarzania w chmurze do europejskiej gospodarki cyfrowej;

G.  mając na uwadze, że strategie polityczne ułatwiające dostęp do tworzenia sieci kontaktów, przechowywania danych i technologii obliczeniowych różnią się w zależności od państwa członkowskiego, co tworzy hermetyczne struktury i spowalnia przepływ wiedzy;

H.  mając na uwadze, że ogólne rozporządzenie o ochronie danych, dyrektywa w sprawie bezpieczeństwa sieci oraz Strategia jednolitego rynku cyfrowego mogą stanowić podstawę konkurencyjnej i dobrze prosperującej europejskiej gospodarki cyfrowej, otwartej dla wszystkich podmiotów na rynku, które przestrzegają zasad;

I.  mając na uwadze, że dane są surowcem gospodarki cyfrowej i że ich wykorzystywanie jest kluczowe dla cyfryzacji europejskiej nauki i europejskiego przemysłu, dla rozwoju nowych technologii i tworzenia miejsc pracy;

J.  mając na uwadze, że przyjęte ostatnio ogólne rozporządzenie o ochronie danych zapewnia solidne zabezpieczenia na potrzeby ochrony danych osobowych oraz że należy zapewnić jednolite podejście do jego wdrażania;

K.  mając na uwadze, że w przedstawionej przez Komisję w 2015 r. Strategii jednolitego rynku cyfrowego zapowiedziano podjęcie kwestii ograniczeń swobodnego przepływu danych i nieuzasadnionych ograniczeń dotyczących lokalizacji danych do celów przechowywania lub przetwarzania;

L.  mając na uwadze, że Komisja powinna wystąpić ze zdecydowanymi propozycjami usunięcia ograniczeń swobodnego przepływu danych w celu stworzenia i zapewnienia możliwie najlepszego jednolitego rynku cyfrowego;

M.  mając na uwadze, że zaoferowanie i rozwój usług przetwarzania w chmurze wiąże się z wyzwaniami z uwagi na niedostateczną dostępność w Europie niezbędnej ultraszybkiej infrastruktury i niezbędnych ultraszybkich sieci;

N.  mając na uwadze, że cel, jakim jest ułatwienie i wspieranie realizacji i długofalowej stabilności infrastruktury badawczej i infrastruktury danych, w tym światowej klasy ośrodków HPC i innych sieci infrastruktury badawczej, pomoże sprostać olbrzymim wyzwaniom stojącym przed nauką, sektorem przemysłu i społeczeństwem dzięki wzmożonej współpracy i wymianie wyników;

O.  mając na uwadze, że ilość danych rośnie w niespotykanym dotąd tempie – do 2020 r. będzie istnieć 16 bln gigabajtów danych, co odpowiada rocznej stopie wzrostu ilości generowanych danych wynoszącej 236 %;

P.  mając na uwadze, że sukces gospodarki opartej na danych zależy od szerszego ekosystemu technologii informacyjno-komunikacyjnych, w tym od internetu rzeczy na potrzeby pozyskiwania danych, ultraszybkich sieci szerokopasmowych na potrzeby przesyłu danych oraz przetwarzania w chmurze na potrzeby przetwarzania danych, jak również wykwalifikowanych naukowców i pracowników;

Q.  mając na uwadze, że współpraca między europejskimi naukowcami, wykorzystywanie i wymiana danych – zawsze w porozumieniu z organami ochrony danych – oraz stosowanie nowych rozwiązań technologicznych, takich jak chmura obliczeniowa i cyfryzacja europejskiej nauki, mają kluczowe znaczenie dla rozwoju jednolitego rynku cyfrowego; mając na uwadze, że europejska chmura dla otwartej nauki będzie miała pozytywny wpływ na rozwój nauki w Europie, oraz mając na uwadze, że europejską chmurę dla otwartej nauki należy stworzyć i wykorzystywać z należytym poszanowaniem praw podstawowych zapisanych w Karcie praw podstawowych;

Zagadnienia ogólne

1.  z zadowoleniem przyjmuje europejską chmurę dla otwartej nauki jako model wykorzystania chmury obliczeniowej w sektorze prywatnym i w sektorze publicznym; z zadowoleniem przyjmuje plan Komisji, aby jak najszybciej rozszerzyć bazę użytkowników o sektor przemysłu i administrację publiczną;

2.  z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji pt. „Europejska inicjatywa dotycząca przetwarzania w chmurze – budowanie w Europie konkurencyjnej gospodarki opartej na danych i wiedzy” i uważa, że jest to pierwszy krok w kierunku stworzenia właściwej podstawy otwartych i konkurencyjnych działań europejskich w dziedzinie przetwarzania w chmurze i obliczeń o wysokiej wydajności;

3.  z zadowoleniem przyjmuje zaproponowaną przez Komisję Europejską inicjatywę dotyczącą przetwarzania w chmurze, która wpisuje się w realizację strategii jednolitego rynku cyfrowego oraz we wdrażanie pakietu w sprawie cyfryzacji przemysłu europejskiego, a tym samym sprzyja wzrostowi europejskiej gospodarki cyfrowej i przyczynia się do konkurencyjności europejskich przedsiębiorstw i usług oraz wzmocnienia ich pozycji na rynku światowym; zwraca się do Komisji o zadbanie za pomocą jasno określonych środków o to, by inicjatywa ta była dostosowana do zamierzonego celu, ukierunkowana na zewnątrz i zachowująca aktualność, a także by nie stwarzała nieproporcjonalnych lub nieuzasadnionych barier;

4.  podkreśla, jak ważne jest przekształcenie Unii Europejskiej w ośrodek światowych badań, osiągnięcie masy krytycznej i tworzenie klastrów doskonałości; podkreśla, że warunkiem przyciągnięcia przez Unię wiodących badań światowych jest zarówno potencjał wynikający z zasobów, jak i atrakcyjność otoczenia; podkreśla ponadto, że olbrzymie znaczenie dla uzyskania przez UE pozycji najbardziej konkurencyjnej na świecie gospodarki opartej na wiedzy ma otwartość na międzynarodowych badaczy, prowadząca do przyciągania międzynarodowych inwestycji;

5.  podkreśla, że należy przyspieszyć prace nad standaryzacją przetwarzania w chmurze; zaznacza, że lepsze standardy i interoperacyjność umożliwią łączność między różnymi systemami opartymi na chmurze obliczeniowej i pozwolą uniknąć efektów uzależnienia od jednego dostawcy w odniesieniu do produktów i usług z zakresu przetwarzania w chmurze; wzywa Komisję do ścisłej współpracy z komercyjnymi dostawcami usług przetwarzania w chmurze przy opracowywaniu otwartych standardów na potrzeby tej dziedziny;

6.  podkreśla, że wartość dodana tej europejskiej inicjatywy opiera się na udostępnianiu otwartych danych i na rozwijaniu cieszącego się zaufaniem, otwartego środowiska dla społeczności, umożliwiającego przechowywanie, udostępnianie i ponowne wykorzystywanie danych naukowych i wyników;

7.  podkreśla, że kluczowe jest uświadamianie korzyści z przetwarzania w chmurze, ponieważ popyt na usługi w chmurze w Europie jest nadal zbyt niski; zaznacza, że przetwarzanie w chmurze doprowadzi do wzrostu gospodarczego, ponieważ jest opłacalne i skalowalne; przypomina, że MŚP stanowią najważniejszą siłę sprawczą tworzenia miejsc pracy i wzrostu gospodarczego w Europie; podkreśla, że korzyści z przetwarzania w chmurze mogą być szczególnie istotne dla MŚP, gdyż często brakuje im zasobów do inwestowania w rozbudowane systemy IT znajdujące się fizycznie na miejscu;

8.  z zadowoleniem przyjmuje koncepcję otwartej nauki i rolę, jaką odgrywa ona w budowaniu europejskiej gospodarki opartej na wiedzy oraz w dalszym podnoszeniu jakości i rozwoju badań naukowych w Unii Europejskiej; podkreśla, że obecnie w sektorze przemysłu, a w szczególności w MŚP, nie wykorzystuje się w optymalny sposób wartościowych wyników badań naukowych ze względu na brak swobodnego transgranicznego przepływu danych i dostępu do wspólnej platformy lub portalu, oraz zauważa, że Komisja dąży do tego, by dostęp do wszystkich danych naukowych uzyskanych w ramach programu „Horyzont 2020” był domyślnie otwarty;

9.  podkreśla, że europejskiej chmurze dla otwartej nauki powinna towarzyszyć kompleksowa strategia na rzecz bezpieczeństwa cybernetycznego, ponieważ społeczność naukowa potrzebuje niezawodnej infrastruktury danych, która może być użytkowana bez narażania pracy badawczej na ryzyko utraty, naruszenia lub nieuprawnionego dostępu do danych; wzywa Komisję do uwzględniania kwestii bezpieczeństwa cybernetycznego we wszystkich jej inicjatywach w dziedzinie IT od samego początku;

10.  apeluje do Komisji, by stała się wzorem do naśladowania, ustanawiając domyślnie otwarty dostęp do wszystkich danych uzyskanych z badań naukowych finansowanych w ramach programów europejskich – takich jak program „Horyzont 2020”, Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS), europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne oraz inne – i do ich wyników, a także czyniąc je łatwymi do znalezienia, dostępnymi, interoperacyjnymi i możliwymi do ponownego wykorzystania (zgodnymi z zasadami FAIR);

11.  wyraża zaniepokojenie brakującą kwotą 4,7 mld EUR potrzebną do sfinansowania europejskiej inicjatywy dotyczącej przetwarzania w chmurze; wzywa Komisję do wskazania właściwych mechanizmów finansowania europejskiej chmury dla otwartej nauki i europejskiej infrastruktury danych; apeluje ponadto do Komisji o przeznaczenie dostatecznych środków na ten obszar polityki w programie „Horyzont 2020” oraz w jej wniosku dotyczącym dziewiątego programu ramowego;

12.  zaleca Komisji zadbanie o to, by europejska chmura dla otwartej nauki przynosiła korzyści wszystkim regionom Unii, i zbadanie w tym celu możliwości wykorzystania funduszy rozwoju regionalnego na rozszerzenie zakresu tej inicjatywy;

13.  podkreśla, że jedynie 12 % środków z EFIS przeznacza się obecnie na działania związane ze sferą cyfrową; wzywa Komisję do przedstawienia ukierunkowanych działań, które mogłyby faktycznie zwiększyć udział wszystkich funduszy UE, a zwłaszcza EFIS w projektach związanych z jednolitym rynkiem cyfrowym, obejmujących inicjatywy w zakresie udostępniania danych, dostępność cyfrową, infrastrukturę i ogólnoeuropejską łączność cyfrową, oraz do przeznaczenia większych zasobów na pobudzenie europejskich badań, rozwoju i innowacji, m.in. w dziedzinie technologii służących wzmocnieniu ochrony prywatności i bezpieczeństwa otwartego oprogramowania; uważa, że tę inicjatywę należy rozwijać w synergii z innymi programami w ramach programu „Horyzont 2020”, w szczególności dotyczącymi prywatnych chmur obliczeniowych i usług administracji elektronicznej;

14.  uważa, że sektor prywatny powinien być od samego początku uwzględniany w bazie użytkowników europejskiej chmury dla otwartej nauki, przykładowo poprzez oferowanie oprogramowania jako usługi (SaaS); zwraca uwagę, że od europejskich przedsiębiorstw oczekuje się udziału finansowego, który pozwoli uzupełnić brakującą kwotę 4,7 mld EUR potrzebną do sfinansowania europejskiej inicjatywy dotyczącej przetwarzania w chmurze; zauważa, że nie jest prawdopodobne, by przedsiębiorstwa inwestowały w ten program, jeżeli nie będą mogły czerpać z niego korzyści;

15.  podkreśla, że nowoczesna infrastruktura obliczeniowa o dużej wydajności jest kluczowa dla konkurencyjności UE; wzywa Komisję do tego, aby doprowadziła do dostępności funkcjonalnych komputerów eksaskalowych w UE do 2022 r.;

16.  wzywa Komisję do zachęcania europejskich MŚP i sektora przemysłu do udziału w produkcji sprzętu i oprogramowania na potrzeby europejskiej infrastruktury danych, aby pobudzić gospodarkę UE oraz sprzyjać trwałemu wzrostowi gospodarczemu i tworzeniu miejsc pracy;

17.  zachęca Komisję do zaangażowania państw członkowskich i innych fundatorów badań w opracowanie i wdrożenie planu działania w zakresie zarządzania i finansowania oraz do zadbania o to, by na tę inicjatywę przeznaczone zostały stosowne zasoby, a także do ułatwienia koordynacji działań krajowych, co pozwoli uniknąć zbędnego powielania działań i zbędnych wydatków;

18.  zgadza się, że interoperacyjność i możliwość przenoszenia danych to kluczowy czynnik pozwalający sprostać wielkim wyzwaniom społecznym, które wymagają efektywnego udostępniania danych oraz multidyscyplinarnego i wielostronnego podejścia; zauważa, że plan działania przewidziany w komunikacie Komisji w sprawie europejskiej inicjatywy dotyczącej przetwarzania w chmurze (COM(2016)0178) jest narzędziem niezbędnym do ograniczenia rozdrobnienia rynku oraz do zapewnienia wykorzystywania danych naukowych zgodnie z zasadami FAIR;

19.  zwraca się do Komisji o przedstawienie planu działania opracowanego w oparciu o zasady pełnej przejrzystości i jawności, obejmującego jasno określone obszary prac i harmonogramy oraz wskazującego zamierzone wyniki, źródła finansowania i zainteresowane strony zaangażowane w cały proces;

20.  popiera europejską chmurę dla otwartej nauki jako część Europejskiej inicjatywy dotyczącej przetwarzania w chmurze, gdyż stworzy ona wirtualne środowisko, w którym naukowcy i specjaliści będą mogli przechowywać, udostępniać, analizować i ponownie wykorzystywać dane naukowe, również te uzyskane z badań finansowanych ze środków publicznych, a także zarządzać nimi, na poziomie interdyscyplinarnym i ponad granicami, co pomoże położyć kres rozdrobnieniu jednolitego rynku; wzywa Komisję do zastosowania wszechstronnego podejścia do otwartej nauki, które sprzyjać będzie włączeniu społeczności reprezentującej otwartą naukę i niezależnych naukowców, do doprecyzowania definicji użytych w komunikacie, a zwłaszcza do wyraźnego rozgraniczenia Europejskiej inicjatywy dotyczącej przetwarzania w chmurze i europejskiej chmury dla otwartej nauki, oraz do odpowiedniej aktualizacji przepisów w celu ułatwienia ponownego wykorzystywania wyników badań;

21.  uważa, że europejska inicjatywa dotycząca przetwarzania w chmurze gwarantuje inwestycje w sektory naukowo-badawcze w celu stworzenia zachęt i narzędzi umożliwiających udostępnianie i wykorzystywanie danych na jak najszerszą skalę, wsparte stworzeniem silnej chmury obliczeniowej i infrastruktury danych w Unii Europejskiej;

22.  podkreśla, że MŚP stanowią koło zamachowe unijnej gospodarki i że potrzeba więcej działań służących promowaniu globalnej konkurencyjności MŚP i przedsiębiorstw typu start-up, aby stworzyć możliwie najlepsze środowisko z wysokiej jakości danymi, analityką danych, bezpiecznymi usługami i spodziewaną opłacalnością w celu wykorzystywania nowych obiecujących możliwości technologicznych;

23.  wzywa Komisję do stworzenia opłacalnych podstaw europejskiej chmury obliczeniowej oraz do podjęcia klarownych działań w celu zachęcenia MŚP do oferowania konkurencyjnych rozwiązań w zakresie przetwarzania i przechowywania danych w centrach usytuowanych w państwach członkowskich;

24.  przypomina o pozytywnych wynikach osiągniętych dzięki istniejącym strukturom paneuropejskim i otwartym danym dostępnym w krajowych centrach przechowywania danych; zaznacza, że nadal istnieje na jednolitym rynku wiele barier, które nie pozwalają na pełne wdrożenie tej inicjatywy; apeluje do Komisji i państw członkowskich o zbadanie potencjału już dostępnych danych oraz o zapewnienie spójnej strategii dotyczącej otwartych danych i możliwości ich ponownego wykorzystywania we wszystkich państwach członkowskich; stwierdza, że aby stworzyć dobrze prosperującą gospodarkę unijną opartą na danych, Komisja i państwa członkowskie muszą zbadać zapotrzebowanie na dalsze inwestycje w transgraniczną infrastrukturę fizyczną, ze szczególnym uwzględnieniem kombinacji obliczeń o wysokiej wydajności, szybkich sieci szerokopasmowych i systemów masowego przechowywania danych; zwraca się do Komisji o dokonanie analizy światowych partnerstw branżowych i innych partnerstw międzynarodowych w tej dziedzinie;

25.  stwierdza, że należy intensywniej zachęcać europejskie MŚP do korzystania z usług przetwarzania w chmurze; zauważa, że europejscy dostawcy usług w chmurze potrzebują dalszego skoordynowanego wsparcia na rzecz uczestnictwa w cyfrowym świecie, wzbudzenia większego zaufania ze strony użytkowników oraz dalszego uświadamiania korzyści płynących z przetwarzania w chmurze;

26.  podkreśla, że niezbędnym elementem konkurencyjnej gospodarki UE opartej na danych i wiedzy jest dostęp do szerokopasmowego internetu dla przedsiębiorstw i obywateli; uważa w związku z tym, że rozwój chmury obliczeniowej powinien iść w parze z inicjatywami zwiększającymi dostęp do szerokopasmowego internetu dla przedsiębiorstw i obywateli, szczególnie na obszarach wiejskich;

27.  zauważa, że dla rozwoju chmury obliczeniowej kluczowe są międzypokoleniowe działania w zakresie edukacji cyfrowej, w tym umiejętności cyfrowych, aby zidentyfikować główne luki w umiejętnościach technicznych i efektywności oraz im przeciwdziałać w trosce o osiągnięcie celów w dziedzinie cyfryzacji; z zadowoleniem przyjmuje propozycje przedstawione przez Komisję w ramach przyjętego niedawno Nowego europejskiego programu na rzecz umiejętności oraz podkreśla zapotrzebowanie na odpowiednie środki finansowe;

28.  uważa, że przedsiębiorstwa typu start-up zajmujące się przetwarzaniem w chmurze proponują niszowe rozwiązania, aby uczynić przetwarzanie w chmurze szybszym, łatwiejszym, bardziej niezawodnym, elastycznym i bezpiecznym;

29.  podkreśla, że obliczenia o wysokiej wydajności, które są istotne dla rozwoju chmury obliczeniowej, należy traktować jako nieodłączny element europejskiej infrastruktury danych w całym ekosystemie oraz że należy szeroko promować płynące z nich korzyści;

30.  zwraca uwagę, że należy zachęcać do udziału placówki naukowe i badawcze oraz wszystkie zainteresowane strony z zamiarem utrzymania i wspierania zintegrowanej infrastruktury danych naukowych oraz obliczeń o wysokiej wydajności;

31.  zauważa, że wobec istniejących usług oraz tych, które będą w przyszłości oferowane przez sektor prywatny i państwa niebędące członkami UE, europejska chmura dla otwartej nauki musi zarówno stwarzać zachęty, jak i oferować nowe usługi umożliwiające odejście od utrwalonych przyzwyczajeń polegania na istniejących praktykach badawczych;

32.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do zadbania o to, by w centrum uwagi znalazł się europejski wzrost ukierunkowany na przyszłość w celu zbudowania w UE konkurencyjnej branży usług w chmurze; podkreśla, jak ważne jest zadbanie o to, by popyt rynkowy na rozwiązania w chmurze nadal wzrastał, oraz zaznacza, że do wykorzystywania chmury obliczeniowej zachęca się w sektorach pionowych, takich jak finanse, podatki i zabezpieczenie społeczne, produkcja, bankowość, zdrowie, media i rozrywka, oraz rolnictwo;

33.  uważa, że ogólne rozporządzenie o ochronie danych zapewnia ramy prawne ochrony danych osobowych; uważa jednak, że fragmentaryczne i niespójne wdrażanie rozporządzenia w poszczególnych państwach członkowskich utrudniłoby naukowcom prowadzenie badań i dzielenie się wynikami, tym samym podważając starania na rzecz ustanowienia współpracy między naukowcami możliwej dzięki przetwarzaniu w chmurze; apeluje zatem o właściwe wdrożenie i egzekwowanie ogólnego rozporządzenia o ochronie danych;

