Indeks 
Teksty przyjęte
Środa, 12 września 2018 r. - StrasburgWersja ostateczna
Ilości nominalne na potrzeby wprowadzenia do obrotu w Unii poddanego pojedynczej destylacji shochu ***I
 Zmiana dotycząca Porozumienia o współpracy NAT-I-9406 między Stanami Zjednoczonymi Ameryki a Unią Europejską ***
 Umowa o transporcie lotniczym pomiędzy Kanadą a UE (przystąpienie Republiki Chorwacji do UE) ***
 Prawo autorskie na jednolitym rynku cyfrowym ***I
 Kontrola środków pieniężnych wwożonych do Unii lub wywożonych z Unii ***I
 Przeciwdziałanie praniu pieniędzy za pomocą środków prawnokarnych ***I
 Sytuacja na Węgrzech
 Systemy broni autonomicznej
 Stan stosunków UE-USA
 Stan stosunków UE-Chiny

Ilości nominalne na potrzeby wprowadzenia do obrotu w Unii poddanego pojedynczej destylacji shochu ***I
PDF 131kWORD 49k
Rezolucja
Tekst
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 12 września 2018 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 110/2008 w odniesieniu do ilości nominalnych na potrzeby wprowadzenia do obrotu w Unii poddanego pojedynczej destylacji shochu produkowanego przy użyciu aparatu destylacyjnego kotłowego i butelkowanego w Japonii (COM(2018)0199 – C8-0156/2018 – 2018/0097(COD))
P8_TA(2018)0334A8-0255/2018

(Zwykła procedura ustawodawcza: pierwsze czytanie)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając wniosek Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2018)0199),

–  uwzględniając art. 294 ust. 2 i art. 114 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z którymi wniosek został przedstawiony Parlamentowi przez Komisję (C8-0156/2018),

–  uwzględniając art. 294 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 11 lipca 2018 r.(1),

–  uwzględniając zobowiązanie przedstawiciela Rady, przekazane pismem z dnia 10 lipca 2018 r., do zatwierdzenia stanowiska Parlamentu Europejskiego, zgodnie z art. 294 ust. 4 TFUE,

–  uwzględniając art. 59 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (A8-0255/2018),

1.  przyjmuje poniższe stanowisko w pierwszym czytaniu;

2.  zwraca się do Komisji o ponowne przekazanie mu sprawy, jeśli zastąpi ona pierwotny wniosek, wprowadzi w nim istotne zmiany lub planuje ich wprowadzenie;

3.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji oraz parlamentom narodowym.

Stanowisko Parlamentu Europejskiego przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 12 września 2018 r. w celu przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/... zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 110/2008 w odniesieniu do ilości nominalnych na potrzeby wprowadzenia do obrotu w Unii poddanego pojedynczej destylacji shochu produkowanego przy użyciu aparatu destylacyjnego kotłowego i butelkowanego w Japonii

(Jako że pomiędzy Parlamentem i Radą osiągnięte zostało porozumienie, stanowisko Parlamentu odpowiada ostatecznej wersji aktu prawnego, rozporządzenia (UE) 2018/1670.)

(1) Dotychczas nieopublikowana w Dzienniku Urzędowym.


Zmiana dotycząca Porozumienia o współpracy NAT-I-9406 między Stanami Zjednoczonymi Ameryki a Unią Europejską ***
PDF 118kWORD 47k
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 12 września 2018 r. w sprawie projektu decyzji Rady w sprawie zawarcia w imieniu Unii Europejskiej zmiany 1 dotyczącej Porozumienia o współpracy NAT-I-9406 między Stanami Zjednoczonymi Ameryki a Unią Europejską (05800/2018 – C8-0122/2018 – 2018/0009(NLE))
P8_TA(2018)0335A8-0214/2018

(Zgoda)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając projekt decyzji Rady (05800/2018),

–  uwzględniając zmianę 1 dotyczącą Porozumienia o współpracy NAT-I-9406 między Stanami Zjednoczonymi Ameryki a Unią Europejską (14031/2017),

–  uwzględniając wniosek o wyrażenie zgody przedstawiony przez Radę na mocy art. 100 ust. 2, art. 218 ust. 6 akapit drugi lit. a) oraz art. 218 ust. 7 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (C8-0122/2018),

–  uwzględniając art. 99 ust. 1 i 4 oraz art. 108 ust. 7 Regulaminu,

–  uwzględniając zalecenie Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii (A8-0214/2018),

1.  wyraża zgodę na zawarcie umowy;

2.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie, Komisji oraz rządom i parlamentom państw członkowskich i Stanów Zjednoczonych Ameryki.


Umowa o transporcie lotniczym pomiędzy Kanadą a UE (przystąpienie Republiki Chorwacji do UE) ***
PDF 118kWORD 47k
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 12 września 2018 r. w sprawie projektu decyzji Rady dotyczącej zawarcia w imieniu Unii i jej państw członkowskich Protokołu zmieniającego Umowę o transporcie lotniczym między Kanadą a Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi w celu uwzględnienia przystąpienia Republiki Chorwacji do Unii Europejskiej (12256/2014 – C8-0080/2017 – 2014/0023(NLE))
P8_TA(2018)0336A8-0256/2018

(Zgoda)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając projekt decyzji Rady (12256/2014),

–  uwzględniając projekt Protokołu zmieniającego umowę o transporcie lotniczym między Kanadą a Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi w celu uwzględnienia przystąpienia Republiki Chorwacji do Unii Europejskiej (12255/2014),

–  uwzględniając wniosek o wyrażenie zgody przedstawiony przez Radę na mocy art. 100 ust. 2 oraz art. 218 ust. 6 akapit drugi lit. a) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (C8‑0080/2017),

–  uwzględniając art. 99 ust. 1 i 4 oraz art. 108 ust. 7 Regulaminu,

–  uwzględniając zalecenie Komisji Transportu i Turystyki (A8-0256/2018),

1.  wyraża zgodę na zawarcie protokołu;

2.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji, jak również rządom i parlamentom państw członkowskich oraz Kanady.


Prawo autorskie na jednolitym rynku cyfrowym ***I
PDF 337kWORD 102k
Poprawki przyjete przez Parlament Europejski w dniu 12 września 2018 r. w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie praw autorskich na jednolitym rynku cyfrowym (COM(2016)0593 – C8-0383/2016 – 2016/0280(COD))(1)
P8_TA(2018)0337A8-0245/2018

(Zwykła procedura ustawodawcza: pierwsze czytanie)