34.  podkreśla, że rozwiązania w ramach Europejskiej inicjatywy dotyczącej przetwarzania w chmurze powinny być opracowywane z należytym poszanowaniem praw podstawowych zapisanych w Karcie praw podstawowych, w szczególności prawa do ochrony danych, prywatności, wolności i bezpieczeństwa;

35.  zauważa, że gospodarka oparta na danych jest nadal na wczesnym etapie rozwoju, że wciąż trwają prace nad modelami biznesowymi i że obecne modele biznesowe załamują się już i ulegają zmianom; apeluje do Komisji o dopilnowanie, by wszelkie przepisy w tej dziedzinie były zgodne z neutralną technologicznie zasadą innowacyjności i nie stwarzały poważnych przeszkód dla innowacji, cyfryzacji przemysłu i rozwoju nowych technologii w UE takich jak internet rzeczy czy sztuczna inteligencja;

36.  apeluje do Komisji o współpracę z państwami członkowskimi i wszystkimi zainteresowanymi stronami uczestniczącymi w określaniu koniecznych działań wdrażających niezbędnych do maksymalnego wykorzystania potencjału oferowanego przez Europejską inicjatywę dotyczącą przetwarzania w chmurze; uważa, że otwarte innowacje i otwarta nauka angażują w proces innowacji znacznie więcej podmiotów, od badaczy po przedsiębiorców, użytkowników, administrację publiczną i społeczeństwo obywatelskie;

Chmura dla otwartej nauki

37.  zwraca uwagę na niedostateczną reprezentację kluczowych zainteresowanych podmiotów w dyskusjach i szeroko zakrojonych projektach pilotażowych; uważa, że aktywny udział zainteresowanych podmiotów z sektora publicznego i prywatnego oraz społeczeństwa obywatelskiego na szczeblu lokalnym, regionalnym, krajowym i unijnym musi być warunkiem wstępnym skutecznej wymiany informacji, choć należy przy tym unikać obciążeń administracyjnych; podkreśla, że Europejska inicjatywa dotycząca przetwarzania w chmurze powinna zaspokajać potrzeby nie tylko społeczności naukowej, lecz również sektora przemysłu, w tym MŚP i przedsiębiorstw typu strat-up, administracji publicznej i konsumentów, oraz przynosić im wszystkim korzyści;

38.  podkreśla, że rozwój europejskiej chmury dla otwartej nauki musi odbywać się z należytym poszanowaniem praw podstawowych zapisanych w Karcie praw podstawowych, ze szczególnym uwzględnieniem prawa do ochrony danych, prywatności, wolności i bezpieczeństwa, oraz że musi on być zgodny z zasadami ochrony prywatności w fazie projektowania oraz domyślnej ochrony prywatności, a także z zasadami proporcjonalności, konieczności, minimalizacji danych i celowości; uznaje, że zastosowanie dodatkowych zabezpieczeń, takich jak pseudonimizacja, anonimizacja lub kryptografia, w tym szyfrowanie, może ograniczyć ryzyko i zwiększyć ochronę osób, których dane dotyczą, w przypadku gdy dane osobowe są wykorzystywane w aplikacjach przetwarzających duże zbiory danych lub w chmurze obliczeniowej; przypomina, że anonimizacja jest procesem nieodwracalnym, oraz wzywa Komisję do opracowania wytycznych dotyczących sposobów anonimizacji danych; przypomina o konieczności szczególnej ochrony danych wrażliwych zgodnie z obowiązującymi przepisami; podkreśla, że wyżej wymienione zasady, a także wysokie standardy jakości, rzetelności i poufności, są konieczne do zyskania zaufania konsumentów do Europejskiej inicjatywy dotyczącej przetwarzania w chmurze;

39.  podkreśla, że inicjatywa chmury dla otwartej nauki powinna doprowadzić do stworzenia budzącej zaufanie chmury obliczeniowej dla wszystkich: naukowców, przedsiębiorstw i służb publicznych;

40.  zauważa potrzebę sprzyjania stworzeniu otwartej, budzącej zaufanie i opartej na współpracy platformy do celów zarządzania wynikami badań naukowych oraz ich analizowania, udostępniania, ponownego wykorzystywania i zachowania, w ramach której można by na określonych warunkach rozwijać i świadczyć innowacyjne usługi;

41.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, by zastanowiły się nad odpowiednimi ramami zarządzania i finansowania, z należytym uwzględnieniem istniejących inicjatyw, nad ich stabilnością oraz zdolnością sprzyjania równym warunkom działania w całej Europie; podkreśla, że państwa członkowskie powinny rozważyć zintegrowanie swoich krajowych programów finansowania z programami finansowania UE;

42.  apeluje do Komisji o przeanalizowanie pełnej gamy źródeł finansowania na potrzeby ustanowienia europejskiej chmury dla nauki oraz o wzmocnienie istniejących instrumentów, by zapewnić szybszy rozwój, ze szczególnym naciskiem na najlepsze praktyki;

43.  zwraca się do Komisji o zapewnienie domyślnie otwartego dostępu do wszystkich badań i danych naukowych uzyskanych w ramach programu „Horyzont 2020”, a także zwraca się do państw członkowskich o odpowiednie dostosowanie krajowych programów badawczych;

44.  rozumie, że europejska chmura dla otwartej nauki będzie sprzyjać nauce cyfrowej poprzez włączenie w główny nurt technologii informatycznych jako usługi na potrzeby publicznego sektora badawczego w UE; apeluje o „federalny model chmury dla nauki”, łączący publiczne instytucje naukowe, zainteresowane strony, MŚP, przedsiębiorstwa typu start-up i infrastrukturę elektroniczną z dostawcami komercyjnymi w celu stworzenia wspólnej platformy oferującej szereg usług na rzecz społeczności naukowych w UE;

45.  apeluje do Komisji i państw członkowskich, aby we współpracy z innymi zainteresowanymi stronami opracowały plan działania w celu jak najszybszego określenia klarownego harmonogramu realizacji działań przewidzianych w ramach europejskiej chmury dla otwartej nauki;

46.  apeluje do Komisji o staranną ocenę zapotrzebowania europejskich badaczy publicznych w celu zidentyfikowania ewentualnych luk w podaży infrastruktury chmury obliczeniowej w UE; uważa, że jeżeli stwierdzi się takie luki, Komisja powinna zachęcić europejskich dostawców infrastruktury przetwarzania w chmurze do udostępnienia ich planów rozwoju w celu ustalenia, czy inwestycje prywatne wystarczą, aby wyeliminować te luki czy też ich wyeliminowanie wymaga dodatkowego finansowania publicznego;

47.  zwraca się do Komisji o zapewnienie, aby wszystkie badania i dane naukowe uzyskane w ramach programu „Horyzont 2020” przynosiły korzyści europejskim przedsiębiorstwom i ogółowi społeczeństwa; opowiada się za zmianą systemów zachęt dla środowiska akademickiego, sektora przemysłu i służb publicznych do udostępniania swoich danych, a także do poprawy zarządzania danymi, szkolenia oraz podniesienia poziomu umiejętności i kompetencji technicznych;

48.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że inicjatywa dotycząca przetwarzania w chmurze koncentruje się na budowaniu sieci szerokopasmowych, wielkoskalowej infrastrukturze do przechowywania danych, obliczeniach o wysokiej wydajności oraz europejskim ekosystemie dużych zbiorów danych;

49.  podkreśla, że rozwój sieci 5G oraz zasady europejskiego kodeksu łączności elektronicznej powinny zwiększyć atrakcyjność europejskiej chmury dla otwartej nauki za sprawą wysokiej jakości internetu i nowej infrastruktury najwyższej jakości;

50.  pochwala aspiracje Komisji, która dąży do tego, by Unia była w stanie obsługiwać duże ilości danych dzięki infrastrukturze opartej na usługach wykorzystujących w czasie rzeczywistym dane pochodzące z czujników lub aplikacji, które łączą ze sobą dane z różnych źródeł; zauważa, że europejska inicjatywa dotycząca przetwarzania w chmurze ma na celu zapewnienie lepszej i bardziej zharmonizowanej pracy nad rozwojem infrastruktury;

51.  wspiera dalszy rozwój sieci GÉANT, aby mogła ona stać się najbardziej zaawansowaną siecią międzynarodową i aby utrzymać wiodącą rolę Europy w badaniach naukowych;

52.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do koordynacji z zainteresowanymi stronami w celu ograniczenia rozdrobnienia infrastruktury cyfrowej przez ustanowienie planu działania oraz solidnej struktury zarządzania obejmującej podmioty finansujące, instytucje zamawiające i użytkowników, a także podkreśla potrzebę promowania zasad otwartej nauki w zakresie zarządzania danymi i ich udostępniania bez ograniczania innowacyjności i bez naruszania prywatności i własności intelektualnej w erze cyfrowej;

53.  podkreśla, jak ważne jest, aby Europejska inicjatywa dotycząca przetwarzania w chmurze opierała się na elementach składowych instrumentu „Łącząc Europę”, w szczególności na tożsamości elektronicznej i podpisie elektronicznym, w celu wzmocnienia zaufania użytkowników do bezpiecznych, interoperacyjnych i sprawnie działających środków łączności elektronicznej w Unii;

54.  wzywa Komisję do przeznaczenia większych zasobów na stymulowanie badań, rozwoju, innowacji i szkoleń w dziedzinie przetwarzania w chmurze w Europie, podkreślając zapotrzebowanie na infrastrukturę i procesy w dziedzinie ochrony otwartych danych i prywatności użytkowników;

55.  nalega, aby standardy pozwalały na łatwe i kompletne przenoszenie oraz wysoki stopień interoperacyjności między usługami w chmurze;

56.  zdecydowanie uważa, że inicjatywa, jaką jest chmura dla otwartej nauki, powinna opierać się na otwartych standardach, aby zapewnić interoperacyjność i płynność łączności oraz uniknąć uzależnienia od jednego dostawcy;

57.  podkreśla, że stosowanie otwartych standardów oraz bezpłatnego oprogramowania otwartego ma szczególne znaczenie dla zagwarantowania niezbędnej przejrzystości w odniesieniu do tego, w jaki sposób dane osobowe i inne wrażliwe rodzaje danych są faktycznie chronione;

58.  zauważa, że europejska gospodarka jest w coraz większym stopniu zależna od mocy superkomputerów umożliwiającej opracowywanie innowacyjnych rozwiązań, obniżanie kosztów i skracanie czasu potrzebnego na wprowadzenie na rynek produktów i usług; wspiera działania Komisji na rzecz stworzenia systemu superkomputerów eksaskalowych w oparciu o europejską technologię sprzętową;

59.  uważa, że Europa potrzebuje kompletnego ekosystemu HPC, aby nabyć superkomputery wiodącej klasy, utrzymać podaż systemu HPC i wdrożyć usługi HPC w przemyśle i MŚP na potrzeby symulacji, wizualizacji i prototypów; uważa za szczególnie istotne, aby do 2022 r. Unia dołączyła do grona wiodących światowych potęg w zakresie ogromnych mocy obliczeniowych;

60.  uważa, że europejska platforma technologiczna oraz umowne partnerstwa publiczno-prywatne dotyczące HPC są kluczowe dla zdefiniowania priorytetów badawczych UE w rozwijającej się technologii europejskiej we wszystkich segmentach łańcucha dostaw rozwiązań HPC;

61.  z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji, aby, zgodnie z deklaracją w sprawie technologii kwantowych („Quantum Manifesto”), wystąpić z opiewającą na kwotę 1 mld EUR inicjatywą przewodnią dotyczącą technologii kwantowej;

62.  przypomina Komisji, że branża usług w chmurze zainwestowała już miliardy euro w tworzenie nowoczesnej infrastruktury w Europie; zaznacza, że europejscy naukowcy i badacze mogą dzisiaj korzystać z infrastruktury chmury obliczeniowej, która daje im możliwość szybkiego przeprowadzania eksperymentów i opracowywania innowacji dzięki dostępowi do różnego rodzaju usług, płacąc tylko za to, z czego korzystają, a tym samym skracając czas potrzebny na prowadzenie badań; zwraca uwagę, że kluczowe wsparcie przeznaczane w UE na badania i rozwój nie powinno być przeznaczane na powielanie istniejących zasobów, ale na zachęcanie do przełomowych działań w nowych obszarach naukowych, które mogą pobudzać rozwój i konkurencyjność;

63.  podkreśla, że środowisko naukowe potrzebuje pewnej, bezpiecznej i wysoce wydajnej infrastruktury otwartej, aby osiągnąć postępy w badaniach i zapobiec potencjalnym naruszeniom bezpieczeństwa, cyberatakom lub niewłaściwemu wykorzystaniu danych osobowych, zwłaszcza w przypadku gromadzenia, przechowywania i przetwarzania dużych ilości danych; wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby wspierały rozwój niezbędnej technologii, w tym technologii kryptograficznych, a także stwarzały zachęty do tego rozwoju, z uwzględnieniem bezpieczeństwa na etapie projektowania; popiera starania Komisji o zacieśnienie współpracy między organami publicznymi, przemysłem europejskim, w tym MŚP i przedsiębiorstwami typu start-up, naukowcami i środowiskami akademickimi w dziedzinie dużych zbiorów danych i cyberbezpieczeństwa już na wczesnym etapie procesu badań i innowacji, tak aby umożliwić tworzenie innowacyjnych i wiarygodnych europejskich rozwiązań i możliwości rynkowych, a jednocześnie zapewnić odpowiedni poziom bezpieczeństwa;

64.  uważa, że rozwój jasnych standardów interoperacyjności chmury obliczeniowej, możliwości przenoszenia danych oraz umów o gwarantowanym poziomie usług zagwarantuje pewność i przejrzystość zarówno dostawcom usług przetwarzania w chmurze, jak i użytkownikom końcowym;

65.  podkreśla, że w celu zapewnienia zaufania konsumentów, które stanowi podstawę zdrowej konkurencji, niezbędne są wiarygodność, bezpieczeństwo oraz ochrona danych osobowych;

66.  zauważa, że przemysł powinien odgrywać kluczową rolę w rozwijaniu powszechnie akceptowanych standardów odpowiednich dla ery cyfrowej oraz że standardy te upewniłyby dostawców usług co do słuszności dalszych innowacji, a użytkowników co do dalszego wykorzystywania usług w chmurze na szczeblu unijnym;

67.  apeluje do Komisji o odgrywanie przewodniej roli w promowaniu międzysektorowej, wielojęzycznej i transgranicznej interoperacyjności oraz standardów przetwarzania w chmurze, a także we wspieraniu świadczenia niezawodnych, bezpiecznych i opłacalnych usług w chmurze z poszanowaniem prywatności, co stanowi integralną część wspólnej strategii skupiającej się na maksymalnym wykorzystaniu możliwości rozwijania standardów, które mogą stać się standardami ogólnoświatowymi;

68.  uważa, że plan działania na rzecz interoperacyjności danych jest konieczny, aby wykorzystać dużą ilość danych, jakie wytwarzają europejscy naukowcy, i aby zwiększyć możliwość ponownego wykorzystania tych danych w nauce i przemyśle; apeluje do Komisji, aby podjęła współpracę z najważniejszymi zainteresowanymi stronami ze środowiska naukowego w celu stworzenia skutecznych systemów, dzięki którym dane – w tym metadane, wspólne specyfikacje i cyfrowe identyfikatory danych – będą możliwe do wyszukania, dostępne, interoperacyjne i możliwe do ponownego wykorzystania (zgodne z zasadami FAIR);

69.  zauważa, że UE nie inwestuje w ekosystem HPC takich kwot jak inne regiony na świecie, co nie odpowiada jej potencjałowi gospodarczemu i naukowemu;

70.  apeluje do Komisji o promowanie interoperacyjności i zapobieganie zależności od jednego dostawcy przez zachęcanie różnych dostawców infrastruktury chmury obliczeniowej w Europie do oferowania szerokiej gamy konkurencyjnych, interoperacyjnych i przenośnych usług w zakresie infrastruktury;

71.  apeluje o środki służące utrzymaniu wysokiej jakości standaryzacji, która może sprzyjać wykorzystywaniu najlepszych technologii; zwraca się do Komisji o przyjęcie strategii politycznych, które wyeliminują zbędne bariery w sektorach innowacyjnych, a także o zachęcanie do inwestycji w badania i rozwój oraz do ogólnounijnej standaryzacji;

72.  apeluje do Komisji o maksymalne wzmożenie działań w celu uniknięcia ewentualności uzależnienia od jednego dostawcy na rynku cyfrowym od samego początku, szczególnie w dopiero powstających obszarach działalności, takich jak Europejska inicjatywa dotycząca przetwarzania w chmurze;

73.  uznaje znaczenie interoperacyjności i standardów w pobudzaniu konkurencyjności w sektorze ICT; zwraca się do Komisji o wskazanie luk w standardach w europejskiej chmurze dla otwartej nauki, w tym w odniesieniu do MŚP, przedsiębiorstw typu start-up i kluczowych europejskich sektorów; wspiera rozwój standardów, które są zgodne z wymogami rynku, nieobowiązkowe, neutralne technologicznie, przejrzyste, kompatybilne na całym świecie i dostosowane do potrzeb rynku;

74.  uważa, że program ISA2 daje możliwość opracowania interoperacyjnych standardów zarządzania dużymi zbiorami danych w ramach administracji publicznej oraz czynności podejmowanych przez administrację publiczną wobec przedsiębiorstw i obywateli;

75.  uznaje, że standardy powinny być odpowiedzią na dochodzące ze strony branży przemysłowej i innych zainteresowanych podmiotów sygnały o zapotrzebowaniu na nie; podkreśla, że opracowanie i uzgodnienie wspólnych, surowych standardów jest niezbędne, aby zapewnić efektywne wykorzystanie i udostępnianie danych na poziomie interdyscyplinarnym, międzyinstytucjonalnym i transgranicznym; zwraca się do Komisji o zidentyfikowanie, w stosownych przypadkach, najlepszych systemów certyfikacji w państwach członkowskich w celu określenia przy udziale odpowiednich zainteresowanych podmiotów ogólnoeuropejskiego, opartego na potrzebach zestawu standardów ułatwiających udostępnianie danych i, w uzasadnionych przypadkach, bazującego na otwartych i globalnych standardach; podkreśla, że w działaniach podejmowanych w związku z Europejską inicjatywą dotyczącą przetwarzania w chmurze należy zapewnić uwzględnienie potrzeb jednolitego rynku oraz jej powszechną dostępność i zdolność reagowania na zmiany technologiczne;

76.  popiera Komisję w jej dążeniach do wyeliminowania przeszkód, zwłaszcza technicznych i prawnych, w swobodnym przepływie danych i usług w zakresie danych, jak również nieproporcjonalnych wymogów w odniesieniu do lokalizacji danych oraz do promowania interoperacyjności danych poprzez powiązanie Europejskiej inicjatywy dotyczącej przetwarzania w chmurze z inicjatywą na rzecz swobodnego przepływu danych; uważa, że aby stworzyć społeczeństwo cyfrowe, należy uznać swobodny przepływ danych za piątą swobodę jednolitego rynku; zwraca uwagę, że warunkiem wstępnym wyzwolenia pełnego potencjału przetwarzania w chmurze są przejrzyste ramy prawne, wystarczające umiejętności i zasoby związane z zarządzaniem dużymi zbiorami danych oraz uznawanie odpowiednich kwalifikacji zawodowych; wzywa Komisję do określenia przy udziale zainteresowanych podmiotów, zwłaszcza przedsiębiorstw, możliwości szkoleniowych w dziedzinie technologii dużych zbiorów danych i metod kodowania, także w ramach programu na rzecz nowych umiejętności, oraz do stworzenia zachęt dla zainteresowanych podmiotów, w szczególności MŚP i przedsiębiorstw typu start-up, do wykorzystywania, udostępniania i przekazywania danych na jednolitym rynku;

77.  z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji, aby, zgodnie z deklaracją w sprawie technologii kwantowych („Quantum Manifesto”), wystąpić z opiewającą na kwotę 1 mld EUR inicjatywą przewodnią dotyczącą technologii kwantowej; podkreśla jednak, że dla przyspieszenia rozwoju i wprowadzenia na rynek produktów przeznaczonych dla użytkowników publicznych i prywatnych kluczowe są przejrzyste i otwarte konsultacje z zainteresowanymi stronami;

Udostępnianie otwartych danych, udostępnianie wyników badań naukowych

78.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, iż rozwój europejskiej chmury dla otwartej nauki pozwoli zapewnić badaczom i naukowcom miejsce do gromadzenia, udostępniania, wykorzystywania i ponownego wykorzystywania danych oraz może stworzyć w UE podłoże dla innowacji opartych na danych; podkreśla, że korzyści płynące z udostępniania danych są powszechnie uznawane;