Tekst proponowany przez Komisję   Poprawka
Poprawka 1
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 2
(2)  Dyrektywy przyjęte w dziedzinie praw autorskich i praw pokrewnych zapewniają wysoki poziom ochrony podmiotów praw i tworzą ramy, w których może odbywać się eksploatacja utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną. Takie zharmonizowane ramy prawne przyczyniają się do dobrego funkcjonowania rynku wewnętrznego; pobudzają innowacyjność, kreatywność, inwestycje i produkcję nowych treści, także w otoczeniu cyfrowym. Poziom ochrony zapewniany przez te ramy prawne przyczynia się również do realizacji celu Unii, jakim jest poszanowanie i wspieranie różnorodności kulturowej, równocześnie uwydatniając znaczenie wspólnego europejskiego dziedzictwa kulturowego. Art. 167 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej zobowiązuje Unię do uwzględniania w swoim działaniu aspektów kulturalnych.
(2)  Dyrektywy przyjęte w dziedzinie praw autorskich i praw pokrewnych przyczyniają się do funkcjonowania rynku wewnętrznego, zapewniają wysoki poziom ochrony podmiotów praw, ułatwiają weryfikację praw i tworzą ramy, w których może odbywać się eksploatacja utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną. Takie zharmonizowane ramy prawne przyczyniają się do dobrego funkcjonowania prawdziwie zintegrowanego rynku wewnętrznego; pobudzają innowacyjność, kreatywność, inwestycje i produkcję nowych treści, także w otoczeniu cyfrowym, w celu unikania rozdrobnienia rynku wewnętrznego. Poziom ochrony zapewniany przez te ramy prawne przyczynia się również do realizacji celu Unii, jakim jest poszanowanie i wspieranie różnorodności kulturowej, równocześnie uwydatniając znaczenie wspólnego europejskiego dziedzictwa kulturowego. Art. 167 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej zobowiązuje Unię do uwzględniania w swoim działaniu aspektów kulturalnych.
Poprawka 2
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 3
(3)  Szybki rozwój technologii cyfrowych zmienia sposób, w jaki tworzy się, produkuje, rozpowszechnia i eksploatuje utwory i inne przedmioty objęte ochroną. Wciąż pojawiają się nowe modele biznesowe i nowe podmioty. Cele i zasady określone w unijnych ramach prawa autorskiego są solidne. Nadal jednak brakuje pewności prawnej, zarówno jeśli chodzi o podmioty praw, jak i użytkowników, w odniesieniu do niektórych sposobów korzystania, w tym transgranicznych sposobów korzystania z utworów i innych przedmiotów objętych ochroną w otoczeniu cyfrowym. Jak wskazano w komunikacie Komisji zatytułowanym „W kierunku nowoczesnych, bardziej europejskich ram prawa autorskiego”26, w niektórych obszarach konieczne jest dostosowanie obecnych unijnych ram prawa autorskiego oraz ich uzupełnienie. Niniejsza dyrektywa ustanawia zasady dotyczące dostosowania niektórych wyjątków i ograniczeń do otoczenia cyfrowego i transgranicznego, jak również środki ułatwiające niektóre praktyki licencyjne dotyczące rozpowszechniania utworów niedostępnych w obrocie handlowym oraz udostępniania w internecie utworów audiowizualnych na platformach wideo na żądanie w celu zapewnienia szerszego dostępu do treści. Aby zapewnić prawidłowe funkcjonowanie rynku praw autorskich, należy również wprowadzić zasady dotyczące praw w publikacjach i korzystania z utworów i innych przedmiotów objętych ochroną przez dostawców usług internetowych polegających na przechowywaniu i zapewnianiu dostępu do treści zamieszczanych przez użytkowników oraz zasady dotyczące przejrzystości umów zawieranych przez autorów i wykonawców.
(3)  Szybki rozwój technologii cyfrowych zmienia sposób, w jaki tworzy się, produkuje, rozpowszechnia i eksploatuje utwory i inne przedmioty objęte ochroną, a odnośne przepisy powinny uwzględniać przyszłe przemiany, tak aby nie ograniczać rozwoju technologicznego. Wciąż pojawiają się nowe modele biznesowe i nowe podmioty. Cele i zasady określone w unijnych ramach prawa autorskiego są solidne. Nadal jednak brakuje pewności prawnej, zarówno jeśli chodzi o podmioty praw, jak i użytkowników, w odniesieniu do niektórych sposobów korzystania, w tym transgranicznych sposobów korzystania z utworów i innych przedmiotów objętych ochroną w otoczeniu cyfrowym. Jak wskazano w komunikacie Komisji zatytułowanym „W kierunku nowoczesnych, bardziej europejskich ram prawa autorskiego”26, w niektórych obszarach konieczne jest dostosowanie obecnych unijnych ram prawa autorskiego oraz ich uzupełnienie. Niniejsza dyrektywa ustanawia zasady dotyczące dostosowania niektórych wyjątków i ograniczeń do otoczenia cyfrowego i transgranicznego, jak również środki ułatwiające niektóre praktyki licencyjne dotyczące rozpowszechniania utworów niedostępnych w obrocie handlowym oraz udostępniania w internecie utworów audiowizualnych na platformach wideo na żądanie w celu zapewnienia szerszego dostępu do treści. Aby zapewnić prawidłowe i uczciwe funkcjonowanie rynku praw autorskich, należy również wprowadzić zasady dotyczące wykonania i egzekwowania w odniesieniu do praw do korzystania z utworów i innych przedmiotów objętych ochroną w obrębie platform dostawców usług internetowych oraz dotyczące przejrzystości umów zawieranych przez autorów i wykonawców, a także rachunkowości związanej z eksploatacją utworów chronionych na podstawie tych umów.
__________________
__________________
26 COM(2015) 0626 final.
26 COM(2015)0626.
Poprawka 3
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 4
(4)  Niniejsza dyrektywa opiera się na zasadach określonych w dyrektywach obowiązujących obecnie w tej dziedzinie, a także uzupełnia te dyrektywy; są to w szczególności: dyrektywa 96/9/WE Parlamentu Europejskiego i Rady27, dyrektywa 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady28, dyrektywa 2006/115/WE Parlamentu Europejskiego i Rady29, dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/24/WE30, dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/28/UE31 oraz dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/26/UE32.
(4)  Niniejsza dyrektywa opiera się na zasadach określonych w dyrektywach obowiązujących obecnie w tej dziedzinie, a także uzupełnia te dyrektywy; są to w szczególności: dyrektywa 96/9/WE Parlamentu Europejskiego i Rady27, dyrektywa 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady27a, dyrektywa 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady28, dyrektywa 2006/115/WE Parlamentu Europejskiego i Rady29, dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/24/WE30, dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/28/UE31 oraz dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/26/UE32.
_________________
_________________
27 Dyrektywa 96/9/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 marca 1996 r. w sprawie ochrony prawnej baz danych (Dz.U. L 77 z 27.3.1996, s. 20-28).
27 Dyrektywa 96/9/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 marca 1996 r. w sprawie ochrony prawnej baz danych (Dz.U. L 77 z 27.3.1996, s. 20).
27a Dyrektywa 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywa o handlu elektronicznym) (Dz.U. L 178 z 17.7.2000, s. 1).
28 Dyrektywa 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym (Dz.U. L 167 z 22.6.2001, s. 10-19).
28 Dyrektywa 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym (Dz.U. L 167 z 22.6.2001, s. 10).
29 Dyrektywa 2006/115/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie prawa najmu i użyczenia oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w zakresie własności intelektualnej (Dz.U. L 376 z 27.12.2006, s. 28-35).
29 Dyrektywa 2006/115/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie prawa najmu i użyczenia oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w zakresie własności intelektualnej (Dz.U. L 376 z 27.12.2006, s. 28).
30 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/24/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie ochrony prawnej programów komputerowych (Dz.U. L 111 z 5.5.2009, s. 16-22).
30 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/24/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie ochrony prawnej programów komputerowych (Dz.U. L 111 z 5.5.2009, s. 16).
31 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/28/UE z dnia 25 października 2012 r. w sprawie niektórych dozwolonych sposobów korzystania z utworów osieroconych (Dz.U. L 299 z 27.10.2012, s. 5-12).
31 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/28/UE z dnia 25 października 2012 r. w sprawie niektórych dozwolonych sposobów korzystania z utworów osieroconych (Dz.U. L 299 z 27.10.2012, s. 5).
32 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/26/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi oraz udzielania licencji wieloterytorialnych dotyczących praw do utworów muzycznych do korzystania online na rynku wewnętrznym (Dz.U. L 84 z 20.3.2014, s. 72-98).
32 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/26/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi oraz udzielania licencji wieloterytorialnych dotyczących praw do utworów muzycznych do korzystania online na rynku wewnętrznym (Dz.U. L 84 z 20.3.2014, s. 72).
Poprawka 4
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 5
(5)  W dziedzinie badań, edukacji i zachowania dziedzictwa kulturowego technologie cyfrowe umożliwiają nowe sposoby korzystania, które nie są uregulowane wprost w obecnych unijnych przepisach dotyczących wyjątków i ograniczeń. Ponadto fakultatywny charakter wyjątków i ograniczeń przewidzianych w dyrektywach 2001/29/WE, 96/9/WE i 2009/24/WE w tych dziedzinach może mieć negatywny wpływ na funkcjonowanie rynku wewnętrznego. Jest to szczególnie istotne w odniesieniu do korzystania transgranicznego, którego znaczenie w otoczeniu cyfrowym jest coraz większe. W związku z tym obecne wyjątki i ograniczenia w prawie Unii, które są istotne z punktu widzenia badań naukowych, nauczania i zachowania dziedzictwa kulturowego, należy poddać ponownej ocenie w świetle tych nowych sposobów korzystania. Należy wprowadzić obowiązkowe wyjątki lub ograniczenia w odniesieniu do korzystania z technologii eksploracji tekstów i danych w odniesieniu do badań naukowych, zilustrowania nauczania w otoczeniu cyfrowym oraz do celów zachowania dziedzictwa kulturowego. Do sposobów korzystania, które nie są objęte zakresem wyjątków lub ograniczeń przewidzianych w niniejszej dyrektywie, zastosowanie powinny mieć nadal wyjątki i ograniczenia obowiązujące w prawie Unii. Należy dostosować dyrektywy 96/9/WE oraz 2001/29/WE.
(5)  W dziedzinie badań, innowacji, edukacji i zachowania dziedzictwa kulturowego technologie cyfrowe umożliwiają nowe sposoby korzystania, które nie są uregulowane wprost w obecnych unijnych przepisach dotyczących wyjątków i ograniczeń. Ponadto fakultatywny charakter wyjątków i ograniczeń przewidzianych w dyrektywach 2001/29/WE, 96/9/WE i 2009/24/WE w tych dziedzinach może mieć negatywny wpływ na funkcjonowanie rynku wewnętrznego. Jest to szczególnie istotne w odniesieniu do korzystania transgranicznego, którego znaczenie w otoczeniu cyfrowym jest coraz większe. W związku z tym obecne wyjątki i ograniczenia w prawie Unii, które są istotne z punktu widzenia innowacji, badań naukowych, nauczania i zachowania dziedzictwa kulturowego, należy poddać ponownej ocenie w świetle tych nowych sposobów korzystania. Należy wprowadzić obowiązkowe wyjątki lub ograniczenia w odniesieniu do korzystania z technologii eksploracji tekstów i danych w dziedzinie innowacji i badań naukowych, zilustrowania nauczania w otoczeniu cyfrowym oraz do celów zachowania dziedzictwa kulturowego. Do sposobów korzystania, które nie są objęte zakresem wyjątków lub ograniczeń przewidzianych w niniejszej dyrektywie, zastosowanie powinny mieć nadal wyjątki i ograniczenia obowiązujące w prawie Unii. W związku z tym w państwach członkowskich nadal powinny móc być dostępne dobrze funkcjonujące wyjątki w tych dziedzinach, pod warunkiem że nie ograniczają zakresu wyjątków lub ograniczeń przewidzianych w niniejszej dyrektywie. Należy dostosować dyrektywy 96/9/WE oraz 2001/29/WE.
Poprawka 5
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 6
(6)  Celem wyjątków i ograniczeń określonych w niniejszej dyrektywie jest osiągnięcie właściwej równowagi między prawami i interesami autorów i innych podmiotów praw a prawami i interesami użytkowników. Mają one zastosowanie jedynie w niektórych szczególnych przypadkach, które nie kolidują z normalną eksploatacją utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną ani nie powodują nadmiernego uszczerbku uzasadnionych interesów podmiotów praw.
(6)  Celem wyjątków oraz ograniczeń określonych w niniejszej dyrektywie jest osiągnięcie właściwej równowagi między prawami i interesami autorów i innych podmiotów praw a prawami i interesami użytkowników. Mają one zastosowanie jedynie w niektórych szczególnych przypadkach, które nie kolidują z normalną eksploatacją utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną ani nie powodują nadmiernego uszczerbku uzasadnionych interesów podmiotów praw.
Poprawka 6
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 8
(8)  Nowe technologie umożliwiają automatyczną matematyczną analizę informacji w formie cyfrowej, takich jak teksty, dźwięki, obrazy lub dane, ogólnie znaną jako eksploracja tekstów i danych. Technologie te umożliwiają naukowcom przetwarzanie dużych ilości informacji w celu uzyskania nowej wiedzy i odkrycia nowych tendencji. Chociaż techniki eksploracji tekstów i danych są powszechne w całej gospodarce cyfrowej, powszechnie uważa się, że eksploracja tekstów i danych może przynieść szczególne korzyści badaczom, a tym samym wspierać innowacje. Instytucje badawcze w Unii, takie jak uniwersytety i instytuty naukowe, stają wobec problemu niepewności prawnej dotyczącej stopnia, w jakim mogą dokonywać analizy treści poprzez eksplorację tekstów i danych. W niektórych przypadkach eksploracja tekstów i danych może obejmować czynności chronione prawem autorskim lub prawem do bazy danych sui generis, w szczególności zwielokrotnianie utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną lub pobieranie treści z bazy danych. W przypadku braku obowiązującego wyjątku lub ograniczenia, konieczne byłoby uzyskanie zezwolenia na prowadzenie takich działań od podmiotów praw autorskich. Eksploracja tekstów i danych może być również prowadzona w odniesieniu do samych faktów lub danych, które nie są chronione prawami autorskimi, i w takich przypadkach zezwolenie nie byłoby wymagane.
(8)  Nowe technologie umożliwiają automatyczną matematyczną analizę informacji w formie cyfrowej, takich jak teksty, dźwięki, obrazy lub dane, ogólnie znaną jako eksploracja tekstów i danych. Eksploracja tekstów i danych umożliwia odczyt i analizę dużych ilości informacji przechowywanych w formie cyfrowej w celu uzyskania nowej wiedzy i odkrycia nowych tendencji. Chociaż techniki eksploracji tekstów i danych są powszechne w całej gospodarce cyfrowej, powszechnie uważa się, że eksploracja tekstów i danych może przynieść szczególne korzyści badaczom, a tym samym wspierać innowacje. Instytucje badawcze w Unii, takie jak uniwersytety i instytuty naukowe, stają wobec problemu niepewności prawnej dotyczącej stopnia, w jakim mogą dokonywać analizy treści poprzez eksplorację tekstów i danych. W niektórych przypadkach eksploracja tekstów i danych może obejmować czynności chronione prawem autorskim lub prawem do bazy danych sui generis, w szczególności zwielokrotnianie utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną lub pobieranie treści z bazy danych. W przypadku braku obowiązującego wyjątku lub ograniczenia, konieczne byłoby uzyskanie zezwolenia na prowadzenie takich działań od podmiotów praw autorskich. Eksploracja tekstów i danych może być również prowadzona w odniesieniu do samych faktów lub danych, które nie są chronione prawami autorskimi, i w takich przypadkach zezwolenie nie byłoby wymagane.
Poprawka 7
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 8 a (nowy)
(8a)  Do eksploracji tekstów i danych w większości przypadków niezbędne jest uprzednie uzyskanie dostępu do informacji oraz ich zwielokrotnienie. Zwykle dopiero po znormalizowaniu informacje mogą zostać przetworzone w drodze eksploracji tekstów i danych. W przypadku legalnego dostępu do informacji ich wykorzystanie chronione prawem ma miejsce wówczas, gdy informacja jest znormalizowana, gdyż proces ten prowadzi do zwielokrotnienia informacji poprzez zmianę jej formatu lub poprzez pobranie jej z bazy danych i wyrażenie w formacie, który może zostać poddany eksploracji tekstów i danych. Procesy istotne dla praw autorskich w stosowaniu technologii eksploracji tekstów i danych to zatem nie sam proces eksploracji tekstów i danych, polegający na odczytaniu i analizie przechowywanych w formie cyfrowej, znormalizowanych informacji, ale proces dostępu do informacji i proces, w którym informacje zostają znormalizowane w celu umożliwienia automatycznej analizy obliczeniowej w zakresie, w jakim proces ten wiąże się z pobraniem z bazy danych lub ze zwielokrotnieniem. Przewidziane w niniejszej dyrektywie wyjątki w odniesieniu do celu eksploracji tekstów i danych należy rozumieć jako odnoszące się do takich procesów istotnych dla praw autorskich, które są niezbędne do umożliwienia eksploracji tekstów i danych. W przypadku gdy obowiązujące przepisy prawa autorskiego nie mają zastosowania do korzystania z technologii eksploracji tekstów i danych, na takie korzystanie niniejsza dyrektywa nie powinna mieć wpływu.
Poprawka 8
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 10
(10)  Wspomnianą niepewność prawa należy usunąć poprzez wprowadzenie obowiązkowego wyjątku od prawa do zwielokrotniania oraz od prawa do ochrony przed pobieraniem danych z bazy danych. Nowy wyjątek nie powinien naruszać istniejącego obowiązkowego wyjątku dotyczącego tymczasowych czynności zwielokrotniania określonego w art. 5 ust. 1 dyrektywy 2001/29, który nadal powinien być stosowany do technik eksploracji tekstów i danych nie polegających na sporządzaniu kopii wykraczającym poza zakres tego wyjątku. Instytucje badawcze powinny również korzystać z tego wyjątku w sytuacji, gdy biorą udział w partnerstwach publiczno-prywatnych.
(10)  Wspomnianą niepewność prawa należy usunąć poprzez wprowadzenie obowiązkowego wyjątku od prawa do zwielokrotniania oraz od prawa do ochrony przed pobieraniem danych z bazy danych mającego zastosowanie do organizacji badawczych. Nowy wyjątek nie powinien naruszać istniejącego obowiązkowego wyjątku dotyczącego tymczasowych czynności zwielokrotniania określonego w art. 5 ust. 1 dyrektywy 2001/29/WE, który nadal powinien być stosowany do technik eksploracji tekstów i danych nie polegających na sporządzaniu kopii wykraczającym poza zakres tego wyjątku. Wyjątek dotyczący eksploracji tekstów i danych powinien mieć również zastosowanie do placówek edukacyjnych i instytucji dziedzictwa kulturowego prowadzących badania naukowe, pod warunkiem że z wyników tych badań nie czerpie korzyści przedsiębiorstwo wywierające decydujący wpływ w szczególności na te organizacje. W przypadku gdy badania prowadzone są w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego, przedsiębiorstwo uczestniczące w tym partnerstwie publiczno-prywatnym powinno również dysponować legalnym dostępem do utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną. Zwielokrotnienia i pobrania dokonane do celu eksploracji tekstów i danych należy przechowywać w bezpieczny sposób oraz w sposób gwarantujący, że kopie wykorzystywane będą jedynie do celów badań naukowych.
Poprawka 9
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 13 a (nowy)
(13a)  Aby zachęcać do innowacji również w sektorze prywatnym, państwa członkowskie powinny mieć możliwość przewidzenia wyjątku wykraczającego poza obowiązkowy wyjątek, pod warunkiem że korzystanie z danych utworów i innych przedmiotów objętych ochroną nie zostało wyraźnie zastrzeżone przez podmioty praw, również z użyciem środków odczytu maszynowego.
Poprawka 10
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 15
(15)  Programy nauczania na odległość i kształcenia transgranicznego funkcjonują przede wszystkim na poziomie szkolnictwa wyższego, jednak cyfrowe narzędzia i zasoby są coraz częściej wykorzystywane na wszystkich poziomach kształcenia, w szczególności w celu poprawienia i wzbogacenia procesu uczenia się. Wyjątek lub ograniczenie przewidziane w niniejszej dyrektywie powinny zatem przynieść korzyści wszystkim placówkom edukacyjnym na poziomie kształcenia podstawowego, średniego, zawodowego i wyższego, w zakresie, w jakim prowadzą one działalność edukacyjną w celach niehandlowych. Struktura organizacyjna i środki finansowania danej placówki edukacyjnej nie są decydującymi czynnikami przy określaniu niehandlowego charakteru działalności.
(15)  Programy nauczania na odległość i kształcenia transgranicznego funkcjonują przede wszystkim na poziomie szkolnictwa wyższego, jednak cyfrowe narzędzia i zasoby są coraz częściej wykorzystywane na wszystkich poziomach kształcenia, w szczególności w celu poprawienia i wzbogacenia procesu uczenia się. Wyjątek lub ograniczenie przewidziane w niniejszej dyrektywie powinny zatem przynieść korzyści wszystkim placówkom edukacyjnym na poziomie kształcenia podstawowego, średniego, zawodowego i wyższego, w zakresie, w jakim prowadzą one działalność edukacyjną w celach niehandlowych. Struktura organizacyjna i środki finansowania danej placówki edukacyjnej nie są decydującymi czynnikami przy określaniu niehandlowego charakteru działalności. W przypadku gdy instytucje dziedzictwa kulturowego mają cel edukacyjny i są zaangażowane w nauczanie, państwa członkowskie powinny mieć możliwość uznania tych instytucji za placówki edukacyjne w ramach wyjątku w odniesieniu do ich działań związanych z nauczaniem.
Poprawka 11
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 16
(16)  Wyjątek lub ograniczenie powinny obejmować cyfrowe sposoby korzystania z utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną, takich jak korzystanie z części lub fragmentów utworów w celu wspierania, wzbogacenia lub uzupełnienia nauczania, włączając w to powiązane działania w zakresie uczenia się. Korzystanie z utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną na podstawie wyjątku lub ograniczenia powinno odbywać się jedynie w kontekście działań w zakresie nauczania i uczenia się przeprowadzanych na odpowiedzialność placówek edukacyjnych, w tym podczas egzaminów, i ograniczać się do tego, co jest konieczne do celów takich działań. Wyjątek lub ograniczenie powinno obejmować zarówno korzystanie za pomocą narzędzi cyfrowych w klasie, jak i korzystanie online poprzez bezpieczną sieć elektroniczną danej placówki edukacyjnej, do której dostęp powinien być chroniony, w szczególności przez procedury uwierzytelniania. Wyjątek lub ograniczenie powinny być rozumiane w taki sposób, że w kontekście ilustrowania nauczania obejmują szczególne potrzeby osób niepełnosprawnych w zakresie dostępności.
(16)  Wyjątek lub ograniczenie powinny obejmować cyfrowe sposoby korzystania z utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną w celu wspierania, wzbogacenia lub uzupełnienia nauczania, włączając w to powiązane działania w zakresie uczenia się. Wyjątek lub ograniczenie należy przyznać pod warunkiem, że utworowi lub innemu przedmiotowi objętemu ochroną towarzyszy wskazanie źródła, w tym nazwiska autora, chyba że okaże się to niewykonalne. Korzystanie z utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną na podstawie wyjątku lub ograniczenia powinno odbywać się jedynie w kontekście działań w zakresie nauczania i uczenia się przeprowadzanych na odpowiedzialność placówek edukacyjnych, w tym podczas egzaminów, i ograniczać się do tego, co jest konieczne do celów takich działań. Wyjątek lub ograniczenie powinno obejmować zarówno korzystanie za pomocą narzędzi cyfrowych, gdy działalność o charakterze edukacyjnym jest wykonywana przez osoby, które są fizycznie obecne w miejscu jej wykonywania, w tym poza siedzibą placówki edukacyjnej, np. w bibliotekach lub instytucjach dziedzictwa kulturowego, pod warunkiem że korzystanie odbywa się na odpowiedzialność placówki edukacyjnej, jak i korzystanie online w bezpiecznym środowisku sieci elektronicznej danej placówki edukacyjnej, do której dostęp powinien być chroniony, w szczególności przez procedury uwierzytelniania. Wyjątek lub ograniczenie powinny być rozumiane w taki sposób, że w kontekście ilustrowania nauczania obejmują szczególne potrzeby osób niepełnosprawnych w zakresie dostępności.
Poprawka 12
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 16 a (nowy)
(16a)  Bezpieczne środowisko elektroniczne należy rozumieć jako cyfrowe otoczenie nauczania i uczenia się, do którego dostęp jest zarezerwowany przez odpowiednią procedurę uwierzytelniania dla pracowników dydaktycznych oraz uczniów i studentów realizujących dany program nauki.
Poprawka 13
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 17
(17)  W niektórych państwach członkowskich, w oparciu o wyjątek przewidziany w dyrektywie 2001/29/WE lub o umowy licencyjne dotyczące dalszych zastosowań, w celu ułatwienia korzystania z utworów i innych przedmiotów objętych ochroną w celach edukacyjnych wprowadzono inne rozwiązania. Rozwiązania te zazwyczaj opracowywano w taki sposób, aby uwzględnić potrzeby placówek edukacyjnych i różnych poziomów kształcenia. Choć harmonizacja zakresu nowego obowiązkowego wyjątku lub ograniczenia w odniesieniu do cyfrowych sposobów korzystania oraz transgranicznej działalności dydaktycznej jest niezbędna, to sposoby wdrożenia mogą różnić się w poszczególnych państwach członkowskich w stopniu, który nie utrudniałby skutecznego stosowania wyjątku, ograniczenia lub korzystania transgranicznego. Takie podejście powinno umożliwić państwom członkowskim korzystanie z dotychczasowych rozwiązań wprowadzonych na szczeblu krajowym. W szczególności państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o uzależnieniu stosowania wyjątku lub ograniczenia, całkowicie lub częściowo, od dostępności odpowiednich licencji obejmujących co najmniej te same sposoby korzystania, na które zezwala wyjątek. Taki mechanizm umożliwiłby np. przyznanie pierwszeństwa licencjom na materiały przeznaczone przede wszystkim na rynek edukacyjny. Aby uniknąć sytuacji, w której taki mechanizm prowadzi do niepewności prawa lub obciążeń administracyjnych dla placówek edukacyjnych, państwa członkowskie stosujące to podejście powinny podjąć konkretne środki, aby zapewnić łatwy dostęp do systemów licencjonowania umożliwiających cyfrowe sposoby korzystania z utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną w celu zilustrowania nauczania oraz zagwarantować, że placówki edukacyjne są świadome istnienia takich systemów licencjonowania.
(17)  W niektórych państwach członkowskich, w oparciu o wyjątek przewidziany w dyrektywie 2001/29/WE lub o umowy licencyjne dotyczące dalszych zastosowań, w celu ułatwienia korzystania z utworów i innych przedmiotów objętych ochroną w celach edukacyjnych wprowadzono inne rozwiązania. Rozwiązania te zazwyczaj opracowywano w taki sposób, aby uwzględnić potrzeby placówek edukacyjnych i różnych poziomów kształcenia. Choć harmonizacja zakresu nowego obowiązkowego wyjątku lub ograniczenia w odniesieniu do cyfrowych sposobów korzystania oraz transgranicznej działalności dydaktycznej jest niezbędna, to sposoby wdrożenia mogą różnić się w poszczególnych państwach członkowskich w stopniu, który nie utrudniałby skutecznego stosowania wyjątku, ograniczenia lub korzystania transgranicznego. Takie podejście powinno umożliwić państwom członkowskim korzystanie z dotychczasowych rozwiązań wprowadzonych na szczeblu krajowym. W szczególności państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o uzależnieniu stosowania wyjątku lub ograniczenia, całkowicie lub częściowo, od dostępności odpowiednich licencji. Licencje te mogą przybrać formę zbiorowych umów licencyjnych i licencji negocjowanych zbiorowo jako „kompleksowe licencje”, aby uniknąć konieczności podejmowania przez placówki edukacyjne indywidualnych negocjacji z podmiotami praw. Licencje te powinny być przystępne cenowo i obejmować co najmniej te same sposoby korzystania, na które zezwala wyjątek. Taki mechanizm umożliwiłby np. przyznanie pierwszeństwa licencjom na materiały przeznaczone przede wszystkim na rynek edukacyjny lub do nauczania w placówkach edukacyjnych lub do zapisu nutowego. Aby uniknąć sytuacji, w której taki mechanizm prowadzi do niepewności prawa lub obciążeń administracyjnych dla placówek edukacyjnych, państwa członkowskie stosujące to podejście powinny podjąć konkretne środki, aby zapewnić łatwy dostęp do takich systemów licencjonowania umożliwiających cyfrowe sposoby korzystania z utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną w celu zilustrowania nauczania oraz zagwarantować, że placówki edukacyjne są świadome istnienia takich systemów licencjonowania. Państwa członkowskie powinny być w stanie przewidzieć systemy zapewniające podmiotom praw godziwą rekompensatę za korzystanie odbywające się w ramach tych wyjątków lub ograniczeń. Należy zachęcać państwa członkowskie do stosowania systemów, które nie stwarzają obciążeń administracyjnych, jak np. systemy przewidujące wypłatę jednorazową.
Poprawka 14
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 17 a (nowy)
(17a)   Aby zagwarantować pewność prawa, w przypadku gdy państwo członkowskie zdecyduje się uzależnić stosowanie wyjątku od dostępności odpowiednich licencji, konieczne jest określenie, pod jakimi warunkami placówka edukacyjna może korzystać z utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną w ramach tego wyjątku, a kiedy powinna działać na podstawie systemu licencjonowania.
Poprawka 15
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 18
(18)  Czynność zachowania może wymagać zwielokrotnienia utworu lub innego przedmiotu objętego ochroną znajdującego się w zbiorach instytucji dziedzictwa kulturowego i w związku z tym – uzyskania zezwolenia od właściwych podmiotów praw. Instytucje dziedzictwa kulturowego działają na rzecz zachowania swoich zbiorów dla przyszłych pokoleń. Technologie cyfrowe oferują nowe sposoby zachowania dziedzictwa znajdującego się w ich zbiorach, stawiają jednak również nowe wyzwania. W związku z tymi nowymi wyzwaniami, aby umożliwić czynności zachowywania, konieczne jest dostosowanie obecnych ram prawnych poprzez wprowadzenie obowiązkowego wyjątku od prawa do zwielokrotniania.
(18)  Czynność zachowania utworu lub innego przedmiotu objętego ochroną znajdującego się w zbiorach instytucji dziedzictwa kulturowego może wymagać zwielokrotnienia i w związku z tym – uzyskania zezwolenia od właściwych podmiotów praw. Instytucje dziedzictwa kulturowego działają na rzecz zachowania swoich zbiorów dla przyszłych pokoleń. Technologie cyfrowe oferują nowe sposoby zachowania dziedzictwa znajdującego się w ich zbiorach, stawiają jednak również nowe wyzwania. W związku z tymi nowymi wyzwaniami, aby umożliwić czynności zachowywania przez te instytucje, konieczne jest dostosowanie obecnych ram prawnych poprzez wprowadzenie obowiązkowego wyjątku od prawa do zwielokrotniania.
Poprawka 16
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 19
(19)  Różne podejścia państw członkowskich do czynności zachowywania przez instytucje dziedzictwa kulturowego utrudniają współpracę transgraniczną i dzielenie się środkami zachowywania przez instytucje dziedzictwa kulturowego w ramach rynku wewnętrznego, co prowadzi do nieefektywnego wykorzystania zasobów.
(19)  Różne podejścia państw członkowskich do czynności zwielokrotniania do celów zachowywania utrudniają współpracę transgraniczną, dzielenie się środkami zachowywania i tworzenie transgranicznych sieci zachowywania w obrębie organizacji rynku wewnętrznego zaangażowanych w zachowywanie, co prowadzi do nieefektywnego wykorzystania zasobów. Może mieć to negatywny wpływ na zachowywanie dziedzictwa kulturowego.
Poprawka 17
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 20
(20)  W związku z tym państwa członkowskie powinny przewidzieć wyjątek umożliwiający instytucjom dziedzictwa kulturowego zwielokrotnianie utworów i innych przedmiotów objętych ochroną znajdujących się na stałe w ich zbiorach w celu zachowania, np. aby zaradzić problemowi utraty przydatności technicznej lub degradacji pierwotnego formatu. Taki wyjątek powinien umożliwiać sporządzanie kopii przy pomocy właściwego narzędzia, środków lub technologii zachowywania, w odpowiedniej ilości i w dowolnym momencie istnienia utworu lub innego przedmiotu objętego ochroną, w takim zakresie, w jakim jest to konieczne do sporządzenia kopii wyłącznie w celu zachowania.
(20)  W związku z tym państwa członkowskie powinny przewidzieć wyjątek umożliwiający instytucjom dziedzictwa kulturowego zwielokrotnianie utworów i innych przedmiotów objętych ochroną znajdujących się na stałe w ich zbiorach w celu zachowania, aby zaradzić problemowi utraty przydatności technicznej lub degradacji pierwotnego formatu lub aby zabezpieczyć utwory. Taki wyjątek powinien umożliwiać sporządzanie kopii przy pomocy właściwego narzędzia, środków lub technologii zachowywania, w jakimkolwiek formacie lub na jakimkolwiek nośniku, w odpowiedniej ilości, w dowolnym momencie istnienia utworu lub innego przedmiotu objętego ochroną, a także w takim zakresie, w jakim jest to konieczne do sporządzenia kopii wyłącznie w celu zachowania. Archiwa organizacji badawczych i nadawców publicznych należy uznać za instytucje dziedzictwa kulturowego i w związku z tym powinny one być beneficjentami tego wyjątku. Do celów tego wyjątku państwa członkowskie powinny mieć możliwość zachowania przepisów, na mocy których publicznie dostępne galerie uznaje się za muzea.
Poprawka 18
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 21
(21)  Do celów niniejszej dyrektywy należy uznać, że utwory i inne przedmioty objęte ochroną znajdują się na stałe w zbiorach instytucji dziedzictwa kulturowego, jeżeli kopie są własnością instytucji dziedzictwa kulturowego lub znajdują się trwale w jej posiadaniu, np. w wyniku przeniesienia własności lub umów licencyjnych.
(21)  Do celów niniejszej dyrektywy należy uznać, że utwory i inne przedmioty objęte ochroną znajdują się na stałe w zbiorach instytucji dziedzictwa kulturowego, jeżeli kopie tych utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną są własnością tych organizacji lub znajdują się trwale w ich posiadaniu, np. w wyniku przeniesienia własności, umów licencyjnych, systemu przekazywania egzemplarza obowiązkowego lub długoterminowego użyczenia. Utwory lub inne przedmioty objęte ochroną, do których instytucje dziedzictwa kulturowego mają czasowy dostęp za pomocą serwerów stron trzecich, nie uznaje się za znajdujące się na stałe w ich zbiorach.
Poprawka 19
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 21 a (nowy)
(21a)  W wyniku rozwoju technologii powstały usługi społeczeństwa informacyjnego umożliwiające ich użytkownikom zamieszczanie lub udostępnianie treści w różnych formach i w różnych celach, takich jak przedstawienie idei, krytyka, parodia, a nawet pastisz. Treści te mogą zawierać krótkie fragmenty wcześniej istniejących utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną, które mogły zostać zmienione, połączone lub przekształcone przez tych użytkowników.
Poprawka 20
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 21 b (nowy)
(21b)  Pomimo pewnego nakładania się z istniejącymi wyjątkami lub ograniczeniami, jak w przypadku cytowania i parodii, nie wszystkie treści zamieszczane lub udostępniane przez użytkownika zawierające w uzasadniony sposób wykorzystane fragmenty utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną podlegają przepisom art. 5 dyrektywy 2001/29/WE. Taka sytuacja jest przyczyną niepewności prawa, zarówno dla użytkowników, jak i dla podmiotów praw. Konieczne jest zatem zapewnienie nowego specjalnego wyjątku zezwalającego na uzasadnione wykorzystanie fragmentów istniejących wcześniej utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną w treściach zamieszczanych lub udostępnianych przez użytkowników. W przypadku gdy treść zamieszczana lub udostępniana przez użytkownika wiąże się z proporcjonalnym wykorzystaniem krótkiego cytatu lub fragmentu chronionego utworu lub innego przedmiotu objętego ochroną w zasadnym celu, takie wykorzystanie powinno podlegać ochronie na mocy wyjątku przewidzianego w niniejszej dyrektywie. Wyjątek ten ma zastosowanie jedynie w niektórych szczególnych przypadkach, które nie szkodzą normalnemu wykorzystaniu utworu lub innego przedmiotu objętego ochroną ani nie naruszają w sposób nieuzasadniony prawnie uzasadnionych interesów podmiotu prawa. W celu oceny takiej szkody niezmiernie istotne jest, by w stosownym przypadku oszacować stopień oryginalności danej treści, długość/zakres cytatu lub wykorzystanego fragmentu, profesjonalny charakter danej treści lub stopień szkody gospodarczej, nie wyłączając jednak zasadnego korzystania z wyjątku. Wyjątek ten nie może naruszać autorskich praw osobistych twórcy utworu lub innego przedmiotu objętego ochroną.
Poprawka 21
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 21 c (nowy)
(21c)  Dostawcy usług społeczeństwa informacyjnego objęci zakresem art. 13 niniejszej dyrektywy nie powinni móc powoływać się na korzystanie z przewidzianego w niniejszej dyrektywie wyjątku dotyczącego wykorzystania fragmentów istniejących utworów, wykorzystania cytatów lub fragmentów utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną w treściach zamieszczanych lub udostępnianych przez użytkowników w obrębie świadczonych usług społeczeństwa informacyjnego, w celu zmniejszenia zakresu swoich obowiązków wynikających z art. 13 niniejszej dyrektywy.
Poprawka 22
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 22
(22)  Instytucje dziedzictwa kulturowego powinny odnosić korzyści z jasnych ram dotyczących digitalizacji i rozpowszechniania, w tym transgranicznego, utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną niedostępnych w obrocie handlowym. Jednak szczególne cechy zbiorów utworów niedostępnych w obrocie handlowym powodują, że uzyskanie uprzedniej zgody poszczególnych podmiotów praw może być bardzo trudne. Może to wynikać z wieku utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną, ich ograniczonej wartości handlowej lub z faktu, że nigdy nie były one przeznaczone do celów handlowych. Dlatego należy przewidzieć środki ułatwiające udzielanie licencji na prawa do utworów niedostępnych w obrocie handlowym znajdujących się w zbiorach instytucji dziedzictwa kulturowego, a co za tym idzie – umożliwić zawieranie umów o zasięgu transgranicznym na rynku wewnętrznym.
(22)  Instytucje dziedzictwa kulturowego powinny odnosić korzyści z jasnych ram dotyczących digitalizacji i rozpowszechniania, w tym transgranicznego, utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną niedostępnych w obrocie handlowym. Jednak szczególne cechy zbiorów utworów niedostępnych w obrocie handlowym powodują, że uzyskanie uprzedniej zgody poszczególnych podmiotów praw może być bardzo trudne. Może to wynikać z wieku utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną, ich ograniczonej wartości handlowej lub z faktu, że nigdy nie były one przeznaczone do celów handlowych lub nigdy nie były dostępne w obrocie handlowym. Dlatego należy przewidzieć środki ułatwiające korzystanie z utworów niedostępnych w obrocie handlowym znajdujących się w zbiorach instytucji dziedzictwa kulturowego, a co za tym idzie – umożliwić zawieranie umów o zasięgu transgranicznym na rynku wewnętrznym.
Poprawka 23
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 22 a (nowy)
(22a)  Kilka państw członkowskich już przyjęło systemy działające w oparciu o rozszerzone licencje zbiorowe, upoważnienia prawne lub domniemania prawne, które ułatwiają udzielanie licencji na utwory niedostępne w obrocie handlowym. Uwzględniając jednak różnorodność utworów i innych przedmiotów objętych ochroną w zbiorach instytucji dziedzictwa kulturowego i różnicę między praktykami zbiorowego zarządzania wśród państw członkowskich i sektorów produkcji kulturalnej, takie środki nie zapewniają rozwiązania we wszystkich przypadkach, na przykład z tego względu, że nie praktykuje się zbiorowego zarządzania pewnymi rodzajami utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną. W takich konkretnych przypadkach niezbędne jest zatem umożliwienie instytucjom dziedzictwa kulturowego udostępniania online znajdujących się w ich stałych zbiorach utworów niedostępnych w obrocie handlowym na mocy wyjątku od praw autorskich lub praw pokrewnych. Podczas gdy zasadnicze znaczenie ma zharmonizowanie zakresu nowego obowiązkowego wyjątku w celu umożliwienia transgranicznego korzystania z utworów niedostępnych w obrocie handlowym, państwa członkowskie powinny jednak mieć możliwość skorzystania lub dalszego korzystania z rozwiązań w zakresie rozszerzonych licencji zbiorowych zawartych na poziomie krajowym z instytucjami dziedzictwa kulturowego w odniesieniu do określonych kategorii utworów znajdujących się na stałe w zbiorach instytucji dziedzictwa kulturowego. Braku porozumienia w sprawie warunków licencyjnych nie należy interpretować jako brak dostępności rozwiązań licencyjnych. Wszelkie sposoby korzystania w ramach wyjątku powinny podlegać tym samym wymogom niewyrażenia zgody i upubliczniania, jakie obowiązują w przypadku korzystania dopuszczonego na podstawie mechanizmu licencyjnego. Aby dopilnować, by wyjątek był stosowany wyłącznie gdy spełnione zostaną pewne warunki oraz aby zagwarantować pewność prawa, państwa członkowskie – we współpracy z podmiotami praw, organizacjami zbiorowego zarządzania i organizacjami dziedzictwa kulturowego – powinny w odpowiednich odstępach czasu określać, dla jakich sektorów i rodzajów utworów nie są dostępne odpowiednie rozwiązania licencyjne i w związku z tym w ich przypadku zastosować należy wyjątek.
Poprawka 24
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 23
(23)  Państwa członkowskie powinny, w ramach przewidzianych w niniejszej dyrektywie, mieć swobodę wyboru konkretnego rodzaju mechanizmu umożliwiającego objęcie licencjami na utwory niedostępne w obrocie handlowym podmiotów praw, które nie są reprezentowane przez organizację zbiorowego zarządzania, w zależności od swoich tradycji prawnych, praktyk lub okoliczności. Mechanizmy te mogą obejmować rozszerzone licencje zbiorowe i domniemania reprezentacji.
(23)  Państwa członkowskie powinny, w ramach przewidzianych w niniejszej dyrektywie, mieć swobodę wyboru konkretnego rodzaju mechanizmu umożliwiającego objęcie licencjami na utwory niedostępne w obrocie handlowym podmiotów praw, które nie są reprezentowane przez właściwą organizację zbiorowego zarządzania, w zależności od swoich tradycji prawnych, praktyk lub okoliczności. Mechanizmy te mogą obejmować rozszerzone licencje zbiorowe i domniemania reprezentacji.
Poprawka 25
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 24
(24)  Do celów tych mechanizmów licencjonowania ważny jest precyzyjny i sprawnie funkcjonujący system zbiorowego zarządzania. System ten obejmuje w szczególności zasady dobrego zarządzania, przejrzystości i sprawozdawczości, jak również regularny, rzetelny i dokładny podział i wypłatę kwot należnych poszczególnym podmiotom praw, zgodnie z dyrektywą 2014/26/UE. Wszystkie podmioty praw powinny mieć dostęp do odpowiednich dodatkowych zabezpieczeń oraz powinny one mieć możliwość odstąpienia od stosowania takich mechanizmów do swoich utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną. Warunki dotyczące tych mechanizmów nie powinny mieć wpływu na ich przydatność w praktyce dla instytucji dziedzictwa kulturowego.
(24)  Do celów tych mechanizmów licencjonowania ważny jest precyzyjny i sprawnie funkcjonujący system zbiorowego zarządzania, a państwa członkowskie powinny wspierać jego utworzenie. System ten obejmuje w szczególności zasady dobrego zarządzania, przejrzystości i sprawozdawczości, jak również regularny, rzetelny i dokładny podział i wypłatę kwot należnych poszczególnym podmiotom praw, zgodnie z dyrektywą 2014/26/UE. Wszystkie podmioty praw powinny mieć dostęp do odpowiednich dodatkowych zabezpieczeń oraz powinny one mieć możliwość odstąpienia od stosowania takich mechanizmów licencyjnych lub takich wyjątków do swoich utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną. Warunki dotyczące tych mechanizmów nie powinny mieć wpływu na ich przydatność w praktyce dla instytucji dziedzictwa kulturowego.
Poprawka 26
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 25
(25)  Biorąc pod uwagę różnorodność utworów oraz innych przedmiotów objętych ochroną w zbiorach instytucji dziedzictwa kulturowego, ważne jest, aby mechanizmy licencyjne wprowadzane niniejszą dyrektywą były dostępne i mogły być stosowane w praktyce do różnych typów utworów i innych przedmiotów objętych ochroną, w tym do zdjęć, nagrań dźwiękowych i utworów audiowizualnych. Aby odzwierciedlić specyfikę różnych kategorii utworów lub przedmiotów objętych ochroną w zakresie sposobów publikowania i rozpowszechniania oraz ułatwić korzystanie z tych mechanizmów i procedur, konieczne może się okazać wprowadzenie przez państwa członkowskie szczególnych wymogów w zakresie praktycznego stosowania tych mechanizmów licencyjnych. Państwa członkowskie powinny konsultować się w tej sprawie z podmiotami praw autorskich, użytkownikami i organizacjami zbiorowego zarządzania.
(25)  Biorąc pod uwagę różnorodność utworów oraz innych przedmiotów objętych ochroną w zbiorach instytucji dziedzictwa kulturowego, ważne jest, aby mechanizmy licencyjne wprowadzane niniejszą dyrektywą były dostępne i mogły być stosowane w praktyce do różnych typów utworów i innych przedmiotów objętych ochroną, w tym do zdjęć, nagrań dźwiękowych i utworów audiowizualnych. Aby odzwierciedlić specyfikę różnych kategorii utworów lub przedmiotów objętych ochroną w zakresie sposobów publikowania i rozpowszechniania oraz ułatwić korzystanie z wprowadzonych na mocy niniejszej dyrektywy rozwiązań w zakresie korzystania z utworów niedostępnych w obrocie handlowym, konieczne może się okazać wprowadzenie przez państwa członkowskie szczególnych wymogów w zakresie praktycznego stosowania tych mechanizmów licencyjnych. Państwa członkowskie powinny konsultować się w tej sprawie z podmiotami praw autorskich, instytucjami dziedzictwa kulturowego i organizacjami zbiorowego zarządzania.
Poprawka 27
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 26
(26)  Z uwagi na wzajemne poszanowanie praw na szczeblu międzynarodowym, mechanizmy udzielania licencji na digitalizację i upowszechnianie utworów niedostępnych w obrocie handlowym przewidziane w niniejszej dyrektywie nie powinny mieć zastosowania do utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną, które opublikowano po raz pierwszy lub – w razie braku publikacji – po raz pierwszy nadano na terytorium państwa trzeciego lub, w przypadku utworów filmowych lub audiowizualnych, do utworów, których producent ma siedzibę lub miejsce stałego pobytu w kraju trzecim. Mechanizmy te nie powinny również mieć zastosowania do utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną należących do obywateli państw trzecich, chyba że zostały one po raz pierwszy opublikowane lub – w przypadku braku publikacji – po raz pierwszy nadane na terytorium państwa członkowskiego, lub – w przypadku utworów filmowych lub audiowizualnych – do utworów, których producent ma siedzibę lub miejsce stałego pobytu w państwie członkowskim.
(26)  Z uwagi na wzajemne poszanowanie praw na szczeblu międzynarodowym, mechanizmy udzielania licencji i wyjątków w odniesieniu do digitalizacji i upowszechniania utworów niedostępnych w obrocie handlowym przewidziane w niniejszej dyrektywie nie powinny mieć zastosowania do utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną, które opublikowano po raz pierwszy lub – w razie braku publikacji – po raz pierwszy nadano na terytorium państwa trzeciego lub, w przypadku utworów filmowych lub audiowizualnych, do utworów, których producent ma siedzibę lub miejsce stałego pobytu w kraju trzecim. Mechanizmy te nie powinny również mieć zastosowania do utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną należących do obywateli państw trzecich, chyba że zostały one po raz pierwszy opublikowane lub – w przypadku braku publikacji – po raz pierwszy nadane na terytorium państwa członkowskiego, lub – w przypadku utworów filmowych lub audiowizualnych – do utworów, których producent ma siedzibę lub miejsce stałego pobytu w państwie członkowskim.
Poprawka 28
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 27
(27)  Projekty masowej cyfryzacji mogą oznaczać konieczność zainwestowania przez instytucje dziedzictwa kulturowego poważnych środków, dlatego wszelkie licencje przyznawane na podstawie mechanizmów przewidzianych w niniejszej dyrektywie nie powinny uniemożliwiać tym instytucjom czerpania rozsądnych przychodów w celu pokrycia kosztów licencji oraz kosztów digitalizacji i upowszechniania utworów i innych przedmiotów objętych ochroną.
(27)  Projekty masowej cyfryzacji mogą oznaczać konieczność zainwestowania przez instytucje dziedzictwa kulturowego poważnych środków, dlatego wszelkie licencje przyznawane na podstawie mechanizmów przewidzianych w niniejszej dyrektywie nie powinny uniemożliwiać tym instytucjom pokrywania kosztów licencji oraz kosztów digitalizacji i upowszechniania utworów i innych przedmiotów objętych ochroną.
Poprawka 29
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 28
(28)  Informacje dotyczące korzystania obecnie i w przyszłości z utworów niedostępnych w obrocie handlowym i innych przedmiotów objętych ochroną przez instytucje dziedzictwa kulturowego na podstawie mechanizmów licencjonowania przewidzianych w niniejszej dyrektywie oraz rozwiązania skierowane do wszystkich podmiotów praw dotyczące odstąpienia od stosowania licencji do własnych utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną należy odpowiednio nagłośnić. Jest to szczególnie ważne, jeśli chodzi o korzystanie w kontekście transgranicznym na rynku wewnętrznym. Należy zatem przewidzieć utworzenie jednego publicznie dostępnego portalu internetowego dla Unii w celu udostępniania takich informacji ogółowi odbiorców w rozsądnym terminie przed rozpoczęciem korzystania transgranicznego. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 386/2012 Parlamentu Europejskiego i Rady Urzędowi Harmonizacji Rynku Wewnętrznego („urząd”) powierzono pewne zadania i działania finansowane z jego własnych środków budżetowych mające na celu ułatwienie i wspieranie działań organów krajowych, sektora prywatnego i instytucji unijnych w zakresie walki z naruszaniem praw własności intelektualnej oraz zapobiegania takim naruszeniom. Należy zatem powierzyć temu urzędowi obowiązek ustanowienia i prowadzenia europejskiego portalu udostępniającego takie informacje.
(28)  Informacje dotyczące korzystania obecnie i w przyszłości z utworów niedostępnych w obrocie handlowym i innych przedmiotów objętych ochroną przez instytucje dziedzictwa kulturowego na podstawie mechanizmów licencjonowania lub wyjątków przewidzianych w niniejszej dyrektywie oraz rozwiązania skierowane do wszystkich podmiotów praw dotyczące odstąpienia od stosowania licencji lub wyjątków do własnych utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną należy odpowiednio nagłośnić. Jest to szczególnie ważne, jeśli chodzi o korzystanie w kontekście transgranicznym na rynku wewnętrznym. Należy zatem przewidzieć utworzenie jednego publicznie dostępnego portalu internetowego dla Unii w celu udostępniania takich informacji ogółowi odbiorców w rozsądnym terminie przed rozpoczęciem korzystania transgranicznego. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 386/2012 Parlamentu Europejskiego i Rady Urzędowi Harmonizacji Rynku Wewnętrznego („urząd”) powierzono pewne zadania i działania finansowane z jego własnych środków budżetowych mające na celu ułatwienie i wspieranie działań organów krajowych, sektora prywatnego i instytucji unijnych w zakresie walki z naruszaniem praw własności intelektualnej oraz zapobiegania takim naruszeniom. Należy zatem powierzyć temu urzędowi obowiązek ustanowienia i prowadzenia europejskiego portalu udostępniającego takie informacje.
Poprawka 30
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 28 a (nowy)
(28a)  Państwa członkowskie powinny wspierać dialog z zainteresowanymi stronami w poszczególnych sektorach w celu zapewnienia, aby mechanizmy udzielania licencji ustalone dla utworów niedostępnych w obrocie handlowym były uznawane i działały prawidłowo, tak by w ramach tych mechanizmów podmioty praw autorskich były odpowiednio chronione, licencje były odpowiednio publikowane i zapewniona była przejrzystość prawa w odniesieniu do reprezentatywności organizacji zbiorowego zarządzania i kategoryzacji utworów.
Poprawka 31
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 30
(30)  Aby ułatwić udzielanie licencji na prawa do utworów audiowizualnych na platformach wideo na żądanie, niniejsza dyrektywa wymaga od państw członkowskich ustanowienia mechanizmu negocjacji, umożliwiającego stronom, które chcą zawrzeć umowę, skorzystanie z pomocy bezstronnego organu. Organ ten powinien spotkać się ze stronami i pomóc w negocjacjach, zapewniając profesjonalne i niezależne doradztwo. W tym kontekście państwa członkowskie powinny podjąć decyzję w sprawie warunków funkcjonowania mechanizmu negocjacji, w tym ustalić terminy i czas trwania pomocy w negocjacjach oraz kwestię ponoszenia kosztów. Państwa członkowskie powinny dopilnować, aby obciążenia administracyjne i finansowe były odpowiednie do zagwarantowania skuteczności forum negocjacyjnego.
(30)  Aby ułatwić udzielanie licencji na prawa do utworów audiowizualnych na platformach wideo na żądanie, państwa członkowskie powinny ustanowić mechanizm negocjacji, zarządzany przez organ krajowy, który istniał wcześniej lub został utworzony do tego celu, umożliwiający stronom, które chcą zawrzeć umowę, skorzystanie z pomocy bezstronnego organu. Udział w mechanizmie negocjacji i późniejsze zawarcie umowy powinny być dobrowolne. Jeżeli w negocjacjach uczestniczą strony z różnych państw członkowskich, powinny one wcześniej ustalić, które państwo członkowskie będzie właściwe w przypadku podjęcia decyzji o zastosowaniu mechanizmu negocjacji. Organ ten powinien spotkać się ze stronami i pomóc w negocjacjach, zapewniając profesjonalne, bezstronne i niezależne doradztwo. W tym kontekście państwa członkowskie powinny podjąć decyzję w sprawie warunków funkcjonowania mechanizmu negocjacji, w tym ustalić terminy i czas trwania pomocy w negocjacjach, a także podział wszelkich kosztów związanych z negocjacjami oraz skład takich organów. Państwa członkowskie powinny dopilnować, aby obciążenia administracyjne i finansowe były odpowiednie do zagwarantowania skuteczności forum negocjacyjnego.
Poprawka 32
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 30 a (nowy)
(30a)  Ochrona dziedzictwa Unii ma ogromne znaczenie i należy ją wzmocnić z myślą o następnych pokoleniach. Można tego dokonać zwłaszcza poprzez ochronę opublikowanego dziedzictwa. W tym celu należy utworzyć usankcjonowany prawnie unijny zbiór w celu zapewnienia systematycznego gromadzenia publikacji dotyczących Unii, jak publikacje w dziedzinie prawa unijnego, historii i integracji Unii, polityki Unii i unijnej demokracji, spraw i strategii instytucjonalnych i parlamentarnych, a także dziedzictwo intelektualne Unii oraz przyszłe publikowane dziedzictwo. Dziedzictwo to należy chronić, nie tylko tworząc unijne archiwum publikacji dotyczących spraw związanych z Unią, ale również udostępniając je obywatelom Unii i następnym pokoleniom. Bibliotece Parlamentu Europejskiego, jako bibliotece jedynej instytucji unijnej, która bezpośrednio reprezentuje unijnych obywateli, należy nadać kształt unijnego repozytorium bibliotecznego. Aby nie tworzyć nadmiernych obciążeń dla wydawców, drukarni i importerów, w Bibliotece Parlamentu Europejskiego należy składać jedynie publikacje elektroniczne, jak e-booki, gazety i czasopisma elektroniczne, a Biblioteka Parlamentu Europejskiego powinna udostępniać czytelnikom publikacje objęte prawnym zbiorem unijnym w do celów badań lub studiów, sprawując w tym zakresie kontrolę. Publikacje te nie powinny być udostępniane online na zewnątrz.
Poprawki 33 i 137
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 31
(31)  Wolna i pluralistyczna prasa jest niezbędna do zapewnienia wysokiej jakości dziennikarstwa i dostępu obywateli do informacji. Wnosi ona zasadniczy wkład w debatę publiczną i prawidłowe funkcjonowanie demokratycznego społeczeństwa. W fazie przechodzenia od druku do publikacji cyfrowych wydawcy publikacji prasowych mają trudności z udzielaniem licencji na internetowe korzystanie ze swoich publikacji oraz z osiągnięciem zwrotu z inwestycji. W przypadku gdy wydawców publikacji prasowych nie uznaje się za podmioty praw, udzielanie licencji i egzekwowania praw autorskich w otoczeniu cyfrowym jest często skomplikowane i nieefektywne.
(31)  Wolna i pluralistyczna prasa jest niezbędna do zapewnienia wysokiej jakości dziennikarstwa i dostępu obywateli do informacji. Wnosi ona zasadniczy wkład w debatę publiczną i prawidłowe funkcjonowanie demokratycznego społeczeństwa. Coraz bardziej pogłębiająca się nierównowaga między potężnymi platformami a wydawcami prasowymi, którymi mogą być także agencje prasowe, już doprowadziła do znacznego regresu otoczenia medialnego na poziomie regionalnym. W fazie przechodzenia od druku do publikacji cyfrowych wydawcy publikacji prasowych i agencje prasowe mają trudności z udzielaniem licencji na internetowe korzystanie ze swoich publikacji oraz z osiągnięciem zwrotu z inwestycji. W przypadku gdy wydawców publikacji prasowych nie uznaje się za podmioty praw, udzielanie licencji i egzekwowania praw autorskich w otoczeniu cyfrowym jest często skomplikowane i nieefektywne.
Poprawki 34 i 138
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 32
(32)  Należy uznać organizacyjny i finansowy wkład, jaki wnoszą w produkcję publikacji prasowych wydawcy, i stworzyć dla nich zachęty, aby zapewnić stabilność branży wydawniczej. Należy zatem przewidzieć na poziomie unijnym zharmonizowaną ochronę prawną publikacji prasowych w odniesieniu do korzystania cyfrowego. Taką ochronę należy skutecznie zagwarantować poprzez wprowadzenie w prawie Unii praw pokrewnych do praw autorskich, dotyczących zwielokrotniania i podawania do publicznej wiadomości publikacji prasowych w zakresie korzystania cyfrowego.
(32)  Należy uznać organizacyjny i finansowy wkład, jaki wnoszą w produkcję publikacji prasowych wydawcy, i stworzyć dla nich zachęty, aby zapewnić stabilność branży wydawniczej, a tym samym zagwarantować dostępność rzetelnych informacji. Państwa członkowskie powinny zatem przewidzieć na poziomie unijnym ochronę prawną publikacji prasowych w Unii w odniesieniu do korzystania cyfrowego. Taką ochronę należy skutecznie zagwarantować poprzez wprowadzenie w prawie Unii praw pokrewnych do praw autorskich, dotyczących zwielokrotniania i podawania do publicznej wiadomości publikacji prasowych w zakresie korzystania cyfrowego w celu uzyskania godziwego i proporcjonalnego wynagrodzenia za takie korzystanie. Z zakresu tego odniesienia wyłączyć należy korzystanie do celów prywatnych. Ponadto ujęcia w wykazie w wyszukiwarce internetowej nie należy uznawać za godne i proporcjonalne wynagrodzenie.
Poprawka 139
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 33
(33)  Do celów niniejszej dyrektywy należy zdefiniować pojęcie publikacji prasowej w taki sposób, aby obejmowało ono wyłącznie publikacje dziennikarskie publikowane przez usługodawcę, okresowo lub regularnie aktualizowane na wszelkich nośnikach, w celu informowania lub dostarczenia rozrywki. Publikacje takie mogą obejmować np. gazety codzienne, tygodniki i miesięczniki o tematyce ogólnej lub specjalistycznej oraz internetowe serwisy informacyjne. Publikacje periodyczne, które są publikowane do celów naukowych lub akademickich, takie jak czasopisma naukowe, nie powinny być objęte ochroną udzielaną publikacjom prasowym zgodnie z niniejszą dyrektywą. Ochrona ta nie obejmuje czynności linkowania, która nie stanowi publicznego udostępnienia.
(33)  Do celów niniejszej dyrektywy należy zdefiniować pojęcie publikacji prasowej w taki sposób, aby obejmowało ono wyłącznie publikacje dziennikarskie publikowane przez usługodawcę, okresowo lub regularnie aktualizowane na wszelkich nośnikach, w celu informowania lub dostarczenia rozrywki. Publikacje takie mogą obejmować np. gazety codzienne, tygodniki i miesięczniki o tematyce ogólnej lub specjalistycznej oraz internetowe serwisy informacyjne. Publikacje periodyczne, które są publikowane do celów naukowych lub akademickich, takie jak czasopisma naukowe, nie powinny być objęte ochroną udzielaną publikacjom prasowym zgodnie z niniejszą dyrektywą. Ochrona ta nie obejmuje czynności linkowania. Ochrona nie obejmuje również informacji faktycznych, które przekazuje się w artykułach dziennikarskich z publikacji prasowej i w związku z tym nie stanowi przeszkody w przekazywaniu takich informacji faktycznych.
Poprawki 36 i 140
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 34
(34)  Prawa przyznane wydawcom publikacji prasowych zgodnie z niniejszą dyrektywą powinny mieć ten sam zakres co prawa do zwielokrotniania i publicznego udostępniania, o których mowa w dyrektywie 2001/29/WE, w zakresie, w jakim dotyczy to korzystania cyfrowego. Wydawcy powinni również podlegać tym samym przepisom dotyczącym wyjątków i ograniczeń, które mają zastosowanie do praw przewidzianych w dyrektywie 2001/29/WE, w tym przepisom dotyczącym wyjątku obejmującego cytowanie do celów takich jak słowa krytyki lub recenzji przewidzianym w art. 5 ust. 3 lit. d) tej dyrektywy.
(34)  Prawa przyznane wydawcom publikacji prasowych zgodnie z niniejszą dyrektywą powinny mieć ten sam zakres co prawa do zwielokrotniania i publicznego udostępniania, o których mowa w dyrektywie 2001/29/WE, w zakresie, w jakim dotyczy to korzystania cyfrowego. Państwa członkowskie powinny mieć możliwość poddania tych praw tym samym przepisom dotyczącym wyjątków i ograniczeń, które mają zastosowanie do praw przewidzianych w dyrektywie 2001/29/WE, w tym przepisom dotyczącym wyjątku obejmującego cytowanie do celów takich jak słowa krytyki lub recenzji przewidzianym w art. 5 ust. 3 lit. d) tej dyrektywy.
Poprawka 37
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 35
(35)  Ochrona przyznana wydawcom publikacji prasowych na podstawie niniejszej dyrektywy nie powinna naruszać praw autorów i innych podmiotów praw do utworów i innych przedmiotów objętych ochroną, w tym w odniesieniu do zakresu, w jakim mogą eksploatować swoje utwory lub inne przedmioty objęte ochroną niezależnie od publikacji prasowej, w skład której wchodzą te utwory lub przedmioty. W związku z tym wydawcy publikacji prasowych nie powinni mieć możliwości powoływania się na przyznaną im ochronę wobec autorów i innych podmiotów praw. Pozostaje to bez uszczerbku dla ustaleń umownych zawartych między wydawcami publikacji prasowych a autorami i innymi podmiotami praw.
(35)  Ochrona przyznana wydawcom publikacji prasowych na podstawie niniejszej dyrektywy nie powinna naruszać praw autorów i innych podmiotów praw do utworów i innych przedmiotów objętych ochroną, w tym w odniesieniu do zakresu, w jakim mogą eksploatować swoje utwory lub inne przedmioty objęte ochroną niezależnie od publikacji prasowej, w skład której wchodzą te utwory lub przedmioty. W związku z tym wydawcy publikacji prasowych nie powinni mieć możliwości powoływania się na przyznaną im ochronę wobec autorów i innych podmiotów praw. Pozostaje to bez uszczerbku dla ustaleń umownych zawartych między wydawcami publikacji prasowych a autorami i innymi podmiotami praw. Niezależnie od tego, że autorzy utworów zamieszczonych w publikacji prasowej otrzymują odpowiednie wynagrodzenie za wykorzystanie tych utworów zgodnie z warunkami udzielenia wydawcy prasowemu licencji na te utwory, autorzy utworów zamieszczonych w publikacji prasowej powinni być uprawnieni do otrzymania odpowiedniego udziału w dodatkowych przychodach uzyskanych przez wydawcę prasowego za pewne rodzaje wtórnego wykorzystania publikacji prasowych przez dostawców usług społeczeństwa informacyjnego, w związku z prawami przewidzianymi w art. 11 ust. 1 niniejszej dyrektywy. Kwota rekompensaty przyznawanej autorom powinna uwzględniać specjalne branżowe standardy licencyjne dotyczące utworów zamieszczanych w publikacjach prasowych, przyjęte jako właściwe w danym państwie członkowskim; rekompensata przyznawana autorom pozostaje bez wpływu na warunki licencyjne uzgodnione między autorem a wydawcą prasowym w związku z wykorzystaniem artykułu danego autora przez wydawcę prasowego.
Poprawka 38
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 36
(36)  Wydawcy, w tym wydawcy publikacji prasowych, książek lub publikacji naukowych, często działają w oparciu o przeniesienie praw autorskich w drodze umowy lub przepisów ustawowych. W tym kontekście wydawcy dokonują inwestycji w celu eksploatacji utworów znajdujących się w swoich publikacjach i w niektórych przypadkach mogą zostać pozbawieni przychodów, jeżeli korzystanie z takich utworów odbywa się na podstawie wyjątków lub ograniczeń, np. dotyczących kopiowania na użytek prywatny i opłat reprograficznych. W wielu państwach członkowskich rekompensata za korzystanie w ramach tych wyjątków jest dzielona między autorów a wydawców. W celu uwzględnienia tej sytuacji i zwiększenia pewności prawa dla wszystkich zainteresowanych stron, państwa członkowskie powinny mieć możliwość określenia, że jeżeli autor przekazuje swoje prawa lub udziela na nie licencji lub w inny sposób wnosi wkład w postaci swoich utworów do publikacji oraz istnieją systemy służące do zrekompensowania szkód spowodowanych przez wyjątek lub ograniczenie, to wydawcy są uprawnieni do żądania udziału w takiej rekompensacie, a obciążenie wynikające z obowiązku uzasadnienia tego żądania przez wydawcę nie powinno wykraczać poza to, co jest wymagane w ramach obowiązującego systemu.
(36)  Wydawcy, w tym wydawcy publikacji prasowych, książek, publikacji naukowych lub muzycznych, działają w oparciu umowy z autorami. W tym kontekście wydawcy dokonują inwestycji i nabywają prawa, w niektórych dziedzinach również prawa do domagania się rekompensaty w ramach wspólnych organizacji zbiorowego zarządzania zrzeszających autorów i wydawców, w celu eksploatacji utworów i w związku z tym mogą również zostać pozbawieni przychodów, jeżeli korzystanie z takich utworów odbywa się na podstawie wyjątków lub ograniczeń, np. dotyczących kopiowania na użytek prywatny i opłat reprograficznych. W bardzo wielu państwach członkowskich rekompensata za korzystanie w ramach tych wyjątków jest dzielona między autorów a wydawców. W celu uwzględnienia tej sytuacji i zwiększenia pewności prawa dla wszystkich zainteresowanych stron, państwa członkowskie powinny mieć możliwość przewidzenia ekwiwalentnego systemu podziału rekompensaty, jeśli w danym państwie członkowskim taki system funkcjonował przed dniem 12 listopada 2015 r. Wielkość udziału autorów i wydawców w tej rekompensacie powinna zostać określona w wewnętrznych przepisach dystrybucji organizacji zbiorowego zarządzania działającej jednocześnie w imieniu autorów, jak i wydawców, lub przez państwa członkowskie w przepisach ustawowych lub wykonawczych, zgodnie z systemem ekwiwalentnym, który funkcjonował w danym państwie członkowskim przed dniem 12 listopada 2015 r. Przepis ten nie narusza ustaleń podjętych w państwach członkowskich odnośnie do praw publicznego użyczenia, zarządzania prawami nie opierającymi się na wyjątkach lub ograniczeniach praw autorskich, jak systemy rozszerzonych licencji zbiorowych, lub odnośnie do prawa do wynagrodzenia na podstawie prawa krajowego.
Poprawka 39
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 36 a (nowy)
(36a)   Sektor kultury i sektor kreatywny odgrywają istotną rolę w reindustrializacji Europy, są motorem wzrostu i mają strategiczne znaczenie w generowaniu innowacyjnych skutków ubocznych w innych sektorach przemysłu. Ponadto sektor kultury i sektor kreatywny są siłą napędową innowacji i rozwoju technologii informacyjno-komunikacyjnych w Europie. Sektor kultury i sektor kreatywny w Europie zapewniają ponad 12 mln pełnoetatowych miejsc pracy, co stanowi 7,5 % czynnej zawodowo populacji Unii i generuje około 509 mld EUR wartości dodanej PKB (5,3 % całkowitej wartości dodanej brutto w UE). Ochrona prawa autorskiego i praw pokrewnych ma główne znaczenie w dochodach sektora kultury i sektora kreatywnego.
Poprawki 40 i 215 rev
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 37
(37)  W ostatnich latach funkcjonowanie rynku treści online stało się bardziej złożone. Internetowe usługi zapewniania dostępu do treści chronionych prawem autorskim zamieszczanych przez użytkowników bez udziału podmiotów praw rozwinęły się i stały się głównym źródłem dostępu do treści online. Ma to wpływ na możliwości ustalenia przez podmioty praw, czy ktoś korzysta z ich utworów i innych przedmiotów objętych ochroną, a jeśli tak, to na jakich warunkach, a także na możliwości uzyskania przez nich odpowiedniego wynagrodzenia.
(37)  W ostatnich latach funkcjonowanie rynku treści online stało się bardziej złożone. Internetowe usługi zapewniania dostępu do treści chronionych prawem autorskim zamieszczanych przez użytkowników bez udziału podmiotów praw rozwinęły się i stały się głównym źródłem dostępu do treści online chronionych prawem autorskim. Usługi internetowe są sposobem zapewnienia szerszego dostępu do dzieł kultury i pracy twórczej oraz oferują sektorowi kultury i sektorowi kreatywnemu duże możliwości rozwijania nowych modeli biznesowych. Jednak, chociaż umożliwiają różnorodność i łatwy dostęp do treści, niosą także ze sobą wyzwania, gdy treści chronione prawem autorskim są zamieszczane bez uprzedniej zgody podmiotów praw. Ma to wpływ na możliwości ustalenia przez podmioty praw, czy ktoś korzysta z ich utworów i innych przedmiotów objętych ochroną, a jeśli tak, to na jakich warunkach, a także na możliwości uzyskania przez nie odpowiedniego wynagrodzenia, ponieważ niektóre zamieszczone przez użytkowników usługi dotyczące treści nie są objęte umowami licencyjnymi ze względu na roszczenie, iż podlegają wyjątkowi „bezpiecznej przystani” przewidzianemu w dyrektywie 2000/31/WE.
Poprawka 143
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 37 a (nowy)
(37a)   Niektóre usługi społeczeństwa informacyjnego, w ramach ich zwykłego użytkowania, udzielają dostępu publicznego do zamieszczanych przez swoich użytkowników treści chronionych prawami autorskimi lub innych przedmiotów objętych ochroną. Definicja dostawcy usług udostępniania treści online w niniejszej dyrektywie obejmuje dostawców usług społeczeństwa informacyjnego, których jednym z głównych celów jest udzielanie dostępu publicznego do dużej ilości treści chronionych prawami autorskimi, zamieszczonych/udostępnionych przez swoich użytkowników, lub transmitowanie ich strumieniowo, przy jednoczesnej optymalizacji tych treści i promowaniu w celach zarobkowych, między innymi przez wyświetlanie, oznakowywanie, kuratorowanie, sekwencjonowanie zamieszczonych utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną, niezależnie od używanych do tego środków, i którzy w związku z tym prowadzą aktywną działalność. W konsekwencji nie mogą korzystać ze zwolnienia od odpowiedzialności, o którym mowa w art. 14 dyrektywy 2000/31/WE. Definicja dostawców usług udostępniania treści online w niniejszej dyrektywie nie obejmuje mikroprzedsiębiorstw oraz małych przedsiębiorstw w rozumieniu tytułu I załącznika do zalecenia Komisji 2003/361/WE oraz dostawców usług prowadzących działalność o charakterze niekomercyjnym, jak encyklopedie online, ani dostawców usług internetowych, w ramach których treści zamieszczane są za zgodą wszystkich zainteresowanych podmiotów praw, jak repozytoria edukacyjne lub naukowe. Dostawcy usług w chmurze dla użytkowników indywidualnych nieudzielający bezpośredniego dostępu publicznego do treści, platformy rozwoju otwartego oprogramowania, a także internetowe platformy handlowe, których główna działalność polega na sprzedaży detalicznej online dóbr materialnych, nie powinni być uznawani za dostawców usług udostępniania treści online w rozumieniu niniejszej dyrektywy.
Poprawki 144, 145 i 146
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 38 – akapit 1
(38)  Jeżeli dostawcy usług społeczeństwa informacyjnego przechowują i udostępniają społeczeństwu utwory chronione prawem autorskim lub inne przedmioty objęte ochroną zamieszczane przez swoich użytkowników, wykraczając tym samym poza zwykłe dostarczenie urządzeń oraz dokonując czynności publicznego udostępniania utworu, są one zobowiązane do zawierania umów licencyjnych z podmiotami praw autorskich, chyba że kwalifikują się one do zwolnienia od odpowiedzialności, o którym mowa w art. 14 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/31/WE34.
(38)  Dostawcy usług udostępniania treści online dokonują czynności publicznego udostępniania utworu i zatem odpowiedzialni za udostępniane treści oraz powinni być zobowiązani do zawierania uczciwych i odpowiednich umów licencyjnych z podmiotami praw autorskich. W przypadku zawierania umów licencyjnych umowy te powinny również obejmować, w takim samym stopniu i zakresie, odpowiedzialność użytkowników w sytuacji, gdy ich działania mają charakter niekomercyjny. Zgodnie z art. 11 ust. 2a odpowiedzialność dostawców usług udostępniania treści online, o której mowa w art. 13, nie obejmuje linkowania publikacji prasowych. Dialog między zainteresowanymi podmiotami ma zasadnicze znaczenie w świecie cyfrowym. Zainteresowane podmioty powinny określić najlepszą praktykę w celu zapewnienia funkcjonowania umów licencyjnych oraz współpracy między dostawcami usług udostępniania treści online i podmiotami praw autorskich. W najlepszej praktyce należy uwzględnić zakres treści naruszających prawo autorskie w danej usłudze.
W odniesieniu do art. 14 należy sprawdzić, czy dostawca usług odgrywa aktywną rolę, w tym przez zoptymalizowanie sposobu prezentacji zamieszczonych utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną lub przez ich promowanie, bez względu na rodzaj środków wykorzystanych do tego celu.
Aby zapewnić funkcjonowanie każdej umowy licencyjnej, dostawcy usług społeczeństwa informacyjnego polegających na przechowywaniu i zapewnianiu publicznego dostępu do dużej liczby utworów i innych przedmiotów objętych ochroną zamieszczanych przez użytkowników powinni przyjąć odpowiednie i proporcjonalne środki zapewniające ochronę utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną, takie jak stosowanie skutecznych technologii. Obowiązek ten powinien mieć także zastosowanie w przypadku, gdy dostawcy usług społeczeństwa informacyjnego kwalifikują się do zwolnienia od odpowiedzialności przewidzianego w art. 14 dyrektywy 2000/31/WE.
_________________
34 Dyrektywa 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (Dz.U. L 178 z 17.7.2000, s. 1–16).
Poprawka 147
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 39
(39)  Funkcjonowanie technologii, takich jak technologie rozpoznawania treści, wymaga współpracy między dostawcami usług społeczeństwa informacyjnego, polegających na przechowywaniu i zapewnianiu publicznego dostępu do dużej liczby utworów i innych przedmiotów objętych ochroną zamieszczanych przez użytkowników, a podmiotami praw. W takim przypadku podmioty praw powinny zapewnić niezbędne dane umożliwiające identyfikację ich treści, a usługi powinny zapewniać podmiotom praw przejrzystość w odniesieniu do stosowanych technologii, aby umożliwić ocenę ich adekwatności. Usługi powinny w szczególności zapewniać podmiotom praw informacje o rodzaju stosowanych technologii, sposobie ich stosowania i wskaźniku skuteczności w zakresie rozpoznawania treści należących do podmiotów praw. Technologie te powinny również umożliwić podmiotom praw uzyskiwanie od podmiotów świadczących usługi społeczeństwa informacyjnego danych na temat korzystania z treści objętych umową.
(39)  Państwa członkowskie powinny przyjąć przepisy przewidujące, że jeżeli podmioty praw nie chcą zawierać umów licencyjnych, dostawcy usług udostępniania treści online i podmioty praw współpracują w dobrej wierze, żeby zapewnić, by nieuprawnione chronione utwory lub inne przedmioty objęte ochroną nie były dostępne w ich usługach. Współpraca między dostawcami usług udostępniania treści online a podmiotami praw nie powinna skutkować uniemożliwieniem dostępu do utworów nienaruszających praw autorskich lub innych przedmiotów objętych ochroną, w tym objętych wyjątkiem lub ograniczeniem praw autorskich.
Poprawka 148
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 39 a (nowy)
(39a)   Państwa członkowskie powinny zapewnić, by dostawcy usług udostępniania treści online, o których mowa w ust. 1, ustanowili skuteczne i sprawne mechanizmy wnoszenia skarg i dochodzenia roszczeń, z których użytkownicy mogą skorzystać w przypadku, gdy współpraca, o której mowa w ust. 2a, prowadzi do nieuzasadnionego usunięcia ich treści. Wszelkie skargi składane w ramach takich mechanizmów należy rozpatrywać bez zbędnej zwłoki. Podmioty praw powinni racjonalnie uzasadnić swoje decyzje, aby uniknąć arbitralnego oddalania skarg. Ponadto, zgodnie z dyrektywą 95/46/WE, dyrektywą 2002/58/WE i ogólnym rozporządzeniem o ochronie danych, współpraca nie powinna prowadzić do identyfikacji indywidualnych użytkowników ani do przetwarzania ich danych osobowych. Państwa członkowskie powinny zapewnić również użytkownikom dostęp do niezależnego organu rozstrzygania sporów, jak również do sądu lub innego właściwego organu sądowego w celu dochodzenia prawa do korzystania z wyjątku lub ograniczenia praw autorskich.
Poprawka 149
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 39 b (nowy)
(39b)   Możliwie jak najszybciej po wejściu w życie niniejszej dyrektywy Komisja i państwa członkowskie powinny zorganizować dialog zainteresowanych podmiotów, żeby zharmonizować i określić najlepszą praktykę. Powinny wydać wytyczne, żeby zapewnić funkcjonowanie umów licencyjnych oraz umów o współpracy między dostawcami usług udostępniania treści online a podmiotami praw w zakresie korzystania z ich utworów lub innych przedmiotów w rozumieniu niniejszej dyrektywy. Przy określaniu najlepszej praktyki należy szczególnie uwzględnić prawa podstawowe, stosowanie wyjątków i ograniczeń. Szczególną uwagę należy również zwrócić na zapewnienie, by obciążenie MŚP było nadal odpowiednie i by unikano automatycznego blokowania treści.
Poprawki 44 i 219
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 39 c (nowy)
(39c)   Państwa członkowskie powinny przewidzieć wdrożenie środków w zakresie pośrednictwa, które umożliwią dostawcom usług i podmiotom praw znalezienie w stosownych przypadkach polubownego rozwiązania wszelkich sporów dotyczących przepisów mających zastosowanie do umów o współpracy zawartych między nimi. Państwa członkowskie powinny w tym celu wyznaczyć niezależny organ posiadający wszelkie niezbędne kompetencje i doświadczenie, aby pomóc stronom w rozstrzygnięciu sporu.
Poprawka 46
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 39 d (nowy)
(39d)   Co do zasady podmioty praw powinny zawsze otrzymywać sprawiedliwe i odpowiednie wynagrodzenie. Autorzy i wykonawcy, którzy zawarli umowy z pośrednikami takimi jak wydawnictwa muzyczne i producenci, powinni otrzymywać od nich uczciwe i odpowiednie wynagrodzenie w ramach indywidualnych umów lub istniejących układów zbiorowych, umów o zbiorowe zarządzanie lub zasad o podobnym skutku, na przykład wspólnych zasad dotyczących wynagrodzeń. Wynagrodzenie to powinno być wyraźnie zapisane w umowach w zależności od każdego sposobu eksploatacji, w tym eksploatacji internetowej. Państwa członkowskie powinny uwzględniać specyfikę każdego sektora i być upoważnione do zapewnienia, że wynagrodzenie można uznać za uczciwe i odpowiednie, jeżeli zostanie ustalone zgodnie z układem zbiorowym lub wspólnym porozumieniem w sprawie wynagrodzeń.
Poprawka 47
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 40
(40)  Niektórym podmiotom praw, takim jak autorzy i wykonawcy, potrzebne są informacje umożliwiające ocenę wartości rynkowej należących do nich praw, które są zharmonizowane na podstawie prawa Unii. Jest to szczególnie ważne w momencie, gdy podmioty praw udzielają licencji lub przenoszą prawa w zamian za wynagrodzenie. Ponieważ wynikająca z umów pozycja twórców i wykonawców udzielających licencji lub przenoszących swoje prawa jest zazwyczaj słabsza, potrzebują oni informacji do stałej oceny wartości rynkowej swoich praw w stosunku do wynagrodzenia otrzymywanego z licencji lub przeniesienia praw, jednak często stykają się z brakiem przejrzystości. W związku z tym wymiana stosownych informacji przez ich kontrahentów lub ich następców prawnych jest ważna dla przejrzystości i równowagi w systemie, który reguluje wynagrodzenie autorów i wykonawców.
(40)  Niektórym podmiotom praw, takim jak autorzy i wykonawcy, potrzebne są informacje umożliwiające ocenę wartości rynkowej należących do nich praw, które są zharmonizowane na podstawie prawa Unii. Jest to szczególnie ważne w momencie, gdy podmioty praw udzielają licencji lub przenoszą prawa w zamian za wynagrodzenie. Ponieważ wynikająca z umów pozycja twórców i wykonawców udzielających licencji lub przenoszących swoje prawa jest zazwyczaj słabsza, potrzebują oni informacji do stałej oceny wartości rynkowej swoich praw w stosunku do wynagrodzenia otrzymywanego z licencji lub przeniesienia praw, jednak często stykają się z brakiem przejrzystości. W związku z tym wymiana wyczerpujących i istotnych informacji przez ich kontrahentów lub ich następców prawnych jest ważna dla przejrzystości i równowagi w systemie, który reguluje wynagrodzenie autorów i wykonawców. Informacje, jakich autorzy i wykonawcy mają prawo oczekiwać, powinny być proporcjonalne i obejmować wszystkie sposoby eksploatacji, bezpośrednie i pośrednie uzyskane dochody, w tym dochody ze sprzedaży artykułów promocyjnych, oraz należne wynagrodzenie. Informacje na temat eksploatacji powinny zawierać także informacje dotyczące tożsamości każdego licencjobiorcy w umowie sublicencji i przejmującego prawa w umowie o dalszym przeniesieniu praw. Obowiązek przejrzystości powinien jednak mieć zastosowanie jedynie w przypadku praw związanych z prawami autorskimi.
Poprawka 48
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 42
(42)  Niektóre zharmonizowane na poziomie Unii umowy o eksploatację praw są zawierane na długie okresy i oferują autorom i wykonawcom niewiele możliwości ich renegocjowania z kontrahentami lub ich następcami prawnymi. W związku z tym, bez uszczerbku dla przepisów mających zastosowanie do umów zawieranych w państwach członkowskich, należy wprowadzić mechanizm dostosowania wynagrodzeń w przypadkach, gdy wynagrodzenie pierwotnie uzgodnione na podstawie licencji lub przeniesienia praw jest nieproporcjonalnie niskie w stosunku do dochodów oraz korzyści płynących z korzystania z utworu lub utrwalenia wykonania, również w świetle wymogu przejrzystości wprowadzanego w niniejszej dyrektywie. Ocena sytuacji powinna uwzględniać szczególne okoliczności każdego przypadku, jak również specyfikę i praktyki stosowane w różnych sektorach w zależności od treści. W przypadku gdy strony nie osiągną porozumienia w sprawie dostosowania wynagrodzenia, autor lub wykonawca powinien mieć prawo wystąpienia z roszczeniem do sądu lub innego właściwego organu.
(42)  Niektóre zharmonizowane na poziomie Unii umowy o eksploatację praw są zawierane na długie okresy i oferują autorom i wykonawcom niewiele możliwości ich renegocjowania z kontrahentami lub ich następcami prawnymi. W związku z tym, bez uszczerbku dla przepisów mających zastosowanie do umów zawieranych w państwach członkowskich, należy wprowadzić mechanizm dostosowania wynagrodzeń w przypadkach, gdy wynagrodzenie pierwotnie uzgodnione na podstawie licencji lub przeniesienia praw jest nieproporcjonalnie niskie w stosunku do dochodów bezpośrednich i pośrednich oraz korzyści płynących z korzystania z utworu lub utrwalenia wykonania, również w świetle wymogu przejrzystości wprowadzanego w niniejszej dyrektywie. Ocena sytuacji powinna uwzględniać szczególne okoliczności każdego przypadku, specyfikę i praktyki stosowane w różnych sektorach, a także charakter i wkład do utworu autora lub wykonawcy. Taki wniosek o dostosowanie umowy mogłaby również złożyć organizacja reprezentująca autora lub wykonawcę w jego imieniu, chyba że wniosek byłby niekorzystny dla interesów autora lub wykonawcy. W przypadku gdy strony nie osiągną porozumienia w sprawie dostosowania wynagrodzenia, autor lub wykonawca lub wyznaczona przez nich organizacja reprezentująca powinni, na wniosek autora lub wykonawcy, mieć prawo wystąpienia z roszczeniem do sądu lub innego właściwego organu.
Poprawka 49
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 43
(43)  Autorzy i wykonawcy często niechętnie dochodzą swoich praw wobec kontrahentów na drodze sądowej. Państwa członkowskie powinny zatem ustanowić procedurę alternatywnego rozwiązywania sporów dotyczących roszczeń związanych z obowiązkami w zakresie przejrzystości i mechanizmu dostosowania umów.
(43)  Autorzy i wykonawcy często niechętnie dochodzą swoich praw wobec kontrahentów na drodze sądowej. Państwa członkowskie powinny zatem ustanowić procedurę alternatywnego rozwiązywania sporów dotyczących roszczeń związanych z obowiązkami w zakresie przejrzystości i mechanizmu dostosowania umów. Organizacje reprezentujące autorów i wykonawców, w tym organizacje zbiorowego zarządzania i związki zawodowe, powinny mieć możliwość wszczynania takich procedur na wniosek autorów i wykonawców. Szczegółowe informacje o tym, kto wszczął procedurę, powinny pozostać niejawne.
Poprawka 50
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 43 a (nowy)
(43a)  Jeżeli autorzy i wykonawcy udzielają licencji lub przenoszą prawa, spodziewają się, że ich utwór lub wykonanie będą eksploatowane. Zdarza się jednak, że utwory lub wykonania, na które udzielono licencji lub w przypadku których przeniesiono prawa, nie są w ogóle eksploatowane. Jeżeli prawa te przeniesiono na zasadzie wyłączności, autorzy i wykonawcy nie mogą zwrócić się do innego partnera o eksploatowanie ich twórczości. W takim przypadku i po upływie rozsądnego okresu autorzy i wykonawcy powinni mieć prawo do odwołania zezwalające im na przeniesienie prawa na inną osobę lub udzielenie jej licencji. Odwołanie powinno być również możliwe, gdy przejmujący prawa lub licencjobiorca nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku w zakresie sprawozdawczości/przejrzystości, o którym mowa w art. 14 niniejszej dyrektywy. Odwołanie powinno być rozpatrywane dopiero po zakończeniu wszystkich etapów alternatywnego rozstrzygania sporów, w szczególności w odniesieniu do sprawozdawczości. Jako że eksploatacja utworów może się różnić w zależności od sektora, na szczeblu krajowym można przyjąć szczegółowe przepisy w celu uwzględnienia specyfiki sektorów – takich jak sektor audiowizualny – lub utworów i przewidywanych okresów eksploatacji, szczególnie dzięki określeniu terminów dotyczących prawa do odwołania. Aby zapobiegać nadużyciom i wziąć pod uwagę fakt, że potrzeba czasu, zanim dany utwór będzie rzeczywiście eksploatowany, autorzy i wykonawcy powinni mieć możliwość skorzystania z prawa do odwołania dopiero po upływie pewnego czasu od chwili zawarcia umowy o licencję lub umowy o przeniesieniu praw. Prawo krajowe powinno regulować korzystanie z prawa do odwołania w przypadku utworów obejmujących wielu autorów lub wykonawców, z uwzględnieniem względnego znaczenia poszczególnych wkładów.
Poprawka 51
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 43 b (nowy)
(43b)  Aby zapewnić efektywność stosowania odpowiednich przepisów niniejszej dyrektywy we wszystkich państwach członkowskich, Komisja powinna, we współpracy z państwami członkowskimi, zachęcać do wymiany najlepszych praktyk i promowania dialogu na szczeblu unijnym.
Poprawka 52
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 46
(46)  Wszelkie przetwarzanie danych osobowych na podstawie niniejszej dyrektywy powinno odbywać się z poszanowaniem praw podstawowych, zwłaszcza prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego oraz prawa do ochrony danych osobowych zgodnie z art. 7 i 8 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz musi być zgodne z dyrektywą 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady35 oraz z dyrektywą 2002/58/WE Parlamentu Europejskiego i Rady36.
(46)  Wszelkie przetwarzanie danych osobowych na podstawie niniejszej dyrektywy powinno odbywać się z poszanowaniem praw podstawowych, zwłaszcza prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego oraz prawa do ochrony danych osobowych zgodnie z art. 7 i 8 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz musi być zgodne z rozporządzeniem (UE) 2016/679 oraz z dyrektywą 2002/58/WE. Należy przestrzegać przepisów ogólnego rozporządzenia o ochronie danych, w tym „prawa do bycia zapomnianym”.
Poprawka 53
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 46 a (nowy)
(46a)   Należy podkreślić znaczenie anonimowości przy przetwarzaniu danych osobowych w celach komercyjnych. Dodatkowo należy wspierać automatyczne ustawienie opcji nieudostępniania w odniesieniu do danych osobowych w kontekście korzystania z interfejsów platform internetowych.
Poprawki 54 i 238
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 1
Artykuł 1
Artykuł 1
Przedmiot i zakres stosowania
Przedmiot i zakres stosowania
1.  Niniejsza dyrektywa określa zasady, których celem jest dalsza harmonizacja przepisów Unii mających zastosowanie do praw autorskich i praw pokrewnych w ramach rynku wewnętrznego, ze szczególnym uwzględnieniem cyfrowych i transgranicznych sposobów korzystania z treści chronionych. Określa ona także zasady dotyczące wyjątków i ograniczeń, ułatwiania udzielania licencji, jak również zasady mające na celu zapewnienie prawidłowego funkcjonowania rynku w zakresie eksploatacji utworów i innych przedmiotów objętych ochroną.
1.  Niniejsza dyrektywa określa zasady, których celem jest dalsza harmonizacja przepisów Unii mających zastosowanie do praw autorskich i praw pokrewnych w ramach rynku wewnętrznego, ze szczególnym uwzględnieniem cyfrowych i transgranicznych sposobów korzystania z treści chronionych. Określa ona także zasady dotyczące wyjątków i ograniczeń, ułatwiania udzielania licencji, jak również zasady mające na celu zapewnienie prawidłowego funkcjonowania rynku w zakresie eksploatacji utworów i innych przedmiotów objętych ochroną.
2.  Z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 6, niniejsza dyrektywa nie narusza zasad ustanowionych w dyrektywach obowiązujących obecnie w tym obszarze, w szczególności w dyrektywach 96/9/WE, 2001/29/WE, 2006/115/WE, 2009/24/WE, 2012/28/UE i 2014/26/UE, i nie ma na te zasady żadnego wpływu.
2.  Z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 6, niniejsza dyrektywa nie narusza zasad ustanowionych w dyrektywach obowiązujących obecnie w tym obszarze, w szczególności w dyrektywach 96/9/WE, 2000/31/WE, 2001/29/WE, 2006/115/WE, 2009/24/WE, 2012/28/UE i 2014/26/UE, i nie ma na te zasady żadnego wpływu.
Poprawka 55
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 2 – akapit 1 – punkt 1 – wprowadzenie
1)  „instytucja badawcza” oznacza uniwersytet, instytut badawczy lub każdą inną organizację, której głównym celem jest prowadzenie badań naukowych lub prowadzenie badań naukowych i świadczenie usług edukacyjnych:
1)  „instytucja badawcza” oznacza uniwersytet, włącznie z jego bibliotekami, instytut badawczy lub każdą inną organizację, której głównym celem jest prowadzenie badań naukowych lub prowadzenie badań naukowych i świadczenie usług edukacyjnych:
Poprawka 57
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 2 – akapit 1 – punkt 1 – akapit 2
w taki sposób, że z dostępu do wyników otrzymanych z badań naukowych nie może korzystać na preferencyjnych warunkach przedsiębiorstwo mające decydujący wpływ na taką organizację;
w taki sposób, że z dostępu do wyników otrzymanych z badań naukowych nie może korzystać na preferencyjnych warunkach przedsiębiorstwo mające istotny wpływ na taką organizację;
Poprawka 58
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 2 – akapit 1 – punkt 2
2)  „eksploracja tekstów i danych” oznacza każdą technikę zautomatyzowanej analizy służącą do analizowania tekstów i danych w postaci cyfrowej w celu wygenerowania informacji takich jak wzorce, tendencje i korelacje;
2)  „eksploracja tekstów i danych” oznacza każdą technikę zautomatyzowanej analizy, która analizuje utwory i inne przedmioty objęte ochroną w postaci cyfrowej w celu wygenerowania informacji takich jak między innymi wzorce, tendencje i korelacje;
Poprawka 59
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 2 – akapit 1 – punkt 4
4)  „publikacja prasowa” oznacza utrwalenie zbioru utworów literackich o charakterze dziennikarskim, które może także obejmować inne utwory lub przedmioty objęte ochroną, i które stanowi odrębną całość w ramach periodycznej lub regularnie aktualizowanej pod jednym tytułem publikacji, takiej jak gazeta lub czasopismo o tematyce ogólnej lub specjalistycznej, w celu dostarczenia informacji dotyczących wiadomości lub innej tematyki i publikowane w dowolnym medium z inicjatywy dostawcy usług, na jego odpowiedzialność i pod jego kontrolą.
4)  „publikacja prasowa” oznacza utrwalenie przez wydawcę lub agencje prasowe zbioru utworów literackich o charakterze dziennikarskim, które może także obejmować inne utwory lub przedmioty objęte ochroną, i które stanowi odrębną całość w ramach periodycznej lub regularnie aktualizowanej pod jednym tytułem publikacji, takiej jak gazeta lub czasopismo o tematyce ogólnej lub specjalistycznej, w celu dostarczenia informacji dotyczących wiadomości lub innej tematyki i publikowane w dowolnym medium z inicjatywy dostawcy usług, na jego odpowiedzialność i pod jego kontrolą. Czasopisma publikowane do celów naukowych lub akademickich, takie jak czasopisma naukowe, nie są objęte niniejszą definicją.
Poprawka 60
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 2 – akapit 1 – punkt 4 a (nowy)
4a)  utwór niedostępny w obrocie handlowym oznacza:
a)  cały utwór lub inny przedmiot objęty ochroną w jakiejkolwiek wersji lub postaci, który nie jest już dostępny publicznie w danym państwie członkowskim za pośrednictwem zwykłych kanałów handlowych;
b)  utwór lub inny przedmiot objęty ochroną, który nigdy nie był dostępny w sprzedaży w danym państwie członkowskim, chyba że z okoliczności sprawy wynika, że autor sprzeciwił się udostępnianiu go publicznie;
Poprawka 150
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 2 – akapit 1 – punkt 4 b (nowy)
(4b)   „dostawca usług udostępniania treści online” oznacza dostawcę usług społeczeństwa informacyjnego, którego jednym z głównych celów jest przechowywanie i udzielanie dostępu publicznego do dużej ilości chronionych prawami autorskimi utworów lub do innych przedmiotów objętych ochroną zamieszczanych przez jego użytkowników, które usługa ta optymalizuje i promuje w celach zarobkowych. Mikroprzedsiębiorstwa oraz małe przedsiębiorstwa w rozumieniu tytułu I załącznika do zalecenia Komisji 2003/361/WE oraz serwisy działające w celach niekomercyjnych, takie jak encyklopedie online, ani dostawcy usług internetowych, w ramach których treści zamieszczane są za zgodą wszystkich zainteresowanych podmiotów praw, jak repozytoria edukacyjne lub naukowe, nie są uznawani za dostawców usług udostępniania treści online w rozumieniu niniejszej dyrektywy. Dostawcy usług w chmurze dla użytkowników indywidualnych, którzy nie udzielają bezpośredniego dostępu publicznego do treści, platformy rozwoju otwartego oprogramowania, a także internetowe platformy handlowe, których główna działalność polega na sprzedaży detalicznej online dóbr materialnych, nie są uznawani za dostawców usług udostępniania treści online w rozumieniu niniejszej dyrektywy.