79.  zwraca uwagę, że dane stały się niezbędne do podejmowania decyzji na szczeblu lokalnym, krajowym i globalnym; zauważa, że udostępnianie danych przynosi również istotne korzyści władzom lokalnym i regionalnym oraz że otwartość danych rządowych wzmacnia demokrację i stwarza nowe możliwości biznesowe;

80.  wspiera działania Komisji podejmowane razem z europejskimi badaczami z sektora przemysłu oraz środowiskiem akademickim w celu rozwijania partnerstwa publiczno-prywatnego dotyczącego wartości dużych zbiorów danych w synergii z umownym partnerstwem publiczno-prywatnym dotyczącym HPC, które wzmacniają rozwój społeczności wokół danych i HPC oraz tworzą w UE podłoże sprzyjające wzrostowi gospodarki opartej na danych; wspiera partnerstwo publiczno-prywatne w zakresie bezpieczeństwa cybernetycznego, które promuje współpracę między podmiotami publicznymi i prywatnymi na wczesnych etapach procesu badań i innowacji w celu umożliwienia dostępu do innowacyjnych i niezawodnych europejskich rozwiązań;

81.  podkreśla, że Komisja powinna możliwie szybko nawiązać bliskie kontakty z partnerami przemysłowymi, szczególnie MŚP i przedsiębiorstwami typu start-up, w celu zapewnienia, aby wymogi biznesowe i przemysłowe były odpowiednio spełnione i uwzględnione na późniejszym etapie realizacji inicjatywy;

82.  zachęca administracje publiczne do rozważenia bezpiecznych i niezawodnych usług w chmurze przez zapewnienie jasnych ram prawnych i dalsze prace nad ustanowieniem programów certyfikacji właściwych dla chmury obliczeniowej; zauważa, że przedsiębiorstwa i konsumenci muszą być przekonani do nowych technologii, by je wykorzystywać;

83.  uważa, że administracje publiczne powinny oferować domyślnie otwarty dostęp do danych publicznych o charakterze administracyjnym; apeluje o postępy w określaniu stopnia i tempa ujawniania informacji w postaci otwartych danych, w rozpoznawaniu kluczowych zbiorów danych przeznaczonych do udostępnienia oraz w promowaniu ponownego wykorzystywania otwartych danych w otwartej postaci;

84.  zauważa, że olbrzymi rozwój technologii cyfrowych jest kluczowym czynnikiem napędzającym generowanie potężnych strumieni surowych danych w chmurach obliczeniowych oraz że taki olbrzymi zbiór strumieni surowych danych w systemach dużych zbiorów danych zwiększa złożoność obliczeniową i zużycie zasobów w systemach eksploracji danych w chmurze; zwraca ponadto uwagę, że koncepcja opartego na schematach udostępniania danych umożliwia przetwarzanie danych lokalnych blisko źródeł danych i przekształca strumienie surowych danych w schematy wiedzy, z których może wynikać działanie; zaznacza, że takie schematy wiedzy mają podwójną zaletę w postaci dostępności lokalnych schematów wiedzy na potrzeby natychmiastowych działań, a także uczestniczącego udostępniania danych w środowiskach chmury obliczeniowej;

85.  popiera konkluzje Rady z maja 2016 r. dotyczące przejścia na system otwartej nauki, a w szczególności stwierdzenie, że podstawową zasadą optymalnego ponownego wykorzystywania wyników badań naukowych powinno być: „otwarty jak to najbardziej możliwe, zamknięty jak to konieczne”;

Eksploracja tekstów i danych

86.  podkreśla, że pełna dostępność danych publicznych w europejskiej chmurze dla otwartej nauki nie będzie wystarczająca do wyeliminowania wszystkich barier w prowadzeniu badań w oparciu o dane;

87.  zauważa, że inicjatywie muszą towarzyszyć nowoczesne ramy prawa autorskiego, które powinny pozwolić na wyeliminowanie rozdrobnienia i braku interoperacyjności procesu badań prowadzonych w oparciu o dane w Europie;

88.  uważa, że inicjatywa powinna zachowywać równowagę między prawami naukowców a prawami posiadaczy praw i innych podmiotów w sferze naukowej przy pełnym poszanowaniu praw autorów i wydawców, a jednocześnie powinna wspierać innowacyjne badania w Europie;

89.  wyraża przekonanie, że wyniki badań naukowych można udostępniać w ramach europejskiej chmury dla otwartej nauki bez uszczerbku dla praw autorskich posiadanych przez naukowców lub instytucje naukowe dzięki ustanowieniu w stosownych przypadkach modeli licencyjnych; wyraża przekonanie, że najlepsze praktyki w tym zakresie są wprowadzane w ramach programu pilotażowego dotyczącego otwartego dostępu do wyników badań naukowych w programie „Horyzont 2020”;

90.  wyraża przekonanie, że dyrektywa 96/9EC w sprawie baz danych, która wymaga przeglądu, ogranicza wykorzystanie danych bez dowodów na tworzenie wartości dodanej pod względem ekonomicznym lub naukowym;

Ochrona danych, prawa podstawowe i bezpieczeństwo danych

91.  wzywa Komisję do podjęcia działań na rzecz dalszej harmonizacji przepisów w państwach członkowskich w celu uniknięcia nieporozumień co do jurysdykcji i rozdrobnienia jurysdykcyjnego oraz w celu zapewnienia przejrzystości na jednolitym rynku cyfrowym;

92.  uważa, że Unia Europejska jest liderem w ochronie prywatności, i opowiada się za wysokim poziomem ochrony danych na całym świecie;

93.  podkreśla, że potrzebne jest skoordynowane podejście organów ds. ochrony danych, decydentów i przemysłu, aby pomóc organizacjom w fazie przejściowej przez zagwarantowanie narzędzi zapewniania zgodności i jednolitej interpretacji oraz jednolitego wypełniania zobowiązań, a także przez zwiększanie świadomości obywateli i przedsiębiorstw w zakresie kluczowych zagadnień;

94.  podkreśla, że UE jest globalnym importerem i eksporterem usług cyfrowych oraz że w celu zachowania konkurencyjności wymaga ona solidnego przetwarzania w chmurze i gospodarki opartej na danych; wzywa Komisję do odgrywania przewodniej roli w dążeniu do stworzenia jednolitych, akceptowanych na całym świecie standardów ochrony danych osobowych;

95.  uważa, że globalny przepływ danych jest kluczowy dla międzynarodowego handlu i wzrostu gospodarczego oraz że inicjatywa Komisji dotycząca swobodnego przepływu danych powinna umożliwić przedsiębiorstwom działającym w Europie, szczególnie w rozwijającym się sektorze przetwarzania w chmurze, osiągnięcie pozycji lidera w globalnym wyścigu innowacyjnym; podkreśla, że inicjatywa ta powinna również mieć na celu zniesienie uznaniowych ograniczeń dotyczących tego, gdzie przedsiębiorstwa powinny ulokować swoją infrastrukturę lub przechowywać dane, ponieważ takie ograniczenia zahamowałyby rozwój gospodarki europejskiej;

96.  uważa, że obecne prawodawstwo UE dotyczące ochrony danych, w szczególności niedawno przyjęte ogólne rozporządzenie o ochronie danych i dyrektywa o ochronie danych w obszarze egzekwowania prawa (dyrektywa (UE) 2016/680)(10), przewiduje solidne gwarancje ochrony danych osobowych, w tym danych zgromadzonych, zagregowanych i opatrzonych pseudonimem do celów badań naukowych oraz danych wrażliwych związanych ze zdrowiem, wraz ze szczegółowymi warunkami dotyczącymi ich publikacji oraz ujawniania, prawem osób, których dane dotyczą, do wyrażenia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania oraz przepisami dotyczącymi dostępu dla organów ścigania w kontekście postępowań karnych; wzywa Komisję, aby uwzględniła te gwarancje w odniesieniu do tworzenia europejskiej chmury dla otwartej nauki i wdrażania przepisów regulujących dostęp do przechowywanych w niej danych; uznaje, że zharmonizowane podejście do wdrażania ogólnego rozporządzenia o ochronie danych, włącznie z wytycznymi, narzędziami zapewniania zgodności oraz kampaniami informacyjnymi dla obywateli, naukowców i przedsiębiorców, ma pierwszorzędne znaczenie, zwłaszcza dla rozwoju europejskiej chmury dla otwartej nauki oraz ułatwiania współpracy badawczej, w tym poprzez wysokowydajne technologie obliczeniowe;

97.  uważa, że swobodny przepływ danych jest korzystny dla gospodarki cyfrowej oraz rozwoju nauki i badań; podkreśla, że inicjatywa Komisji dotycząca swobodnego przepływu danych powinna umożliwić rozwijającemu się europejskiemu sektorowi przetwarzania w chmurze osiągnięcie pozycji lidera w globalnym wyścigu innowacji, w tym do celów badań naukowych i innowacyjności; przypomina, że przekazywanie danych osobowych do infrastruktury chmur obliczeniowych lub innych odbiorców spoza Unii powinno zawsze odbywać się zgodnie z zasadami przekazywania danych przewidzianymi w ogólnym rozporządzeniu o ochronie danych oraz że inicjatywa Komisji dotycząca swobodnego przepływu danych powinna być zgodna z tymi przepisami; podkreśla, że inicjatywa ta powinna również dążyć do zmniejszenia ograniczeń dotyczących tego, gdzie przedsiębiorstwa powinny umieszczać infrastrukturę lub przechowywać dane, ponieważ ograniczenia te utrudniałyby rozwój europejskiej gospodarki oraz uniemożliwiałyby naukowcom czerpanie pełnych korzyści z nauki opartej na przetwarzaniu danych, przy jednoczesnym utrzymaniu ograniczeń zgodnie z przepisami o ochronie danych, tak aby zapobiec ewentualnym przyszłym nadużyciom w odniesieniu do europejskiej chmury dla otwartej nauki;

98.  zdecydowanie uważa, że Unia powinna być liderem w dziedzinie bezpieczeństwa i ochrony danych osobowych, w tym danych wrażliwych, i powinna opowiadać się za wysokim poziomem ochrony danych i bezpieczeństwa danych na całym świecie; uważa, że unijne ramy ochrony danych, wraz ze sprzyjającą włączeniu strategią cyberbezpieczeństwa, która zapewni wiarygodne infrastruktury danych chronione przed utratą danych, nieuprawnionym dostępem lub atakami, mogłyby stanowić o konkurencyjnej przewadze przedsiębiorstw europejskich w zakresie prywatności; wzywa Komisję do zagwarantowania, że europejska chmura dla otwartej nauki zachowa naukową niezależność i obiektywność badań naukowych, a także będzie chronić pracę społeczności naukowej w Unii;

99.  apeluje do Komisji o dopilnowanie, aby przy rozwiązywaniu kwestii dotyczących praw podstawowych, prywatności, ochrony danych, praw własności intelektualnej i danych szczególnie chronionych były ściśle przestrzegane przepisy ogólnego rozporządzenia o ochronie danych i dyrektywy (95/46/EC) o ochronie danych; podkreśla, że zagrożenia dla bezpieczeństwa infrastruktury przetwarzania w chmurze nabrały bardziej międzynarodowego, rozproszonego i złożonego charakteru, co hamuje intensywniejsze z niej korzystanie i wymaga współpracy na szczeblu europejskim; wzywa Komisję i organy krajowe państw członkowskich do współpracy – w porozumieniu z Agencją Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Sieci i Informacji (ENISA) – na rzecz stworzenia bezpiecznej i niezawodnej infrastruktury cyfrowej oraz do zapewnienia wysokiego poziomu cyberbezpieczeństwa zgodnie z dyrektywą w sprawie bezpieczeństwa sieci i informacji;

100.  apeluje do Komisji o zapewnienie, aby inicjatywa ta była dostosowana do zamierzonego celu, ukierunkowana na zewnątrz i zachowująca aktualność, a także by była neutralna technologicznie; podkreśla również fakt, że Komisja i państwa członkowskie muszą czerpać inspirację z rynku i samej branży przetwarzania w chmurze, aby jak najlepiej zaspokajać obecne i przyszłe potrzeby sektora oraz pobudzać innowacje w dziedzinie technologii opartych na chmurze obliczeniowej;

101.  zwraca uwagę na potencjał dużych zbiorów danych w zakresie stymulowania innowacji technologicznych i budowania gospodarki opartej na wiedzy; zauważa, że ograniczanie przeszkód w udostępnianiu wiedzy zwiększy konkurencyjność przedsiębiorstw, a jednocześnie przyniesie korzyści władzom lokalnym i regionalnym; podkreśla znaczenie ułatwiania przenoszenia danych;

102.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do współpracy w ramach realizowanych przez przemysł inicjatyw na rzecz ustanawiania standardów w celu dopilnowania, aby jednolity rynek pozostał dostępny dla państw trzecich i reagował na rozwój technologiczny przy jednoczesnym unikaniu przeszkód hamujących innowację i konkurencyjność w Europie; zauważa, że ustalanie standardów bezpieczeństwa danych i prywatności ma ścisły związek z kwestią jurysdykcji oraz że kluczową rolę mają tu do odegrania organy krajowe;

103.  podkreśla, że należy przeanalizować istniejące inicjatywy w celu uniknięcia powielania, które mogłoby ograniczać otwartość, konkurencję i wzrost, a także że ukierunkowane na rynek paneuropejskie standardy udostępniania danych muszą być zgodne ze standardami międzynarodowymi;

104.  podkreśla konieczność zachowania równowagi między uzasadnionymi obawami o ochronę danych a koniecznością zabezpieczenia niewykorzystanego potencjału „swobodnego przepływu danych”; apeluje o konieczność poszanowania obowiązujących zasad ochrony danych na otwartym rynku dużych zbiorów danych;

105.  popiera propozycję ustanowienia otwartego dostępu do wyników badań naukowych jako domyślnej opcji w odniesieniu do wszystkich nowych projektów w ramach programu „Horyzont 2020”, ponieważ wyniki badań naukowych finansowanych ze środków publicznych stanowią dobro publiczne, są uzyskiwane w interesie publicznym i powinny podlegać otwartemu dostępowi o możliwie niewielkiej liczbie ograniczeń, udzielanemu w sposób terminowy i odpowiedzialny;

106.  zwraca uwagę, że Europejska inicjatywa dotycząca przetwarzania w chmurze koncentruje się na potencjalnie wrażliwych sektorach badań i rozwoju oraz e-portalach rządowych; przypomina, że cyberbezpieczeństwo usług przetwarzania w chmurze najlepiej zapewniają przepisy dyrektywy dotyczącej bezpieczeństwa sieci i informacji;

107.  zwraca uwagę na znaczenie ułatwiania interoperacyjności różnych urządzeń w ramach sieci, zapewniania bezpieczeństwa i promowania łańcuchów dostaw komponentów, z których każdy jest istotny w kontekście komercjalizacji technologii;

o
o   o

108.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie oraz Komisji.

(1) Dz.U. C 81 E z 15.3.2011, s. 45.
(2) Dz.U. L 318 z 4.12.2015, s. 1.
(3) Dz.U. L 175 z 27.6.2013, s. 1.
(4) Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0089.
(5) Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0009.
(6) Dz.U. C 482 z 23.12.2016, s. 89.
(7) Dz.U. C 468 z 15.12.2016, s. 19.
(8) Dz.U. L 119 z 4.5.2016, s. 1.
(9) Dz.U. L 194 z 19.7.2016, s. 1.
(10) Dz.U. L 119 z 4.5.2016, s. 89.


Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu gospodarczego – maksymalizowanie wkładu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych
PDF 476kWORD 67k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie inwestycji na rzecz zatrudnienia i wzrostu gospodarczego – maksymalizowanie wkładu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych: ocena sprawozdania na mocy art. 16 ust. 3 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów (2016/2148(INI))
P8_TA(2017)0053A8-0385/2016

Parlament Europejski,

–  uwzględniając art. 174 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (zwane dalej „rozporządzeniem w sprawie wspólnych przepisów”)(1),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1301/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i przepisów szczególnych dotyczących celu „Inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia” oraz w sprawie uchylenia rozporządzenia (WE) nr 1080/2006(2),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1304/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1081/2006(3),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005(4),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1299/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie przepisów szczegółowych dotyczących wsparcia z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna”(5),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1302/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1082/2006 w sprawie europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej (EUWT) w celu doprecyzowania, uproszczenia i usprawnienia procesu tworzenia takich ugrupowań oraz ich funkcjonowania(6),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 508/2014 z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenia Rady (WE) nr 2328/2003, (WE) nr 861/2006, (WE) nr 1198/2006 i (WE) nr 791/2007 oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1255/2011(7),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/1017 z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych, Europejskiego Centrum Doradztwa Inwestycyjnego i Europejskiego Portalu Projektów Inwestycyjnych oraz zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1291/2013 i (UE) nr 1316/2013 – Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych(8),

–  uwzględniając komunikat Komisji pt. „Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu gospodarczego – maksymalizowanie wkładu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych” (COM(2015)0639),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 11 maja 2016 r. w sprawie przyspieszenia wdrażania polityki spójności(9),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 6 lipca 2016 r. w sprawie synergii na rzecz innowacyjności: europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne, program ramowy „Horyzont 2020” oraz inne europejskie fundusze i programy unijne na rzecz innowacji(10),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 26 listopada 2015 r. w sprawie dążenia do uproszczenia polityki spójności na lata 2014–2020(11) i ukierunkowania jej na wyniki,

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 26 lutego 2016 r. pt. „Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu gospodarczego – maksymalizowanie wkładu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych”,

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 25 maja 2016r. w sprawie komunikatu Komisji pt. „Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu gospodarczego – maksymalizowanie wkładu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych”(12),

–  uwzględniając opinię Komitetu Regionów z dni 9 lipca 2015 r. pt. „Wynik negocjacji dotyczących umów partnerstwa oraz programów operacyjnych”(13),

–  uwzględniając szóste sprawozdanie w sprawie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej (COM(2014)0473),

–  uwzględniając badanie Dyrekcji Generalnej PE ds. Polityki Wewnętrznej (Departament B: Polityka Strukturalna i Polityka Spójności) z czerwca 2016 r. pt. „Maksymalizacja synergii między europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi oraz innymi instrumentami UE z myślą o realizacji celów strategii »Europa 2020«”,

–  uwzględniając badanie Dyrekcji Generalnej PE ds. Polityki Wewnętrznej (Departament B: Polityka Strukturalna i Polityka Spójności) z września 2016 r. „Evaluation of the Report under Article 16(3) of the CPR” (Ocena sprawozdania na mocy art. 16 ust. 3 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów),

–  uwzględniając analizę Dyrekcji Generalnej PE ds. Polityki Wewnętrznej (Departament B: Polityka Strukturalna i Polityka Spójności) z września 2016 r. pt. „Instrumenty finansowe w okresie programowania 2014–2020: pierwsze doświadczenia państw członkowskich”,

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Rozwoju Regionalnego i opinie Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych, Komisji Budżetowej, Komisji Transportu i Turystyki, Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Komisji Kultury i Edukacji (A8-0385/2016),

A.  mając na uwadze, że znaczna część budżetu UE, tj. około jedna trzecia ogółu wydatków, przeznaczana jest na politykę spójności;

B.  mając na uwadze, że europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne (EFSI), dysponujące budżetem w wysokości 454 mld EUR na lata 2014–2020, są głównym narzędziem polityki inwestycyjnej UE oraz istotnym źródłem inwestycji publicznych w wielu państwach członkowskich, powodują zwiększenie zatrudnienia, wzrostu gospodarczego i inwestycji w całej UE, a także ograniczenie dysproporcji na szczeblu regionalnym i lokalnym w celu wspierania spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej;

C.  mając na uwadze, że podstawę sprawozdania przedstawionego przez Komisję na mocy art. 16 ust. 3 stanowią umowy partnerstwa;

D.  mając na uwadze, że negocjacje w sprawie umów partnerstwa i w sprawie programów operacyjnych na lata 2014–2020 stanowią unowocześnione, znacznie zmodyfikowane i intensywne działanie, prowadzone w nowych ramach przewidujących zadaniowość, warunki wstępne i koncentrację tematyczną, lecz także wywołały poważne opóźnienia w faktycznym rozpoczęciu wdrażania polityki spójności, również ze względu na niedobory potencjału administracyjnego niektórych regionów i państw członkowskich, przy czym dodatkowe spowolnienie wynikło z procedury wyznaczania instytucji zarządzających;

E.  mając na uwadze, że bez wątpienia ze względu na zbyt późne przyjęcie ram prawnych pod koniec 2013 r. na skutek długich negocjacji i późnego porozumienia w sprawie WRF programy operacyjne nie mogły być przyjęte na czas; mając na uwadze, że w konsekwencji do realizacji programów operacyjnych przystąpiono powoli, co wpłynęło na podejmowanie działań politycznych na miejscu;

F.  mając na uwadze, że ustanowiono wspólne przepisy dla wszystkich pięciu EFSI, w ten sposób wzmacniając związki między nimi;

G.  mając na uwadze, że przed polityką spójności stoi obecnie wiele wyzwań politycznych i gospodarczych, które wynikają z kryzysu finansowego – prowadzącego do zmniejszenia inwestycji publicznych w wielu państwach członkowskich i sprawiającego, że EFSI oraz współfinansowanie przez państwa członkowskie pozostają głównym narzędziem inwestycji publicznych w wielu państwach członkowskich – i z kryzysu migracyjnego;

H.  mając na uwadze, że w okresie programowania 2014–2020 polityka spójności zyskała bardziej skoncentrowane podejście polityczne przez koncentrację tematyczną oraz wspieranie realizacji priorytetów i celów Unii;

I.  mając na uwadze, że EFSI w bieżącym okresie finansowania są silniej ukierunkowane na wyniki i oparte na otoczeniu inwestycyjnym pozwalającym na większą skuteczność;

J.  mając na uwadze, że w ramach polityki spójności inwestycje muszą być w większym stopniu dostosowane do priorytetów strategii „Europa 2020” na rzecz zatrudnienia i inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu oraz do europejskiego semestru;

K.  mając na uwadze, że grupa zadaniowa ds. lepszego wdrażania pomogła złagodzić przeszkody i zmniejszyć zaległości w alokacji funduszy;

Dzielenie się wynikami, komunikacja i widoczność

1.  zauważa, że Europa przechodzi trudną fazę pod względem gospodarczym, społecznym i politycznym, w związku z czym skuteczna polityka inwestycyjna ukierunkowana na wzrost gospodarczy i zatrudnienie, bliska obywatelom oraz lepiej dostosowana do szczególnych zdolności terytorialnych jest bardziej potrzebna niż kiedykolwiek i powinna dążyć do rozwiązania problemów zarówno bezrobocia, jak i nierówności społecznych w Unii, tworząc przy tym europejską wartość dodaną; uważa, że aby odzyskać zaufanie swoich obywateli, UE musi rozpocząć proces dostosowawczy zgodnie w celu spełnienia wymogów określonych w art. 9 TFUE;

2.  zauważa, że polityka spójności na lata 2014–2020 została gruntownie przeformułowana, co wymagało zmiany mentalności i metod pracy na wszystkich szczeblach sprawowania rządów, w tym koordynacji poziomej i zaangażowania zainteresowanych podmiotów, a także, w miarę możliwości, rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność; wskazuje, że perspektywiczne i modelowe reformy są często ignorowane, lecz polityka spójności jest często postrzegana jako tradycyjna polityka wydatków, a nie polityka rozwojowa i inwestycyjna przynosząca konkretne rezultaty;

3.  uważa, że główne informacje dotyczące projektów polityki spójności powinny koncentrować się na europejskiej wartości dodanej, na solidarności oraz na uwidocznianiu przykładów sukcesu, a jednocześnie należy podkreślać znaczenie wymiany najlepszych praktyk, a także znaczenie uczenia się na projektach, których celów nie udało się osiągnąć; nalega, aby unowocześnić i zintensyfikować przekazywanie informacji na temat EFSI; podkreśla potrzebę określenia i wdrożenia nowych narzędzi do przekazywania informacji na temat wyników polityki spójności; za konieczność uważa regionalną eksplorację informacji i gromadzenie danych, w ramach stałych wysiłków w zakresie tworzenia i aktualizacji baz danych, z uwzględnieniem potrzeb, szczególnych cech i priorytetów lokalnych i regionalnych, tak jak w przypadku już istniejącej platformy S3, co umożliwiałoby zainteresowanym obywatelom faktyczne kontrolowanie europejskiej wartości dodanej projektów;

4.  zwraca uwagę na fakt, że aby poprawić przekazywanie informacji na temat EFSI oraz ich widoczność, należy położyć większy nacisk na udział w polityce spójności zainteresowanych podmiotów i odbiorców oraz na zaangażowanie obywateli w projektowanie i wdrażanie polityki spójności w znaczący sposób; ponadto apeluje do Komisji, państw członkowskich, regionów i miast, aby szerzej informowały zarówno o osiągnięciach polityki spójności, jak i o wnioskach do wyciągnięcia oraz przedstawiły ukierunkowany plan działania;

Koncentracja tematyczna

5.  z zadowoleniem przyjmuje koncentrację tematyczną, gdyż okazała się ona pomocnym narzędziem zapewnienia skoncentrowanej polityki i większej skuteczności w realizacji priorytetów UE i strategii „UE 2020”, usprawniającym proces przekształcania wiedzy w innowacje, miejsca pracy i wzrost gospodarczy; w związku z tym wzywa państwa członkowskie oraz władze regionalne i lokalne, aby podejmowały jednoznaczne decyzje co do priorytetów inwestycyjnych oraz wybierały projekty na podstawie priorytetów określonych do celów EFSI, a także stosowały usprawnione i skuteczne procesy wdrażania;

6.  zwraca uwagę, że analiza koncentracji tematycznej powinna wskazać, w jaki sposób strategiczne decyzje państw członkowskich i alokacja zasobów w obrębie celów tematycznych zaspokajają konkretne potrzeby terytoriów; ubolewa, że ten aspekt jest mniej widoczny w sprawozdaniu przedstawionym przez Komisję na mocy art. 16;

7.  zauważa, że rezultaty i korzyści wynikające z polityki spójności powinny być forsowane skuteczniej, nie tylko w celu przywrócenia zaufania do projektu europejskiego;

8.  nalega, aby polityka spójności nadal była ukierunkowana tematycznie, przy jednoczesnym umożliwieniu pewnej elastyczności, która wystarczałaby do uwzględnienia szczególnych potrzeb każdego regionu, zwłaszcza szczególnych potrzeb regionów słabiej rozwiniętych, zgodnie z przepisami; wzywa do dalszych inwestycji z EFSI w regionach będących w okresie przejściowym, aby ugruntować efekty już podjętych środków i działań;

9.  podkreśla w szczególności, że należy uwzględnić sytuację regionów o charakterze miejskim lub wiejskim, regionów pozostających w tyle, regionów w okresie przejściowym i regionów charakteryzujących się stale występującymi utrudnieniami naturalnymi lub geograficznymi oraz opracować odpowiednią politykę wsparcia na rzecz rozwoju tych obszarów, które bez polityki spójności być może nie będą w stanie dorównać regionom bardziej rozwiniętym; wzywa Komisję, by wspólnie z gminami i obszarami metropolitalnymi pomyślanymi jako ośrodki wzrostu UE realizowała i rozbudowywała strategie wdrożenia programu rozwoju miast; przypomina w tym kontekście, że ważne jest, by pozwolić państwom członkowskim i regionom na wystarczającą elastyczność w celu wspierania podejmowania nowych wyzwań politycznych, takich jak wyzwania związane z imigracją (przy czym należy pamiętać o pierwotnych i nadal istotnych celach polityki spójności i szczególnych potrzebach regionów), a także szeroko rozumiany wymiar cyfrowy polityki spójności (w tym kwestie dotyczące technologii informacyjno-komunikacyjnych i dostępu szerokopasmowego, powiązane z ukończeniem tworzenia jednolitego rynku cyfrowego); zwraca uwagę na strategię dotyczącą unii energetycznej, strategię dotyczącą gospodarki o obiegu zamkniętym oraz zobowiązania UE w ramach porozumienia klimatycznego z Paryża, gdyż EFSI mają istotną rolę do odegrania w ich realizacji;

10.  uważa, że większą uwagę należy zwrócić na obszary subregionalne o znacznym nagromadzeniu problemów często występujących w enklawach ubóstwa, społecznościach poddanych segregacji i ubogich dzielnicach z nadreprezentacją grup marginalizowanych, takich jak Romowie;

11.  popiera stopniowe przesunięcie akcentu z dużych projektów związanych z infrastrukturą na pobudzanie gospodarki opartej na wiedzy, innowacyjność i włączenie społeczne, a także budowanie potencjału i wzmacnianie pozycji zainteresowanych podmiotów, w tym należących do społeczeństwa obywatelskiego, w ramach polityki spójności, z jednoczesnym uwzględnieniem szczególnych cech regionów słabiej rozwiniętych, które nadal potrzebują wsparcia w dziedzinie rozwoju infrastrukturalnego i w przypadku których rozwiązania rynkowe nie zawsze są wykonalne, jak również z uwzględnieniem, że należy zapewnić elastyczność umożliwiającą każdemu państwu członkowskiemu dokonywanie inwestycji zgodnie z własnymi priorytetami określonymi w umowach partnerstwa w celu wspierania rozwoju gospodarczego, społecznego i terytorialnego;

12.  uważa, że EFSI, w tym w szczególności programy europejskiej współpracy terytorialnej, powinny być wykorzystywane do tworzenia i wzmacniania wysokiej jakości zatrudnienia, a także wysokiej jakości systemów uczenia się przez całe życie oraz szkolenia zawodowego i zmiany kwalifikacji, co obejmuje infrastrukturę szkolną, aby umożliwić pracownikom dostosowywanie się na dobrych warunkach do zmieniającej się sytuacji na rynku pracy, jak również pobudzać trwały wzrost, konkurencyjność i rozwój oraz wspólny dobrobyt w celu osiągnięcia sprawiedliwej społecznie, zrównoważonej i sprzyjającej włączeniu społecznemu Europy, przy czym należy koncentrować się na najsłabiej rozwiniętych obszarach i sektorach borykających się z problemami strukturalnymi i wspierać najmniej uprzywilejowane i najbardziej narażone grupy społeczne, w szczególności ludzi młodych (w połączeniu z programami takimi jak Erasmus i osoby o najniższych umiejętnościach lub kwalifikacjach, promować wzrost zatrudnienia za pośrednictwem gospodarki o obiegu zamkniętym oraz zapobiegać wczesnemu kończeniu nauki; zwraca uwagę na to, że Europejski Fundusz Społeczny (EFS) jest instrumentem wspierającym wdrażanie strategii politycznych leżących w interesie publicznym;

13.  wyraża zaniepokojenie w związku z tym, że bezrobocie – a w szczególności bezrobocie młodzieży i kobiet oraz bezrobocie na obszarach wiejskich – pozostaje w wielu państwach członkowskich na bardzo wysokim poziomie mimo podejmowanych wysiłków w tej dziedzinie i że polityki spójności musi przynieść odpowiedzi również w tym zakresie; zaleca, aby Komisja zwróciła większą uwagę na wpływ polityki spójności na wspieranie zatrudnienia i zmniejszenie bezrobocia; w tym kontekście odnotowuje, że niedawno zintegrowano Inicjatywę na rzecz zatrudnienia ludzi młodych z 34 programami EFS realizowanymi w 20 kwalifikujących się państwach członkowskich, umożliwiając tym samym młodym bezrobotnym skorzystanie z tej inicjatywy w celu zdobycia umiejętności i kwalifikacji; wyraża jednak zaniepokojenie z powodu opóźnionego uruchomienia ww. inicjatywy i sposobu wdrażania gwarancji dla młodzieży w niektórych regionach; wzywa państwa członkowskie do zwiększenia wysiłków na rzecz szybkiego i skutecznego osiągnięcia zauważalnych i konkretnych efektów zainwestowanych środków, szczególnie w odniesieniu do środków udostępnionych w formie płatności zaliczkowych, a ponadto wzywa do właściwego wdrażania Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych oraz do zapewnienia młodym pracownikom godnych warunków pracy; wzywa w szczególności do uwzględnienia rzeczywistych potrzeb środowiska biznesowego przy wykorzystywaniu EFSI do spełnienia wymogów w zakresie szkoleń, aby tworzyć rzeczywiste możliwości zatrudnienia i zapewnić zatrudnienie długoterminowe; uważa, że przeciwdziałanie bezrobociu młodzieży, włączenie społeczne i przyszłe wyzwania demograficzne, z jakimi Europa boryka się obecnie i będzie się zmagać w przyszłości w perspektywie średnioterminowej, powinny stanowić główne obszary, na których powinna koncentrować się polityka spójności; zaleca, by kontynuować Inicjatywę na rzecz zatrudnienia ludzi młodych w okresie po 2016 r. w celu dalszego zwalczania bezrobocia młodzieży oraz by poddać ten środek pogłębionej analizie funkcjonowania, która umożliwi wprowadzenie poprawek niezbędnych do zwiększenia jego skuteczności;

14.  wyraża poważne zaniepokojenie, że w przypadku programu gwarancja dla młodzieży, który w latach 2014–2020 otrzyma środki w łącznej kwocie 12,7 mld EUR z EFS oraz specjalnej Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych i który dzięki tym środkom już dzisiaj oceniany jest jako siła napędowa działań na rzecz wspierania zatrudnienia ludzi młodych, Komisja nie przeprowadziła oceny koszty i korzyści, choć stanowi to standardową procedurę w przypadku wszystkich większych inicjatyw Komisji; zauważa, że w rezultacie brakuje informacji na temat potencjalnego ogólnego kosztu wdrożenia gwarancji w całej UE oraz, jak podkreślił Europejski Trybunał Obrachunkowy, istnieje ryzyko, iż całkowita kwota finansowania może być niewystarczająca;

15.  podkreśla wagę komunikacji, szczególnie cyfrowej, dzięki której informacje na temat możliwej pomocy w znalezieniu szkolenia, stażu czy pracy, które są współfinansowane z funduszy UE, mogą dotrzeć do jak największej liczby ludzi młodych; apeluje o więcej działań komunikacyjnych promujących takie portale jak DROP’PIN i EURES oraz o zwiększenie szans ludzi młodych na mobilność na rynku wewnętrznym, która jest uznawana za najmniej wykorzystywany potencjał w walce z bezrobociem w UE;

16.  wzywa Komisję do dopilnowania, by przy realizacji projektów wspieranych z EFSI państwa członkowskie przestrzegały Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, w tym pod względem dążenia do tego, by osoby niepełnosprawne żyły wśród społeczeństwa, a nie w ośrodkach opieki

17.  przypomina, że ukończenie sieci bazowej TEN-T stanowi priorytet europejskiej polityki transportowej, a EFSI stanowią bardzo ważne narzędzie realizacji tego projektu; podkreśla potrzebę wykorzystania potencjału EFSI w celu połączenia potencjału sieci bazowej i sieci kompleksowej TEN-T z regionalną i lokalną infrastrukturą transportową; uznaje znaczenie Funduszu Spójności dla ulepszenia infrastruktury i łączności w Europie i nalega, aby fundusz ten został zachowany w nowych ramach finansowych na okres po 2020 r.;

18.  zaznacza, że multimodalność transportu powinna być istotnym elementem przy ocenie projektów infrastrukturalnych finansowanych z EFSI, jednak nie powinna być ona jedynym kryterium oceny zgłaszanych projektów, szczególnie w przypadku państw członkowskich o większych potrzebach inwestycyjnych w zakresie infrastruktury transportowej;

19.  podkreśla potrzebę utrzymania tradycyjnych zawodów, w tym tradycji rzemieślniczej i powiązanych umiejętności, oraz ustanowienia strategii sprzyjających wzrostowi przedsiębiorczości w branżach tradycyjnych, aby utrzymać tożsamość kulturową tych branż; zwraca w związku z tym uwagę na znaczenie wspierania szkolenia zawodowego połączonego z pracą oraz mobilności młodych rzemieślników obu płci;

Warunki wstępne

20.  podkreśla, że skuteczne monitorowanie warunków wstępnych jest konieczne, by zarejestrować wysiłki i osiągnięcia; uważa, że warunki wstępne, w szczególności dotyczące strategii badawczych i innowacyjnych na rzecz inteligentnej specjalizacji (RIS3), okazały się przydatne, i sugeruje ich dalsze doskonalenie; wskazuje, że należy zwrócić większą uwagę na wzmocnienie mikroprzedsiębiorstwo raz małych i średnich przedsiębiorstw;

21.  zwraca uwagę na fakt, że znacznej części warunków wstępnych jeszcze nie spełniono; w związku z tym wzywa do przeanalizowania obecnej sytuacji i do przyjęcia ukierunkowanych działań w celu jej przeciwdziałania, przy czym nie może to szkodzić optymalnej absorpcji środków ani obniżać skuteczności polityki spójności;

Budżetowanie oparte na wynikach

22.  podkreśla, że ramy regulacyjne na lata 2014–2020 oraz umowy partnerstwa doprowadziły do zdecydowanego nacisku na wyniki w programach dotyczących spójności i że to podejście może być także przykładem w odniesieniu do wydatków z innych części budżetu UE; z zadowoleniem przyjmuje wprowadzenie wspólnych wskaźników, które pozwolą na mierzenie i porównywanie wyników; uważa, że prace nad wskaźnikami powinny być kontynuowane z myślą o ulepszeni dokumentacji dotyczącej wydatkowania EFSI, a także o optymalizacji wyboru projektów;

23.  wskazuje, że istotną innowacją było wprowadzenie koncentracji tematycznej, w ramach której inwestycje zogniskowane są na konkretnych celach i priorytetach odpowiadających wskaźnikom wykonania i poziomom docelowym szczegółowo uzgodnionym dla wszystkich tematów;

24.  przypomina, że dla każdego państwa członkowskiego wprowadzona została rezerwa wykonania stanowiąca 6 % środków przeznaczonych na EFSI; przypomina, że na podstawie sprawozdań krajowych z 2017 r. i przewidzianego na 2019 r. przeglądu wyników rezerwa ma być przeznaczana wyłącznie na te programy i priorytety, w przypadku których zrealizowano cele pośrednie; wzywa do elastyczności w uruchamianiu nowych zobowiązań z rezerwy wykonania z chwilą osiągnięcia przez programy wyznaczonych celów i zrealizowania znaczących etapów w kolejnych latach; zwraca się do Komisji o dokonanie oceny, czy rezerwa wykonania faktycznie przynosi wartość dodaną, czy też doprowadziła do zwiększenia biurokracji;

Europejski semestr

25.  odnotowuje fakt, że państwa członkowskie w trakcie procesu programowania stwierdziły, że ponad dwie trzecie przyjętych w 2014 r. zaleceń dla poszczególnych krajów dotyczy inwestycji w ramach polityki spójności, oraz z zadowoleniem przyjmuje fakt, że uwzględniły to w swoich priorytetach dotyczących programowania; przyznaje, że w najbliższej przyszłości zalecenia dla poszczególnych krajów mogą wywołać zmiany w programach EFSI, zapewniając wsparcie dla reform strukturalnych w państwach członkowskich; zwraca uwagę, że zalecenia dla poszczególnych krajów i krajowe programy reform stanowią wyraźny związek między EFSI a procesami europejskiego semestru;

26.  podkreśla znaczenie stworzenia wyważonego związku między polityką spójności a europejskim semestrem, gdyż zarówno polityka spójności, jak i europejski semestr służą realizacji tych samych celów w ramach strategii „Europa 2020”, z zastrzeżeniem osiągnięcia celów spójności społecznej, gospodarczej i terytorialnej z myślą o zmniejszeniu różnic zgodnie z traktatami; jest zdania, że należy ponownie zastanowić się nad zasadnością zawieszenia EFSI w przypadku odejścia od celów europejskiego semestru, gdyż mogłoby to przynieść efekt przeciwny do zamierzony, jeśli chodzi o pobudzanie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia;

Synergia i instrumenty finansowe

27.  zauważa, że ramy regulacyjne dotyczące EFSI na lata 2014–2020 sprzyjają instrumentom finansowym; podkreśla jednak, że korzystanie z dotacji nadal jest nieodzowne; zauważa, że nacisk wydaje się położony na stopniowe zastępowanie dotacji pożyczkami i gwarancjami; podkreśla, że tendencja ta została wzmocniona przez plan inwestycyjny dla Europy, a w szczególności nowo utworzony Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS); zauważa też, że stosowanie podejścia opartego na wielu funduszach nadal wydaje się trudne; mając na uwadze złożoność takich instrumentów, podkreśla istotne znaczenie odpowiedniego wsparcia dla instytucji lokalnych i regionalnych w zakresie szkolenia urzędników odpowiedzialnych za zarządzanie nimi; zwraca uwagę, że instrumenty finansowe mogłyby oferować rozwiązania w zakresie bardziej efektywnego wykorzystania środków z budżetu UE, a przez to przyczynić się, wespół z dotacjami na przeprowadzenie inwestycji, do stymulowania wzrostu gospodarczego i tworzenia trwałych miejsc pracy;