Poprawka 62
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 2 – akapit 1 – punkt 4 c (nowy)
4c)  „usługa społeczeństwa informacyjnego” oznacza usługę w rozumieniu art. 1 ust. 1 lit. b) dyrektywy (UE) 2015/1535 Parlamentu Europejskiego i Rady1a;
___________
1a Dyrektywa (UE) 2015/1535 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 9 września 2015 r. ustanawiająca procedurę udzielania informacji w dziedzinie przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U. L 241 z 17.9.2015, s. 1).
Poprawka 63
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 2 – akapit 1 – punkt 4 d (nowy)
4d)  „automatyczna usługa wyszukiwania obrazów” oznacza usługę internetową, w ramach której zwielokrotnia się lub udostępnia publicznie do celów indeksacji lub tworzenia odniesień utwory graficzne, plastyczne lub fotograficzne pobierane w sposób automatyczny z usług online stron trzecich.
Poprawka 64
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 3
Artykuł 3
Artykuł 3
Eksploracja tekstów i danych
Eksploracja tekstów i danych
1.  Państwa członkowskie przewidują wyjątek od praw przewidzianych w art. 2 dyrektywy 2001/29/WE, w art. 5 lit. a) i art. 7 ust. 1 dyrektywy 96/9/WE oraz w art. 11 ust. 1 niniejszej dyrektywy w odniesieniu do zwielokrotnień i pobrań dokonywanych przez instytucje badawcze w celu przeprowadzenia eksploracji tekstów i danych na utworach lub innych przedmiotach objętych ochroną, do których mają legalny dostęp, do celów badań naukowych.
1.  Państwa członkowskie przewidują wyjątek od praw przewidzianych w art. 2 dyrektywy 2001/29/WE, w art. 5 lit. a) i art. 7 ust. 1 dyrektywy 96/9/WE oraz w art. 11 ust. 1 niniejszej dyrektywy w odniesieniu do zwielokrotnień i pobrań utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną, do których instytucje badawcze nabyły legalny dostęp i które pobrały w celu przeprowadzania eksploracji tekstów i danych do celów badań naukowych przez te instytucje.
Państwa członkowskie przewidują, że placówki edukacyjne i instytucje dziedzictwa kulturowego prowadzące badania naukowe w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. a) lub lit. b) w taki sposób, że z dostępu do wyników otrzymanych z badań naukowych nie może korzystać na preferencyjnych warunkach przedsiębiorstwo mające istotny wpływ na taką organizację, mają również możliwość korzystania z wyjątku przewidzianego w niniejszym artykule.
1a.  Zwielokrotnienia i pobrania dokonane do celu eksploracji tekstów i danych są przechowywane w bezpieczny sposób, na przykład przez uprawnione podmioty wyznaczone do tego celu.
2.  Każde postanowienie umowne sprzeczne z wyjątkiem przewidzianym w ust. 1 jest bezskuteczne.
2.  Każde postanowienie umowne sprzeczne z wyjątkiem przewidzianym w ust. 1 jest bezskuteczne.
3.  Podmioty praw mają prawo stosować środki zapewniające bezpieczeństwo i integralność sieci i baz danych, w których utwory lub inne przedmioty objęte ochroną są przechowywane. Środki te nie wykraczają poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu.
3.  Podmioty praw mają prawo stosować środki zapewniające bezpieczeństwo i integralność sieci i baz danych, w których utwory lub inne przedmioty objęte ochroną są przechowywane. Środki te nie wykraczają poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu.
4.  Państwa członkowskie zachęcają podmioty praw i instytucje badawcze do zdefiniowania wspólnie uzgodnionych najlepszych praktyk dotyczących stosowania środków, o których mowa w ust. 3.
4.  Państwa członkowskie mogą nadal wprowadzać wyjątki od eksploracji tekstów i danych zgodnie z art. 5 ust. 3 lit. a) dyrektywy 2001/29/WE.
Poprawka 65
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 3 a (nowy)
Artykuł 3a
Fakultatywne wyjątki lub ograniczenia w odniesieniu do eksploracji tekstów i danych
1.  Z zastrzeżeniem art. 3 niniejszej dyrektywy państwa członkowskie mogą przewidzieć wyjątek od praw przewidzianych w art. 2 dyrektywy 2001/29/WE, w art. 5 lit. a) i art. 7 ust. 1 dyrektywy 96/9/WE oraz w art. 11 ust. 1 niniejszej dyrektywy w odniesieniu do zwielokrotnień i pobrań dostępnych zgodnie z prawem utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną, które są częścią procesu eksploracji tekstów i danych, pod warunkiem że korzystanie z danych utworów i innych przedmiotów objętych ochroną nie zostało wyraźnie zastrzeżone przez podmioty praw, również z użyciem środków odczytu maszynowego.
2.  Zwielokrotnienia i pobrania dokonane zgodnie z ust. 1 nie mogą być wykorzystywane do celów innych niż eksploracja tekstów i danych.
3.  Państwa członkowskie mogą nadal wprowadzać wyjątki od eksploracji tekstów i danych zgodnie z art. 5 ust. 3 lit. a) dyrektywy 2001/29/WE.
Poprawka 66
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 4
Artykuł 4
Artykuł 4
Korzystanie z utworów i innych przedmiotów objętych ochroną w cyfrowej i transgranicznej działalności dydaktycznej
Korzystanie z utworów i innych przedmiotów objętych ochroną w cyfrowej i transgranicznej działalności dydaktycznej
1.  Państwa członkowskie przewidują wyjątek lub ograniczenie dotyczące praw przewidzianych w art. 2 i 3 dyrektywy 2001/29/WE, art. 5 lit. a) i art. 7 ust. 1 dyrektywy 96/9/WE, art. 4 ust. 1 dyrektywy 2009/24/WE oraz art. 11 ust. 1 niniejszej dyrektywy, aby umożliwić cyfrowe korzystanie z utworów i innych przedmiotów objętych ochroną wyłącznie w celu zilustrowania nauczania, w zakresie uzasadnionym przez niekomercyjny cel, który ma zostać osiągnięty, pod warunkiem że korzystanie to:
1.  Państwa członkowskie przewidują wyjątek lub ograniczenie dotyczące praw przewidzianych w art. 2 i 3 dyrektywy 2001/29/WE, art. 5 lit. a) i art. 7 ust. 1 dyrektywy 96/9/WE, art. 4 ust. 1 dyrektywy 2009/24/WE oraz art. 11 ust. 1 niniejszej dyrektywy, aby umożliwić cyfrowe korzystanie z utworów i innych przedmiotów objętych ochroną wyłącznie w celu zilustrowania nauczania, w zakresie uzasadnionym przez niekomercyjny cel, który ma zostać osiągnięty, pod warunkiem że korzystanie to:
a)  odbywa się na terenie placówki edukacyjnej lub za pośrednictwem bezpiecznej sieci elektronicznej dostępnej wyłącznie dla uczniów lub studentów i pracowników dydaktycznych danej placówki edukacyjnej;
a)  odbywa się na terenie placówki edukacyjnej lub innego obiektu, w którym odbywa się działalność o charakterze edukacyjnym na odpowiedzialność placówki edukacyjnej, lub za pośrednictwem bezpiecznego środowiska elektronicznego dostępnego wyłącznie dla uczniów lub studentów i pracowników dydaktycznych danej placówki edukacyjnej;
b)  jest opatrzone informacją dotyczącą źródła, łącznie z nazwiskiem autora, chyba że okaże się to niemożliwe.
b)  jest opatrzone informacją dotyczącą źródła, łącznie z nazwiskiem autora, chyba że okaże się to niewykonalne.
2.  Państwa członkowskie mogą przewidzieć, że wyjątek przyjęty na podstawie ust. 1 nie ma zastosowania ogólnie lub w odniesieniu do szczególnych rodzajów utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną, w zakresie, w jakim odpowiednie licencje uprawniające do czynności określonych w ust. 1 są łatwo dostępne na rynku.
2.  Państwa członkowskie mogą przewidzieć, że wyjątek przyjęty na podstawie ust. 1 nie ma zastosowania ogólnie lub w odniesieniu do szczególnych rodzajów utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną, takich jak materiał przeznaczony przede wszystkim na rynek edukacyjny lub zapis nutowy, w zakresie, w jakim odpowiednie umowy o licencję uprawniające do czynności określonych w ust. 1 i dostosowane do potrzeb i specyfiki placówek edukacyjnych są łatwo dostępne na rynku.
Państwa członkowskie korzystające z przepisu zawartego w akapicie pierwszym podejmują środki niezbędne do tego, aby zapewnić odpowiednią dostępność i widoczność licencji uprawniających do czynności określonych w ust. 1 dla placówek edukacyjnych.
Państwa członkowskie korzystające z przepisu zawartego w akapicie pierwszym podejmują środki niezbędne do tego, aby zapewnić odpowiednią dostępność i widoczność licencji uprawniających do czynności określonych w ust. 1 dla placówek edukacyjnych.
3.  Uznaje się, że korzystanie z utworów i innych przedmiotów objętych ochroną wyłącznie w celu zilustrowania nauczania za pośrednictwem bezpiecznych sieci elektronicznych, podejmowane zgodnie z przepisami prawa krajowego przyjętymi zgodnie z niniejszym artykułem, ma miejsce wyłącznie w państwie członkowskim, w którym dana placówka edukacyjna ma swoją siedzibę.
3.  Uznaje się, że korzystanie z utworów i innych przedmiotów objętych ochroną wyłącznie w celu zilustrowania nauczania za pośrednictwem bezpiecznych środowisk elektronicznych, podejmowane zgodnie z przepisami prawa krajowego przyjętymi zgodnie z niniejszym artykułem, ma miejsce wyłącznie w państwie członkowskim, w którym dana placówka edukacyjna ma swoją siedzibę.
4.  Państwa członkowskie mogą przewidzieć godziwą rekompensatę za szkodę poniesioną przez podmioty praw z tytułu korzystania na podstawie ust. 1 z ich utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną.
4.  Państwa członkowskie mogą przewidzieć godziwą rekompensatę za szkodę poniesioną przez podmioty praw z tytułu korzystania na podstawie ust. 1 z ich utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną.
4a.  Z zastrzeżeniem ust. 2 każde postanowienie umowne sprzeczne z wyjątkiem lub ograniczenie przyjęte zgodnie z ust. 1 jest bezskuteczne. Państwa członkowskie zapewniają, aby podmioty praw miały prawo do udzielania nieodpłatnych licencji uprawniających do czynności określonych w ust. 1 ogólnie lub w odniesieniu do szczególnych rodzajów utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną, które mogą wybrać.
Poprawka 67
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 5
Artykuł 5
Artykuł 5
Zachowanie dziedzictwa kulturowego
Zachowanie dziedzictwa kulturowego
Państwa członkowskie przewidują wyjątek od praw przewidzianych w art. 2 dyrektywy 2001/29/WE, art. 5 lit. a) oraz art. 7 ust. 1 dyrektywy 96/9/WE, art. 4 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2009/24/WE i art. 11 ust. 1 niniejszej dyrektywy, zezwalający instytucjom dziedzictwa kulturowego na wykonywanie kopii wszelkich utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną, które znajdują się na stałe w ich zbiorach, niezależnie od formatu lub nośnika, w wyłącznym celu zachowania takich utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną i w zakresie potrzebnym do tego zachowania.
1.  Państwa członkowskie przewidują wyjątek od praw przewidzianych w art. 2 dyrektywy 2001/29/WE, art. 5 lit. a) oraz art. 7 ust. 1 dyrektywy 96/9/WE, art. 4 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2009/24/WE i art. 11 ust. 1 niniejszej dyrektywy, zezwalający instytucjom dziedzictwa kulturowego na wykonywanie kopii wszelkich utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną, które znajdują się na stałe w ich zbiorach, niezależnie od formatu lub nośnika, w celu zachowania takich utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną i w zakresie potrzebnym do tego zachowania.
1a.  Państwa członkowskie dopilnowują, aby wszelki materiał powstały w wyniku zwielokrotnienia materiału w domenie publicznej nie podlegał prawom autorskim ani prawom pokrewnym, chyba że zwielokrotnienie takie jest wiernym odtworzeniem do celów zachowania materiału oryginalnego.
1b.  Każde postanowienie umowne sprzeczne z wyjątkiem przewidzianym w ust. 1 jest bezskuteczne.
Poprawka 68
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 6
Artykuł 6
Artykuł 6
Przepisy wspólne
Przepisy wspólne
Do wyjątków i ograniczeń przewidzianych w niniejszym tytule zastosowanie ma art. 5 ust. 5 oraz art. 6 ust. 4 akapit pierwszy, trzeci i piąty dyrektywy 2001/29/WE.
1.  Dostęp do treści objętej wyjątkiem przewidzianym w niniejszej dyrektywie nie daje użytkownikowi prawa do wykorzystania jej w innym celu na podstawie innego wyjątku.
2.   Do wyjątków i ograniczeń przewidzianych w niniejszym tytule zastosowanie ma art. 5 ust. 5 oraz art. 6 ust. 4 akapit pierwszy, trzeci, czwarty i piąty dyrektywy 2001/29/WE.
Poprawka 69
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 7
Artykuł 7
Artykuł 7
Korzystanie z utworów niedostępnych w obrocie handlowym przez instytucje dziedzictwa kulturowego
Korzystanie z utworów niedostępnych w obrocie handlowym przez instytucje dziedzictwa kulturowego
1.  Państwa członkowskie przewidują, że w przypadku gdy organizacja zbiorowego zarządzania w imieniu swoich członków udziela niewyłącznej licencji do celów niehandlowych instytucji dziedzictwa kulturowego w celu digitalizacji, rozpowszechniania, publicznego udostępniania lub podawania do wiadomości utworów niedostępnych w obrocie handlowym lub innych przedmiotów objętych ochroną znajdujących się na stałe w zbiorach danej instytucji, to taką niewyłączną licencję można rozszerzyć na podmioty praw należące do tej samej kategorii co podmioty objęte licencją, które nie są reprezentowane przez organizację zbiorowego zarządzania lub można uznać, że taka licencja ma do nich zastosowanie, pod warunkiem że:
1.  Państwa członkowskie przewidują, że w przypadku gdy organizacja zbiorowego zarządzania w imieniu swoich członków udziela niewyłącznej licencji do celów niehandlowych instytucji dziedzictwa kulturowego w celu digitalizacji, rozpowszechniania, publicznego udostępniania lub podawania do wiadomości utworów niedostępnych w obrocie handlowym lub innych przedmiotów objętych ochroną znajdujących się na stałe w zbiorach danej instytucji, to taką niewyłączną licencję można rozszerzyć na podmioty praw należące do tej samej kategorii co podmioty objęte licencją, które nie są reprezentowane przez organizację zbiorowego zarządzania lub można uznać, że taka licencja ma do nich zastosowanie, pod warunkiem że:
a)  organizacja zbiorowego zarządzania, na podstawie mandatów udzielonych przez podmioty praw, szeroko reprezentuje podmioty praw w danej kategorii utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną oraz prawa, które są przedmiotem licencji;
a)  organizacja zbiorowego zarządzania, na podstawie mandatów udzielonych przez podmioty praw, szeroko reprezentuje podmioty praw w danej kategorii utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną oraz prawa, które są przedmiotem licencji;
b)  zagwarantowane jest równe traktowanie wszystkich podmiotów praw w odniesieniu do warunków licencji;
b)  zagwarantowane jest równe traktowanie wszystkich podmiotów praw w odniesieniu do warunków licencji;
c)  wszystkie podmioty praw mogą w dowolnym momencie sprzeciwić się uznaniu swoich utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną za niedostępne w obrocie handlowym oraz mogą odstąpić od stosowania licencji do swoich utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną.
c)  wszystkie podmioty praw mogą w dowolnym momencie sprzeciwić się uznaniu swoich utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną za niedostępne w obrocie handlowym oraz mogą odstąpić od stosowania licencji do swoich utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną.
1a.  Państwa członkowskie przewidują wyjątek lub ograniczenie dotyczące praw przewidzianych w art. 2 i 3 dyrektywy 2001/29/WE, art. 5 lit. a) i art. 7 ust. 1 dyrektywy 96/9/WE, art. 4 ust. 1 dyrektywy 2009/24/WE oraz art. 11 ust. 1 niniejszej dyrektywy, zezwalający instytucjom dziedzictwa kulturowego na wykonywanie dostępnych w internecie kopii utworów niedostępnych w obrocie handlowym, które znajdują się na stałe w zbiorach instytucji do celów niekomercyjnych, pod warunkiem że:
a)  podane zostanie nazwisko autora lub innego dającego się ustalić podmiotu praw, chyba że okaże się to niemożliwe;
b)  wszystkie podmioty praw mogą w dowolnym momencie sprzeciwić się uznaniu swoich utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną za niedostępne w obrocie handlowym oraz mogą odstąpić od stosowania wyjątku wobec swoich utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną.
1b.  Państwa członkowskie przewidują, że wyjątek przyjęty na podstawie ust. 1a nie ma zastosowania w odniesieniu do sektorów lub rodzajów utworów, dla których dostępne są odpowiednie rozwiązania licencyjne, takie jak między innymi rozwiązania, o których mowa w ust. 1. Po zasięgnięciu opinii autorów, innych podmiotów praw, organizacji zbiorowego zarządzania i instytucji dziedzictwa kulturowego państwa członkowskie określają dostępność takich rozwiązań opartych na rozszerzonych licencjach zbiorowych dla poszczególnych sektorów lub rodzajów utworów.
2.  Utwór lub inny przedmiot objęty ochroną uznaje się za niedostępny w obrocie handlowym, jeżeli cały utwór lub inny przedmiot objęty ochroną, we wszystkich tłumaczeniach, wersjach i postaciach, nie jest dostępny publicznie za pośrednictwem zwykłych kanałów handlowych i nie można racjonalnie oczekiwać, że stanie się dostępny.
2.  Państwa członkowskie mogą określić ostateczny termin dla określenia, czy utwór uprzednio wprowadzony do obrotu uznaje się za niedostępny w obrocie handlowym.
Państwa członkowskie, w porozumieniu z podmiotami praw, organizacjami zbiorowego zarządzania i instytucjami dziedzictwa kulturowego, zapewniają, aby wymogi stosowane do określania, czy utwory i inne przedmioty objęte ochroną można objąć licencją zgodnie z ust. 1, nie wykraczały poza to, co jest konieczne i rozsądne, i nie wykluczały możliwości uznania całości zbiorów za niedostępne w obrocie handlowym, jeżeli można rozsądnie przyjąć, że wszystkie utwory lub inne przedmioty objęte ochroną znajdujące się w zbiorach są niedostępne w obrocie handlowym.
Państwa członkowskie, w porozumieniu z podmiotami praw, organizacjami zbiorowego zarządzania i instytucjami dziedzictwa kulturowego, zapewniają, aby wymogi stosowane do określania, czy utwory i inne przedmioty objęte ochroną można objąć licencją zgodnie z ust. 1 lub korzystać z nich zgodnie z ust. 1a, nie wykraczały poza to, co jest konieczne i rozsądne, i nie wykluczały możliwości uznania całości zbiorów za niedostępne w obrocie handlowym, jeżeli można rozsądnie przyjąć, że wszystkie utwory lub inne przedmioty objęte ochroną znajdujące się w zbiorach są niedostępne w obrocie handlowym.
3.  Państwa członkowskie przewidują podjęcie odpowiednich środków upubliczniania informacji w odniesieniu do:
3.  Państwa członkowskie przewidują podjęcie odpowiednich środków upubliczniania informacji w odniesieniu do:
a)  uznania utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną za niedostępne w obrocie handlowym;
a)  uznania utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną za niedostępne w obrocie handlowym;
b)  licencji, a w szczególności jej stosowania do niereprezentowanych podmiotów praw;
b)  jakiejkolwiek licencji, a w szczególności jej stosowania do niereprezentowanych podmiotów praw;
c)  możliwości wniesienia sprzeciwu, o którym mowa w ust. 1 lit. c), przez podmioty praw;
c)  możliwości wniesienia sprzeciwu, o którym mowa w ust. 1 lit. c) oraz w ust. 1a lit. b), przez podmioty praw;
w tym w rozsądnym okresie zanim utwory lub inne przedmioty objęte ochroną zostaną zdigitalizowane, rozpowszechnione, udostępnione lub podane do wiadomości publicznej.
w okresie co najmniej sześciu miesięcy, zanim utwory lub inne przedmioty objęte ochroną zostaną zdigitalizowane, rozpowszechnione, udostępnione lub podane do wiadomości publicznej.
4.  Państwa członkowskie zapewniają, aby licencje, o których mowa w ust. 1, były uzyskiwane od organizacji zbiorowego zarządzania, która jest reprezentatywna dla danego państwa członkowskiego, w którym:
4.  Państwa członkowskie zapewniają, aby licencje, o których mowa w ust. 1, były uzyskiwane od organizacji zbiorowego zarządzania, która jest reprezentatywna dla danego państwa członkowskiego, w którym:
a)  po raz pierwszy opublikowano utwory lub fonogramy lub, w razie braku publikacji, po raz pierwszy je nadano, z wyjątkiem utworów kinematograficznych i audiowizualnych;
a)  po raz pierwszy opublikowano utwory lub fonogramy lub, w razie braku publikacji, po raz pierwszy je nadano, z wyjątkiem utworów kinematograficznych i audiowizualnych;
b)  w przypadku utworów kinematograficznych i audiowizualnych – swoją siedzibę główną lub miejsce zwykłego pobytu mają producenci utworów; lub
b)  w przypadku utworów kinematograficznych i audiowizualnych – swoją siedzibę główną lub miejsce zwykłego pobytu mają producenci utworów; lub
c)  swoją siedzibę ma instytucja dziedzictwa kulturowego, jeżeli pomimo podjęcia rozsądnych starań nie można było określić państwa członkowskiego lub kraju trzeciego zgodnie z lit. a) i b).
c)  swoją siedzibę ma instytucja dziedzictwa kulturowego, jeżeli pomimo podjęcia rozsądnych starań nie można było określić państwa członkowskiego lub kraju trzeciego zgodnie z lit. a) i b).
5.  Ust. 1, 2 i 3 nie mają zastosowania do utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną należących do obywateli państw trzecich z wyjątkiem przypadków, w których zastosowanie ma ust. 4 lit. a) i b).
5.  Ust. 1, 2 i 3 nie mają zastosowania do utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną należących do obywateli państw trzecich z wyjątkiem przypadków, w których zastosowanie ma ust. 4 lit. a) i b).
Poprawka 70
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 8
Artykuł 8
Artykuł 8
Transgraniczne sposoby korzystania
Transgraniczne sposoby korzystania
1.  Instytucje dziedzictwa kulturowego mogą korzystać z utworów lub innych przedmiotów objętych licencją udzieloną zgodnie z art. 7 zgodnie z warunkami licencji we wszystkich państwach członkowskich.
1.  Instytucje dziedzictwa kulturowego mogą korzystać z utworów niedostępnych w obrocie handlowym lub innych przedmiotów objętych ochroną, których dotyczy art. 7, zgodnie z tym artykułem we wszystkich państwach członkowskich.
2.  Państwa członkowskie zapewniają, aby informacje pozwalające na identyfikację utworów lub innych przedmiotów objętych licencją udzieloną zgodnie z art. 7 oraz informacje o możliwości zgłoszenia sprzeciwu przez podmioty praw, o której mowa w art. 7 ust. 1 lit. c), zostały podane do publicznej wiadomości na jednym portalu internetowym na co najmniej sześć miesięcy przed digitalizacją utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną, ich rozpowszechnianiem, publicznym udostępnianiem lub podaniem do wiadomości w państwach członkowskich innych niż państwo, w którym udziela się licencji, i aby informacje te były dostępne przez cały czas obowiązywania licencji.
2.  Państwa członkowskie zapewniają, aby informacje pozwalające na identyfikację utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną, których dotyczy art. 7, oraz informacje o możliwości zgłoszenia sprzeciwu przez podmioty praw, o której mowa w art. 7 ust. 1 lit. c) oraz w art. 7 ust. 1a lit. b), zostały na stałe, łatwo i skutecznie podane na jednym publicznym portalu internetowym na co najmniej sześć miesięcy przed digitalizacją utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną, ich rozpowszechnianiem, publicznym udostępnianiem lub podaniem do wiadomości w państwach członkowskich innych niż państwo, w którym udziela się licencji, lub w przypadkach, o których mowa w art. 7 ust. 1a, gdzie ma siedzibę instytucja dziedzictwa kulturowego, i przez cały czas obowiązywania licencji.
3.  Portal, o którym mowa w ust. 2, tworzy i zarządza nim Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 386/2012.
3.  Portal, o którym mowa w ust. 2, tworzy i zarządza nim Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 386/2012.
Poprawka 71
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 9 – akapit 1
Państwa członkowskie zapewniają regularny dialog między przedstawicielskimi organizacjami użytkowników i podmiotów praw a wszelkimi innymi stosownymi organizacjami zainteresowanych stron, aby, w zależności od specyfiki poszczególnych sektorów, zwiększyć adekwatność i przydatność mechanizmów licencyjnych, o których mowa w art. 7 ust. 1, zapewnić podmiotom praw skuteczność zabezpieczeń, o których mowa w niniejszym rozdziale, w szczególności w odniesieniu do środków upubliczniania informacji, oraz, w stosownych przypadkach, pomóc we wprowadzaniu wymogów, o których mowa w art. 7 ust. 2 akapit drugi.
Państwa członkowskie zapewniają regularny dialog między przedstawicielskimi organizacjami użytkowników i podmiotów praw a wszelkimi innymi stosownymi organizacjami zainteresowanych stron, aby, w zależności od specyfiki poszczególnych sektorów, zwiększyć adekwatność i przydatność mechanizmów licencyjnych, o których mowa w art. 7 ust. 1, oraz wyjątku, o którym mowa w art. 7 ust. 1a, zapewnić podmiotom praw skuteczność zabezpieczeń, o których mowa w niniejszym rozdziale, w szczególności w odniesieniu do środków upubliczniania informacji, oraz, w stosownych przypadkach, pomóc we wprowadzaniu wymogów, o których mowa w art. 7 ust. 2 akapit drugi.
Poprawka 72
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 10
Artykuł 10
Artykuł 10
Mechanizm negocjacyjny
Mechanizm negocjacyjny
Państwa członkowskie zapewniają, aby strony, które zamierzają zawrzeć umowę w celu podania do wiadomości utworów audiowizualnych na platformach wideo na żądanie i napotykają trudności związane z udzielaniem licencji na prawa, mogły zwrócić się o pomoc do bezstronnego organu posiadającego stosowne doświadczenie. Organ ten udziela pomocy w negocjacjach i pomaga w osiągnięciu porozumienia.
Państwa członkowskie zapewniają, aby strony, które zamierzają zawrzeć umowę w celu podania do wiadomości utworów audiowizualnych na platformach wideo na żądanie i napotykają trudności związane z udzielaniem licencji na prawa audiowizualne, mogły zwrócić się o pomoc do bezstronnego organu posiadającego stosowne doświadczenie. Bezstronny organ utworzony lub wyznaczony przez państwo członkowskie do celów niniejszego artykułu udziela pomocy stronom w negocjacjach i pomaga im w osiągnięciu porozumienia.
Nie później niż [data, o której mowa w art. 21 ust. 1] państwa członkowskie powiadamiają Komisję o organie, o którym mowa w ust. 1.
Nie później niż [data, o której mowa w art. 21 ust. 1] państwa członkowskie informują Komisję o organie, który utworzyły lub wyznaczyły zgodnie z ust. 1.
Aby zachęcać do udostępniania utworów audiowizualnych na platformach wideo, państwa członkowskie wspierają dialog między organizacjami reprezentującymi autorów, producentami, platformami wideo na żądanie (VOD) a innymi zainteresowanymi stronami.
Poprawka 73
Wniosek dotyczący dyrektywy
Tytuł III – rozdział 2 a (nowy) – artykuł 10 a (nowy)
ROZDZIAŁ 2 a
Dostęp do publikacji Unii
Artykuł 10a
Prawny obowiązek przekazywania publikacji Unii
1.  Wszelka elektroniczna publikacja dotycząca zagadnień związanych z Unią, takich jak prawo unijne, historia i integracja Unii, polityka i demokracja Unii, unijne sprawy instytucjonalne i parlamentarne oraz dziedziny polityki Unii, którą udostępnia się publicznie w Unii, podlega obowiązkowi przekazania Unii.
2.  Biblioteka Parlamentu Europejskiego jest uprawniona do otrzymania bezpłatnie jednego egzemplarza każdej publikacji, o której mowa w ust. 1.
3.  Obowiązek określony w ust. 1 stosuje się do wydawców, drukarzy i importerów publikacji w odniesieniu do utworów, które wydają, drukują lub importują do Unii.
4.  Od dnia dostarczenia do Biblioteki Parlamentu Europejskiego publikacje, o których mowa w ust. 1, stają się częścią stałej kolekcji Biblioteki Parlamentu Europejskiego. Udostępnia się je użytkownikom w pomieszczeniach Biblioteki Parlamentu Europejskiego wyłącznie do celów badań naukowych lub studiów prowadzonych przez akredytowanych naukowców pod kontrolą Biblioteki Parlamentu Europejskiego.
5.  Komisja przyjmuje akty prawne w celu określenia szczegółowych zasad dotyczących przekazywania Bibliotece Parlamentu Europejskiego publikacji, o których mowa w ust. 1.
Poprawki 151, 152, 153, 154 i 155
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 11 – ustęp 1
Artykuł 11
Artykuł 11
Ochrona publikacji prasowych w zakresie cyfrowych sposobów korzystania
Ochrona publikacji prasowych w zakresie cyfrowych sposobów korzystania
1.  Państwa członkowskie zapewniają wydawcom publikacji prasowych prawa przewidziane w art. 2 i art. 3 ust. 2 dyrektywy 2001/29/WE w zakresie cyfrowych sposobów korzystania z ich publikacji prasowych.
1.  Państwa członkowskie zapewniają wydawcom publikacji prasowych prawa przewidziane w art. 2 i art. 3 ust. 2 dyrektywy 2001/29/WE, aby mogli oni otrzymywać sprawiedliwe i proporcjonalne wynagrodzenie za cyfrowe sposoby korzystania z ich publikacji prasowych przez dostawców usług społeczeństwa informacyjnego.
1a.   Prawa, o których mowa w ust. 1, nie uniemożliwiają prywatnego i niekomercyjnego korzystania z publikacji prasowych przez użytkowników indywidualnych.
2.  Prawa, o których mowa w ust. 1, nie naruszają jakichkolwiek przewidzianych w prawie Unii praw autorów i innych podmiotów praw w odniesieniu do utworów i innych przedmiotów objętych ochroną zawartych w publikacji prasowej, i nie mają na te prawa żadnego wpływu. Na prawa te nie można się powoływać przeciwko autorom i innym podmiotom praw, a w szczególności na ich podstawie nie można pozbawiać autorów i innych podmiotów praw ich prawa do eksploatacji swoich utworów i innych przedmiotów objętych ochroną niezależnie od publikacji prasowej, w skład której wchodzą te utwory lub przedmioty.
2.  Prawa, o których mowa w ust. 1, nie naruszają jakichkolwiek przewidzianych w prawie Unii praw autorów i innych podmiotów praw w odniesieniu do utworów i innych przedmiotów objętych ochroną zawartych w publikacji prasowej, i nie mają na te prawa żadnego wpływu. Na prawa te nie można się powoływać przeciwko autorom i innym podmiotom praw, a w szczególności na ich podstawie nie można pozbawiać autorów i innych podmiotów praw ich prawa do eksploatacji swoich utworów i innych przedmiotów objętych ochroną niezależnie od publikacji prasowej, w skład której wchodzą te utwory lub przedmioty.
2a.   Prawa, o których mowa w ust. 1, nie obejmują samych hiperłączy, którym towarzyszą pojedyncze słowa.
3.  W odniesieniu do praw określonych w ust. 1 stosuje się odpowiednio art. 5–8 dyrektywy 2001/29/WE i dyrektywy 2012/28/UE.
3.  W odniesieniu do praw określonych w ust. 1 stosuje się odpowiednio art. 5–8 dyrektywy 2001/29/WE i dyrektywy 2012/28/UE.
4.  Prawa, o których mowa w ust. 1, wygasają 20 lat po opublikowaniu danej publikacji prasowej. Termin ten liczy się od dnia pierwszego stycznia roku następującego po dacie opublikowania.
4.  Prawa, o których mowa w ust. 1, wygasają pięć lat po opublikowaniu danej publikacji prasowej. Termin ten liczy się od dnia pierwszego stycznia roku następującego po dacie opublikowania. Prawo, o którym mowa w ust. 1, nie ma mocy wstecznej.
4a.   Państwa członkowskie dopilnowują, aby autorzy otrzymywali odpowiednią część dodatkowych przychodów uzyskiwanych przez wydawców prasowych za korzystanie z danej publikacji prasowej przez dostawców usług społeczeństwa informacyjnego.
Poprawka 75
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 12
Artykuł 12
Artykuł 12
Roszczenia o godziwą rekompensatę
Roszczenia o godziwą rekompensatę
Państwa członkowskie mogą przewidzieć, że jeżeli autor przenosi prawo na wydawcę lub udziela wydawcy licencji na dane prawo, to takie przeniesienie lub licencja stanowią wystarczającą podstawę prawną dla wydawcy do roszczenia o udział w rekompensacie za korzystanie z utworu, które miało miejsce na podstawie wyjątku od prawa podlegającego przeniesieniu lub objętego licencją lub na podstawie ograniczenia tego prawa.
Państwa członkowskie, które stosują system podziału rekompensaty między autorów i wydawców w przypadku wyjątków i ograniczeń, mogą przewidzieć, że jeżeli autor przenosi prawo na wydawcę lub udziela wydawcy licencji na dane prawo, to takie przeniesienie lub licencja stanowią wystarczającą podstawę prawną dla wydawcy do roszczenia o udział w rekompensacie za korzystanie z utworu, które miało miejsce na podstawie wyjątku od prawa podlegającego przeniesieniu lub objętego licencją lub na podstawie ograniczenia tego prawa, pod warunkiem że ekwiwalentny system podziału rekompensaty funkcjonował w tym państwie członkowskim przed 12 listopada 2015 r.
Akapit pierwszy nie narusza ustaleń podjętych w państwach członkowskich odnośnie do praw publicznego użyczenia, zarządzania prawami nie opierającymi się na wyjątkach lub ograniczeniach praw autorskich, jak systemy rozszerzonych licencji zbiorowych, lub odnośnie do prawa do wynagrodzenia na podstawie prawa krajowego.
Poprawka 76
Wniosek dotyczący dyrektywy
Tytuł IV – rozdział 1 a (nowy) – artykuł 12 a (nowy)
ROZDZIAŁ 1a
Ochrona organizatorów wydarzeń sportowych
Artykuł 12a
Ochrona organizatorów wydarzeń sportowych
Państwa członkowskie zapewniają organizatorom wydarzeń sportowych prawa przewidziane w art. 2 i art. 3 ust. 2 dyrektywy 2001/29/WE oraz w art. 7 dyrektywy 2006/115/WE.
Poprawki 156, 157, 158, 159, 160 i 161
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 13
Artykuł 13
Artykuł 13
Korzystanie z treści chronionych przez dostawców usług społeczeństwa informacyjnego polegających na przechowywaniu i zapewnianiu publicznego dostępu do dużej liczby utworów i innych przedmiotów objętych ochroną zamieszczanych przez użytkowników
Korzystanie z treści chronionych przez dostawców usług udostępniania treści online polegających na przechowywaniu i zapewnianiu publicznego dostępu do dużej liczby utworów i innych przedmiotów objętych ochroną zamieszczanych przez użytkowników
1.  Dostawcy usług społeczeństwa informacyjnego, którzy przechowują i zapewniają publiczny dostęp do dużej liczby utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną zamieszczanych przez swoich użytkowników, we współpracy z podmiotami praw podejmują środki w celu zapewnienia funkcjonowania umów zawieranych z podmiotami praw o korzystanie z ich utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną bądź w celu zapobiegania dostępności w swoich serwisach utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną zidentyfikowanych przez podmioty praw w toku współpracy z dostawcami usług. Środki te, takie jak stosowanie skutecznych technologii rozpoznawania treści, muszą być odpowiednie i proporcjonalne. Dostawcy usług przekazują podmiotom praw adekwatne informacje na temat funkcjonowania i wdrażania środków, a także, w stosownych przypadkach, adekwatne sprawozdania na temat rozpoznawania utworów i innych przedmiotów objętych ochroną oraz korzystania z nich.
1.  Z zastrzeżeniem art. 3 ust. 1 i 2 dyrektywy 2001/29/WE dostawcy usług udostępniania treści online dokonują czynności publicznego udostępniania. Zawierają oni zatem uczciwe i właściwe umowy licencyjne z podmiotami praw.
2.  Państwa członkowskie zapewniają wdrożenie przez dostawców usług, o których mowa w ust. 1, mechanizmów składania skarg i dochodzenia roszczeń, które są dostępne dla użytkowników w przypadku sporów dotyczących stosowania środków, o których mowa w ust. 1.
2.  Umowy licencyjne zawarte przez dostawców usług udostępniania treści online z podmiotami praw w odniesieniu do czynności udostępniania, o których mowa w ust. 1, obejmują odpowiedzialność za utwory zamieszczanie przez użytkowników takich usług udostępniania treści online zgodnie z warunkami określonymi w umowie licencyjnej, pod warunkiem że użytkownicy ci nie działają w celach handlowych.
2a.   Państwa członkowskie stanowią przepisy przewidujące, że w przypadku gdy posiadacze praw nie chcą zawierać umów licencyjnych, dostawcy usług udostępniania treści online i posiadacze praw współpracują w dobrej wierze w celu zapewnienia, aby nieuprawnione chronione utwory lub inne przedmioty objęte ochroną nie były dostępne w ich usługach. Współpraca między dostawcami treści internetowych a posiadaczami praw nie prowadzi do uniemożliwienia dostępu do utworów nienaruszających praw autorskich lub innych przedmiotów objętych ochroną, w tym objętych wyjątkiem lub ograniczeniem praw autorskich.
2b.   Państwa członkowskie zapewniają, aby dostawcy usług udostępniania treści online, o których mowa w ust. 1, wprowadzili skuteczne i sprawne mechanizmy wnoszenia skarg i dochodzenia roszczeń, z których użytkownicy mogą skorzystać w przypadku gdy współpraca, o której mowa w ust. 2a, prowadzi do nieuzasadnionego usunięcia ich treści. Wszelkie skargi składane w ramach takich mechanizmów są rozpatrywane bez zbędnej zwłoki i podlegają kontroli przez człowieka. Posiadacze praw powinni w uzasadniony sposób uzasadnić swoje decyzje, aby uniknąć arbitralnego odrzucania skarg. Ponadto, zgodnie z dyrektywą 95/46/WE, dyrektywą 2002/58/WE i ogólnym rozporządzeniem o ochronie danych, współpraca nie prowadzi do identyfikacji indywidualnych użytkowników ani do przetwarzania ich danych osobowych. Państwa członkowskie zapewniają również użytkownikom dostęp do niezależnego organu rozstrzygania sporów, jak również do sądu lub innego właściwego organu sądowego w celu dochodzenia prawa do korzystania z wyjątku lub ograniczenia praw autorskich.
3.  W stosownych przypadkach państwa członkowskie ułatwiają współpracę między dostawcami usług społeczeństwa informacyjnego a podmiotami praw poprzez dialog zainteresowanych stron w celu określenia najlepszych praktyk, takich jak odpowiednie i proporcjonalne technologie rozpoznawania treści, biorąc pod uwagę m.in. charakter usług, dostępność technologii i ich skuteczność w świetle rozwoju technologii.
3.  Od dnia [data wejścia w życie niniejszej dyrektywy] Komisja i państwa członkowskie organizują dialog między zainteresowanymi stronami w celu zharmonizowania i określenia najlepszych praktyk oraz wydania wytycznych w celu zapewnienia funkcjonowania umów licencyjnych oraz na temat współpracy między dostawcami usług udostępniania treści online a posiadaczami praw do korzystania z ich utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną w rozumieniu niniejszej dyrektywy. Przy określaniu najlepszych praktyk należy w szczególności uwzględnić prawa podstawowe, stosowanie wyjątków i ograniczeń, jak również zapewnienie, aby obciążenie MŚP pozostało odpowiednie. Należy też unikać automatycznego blokowania treści.
Poprawki 78 i 252
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 13 a (nowy)
Artykuł 13a
Państwa członkowskie zapewniają, aby spory pomiędzy podmiotami praw a dostawcami usług społeczeństwa informacyjnego dotyczące stosowania art. 13 ust. 1 mogły być przedkładane do rozpatrzenia z zastosowaniem systemu alternatywnego rozstrzygania sporów.
Państwa członkowskie tworzą lub wyznaczają bezstronny organ dysponujący konieczną wiedzą fachową w celu udzielenia pomocy stronom przy rozwiązywaniu sporów w ramach tego systemu.
Najpóźniej [data podana w art. 21 ust. 1] państwa członkowskie informują Komisję o powstaniu tego organu.
Poprawka 79
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 13 b (nowy)
Artykuł 13b
Korzystanie z treści chronionych przez dostawców usług społeczeństwa informacyjnego świadczących automatyczną usługę wyszukiwania obrazów
Państwa członkowskie zapewniają, aby dostawcy usług społeczeństwa informacyjnego automatycznie zwielokrotniający lub umieszczający odesłania do znacznej liczby utworów wizualnych chronionych prawem autorskim i udostępniający je publicznie do celów indeksowania i umieszczania odesłań zawierali uczciwe i wyważone umowy licencyjne z żądającymi tego podmiotami praw w celu zapewnienia ich uczciwego wynagrodzenia. Wynagrodzeniem takim może zarządzać organizacja zbiorowego zarządzania zainteresowanego podmiotu praw.
Poprawka 80
Wniosek dotyczący dyrektywy
Rozdział 3 – artykuł -14 (nowy)
Artykuł -14
Zasada uczciwego i proporcjonalnego wynagrodzenia
1.  Państwa członkowskie dopilnowują, aby autorzy i wykonawcy otrzymywali sprawiedliwe i proporcjonalne wynagrodzenie za eksploatację ich utworów i innych przedmiotów objętych ochroną, w tym za ich eksploatację internetową. Można to osiągnąć w każdym sektorze dzięki połączeniu umów, w tym układów zbiorowych, i prawnych mechanizmów dostosowania wynagrodzeń.
2.  Ustęp 1 nie ma zastosowania, jeżeli autor lub wykonawca przyznaje bezpłatnie wszystkim użytkownikom niewyłączne prawo do korzystania z jego utworu.
3.  Państwa członkowskie uwzględniają specyfikę każdego sektora przy zachęcaniu do proporcjonalnego wynagrodzenia za prawa przyznane przez autorów i wykonawców.
4.  W umowach określa się wynagrodzenie mające zastosowanie do każdego sposobu eksploatacji.
Poprawka 81
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 14
Artykuł 14
Artykuł 14
Obowiązek przejrzystości
Obowiązek przejrzystości
1.  Państwa członkowskie zapewniają, aby autorzy i wykonawcy otrzymywali regularnie i z uwzględnieniem specyfiki każdego sektora, aktualne, adekwatne i wystarczające informacje na temat eksploatacji swoich utworów i wykonań od podmiotów, którym udzielili licencji lub na które przenieśli swoje prawa, zwłaszcza w odniesieniu do sposobu eksploatacji, uzyskanych dochodów i należnego wynagrodzenia.
1.  Państwa członkowskie zapewniają, aby autorzy i wykonawcy otrzymywali regularnie, co najmniej raz w roku, z uwzględnieniem specyfiki każdego sektora i względnego znaczenia poszczególnych wkładów, aktualne, dokładne, istotne i wyczerpujące informacje na temat eksploatacji swoich utworów i wykonań od podmiotów, którym udzielili licencji lub na które przenieśli swoje prawa, zwłaszcza w odniesieniu do sposobu eksploatacji, uzyskanych dochodów bezpośrednich i pośrednich i należnego wynagrodzenia.
1a.  Państwa członkowskie zapewniają, aby w przypadku, gdy licencjobiorca lub przejmujący prawa autorów i wykonawców udziela następnie licencji na te prawa innemu podmiotowi, podmiot taki przekazuje licencjobiorcy lub przejmującemu prawa wszystkie informacje, o których mowa w ust. 1.
Główny licencjobiorca lub przejmujący prawa przekazuje autorowi lub wykonawcy wszystkie informacje, o których mowa w pierwszym akapicie. Informacje te nie ulegają zmianie, z wyjątkiem przypadków szczególnie chronionych informacji handlowych określonych w prawie Unii lub w prawie krajowym, które, z zastrzeżeniem art. 15 i 16a, mogą być przedmiotem umowy o zachowaniu poufności, w celu zachowania uczciwej konkurencji. Jeżeli główny licencjobiorca lub przejmujący prawa nie przekazuje w odpowiednim czasie informacji, o których mowa w niniejszym akapicie, autor lub wykonawca jest uprawniony do zażądania tych informacji bezpośrednio od licencjobiorcy w umowie sublicencji.
2.  Obowiązek określony w ust. 1 musi być proporcjonalny i skuteczny oraz zapewniać odpowiedni poziom przejrzystości w każdym sektorze. Jednak w tych przypadkach, w których obciążenie administracyjne wynikające z powyższego obowiązku byłoby nieproporcjonalne w świetle dochodów uzyskanych z eksploatacji utworu lub wykonania, państwa członkowskie mogą dostosować obowiązek określony w ust. 1, pod warunkiem, że pozostanie on skuteczny i zapewni odpowiedni poziom przejrzystości.
2.  Obowiązek określony w ust. 1 musi być proporcjonalny i skuteczny oraz zapewniać wysoki poziom przejrzystości w każdym sektorze. Jednak w tych przypadkach, w których obciążenie administracyjne wynikające z powyższego obowiązku byłoby nieproporcjonalne w świetle dochodów uzyskanych z eksploatacji utworu lub wykonania, państwa członkowskie mogą dostosować obowiązek określony w ust. 1, pod warunkiem, że pozostanie on skuteczny i zapewni wysoki poziom przejrzystości.
3.  Państwa członkowskie mogą zdecydować, że obowiązek określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli wkład autora lub wykonawcy nie jest znaczący w stosunku do całego utworu lub wykonania.
4.  Ust. 1 nie ma zastosowania do podmiotów podlegających wymogom przejrzystości ustanowionych w dyrektywie 2014/26/UE.
4.  Ust. 1 nie ma zastosowania do podmiotów podlegających wymogom przejrzystości ustanowionych w dyrektywie 2014/26/UE ani do układów zbiorowych, jeżeli wymogi te lub układy przewidują wymogi porównywalne do wymogów, o których mowa w ust. 2.
Poprawka 82
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 15 – akapit 1
Państwa członkowskie zapewniają, aby autorzy i wykonawcy mieli prawo zażądać dodatkowego odpowiedniego wynagrodzenia od strony, z którą zawarli umowę o eksploatację praw, jeżeli pierwotnie uzgodnione wynagrodzenie jest niewspółmiernie niskie w porównaniu do późniejszych właściwych dochodów i korzyści uzyskiwanych z eksploatacji utworów lub wykonań.
Państwa członkowskie zapewniają, aby – wobec braku układów zbiorowych przewidujących porównywalny mechanizm – autorzy i wykonawcy lub reprezentujące ich organizacje działające w ich imieniu mieli prawo zażądać dodatkowego, odpowiedniego i godziwego wynagrodzenia od strony, z którą zawarli umowę o eksploatację praw, jeżeli pierwotnie uzgodnione wynagrodzenie jest niewspółmiernie niskie w porównaniu do późniejszych właściwych bezpośrednich i pośrednich dochodów i korzyści uzyskiwanych z eksploatacji utworów lub wykonań.
Poprawka 83
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 16 – akapit 1
Państwa członkowskie przewidują możliwość rozstrzygania sporów dotyczących obowiązku przejrzystości na podstawie art. 14 oraz mechanizmu dostosowania umów na podstawie art. 15 w drodze dobrowolnej, alternatywnej procedury rozstrzygania sporów.
Państwa członkowskie przewidują możliwość rozstrzygania sporów dotyczących obowiązku przejrzystości na podstawie art. 14 oraz mechanizmu dostosowania umów na podstawie art. 15 w drodze dobrowolnej, alternatywnej procedury rozstrzygania sporów. Państwa członkowskie zapewniają, aby organizacje reprezentujące autorów i wykonawców mogły wszczynać takie procedury na wniosek autorów i wykonawców.
Poprawka 84
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 16 a (nowy)
Artykuł 16a
Prawo do odwołania
1.  Państwa członkowskie zapewniają, aby w przypadku, gdy autor lub wykonawca udzielił licencji lub przeniósł swoje prawa dotyczące utworu lub innego przedmiotu objętego ochroną na zasadzie wyłączności, autor lub wykonawca miał prawo do odwołania, jeżeli utwór lub inny przedmiot objęty ochroną nie jest eksploatowany lub w przypadku ciągłego braku regularnej sprawozdawczości zgodnie z art. 14. Państwa członkowskie mogą przewidzieć szczegółowe przepisy uwzględniające specyfikę różnych sektorów i utworów oraz przewidywany okres eksploatacji, szczególnie dzięki określeniu terminów w odniesieniu do prawa do odwołania.
2.  Prawo do odwołania przewidziane w ust. 1 można wykonywać jedynie po upływie rozsądnego czasu od daty zawarcia umowy licencyjnej lub umowy o przeniesieniu praw oraz jedynie po pisemnym powiadomieniu, w którym określono odpowiedni termin, do którego może odbywać się eksploatacja udzielonych w ramach licencji lub przeniesionych praw. Po upłynięciu tego terminu autor lub wykonawca może podjąć decyzję o zakończeniu wyłączności umowy zamiast odwołania praw. Jeżeli utwór lub inny przedmiot objęty ochroną zawiera wkład wielu autorów lub wykonawców, korzystanie z indywidualnego prawa do odwołania takich autorów lub wykonawców reguluje prawo krajowe, określające przepisy dotyczące prawa do odwołania w przypadku dzieł zbiorowych, z uwzględnieniem względnego znaczenia poszczególnych wkładów.
3.  Ustępy 1 i 2 nie mają zastosowania, jeżeli niekorzystanie z praw wynika w przeważającej mierze z okoliczności, którym, jak można się rozsądnie spodziewać, autor lub wykonawca może zaradzić.
4.  Ustalenia umowne lub inne ustalenia wprowadzające odstępstwo od prawa do odwołania zgodne z prawem tylko wtedy, gdy zostały zawarte w formie umowy na podstawie układu zbiorowego.
Poprawka 85
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 17 a (nowy)
Artykuł 17a
Państwa członkowskie mogą przyjmować lub utrzymywać szersze przepisy zgodne z wyjątkami lub ograniczeniami istniejącymi w prawie Unii w odniesieniu do sposobów korzystania objętych wyjątkami lub ograniczeniami przewidzianymi w niniejszej dyrektywie.
Poprawka 86
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 18 – ustęp 2
2.   Przepisy art. 11 mają zastosowanie również do publikacji prasowych opublikowanych przed [data wymieniona w art. 21 ust. 1].
skreśla się