28.  wskazuje, że odrębne założenia realizowane są w przypadku EFIS, którzy prezentowany jest jako przykład sukcesu, jeśli chodzi o szybkie wdrożenie, pomimo znacznych niedostatków, takich jak brak dodatkowości; w tej sytuacji zwraca się do Komisji, aby przedłożyła szczegółowe dane dotyczące wpływu EFIS pod względem wzrostu i zatrudnienia oraz, po przeprowadzeniu oceny, przedstawiła wyciągnięte wnioski w celu umożliwienia skuteczniejszego wykorzystywania EFSI w nowym okresie programowania, rozpoczynającym się w 2021 r.; ponadto zwraca się o to, aby – dodatkowo w stosunku do opinii Europejskiego Trybunału Obrachunkowego nr 2/2016(14), przedstawiono analizę wkładu EFIS w cele EFSI oraz bilans osiągnięć EFIS pod względem jego własnych priorytetów;

29.  zwraca jednak uwagę na brak dowodów potwierdzających wyniki i rezultaty generowane dzięki instrumentom finansowym, a także na nikły związek tych instrumentów finansowych z nadrzędnymi celami i priorytetami UE;

30.  zauważa, że sprawozdanie przedkładane przez Komisję na mocy art. 16 zawiera niewiele informacji o koordynacji i synergii między różnymi programami i instrumentami w innych obszarach polityki, a w szczególności nie zawsze przedstawiano w nim wiarygodne dane na temat oczekiwanych wyników EFS i Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych; podkreśla, że wspólne rozporządzenie dla pięciu EFSI zwiększyło synergię między nimi, w tym w drugim filarze wspólnej polityki rolnej; jest przekonany, że należy zwiększyć synergię z polityką w innych obszarach oraz z innymi instrumentami, w tym EFIS oraz innymi instrumentami finansowymi, pod kątem zmaksymalizowania efektów inwestycji; podkreśla, że przepisy dotyczące pomocy państwa mają zastosowanie do EFSI, lecz nie do EFIS i programu „Horyzont 2020” oraz że powoduje to problemy w zwiększaniu poziomu synergii między funduszami, programami i instrumentami; zwraca uwagę, że aby zapewnić niezbędną komplementarność i synergię między EFIS, instrumentami finansowymi i EFSI, kwestia przepisów dotyczących pomocy państwa będzie wymagać dalszego rozważenia w celu doprecyzowania, uproszczenia i odpowiedniego dostosowania; wzywa Komisję do dostarczenia instytucjom zarządzającym kompleksowych wytycznych w zakresie łączenia EFIS z instrumentami zarządzania dzielonego i bezpośredniego, w tym EFSI, instrumentem „Łącząc Europę” oraz programem „Horyzont 2020”;

31.  opowiada się za dalszym zrównoważonym korzystaniem z instrumentów finansowych wówczas, gdy przynoszą one wartość dodaną i nie wpływają ujemnie na tradycyjne wsparcie w ramach polityki spójności; podkreśla jednak, że powinno się to odbywać dopiero po dokładnej ocenie wkładu instrumentów finansowych w realizację celów polityki spójności; podkreśla, że wszystkie regiony muszą utrzymać zdywersyfikowany zakres źródeł finansowania, a jednocześnie dotacje pozostają w niektórych sektorach najbardziej odpowiednimi instrumentami osiągania celów w zakresie wzrostu i zatrudnienia; zwraca się do Komisji, aby zaproponowała zachęty w celu zapewnienia instytucjom zarządzającym pełnych informacji na temat możliwości wykorzystania instrumentów finansowych i na temat ich zakresu oraz przeanalizowała koszty zarządzania dotacjami i pomocą zwrotną stosowaną w programach podlegających zarządzaniu dzielonemu i w programach zarządzanych centralnie; podkreśla, że kluczowe dla usprawnienia wdrożenia instrumentów finansowych są jasne, spójne i ukierunkowane przepisy dotyczące tych instrumentów, pomagające w uproszczeniu procesu przygotowania i wdrażania, z korzyścią dla zarządców funduszy i beneficjentów; zwraca uwagę na nadchodzące sprawozdanie z własnej inicjatywy Komisji Rozwoju Regionalnego pt. „Właściwa kombinacja funduszy na rzecz regionów Europy: zapewnienie równowagi między instrumentami finansowymi a dotacjami w ramach polityki spójności UE”(2016/2302(INI));

Uproszczenie

32.  zauważa, że jednym z głównych celów okresu programowania 2014–2020 jest dalsze uproszczenie dla beneficjentów EFSI, oraz uznaje, że uproszczenie jest jednym z kluczowych czynników poprawy dostępu do finansowania;

33.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że obecne unowocześnione ramy prawne dotyczące EFSI stwarzają nowe możliwości uproszczenia wspólnych przepisów odnoszących się do kwalifikowalności, do form kosztów uproszczonych i do e-rządzenia; ubolewa jednak, że komunikat Komisji przygotowany na podstawie art. 16 ust. 3 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów nie zawiera żadnych konkretnych informacji na temat stosowania uproszczonych opcji kosztów; podkreśla, że istnieje potrzeba podejmowania dalszych działań w kierunku wykorzystania pełnych możliwości uproszczonych opcji kosztów pod względem eliminowania obciążeń administracyjnych; zauważa, że nadal są potrzebne beneficjentom i instytucjom zarządzającym środki zmierzające do znacznego uproszczenia, ze szczególnym uwzględnieniem zamówień publicznych, zarządzania projektami i audytów w trakcie podejmowanych działań i po ich wykonaniu;

34.  wzywa Komisję do przedstawiania aktualnych ocen obciążenia administracyjnego – w tym poszczególnych składników takich jak czas, koszty i biurokracja – w finansowaniu unijnym w formie zarówno dotacji, jak i instrumentów finansowych na podstawie danych o wynikach z lat 2007–2013 i z początku nowego okresu rozpoczętego w 2014 r.;

35.  zaleca, aby w przyszłym okresie programowania, rozpoczynającym się w 2021 r., wszystkie szczeble administracji dążyły do stosowania systemu pojedynczego audytu eliminującego powielanie kontroli na poszczególnych szczeblach instytucjonalnych; ponagla Komisję do wyjaśnienia zakresu i statusu prawnego istniejących wytycznych dotyczących poszczególnych EFSI, jak również do przygotowania – w ścisłej współpracy z instytucjami zarządzającymi oraz wszystkimi odpowiednimi szczeblami instytucji audytowych – wspólnej interpretacji kwestii audytowych; potwierdza, że należy poczynić dalsze kroki na rzecz uproszczenia, w tym w szczególności w programach kierowanych do młodzieży, przez wprowadzenie m.in. większej proporcjonalności w ramach kontroli; z zadowoleniem przyjmuje wstępne rezultaty prac grupy wysokiego szczebla ds. uproszczenia, którą powołała Komisja Europejska;

36.  zaleca opracowanie standardowych procedur sporządzania programów operacyjnych i zarządzania, zwłaszcza tam, gdzie realizowane są liczne programy współpracy terytorialnej;

Potencjał administracyjny

37.  zauważa, że państwa członkowskie różnią się od siebie pod względem kultury administracyjnej i poziomów wykonania w obrębie ram politycznych, a w niwelowaniu różnic powinny pomagać warunki wstępne; podkreśla potrzebę wzmocnienia potencjały administracyjnego, co stanowi priorytet w kontekście polityki spójności oraz europejskiego semestru, szczególnie w państwach członkowskich o niskiej absorpcji funduszy; zauważa potrzebę zapewnienia technicznego, profesjonalnego i praktycznego wsparcia państwom członkowskim, regionom i miejscowościom przy sporządzaniu wniosków o finansowanie; docenia efekty istnienia instrumentu JASPERS i przypomina, że niewłaściwe planowanie inwestycji jest przyczyną znaczących opóźnień w realizacji projektów i nieefektywnego wykorzystania środków;

38.  zwraca uwagę, że powolny rozruch niektórych programów, brak zdolności zarządzania złożonymi projektami, opóźnienia w finalizacji projektów, obciążenia administracyjne w państwach członkowskich, nadmierna ilość unijnych regulacji i błędy w procedurach zamówień publicznych to główne przeszkody w realizacji polityki spójności; za istotne uważa wskazanie oraz upraszczanie niepotrzebnie skomplikowanych procesów i procedur w zarządzaniu dzielonym, które stwarzają dodatkowe obciążenia dla organów i beneficjentów; wskazuje, że należy stale doskonalić, monitorować i wzmacniać potencjał administracyjny; jest zatem zdania, że należy w związku z tym wykorzystać funkcjonalne i elastyczne rozwiązania z zakresu administracji elektronicznej, a także udoskonalone przekazywanie informacji i koordynację między państwami członkowskimi; podkreśla ponadto potrzebę większej koncentracji na szkoleniu administracji;

39.  wskazuje, że przykrojone do potrzeb ramy regulacyjne, warunki i rozwiązania (takie jak mechanizm wymiany między różnymi regionami Taiex Regio Peer 2 Peer) służące uproszczeniu mogą stanowić skuteczniejszą odpowiedź na potrzeby i wyzwania występujące w poszczególnych regionach, jeśli chodzi o potencjał administracyjny;

Europejska współpraca terytorialna

40.  podkreśla, szczególnie z punktu widzenia zmniejszania dysproporcji między regionami przygranicznymi, że wartość dodana europejskiej współpracy terytorialnej powinna znaleźć odzwierciedlenie w podwyższeniu, gdy tylko będzie to wykonalne, poziomu środków na ten cel polityki spójności; wzywa jednocześnie państwa członkowskie, aby udostępniły potrzebne środki na współfinansowanie; uwypukla potrzebę zachowania tego instrumentu jako jednego z podstawowych elementów polityki spójności po 2020 r.;

41.  podkreśla znaczenie strategii makroregionalnych, jako instrumentów, które okazały się pożyteczne dla rozwoju współpracy terytorialnej i rozwoju gospodarczego zaangażowanych terytoriów; przypomina, że organy lokalne i regionalne mają decydującą rolę w powodzeniu inicjatyw podejmowanych w ramach tych strategii;

42.  zaleca, by intensywniej korzystać ze zmodyfikowanego i rozszerzonego instrumentu prawnego EUWT jako podstawy prawnej do współpracy terytorialnej;

43.  proponuje utworzenie stałego powiązania między RIS3 a współpracą międzyregionalną na skalę ogólnounijną, najlepiej w postaci stałego elementu programu INTERREG;

44.  podkreśla, że koncepcja ukierunkowania na wyniki wymaga, by programy Interreg zapewniały wysokiej jakości współpracę na poziomie projektu, oraz dostosowania metod i kryteriów oceny, uwzględniających specyfikę poszczególnych programów; apeluje do Komisji, państw członkowskich i instytucji zarządzających o współpracę i wymianę informacji oraz dobrych praktyk, aby jak najskuteczniej wdrażać i uwzględniać koncepcję ukierunkowania na wyniki, z uwzględnieniem specyfiki europejskiej współpracy terytorialnej;

45.  podkreśla potencjał wykorzystania instrumentów finansowych w programach Interreg, które poprzez uzupełnienie dotacji pomagają we wspieraniu MŚP oraz w rozwoju badań i innowacji, zwiększając inwestycje, tworząc nowe miejsca pracy oraz pozwalając na osiągnięcie lepszych wyników i zwiększając efektywność projektów;

46.  ubolewa nad słabą znajomością wśród społeczeństwa i niewystarczającym wyeksponowaniem programów europejskiej współpracy terytorialnej oraz apeluje o skuteczniejsze nagłaśnianie osiągnięć związanych z ukończonymi projektami; apeluje do Komisji, państw członkowskich i organów zarządzających o ustanowienie mechanizmów i szerokich zinstytucjonalizowanych platform współpracy, aby zapewnić lepsze wyeksponowanie przedmiotowych inicjatyw i ich lepszą znajomość wśród społeczeństwa; wzywa Komisję do zbadania i zebrania dotychczasowych osiągnięć programów i projektów europejskiej współpracy terytorialnej;

Zasada partnerstwa i wielopoziomowe zarządzanie

47.  z zadowoleniem przyjmuje uzgodniony podczas negocjacji w sprawie aktualnego okresu wsparcia kodeks postępowania, który określa standardy minimalne dla dobrze funkcjonującego partnerstwa; zauważa, że wprawdzie kodeks ten poprawił wdrażanie zasady partnerstwa w większości państw członkowskich, lecz że wiele państw członkowskich niestety w znacznej części scentralizowało negocjacje i wdrażanie w przypadku umów partnerstwa i w przypadku programów operacyjnych; podkreśla potrzebę aktywnego zaangażowania władz regionalnych i lokalnych oraz innych zainteresowanych podmiotów na wszystkich etapach i w związku z tym wzywa do zagwarantowania w przyszłości ich rzeczywistego udziału w procesie negocjacji i wdrażania w odniesieniu do konkretnych struktur krajowych; uważa, że nadmierna centralizacja i brak zaufania także odgrywają rolę w opóźnianiu wdrożenia EFSI, przy czym niektóre państwa członkowskie i instytucje zarządzające niezbyt chętnie oddają odpowiedzialność w większym zakresie za zarządzanie funduszami UE w ręce władz lokalnych i regionalnych;

48.  zaznacza, że Komisja powinna przedstawić wyjaśnienie co do wyników państw członkowskich i regionów w stosowaniu zasad określonych w art. 5 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów, z akcentem na to, w jaki sposób można zachęcić rządy do pełnego stosowania zasady partnerstwa; podkreśla, że wspólna odpowiedzialność stanowi warunek wstępny szerszej aprobaty dla polityki spójności UE;

49.  popiera nowe podejście Komisji w dziedzinie utworzenia specjalnych grup roboczych, czyli zespołów projektowych mających za zadanie zapewnienie lepszego zarządzania EFSI w państwach członkowskich, oraz wzywa do dalszego rozwijania tego podejścia;

50.  podkreśla, że przyszła polityka spójności musi obejmować środki wspierające, aby pomóc uchodźcom w integracji społecznej na rynku pracy UE, a w ten sposób sprzyjać wzrostowi gospodarczemu oraz przyczynić się do zapewnienia ogólnego bezpieczeństwa w UE;

Przyszła polityka spójności

51.  zaznacza, że w wielu państwach członkowskich EFSI wnoszą wkład w PKB, tworzenie miejsc pracy i wzrost gospodarczy, które to elementy należy koniecznie uwzględnić w 7. sprawozdaniu w sprawie spójności, spodziewanym w 2017 r.; ponadto wskazuje, że znaczne inwestycje w regionach słabiej rozwiniętych wnoszą też wkład w PKB bardziej rozwiniętych państw członkowskich; jest zdania, że gdyby rząd Zjednoczonego Królestwa oficjalnie powołał się na art. 50, wówczas 7. sprawozdanie w sprawie spójności powinno uwzględniać również potencjalne skutki Brexitu dla polityki strukturalnej;

52.  jest zdania, że PKB nie może być jedynym uznawanym za właściwy wskaźnikiem wykorzystywanym do celów zapewnienia sprawiedliwej dystrybucji środków oraz że podczas podejmowania decyzji o przyszłym przydziale środków należy brać pod uwagę szczególne potrzeby terytorialne oraz znaczenie uzgodnionych priorytetów rozwoju obszarów objętych programami; jest zdania, że w przyszłości należy rozważyć wprowadzenie nowych dynamicznych wskaźników stanowiących uzupełnienie PKB; zauważa, że wiele regionów w Europie stoi wobec wysokich stóp bezrobocia i wobec zmniejszania się liczby ludności; zwraca się do Komisji, aby rozważyła możliwość opracowania i wprowadzenia „wskaźnika demograficznego”;

53.   przypomina, że znaczna ilość inwestycji publicznych jest realizowana na szczeblu lokalnym i regionalnym; podkreśla, że Europejski System Rachunków (ESA) nie może ograniczać zdolności władz lokalnych i regionalnych do dokonywania niezbędnych inwestycji, gdyż to uniemożliwiłoby państwom członkowskim wniesienie wkładu we współfinansowanie projektów kwalifikujących się do środków z funduszy strukturalnych, a tym samym wykorzystanie tego istotnego źródła finansowania do pomocy w wyjściu z kryzysu gospodarczego oraz do stymulowania wzrostu i zatrudnienia; zaleca Komisji dokonanie ponownej oceny ściśle rocznego podejścia ESA, tak aby wydatki publiczne finansowane z EFSI były uważane za inwestycje kapitałowe, a nie tylko za zobowiązania lub koszty operacyjne;

54.  podkreśla, że europejska współpraca terytorialna, która stanowi realizację wprowadzonej w Traktacie z Lizbony szerszej zasady spójności terytorialnej, może zostać usprawniona; w związku z tym zachęca wszystkie zainteresowane podmioty uczestniczące w negocjacjach dotyczących przyszłej polityki do wzmocnienia tego wymiaru spójności terytorialnej; wzywa Komisję, by w 7. sprawozdaniu w sprawie spójności nadała należne znaczenie europejskiej współpracy terytorialnej;

55.  uważa, że w przyszłości należy utrzymać koncentrację tematyczną, gdyż okazała się skuteczna; oczekuje, że Komisja przedstawi zestawienie osiągnięć będących skutkiem koncentracji tematycznej w polityce spójności;

56.  jest przekonany, że przyszła polityka spójności ukierunkowana na wyniki musi opierać się na danych i wskaźnikach nadających się do pomiaru wysiłków, wyników i osiągniętych skutków, a także na doświadczeniach na szczeblu regionalnym i lokalnym w tej dziedzinie (budżetowanie zadaniowe, warunki wstępne i koncentracja tematyczna), gdyż zapewnia to jasne praktyczne wytyczne dla organów lokalnych i regionalnych – w tym tych, które dotychczas nie próbowały stosować tego podejścia – dotyczące wdrażania jej zasad;

57.  podkreśla, że w przyszłości potrzebna będzie szybsza absorpcja dostępnych środków finansowych i bardziej zrównoważona progresja wydatków podczas cyklu programowania, również aby uniknąć częstego korzystania z „projektów retrospektywnych”, które często mają na celu uniknięcie automatycznego umorzenia na koniec okresu programowania. uważa, że po przyjęciu ogólnego rozporządzenia oraz rozporządzeń dotyczących funduszy realizacja programów operacyjnych w następnym okresie wsparcia od 2021 r. będzie mogła rozpoczynać się szybciej, gdyż po wysiłkach poczynionych w zakresie polityki spójności w latach 2014–2020 państwa członkowskie będą miały już doświadczenie w polityce ukierunkowanej na wyniki; wskazuje, że w związku z tym państwa członkowskie powinny unikać opóźnień w powoływaniu instytucji zarządzających programami operacyjnymi;

58.  nalega, by procedura ustawodawcza zmierzająca do przyjęcia następnych WRF została zakończona przed końcem 2018 r., tak aby niedługo potem można było przyjąć ramy regulacyjne przyszłej polityki spójności i wprowadzić je w życie bezzwłocznie od dnia 1 stycznia 2021 r.;

59.  uważa, że polityka spójności powinna nadal obejmować wszystkie państwa członkowskie i wszystkie europejskie regiony oraz że uproszczenie dostępu do funduszy europejskich jest koniecznym warunkiem powodzenia tej polityki w przyszłości;

60.  uważa, że duch innowacji i inteligentnej specjalizacji, obok zrównoważonego rozwoju, musi pozostać istotną siłą napędową polityki spójności; podkreśla, że inteligentna specjalizacja powinna być przewodnim mechanizmem przyszłej polityki spójności;

61.  podkreśla wysokie ryzyko nagromadzenia wniosków o płatności w ramach działu 1B w drugiej połowie obowiązywania aktualnych WRF i wzywa do przeznaczania przez kolejne lata do końca bieżącej perspektywy finansowej wystarczających środków na płatności, aby zapobiec powstaniu nowych zaległości w nieuregulowanych rachunkach; zaznacza, że w tym celu niezbędne jest, aby trzy instytucje UE opracowały i uzgodniły wspólny plan płatności na lata 2016–2020 przewidujący jasną strategię, by można było spełnić wszystkie potrzeby w zakresie płatności do końca obowiązywania aktualnych WRF;

62.  zaleca, aby Komisja zbadała rzeczywisty wpływ ESFI w trakcie poprzedniego okresu programowania oraz zakres, w jakim cele europejskie zostały osiągnięte za pośrednictwem zainwestowanych środków, a także aby wyciągnęła wnioski z pozytywnych i negatywnych doświadczeń, traktując to jako punkt wyjścia w celu wniesienia wartości dodanej do procesu inwestycyjnego;

o
o   o

63.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji i Komitetowi Regionów, a także rządom oraz krajowym i regionalnym parlamentom państw członkowskich.