(1) Sprawa została odesłana do komisji właściwej w celu przeprowadzenia negocjacji międzyinstytucjonalnych na podstawie art. 59 ust. 4 akapit czwarty Regulaminu (A8-0245/2018).


Kontrola środków pieniężnych wwożonych do Unii lub wywożonych z Unii ***I
PDF 132kWORD 51k
Rezolucja
Tekst
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 12 września 2018 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie kontroli środków pieniężnych wwożonych do Unii lub wywożonych z Unii oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1889/2005 (COM(2016)0825 – C8-0001/2017 – 2016/0413(COD))
P8_TA(2018)0338A8-0394/2017

(Zwykła procedura ustawodawcza: pierwsze czytanie)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając wniosek Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2016)0825),

–  uwzględniając art. 294 ust. 2, art. 33 i art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z którymi wniosek został przedstawiony Parlamentowi przez Komisję (C8-0001/2017),

–  uwzględniając art. 294 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając uwagi zgłoszone przez czeską Izbę Deputowanych i Kortezy Generalne Hiszpanii w sprawie projektu aktu ustawodawczego,

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 27 kwietnia 2017 r.(1),

–  po konsultacji z Komitetem Regionów,

–  uwzględniając wstępne porozumienie zatwierdzone przez komisje przedmiotowo właściwe na podstawie art. 69f ust. 4 Regulaminu oraz przekazane pismem z dnia 27 czerwca 2018 r. zobowiązanie przedstawiciela Rady do zatwierdzenia stanowiska Parlamentu, zgodnie z art. 294 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 59 Regulaminu,

–  uwzględniając wspólne posiedzenia Komisji Gospodarczej i Monetarnej oraz Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych zgodnie z art. 55 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Gospodarczej i Monetarnej i i Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A8-0394/2017),

1.  przyjmuje poniższe stanowisko w pierwszym czytaniu;

2.  zwraca się do Komisji o ponowne przekazanie mu sprawy, jeśli zastąpi ona pierwotny wniosek, wprowadzi w nim istotne zmiany lub planuje ich wprowadzenie;

3.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji oraz parlamentom narodowym.

Stanowisko Parlamentu Europejskiego przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 12 września 2018 r. w celu przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/... w sprawie kontroli środków pieniężnych wwożonych do Unii lub wywożonych z Unii oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1889/2005

(Jako że pomiędzy Parlamentem i Radą osiągnięte zostało porozumienie, stanowisko Parlamentu odpowiada ostatecznej wersji aktu prawnego, rozporządzenia (UE) 2018/1672.)

(1) Dz.U. C 246 z 28.7.2017, s. 22.


Przeciwdziałanie praniu pieniędzy za pomocą środków prawnokarnych ***I
PDF 131kWORD 51k
Rezolucja
Tekst
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 12 września 2018 r. w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy za pomocą środków prawnokarnych (COM(2016)0826 – C8-0534/2016 – 2016/0414(COD))
P8_TA(2018)0339A8-0405/2017

(Zwykła procedura ustawodawcza: pierwsze czytanie)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając wniosek Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2016)0826),

–  uwzględniając art. 294 ust. 2 i art. 83 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z którymi wniosek został przedstawiony Parlamentowi przez Komisję (C8-0534/2016),

–  uwzględniając art. 294 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając uwagi zgłoszone przez czeską Izbę Deputowanych, czeski Senat i Kortezy Generalne Hiszpanii w sprawie projektu aktu ustawodawczego,

–  uwzględniając wstępne porozumienie zatwierdzone przez komisję przedmiotowo właściwą na podstawie art. 69f ust. 4 Regulaminu oraz przekazane pismem z dnia 7 czerwca 2018 r. zobowiązanie przedstawiciela Rady do zatwierdzenia stanowiska Parlamentu, zgodnie z art. 294 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 59 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz opinie Komisji Budżetowej, Komisji Kontroli Budżetowej oraz Komisji Prawnej (A8-0405/2017),

1.  przyjmuje poniższe stanowisko w pierwszym czytaniu;

2.  zwraca się do Komisji o ponowne przekazanie mu sprawy, jeśli zastąpi ona pierwotny wniosek, wprowadzi w nim istotne zmiany lub planuje ich wprowadzenie;

3.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji oraz parlamentom narodowym.

Stanowisko Parlamentu Europejskiego przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 12 września 2018 r. w celu przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/... w sprawie zwalczania prania pieniędzy za pomocą środków prawnokarnych

(Jako że pomiędzy Parlamentem i Radą osiągnięte zostało porozumienie, stanowisko Parlamentu odpowiada ostatecznej wersji aktu prawnego, dyrektywy (UE) 2018/1673.)


Sytuacja na Węgrzech
PDF 271kWORD 90k
Rezolucja
Załącznik
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 12 września 2018 r. w sprawie wniosku wzywającego Radę do stwierdzenia, zgodnie z art. 7 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej, istnienia wyraźnego ryzyka poważnego naruszenia przez Węgry wartości, na których opiera się Unia (2017/2131(INL))
P8_TA(2018)0340A8-0250/2018

Parlament Europejski,

–  uwzględniając Traktat o Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 2 i art. 7 ust. 1,

–  uwzględniając Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej,

–  uwzględniając europejską Konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz towarzyszące jej protokoły,

–  uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka,

–  uwzględniając międzynarodowe traktaty dotyczące praw człowieka Organizacji Narodów Zjednoczonych i Rady Europy, takie jak Europejska karta społeczna i Konwencja o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej (konwencja stambulska),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 17 maja 2017 r. w sprawie sytuacji na Węgrzech(1),

–  uwzględniając swoje rezolucje z dnia 16 grudnia 2015 r.(2) i z dnia 10 czerwca 2015 r.(3) w sprawie sytuacji na Węgrzech,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 3 lipca 2013 r. w sprawie sytuacji praw podstawowych: standardy i praktyki na Węgrzech (zgodnie z rezolucją Parlamentu Europejskiego z dnia 16 lutego 2012 r.)(4),

–  uwzględniając swoje rezolucje z dnia 16 lutego 2012 r. w sprawie ostatnich wydarzeń politycznych na Węgrzech(5), a także z dnia 10 marca 2011 r. w sprawie ustawy medialnej na Węgrzech(6),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 25 października 2016 r. zawierającą zalecenia dla Komisji w kwestii utworzenia unijnego mechanizmu dotyczącego demokracji, praworządności i praw podstawowych(7),

–  uwzględniając swoją rezolucję ustawodawczą z dnia 20 kwietnia 2004 r. w sprawie komunikatu Komisji w sprawie art. 7 Traktatu o Unii Europejskiej: Poszanowanie i promocja wartości, na których opiera się Unia(8),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 15 października 2003 r. do Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie art. 7 Traktatu o Unii Europejskiej: Poszanowanie i promocja wartości, na których opiera się Unia(9),

–  uwzględniając sprawozdania roczne Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA) oraz Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF),

–  uwzględniając art. 45, 52 i 83 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz opinie przedstawione przez Komisję Kontroli Budżetowej, Komisję Kultury i Edukacji, Komisję Spraw Konstytucyjnych oraz Komisję Praw Kobiet i Równouprawnienia (A8-0250/2018),

A.  mając na uwadze, że Unia opiera się na wartościach poszanowania godności osoby ludzkiej, wolności, demokracji, równości, państwa prawnego, jak również poszanowania praw człowieka, w tym praw osób należących do mniejszości, jak zapisano w art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) oraz Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej i międzynarodowych traktatach dotyczących praw człowieka, oraz mając na uwadze, że wartości te, które są wspólne dla państw członkowskich i do których poszanowania wszystkie państwa członkowskie dobrowolnie się zobowiązały, stanowią podstawę praw, z których korzystają osoby mieszkające w Unii;

B.  mając na uwadze, że wszelkie wyraźne ryzyko poważnego naruszenia przez państwo członkowskie wartości, o których mowa w art. 2 TUE nie dotyczy wyłącznie danego państwa członkowskiego, w którym występuje ryzyko, ale wywiera wpływ na pozostałe państwa członkowskie, na ich wzajemne zaufanie, a nawet na charakter samej Unii i prawa podstawowe obywateli przysługujące na mocy prawa Unii;

C.  mając na uwadze, że – jak wskazano w komunikacie Komisji z 2003 r. w sprawie art. 7 Traktatu o Unii Europejskiej – w przeciwieństwie do art. 258 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, art. 7 TUE nie ogranicza się do obowiązków na mocy Traktatów oraz mając na uwadze, że Unia może ocenić istnienie wyraźnego ryzyka poważnego naruszenia wspólnych wartości w obszarach leżących w kompetencjach państw członkowskich;

D.  mając na uwadze, że art. 7 ust. 1 TUE stanowi etap prewencyjny, na którym Unia ma możliwość interwencji w przypadku wyraźnego ryzyka poważnego naruszenia wspólnych wartości; mając na uwadze, że takie działanie prewencyjne przewiduje dialog z danym państwem członkowskim i ma na celu uniknięcie ewentualnego nałożenia sankcji;

E.  mając na uwadze, że pomimo stałej gotowości władz węgierskich do dyskusji nad zgodnością z prawem wszelkich konkretnych środków sytuacja nie została rozwiązana i pozostaje nadal wiele kwestii wzbudzających niepokój, mających negatywny wpływ na wizerunek Unii, a także jej skuteczność i wiarygodność w dziedzinie obrony praw podstawowych, praw człowieka i demokracji na świecie, oraz ujawniających konieczność rozwiązania ich dzięki uzgodnionym działaniom Unii;

1.  stwierdza, że obawy Parlamentu dotyczą następujących kwestii:

   funkcjonowania systemu konstytucyjnego i wyborczego;
   niezależności sądownictwa i innych instytucji oraz praw sędziów;
   korupcji i konfliktów interesów;
   ochrony prywatności oraz ochrony danych;
   wolności wypowiedzi;
   wolności nauki;
   wolności religii;
   wolności zrzeszania się;
   prawa do równego traktowania;
   praw osób należących do mniejszości, w tym Romów i Żydów, oraz ochrony przed wypowiedziami nawołującymi do nienawiści wobec tych mniejszości;
   praw podstawowych migrantów, osób ubiegających się o azyl i uchodźców;
   praw gospodarczych i społecznych.

2.  uważa, że fakty i tendencje, o których mowa w załączniku do niniejszej rezolucji, łącznie stanowią systemowe zagrożenie dla wartości, o których mowa w art. 2 TUE, i stwarzają wyraźne ryzyko ich poważnego naruszenia;

3.  odnotowuje wynik wyborów parlamentarnych na Węgrzech, które odbyły się dnia 8 kwietnia 2018 r.; podkreśla, że każdy rząd Węgier jest odpowiedzialny za wyeliminowanie ryzyka poważnego naruszenia wartości, o których mowa w art. 2 TUE, nawet jeśli ryzyko to jest trwałą konsekwencją decyzji politycznych zaproponowanych lub zatwierdzonych przez poprzednie rządy;

4.  przedkłada w związku z tym Radzie, zgodnie z art. 7 ust. 1 TUE, zawarty w załączniku uzasadniony wniosek, w którym wzywa Radę do stwierdzenia, czy istnieje wyraźne ryzyko poważnego naruszenia przez Węgry wartości, o których mowa w art. 2 TUE, i do skierowania do Węgier odpowiednich zaleceń w tym względzie;

5.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji i uzasadnionego wniosku dotyczącego decyzji Rady zawartego w załączniku Radzie i Komisji, jak również rządom i parlamentom państw członkowskich.

ZAŁĄCZNIK DO REZOLUCJI

Wniosek dotyczący decyzji Rady w sprawie stwierdzenia, zgodnie z art. 7 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej, istnienia wyraźnego ryzyka poważnego naruszenia przez Węgry wartości, na których opiera się Unia

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 7 ust. 1,

uwzględniając uzasadniony wniosek Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając zgodę Parlamentu Europejskiego,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)  Unia Europejska opiera się na wspólnych dla wszystkich państw członkowskich wartościach, o których mowa w art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) i do których należy poszanowanie demokracji, państwa prawnego i praw człowieka. Zgodnie z art. 49 TUE członkostwo w Unii wymaga poszanowania i promowania wartości, o których mowa w art. 2 TUE.

(2)  Przystąpienie Węgier do Unii Europejskiej było dobrowolnym aktem opartym na suwerennej decyzji i odzwierciedleniem szerokiego konsensusu całej węgierskiej sceny politycznej.

(3)  W swoim uzasadnionym wniosku Parlament Europejski wyraził zaniepokojenie sytuacją na Węgrzech. W szczególności główne obawy dotyczą funkcjonowania systemu konstytucyjnego i wyborczego, niezależności sądownictwa i innych instytucji, praw sędziów, korupcji i konfliktów interesów, ochrony prywatności oraz ochrony danych, wolności wypowiedzi, wolności nauki, wolności religii, wolności zrzeszania się, prawa do równego traktowania, praw osób należących do mniejszości, w tym Romów i Żydów, oraz ochrony przed wypowiedziami nawołującymi do nienawiści wobec tych mniejszości, praw podstawowych migrantów, osób ubiegających się o azyl i uchodźców oraz praw gospodarczych i socjalnych.

(4)  Parlament Europejski odnotował także, że władze węgierskie wykazywały stałą gotowość do dyskusji nad zgodnością z prawem wszelkich konkretnych środków, lecz nie podejmowały wszystkich działań zalecanych w poprzednich rezolucjach.

(5)  W rezolucji z dnia 17 maja 2017 r. w sprawie sytuacji na Węgrzech Parlament Europejski stwierdził, że obecna sytuacja na Węgrzech jednoznacznie grozi poważnym naruszeniem wartości, o których mowa w art. 2 TUE, i uzasadnia uruchomienie procedury przewidzianej w art. 7 ust. 1 TUE.

(6)  W komunikacie z 2003 r. dotyczącym art. 7 Traktatu o Unii Europejskiej Komisja Europejska wymienia wiele źródeł informacji do uwzględnienia podczas monitorowania poszanowania i promowania wspólnych wartości, a wśród tych źródeł: sprawozdania organizacji międzynarodowych i pozarządowych oraz decyzje sądów regionalnych i międzynarodowych. Liczne podmioty na szczeblu krajowym, europejskim i międzynarodowym, takie jak instytucje i organy Unii, Rada Europy, Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE), Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ) oraz wiele organizacji społeczeństwa obywatelskiego, wyrażały głębokie zaniepokojenie stanem demokracji, państwa prawnego i praw podstawowych na Węgrzech, jednak opinie te należy uznać za prawnie niewiążące, ponieważ jedynie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej może dokonywać wykładni postanowień Traktatów.

Funkcjonowanie systemu konstytucyjnego i wyborczego

(7)  Komisja Wenecka kilkakrotnie wyraziła zaniepokojenie procesem tworzenia konstytucji na Węgrzech, zarówno w odniesieniu do ustawy zasadniczej, jak i zmian do niej. Komisja Wenecka z zadowoleniem przyjęła fakt, że ustawa zasadnicza ustanawia porządek konstytucyjny oparty na demokracji, państwie prawnym i ochronie praw podstawowych jako podstawowych zasadach, a także uznała wysiłki na rzecz ustanowienia porządku konstytucyjnego zgodnie ze wspólnymi europejskimi wartościami i normami demokratycznymi oraz na rzecz uregulowania podstawowych praw i wolności zgodnie z wiążącymi instrumentami międzynarodowymi. Krytyka skupiała się na braku przejrzystości procesu, niewystarczającym zaangażowaniu społeczeństwa obywatelskiego, braku prawdziwych konsultacji, zagrożeniu dla rozdziału władzy oraz osłabieniu krajowego mechanizmu kontroli i równowagi.

(8)  W wyniku reformy konstytucyjnej zostały ograniczone kompetencje węgierskiego Trybunału Konstytucyjnego, w tym w odniesieniu do kwestii budżetowych, zniesienia actio popularis, możliwości powołania się przez Trybunał na swoje orzecznictwo sprzed dnia 1 stycznia 2012 r. oraz ograniczenia możliwości badania przez Trybunał konstytucyjności zmian do ustawy zasadniczej oprócz zmian o charakterze wyłącznie proceduralnym. Komisja Wenecka wyraziła poważne obawy dotyczące tych ograniczeń i procedury powoływania sędziów i w swojej opinii z dnia 19 czerwca 2012 r. w sprawie ustawy CLI z 2011 r. o Trybunale Konstytucyjnym Węgier oraz w swojej opinii z dnia 17 czerwca 2013 r. w sprawie czwartej poprawki do ustawy zasadniczej Węgier przedstawiła zalecenia dla władz węgierskich w celu zapewnienia koniecznych mechanizmów kontroli i równowagi. Komisja Wenecka wskazała również w swoich opiniach na szereg pozytywnych elementów reform, takich jak przepisy dotyczące gwarancji budżetowych, postanowienia wykluczające ponowny wybór sędziów oraz przyznanie komisarzowi ds. praw podstawowych prawa do wszczynania postępowań w sprawie przeglądu ex post.

(9)  W uwagach końcowych z dnia 5 kwietnia 2018 r. Komitet Praw Człowieka ONZ wyraził obawy, że obecna procedura skargi konstytucyjnej bardziej ogranicza dostęp do Trybunału Konstytucyjnego, nie przewiduje terminu przeprowadzenia przeglądu konstytucyjnego i nie ma skutku zawieszającego względem kwestionowanego ustawodawstwa. Wspomniał także, że przepisy nowej ustawy o Trybunale Konstytucyjnym osłabiają bezpieczeństwo kadencji sędziów oraz zwiększają wpływ wywierany przez rząd na skład i funkcjonowanie Trybunału Konstytucyjnego przez zmianę procedury powoływania sędziów, liczby sędziów w Trybunale i ich wieku emerytalnego. Komitet wyraził także zaniepokojenie ograniczeniem kompetencji i uprawnień Trybunału Konstytucyjnego w zakresie przeglądu ustawodawstwa mającego wpływ na kwestie budżetowe.

(10)  W sprawozdaniu przyjętym w dniu 27 czerwca 2018 r. ograniczona misja obserwacji wyborów Biura Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE stwierdziła, że od strony technicznej wybory były profesjonalne i przejrzyste, a podstawowe prawa i wolności, w ujęciu ogólnym, poszanowane, chociaż korzystanie z nich odbywało się w niesprzyjającym klimacie. Administracja wyborcza wypełniła swój mandat w sposób profesjonalny i przejrzysty, ciesząc się ogólnym zaufaniem zainteresowanych stron, i zasadniczo była postrzegana jako bezstronna. Kampania była ożywiona, lecz wroga i zastraszająca retoryka wyborcza ograniczyła przestrzeń na merytoryczną debatę i zmniejszyła zdolność wyborców do dokonania świadomego wyboru. Finansowanie kampanii ze środków publicznych oraz określenie pułapów wydatków miało na celu zapewnienie równych szans wszystkim kandydatom. Jednakże zdolność kandydatów do konkurowania na równych warunkach była znacznie osłabiona, gdyż rząd wydatkował nadmierne kwoty na spoty wyborcze skierowane do obywateli, które nagłaśniały przesłania z kampanii koalicji rządzącej. Ze względu na brak wymogów sprawozdawczych do czasu przeprowadzenia wyborów wyborcy byli faktycznie pozbawieni informacji na temat finansowania kampanii wyborczych, co jest kluczem do dokonania świadomego wyboru. Misja wyraziła także zaniepokojenie wytyczaniem granic jednomandatowych okręgów wyborczych. Podobne obawy zostały wyrażone we wspólnej opinii z dnia 18 czerwca 2012 r. w sprawie ustawy o wyborach posłów do Parlamentu Węgier, przyjętej przez Komisję Wenecką i Radę na rzecz Demokratycznych Wyborów, w której stwierdzono, że okręgi wyborcze należy wytyczać w sposób przejrzysty i profesjonalny w drodze bezstronnego procesu, tj. unikając zaspokajania krótkoterminowych celów politycznych (manipulowanie granicami okręgów wyborczych).

(11)  W ostatnich latach rząd Węgier na szeroką skalę stosował konsultacje krajowe, rozszerzając demokrację bezpośrednią na szczeblu krajowym. W dniu 27 kwietnia 2017 r. Komisja wskazała, że konsultacje krajowe „Zatrzymajmy Brukselę” zawierały kilka stwierdzeń i zarzutów, które nie były zgodne ze stanem faktycznym lub były bardzo mylące. W maju 2015 r. rząd Węgier przeprowadził również konsultacje „Migracja i terroryzm”, a w październiku 2017 r. konsultacje skierowane przeciwko tzw. „planowi Sorosa”. Podczas konsultacji pokazywano związki między terroryzmem i migracją, co pociągało za sobą pobudzanie nienawiści do migrantów, a także brano za cel zwłaszcza osobę George’a Sorosa i Unię.

Niezależność sądownictwa i innych instytucji oraz prawa sędziów

(12)  W wyniku szeroko zakrojonych zmian ram prawnych uchwalonych w 2011 r. przewodniczącemu nowo utworzonego Krajowego Biura Sądownictwa przyznano rozległe uprawnienia. Komisja Wenecka skrytykowała te rozległe uprawnienia w swojej opinii z dnia 19 marca 2012 r. w sprawie ustawy CLXII z 2011 r. o statusie prawnym i wynagrodzeniach sędziów oraz ustawy CLXI z 2011 r. o organizacji i administracji sądów na Węgrzech, a także w opinii z dnia 15 października 2012 r. w sprawie ustaw kardynalnych o sądownictwie. Podobne obawy zgłosili: specjalny sprawozdawca ONZ ds. niezależności sędziów i prawników w dniach 29 lutego 2012 r. i 3 lipca 2013 r. oraz Grupa Państw Przeciwko Korupcji (GRECO) w swoim sprawozdaniu przyjętym w dniu 27 marca 2015 r. Wszystkie te podmioty podkreśliły potrzebę wzmocnienia roli organu kolegialnego, jakim jest Krajowa Rada Sądownictwa, jako instancji nadzoru, ponieważ przewodniczący Krajowego Biura Sądownictwa, który jest wybierany przez węgierski Parlament, nie może być uznawany za organ samorządu sądowego. Zgodnie z zaleceniami międzynarodowymi status przewodniczącego Krajowego Biura Sądownictwa został zmieniony, a jego uprawnienia zostały ograniczone w celu zapewnienia lepszej równowagi między przewodniczącym a Krajową Radą Sądownictwa.

(13)  Od 2012 r. Węgry podejmowały pozytywne działania w celu przekazania pewnych funkcji przewodniczącego Krajowego Biura Sądownictwa Krajowej Radzie Sądownictwa, co ma zapewnić większą równowagę między tymi dwoma organami. Konieczne są jednak dalsze postępy. W swoim sprawozdaniu przyjętym w dniu 27 marca 2015 r. GRECO domagało się zminimalizowania potencjalnego ryzyka podejmowania uznaniowych decyzji przez przewodniczącego Krajowego Biura Sądownictwa. Przewodniczący Krajowego Biura Sądownictwa jest między innymi upoważniony do przenoszenia i przydzielania sędziów oraz odgrywa rolę w obszarze dyscypliny sądowej. Przedstawia on także zalecenie prezydentowi Węgier dotyczące powoływania i odwoływania kierowników sądów, w tym przewodniczących i wiceprzewodniczących sądów apelacyjnych. GRECO z zadowoleniem przyjęło niedawno uchwalony kodeks etyki sędziów, ale stwierdziło, że mógł on być bardziej czytelny i powiązany ze szkoleniem w miejscu pracy. GRECO uwzględniło także wprowadzone na Węgrzech w latach 2012–2014 zmiany dotyczące zasad rekrutacji i procedur doboru pracowników wymiaru sprawiedliwości, dzięki którym Krajowa Rada Sądownictwa odgrywa ważniejszą rolę nadzorczą w procesie doboru. W dniu 2 maja 2018 r. odbyło się posiedzenie Krajowej Rady Sądownictwa, na którym jednogłośnie przyjęto decyzje dotyczące praktykowanego przez przewodniczącego Krajowego Biura Sądownictwa uznawania zaproszeń do składania kandydatur na stanowiska sędziowskie i stanowiska wyższego szczebla za nieskuteczne. W decyzjach tych uznano takie działania przewodniczącego za niezgodne z prawem.

(14)  W dniu 29 maja 2018 r. rząd Węgier przedstawił projekt siódmej poprawki do ustawy zasadniczej (T/332), którą przyjęto w dniu 20 czerwca 2018 r. Wprowadziła ona nowy system sądów administracyjnych.

(15)  W następstwie wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej („Trybunał Sprawiedliwości”) z dnia 6 listopada 2012 r. w sprawie C-286/12, Komisja przeciwko Węgrom(10), który stwierdził, że Węgry uchybiły swoim zobowiązaniom wynikającym z prawa Unii, przyjmując uregulowanie krajowe, na którego mocy sędziowie, prokuratorzy i notariusze przechodzą obowiązkowo na emeryturę w wieku 62 lat, węgierski Parlament przyjął ustawę XX z 2013 r., która przewidywała, że w okresie dziesięciu lat wiek emerytalny sędziów ma być stopniowo obniżany do 65. roku życia, oraz ustanowił kryteria przywrócenia na stanowisko lub rekompensaty. Zgodnie z tą ustawą istniała możliwość powrotu na poprzednie stanowiska sędziów, którzy przeszli na emeryturę, w tym samym sądzie i na tych samych warunkach, co przed wydaniem przepisów dotyczących przejścia na emeryturę, lub – w przypadku braku chęci powrotu – otrzymania dwunastomiesięcznej ryczałtowej rekompensaty za utracone zarobki, a także dochodzenia dalszego odszkodowania przed sądem, aczkolwiek przywrócenie na kierownicze stanowiska administracyjne nie było zagwarantowane. Niemniej jednak Komisja uznała środki podjęte przez Węgry w celu zapewnienia zgodności prawa emerytalnego z prawem Unii. W swoim sprawozdaniu z października 2015 r. Instytut Praw Człowieka Międzynarodowego Stowarzyszenia Prawników stwierdził, że większość usuniętych sędziów nie wróciła na swoje pierwotne stanowiska, częściowo dlatego, że były one już zajęte. Stwierdził także, iż niezależność i bezstronność węgierskiego sądownictwa nie może być zagwarantowana, a państwo prawne pozostaje osłabione.

(16)  W wyroku z dnia 16 lipca 2015 r., Gaszó przeciwko Węgrom, Europejski Trybunał Praw Człowieka orzekł, że doszło do naruszenia prawa do rzetelnego procesu sądowego oraz prawa do skutecznego środka odwoławczego. Europejski Trybunał Praw Człowieka doszedł do wniosku, że naruszenia wynikały z praktyki, zgodnie z którą Węgry wielokrotnie nie gwarantowały ukończenia postępowania dotyczącego określania praw i obowiązków obywatelskich w rozsądnych ramach czasowych oraz nie przyjmowały środków umożliwiających wnioskodawcom ubieganie się o rekompensatę z tytułu nadmiernie przedłużających się postępowań cywilnych na poziomie krajowym. Nadal oczekiwane jest wykonanie tego wyroku. Nowy kodeks postępowania cywilnego przyjęty w 2016 r. przewiduje przyspieszenie postępowań cywilnych dzięki wprowadzeniu dwuetapowej procedury. Węgry poinformowały Komitet Ministrów Rady Europy, że nowa ustawa, która zapewni skuteczny środek odwoławczy w przypadku przedłużonego postępowania, zostanie przyjęta do października 2018 r.

(17)  W wyroku z dnia 23 czerwca 2016 r., Baka przeciwko Węgrom, Europejski Trybunał Praw Człowieka orzekł, że doszło do naruszenia prawa do dostępu do wymiaru sprawiedliwości oraz wolności wypowiedzi Andrása Baki, który został wybrany na przewodniczącego Sądu Najwyższego na sześcioletnią kadencję w czerwcu 2009 r., ale utracił to stanowisko zgodnie z przepisami przejściowymi ustawy zasadniczej przewidującymi, że następcą prawnym Sądu Najwyższego będzie Kúria. Nadal oczekiwane jest wykonanie tego wyroku. W dniu 10 marca 2017 r. Komitet Ministrów Rady Europy wystąpił o przyjęcie środków mających na celu zapobieganie dalszym przypadkom przedwczesnego usuwania sędziów na podobnych podstawach, chroniących przed nadużyciami w tym względzie. Rząd Węgier zauważył, że środki te nie mają związku z wykonaniem wyroku.

(18)  W dniu 29 września 2008 r. András Jóri został powołany na stanowisko Inspektora Ochrony Danych na sześcioletnią kadencję. Węgierski Parlament zdecydował jednak – ze skutkiem od dnia1 stycznia 2012 r. – o zreformowaniu systemu ochrony danych i zastąpieniu inspektora krajowym organem ds. ochrony danych i wolnego dostępu do informacji. András Jóri musiał opuścić urząd przed upływem kadencji. W dniu 8 kwietnia 2014 r. Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że niezależność organów nadzoru bezwzględnie obejmuje obowiązek umożliwienia im pełnienia funkcji przez całą kadencję oraz że Węgry nie wypełniły swoich obowiązków na mocy dyrektywy 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady(11). Węgry zmieniły przepisy dotyczące powoływania inspektora, wystosowały przeprosiny i wypłaciły uzgodnioną kwotę odszkodowania.

(19)  W swojej opinii z dnia 19 czerwca 2012 r. w sprawie ustawy CLXIII z 2011 r. o prokuraturze oraz ustawy CLXIV z 2011 r. o statusie prokuratora generalnego, prokuratorów i innych pracowników prokuratury oraz karierze prokuratorskiej na Węgrzech Komisja Wenecka stwierdziła kilka niedociągnięć. W sprawozdaniu przyjętym w dniu 27 marca 2015 r. GRECO wezwało władze węgierskie do podjęcia dodatkowych kroków w celu zapobiegania nadużyciom i zwiększenia niezależności prokuratury między innymi poprzez usunięcie możliwości ponownego wyboru na stanowisko prokuratora generalnego. Ponadto GRECO domagało się zwiększenia przejrzystości postępowań dyscyplinarnych wobec zwykłych prokuratorów oraz oparcia decyzji o przekazywaniu spraw między prokuratorami na rygorystycznych kryteriach prawnych i uzasadnieniach. Według rządu Węgier GRECO w sprawozdaniu z 2017 r. dotyczącym zgodności uznało postępy poczynione przez Węgry w odniesieniu do prokuratorów (władze Węgier nie zezwoliły jeszcze na jego publikację pomimo apeli posiedzeń plenarnych GRECO). Oczekuje się na drugie sprawozdanie dotyczące zgodności.

Korupcja i konflikty interesów

(20)  W sprawozdaniu przyjętym w dniu 27 marca 2015 r. GRECO wezwało do opracowania kodeksów postępowania dla posłów do węgierskiego Parlamentu, zawierających wytyczne w sprawie konfliktów interesów. Ponadto posłowie powinni być zobligowani do zgłaszania konfliktów interesów pojawiających się ad hoc, czemu powinien towarzyszyć bardziej zdecydowany obowiązek składania oświadczeń majątkowych. Powinny temu towarzyszyć także przepisy przewidujące kary za składanie nieprawdziwych oświadczeń majątkowych. Co więcej, oświadczenia majątkowe powinny być podawane do wiadomości publicznej w internecie, aby umożliwić prawdziwy nadzór przez społeczeństwo. Powinno się udostępnić standardową elektroniczną bazę danych, aby wszystkie oświadczenia i ich modyfikacje były dostępne w sposób przejrzysty.

(21)  W sprawozdaniu przyjętym w dniu 27 czerwca 2018 r. ograniczona misja obserwacji wyborów Biura Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE stwierdziła, że ograniczone monitorowanie wydatków na kampanie oraz brak, do momentu zakończenia wyborów, dokładnych sprawozdań na temat źródeł finansowania kampanii zmniejszają przejrzystość finansowania kampanii i zdolność wyborców do podejmowania świadomych wyborów, co stoi w sprzeczności z międzynarodowymi zobowiązaniami i dobrą praktyką. Państwowy Urząd Kontroli ma kompetencje do monitorowania i kontrolowania, czy wymogi prawne zostały spełnione. W sprawozdaniu nie zawarto oficjalnego sprawozdania z kontroli Państwowego Urzędu Kontroli dotyczącego wyborów parlamentarnych w 2018 r., ponieważ nie była ona w tym czasie ukończona.

(22)  W dniu 7 grudnia 2016 r. Komitet Sterujący Partnerstwa na rzecz Otwartego Rządu otrzymał pismo od rządu Węgier informujące o natychmiastowym wycofaniu się z partnerstwa, które skupia na zasadzie dobrowolności 75 państw i setki organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Rząd Węgier był poddawany przeglądowi przez Partnerstwo na rzecz Otwartego Rządu od lipca 2015 r. w związku z obawami zgłaszanymi przez organizacje społeczeństwa obywatelskiego, w szczególności odnośnie do przestrzeni, w której mogą one prowadzić działalność w tym kraju. Nie wszystkie państwa członkowskie Unii są członkami Partnerstwa na rzecz Otwartego Rządu.

(23)  Wkład funduszy unijnych w PKB Węgier wynosi 4,4 % , co stanowi ponad połowę inwestycji publicznych. Udział zamówień udzielonych po postępowaniach w sprawie udzielenia zamówienia publicznego, w których wpłynęła tylko jedna oferta, utrzymywał się w 2016 r. na znacznym poziomie wynoszącym 36 %. Węgry mają najwyższy w Unii odsetek zaleceń finansowych z OLAF-u w odniesieniu do funduszy strukturalnych i rolnictwa na lata 2013–2017. W 2016 r. OLAF zakończył dochodzenie w sprawie projektu transportowego o wartości 1,7 mld EUR na Węgrzech, którego głównymi uczestnikami było kilka międzynarodowych specjalistycznych przedsiębiorstw budowlanych. Dochodzenie wykazało bardzo poważne nieprawidłowości, a także możliwe nadużycia finansowe i korupcję przy realizacji projektu. W 2017 r. podczas dochodzenia dotyczącego 35 zamówień na oświetlenie uliczne udzielonych spółce kontrolowanej wówczas przez zięcia premiera Węgier OLAF wykrył „poważne nieprawidłowości” i „konflikty interesów”. OLAF skierował swoje sprawozdanie końcowe z zaleceniami finansowymi dotyczącymi odzyskania 43,7 mln EUR do Dyrekcji Generalnej ds. Polityki Regionalnej i Miejskiej w Komisji, a z zaleceniami sądowymi – do prokuratora generalnego Węgier. Dochodzenie międzynarodowe, zakończone przez OLAF-a w 2017 r., dotyczyło zarzutów o niewłaściwe wykorzystanie unijnych funduszy w 31 projektach badawczo-rozwojowych. Dochodzenie, które miało miejsce na Węgrzech, Łotwie i w Serbii, ujawniło istnienie systemu podwykonawstwa wykorzystywanego do sztucznego zwiększania kosztów projektów i ukrycia faktu, że końcowi dostawcy byli powiązanymi spółkami. OLAF zakończył dochodzenie, kierując do Komisji zalecenie odzyskania kwoty 28,3 mln EUR, a także wystosował zalecenie do organów sądowych Węgier. Węgry postanowiły nie uczestniczyć w ustanowieniu Prokuratury Europejskiej, która będzie odpowiadać za prowadzenie postępowań przygotowawczych, wnoszenie i popieranie oskarżeń oraz doprowadzanie do osądzenia sprawców i współsprawców przestępstw naruszających interesy finansowe Unii.

(24)  Zgodnie z siódmym sprawozdaniem na temat spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej skuteczność rządu na Węgrzech zmniejszyła się od 1996 r., a państwo to jest jednym z państw członkowskich o najmniej skutecznych rządach w Unii. Wszystkie węgierskie regiony są znacznie poniżej średniej unijnej pod względem jakości sprawowania rządów. Według sprawozdania o zwalczaniu korupcji w UE opublikowanego przez Komisję w 2014 r. korupcja jest postrzegana jako powszechna (89 %) na Węgrzech. Zgodnie ze sprawozdaniem w sprawie globalnej konkurencyjności 2017–2018, opublikowanym przez Światowe Forum Ekonomiczne, jednym z czynników przysparzających największych problemów w prowadzeniu działalności gospodarczej na Węgrzech był wysoki poziom korupcji.

Ochrona prywatności oraz ochrona danych

(25)  W wyroku z dnia 12 stycznia 2016 r., Szabó i Vissy przeciwko Węgrom, Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził, że doszło do naruszenia prawa do poszanowania życia prywatnego z racji niewystarczających gwarancji prawnych wobec ewentualnego bezprawnego tajnego nadzoru do celów zapewnienia bezpieczeństwa narodowego, w tym z korzystaniem ze środków telekomunikacyjnych. Skarżący nie zarzucali, że byli poddani środkom tajnego nadzoru, i dlatego dodatkowe środki indywidualne nie wydały się konieczne. Jako środek ogólny wymagana jest zmiana odpowiedniego ustawodawstwa. Wnioski dotyczące zmiany ustawy o służbach bezpieczeństwa narodowego są obecnie omawiane przez ekspertów właściwych ministerstw Węgier. Nadal oczekiwane jest w związku z tym wykonanie tego wyroku.

(26)  W uwagach końcowych z dnia 5 kwietnia 2018 r. Komitet Praw Człowieka ONZ wyraził obawy, że węgierskie ramy prawne w sprawie tajnego nadzoru do celów zapewnienia bezpieczeństwa narodowego umożliwiają masowe przechwytywanie przekazów telekomunikacyjnych oraz zawierają niewystarczające zabezpieczenia przeciwko arbitralnej ingerencji w prawo do prywatności. Komitet wyraził także zaniepokojenie brakiem przepisów zapewniających skuteczne środki odwoławcze w przypadkach nadużyć oraz jak najszybsze powiadamianie danej osoby, bez uszczerbku dla celu ograniczenia, po zakończeniu obowiązywania środka nadzoru.

Wolność wypowiedzi

(27)  W dniu 22 czerwca 2015 r. Komisja Wenecka przyjęła opinię w sprawie ustawodawstwa dotyczącego mediów (ustawa CLXXXV o usługach medialnych i środkach masowego przekazu, ustawa CIV o wolności prasy oraz przepisy w sprawie opodatkowania dochodów z reklam w środkach masowego przekazu) na Węgrzech, w której domagała się wprowadzenia kilku zmian w ustawie o prasie i ustawie o mediach, w szczególności w odniesieniu do definicji „nielegalnych treści medialnych”, ujawniania źródeł dziennikarskich i kar wobec mediów. Podobne obawy wyrażono w analizie zleconej przez Biuro Przedstawiciela OBWE ds. Wolności Mediów w lutym 2011 r., w opinii poprzedniego Komisarza Praw Człowieka Rady Europy z dnia 25 lutego 2011 r. w sprawie ustawodawstwa dotyczącego mediów na Węgrzech w świetle norm Rady Europy dotyczących wolności mediów , a także w ekspertyzie specjalistów Rady Europy z dnia 11 maja 2012 r. na temat ustawodawstwa dotyczącego mediów na Węgrzech. W oświadczeniu z dnia 29 stycznia 2013 r. Sekretarz Generalny Rady Europy z zadowoleniem przyjął fakt, że dyskusje w dziedzinie mediów doprowadziły do szeregu ważnych zmian. Jednakże pozostałe obawy powtórzył Komisarz Praw Człowieka Rady Europy w sprawozdaniu opracowanym w następstwie swojej wizyty na Węgrzech, które zostało opublikowane w dniu 16 grudnia 2014 r. Komisarz wspomniał także o kwestiach koncentracji własności mediów i autocenzury oraz wskazał, że należy uchylić ramy prawne kryminalizujące zniesławienie.

(28)  W opinii z dnia 22 czerwca 2015 r. na temat ustawodawstwa dotyczącego mediów Komisja Wenecka uznała starania rządu Węgier o ulepszenie pierwotnych tekstów ustaw dotyczących mediów, prowadzone na przestrzeni lat zgodnie z uwagami różnych obserwatorów, w tym Rady Europy, i z zadowoleniem przyjęła gotowość władz węgierskich do kontynuowania dialogu. Komisja Wenecka nalegała jednakże na konieczność zmiany przepisów regulujących wybór członków Rady ds. Mediów w celu zapewnienia sprawiedliwej reprezentacji istotnych pod względem społecznym grup politycznych i innych oraz stwierdziła, że należy ponownie przeanalizować metodę powoływania i pozycję przewodniczącego Rady ds. Mediów lub przewodniczącego Urzędu ds. Mediów w celu ograniczenia koncentracji władzy i zagwarantowania neutralności politycznej; zgodnie z tymi zasadami należy także zreformować Radę Nadzorczą. Komisja Wenecka zaleciła także, aby zdecentralizować zarządzanie dostawcami mediów publicznych, oraz by krajowa agencja informacyjna nie była wyłącznym dostawcą informacji dla publicznych dostawców usług medialnych. Podobne obawy wyrażono w analizie zleconej przez Biuro Przedstawiciela OBWE ds. Wolności Mediów w lutym 2011 r., w opinii poprzedniego Komisarza Praw Człowieka Rady Europy z dnia 25 lutego 2011 r. w sprawie ustawodawstwa dotyczącego mediów na Węgrzech w świetle norm Rady Europy dotyczących wolności mediów, a także w ekspertyzie specjalistów Rady Europy z dnia 11 maja 2012 r. w sprawie ustawodawstwa dotyczącego mediów na Węgrzech. W oświadczeniu z dnia 29 stycznia 2013 r. Sekretarz Generalny Rady Europy z zadowoleniem przyjął fakt, że dyskusje w dziedzinie mediów doprowadziły do szeregu ważnych zmian. Jednakże pozostałe obawy powtórzył Komisarz Praw Człowieka Rady Europy w sprawozdaniu opracowanym w następstwie swojej wizyty na Węgrzech, które zostało opublikowane w dniu 16 grudnia 2014 r.

(29)  W dniu 18 października 2012 r. Komisja Wenecka przyjęła opinię w sprawie ustawy CXII z 2011 r. o samostanowieniu w dziedzinie informacji i wolności informacji na Węgrzech. Pomimo ogólnej pozytywnej oceny Komisja Wenecka zidentyfikowała potrzebę dalszej poprawy. W następstwie kolejnych zmian tej ustawy prawo do dostępu do informacji rządowych zostało jednak w istotny sposób dodatkowo ograniczone. Zmiany te zostały skrytykowane w analizie zleconej przez Biuro Przedstawiciela OBWE ds. Wolności Mediów w marcu 2016 r. Wskazano w niej, że wysokość opłat pobieranych w związku z kosztami bezpośrednimi wydaje się zupełnie rozsądna, ale obciążanie kosztami czasu spędzanego przez urzędników publicznych na udzielaniu odpowiedzi na pytania jest niedopuszczalne. Jak potwierdzono w sprawozdaniu krajowym Komisji za 2018 r., Inspektor Ochrony Danych i sądy, w tym Trybunał Konstytucyjny, przyjęły postępowe stanowisko w sprawach związanych z przejrzystością.

(30)  W sprawozdaniu przyjętym w dniu 27 czerwca 2018 r. ograniczona misja obserwacji wyborów Biura Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE na węgierskie wybory parlamentarne w 2018 r. stwierdziła, że dostęp do informacji, a także wolność mediów i wolność zrzeszania się były ograniczone, w tym przez niedawne zmiany prawne, oraz że przekaz medialny na temat kampanii był szczegółowy, aczkolwiek bardzo spolaryzowany i pozbawiony krytycznej analizy z powodu upolitycznienia struktury własności mediów oraz napływu kampanii promujących rząd. Nadawca publiczny spełnił obowiązek zapewnienia kandydatom bezpłatnego czasu antenowego, lecz jego serwisy informacyjne i polityka redakcyjna zdecydowanie faworyzowały rządzącą koalicję, co jest sprzeczne z międzynarodowymi normami. Większość nadawców komercyjnych była stronnicza, opowiadając się w swoich programach albo na korzyść partii rządzących, albo opozycyjnych. Media internetowe zapewniły platformę dla pluralistycznej, ukierunkowanej na konkretne problemy debaty politycznej. Misja obserwacji wyborów zauważyła ponadto, że upolitycznienie własności, powiązane z restrykcyjnymi ramami prawnymi i brakiem istnienia niezależnego urzędu regulacji mediów, wywiera negatywny wpływ na swobodę dziennikarską, utrudniając dostęp wyborców do pluralistycznych informacji. Misja wskazała także, iż zmiany wprowadziły nieuzasadnione ograniczenia w dostępie do informacji, spowodowane rozszerzeniem definicji informacji niejawnych oraz podwyższeniem opłat za rozpatrywanie wniosków o udzielenie informacji.

(31)  W uwagach końcowych z dnia 5 kwietnia 2018 r. Komitet Praw Człowieka ONZ wyraził obawy dotyczące przepisów i praktyk w obszarze mediów na Węgrzech, które ograniczają wolność opinii i wolność wypowiedzi. Wyraził on zaniepokojenie, że w następstwie następujących kolejno zmian w prawie obecne ramy prawne nie zapewniają w pełni wolnej od cenzury i nieograniczonej prasy. Komitet odnotował z zaniepokojeniem, że Rada ds. Mediów i Urząd ds. Mediów nie dysponują wystarczającą niezależnością, aby pełnić swoje funkcje, oraz posiadają zbyt szerokie uprawnienia regulacyjne i uprawnienia do nakładania kar.

(32)  W dniu 13 kwietnia 2018 r. Przedstawiciel OBWE ds. Wolności Mediów stanowczo potępił publikację listy nazwisk ponad 200 osób przez jedno z węgierskich mediów, które twierdziło, że ponad 2000 osób, w tym osoby wymienione z nazwiska, rzekomo pracuje nad „obaleniem rządu”. Lista została opublikowana przez węgierski magazyn Figyelő w dniu 11 kwietnia i zawiera nazwiska wielu dziennikarzy, a także innych obywateli. W dniu 7 maja 2018 r. Przedstawiciel OBWE ds. Wolności Mediów wyraził poważne zaniepokojenie odmową udzielenia akredytacji kilku niezależnym dziennikarzom, co uniemożliwiło im relacjonowanie inauguracyjnego posiedzenia nowego Parlamentu Węgier. Ponadto zauważono, że takie wydarzenie nie powinno być wykorzystywane jako narzędzie do ograniczania treści krytycznych relacji i że taka praktyka stanowi zły precedens dla nowej kadencji Parlamentu Węgier.

Wolność nauki

(33)  W dniu 6 października 2017 r. Komisja Wenecka przyjęła opinię w sprawie ustawy XXV z dnia 4 kwietnia 2017 r. dotyczącej zmiany ustawy CCIV z 2011 r. o krajowym szkolnictwie wyższym. Stwierdziła, że wprowadzanie surowszych zasad bez bardzo ważnych powodów, w powiązaniu z rygorystycznymi terminami i poważnymi konsekwencjami prawnymi dla zagranicznych uniwersytetów, które już posiadają siedzibę na Węgrzech i prowadzą tam zgodną z prawem działalność od wielu lat, wydaje się bardzo problematyczne z punktu widzenia państwa prawnego oraz zasad i gwarancji dotyczących praw podstawowych. Uniwersytety te i ich studenci są chronieni krajowymi i międzynarodowymi przepisami w sprawie wolności nauki, wolności wypowiedzi i zgromadzeń oraz prawa do nauki i wolności nauczania. Komisja Wenecka zaleciła, aby władze węgierskie zapewniły w szczególności, by nowe zasady dotyczące wymogu posiadania zezwolenia na pracę nie wpływały w nieproporcjonalny sposób na wolność nauki oraz były stosowane w sposób niedyskryminacyjny i elastyczny, bez narażania na szwank jakości i międzynarodowego charakteru edukacji już zapewnianej przez istniejące uniwersytety. Obawy dotyczące zmiany ustawy CCIV z 2011 r. o krajowym szkolnictwie wyższym zostały także wyrażone przez specjalnych sprawozdawców ONZ ds. wolności opinii i wypowiedzi, ds. prawa do wolności pokojowego gromadzenia się i zrzeszania się oraz ds. praw kulturalnych w oświadczeniu z dnia 11 kwietnia 2017 r. W uwagach końcowych z dnia 5 kwietnia 2018 r. Komitet Praw Człowieka ONZ odnotował brak wystarczającego uzasadnienia dla nakładania takich ograniczeń na wolność myśli, wypowiedzi i zrzeszania się, a także wolność nauki.

(34)  W dniu 17 października 2017 r. węgierski Parlament, na żądanie zainteresowanych instytucji i na podstawie zalecenia Prezydium Węgierskiej Konferencji Rektorów, przedłużył do dnia 1 stycznia 2019 r. termin spełnienia nowych kryteriów przez zagraniczne uniwersytety działające w kraju. Komisja Wenecka z zadowoleniem przyjęła to przedłużenie. Negocjacje między rządem Węgier a zainteresowanymi zagranicznymi instytucjami szkolnictwa wyższego, przede wszystkim Uniwersytetem Środkowoeuropejskim, nadal trwają, w związku z czym stale istnieje niepewność prawa dla zagranicznych uniwersytetów, chociaż Uniwersytet Środkowoeuropejski spełnił nowe kryteria we właściwym terminie.

(35)  W dniu 7 grudnia 2017 r. Komisja podjęła decyzję o pozwaniu Węgier do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, podnosząc, że zmiana ustawy CCIV z 2011 r. o krajowym szkolnictwie wyższym niewspółmiernie ogranicza uniwersytety z Unii i z państw trzecich w ich działalności, a także, że konieczne jest przywrócenie zgodności ustawy z prawem Unii. Komisja stwierdziła, że nowe ustawodawstwo jest sprzeczne z prawem do wolności akademickiej, prawem do nauki oraz wolnością prowadzenia działalności gospodarczej przewidzianymi w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej („Karta”) oraz w zobowiązaniach prawnych w ramach międzynarodowego prawa handlowego.

(36)  W dniu 9 sierpnia 2018 r. ujawniono, że rząd Węgier planuje zlikwidowanie programu studiów magisterskich dotyczących problematyki płci na publicznym Uniwersytecie im. Eötvösa Loránda (ELTE) i odmówienie uznania dyplomu studiów magisterskich dotyczących problematyki płci prywatnego Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego. Parlament Europejski zauważa, że błędna interpretacja pojęcia płci społeczno-kulturowej zdominowała dyskurs publiczny na Węgrzech i potępia taką celowo wprowadzającą w błąd interpretację pojęć płci społeczno-kulturowej i równouprawnienia płci. Parlament Europejski potępia ataki wymierzone w bezpłatne nauczanie i badania naukowe, w szczególności badania dotyczące problematyki płci, które mają na celu analizę stosunków władzy, dyskryminacji i proporcji płci w społeczeństwie oraz znalezienia rozwiązania kwestii nierówności i które stały się celem kampanii oczerniających. Parlament Europejski wzywa do pełnego przywrócenia i zabezpieczenia podstawowej demokratycznej zasady swobody edukacyjnej.

Wolność religii

(37)  W dniu 30 grudnia 2011 r. węgierski Parlament przyjął ustawę CCVI z 2011 r. o prawie do wolności sumienia i religii oraz o statusie prawnym kościołów, wyznań i wspólnot religijnych na Węgrzech, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2012 r. Ustawa odebrała osobowość prawną wielu organizacjom religijnym i zmniejszyła liczbę uznanych prawnie kościołów na Węgrzech do 14. W dniu 16 grudnia 2011 r. Komisarz Praw Człowieka Rady Europy wyraził zaniepokojenie w związku z tą ustawą w piśmie skierowanym do władz węgierskich. W lutym 2012 r., w odpowiedzi na naciski międzynarodowe, węgierski Parlament zwiększył liczbę uznawanych kościołów do 31. W dniu 19 marca 2012 r. Komisja Wenecka przyjęła opinię w sprawie ustawy CCVI z 2011 r. o prawie do wolności sumienia i religii oraz o statusie prawnym kościołów, wyznań i wspólnot religijnych na Węgrzech, w której wskazała, że ustawa określa zestaw nadmiernych i opartych na arbitralnych kryteriach wymogów w odniesieniu do uznawania kościołów. Ponadto wskazała, że ustawa doprowadziła do procesu wykreślenia z rejestru setek uznawanych wcześniej przez prawo kościołów oraz że powoduje w pewnym stopniu nierówne czy wręcz dyskryminacyjne traktowanie wierzeń i wspólnot religijnych, zależnie od tego, czy są uznane czy nie.

(38)  W lutym 2013 r. Trybunał Konstytucyjny Węgier orzekł, że wykreślenie z rejestru uznanych kościołów było niekonstytucyjne. W odpowiedzi na decyzję Trybunału Konstytucyjnego węgierski Parlament zmienił ustawę zasadniczą w marcu 2013 r. W czerwcu i wrześniu 2013 r. węgierski Parlament zmienił ustawę CCVI z 2011 r., aby wprowadzić dwupoziomową klasyfikację obejmującą „wspólnoty religijne” i „zarejestrowane kościoły”. We wrześniu 2013 r. węgierski Parlament zmienił także ustawę zasadniczą wyraźnie w celu zapewnienia sobie uprawnienia do wyboru wspólnot religijnych do „współpracy” z państwem na potrzeby „działań w interesie publicznym”, dając sobie tym samym swobodę decydowania w sprawie uznawania organizacji religijnych większością 2/3 głosów.

(39)  W wyroku z dnia 8 kwietnia 2014 r., Magyar Keresztény Mennonita Egyház i inni przeciwko Węgrom, Europejski Trybunał Praw Człowieka orzekł, że Węgry naruszyły wolność zrzeszania się w rozumieniu wolności sumienia i religii. Trybunał Konstytucyjny Węgier uznał, że niektóre przepisy regulujące warunki uznawania za kościół są niekonstytucyjne i nakazał ustawodawcy dostosowanie odpowiednich przepisów do wymogów europejskiej konwencji praw człowieka. Odpowiedni akt został przekazany węgierskiemu Parlamentowi w grudniu 2015 r., ale nie uzyskał niezbędnej większości. Nadal oczekiwane jest wykonanie tego wyroku.

Wolność zrzeszania się

(40)  W dniu 9 lipca 2014 r. Komisarz Praw Człowieka Rady Europy w piśmie do władz węgierskich wyraził zaniepokojenie stygmatyzującą retoryką stosowaną przez polityków kwestionujących legalność prac organizacji pozarządowych w kontekście kontroli, które zostały przeprowadzone przez węgierską Państwową Izbę Obrachunkową w organizacjach pozarządowych będących operatorami i beneficjentami przeznaczonego dla organizacji pozarządowych funduszu dotacji EOG/Norwegia. Rząd Węgier podpisał z funduszem umowę, w wyniku której płatności dotacji są dokonywane bez zakłóceń. W dniach 8–16 lutego 2016 r. specjalny sprawozdawca ONZ ds. obrońców praw człowieka odwiedził Węgry i w swoim sprawozdaniu wskazał na istotne wyzwania wynikające z obowiązujących ram prawnych regulujących korzystanie z podstawowych wolności, takich jak prawo do wolności opinii i wypowiedzi oraz pokojowego zgromadzania się i zrzeszania się, a także stwierdził, że ustawodawstwo dotyczące bezpieczeństwa narodowego i migracji może wpływać w sposób ograniczający na środowisko społeczeństwa obywatelskiego.