(1) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 320.
(2) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 289.
(3) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 470.
(4) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 487.
(5) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 259.
(6) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 303.
(7) Dz.U. L 149 z 20.5.2014, s. 1.
(8) Dz.U. L 169 z 1.7.2015, s. 1.
(9) Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0217.
(10) Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0311.
(11) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0419.
(12) Dz.U. C 303 z 19.8.2016, s. 94.
(13) Dz.U. C 313 z 22.9.2015, s. 31.
(14) Opinia Europejskiego Trybunału Obrachunkowego nr 2/2016 „w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenia (UE) nr 1316/2013 oraz (UE) 2015/1017 i towarzyszącej oceny przeprowadzonej przez Komisję na mocy art. 18 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2015/1017”.


Europejska strategia w dziedzinie lotnictwa
PDF 450kWORD 65k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie europejskiej strategii w dziedzinie lotnictwa (2016/2062(INI))
P8_TA(2017)0054A8-0021/2017

Parlament Europejski,

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 7 grudnia 2015 r. zatytułowany „Europejska strategia w dziedzinie lotnictwa” (COM(2015)0598),

–  uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), w szczególności jego art. 4 ust. 2 lit. b) i g) i art. 16 oraz tytuł VI i X,

–  uwzględniając Protokół (nr 2) w sprawie stosowania zasad pomocniczości i proporcjonalności,

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 14 lipca 2016 r. w sprawie europejskiej strategii w dziedzinie lotnictwa(1),

–  uwzględniając decyzję Komisji 2012/21/EU z dnia 20 grudnia 2011 r. w sprawie stosowania art. 106 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy państwa w formie rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych, przyznawanej przedsiębiorstwom, którym powierzono wykonywanie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym(2),

–  uwzględniając komunikat Komisji pt. „Wytyczne dotyczące pomocy państwa na rzecz portów lotniczych i przedsiębiorstw lotniczych”(3),

–  uwzględniając zawiadomienie Komisji w sprawie pojęcia pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej(4),

–  uwzględniając projekt rozporządzenia Komisji zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 651/2014 uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu(5),

–  uwzględniając wniosek Komisji z dnia 7 grudnia 2015 r. w sprawie wspólnych zasad w dziedzinie lotnictwa cywilnego i utworzenia Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego Unii Europejskiej oraz uchylenia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008 (COM(2015)0613,

–  uwzględniając wnioski z konferencji na wysokim szczeblu pt. „Społeczna agenda dla transportu”, która odbyła się w Brukseli w dniu 4 czerwca 2015 r.(6),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 4 lutego 2016 r. w sprawie specyficznej sytuacji wysp(7),

–  uwzględniając wynik 39. posiedzenia Zgromadzenia Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO), które odbyło się w 2016 r.,

–  uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 551/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 marca 2004 r. w sprawie organizacji i użytkowania przestrzeni powietrznej w jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 11 listopada 2015 r. w sprawie lotnictwa(8),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 29 października 2015 r. w sprawie przyznania przez światową konferencję radiokomunikacyjną, która odbyła się w Genewie w dniach 2–27 listopada 2015 r. (WRC-15), pasma widma radiowego niezbędnego do wspierania przyszłego rozwoju technologii satelitarnej umożliwiającej funkcjonowanie globalnych systemów śledzenia lotów(9),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 7 czerwca 2011 r. w sprawie międzynarodowych umów o ruchu lotniczym na mocy traktatu lizbońskiego(10),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 25 kwietnia 2007 r. w sprawie stworzenia Europejskiej Wspólnej Przestrzeni Lotniczej(11),

–  uwzględniając swoje stanowisko przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 12 marca 2014 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wdrożenia jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej (wersja przekształcona)(12),

–  uwzględniając swoje stanowisko przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 12 marca 2014 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 216/2008 w zakresie lotnisk, zarządzania ruchem lotniczym i służb żeglugi powietrznej(13),

–  uwzględniając swoje stanowisko przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 5 lutego 2014 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 261/2004 ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów oraz rozporządzenie (WE) nr 2027/97 w sprawie odpowiedzialności przewoźnika lotniczego w odniesieniu do przewozu drogą powietrzną pasażerów i ich bagażu(14),

–  uwzględniając swoje stanowisko przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 12 grudnia 2012 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych zasad przydzielania czasu na start lub lądowanie w portach lotniczych UE (wersja przekształcona)(15),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 29 października 2015 r. w sprawie bezpiecznego korzystania ze zdalnie kierowanych bezzałogowych systemów powietrznych (RPAS), powszechnie znanych jako bezzałogowe statki powietrzne (UAV), w dziedzinie lotnictwa cywilnego(16),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 2 lipca 2013 r. w sprawie unijnej polityki w zakresie zewnętrznych stosunków w dziedzinie lotnictwa – jak sprostać przyszłym wyzwaniom(17),

–  uwzględniając konkluzje Europejskiego Szczytu Lotniczego, który odbył się na lotnisku Schiphol (Niderlandy) w dniach 20–21 stycznia 2016 r.(18),

–  uwzględniając konwencję chicagowską z dnia 7 grudnia 1944 r.,

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Transportu i Turystyki oraz opinie Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych, Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności, jak również Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów (A8-0021/2017),

A.  mając na uwadze, że ostatecznym celem polityki transportowej UE jest służenie interesom obywateli i przedsiębiorstw europejskich przez zapewnienie coraz lepszej sieci połączeń, najwyższych standardów bezpieczeństwa i ochrony oraz usuwanie barier rynkowych;

B.  mając na uwadze, że rygorystyczne normy bezpieczeństwa powinny pozostać jednym z kluczowych celów w dążeniu do zapewnienia konkurencyjności w transporcie lotniczym;

C.  mając na uwadze, że jednolity unijny rynek lotniczy jest najbardziej udanym przykładem regionalnej liberalizacji transportu lotniczego, która znacznie przyczyniła się do upowszechnienia sieci połączeń lotniczych do niespotykanego wcześniej poziomu, zwiększając możliwości podróżowania w Europie i poza nią po niższych cenach; mając na uwadze, że sektor lotnictwa stanowi jeden z podstawowych elementów europejskiej sieci transportowej, niezbędny dla zapewnienia odpowiedniej sieci połączeń i spójności terytorialnej w UE i na całym świecie; mając na uwadze, że w odróżnieniu od regionów usytuowanych bardziej centralnie i lepiej zintegrowanych w przypadku regionów najbardziej oddalonych – z uwagi na ich dalekie i odizolowane położenie – nie ma alternatywy dla transportu lotniczego; mając na uwadze, że celem wspierania większego stopnia połączenia za pomocą transportu lotniczego nie powinno być tylko rozbudowywanie siatki połączeń, ale również zapewnienie połączeń o odpowiedniej jakości mierzonej zarówno częstotliwością lotów, jak i zasięgiem siatki połączeń czy dogodnością rozkładu;

D.  mając na uwadze, że sektor lotnictwa pobudza wzrost i tworzenie miejsc pracy, przynosząc zwielokrotniony skutek, a także jest ważnym filarem unijnej gospodarki sprzyjającym innowacyjności, handlowi i jakości miejsc pracy oraz przynoszącym obywatelom istotne korzyści bezpośrednie i pośrednie; mając na uwadze, że wzrost ruchu w transporcie lotniczym, a także dostępność i różnorodność połączeń lotniczych sprzyjają wzrostowi gospodarczemu, co potwierdza, że transport lotniczy działa jako katalizator rozwoju gospodarczego; mając na uwadze, że regionalne i lokalne porty lotnicze mają też ogromne znaczenie dla rozwoju regionów poprzez poprawę ich konkurencyjności i ułatwianie dostępu do turystyki;

E.  mając na uwadze, że transport lotniczy, porty lotnicze i związany z nimi przemysł wytwórczy odpowiadają za 4,7 miliona miejsc pracy w Unii, zarówno bezpośrednio (1,9 miliona), jak i pośrednio (2,8 miliona); mając na uwadze, że europejska branża lotnicza przyczynia się ponadto do istnienia dalszych 917 000 miejsc pracy w innych obszarach światowej gospodarki; mając na uwadze, że działalność lotnicza ma charakter mobilny i międzynarodowy, co utrudnia wykrywanie naruszeń wymogów prawa socjalnego i przypadków obchodzenia norm pracy oraz oznacza, że rozwiązanie problemów wyłącznie na szczeblu krajowym jest niemożliwe; mając na uwadze, że z niedawnych ustaleń MOP wynika, iż warunki pracy w sektorze lotniczym ulegają pogorszeniu; mając na uwadze, że większe zróżnicowanie umów może dawać większą elastyczność, ale może też być wykorzystywane do wybierania najdogodniejszych przepisów („rule shopping”) w celu uniknięcia obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne;

F.  mając na uwadze, że brak odpowiedniego wdrożenia prawodawstwa UE oraz brak woli politycznej w Radzie uniemożliwia uwolnienie pełnego potencjału sektora lotnictwa, co z kolei obniża jego konkurencyjność i prowadzi do zwiększenia kosztów ponoszonych przez przedsiębiorstwa, pasażerów i całą gospodarkę;

G.  mając na uwadze, że w sektorze opartym na rozwoju technologicznym, badaniach naukowych i innowacjach, które wymagają zarówno dużych inwestycji, jak i wysoce rozwiniętej infrastruktury, powodzenie strategii zależy od zdolności przyjęcia długofalowej wizji obejmującej odpowiedni plan inwestycyjny oraz od pełnego uwzględnienia wszystkich rodzajów transportu;

H.  mając na uwadze, że sektor lotnictwa odgrywa ważną rolę w realizacji celów klimatycznych UE poprzez wprowadzanie środków na rzecz ograniczenia emisji gazów cieplarnianych;

I.  mając na uwadze, że pomimo iż w ramach jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej przewidziane jest tworzenie funkcjonalnych bloków przestrzeni powietrznej (FAB), dotychczas odnotowuje się znaczne opóźnienia w ich realizacji; mając na uwadze, że w związku z tym Komisja ocenia na ok. 5 mld EUR roczne straty spowodowane brakiem postępów w tym kierunku;

J.  mając na uwadze, że bezpieczeństwo jest jednym z najbardziej bezpośrednich wyzwań, jakie stoją przed lotnictwem;

1.  z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji dotyczący europejskiej strategii w dziedzinie lotnictwa oraz działania Komisji mające na celu rozpoznanie źródeł ożywienia sektora przez znalezienie nowych możliwości rynkowych i likwidowanie barier, jak również jej wnioski mające na celu przewidywanie nowych wyzwań i stawienie im czoła w oparciu o wspólną europejską wizję poprzez rozwijanie nowoczesnych ram regulacyjnych; uważa, że w dłuższej perspektywie należy przyjąć jeszcze bardziej kompleksowe i ambitne podejście, aby dać impuls niezbędny dla zrównoważonego i konkurencyjnego sektora transportu lotniczego w Europie;

2.  uważa, że bezpieczeństwo jest przewodnią zasadą europejskiej strategii w dziedzinie lotnictwa i że należy je stale zwiększać; dlatego z zadowoleniem przyjmuje przegląd rozporządzenia podstawowego w sprawie Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA) (rozporządzenie (WE) nr 216/2008), którego celem jest osiągnięcie najwyższego możliwego poziomu bezpieczeństwa w lotnictwie; w związku z tym apeluje do Komisji i Rady, aby wyposażyły EASA w dostateczne zasoby finansowe i kadrowe pozwalające zapewnić wysokie normy bezpieczeństwa i wzmocnienie jej roli na scenie międzynarodowej;

3.  apeluje do Rady i państw członkowskich, by wreszcie poczyniły szybkie postępy w odniesieniu do innych kluczowych aktów prawnych, co do których panuje obecnie impas, takich jak przekształcenie rozporządzenia w sprawie wdrożenia jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej (SES2+) i przegląd rozporządzenia w sprawie przydzielania czasu na start i lądowanie oraz rozporządzeń w sprawie praw pasażerów; wzywa Komisję, by ponownie przeanalizowała bieżące inicjatywy i zaproponowała realne alternatywne rozwiązania w celu wyeliminowania słabości sektora lotnictwa wynikających z opóźnionego i niepełnego wdrożenia prawodawstwa UE, przykładowo w odniesieniu do jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej (SES); podkreśla, że jeżeli ma zostać zapewniona jasność i pewność prawa, to publikowanie wytycznych, mimo że jest pomocne, nie zastąpi prawidłowego przeglądu obowiązujących rozporządzeń;

4.  podkreśla, że procedury dotyczące lotnictwa zablokowane w Radzie mają zapewnić UE większą pewność prawa, wzmocnione ramy ochrony praw pasażerów lotniczych, bardziej wydajne i racjonalne wykorzystanie przestrzeni powietrznej UE oraz ulepszone przepisy dotyczące tworzenia jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej, a wszystkie te elementy są niezbędne do zrealizowania strategii w dziedzinie lotnictwa; apeluje do Rady o podjęcie działań w celu przyspieszenia negocjacji nad tymi procedurami;

Międzynarodowy wymiar strategii w dziedzinie lotnictwa

5.  z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji dotyczący przeglądu rozporządzenia (WE) nr 868/2004, w którym podjęto kwestię stosowanych obecnie nieuczciwych praktyk, takich jak niedopuszczalna pomoc państwa, która nie jest ani właściwa, ani skuteczna, przez co sprawozdanie rzuca światło na poważne obawy dotyczące potencjalnych zakłóceń konkurencji na mocy zasad europejskich; podkreśla jednak, że ani niedopuszczalne tendencje protekcjonistyczne, ani środki na rzecz zapewnienia uczciwej konkurencji nie mogą zagwarantować same w sobie konkurencyjności unijnego sektora lotnictwa;

6.  uważa, że europejski sektor lotnictwa – mimo że znajduje się w obliczu rosnącej presji ze strony nowych konkurentów, których wielu uczyniło z transportu lotniczego strategiczne narzędzie międzynarodowego rozwoju – jest w stanie skutecznie funkcjonować w konkurencyjnym środowisku globalnym dzięki dalszemu rozwojowi i wykorzystaniu swoich atutów, takich jak na przykład rygorystyczne normy bezpieczeństwa i ochrony, rola EASA, położenie geograficzne, innowacyjny przemysł, cele społeczne i środowiskowe; zdecydowanie uważa, że konkurencja ze strony państw trzecich, o ile jest uczciwa, powinna być postrzegana jako szansa na dalszy rozwój innowacyjnego europejskiego modelu lotnictwa, który ma potencjał, by reagować w sposób jednolity i konkurencyjny na specyfikę oferty konkurentów;

7.  uważa, że możliwość przyciągania inwestycji zagranicznych jest ważna dla konkurencyjności unijnych linii lotniczych i nie można jej ograniczać; dlatego pozytywnie odnosi się do zamiaru wydania przez Komisję wytycznych, które zapewnią jasność co do zasad własności i kontroli, jak określono w rozporządzeniu (WE) nr 1008/2008, ze szczególnym uwzględnieniem kryteriów „skutecznej kontroli”, tak aby zapewnić skuteczność tych zasad;

8.  z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę dotyczącą negocjowania na szczeblu UE umów o transporcie lotniczym i dwustronnych umów dotyczących bezpieczeństwa lotniczego z państwami trzecimi stanowiącymi wschodzące lub strategiczne rynki (Chiny, Japonia, kraje ASEAN, Turcja, Katar, ZEA, Armenia, Meksyk, Chiny, Bahrajn, Kuwejt, Oman i Arabia Saudyjska), a także zachęca do niezwłocznych i konstruktywnych negocjacji; przypomina, że nowe umowy powinny być prawidłowo wdrażane przez wszystkie strony i że muszą zawierać klauzulę o uczciwej konkurencji opartą na standardach międzynarodowych (ICAO, MOP); apeluje do Komisji i Rady, aby, szanując postanowienia art. 218 TFUE, w pełni włączały Parlament we wszystkie etapy negocjacji;

9.  wzywa Komisję, aby uzależniała możliwość wynegocjowania umów o transporcie lotniczym z państwami trzecimi od przestrzegania przez nie wysokich standardów bezpieczeństwa, odpowiednich norm pracy i norm socjalnych, a także od ich udziału w rynkowym instrumencie ochrony klimatu w zakresie emisji pochodzących z transportu lotniczego, jak również aby zapewniała w umowach o transporcie lotniczym równy dostęp do rynku oraz takie same warunki własności i konkurencji bazujące na zasadzie wzajemności;

10.  zwraca się do Komisji o szybkie zakończenie trwających negocjacji i o podjęcie w przyszłości dialogu z innymi strategicznymi partnerami lotniczymi; podkreśla, że umowy o komunikacji lotniczej przyczyniają się też do postępu technologicznego oraz do wdrażania i wzmacniania innych europejskich polityk, takich jak polityka sąsiedztwa;

Konsolidacja jednolitego rynku lotniczego UE

11.  przypomina, że przestrzeń powietrzna stanowi również część jednolitego rynku UE oraz że wszelka fragmentacja wynikająca z jej niewydajnego użytkowania i ze stosowania rozbieżnych praktyk krajowych (dotyczących np. procedur operacyjnych, podatków, opłat itp.) wydłuża czas lotów i opóźnienia, powoduje dodatkowe zużycie paliwa, zwiększa emisje CO2, oprócz tego, że negatywnie wpływa na pozostałą część rynku i szkodzi konkurencyjności UE;

12.  zauważa, że art. 3 rozporządzenia (WE) nr 551/2004 przewiduje ustanowienie wspólnego europejskiego górnego rejonu informacji powietrznej (EUIR) bez uszczerbku dla suwerenności państw członkowskich w kwestii ich przestrzeni powietrznej, a także wzywa Komisję do jego wdrożenia, gdyż pozwoli to uporać się z regionalnymi wąskimi gardłami i umożliwi zapewnienie ciągłości usług powietrznych w najbardziej zagęszczonych częściach przestrzeni powietrznej w razie nieprzewidzianych okoliczności lub zakłóceń ruchu powietrznego; uważa, że EUIR pozwoli na stopniowe stworzenie transeuropejskiej autostrady powietrznej, która będzie kolejnym krokiem na drodze do zakończenia tworzenia jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej i racjonalnego pod względem kosztów zarządzania przestrzenią powietrzną UE; z zadowoleniem przyjmuje postępy, jakie poczyniono w zarządzaniu ruchem lotniczym, aby zwiększyć skuteczność, zmniejszyć koszty i emisje, zwłaszcza dzięki pracy menedżera sieci, a także apeluje do państw członkowskich o zakończenie realizacji FAB bez dalszych opóźnień, aby ułatwić dalsze postępy we wdrażaniu jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej;

13.  jest przekonany, że sektor lotnictwa powinien w pełni korzystać z europejskich technologii satelitarnych, takich jak EGNOS i Galileo, które umożliwiają bezpieczniejszą i skuteczniejszą nawigację i procedury podejścia, zapewniając jednocześnie pełne uruchomienie europejskiego systemu zarządzania ruchem lotniczym nowej generacji (SESAR); podkreśla zatem konieczność wdrożenia tych technologii na szeroką skalę; zwraca uwagę, że w celu właściwego wdrożenia programu SESAR i z myślą o osiągnięciu globalnej interoperacyjności na jego realizację powinien zostać przeznaczony odrębny i ambitny budżet niezależny od budżetu instrumentu „Łącząc Europę”;

14.  odnotowuje natężenie ruchu lotniczego, które ma obecnie znaczne rozmiary, a zgodnie z przewidywaniami powinno jeszcze wzrosnąć w najbliższych kilku latach, oraz ograniczenia możliwości obsłużenia przez europejskie porty lotnicze około 2 milionów lotów do 2035 r.; podkreśla, że będzie to wymagało skoordynowanego i wydajnego wykorzystania możliwości portów lotniczych i przestrzeni powietrznej, tak aby uporać się z zagęszczeniem ruchu;