(41)  W kwietniu 2017 r. w węgierskim Parlamencie został przedłożony projekt ustawy o przejrzystości organizacji otrzymujących wsparcie z zagranicy z wyraźnym celem wprowadzenia wymogów związanych z zapobieganiem praniu pieniędzy lub terroryzmowi. Komisja Wenecka uznała w 2013 r., że państwo może mieć różne powody ograniczania finansowania z zagranicy, w tym związane z zapobieganiem praniu pieniędzy lub finansowaniu terroryzmu, ale takie uzasadnione cele nie mogą być pretekstem do kontrolowania organizacji pozarządowych lub ograniczania możliwości wykonywania przez nie słusznej pracy, m.in. na rzecz obrony praw człowieka. W dniu 26 kwietnia 2017 r. Komisarz Praw Człowieka Rady Europy skierował pismo do przewodniczącego węgierskiego Zgromadzenia Narodowego, w którym stwierdził, że projekt ustawy został wprowadzony w warunkach nieprzerwanej antagonizującej retoryki niektórych członków rządzącej koalicji, którzy publicznie określali pewne organizacje pozarządowe mianem „zagranicznych agentów” z powodu źródła ich finansowania i kwestionowali ich legalność; termin „zagraniczni agenci” jest jednak nieobecny w projekcie. Podobne obawy zostały wyrażone w oświadczeniu przewodniczącego Konferencji Międzynarodowych Organizacji Pozarządowych Rady Europy oraz przewodniczącego Rady Ekspertów ds. Prawa dotyczącego Organizacji Pozarządowych z dnia 7 marca 2017 r., a także w opinii z dnia 24 kwietnia 2017 r. przygotowanej przez Radę Ekspertów ds. Prawa dotyczącego Organizacji Pozarządowych oraz w oświadczeniu specjalnych sprawozdawców ONZ ds. obrońców praw człowieka i ds. promocji i ochrony prawa do wolności opinii i wypowiedzi z dnia 15 maja 2017 r.

(42)  W dniu 13 czerwca 2017 r. węgierski Parlament przyjął projekt ustawy z kilkoma zmianami. W opinii z dnia 20 czerwca 2017 r. Komisja Wenecka stwierdziła, że termin „organizacja otrzymująca wsparcie z zagranicy” jest neutralny i opisowy, oraz uznała, że niektóre z tych zmian stanowiły wyraźny postęp, ale jednocześnie niektóre z pozostałych obaw nie zostały uwzględnione, a zmiany nie były wystarczające, aby załagodzić obawę, że ustawa spowoduje nieproporcjonalną i niepotrzebną ingerencję w wolność zrzeszania się i wolność wypowiedzi, prawo do prywatności, a także zakaz dyskryminacji. W uwagach końcowych z dnia 5 kwietnia 2018 r. Komitet Praw Człowieka ONZ odnotował brak wystarczającego uzasadnienia do nakładania takich wymogów, które wydają się próbą zdyskredytowania pewnych organizacji pozarządowych, w tym zajmujących się ochroną praw człowieka na Węgrzech.

(43)  W dniu 7 grudnia 2017 r. Komisja podjęła decyzję o wszczęciu przeciwko Węgrom postępowania w związku z niewypełnieniem obowiązków na podstawie postanowień Traktatu dotyczących swobodnego przepływu kapitału, ze względu na przepisy zawarte w ustawie o organizacjach pozarządowych, które zdaniem Komisji pośrednio dyskryminują i niewspółmiernie ograniczają darowizny z zagranicy dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Ponadto Komisja zarzuciła, że Węgry naruszyły prawo do wolności stowarzyszania się oraz prawa do ochrony życia prywatnego i danych osobowych zapisane w Karcie, w związku z postanowieniami Traktatu dotyczącymi swobodnego przepływu kapitału, określonymi w art. 26 ust. 2 i art. 56 i 63 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

(44)  W lutym 2018 r. rząd Węgier przedstawił pakiet legislacyjny obejmujący trzy projekty ustaw (T/19776, T/19775, T/19774). W dniu 14 lutego 2018 r. przewodniczący Konferencji Międzynarodowych Organizacji Pozarządowych Rady Europy oraz przewodniczący Rady Ekspertów ds. Prawa dotyczącego Organizacji Pozarządowych wydali oświadczenie, w którym wskazali, że pakiet nie jest zgodny z zasadą wolności zrzeszania się, w szczególności w odniesieniu do organizacji pozarządowych zajmujących się migrantami. W dniu 15 lutego 2018 r. Komisarz Praw Człowieka Rady Europy wyraził podobne obawy. W dniu 8 marca 2018 r. specjalny sprawozdawca ONZ ds. promocji i ochrony prawa do wolności opinii i wypowiedzi, specjalny sprawozdawca ds. obrońców praw człowieka, niezależny ekspert ds. praw człowieka i międzynarodowej solidarności, specjalny sprawozdawca ds. praw człowieka w odniesieniu do migrantów oraz specjalny sprawozdawca ds. współczesnych form rasizmu, dyskryminacji rasowej, ksenofobii i pokrewnych przejawów nietolerancji ostrzegli, że ustawa doprowadzi do nieuzasadnionych ograniczeń wolności zrzeszania się i wolności wypowiedzi na Węgrzech. W uwagach końcowych z dnia 5 kwietnia 2018 r. Komitet Praw Człowieka ONZ wyraził zaniepokojenie, że przez odniesienie do „przetrwania narodu” oraz ochrony obywateli i kultury, a także przez powiązanie pracy organizacji pozarządowych z domniemanym międzynarodowym spiskiem, pakiet legislacyjny stygmatyzowałby organizacje pozarządowe oraz ograniczałby ich zdolność do prowadzenia ważnych działań wspierających prawa człowieka, a w szczególności prawa uchodźców, osób ubiegających się o azyl i migrantów. Komitet wyraził także obawę, że narzucanie ograniczeń w finansowaniu organizacji pozarządowych z zagranicy mogłoby być wykorzystywane do wywierania na nie bezprawnych nacisków oraz do bezzasadnego ingerowania w ich działania. Celem jednego z projektów ustaw było opodatkowanie wszystkich funduszy otrzymywanych przez organizacje pozarządowe z zagranicy, w tym z Unii, stawką 25%; pakiet ustawodawczy pozbawiłby także organizacje pozarządowe środków odwoławczych od decyzji uznaniowych. W dniu 22 marca 2018 r. Komisja Prawna i Praw Człowieka Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy zwróciła się o opinię do Komisji Weneckiej w sprawie projektu pakietu ustawodawczego.

(45)  W dniu 29 maja 2018 r. rząd Węgier przedstawił projekt ustawy zmieniającej niektóre ustawy związane ze zwalczaniem nielegalnej imigracji (T/333). Projekt jest zmienioną wersją poprzedniego pakietu ustawodawczego i zawiera propozycje nakładania sankcji karnych za „ułatwianie nielegalnej imigracji”. Tego samego dnia Biuro Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców zaapelowało o wycofanie projektu i wyraziło zaniepokojenie, że przegłosowanie tych projektów pozbawiłoby ludzi, którzy muszą porzucać swoje domy, podstawowej pomocy i usług, a także bardziej zaogniłoby już i tak napiętą debatę publiczną oraz sprowokowało do ksenofobicznych zachowań. W dniu 1 czerwca 2018 r. Komisarz Praw Człowieka Rady Europy wyraził podobne obawy. W dniu 31 maja 2018 r. przewodniczący Komisji Prawnej i Praw Człowieka Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy potwierdził wniosek o opinię do Komisji Weneckiej w sprawie projektu pakietu ustawodawczego. Projekt został przyjęty w dniu 20 czerwca 2018 r., zanim Komisja Wenecka wydała opinię. W dniu 21 czerwca 2018 r. Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka potępił decyzję węgierskiego Parlamentu. W dniu 22 czerwca 2018 r. Komisja Wenecka i Biuro Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE stwierdziły, że przepis o odpowiedzialności karnej może zniechęcić do prowadzenia chronionej działalności związanej z organizowaniem i wyrażaniem opinii, a także narusza prawo do wolności zrzeszania się i prawo do wolności wypowiedzi, i dlatego powinien zostać uchylony. Dnia 19 lipca 2018 r. Komisja wystosowała do Węgier wezwanie do usunięcia uchybienia dotyczącego nowych przepisów penalizujących działalność w zakresie pomocy w składaniu wniosków azylowych i pobytowych oraz jeszcze bardziej ograniczających prawo do ubiegania się o azyl.

Prawo do równego traktowania

(46)  W dniach 17–27 maja 2016 r. grupa robocza ONZ ds. dyskryminacji kobiet w prawie i w praktyce odwiedziła Węgry. W swoim sprawozdaniu grupa robocza wskazała, że konserwatywny model rodziny, którego ochrona jest gwarantowana jako niezbędna do przetrwania narodu, nie powinien stanowić niezrównoważonej przeciwwagi dla politycznych, gospodarczych i społecznych praw kobiet oraz upodmiotowienia kobiet. Grupa robocza wskazała także, że prawo kobiet do równouprawnienia nie może być postrzegane wyłącznie w świetle ochrony słabszych grup obok dzieci, osób starszych i osób niepełnosprawnych, gdyż stanowią one nieodłączną część wszystkich takich grup. Nowe podręczniki szkolne nadal zawierają stereotypy związane z płcią i przedstawiają kobiety przede wszystkim jako matki i żony, a w niektórych przypadkach opisują matki jako mniej inteligentne od ojców. Z drugiej strony grupa robocza doceniła wysiłki rządu Węgier zmierzające do większego godzenia pracy i życia rodzinnego dzięki wprowadzeniu przepisów sprzyjających systemowi wsparcia rodziny oraz dotyczących wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem. W sprawozdaniu przyjętym w dniu 27 czerwca 2018 r. ograniczona misja obserwacji wyborów Biura Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE na węgierskie wybory parlamentarne w 2018 r. stwierdziła, że kobiety są niewystarczająco reprezentowane w życiu politycznym oraz że nie ma wymogów prawnych dotyczących promowania równości płci podczas wyborów. Chociaż jedna duża partia umieściła kobietę na czele swojej listy krajowej, a niektóre partie zawarły kwestie związane z płcią w swoich programach, upodmiotowienie kobiet nie cieszyło się dużym zainteresowaniem jako temat kampanii, także w mediach.

(47)  W uwagach końcowych z dnia 5 kwietnia 2018 r. Komitet Praw Człowieka ONZ z zadowoleniem przyjął podpisanie konwencji stambulskiej, lecz wyraził ubolewanie, że w odniesieniu do pozycji kobiet w społeczeństwie na Węgrzech nadal dominują stereotypowe zachowania patriarchalne oraz odnotował z zaniepokojeniem dyskryminacyjne uwagi wobec kobiet ze strony przedstawicieli sceny politycznej. Komitet zauważył także, że węgierski kodeks karny nie chroni w pełni kobiet będących ofiarami przemocy domowej. Komitet wyraził zaniepokojenie faktem, że kobiety nie są wystarczająco reprezentowane na stanowiskach decyzyjnych w sektorze publicznym, zwłaszcza w rządowych ministerstwach i Parlamencie Węgier. Dotychczas nie ratyfikowano konwencji stambulskiej.

(48)  Ustawa zasadnicza Węgier określa obowiązkowe przepisy dotyczące ochrony miejsc pracy rodziców oraz przestrzegania zasady równego traktowania; istnieją więc specjalne przepisy prawa pracy dotyczące kobiet oraz matek i ojców wychowujących dzieci. W dniu 27 kwietnia 2017 r. Komisja wydała uzasadnioną opinię wzywającą Węgry do prawidłowego wdrożenia dyrektywy 2006/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady(12), ponieważ węgierskie prawo przewiduje wyjątek od zakazu dyskryminacji ze względu na płeć, który ma o wiele szerszy zakres niż wyjątek przewidziany w dyrektywie. W tym samym dniu Komisja wydała uzasadnioną opinię skierowaną do Węgier w sprawie braku zgodności z dyrektywą Rady 92/85/EWG(13), zgodnie z którą pracodawcy mają obowiązek dostosowania warunków pracy pracownic w ciąży lub pracownic karmiących piersią w celu uniknięcia zagrożeń dla ich zdrowia lub bezpieczeństwa. Rząd Węgier zobowiązał się do zmiany odpowiednich przepisów ustawy CXXV z 2003 r. w sprawie równego traktowania i wspierania równości szans oraz ustawy I z 2012 r. w sprawie kodeksu pracy. W związku z tym w dniu 7 czerwca 2018 r. sprawę zamknięto.

(49)  W uwagach końcowych z dnia 5 kwietnia 2018 r. Komitet Praw Człowieka ONZ wyraził zaniepokojenie, że konstytucyjny zakaz dyskryminacji nie wymienia wyraźnie orientacji seksualnej i tożsamości płciowej wśród przyczyn dyskryminacji oraz że restrykcyjna definicja rodziny może powodować dyskryminację, gdyż nie obejmuje pewnych typów rodziny, w tym par jednopłciowych. Komitet był także zaniepokojony aktami przemocy oraz powszechnością negatywnych stereotypów i uprzedzeń względem lesbijek, gejów, osób biseksualnych i transpłciowych, w szczególności w sektorze zatrudnienia i edukacji.

(50)  W uwagach końcowych z dnia 5 kwietnia 2018 r. Komitet Praw Człowieka ONZ zwrócił także uwagę na przymusowe umieszczanie w zakładach opieki zdrowotnej, izolowanie i przymusowe leczenie dużej liczby osób cierpiących na zaburzenia psychiczne, niepełnosprawność intelektualną i zaburzenia psychospołeczne, a także na zgłaszane przypadki przemocy oraz okrutnego, nieludzkiego i poniżającego traktowania i na zarzuty dotyczące wysokiej liczby niezbadanych zgonów w instytucjach zamkniętych.

Prawa osób należących do mniejszości, w tym Romów i Żydów, oraz ochrona przed wypowiedziami nawołującymi do nienawiści wobec tych mniejszości

(51)  W sprawozdaniu opracowanym w następstwie wizyty na Węgrzech, opublikowanym w dniu 16 grudnia 2014 r., Komisarz Praw Człowieka Rady Europy wskazał, że jest zaniepokojony pogorszeniem się sytuacji w zakresie rasizmu i nietolerancji na Węgrzech, przy czym najbardziej rażącą formą nietolerancji jest niechęć wobec Romów, przejawiająca się surowym traktowaniem i przemocą względem Romów, a także marszami paramilitarnymi i patrolowaniem wsi zamieszkałych przez Romów. Komisarz wskazał także, że pomimo stanowiska przyjętego przez władze węgierskie potępiającego antysemickie wystąpienia, antysemityzm jest nawracającym problemem, wyrażającym się w mowie nienawiści i przypadkach przemocy wobec Żydów lub ich mienia. Ponadto wspomniał on o nasileniu się ksenofobii ukierunkowanej na migrantów, w tym osoby ubiegające się o azyl i uchodźców, oraz o nietolerancji dotykającej inne grupy społeczne, takie jak osoby LGBTI, osoby ubogie i bezdomne. Europejska Komisja przeciwko Rasizmowi i Nietolerancji wyraziła podobne obawy w swoim sprawozdaniu w sprawie Węgier opublikowanym w dniu 9 czerwca 2015 r.

(52)  W czwartej opinii w sprawie Węgier przyjętej w dniu 25 lutego 2016 r. komitet doradczy ds. Konwencji ramowej o ochronie mniejszości narodowych odnotował, że Romowie nadal doświadczają systemowej dyskryminacji i nierówności we wszystkich dziedzinach życia, w tym w mieszkalnictwie, zatrudnieniu, edukacji, dostępie do opieki zdrowotnej oraz udziale w życiu społecznym i politycznym. W rezolucji z dnia 5 lipca 2017 r. Komitet Ministrów Rady Europy zalecił węgierskim władzom podejmowanie systematycznych i skutecznych wysiłków na rzecz zapobiegania nierównościom i dyskryminacji doświadczanym przez Romów, zwalczania tego typu nierówności i dyskryminacji i wprowadzenia odpowiednich kar, poprawę – w ścisłej konsultacji z przedstawicielami Romów – warunków życia, dostępu do opieki zdrowotnej i zatrudnienia Romów oraz przyjęcie skutecznych środków w celu położenia kresu praktykom prowadzącym do ciągłej segregacji romskich dzieci w szkołach, a także zdwojenie wysiłków na rzecz eliminowania niedociągnięć doświadczanych przez romskie dzieci w obszarze edukacji, zapewnienie, by romskie dzieci miały równy dostęp do wszystkich poziomów edukacji o wysokiej jakości, oraz nieprzerwane podejmowanie działań ukierunkowanych na zapobieganie krzywdzącemu umieszczaniu dzieci w szkołach i klasach specjalnych. Rząd Węgier podjął szereg istotnych działań na rzecz większego włączenia Romów. W dniu 4 lipca 2012 r. przyjął plan działania w zakresie ochrony zatrudnienia, aby chronić zatrudnienie pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji i wspierać zatrudnienie osób długotrwale bezrobotnych. Przyjął także strategię sektorową w dziedzinie opieki zdrowotnej „Zdrowe Węgry 2014–2020” w celu zmniejszenia nierówności związanych z opieką zdrowotną. W 2014 r. przyjął strategię na lata 2014–2020 dotyczącą zajęcia się mieszkaniami o charakterze slumsów w osiedlach dotkniętych zjawiskiem segregacji. Jednakże zgodnie ze sprawozdaniem Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej na temat praw podstawowych z 2018 r. odsetek młodych Romów zajmujących się głównie działalnością inną niż praca, edukacja czy szkolenia wzrósł z 38 % w 2011 r. do 51 % w 2016 r.

(53)  W wyroku z dnia 29 stycznia 2013 r., Horváth i Kiss przeciwko Węgrom, Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził, że odnośne węgierskie ustawodawstwo stosowane w praktyce nie zawierało odpowiednich gwarancji oraz skutkowało nadmierną reprezentacją i segregacją romskich dzieci w szkołach specjalnych z powodu systematycznego błędnego diagnozowania zaburzeń psychicznych, co stanowi naruszenie prawa do nauki wolnej od dyskryminacji. Nadal oczekiwane jest wykonanie tego wyroku.

(54)  W dniu 26 maja 2016 r. Komisja wysłała władzom węgierskim wezwanie do usunięcia uchybienia w odniesieniu do węgierskiego ustawodawstwa i praktyk administracyjnych, które skutkują nieproporcjonalnie nadmierną reprezentacją romskich dzieci w szkołach specjalnych dla dzieci cierpiących na zaburzenia psychiczne oraz powodują, że romskie dzieci narażone są w dużym stopniu na segregację w nauczaniu w zwykłych szkołach, co nie sprzyja włączeniu społecznemu. Rząd Węgier nawiązał czynny dialog z Komisją. Węgierska strategia na rzecz włączenia społecznego koncentruje się na promowaniu edukacji sprzyjającej włączeniu, ograniczaniu segregacji, przełamywaniu międzypokoleniowego przekazywania niekorzystnych sytuacji życiowych i tworzeniu środowiska szkolnego sprzyjającego włączeniu. Ponadto od stycznia 2017 r. uzupełniono ustawę o edukacji publicznej o dodatkowe gwarancje, rząd Węgier zainicjował oficjalne audyty w latach 2011–2015, a następnie urzędy państwowe podjęły odpowiednie działania.

(55)  W wyroku z dnia 20 października 2015 r., Balázs przeciwko Węgrom, Europejski Trybunał Praw Człowieka orzekł, że doszło do naruszenia zakazu dyskryminacji w kontekście nieuwzględnienia zarzutu antyromskiego motywu ataku. W wyroku z dnia 12 kwietnia 2016 r., R.B. przeciwko Węgrom, oraz w wyroku z dnia 17 stycznia 2017 r., Király i Dömötör przeciwko Węgrom, Europejski Trybunał Praw Człowieka orzekł, że doszło do naruszenia prawa do poszanowania życia prywatnego ze względu na niewystarczające dochodzenie w sprawie zarzutów o znęcanie się umotywowane kwestiami rasowymi. W wyroku z dnia 31 października 2017 r., M.F. przeciwko Węgrom, Europejski Trybunał Praw Człowieka orzekł, że doszło do naruszenia zakazu dyskryminacji w połączeniu z zakazem nieludzkiego lub poniżającego traktowania, gdyż władze nie zbadały ewentualnych rasowych powodów zdarzenia będącego przedmiotem sprawy. Nadal oczekiwane jest wykonanie tych wyroków. W następstwie wyroków w sprawach Balázs przeciwko Węgrom i R.B. przeciwko Węgrom zmiana okoliczności wskazujących na przestępstwo „podżegania do przemocy lub nienawiści wobec społeczności” w kodeksie karnym weszła jednakże w życie dnia 28 października 2016 r. z myślą o wdrożeniu decyzji ramowej Rady 2008/913/WSiSW(14). W 2011 r. zmieniono kodeks karny, aby przeciwdziałać kampaniom skrajnie prawicowych grup paramilitarnych, wprowadzając pojęcie tzw. „przestępstwa w mundurze”, zagrożonego karą trzech lat pozbawienia wolności i polegającego na wszelkich prowokacyjnych, aspołecznych zachowaniach wzbudzających strach w członku społeczności narodowej, etnicznej lub religijnej.

(56)  W dniach od 29 czerwca do 1 lipca 2015 r. Biuro Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE zorganizowało terenową wizytę kontrolną na Węgrzech w następstwie zgłoszeń dotyczących działań podejmowanych przez samorząd Miszkolca w odniesieniu do przymusowej eksmisji Romów. Organy lokalne przyjęły model środków antyromskich, nawet przed zmianą lokalnego dekretu z 2014 r., a osoby publiczne w mieście często wydawały oświadczenia antyromskie. Donoszono, że w lutym 2013 r. burmistrz Miszkolca powiedział, że chce oczyścić miasto z „antyspołecznych, zdemoralizowanych Romów”, którym zarzucał bezprawne korzystanie z programu Nest (program Fészekrakó) obejmującego zasiłki mieszkaniowe i osoby mieszkające w mieszkaniach socjalnych z opłatami za czynsz i utrzymanie. Słowa te dały sygnał do rozpoczęcia serii eksmisji, a w ciągu miesiąca pięćdziesiąt mieszkań zostało usuniętych spośród 273 mieszkań w odpowiedniej kategorii – również po to, by oczyścić grunty w celu renowacji stadionu. Na podstawie odwołania właściwego urzędu państwowego Sąd Najwyższy unieważnił odpowiednie przepisy decyzją z dnia 28 kwietnia 2015 r. Komisarz ds. praw podstawowych i zastępca komisarza ds. praw mniejszości narodowych w dniu 5 czerwca 2015 r. wydali wspólną opinię na temat łamania praw podstawowych Romów w Miszkolcu, której zalecenia nie zostały przyjęte przez samorząd. Węgierski Urząd ds. Równego Traktowania również przeprowadził dochodzenie i wydał decyzję w lipcu 2015 r., wzywając samorząd do zaprzestania wszelkich eksmisji i opracowania planu działania dotyczącego sposobu oferowania mieszkań przy poszanowaniu godności ludzkiej. W dniu 26 stycznia 2016 r. Komisarz Praw Człowieka Rady Europy wysłał pisma do rządów Albanii, Bułgarii, Francji, Węgier, Włoch, Serbii i Szwecji dotyczące przymusowych eksmisji Romów. Pismo do władz węgierskich wyrażało zaniepokojenie traktowaniem Romów w Miszkolcu. Plan działania przyjęto w dniu 21 kwietnia 2016 r., a w międzyczasie powołano agencję do spraw mieszkalnictwa socjalnego. W decyzji z dnia 14 października 2016 r. Urząd ds. Równego Traktowania stwierdził, że gmina wypełniła ciążące na niej zobowiązania. Niemniej jednak Europejska Komisja przeciwko Rasizmowi i Nietolerancji w opublikowanych w dniu 15 maja 2018 r. wnioskach w sprawie wdrażania zaleceń dotyczących Węgier stwierdziła, że pomimo pewnych pozytywnych zmian zmierzających do poprawy warunków mieszkaniowych Romów jej zalecenia nie zostały wdrożone.

(57)  W rezolucji z dnia 5 lipca 2017 r. Komitet Ministrów Rady Europy zalecił, by władze węgierskie nadal pracowały nad poprawą dialogu ze społecznością żydowską i zapewnieniem jego zrównoważonego charakteru oraz by nadały najwyższy priorytet zwalczaniu antysemityzmu w przestrzeni publicznej, podejmowały ciągłe wysiłki w celu skutecznego zapobiegania wszelkim aktom wynikającym z pobudek rasowych i etnicznych lub antysemickich, w tym aktom wandalizmu i mowy nienawiści, ich wykrywania, prowadzenia dochodzeń w ich sprawie oraz ścigania i karania za nie, a także by rozważyły zmianę prawa w celu zapewnienia jak największej ochrony prawnej przed przestępstwami na tle rasistowskim.

(58)  Rząd Węgier nakazał podwyższenie renty dożywotniej dla ocalonych z Holokaustu o 50 % w 2012 r., w 2013 r. powołał węgierski komitet pamięci Holocaustu – 2014, ogłosił rok 2014 Rokiem Pamięci Ofiar Holocaustu, uruchomił programy renowacji i odnowy kilku węgierskich synagog i cmentarzy żydowskich, a obecnie przygotowuje się do Olimpiady Machabejskiej w 2019 r., która odbędzie się w Budapeszcie. Węgierskie ustawy identyfikują kilka przestępstw związanych z nienawiścią lub podżeganiem do nienawiści, w tym z aktami antysemityzmu lub zaprzeczania Holocaustowi bądź umniejszania znaczenia Holocaustu. Węgry otrzymały przewodnictwo w International Holocaust Remembrance Alliance (IHRA) w latach 2015–2016. Jednakże w przemówieniu wygłoszonym dnia 15 marca 2018 r. w Budapeszcie premier Węgier dopuścił się polemicznych ataków, z wykorzystaniem wyraźnie antysemickich stereotypów przeciwko George’owi Sorosowi, które można by ocenić jako karalne.

(59)  W uwagach końcowych z dnia 5 kwietnia 2018 r. Komitet Praw Człowieka ONZ wyraził zaniepokojenie doniesieniami, według których społeczność romska nadal doświadcza szeroko rozpowszechnionej dyskryminacji i wykluczenia, bezrobocia oraz segregacji w obszarze mieszkalnictwa i edukacji. W szczególności, Komitet wyrażał zaniepokojenie, że niezależnie od ustawy o edukacji publicznej wszechobecna jest segregacja w szkołach, zwłaszcza kościelnych i prywatnych, a liczba romskich dzieci umieszczanych w szkołach dla dzieci o niewielkim stopniu niepełnosprawności pozostaje nieproporcjonalnie wysoka. Komitet wyrażał także obawy dotyczące powszechności przestępstw z nienawiści oraz mowy nienawiści w debacie politycznej, mediach i internecie skierowanej przeciwko mniejszościom, w szczególności Romom, muzułmanom, migrantom i uchodźcom, w tym w kontekście kampanii finansowanych przez rząd. Komitet wyraził zaniepokojenie powszechnością antysemickich stereotypów. Komitet odnotował także z niepokojem zarzuty, że liczba zarejestrowanych przestępstw z nienawiści jest niezwykle niska, gdyż policja często nie prowadzi dochodzeń w odniesieniu do wiarygodnych zgłoszeń przestępstw z nienawiści i nawoływania do nienawiści stanowiącego przestępstwo ani nie ściga ich sprawców. Ponadto Komitet wyraził zaniepokojenie doniesieniami na temat utrzymującej się praktyki profilowania rasowego Romów przez policję.

(60)  W sprawie dotyczącej wsi Gyöngyöspata, gdzie policja lokalna nakładała grzywny za drobne wykroczenia drogowe jedynie na Romów, w wyroku pierwszej instancji stwierdzono, że praktyka ta stanowiła prześladowanie i bezpośrednią dyskryminację Romów, nawet jeśli indywidualne środki były zgodne z prawem. Sąd drugiej instancji oraz Sąd Najwyższy orzekły, że Węgierska Unia Wolności Obywatelskich, która złożyła skargę actio popularis, nie przedstawiła dowodów na dyskryminację. Sprawę skierowano do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

(61)  Zgodnie z czwartą poprawką do ustawy zasadniczej „wolność wypowiedzi nie może być wykorzystywana w celu naruszania godności narodu węgierskiego lub jakiejkolwiek społeczności narodowej, etnicznej, rasowej lub religijnej”. Węgierski kodeks karny karze podżeganie do przemocy lub nienawiści wobec członka społeczności. Rząd powołał grupę roboczą przeciwko przestępstwom z nienawiści zapewniającą szkolenie funkcjonariuszom policji i pomagającą ofiarom współpracować z policją i zgłaszać incydenty.

Prawa podstawowe migrantów, osób ubiegających się o azyl i uchodźców

(62)  W dniu 3 lipca 2015 r. Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców wyraził zaniepokojenie z powodu przyspieszonej procedury zmiany prawa w dziedzinie azylu. W dniu 17 września 2015 r. Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka wyraził opinię, że traktowanie uchodźców i migrantów przez Węgry jest naruszeniem prawa międzynarodowego. W dniu 27 listopada 2015 r. Komisarz Praw Człowieka Rady Europy wydał oświadczenie, zgodnie z którym reakcja Węgier na problem uchodźców stanowi naruszenie praw człowieka. W dniu 21 grudnia 2015 r. Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców, Rada Europy oraz Biuro Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE wezwały Węgry do powstrzymania się od stosowania strategii politycznych i praktyk, które propagują nietolerancję i strach oraz pobudzają ksenofobię wobec uchodźców i migrantów. W dniu 6 czerwca 2016 r. Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców wyraził zaniepokojenie rosnącą liczbą zarzutów dotyczących popełnianych na Węgrzech przez organy graniczne nadużyć wobec osób ubiegających się o azyl i migrantów, a także szerszymi restrykcyjnymi środkami stosowanymi przy kontroli granicznej i środkami ustawodawczymi, w tym w zakresie dostępu do procedur azylowych. W dniu 10 kwietnia 2017 r. Biuro Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców wezwało do natychmiastowego zawieszenia transferów na mocy rozporządzenia dublińskiego na Węgry. W 2017 r. na 3397 wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonych na Węgrzech odrzucono 2880, co oznacza wskaźnik odmów sięgający 69,1 %. W 2015 r. na 480 apelacji dotyczących wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej pozytywnie rozpatrzono 40, czyli 9 %. W 2016 r. na 775 apelacji pozytywnie rozpatrzono 5, czyli 1 %, natomiast w 2017 r. nie złożono ani jednej apelacji.

(63)  Urzędnik ds. praw podstawowych Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej odwiedził Węgry w październiku 2016 r. i w marcu 2017 r., gdyż obawiał się, że Agencja może działać w warunkach, które nie przyczyniają się do poszanowania, ochrony i realizacji praw osób przekraczających węgiersko-serbską granicę, co może stawiać Agencję w sytuacjach, które de facto są naruszeniem Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Urzędnik ds. praw podstawowych stwierdził w marcu 2017 r., że ryzyko współodpowiedzialności Agencji za łamanie praw podstawowych – zgodnie z art. 34 rozporządzenia w sprawie Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej – jest nadal bardzo wysokie.

(64)  W dniu 3 lipca 2014 r. Grupa Robocza ONZ ds. Arbitralnych Zatrzymań wskazała, że sytuacja osób ubiegających się o azyl i migrantów o nieuregulowanym statusie wymaga zdecydowanej poprawy i uwagi, aby zapewnić ochronę przed arbitralnym pozbawianiem wolności. Podobne obawy dotyczące zatrzymywania, w szczególności nieletnich pozbawionych opieki, wyraził także Komisarz Praw Człowieka Rady Europy w sprawozdaniu opracowanym w następstwie wizyty na Węgrzech, które zostało opublikowane w dniu 16 grudnia 2014 r. W dniach 21–27 października 2015 r. Europejski Komitet do spraw Zapobiegania Torturom oraz Nieludzkiemu lub Poniżającemu Traktowaniu albo Karaniu odwiedził Węgry i wskazał w swoim sprawozdaniu znaczną liczbę skarg cudzoziemców (w tym nieletnich pozbawionych opieki) w związku z niewłaściwym traktowaniem fizycznym przez funkcjonariuszy policji i uzbrojonych strażników pracujących w ośrodkach dla imigrantów i osób ubiegających się o azyl. W dniu 7 marca 2017 r. Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców wyraził obawy związane z nową ustawą przegłosowaną w węgierskim Parlamencie, przewidującą obowiązkowe przetrzymywanie wszystkich osób ubiegających się o azyl, w tym dzieci, przez cały okres trwania procedury azylowej. W dniu 8 marca 2017 r. Komisarz Praw Człowieka Rady Europy wydał oświadczenie, w którym wyraził podobne zaniepokojenie w związku z tą ustawą. W dniu 31 marca 2017 r. Podkomitet ONZ do spraw Zapobiegania Torturom wezwał Węgry do natychmiastowego zajęcia się kwestią nadużywania środków pozbawienia wolności i zbadania alternatywnych rozwiązań.

(65)  W wyroku z dnia 5 lipca 2016 r., O.M. przeciwko Węgrom, Europejski Trybunał Praw Człowieka orzekł, że doszło do naruszenia prawa do wolności i bezpieczeństwa, mającego postać niemal arbitralnego zatrzymania. Odnośne organy nie dochowały zwłaszcza należytej staranności, nakazując zatrzymanie osoby ubiegającej się o ochronę międzynarodową bez sprawdzenia, do jakiego stopnia osoby szczególnie narażone – na przykład osoby LGBT, tak jak osoba ubiegająca się o ochronę międzynarodową – były bezpieczne lub nie w zamknięciu z innymi osobami zatrzymanymi, z których wiele pochodziło z krajów o powszechnych kulturowych lub religijnych uprzedzeniach wobec takich osób. Nadal oczekiwane jest wykonanie tego wyroku.