15.  podkreśla wielkie znaczenie sektora lotniczego dla wzrostu gospodarczego, tworzenia miejsc pracy i rozwoju turystyki; zaznacza, że małe i regionalne porty lotnicze odgrywają kluczową rolę w promowaniu połączalności, spójności terytorialnej, włączenia społecznego i wzrostu gospodarczego, zwłaszcza w regionach peryferyjnych i na wyspach; pod tym względem dostrzega konieczność strategicznego planowania europejskiego systemu portów lotniczych, który jest w stanie wskazywać obecną przepustowość, przewidywane zapotrzebowanie, obecne wąskie gardła i przyszłe potrzeby w zakresie infrastruktury na szczeblu europejskim, a także utrzymać dostęp obywateli UE do usług lotniczych;

16.  dostrzega istnienie znacznej luki w sieci połączeń w UE charakteryzującej się mniejszą liczbą połączeń lotniczych w niektórych częściach Unii, a także znaczenie połączeń regionalnych (obejmujących obszary geograficzne znajdujące się poza TEN-T); zachęca Komisję do dalszego monitorowania i rozwiązywania kwestii połączeń lotniczych w UE;

17.  uważa, że dużej część istotnych ograniczeń wzrostu gospodarczego, zarówno w powietrzu, jak i na ziemi (takich jak na przykład kryzys przepustowości, niewystarczające lub nadmierne wykorzystanie infrastruktury, różne instytucje zapewniające służby żeglugi powietrznej lub ograniczone inwestycje), a także lukom w sieci połączeń lotniczych między różnymi regionami UE można zaradzić przez uznanie sieci połączeń, na wszystkich szczeblach (krajowym, europejskim i międzynarodowym), za jeden z podstawowych wskaźników w toku oceny i planowania działań w tym sektorze;

18.  jest zdania, że ocena sieci połączeń nie powinna ograniczać się wyłącznie do liczby, częstotliwości i jakości usług transportu lotniczego, lecz powinna również obejmować kontekst zintegrowanej nowoczesnej sieci transportowej i uwzględniać inne kryteria, przykładowo czas, ciągłość terytorialną, większą integrację sieci, dostępność, istnienie alternatyw transportowych, przystępność cenową i koszty środowiskowe, tak aby odzwierciedlała faktyczną wartość dodaną ocenianej trasy; wzywa zatem Komisję, by zbadała możliwość opracowania wskaźnika unijnego w oparciu o inne istniejące wskaźniki oraz o wyniki prac przygotowawczych zrealizowanych już przez Eurocontrol i obserwatorium portów lotniczych;

19.  uważa, że taki indeks połączalności, obejmujący pozytywną analizę kosztów i korzyści, powinien uwzględniać połączenia lotnicze w szerszym kontekście, a jednocześnie nie powinien zagrażać unijnemu celowi spójności terytorialnej, który zostanie wzmocniony dzięki przyszłym wytycznym interpretacyjnym odnoszącym się do przepisów dotyczących obowiązku świadczenia usługi publicznej; uważa, że ten indeks może sprzyjać ogólnemu planowaniu strategicznemu, tak aby zapobiegać traceniu pieniędzy podatników poprzez odróżnienie ekonomicznie uzasadnionych inicjatyw od nieopłacalnych projektów w celu sprzyjania na przykład dochodowej specjalizacji portów lotniczych, w tym ich klastrów i sieci, unikania powstawania w przyszłości lotnisk-widm oraz zapewnienia wydajnego wykorzystania przepustowości portów lotniczych i przestrzeni powietrznej, a także poprzez identyfikację intermodalnych, racjonalnych pod względem kosztów i zrównoważonych rozwiązań;

20.  uważa, że należy uwolnić korzyści płynące z komplementarności wszystkich bez wyjątku rodzajów transportu, tak aby poprawić mobilność i stworzyć odporną sieć transportową w interesie użytkowników zarówno w transporcie pasażerskim, jak i towarowym; zwraca uwagę, że intermodalność, która umożliwia zmianę transportu, jest jedynym sposobem na zapewnienie dynamicznego i zrównoważonego rozwoju konkurencyjnego europejskiego sektora lotnictwa; podkreśla, że intermodalność umożliwia bardziej efektywne wykorzystanie infrastruktury dzięki rozszerzeniu i uwzględnieniu obszarów ciążenia portów lotniczych oraz zapobieganiu ich pokrywaniu się, co z kolei pozwoliłoby na zwolnienie przedziałów czasu na starty i lądowania i przyczyniło się do stworzenia przyjaznego środowiska dla działań handlowych, turystycznych i przewozowych; docenia sukcesy osiągnięte na tym polu dzięki integracji infrastruktury kolejowej i lotniczej, a także zachęca do dalszych postępów w tym zakresie;

21.  przypomina, że korytarze TEN-T stanowią podstawę rozwoju multimodalnych rozwiązań, w ramach których porty lotnicze odgrywają rolę kluczowych węzłów; wyraża ubolewanie w związku z fragmentacją i ograniczoną liczbą europejskich inicjatyw w dziedzinie transportu multimodalnego; podkreśla znaczenie szybkich, wydajnych i dogodnych połączeń między sieciami transportu publicznego a infrastrukturą portów lotniczych; wzywa Komisję i państwa członkowskie, by nadały wyższy priorytet celowi multimodalności w odniesieniu do korytarzy TEN-T, a jednocześnie eliminowały wąskie gardła; wzywa Komisję, by niezwłocznie przedstawiła wniosek dotyczący multimodalnego i interoperacyjnego podejścia do kwestii transportu, w pełni uwzględniający sektor lotnictwa, a także apeluje do państw członkowskich o lepsze wykorzystywanie dostępnych instrumentów finansowych w celu promowania połączeń intermodalnych;

22.  uważa, że w celu zwiększenia atrakcyjności transportu multimodalnego w całej Europie należy oferować wszystkim pasażerom (w tym osobom o ograniczonej możliwości poruszania się) rozwiązania pozbawione barier, informacje w czasie rzeczywistym i usługi zintegrowane (np. zintegrowane bilety); zaznacza, że projekty finansowane przez UE udowodniły, że stworzenie systemów informacji o połączeniach multimodalnych i sprzedaży biletów na te połączenia jest wykonalne z technicznego punktu widzenia; wzywa zatem Komisję, aby wspierała faktyczne zapewnienie takich systemów pasażerom w całej UE;

23.  uważa, że przewoźnicy i usługodawcy zaangażują się w identyfikację rozwiązań intermodalnych i multimodalnych wówczas, gdy unijne ramy prawne zapewnią przejrzystość i pewność prawa w odniesieniu do praw pasażerów, odpowiedzialności, opóźnień i anulacji, odprawy bezpieczeństwa, otwartych danych i norm wymiany danych; wzywa Komisję do działania tej kwestii;

24.  zwraca uwagę, że finansowanie publiczne i prywatne w sektorze lotnictwa ma kluczowe znaczenie dla zagwarantowania spójności terytorialnej, wspierania innowacji i utrzymania lub przywrócenia czołowej pozycji Europy w tej branży; przypomina, że wszelkie formy finansowania muszą być zgodne z wytycznymi UE w zakresie pomocy państwa oraz z prawem konkurencji; jest zdania, że przy przyznawaniu wsparcia ze środków publicznych należy upewnić się, że dana inwestycja będzie opłacalna i będzie spełniała swój cel;

25.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby zgodnie z wytycznymi Komisji dotyczącymi pomocy państwa na rzecz portów lotniczych i przedsiębiorstw lotniczych i z zawiadomieniem Komisji dotyczącym zakresu pomocy państwa, o której mowa w art. 107 ust. 1 TFEU, utrzymały długofalową strategię na rzecz rozwiązania kwestii, z jednej strony, nadmiernej liczby przynoszących straty portów lotniczych w regionach, w których dostępne są inne rodzaje transportu, i, z drugiej strony, przyczynienia się drugorzędnych portów lotniczych do rozwoju, konkurencyjności i integracji regionów UE;

26.  zwraca uwagę na znaczenie ram regulacyjnych sprzyjających przyciąganiu i mobilizowaniu przez porty lotnicze inwestycji prywatnych; uważa, że ocena Komisji dotycząca dyrektywy w sprawie opłat lotniskowych w połączeniu ze skutecznymi konsultacjami z liniami i portami lotniczymi powinna przyczynić się do wyjaśnienia, czy obecne przepisy są skutecznymi narzędziami propagowania konkurencji w celu przeciwdziałania ryzyku nadużywania pozycji monopolistycznej, a także sprzyjania interesom europejskich konsumentów i propagowania konkurencji, lub czy też konieczna jest ich reforma; dostrzega wkład dochodów o charakterze nielotniczym w rentowność handlową portów lotniczych;

27.  zauważa, że Komisja zapowiedziała w opublikowanej w grudniu 2015 r. strategii dotyczącej lotnictwa ocenę dyrektywy Rady 96/67/WE w sprawie usług obsługi naziemnej w portach lotniczych Wspólnoty; popiera włączenie usług obsługi naziemnej do zakresu działań EASA z myślą o objęciu nim całego łańcucha bezpieczeństwa w lotnictwie;

Strategia w dziedzinie lotnictwa: spojrzenie w przyszłość

28.  uważa, że cały łańcuch wartości sektora lotnictwa wykazuje potencjał jako sektor strategiczny dla inwestycji, co należy w większym stopniu wykorzystać, ustanawiając długofalowe cele oraz tworząc zachęty dla inteligentnych inicjatyw realizujących te cele, takich jak bardziej ekologiczne porty lotnicze lub statki powietrzne, ograniczanie hałasu, sieć połączeń łącząca porty lotnicze z transportem publicznym; zachęca Komisję i państwa członkowskie, by rozważyły dalsze działania w zakresie promowania tego rodzaju inicjatyw, w tym również ze skutecznym wykorzystaniem Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS), a także by nadal wspierały i finansowały takie programy jak „Czyste niebo” i SESAR; podkreśla, że przemysł aeronautyczny zasadniczo przyczynia się do konkurencyjności unijnego sektora lotniczego, ponieważ udziela silnego wsparcia na rzecz propagowania czystych technologii i wspiera wprowadzanie systemu SESAR;

29.  jest świadomy emisji CO2 generowanych w sektorze lotniczym; zwraca uwagę na szereg podjętych już i zaplanowanych działań na rzecz ograniczenia emisji CO2 i gazów cieplarnianych, obejmujących zarówno prace techniczne nad opracowaniem alternatywnych paliw i bardziej wydajnych statków powietrznych, jak również działania polityczne, tj. zapewnienie przestrzegania porozumień międzynarodowych; z zadowoleniem przyjmuje porozumienie osiągnięte w dniu 6 października 2016 r. na 39. zgromadzeniu ICAO, w ramach którego przyjęto globalny system środków rynkowych w celu ograniczenia międzynarodowych emisji lotniczych, oraz zobowiązanie podjęte przez 65 krajów, aby uczestniczyć w dobrowolnej fazie do roku 2027, co oznacza, że system zrównoważy do roku 2035 około 80 % emisji przekraczających poziomy z 2020 r.; przypomina o znaczeniu przedłużenia poza 31 grudnia 2016 r. odstępstwa przyznanego w ramach systemu handlu emisjami (ETS) dla emisji pochodzących z lotów łączących lotnisko znajdujące się w regionie najbardziej oddalonym w rozumieniu art. 349 TFUE; z zadowoleniem przyjmuje zamiar przeprowadzenia przez Komisję przeglądu unijnych środków na rzecz ograniczenia emisji CO2 w sektorze lotnictwa w świetle tego porozumienia;

30.  jest zdania, że również w świetle pakietu Komisji dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym należy wspierać dalsze inicjatywy mające na celu zwiększenie potencjału w zakresie ochrony środowiska oraz na rzecz ograniczenia hałasu i emisji powstających w ramach działań operacyjnych – z, do i na terenie portów lotniczych – np. poprzez zatwierdzenie paliw odnawialnych (np. biopaliw), opracowanie wydajnych systemów recyklingu przyjaznego środowisku, demontaż i ponowne wykorzystywanie statków powietrznych, promowanie „zielonych portów lotniczych” i „zielonych tras do portów lotniczych” oraz poprzez maksymalizację efektywności zarządzania logistycznego;

31.  wzywa do gromadzenia i rozpowszechniania najlepszych praktyk sektora w zakresie ograniczania emisji, pamiętając o tym, że należy zachować wysokie normy środowiskowe, a z czasem udoskonalić je w celu zapewnienia zrównoważonego rozwoju lotnictwa;

32.  apeluje do Komisji i państw członkowskich o rygorystyczne kontrolowanie nowych, obowiązujących od czerwca 2016 r., procedur dotyczących zmniejszenia hałasu oraz emisji cząstek ultradrobnych, pochodzących z gazów spalinowych samolotów startujących z lotnisk znajdujących się w pobliżu miast i obszarów zamieszkanych, aby polepszyć jakość życia, a zwłaszcza powietrza;

33.  jest świadomy znacznych kosztów związanych ze środkami bezpieczeństwa; podkreśla, że wyzwania związane z bezpieczeństwem, w tym cyberbezpieczeństwo, napotykane w sektorze lotnictwa będą w przyszłości coraz poważniejsze, co wymaga natychmiastowego przejścia na system bezpieczeństwa oparty w większym stopniu na ryzyku i informacjach wywiadowczych oraz reakcyjny system bezpieczeństwa, który zapewni poprawę bezpieczeństwa obiektów lotniskowych i umożliwi dostosowanie się do stale zmieniających się zagrożeń bez konieczności ciągłego reagowania za pomocą nowych środków czy zmieniania rodzaju ryzyka bez zmniejszania jego poziomu;

34.  przyjmuje z zadowoleniem wniosek Komisji dotyczący unijnego systemu certyfikacji sprzętu do kontroli bezpieczeństwa w lotnictwie; podkreśla konieczność spójnego wdrażania istniejących zasad dotyczących doboru i szkolenia pracowników; wzywa Komisję do rozważenia możliwości pogłębienia koncepcji jednolitego obszaru ochronnego i opracowania europejskiego systemu odprawy wstępnej, w ramach którego już zarejestrowani podróżni z UE będą przechodzić kontrolę bezpieczeństwa w sposób bardziej wydajny; apeluje do państw członkowskich o zobowiązanie się do systematycznej wymiany informacji wywiadowczych oraz najlepszych praktyk z zakresu systemów bezpieczeństwa w portach lotniczych;

35.  przyjmuje do wiadomości sprawozdanie grupy zadaniowej wysokiego szczebla ds. stref konfliktu i wzywa Komisję oraz państwa członkowskie do dopilnowania, by zalecenia zawarte w tym sprawozdaniu zostały wdrożone, w tym zalecenie dotyczące wymiany informacji, tak aby zapewnić realizację unijnej oceny ryzyka i zdolność szybkiej wymiany informacji; podkreśla również, że nadal należy poszukiwać rozwiązania kwestii bezpieczeństwa związanych z niewspółpracującymi lotami wojskowymi samolotów z wyłączonym transponderem;

36.  podkreśla, że innowacyjność jest warunkiem wstępnym konkurencyjności europejskiego przemysłu lotniczego; zauważa, że w porównaniu z innymi rodzajami transportu sektor lotnictwa przoduje już w zakresie wykorzystania zalet digitalizacji, technologii informacyjno-komunikacyjnych i otwartych danych, i zachęca sektor do dalszego odgrywania wiodącej roli w tym procesie przy jednoczesnym zapewnieniu uczciwej konkurencji, interoperacyjności systemów, neutralności i przejrzystości dostępu do jasnych i zwięzłych informacji dla wszystkich konsumentów, np. konsumentów rezerwujących całą podróż czy firm transportu towarowego zaangażowanych w operacje lotniczego transportu towarowego; z zadowoleniem przyjmuje proponowany przez Komisję projekt dużego zbioru danych lotniczych i zwraca się o wyjaśnienie sposobu jego wdrożenia;

37.  przypomina o podjętej w 2013 r. przez Komisję i krajowe organy ścigania akcji kontrolnej prowadzonej na stronach internetowych oferujących usługi turystyczne w całej Unii; zwraca uwagę, że podczas tej akcji ujawniono poważne problemy na ponad dwóch trzecich sprawdzanych stron internetowych; apeluje do Komisji o pełniejsze informowanie o postępach w dostosowywaniu stron internetowych oferujących usługi turystyczne do przepisów prawa UE, a także o przyszłych planach Komisji dotyczących wzmocnienia tego obszaru w odniesieniu do sprzedaży biletów lotniczych zarówno w internecie, jak i poza nim; przypomina, że konsumenci muszą mieć zawsze możliwość składania skarg na przedsiębiorstwa handlowe oraz możliwość żądania rekompensaty; uważa, że możliwość ta powinna istnieć w takiej formie, by nie zniechęcać konsumentów do korzystania z przysługujących im praw, oraz że powinna zostać konsumentom szczegółowo przedstawiona; wzywa Komisję do bliskiej współpracy z krajowymi organami ścigania, aby zagwarantować przestrzeganie wymogów przez przedsiębiorstwa handlowe;

38.  z zadowoleniem przyjmuje innowacje i rozwój gospodarczy, które mogą zostać wzmocnione poprzez dalszy rozwój cywilnych zastosowań zdalnie kierowanych bezzałogowych systemów powietrznych (RPAS); zauważa, że rynek RPAS rozwija się szybko, a zastosowanie tego typu statków powietrznych do celów prywatnych, w działalności komercyjnej, a także przy wykonywaniu przez władze publiczne swoich zadań jest coraz szersze; podkreśla pilną potrzebę sprawnego przyjęcia jasnych, proporcjonalnych, zharmonizowanych i opartych na ocenie ryzyka ram regulacyjnych dla RPAS w celu pobudzania inwestycji i innowacji w sektorze oraz w celu pełnego wykorzystania jego ogromnego potencjału przy jednoczesnym utrzymaniu jak najwyższych norm bezpieczeństwa;

39.  przypomina, by przy ustanawianiu przepisów dotyczących sektora lotnictwa uwzględniać specyficzne potrzeby lotnictwa ogólnego na podstawie uwzględniającej indywidualne rozwiązania w zakresie transportu lotniczego oraz możliwości w zakresie lotnictwa sportowego;

Plan społeczny w ramach strategii w dziedzinie lotnictwa

40.  przyznaje, że kryterium „bazy macierzystej” i definicja „głównego miejsca prowadzenia działalności” wymagają wyjaśnienia w celu zapewnienia ich konsekwentnego stosowania oraz skutecznego zapobiegania tanim banderom i praktykom związanym z wybieraniem najdogodniejszych przepisów („rule shopping”); przypomina, że jednym z głównych zadań EASA jest wydawanie certyfikatów dotyczących operacji lotniczych i upoważnień dla podmiotów z państw trzecich w celu zagwarantowania bezpieczeństwa i przyczynienia się do poprawy warunków pracy;

41.  apeluje do EASA i państw członkowskich o dalsze monitorowanie nowych modeli biznesowych i modeli zatrudnienia w celu zapewnienia bezpieczeństwa lotniczego, a także zwraca się do Komisji o podejmowanie w razie konieczności działań regulacyjnych; zaznacza, że szczególną uwagę należy poświęcać m.in. kwestiom takim jak umowy zerogodzinowe, systemy typu „płacenie za latanie” („pay-to-fly”), fikcyjne samozatrudnienie i sytuacja członków załogi z państw trzecich na pokładzie samolotów zarejestrowanych w UE; podkreśla znaczenie rozporządzenia w sprawie zgłaszania zdarzeń w lotnictwie i praktyk w ramach zasady „just culture” dla wzmocnienia i poprawy norm bezpieczeństwa oraz zdrowia i warunków pracy;

42.  przypomina, że do bezpieczeństwa w sektorze lotniczym przyczyniają się wysokiej jakości szkolenia; podkreśla kluczowy wkład EASA w tworzenie wspólnych standardów w zakresie szkoleń i bezpieczeństwa dla pilotów, członków załogi i kontrolerów ruchu lotniczego, również za pośrednictwem Wirtualnej Akademii EASA, a także apeluje do państw członkowskich o inwestowanie w edukację i szkolenia ustawiczne we wszystkich częściach łańcucha wartości w lotnictwie, ponieważ sukces europejskiego lotnictwa w bardzo dużym stopniu zależy od wykwalifikowanych pracowników i innowacji; uznaje potrzebę eliminowania wszelkich niedoborów kwalifikacji; podkreśla znaczenie partnerstw między placówkami oświatowymi, ośrodkami badawczymi i partnerami społecznymi w celu aktualizowania programów szkoleniowych i dopilnowania, by odzwierciedlały one potrzeby rynku pracy;

43.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do wzmocnienia dualnych modeli kształcenia i szkolenia w dziedzinie inżynierii lotniczej oraz do rozszerzenia ich również na współpracę na szczeblu międzynarodowym;

44.  zachęca Komisję do przedstawienia konkretnych inicjatyw w celu ochrony praw pracowników; wzywa państwa członkowskie do zagwarantowania wszystkim pracownikom w sektorze lotniczym godnych warunków pracy, łącznie ze zdrowiem i bezpieczeństwem w miejscu pracy, bez względu na wielkość i rodzaj zatrudniającego ich przedsiębiorstwa, miejsce zatrudnienia i zawartą umowę;

45.  zwraca uwagę, że wszystkie linie lotnicze prowadzące działalność w Unii Europejskiej mają obowiązek pełnego przestrzegania wymogów socjalnych i wymogów dotyczących zatrudnienia ustanowionych przez UE i państwa członkowskie; zwraca uwagę na znaczne różnice między państwami członkowskimi pod względem warunków pracy i ochrony socjalnej oraz na wykorzystywanie przez przedsiębiorstwa swobody przedsiębiorczości w celu obniżania kosztów; wzywa państwa członkowskie, by położyły kres tej szkodliwej konkurencji; apeluje do Komisji i państw członkowskich o przedstawienie wniosków dotyczących sposobów zapobiegania nadużywaniu zatrudnienia pośredniego w celu obchodzenia prawa unijnego i krajowego w dziedzinie opodatkowania i zabezpieczenia społecznego w sektorze lotniczym; wzywa Komisję i państwa członkowskie do zapobiegania naruszeniom prawa socjalnego i obchodzeniu norm pracy przez zagwarantowanie ochrony podmiotom przekazującym informacje, ułatwienie otwartej sprawozdawczości i zacieśnianie współpracy między inspektoratami pracy państw członkowskich; apeluje do Komisji i państw członkowskich, by zapewniły stosowanie i właściwe egzekwowanie prawa pracy, przepisów socjalnych i układów zbiorowych w liniach lotniczych działających w danym państwie członkowskim;

46.  podkreśla, że prawo do tworzenia związków zawodowych i przystępowania do nich oraz do działań zbiorowych należy do praw podstawowych i musi być przestrzegane zgodnie z art. 12 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej; sprzeciwia się wszelkim próbom ograniczenia prawa do strajku w sektorze lotnictwa; zwraca uwagę na znaczenie silnych i niezależnych partnerów społecznych w sektorze lotniczym, zinstytucjonalizowanego dialogu społecznego na wszystkich szczeblach oraz zaangażowania i reprezentacji pracowników w sprawy ich przedsiębiorstw; nalega, aby każdą inicjatywę UE dotyczącą sektora lotniczego poprzedzał proces należytych konsultacji i intensywniejszy dialog społeczny; z zadowoleniem przyjmuje podejmowane przez partnerów społecznych próby negocjowania porozumienia w sprawie warunków pracy i praw socjalnych pracowników europejskiego sektora lotniczego; zachęca ich do negocjowania układów zbiorowych we wszystkich częściach sektora lotniczego zgodnie z krajowymi przepisami i praktykami, ponieważ są one skutecznym instrumentem w walce z równaniem w dół pod względem standardów socjalnych, norm pracy i zatrudnienia oraz w zapewnianiu godnych wynagrodzeń dla wszystkich pracowników;

47.  uważa, że żaden pracownik nie powinien mieć wątpliwości co do obowiązującego prawa pracy czy miejsca, w którym jest uprawniony do zabezpieczenia społecznego; w tym kontekście zwraca uwagę na szczególną sytuację pracowników sektora lotniczego charakteryzujących się dużą mobilnością i wzywa do lepszej koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w UE; nalega, aby ocena konieczności doprecyzowania obowiązującego prawa oraz właściwości sądów w odniesieniu do umów o pracę pracowników mobilnych zatrudnionych w lotnictwie została przeprowadzona w ścisłej współpracy z przedstawicielami tych pracowników;

o
o   o

48.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.

(1) EKES, AC TEN/581.
(2) Dz.U. L 7 z 11.1.2012, s. 3.
(3) Dz.U. C 99 z 4.4.2014, s. 3.
(4) Dz.U. C 262 z 19.7.2016, s. 1.
(5) Dz.U. C 382 z 15.10.2016, s. 1.
(6) https://ec.europa.eu/transport/media/events/event/high-level-conference-2015-social-agenda-transport_en
(7) Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0049.
(8) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0394.
(9) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0392.
(10) Dz.U. C 380 E z 11.12.2012, s. 5.
(11) Dz.U. C 74 E z 20.3.2008, s. 658.
(12) Teksty przyjęte, P7_TA(2014)0220.
(13) Teksty przyjęte, P7_TA(2014)0221.
(14) Teksty przyjęte, P7_TA(2014)0092.
(15) Dz.U. C 434 z 23.12.2015, s. 217.
(16) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0390.
(17) Dz.U. C 75 z 26.2.2016, s. 2.
(18) https://english.eu2016.nl/documents/reports/2016/01/20/report-aviation-summit-2016


Opóźnione wdrażanie programów operacyjnych w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych - wpływ na politykę spójności i dalsze działania
PDF 343kWORD 54k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie opóźnienia we wdrażaniu programów operacyjnych europejskich funduszów strukturalnych i inwestycyjnych – wpływ na politykę spójności oraz dalsze działania (2016/3008(RSP))
P8_TA(2017)0055B8-0149/2017

Parlament Europejski,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 11 maja 2016 r. w sprawie przyspieszenia wdrażania polityki spójności(1),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 27 listopada 2014 r. w sprawie opóźnień w rozpoczęciu realizacji polityki spójności na lata 2014–2020(2),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 stycznia 2014 r. w sprawie gotowości państw członkowskich UE do skutecznego i terminowego rozpoczęcia nowego okresu programowania polityki spójności(3),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 26 października 2016 r. w sprawie śródokresowej rewizji WRF na lata 2014–2020(4),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie inwestycji na rzecz zatrudnienia i wzrostu gospodarczego – maksymalizowanie wkładu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych: ocena sprawozdania na mocy art. 16 ust. 3 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów(5),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 26 listopada 2015 r. w sprawie dążenia do uproszczenia polityki spójności na lata 2014–2020 i ukierunkowania jej na wyniki(6),

–  uwzględniając skierowane do Komisji pytanie dotyczące opóźnienia we wdrażaniu programów operacyjnych europejskich funduszów strukturalnych i inwestycyjnych – wpływ na politykę spójności oraz dalsze działania (O-000005/2017 – B8-0202/2017),

–  uwzględniając Protokół nr 2 do TFUE w sprawie stosowania zasad pomocniczości i proporcjonalności,

–  uwzględniając art. 128 ust. 5 i art. 123 ust. 2 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że późne zakończenie negocjacji w sprawie WRF na lata 2014–2020 oraz późne przyjęcie rozporządzeń dotyczących europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych spowodowało opóźnienie procesu przyjęcia i wdrożenia umów partnerstwa i programów operacyjnych, wyznaczenia instytucji zarządzających, certyfikujących i audytowych, procesu określania i spełniania warunków wstępnych oraz realizacji projektu na szczeblu lokalnym, regionalnym i krajowym; mając na uwadze, że chociaż brakuje informacji faktycznych i analizy przyczyn tych opóźnień, wpływają one w pierwszej części okresu programowania na możliwości wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu zwiększenia konkurencyjności oraz wzmocnienia spójności społecznej, gospodarczej i terytorialnej;

B.  mając na uwadze, że jak dotąd przyjęto 564 programy operacyjne europejskich funduszów strukturalnych i inwestycyjnych, a Komisja otrzymała powiadomienia o wyznaczeniu instytucji dla 374 programów operacyjnych; mając na uwadze, że płatności okresowe mogą być dokonywane dopiero po wyznaczeniu instytucji zarządzających; mając na uwadze, że zgodnie z danymi dostępnymi na dzień 30 listopada 2016 r. dokonano płatności okresowych w wysokości 14,750 mld EUR, co oznacza niższe potrzeby w zakresie płatności niż przewidywano;

C.  mając na uwadze, że na tym samym etapie w poprzednim okresie programowania, mimo podobnych opóźnień i przeszkód technicznych związanych z wymogiem zapewnienia systemów zarządzania i kontroli, absorpcję płatności okresowych odnotowano już w lipcu 2009 r. i że zgodnie ze środkami na płatności przewidzianymi w budżecie na 2010 r. wdrażanie programów polityki spójności miało nabrać tempa w tymże roku;

D.  mając na uwadze, że zważywszy na stan zaawansowania okresu programowania, obecny poziom płatności okresowych stanowi stosunkowo małą część ogólnej puli środków przyznanych na program; mając na uwadze, że Parlament jest zaniepokojony, iż według prognoz państw członkowskich z jesieni 2016 r. tempo to zostanie utrzymane;

E.  mając na uwadze, że opóźnione wykonanie i tym samym niższe potrzeby w zakresie płatności spowodowały już zmniejszenie płatności w ramach działu 1b o 7,2 mld EUR w 2016 r. za pośrednictwem projektu budżetu korygującego nr 4/2016; mając na uwadze, że na tym samym etapie w okresie programowania 2007–2013 podobny projekt budżetu korygującego nie był konieczny; mając na uwadze, że środki na płatności na rok 2017 zostały zmniejszone o prawie 24 % w porównaniu do roku 2016;

F.  mając na uwadze, że zaleca się zdecydowanie ściślejszą współpracę między państwami członkowskimi i instytucjami europejskimi w celu zapewnienia stabilnego, zadowalającego poziomu środków na płatności w ramach polityki spójności w budżecie UE na 2018 r. oraz respektowania ogólnego planu płatności na lata 2014–2020 lub dostosowania go w razie potrzeby do stanu faktycznego;

G.  mając na uwadze, że zdolności administracyjne na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym są kluczowym warunkiem skutecznej realizacji polityki spójności;

1.  podkreśla wkład europejskich funduszów strukturalnych i inwestycyjnych w zmniejszanie różnic gospodarczych, społecznych i terytorialnych w regionach europejskich oraz pomiędzy nimi, jak również w pobudzanie inteligentnego i zrównoważonego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu oraz w tworzenie miejsc pracy; w związku z tym wyraża obawę, że dalsze opóźnienia we wdrażaniu programów operacyjnych w ramach polityki spójności wpłyną negatywnie na realizację tych celów, co będzie też sprzyjać pogłębianiu różnic w rozwoju regionalnym;

2.  uznaje, że wprowadzenie kilku nowych wymogów, np. koncentracji tematycznej, warunków wstępnych i zarządzania finansami, zapewniło wprawdzie lepsze wyniki programów, ale w kontekście późnego przyjęcia ram legislacyjnych przyczyniło się do opóźnień we wdrażaniu; zwraca uwagę na fakt, że obecne tempo wdrażania może prowadzić do znacznych umorzeń w następnych latach, oraz podkreśla, że należy podjąć niezbędne środki, aby tego uniknąć; zwraca się do Komisji o wskazanie planowanych w związku z tym działań;

3.  podkreśla, że z powodu tych opóźnień we wdrażaniu wykorzystanie instrumentów finansowych w ramach programów operacyjnych europejskich funduszów strukturalnych i inwestycyjnych może zwiększyć już istniejące ryzyko niskich wskaźników wypłat, nadmiernego wyposażenia kapitałowego, niemożności przyciągnięcia zadowalających poziomów kapitału prywatnego, niskiego efektu dźwigni oraz problemów z odnawialnością; zauważa, że potrzebne są dalsze wyjaśnienia i działania w celu osiągnięcia w państwach członkowskich równego poziomu zdolności do pracy z instrumentami finansowymi jako dźwignią, a ponadto wzywa państwa członkowskie do zrównoważonego korzystania z tych wprowadzonych przez Komisję i EBI instrumentów; przypomina też o możliwości łączenia finansowania z europejskich funduszów strukturalnych i inwestycyjnych i Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS) w celu zrekompensowania spadku inwestycji, szczególnie w sektorach, które w największym stopniu mogą pobudzać wzrost gospodarczy i zatrudnienie;

4.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, by w pełni stosowały i wykorzystywały elastyczność przewidzianą w pakcie stabilności i wzrostu, mając na uwadze, że kryzys gospodarczy doprowadził w wielu państwach członkowskich do niedoborów płynności i braku funduszy publicznych na inwestycje publiczne oraz że zasoby pochodzące z polityki spójności stają się głównym źródłem inwestycji publicznych;

5.  w związku z tym wzywa Komisję, aby w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi i na podstawie obiektywnej analizy czynników przyczyniających się do obecnych opóźnień przedstawiła „plan na rzecz przyspieszenia spójności” w pierwszym kwartale 2017 r. w celu ułatwienia i przyspieszenia wdrażania programów operacyjnych europejskich funduszów strukturalnych i inwestycyjnych; w tym kontekście podkreśla jednak konieczność zapewnienia niskich poziomów błędu, walki z nadużyciami finansowymi oraz wzmocnienia potencjału administracyjnego na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym, co jest warunkiem wstępnym terminowego osiągnięcia pozytywnych wyników; uważa, że analizie sprawozdania podsumowującego roczne sprawozdania z wykonania dotyczące wdrażania programu w latach 2014–2015, udostępnionego przez Komisję pod koniec 2016 r., powinny towarzyszyć dostosowane do potrzeb środki, a ponadto wzywa państwa członkowskie do stałego monitorowania postępów w realizacji projektów; w związku z tym podkreśla potrzebę i wartość dodaną skoncentrowania wysiłków na celach tematycznych sektorów priorytetowych; ponadto wzywa Komisję do dalszego udzielania wsparcia za pośrednictwem grupy zadaniowej ds. lepszego wdrażania i do przedłożenia Parlamentowi planu działania dotyczącego jej działalności;

6.  wyraża zaniepokojenie z powodu opóźnień w wyznaczaniu instytucji zarządzających, certyfikujących i audytowych, co powoduje opóźnienia w przedkładaniu wniosków o płatności; w związku z tym wzywa państwa członkowskie do zakończenia procesu wyznaczania, a ponadto wzywa Komisję do wykorzystania pomocy technicznej i usług doradczych potrzebnych instytucjom zarządzającym, certyfikującym i audytowym do ułatwienia i przyspieszenia realizacji programów operacyjnych w terenie, w tym do przygotowania serii projektów, uproszczenia i przyspieszenia systemu zarządzania finansowego i kontroli, a także do zawierania umów i monitorowania procedur;

7.  uznaje, że szybsza i skuteczniejsza realizacja programów operacyjnych europejskich funduszów strukturalnych i inwestycyjnych jest związana bezpośrednio z większym uproszczeniem; w tym kontekście zwraca uwagę na priorytety określone w ramach wniosku zbiorczego; zauważa jednak, że konieczne są dalsze wysiłki, zwłaszcza w odniesieniu do kosztów zarządzania projektami, niejednorodności i częstych zmian zasad, skomplikowanych procedur zatwierdzania dużych projektów, zamówień publicznych, nierozwiązanych stosunków majątkowych, długotrwałych procedur uzyskiwania zezwoleń i decyzji, stosowania z mocą wsteczną przepisów dotyczących audytu i kontroli, opóźnień w płatnościach na rzecz beneficjentów, trudności w łączeniu europejskich funduszów strukturalnych i inwestycyjnych z innymi źródłami finansowania, zasad pomocy państwa i powolnego tempa rozwiązywania sporów; wzywa Komisję do zapewnienia odpowiedniej koordynacji i znacznego uproszczenia zasad pomocy państwa oraz do dopilnowania, by były one spójne z polityką spójności; przypomina, że potrzebne są też wysiłki na rzecz poprawy informowania o wynikach inwestycji dokonywanych w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych;

8.  wzywa Komisję do rozważenia i opracowania rozwiązań, w tym dodatkowych form elastyczności, takich jak elastyczność priorytetów i programów operacyjnych na wniosek właściwych organów zarządzających zgodnie z celami strategii „Europa 2020”, przy jednoczesnym zapewnieniu niezbędnej stabilności i przewidywalności, jak również proponowane zwracanie do budżetu UE środków, w tym z działu 1b, umorzonych w wyniku całkowitego lub częściowego braku wdrożenia, m.in. z myślą o przyszłym okresie programowania;

9.  wzywa do zwiększenia wysiłków na rzecz zapewnienia i ułatwienia synergii pomiędzy możliwościami finansowania ze środków UE, takimi jak europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne, „Horyzont 2020” i EFIS, przez wspólne finansowanie, ścisłą współpracę między właściwymi organami, wspieranie działań w zakresie inteligentnej specjalizacji, a także przez ściślejszą współpracę z organami krajowymi gwarantującymi preferencyjne pożyczki dla projektów zgodnych z celami programów operacyjnych;

10.  apeluje o lepszą komunikację pomiędzy strukturami Komisji (odpowiednimi dyrekcjami generalnymi), między Komisją a państwami członkowskimi, jak również z organami krajowymi i regionalnymi, ponieważ jest to zasadniczym warunkiem zwiększenia wskaźnika absorpcji środków i poprawy jakości działań w ramach polityki spójności;

11.  ponownie zwraca uwagę na wartość dodaną przyjęcia podejścia ukierunkowanego na wyniki i z zadowoleniem przyjmuje działania Komisji zmierzające do zapewnienia skuteczności polityki w praktyce; odnotowuje wnioski zawarte w sprawozdaniu podsumowującym roczne sprawozdania z wykonania dotyczące wdrażania programu w latach 2014–2015 i oczekuje na przyszłe sprawozdanie strategiczne Komisji zaplanowane na koniec 2017 r., które dostarczy więcej informacji na temat realizacji priorytetów w odniesieniu do danych finansowych, wskaźników ogólnych i specyficznych dla programu, wartości docelowych ujętych ilościowo, postępów w realizacji celów pośrednich, jak również sytuacji w odniesieniu do ukończenia planów działania związanych z niewypełnionymi warunkami wstępnymi(7);

12.  zwraca uwagę na obowiązujący plan płatności na lata 2014–2020; biorąc pod uwagę zasady umorzenia zobowiązań, wzywa Komisję do opracowania odpowiedniego planu płatności do 2023 r. i do zaproponowania w razie potrzeby wyższych pułapów płatności w ramach działu 1b do końca obecnego okresu programowania; zachęca Komisję i państwa członkowskie do zapewnienia pełnego funkcjonowania i łatwości wykorzystania e-spójności w celu dostosowania planu płatności do konkretnych sytuacji, a także przygotowania „planu na rzecz przyspieszenia spójności”; w związku z tym zwraca się do państw członkowskich o wprowadzanie danych dotyczących serii projektów, planów związanych z zamówieniami publicznymi z wyszczególnieniem planowanych i faktycznych terminów przetargów, udzielania i realizacji zamówień, a także wszystkich danych finansowych i księgowych dotyczących faktur, współfinansowania, kwalifikowalności wydatków itd.;

13.  oczekuje, że Komisja będzie nadal omawiała te kwestie w ramach Forum Spójności i przedstawi rozwiązania w siódmym sprawozdaniu w sprawie spójności z myślą o zapewnieniu pełnego wdrożenia polityki spójności i realizacji potrzeb inwestycyjnych UE; apeluje również o podjęcie kroków koniecznych do terminowego rozpoczęcia okresu programowania po roku 2020;

14.  zwraca się do Komisji o wyciągnięcie wniosków na podstawie informacji zawartych w sprawozdaniach rocznych z myślą o debacie na temat polityki spójności po 2020 r.;

15.  w tym kontekście wzywa pilnie Komisję do przedłożenia pakietu legislacyjnego dotyczącego następnego okresu programowania najpóźniej do początku 2018 r. oraz do ułatwienia sprawnych i terminowych negocjacji WRF na okres po 2020 r., obejmujących zabezpieczenia regulacyjne i proceduralne, aby nie narażać inwestycji w ramach polityki spójności oraz jej wdrażania na szoki systemowe; uważa, że należy uwzględnić odpowiednio wynik brytyjskiego referendum i przyszłe ustalenia w związku z Brexitem;

16.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Komisji, Radzie, Komitetowi Regionów, państwom członkowskim oraz ich parlamentom narodowym i regionalnym.

(1) Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0217.
(2) Dz.U. C 289 z 9.8.2016, s. 50.
(3) Dz.U. C 482 z 23.12.2016, s. 56.
(4) Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0412.
(5) Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0053.
(6) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0419.
(7) Niezbędna aktualizacja po opublikowaniu sprawozdania podsumowującego roczne sprawozdania z wykonania dotyczące wdrażania programu w latach 2014–2015.

Informacja prawna