(66)  W dniach 12–16 czerwca 2017 r. specjalny przedstawiciel Sekretarza Generalnego Rady Europy ds. migracji i uchodźców odwiedził Serbię i dwie strefy tranzytowe na Węgrzech. W swoim sprawozdaniu specjalny przedstawiciel stwierdził, że zawracanie migrantów i uchodźców z użyciem przymusu z Węgier do Serbii budzi obawy ze względu na art. 2 (prawo do życia) i art. 3 (zakaz tortur) europejskiej konwencji praw człowieka (EKPC). Specjalny przedstawiciel zauważył również, że restrykcyjne praktyki w zakresie przyjmowania osób ubiegających się o azyl w strefach tranzytowych Röszke i Tompa często powodują, że osoby ubiegające się o azyl szukają nielegalnych sposobów przekraczania granicy i są zmuszone zwracać się do przemytników i handlarzy ludźmi, narażając się na wszelkie związane z tym zagrożenia. Wskazał on też, że procedury azylowe, prowadzone w strefach tranzytu, są pozbawione odpowiednich gwarancji chroniących osoby ubiegające się azyl przed odesłaniem do krajów, w których grozi im traktowanie sprzeczne z art. 2 i 3 EKPC. Specjalny przedstawiciel stwierdził, że węgierskie ustawodawstwo i praktyki muszą być dostosowane do wymogów EKPC. Specjalny przedstawiciel zawarł kilka zaleceń, w tym apel do władz węgierskich o przyjęcie koniecznych środków, także dzięki przeglądowi odpowiednich ram prawnych i zmianie odnośnych praktyk, w celu zapewnienia, by wszyscy cudzoziemcy przybywający na granicę lub znajdujący się na węgierskim terytorium mieli możliwość złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. W dniach 5–7 lipca 2017 r. delegacja Komitetu Lanzarote Rady Europy (komitet stron Konwencji Rady Europy o ochronie dzieci przed seksualnym wykorzystywaniem i niegodziwym traktowaniem w celach seksualnych) także odwiedziła dwie strefy tranzytowe oraz przedstawiła szereg zaleceń, w tym wezwanie do traktowania wszystkich osób poniżej 18. roku życia jako dzieci bez ich dyskryminacji ze względu na wiek w celu zapewnienia, by wszystkie dzieci pod węgierską jurysdykcją były chronione przed seksualnym wykorzystywaniem i niegodziwym traktowaniem w celach seksualnych oraz w celu systematycznego umieszczania ich w zwykłych instytucjach ochrony dzieci w celu zapobiegania możliwemu seksualnemu wykorzystywaniu lub niegodziwemu traktowaniu w celach seksualnych przez dorosłych i młodocianych w strefach tranzytowych. W dniach 18–20 grudnia 2017 r. delegacja grupy ekspertów do spraw działań przeciwko handlowi ludźmi (GRETA) Rady Europy odwiedziła Węgry, w tym dwie strefy tranzytowe, i stwierdziła, że strefa tranzytowa, która jest faktycznie miejscem pozbawienia wolności, nie może być uznawana za odpowiednie i bezpieczne miejsce zakwaterowania dla ofiar handlu ludźmi. Wezwała organy węgierskie do przyjęcia ram prawnych służących identyfikacji ofiar handlu ludźmi wśród obywateli państw trzecich, którzy nie są legalnymi rezydentami, oraz do usprawnienia procedur identyfikacji ofiar handlu ludźmi wśród osób ubiegających się o azyl i migrantów o nieuregulowanym statusie. Ponadto od 1 stycznia 2018 r. wprowadzono dodatkowe przepisy faworyzujące małoletnich w ogóle, a nieletnich pozbawionych opieki w szczególności; opracowano między innymi specjalny program nauczania dla małoletnich ubiegających się o azyl. Europejska Komisja przeciwko Rasizmowi i Nietolerancji w opublikowanych w dniu 15 maja 2018 r. wnioskach w sprawie wdrażania zaleceń dotyczących Węgier stwierdziła, że uznając ogromne wyzwania, z jakimi zmagają się Węgry w następstwie masowego napływu migrantów i uchodźców, jest niemniej jednak zbulwersowana środkami podjętymi w odpowiedzi na nie i poważnym pogorszeniem sytuacji od czasu swojego piątego sprawozdania. Władze powinny pilnie zakończyć przetrzymywanie w strefach tranzytu, zwłaszcza rodzin z dziećmi i nieletnich pozbawionych opieki.

(67)  W połowie sierpnia 2018 r. organy imigracyjne zaprzestały dostarczania żywności osobom dorosłym ubiegającym się o azyl, które zaskarżyły decyzje o niedopuszczalności w sądzie. Kilka osób ubiegających się o azyl musiało zwrócić się do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka o zastosowanie środków tymczasowych, aby mogły znów otrzymywać posiłki. Europejski Trybunał Praw Człowieka orzekł o przyznaniu środków tymczasowych w dwóch sprawach w dniu 10 sierpnia 2018 r. oraz w trzeciej sprawie w dniu 16 sierpnia 2018 r., a także nakazał, by zapewnić żywność osobom ubiegającym się o azyl. Władze Węgier zastosowały się do tych orzeczeń.

(68)  W wyroku z dnia 14 marca 2017 r., Ilias i Ahmed przeciwko Węgrom, Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził, że doszło do naruszenia prawa osób ubiegających się o ochronę międzynarodową do wolności i bezpieczeństwa osobistego. Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził także, że doszło do naruszenia zakazu nieludzkiego lub poniżającego traktowania w związku z wydaleniem osób ubiegających się o ochronę międzynarodową do Serbii, a także naruszenia prawa do skutecznego środka odwoławczego w odniesieniu do warunków zatrzymania w strefie tranzytowej w Röszke. Sprawa jest obecnie przedmiotem postępowania przed wielką izbą Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

(69)  W dniu 14 marca 2018 r. Ahmed H., Syryjczyk zamieszkały na Cyprze, który próbował pomóc swojej rodzinie w ucieczce z Syrii i przekroczeniu granicy serbsko-węgierskiej we wrześniu 2015 r., został skazany przez węgierski sąd na 7 lat więzienia i 10 lat wydalenia z kraju na podstawie oskarżeń o „akty terrorystyczne”, co podnosi kwestię stosowania prawa antyterrorystycznego na Węgrzech oraz prawa do rzetelnego procesu sądowego.

(70)  W wyroku z dnia 6 września 2017 r. w sprawie C-643/15 i C-647/15 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej oddalił w całości skargi wniesione przez Słowację i Węgry przeciwko tymczasowemu mechanizmowi obowiązkowej relokacji osób ubiegających się o azyl, zgodnie z decyzją Rady (UE) 2015/1601. Jednakże od czasu tego wyroku Węgry nie zastosowały się do wspomnianej decyzji. W dniu 7 grudnia 2017 r. Komisja podjęła decyzję o pozwaniu Republiki Czeskiej, Węgier i Polski do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z powodu niezastosowania się do obowiązków związanych z relokacją.

(71)  W dniu 7 grudnia 2017 r. Komisja podjęła decyzję o dalszych krokach w postępowaniu w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego wobec Węgier, wysyłając uzasadnioną opinię w związku z przepisami w dziedzinie azylu. Komisja uważa, że ustawodawstwo Węgier nie jest zgodne z prawem Unii, a w szczególności z dyrektywami Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE(15), 2008/115/WE(16) i 2013/33/UE(17) oraz kilkoma postanowieniami Karty. Dnia 19 lipca 2018 r. Komisja podjęła decyzję o wniesieniu do Trybunału Sprawiedliwości sprawy przeciwko Węgrom w związku z niezgodnością przepisów tego państwa w dziedzinie azylu i powrotów z prawem unijnym.

(72)  W uwagach końcowych z dnia 5 kwietnia 2018 r. Komitet Praw Człowieka ONZ wyraził zaniepokojenie, że węgierska ustawa przyjęta w marcu 2017 r., która umożliwia automatyczne przeniesienie do stref tranzytowych wszystkich osób ubiegających się o azyl na czas trwania procedury azylowej, z wyjątkiem dzieci poniżej 14. roku życia pozbawionych opieki, nie spełnia norm prawnych ze względu na możliwą przedłużającą się i nieokreśloną długość izolacji, brak wymogów prawnych w zakresie szybkiego zbadania szczególnych warunków dotyczących każdej osoby oraz brak gwarancji proceduralnych umożliwiających skuteczne zakwestionowanie przeniesienia do stref tranzytowych. Komitet był w szczególności zaniepokojony doniesieniami dotyczącymi nadmiernego korzystania z automatycznego zatrzymywania imigrantów w ośrodkach zatrzymań na terytorium Węgier oraz wyraził obawę, że ograniczenia wolności osobistej były wykorzystywane jako ogólny środek odstraszający przed nielegalnym wjazdem, a nie w odpowiedzi na indywidualnie określone ryzyko. Ponadto Komitet był zaniepokojony zarzutami dotyczącymi niezadowalających warunków w niektórych ośrodkach zatrzymań. Komitet odnotował z zaniepokojeniem prawo dotyczące zawracania, najpierw wprowadzone w czerwcu 2016 r. i umożliwiające uproszczoną procedurę wydalenia przez policję dowolnej osoby nielegalnie przekraczającej granicę i zatrzymanej na terytorium Węgier w odległości 8 km od granicy, a następnie rozszerzone na całe terytorium Węgier, a także dekret 191/2015 określający Serbię jako „bezpieczne państwo trzecie”, umożliwiający zawracanie osób na granicy Węgier z Serbią. Komitet odnotował z zaniepokojeniem doniesienia, zgodnie z którymi zawracanie było stosowane masowo, a osoby objęte tym środkiem mają bardzo ograniczoną możliwość złożenia wniosku azylowego lub skorzystania z prawa do odwołania. Komitet odnotował także z zaniepokojeniem doniesienia dotyczące zbiorowych i brutalnych wydaleń, w tym zarzuty dotyczące poważnych pobić, ataków z wykorzystaniem psów policyjnych i strzelania gumowymi kulami, skutkujących poważnymi obrażeniami oraz, w co najmniej jednym przypadku, utratą życia przez osobę ubiegającą się o azyl. Wyraził także zaniepokojenie doniesieniami wskazującymi, że ocena wieku dzieci ubiegających się o azyl i nieletnich pozbawionych opieki przeprowadzana w strefach tranzytowych jest nieadekwatna, polega w dużej mierze na ocenie wzrokowej przez specjalistę i jest niedokładna, a także doniesieniami zarzucającymi brak wystarczającego dostępu takich osób ubiegających się o azyl do edukacji, usług społecznych i psychologicznych oraz pomocy prawnej. Zgodnie z nowym wnioskiem dotyczącym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego wspólną procedurę ubiegania się o ochronę międzynarodową w Unii i uchylającego dyrektywę 2013/32/UE medyczna ocena wieku będzie środkiem ostatecznym.

Prawa gospodarcze i społeczne

(73)  Dnia 15 lutego 2012 r. i 11 grudnia 2012 r. specjalny sprawozdawca ONZ ds. skrajnego ubóstwa i praw człowieka oraz specjalny sprawozdawca ONZ ds. prawa do odpowiedniego mieszkania wezwali Węgry do ponownego rozważenia przepisów umożliwiających władzom lokalnym wymierzanie kar za bezdomność oraz do podtrzymania wyroku Trybunału Konstytucyjnego dekryminalizującego bezdomność. W sprawozdaniu opracowanym w następstwie wizyty na Węgrzech, opublikowanym w dniu 16 grudnia 2014 r., Komisarz Praw Człowieka Rady Europy wskazał, że jest zaniepokojony środkami podjętymi w celu zakazu mieszkania na ulicy oraz budowania chat i szałasów, które to środki były powszechnie uznawane za kryminalizujące bezdomność w praktyce. Komisarz wezwał władze węgierskie do zbadania zgłoszonych przypadków przymusowych eksmisji nieprzewidujących rozwiązań alternatywnych oraz przypadków dzieci odbieranych rodzinom na podstawie złych warunków społeczno-gospodarczych. W uwagach końcowych z dnia 5 kwietnia 2018 r. Komitet Praw Człowieka ONZ wyraził obawy dotyczące ustawodawstwa krajowego i lokalnego, opartego na czwartej poprawce do ustawy zasadniczej, które wyznacza wiele obszarów publicznych jako niedostępnych dla osób mieszkających na ulicy i w praktyce karze za bezdomność. W dniu 20 czerwca 2018 r. Parlament Węgier przyjął siódmą poprawkę do ustawy zasadniczej, która zakazuje zamieszkiwania w przestrzeni publicznej. Tego samego dnia specjalny sprawozdawca ONZ ds. prawa do odpowiedniego mieszkania nazwał kryminalizację bezdomności przez Węgry działaniem okrutnym i niezgodnym z międzynarodowym prawem dotyczącym praw człowieka.

(74)  W konkluzjach Europejskiego Komitetu Praw Społecznych z 2017 r. stwierdzono, że Węgry nie przestrzegają Europejskiej karty społecznej, gdyż osoby prowadzące działalność na własny rachunek i pracownicy domowi, a także pracownicy innych kategorii nie są chronieni przepisami w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, środki przyjmowane w celu ograniczenia umieralności matek były niewystarczające, minimalna kwota emerytury jest niedostateczna, minimalna kwota zasiłku dla bezrobotnych jest niedostateczna, maksymalny okres wypłaty zasiłku dla bezrobotnych jest zbyt krótki, a minimalna kwota świadczeń z tytułu rehabilitacji i inwalidztwa w niektórych przypadkach jest niedostateczna. Komitet stwierdził także, że Węgry nie przestrzegają Europejskiej karty społecznej, gdyż poziom świadczeń pomocy społecznej wypłacanych osobie samotnej nieposiadającej zasobów, w tym osobom starszym, jest niedostateczny, równy dostęp do usług społecznych nie jest zagwarantowany dla przebywających legalnie obywateli wszystkich państw-stron oraz nie ustalono, że została zapewniona odpowiednia podaż mieszkań dla rodzin w najtrudniejszej sytuacji. W dziedzinie praw związkowych Komitet stwierdził, że prawo pracowników do korzystania z płatnego urlopu nie jest w wystarczający sposób gwarantowane, nie przyjęto żadnego środka zachęcającego do zawierania układów zbiorowych, chociaż pracownicy na Węgrzech są zdecydowanie słabo nimi chronieni, a w służbie publicznej prawo do podjęcia strajku jest zarezerwowane dla związków zawodowych będących stronami porozumienia zawartego z rządem; kryteria stosowane do określenia, którym urzędnikom odmawia się prawa do strajku, wykraczają poza zakres stosowania Karty; związki zawodowe w służbie publicznej mogą wezwać do strajku jedynie pod warunkiem wyrażenia zgody przez większość zainteresowanych pracowników.

(75)  Od grudnia 2010 roku, kiedy to rząd Viktora Orbána wprowadził poprawkę do tzw. ustawy o strajkach, strajki na Węgrzech są z zasady niezgodne z prawem. Zmiany oznaczają, że strajki będą zasadniczo dozwolone w przedsiębiorstwach związanych z administracją rządową przez umowy o świadczenie usług publicznych. Poprawka nie dotyczy grup zawodowych, które po prostu nie mają takiego prawa, takich jak maszyniści, funkcjonariusze policji, personel medyczny i kontrolerzy ruchu lotniczego. Problem tkwi gdzie indziej, głównie w odsetku pracowników, którzy muszą wziąć udział w referendum strajkowym, aby uczynić je ważnym – do 70 %. Wtedy decyzja w sprawie legalności strajku zostanie podjęta przez sąd pracy, który jest całkowicie podporządkowany państwu. W 2011 r. złożono dziewięć wniosków o zezwolenie na strajk. W siedmiu przypadkach zostały odrzucone bez podania przyczyny; dwa z nich były rozpatrywane, ale nie udało się wydać decyzji.

(76)  W sprawozdaniu Komitetu Praw Dziecka ONZ pt. „Concluding observations on the combined third, fourth and fifth periodic reports of Hungary” [Uwagi końcowe dotyczące połączonego trzeciego, czwartego i piątego sprawozdania okresowego na temat Węgier] opublikowanym w dniu 14 października 2014 r. wyrażono obawy dotyczące coraz większej liczby przypadków odbierania dzieci rodzinie ze względu na trudną sytuację społeczno-ekonomiczną. Rodzice mogą stracić dziecko z powodu bezrobocia, braku mieszkań socjalnych i braku miejsca w tymczasowych instytucjach mieszkaniowych. Z badania przeprowadzonego przez Europejskie Centrum Praw Romów wynika, że praktyka ta nieproporcjonalnie często dotyka rodziny i dzieci romskie.

(77)  W swoim zaleceniu z dnia 23 maja 2018 r. dotyczącym zalecenia Rady w sprawie krajowego programu reform Węgier na 2018 r. oraz zawierającego opinię Rady na temat przedstawionego przez Węgry programu konwergencji na 2018 r. Komisja wskazała, że odsetek ludności zagrożonej ubóstwem i wykluczeniem społecznym spadł w 2016 r. do 26,3 %, ale pozostaje powyżej średniej unijnej; dzieci są generalnie narażone na ubóstwo w większym stopniu niż inne grupy wiekowe. Poziom minimalnego dochodu wynosi poniżej 50 % progu ubóstwa dla jednego gospodarstwa domowego, co czyni ten dochód jednym z najniższych w Unii. Adekwatność świadczeń dla bezrobotnych jest bardzo niska: ich maksymalny okres wynoszący trzy miesiące jest najkrótszy w Unii i odpowiada jedynie około jednej czwartej przeciętnego czasu potrzebnego osobom poszukującym pracy na znalezienie zatrudnienia. Ponadto wysokość zasiłków należy do najniższych w Unii. Komisja zaleciła, aby poprawić adekwatność i zasięg świadczeń z pomocy społecznej i zasiłków dla bezrobotnych.

(78)  W dniu [….] 2018 r. Rada wysłuchała Węgry zgodnie z art. 7 ust. 1 TUE.

(79)  Z tych powodów należy stwierdzić, zgodnie z art. 7 ust. 1 TUE, istnienie wyraźnego ryzyka poważnego naruszenia przez Węgry wartości, o których mowa w art. 2 TUE,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

Istnieje wyraźne ryzyko poważnego naruszenia przez Węgry wartości, na których opiera się Unia.

Artykuł 2

Rada zaleca Węgrom podjęcie następujących działań w terminie trzech miesięcy od notyfikacji niniejszej decyzji: [...]

Artykuł 3

Niniejsza decyzja wchodzi w życie [...] dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Artykuł 4

Niniejsza decyzja skierowana jest do Węgier.

Sporządzono w Brukseli dnia […] r.

W imieniu Rady

Przewodniczący

(1) Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0216.
(2) Dz.U. C 399 z 24.11.2017, s. 127.
(3) Dz.U. C 407 z 4.11.2016, s. 46.
(4) Dz.U. C 75 z 26.2.2016, s. 52.
(5) Dz.U. C 249 E z 30.8.2013, s. 27.
(6) Dz.U. C 199 E z 7.7.2012, s. 154.
(7) Dz.U. C 215 z 19.6.2018, s. 162.
(8) Dz.U. C 104 E z 30.4.2004, s. 408.
(9) COM(2003)0606.
(10) Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 6 listopada 2012 r., Komisja przeciwko Węgrom, C-286/12, ECLI:EU:C:2012:687.
(11) Dyrektywa 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych (Dz.U. L 281 z 23.11.1995, s. 31).
(12) Dyrektywa 2006/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie wprowadzenia w życie zasady równości szans oraz równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia i pracy (Dz.U. L 204 z 26.7.2006, s. 23).
(13) Dyrektywa Rady 92/85/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie wprowadzenia środków służących wspieraniu poprawy w miejscu pracy bezpieczeństwa i zdrowia pracownic w ciąży, pracownic, które niedawno rodziły, i pracownic karmiących piersią (dziesiąta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG) (Dz.U. L 348 z 28.11.1992, s. 1).
(14) Decyzja ramowa Rady 2008/913/WSiSW z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie zwalczania pewnych form i przejawów rasizmu i ksenofobii za pomocą środków prawnokarnych (Dz.U. L 328 z 6.12.2008, s. 55).
(15) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (Dz.U. L 180 z 29.6.2013, s. 60).
(16) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich (Dz.U. L 348 z 24.12.2008, s. 98).
(17) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/33/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia norm dotyczących przyjmowania wnioskodawców ubiegających się o ochronę międzynarodową (Dz.U. L 180 z 29.6.2013, s. 96).


Systemy broni autonomicznej
PDF 131kWORD 51k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 12 września 2018 r. w sprawie autonomicznych systemów uzbrojenia (2018/2752(RSP))
P8_TA(2018)0341RC-B8-0308/2018

Parlament Europejski,

–  uwzględniając tytuł V art. 21 i 21 ust. 2 lit. c) Traktatu o Unii Europejskiej,

–  uwzględniając klauzulę Martensa zawartą w protokole nr 1 z 1977 r. uzupełniającym konwencje genewskie,

–  uwzględniając część IV planu działań ONZ w zakresie rozbrojenia 2018 zatytułowaną „Zabezpieczenie naszej wspólnej przyszłości”,

–  uwzględniając swoją analizę z dnia 3 maja 2013 r. na temat wpływu wykorzystywania dronów i zdalnie sterowanych robotów w działaniach wojennych na prawa człowieka,

–  uwzględniając szereg swoich stanowisk, zaleceń i rezolucji, w których domagał się wprowadzenia międzynarodowego zakazu stosowania autonomicznych śmiercionośnych systemów uzbrojenia, m.in. zalecenie dla Rady z dnia 5 lipca 2018 r. w sprawie 73. sesji Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych(1), przyjęty na posiedzeniu plenarnym w dniu 13 marca 2018 r. mandat do negocjacji w celu przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Europejski program rozwoju przemysłu obronnego, rezolucję z dnia 13 grudnia 2017 r. w sprawie sprawozdania rocznego dotyczącego praw człowieka i demokracji na świecie w 2016 r. oraz polityki Unii Europejskiej w tym zakresie(2), zalecenie dla Rady z dnia 7 lipca 2016 r. w sprawie 71. sesji Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych(3) oraz rezolucję z dnia 27 lutego 2014 r. w sprawie stosowania uzbrojonych dronów(4),

–  uwzględniając sprawozdanie roczne specjalnego sprawozdawcy ONZ ds. pozasądowych, doraźnych i arbitralnych egzekucji Christofa Heynsa z dnia 9 kwietnia 2013 r. (A/HRC/23/47),

–  uwzględniając oświadczenia UE w sprawie autonomicznych śmiercionośnych systemów uzbrojenia wygłoszone na forum grupy ekspertów rządowych stron Konwencji o zakazie lub ograniczeniu użycia pewnych broni konwencjonalnych w Genewie na jej posiedzeniach w dniach 13–17 listopada 2017 r., 9–13 kwietnia 2018 r. oraz 27–31 sierpnia 2018 r.,

–  uwzględniając oświadczenia różnych państw, w tym państw członkowskich UE, wydane przed posiedzeniami grupy ekspertów rządowych w latach 2017 i 2018,

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 31 maja 2017 r., w której zaapelowano o stosowanie podejścia do sztucznej inteligencji opartego na ludzkiej kontroli oraz o wprowadzenie zakazu stosowania autonomicznych śmiercionośnych systemów uzbrojenia,

–  uwzględniając apel Stolicy Apostolskiej o wprowadzenie zakazu stosowania autonomicznych śmiercionośnych systemów uzbrojenia,

–  uwzględniając list otwarty z lipca 2015 r. podpisany przez ponad 3 tys. specjalistów z dziedziny sztucznej inteligencji i robotyki oraz list otwarty z dnia 21 sierpnia 2017 r. podpisany przez 116 założycieli czołowych firm z dziedziny robotyki i sztucznej inteligencji, ostrzegających przed autonomicznymi śmiercionośnymi systemami uzbrojenia, a także list podpisany przez 240 organizacji i 3089 osób fizycznych zobowiązujących się do powstrzymania się od udziału w rozwoju, produkcji i stosowaniu autonomicznych śmiercionośnych systemów uzbrojenia,

–  uwzględniając oświadczenia Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża, a także inicjatywy społeczeństwa obywatelskiego, takie jak kampania przeciwko stosowaniu robotów zabójców, w którą zaangażowało się 70 organizacji w 30 krajach, w tym Human Rights Watch, Article 36, PAX oraz Amnesty International,

–  uwzględniając art. 123 ust. 2 i 4 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że strategie polityczne i działania UE opierają się na zasadach praw człowieka i poszanowania godności ludzkiej, zasadach Karty Narodów Zjednoczonych oraz prawa międzynarodowego; mając na uwadze, że zasady te powinny być stosowane w celu zachowania pokoju, zapobiegania konfliktom i wzmocnienia bezpieczeństwa międzynarodowego;

B.  mając na uwadze, że termin „autonomiczne śmiercionośne systemy uzbrojenia” odnosi się do systemów uzbrojenia działających bez istotnej kontroli człowieka nad takimi kluczowymi funkcjami jak wybór i zaatakowanie celu;

C.  mając na uwadze, że nieznana liczba krajów, finansowanych ze środków publicznych branż i prywatnych firm prowadzi według doniesień badania i prace nad autonomicznymi śmiercionośnymi systemami uzbrojenia, od pocisków samonaprowadzających po zdolne do nauki maszyny posiadające umiejętności kognitywne umożliwiające im podejmowanie decyzji z kim, kiedy i gdzie podjąć walkę;

D.  mając na uwadze, że systemy nieautonomiczne takie jak systemy zautomatyzowane, zdalnie sterowane lub telesterowane nie powinny być uznawane za autonomiczne śmiercionośne systemy uzbrojenia;

E.  mając na uwadze, że autonomiczne śmiercionośne systemy uzbrojenia mogą zasadniczo zmienić sposób prowadzenia wojen, wywołując bezprecedensowy i niekontrolowany wyścig zbrojeń;

F.  mając na uwadze, że stosowanie autonomicznych śmiercionośnych systemów uzbrojenia nasuwa podstawowe pytania etyczne i prawne dotyczące kontroli człowieka, szczególnie w odniesieniu do takich kluczowych funkcji jak wybór i zaatakowanie celu; mając na uwadze, że maszyny i roboty nie mogą podejmować decyzji właściwych człowiekowi, w których przestrzegane są prawne zasady rozróżnienia, proporcjonalności i ostrożności;

G.  mając na uwadze, że w procesie podejmowania decyzji o użyciu broni śmiercionośnej najważniejszą rolę odgrywa człowiek i nadzór z jego strony, ponieważ to człowiek pozostaje odpowiedzialny za decyzję o życiu lub śmierci;

H.  mając na uwadze, że prawo międzynarodowe, w tym prawo humanitarne i prawo dotyczące praw człowieka, ma pełne zastosowanie do wszystkich systemów uzbrojenia i ich operatorów, a także mając na uwadze, że przestrzeganie prawa międzynarodowego stanowi kluczowy wymóg, który muszą spełniać państwa, zwłaszcza jeżeli chodzi o poszanowanie takich zasad jak ochrona ludności cywilnej czy środki ostrożności w razie ataku;

I.  mając na uwadze, że stosowanie autonomicznych śmiercionośnych systemów uzbrojenia rodzi zasadnicze pytania o wdrażanie międzynarodowego prawa dotyczącego praw człowieka, międzynarodowego prawa humanitarnego oraz europejskich norm i wartości w odniesieniu do przyszłych działań wojskowych;

J.  mając na uwadze, że w sierpniu 2017 r. 116 założycieli czołowych firm z dziedziny robotyki i sztucznej inteligencji wysłało list otwarty do ONZ z apelem do rządów o „zapobieganie wyścigowi zbrojeń z użyciem takiej broni” i o „unikanie destabilizujących skutków takich technologii”;

K.  mając na uwadze, że każdy autonomiczny śmiercionośny system uzbrojenia może ulec awarii z powodu źle napisanego kodu lub cyberataku dokonanego przez wrogie państwo lub podmiot niepaństwowy;

L.  mając na uwadze, że Parlament wielokrotnie wzywał do pilnego opracowania i przyjęcia wspólnego stanowiska w sprawie autonomicznych śmiercionośnych systemów uzbrojenia, do wprowadzenia zakazu rozwoju, produkcji i stosowania autonomicznych śmiercionośnych systemów uzbrojenia umożliwiających atak bez istotnej kontroli człowieka oraz do rozpoczęcia skutecznych negocjacji w sprawie ich zakazu;

1.  przypomina o ambicjach UE, by być światowym aktorem na rzecz pokoju, i wzywa do zwiększenia jej roli w światowym rozbrojeniu i wysiłkach na rzecz nierozprzestrzeniania broni, a także do tego, by jej działania i strategie polityczne dążyły do utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa, zapewniając poszanowanie międzynarodowego prawa humanitarnego i prawa dotyczącego praw człowieka oraz ochronę ludności cywilnej i infrastruktury cywilnej;

2.  wzywa wiceprzewodniczącą Komisji / wysoką przedstawiciel do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, państwa członkowskie i Radę Europejską do opracowania i przyjęcia – w trybie pilnym i przed zaplanowanym na listopad 2018 r. spotkaniem Wysokich Umawiających się Stron Konwencji o zakazie lub ograniczeniu użycia pewnych broni konwencjonalnych – wspólnego stanowiska w sprawie autonomicznych śmiercionośnych systemów uzbrojenia, które zagwarantuje istotną kontrolę człowieka nad kluczowymi funkcjami systemów uzbrojenia, w tym w trakcie ich rozmieszczania, a także do zajmowania wspólnego stanowiska na odpowiednich forach i do podejmowania adekwatnych działań; wzywa w tym kontekście wiceprzewodniczącą / wysoką przedstawiciel, państwa członkowskie i Radę do dzielenia się najlepszymi praktykami i wysłuchiwania opinii ekspertów, środowiska naukowego i społeczeństwa obywatelskiego;

3.  wzywa wiceprzewodniczącą / wysoką przedstawiciel, państwa członkowskie i Radę, by dążyły do rozpoczęcia międzynarodowych negocjacji w sprawie prawnie wiążącego instrumentu zakazującego stosowanie autonomicznych śmiercionośnych systemów uzbrojenia;

4.  w związku z tym podkreśla, że zasadnicze znaczenie ma zapobieganie rozwojowi i produkcji wszelkich autonomicznych śmiercionośnych systemów uzbrojenia działających bez istotnej kontroli człowieka nad takimi kluczowymi funkcjami jak wybór i zaatakowanie celu;

5.  przypomina swoje stanowisko z dnia 13 marca 2018 r. w sprawie rozporządzenia ustanawiającego Europejski program rozwoju przemysłu obronnego, w szczególności art. 6 ust. 4 (Działania kwalifikowalne), i podkreśla swą gotowość do przyjęcia podobnego stanowiska w kontekście przyszłego programu badań w dziedzinie obronności, programu rozwoju przemysłu obronnego oraz innych odnośnych elementów Europejskiego Funduszu Obronnego na okres po 2020 r.;

6.  podkreśla, że unijne siły zbrojne nie używają obecnie żadnej broni ani systemów uzbrojenia stanowiących autonomiczne śmiercionośne systemy uzbrojenia; przypomina, że broni i systemów uzbrojenia przeznaczonych specjalnie do obrony własnych baz, sił zbrojnych i ludności przed wysoce dynamicznymi zagrożeniami, takimi jak pociski rakietowe, amunicja i samoloty, nie uważa się za autonomiczne śmiercionośne systemy uzbrojenia; zwraca uwagę na fakt, że decyzję o u zaatakowaniu samolotu załogowego muszą podejmować ludzie;

7.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Europejskiej Służbie Działań Zewnętrznych, rządom i parlamentom państw członkowskich, Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz sekretarzowi generalnemu NATO.

(1) Teksty przyjęte, P8_TA(2018)0312.
(2) Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0494.
(3) Dz.U. C 101 z 16.3.2018, s. 166.
(4) Dz.U. C 285 z 29.8.2017, s. 110.


Stan stosunków UE-USA
PDF 214kWORD 75k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 12 września 2018 r. w sprawie stosunków między Unią Europejską a Stanami Zjednoczonymi (2017/2271(INI))
P8_TA(2018)0342A8-0251/2018

Parlament Europejski,

–  uwzględniając dokument pt. „Wspólna wizja, wspólne działanie: silniejsza Europa. Globalna strategia na rzecz polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Unii Europejskiej”, przedstawiony przez wiceprzewodniczącą Komisji / wysoką przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa w dniu 28 czerwca 2016 r., a także wspólny komunikat Komisji i Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych (ESDZ) z dnia 7 czerwca 2017 r. pt. „Strategiczne podejście do kwestii odporności w działaniach zewnętrznych UE” (JOIN(2017)0021),

–  uwzględniając wyniki szczytów z udziałem Unii Europejskiej i Stanów Zjednoczonych w dniu 28 listopada 2011 r. w Waszyngtonie oraz w dniu 26 marca 2014 r. w Brukseli,

–  uwzględniając wspólne oświadczenia z 79. posiedzenia międzyparlamentarnego w ramach Transatlantyckiego Dialogu Ustawodawców, które odbyło się w dniach 28–29 listopada 2016 r. w Waszyngtonie, 80. posiedzenia, które odbyło się w dniach 2–3 czerwca 2017 r. w Valletcie 81. posiedzenia, które miało miejsce w dniu 5 grudnia 2017 r. w Waszyngtonie, oraz 82. posiedzenia, które odbyło się w dniu 30 czerwca 2018 r. w Sofii (Bułgaria),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 28 kwietnia 2015 r. pt. „Europejska agenda bezpieczeństwa” (COM(2015)0185),

–  uwzględniając wspólny komunikat Komisji i wysokiej przedstawiciel Unii Europejskiej do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa do Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 kwietnia 2016 r. pt. „Wspólne ramy dotyczące przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym: odpowiedź Unii Europejskiej” (JOIN(2016)0018),

–  uwzględniając wspólne oświadczenie przewodniczących Rady Europejskiej i Komisji oraz sekretarza generalnego NATO z dnia 8 lipca 2016 r. w sprawie wspólnego zestawu propozycji zatwierdzonych przez Radę UE i Radę Północnoatlantycką w dniach 5 i 6 grudnia 2016 r., a także sprawozdania z postępów w jego wdrażaniu z dnia 14 czerwca i 5 grudnia 2017 r.,

–  uwzględniając wspólną deklarację UE i NATO z 2016 r.,

–  uwzględniając strategię Stanów Zjednoczonych w dziedzinie bezpieczeństwa narodowego z dnia 18 grudnia 2017 r. oraz narodową strategię obronną Stanów Zjednoczonych z dnia 19 stycznia 2018 r.,

–  uwzględniając europejską inicjatywę wzmocnienia,

–  uwzględniając plan działania UE na rzecz dyplomacji klimatycznej, przyjęty w 2015 r. przez Radę do Spraw Zagranicznych,

–  uwzględniając porozumienie paryskie, decyzję 1/CP.21, 21. konferencję stron Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (COP21) i 11. konferencję stron służącą jako spotkanie stron protokołu z Kioto (CMP11), które odbyły się w Paryżu w dniach 30 listopada – 11 grudnia 2015 r.,

–  uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 2271/96 z dnia 22 listopada 1996 r. zabezpieczające przed skutkami eksterytorialnego stosowania ustawodawstwa przyjętego przez państwo trzecie oraz działaniami opartymi na nim lub z niego wynikającymi(1),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 marca 2018 r. w sprawie roli regionów i miast UE we wdrażaniu porozumienia paryskiego z konferencji COP21 w sprawie zmian klimatu, w szczególności jej ustęp 13(2),

–  uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje w sprawie stosunków transatlantyckich, w szczególności rezolucję z dnia 1 czerwca 2006 r. w sprawie poprawy stosunków między UE a USA w ramach porozumienia o partnerstwie transatlantyckim(3), rezolucję z dnia 26 marca 2009 r. w sprawie stosunków transatlantyckich po wyborach w USA(4), rezolucję z dnia 17 listopada 2011 r. w sprawie szczytu UE–USA w dniu 28 listopada 2011 r.(5) oraz rezolucję z dnia 13 czerwca 2013 r. w sprawie roli UE w promowaniu szerszego partnerstwa transatlantyckiego(6),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 22 listopada 2016 r. w sprawie Europejskiej Unii Obrony(7),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 grudnia 2017 r. w sprawie wdrażania wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB)(8),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 grudnia 2017 r. w sprawie wdrażania wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO)(9),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 8 lutego 2018 r. w sprawie sytuacji Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Pomocy Uchodźcom Palestyńskim na Bliskim Wschodzie (UNRWA)(10),

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Zagranicznych oraz opinię Komisji Handlu Międzynarodowego (A8-0251/2018),

A.  mając na uwadze, że partnerstwo między Unią Europejską a Stanami Zjednoczonymi opiera się na silnych więzach politycznych, kulturalnych, gospodarczych i historycznych, na wspólnych wartościach, takich jak wolność, demokracja, promowanie stabilności i pokoju, prawa człowieka i praworządność, na wspólnych celach, takich jak dobrobyt, bezpieczeństwo, otwarte i zintegrowane gospodarki, postęp społeczny i włączenie społeczne, zrównoważony rozwój i pokojowe rozwiązywanie konfliktów, a także mając na uwadze, że zarówno Stany Zjednoczone, jak i Unia Europejska to demokracje kierujące się zasadami praworządności i posiadające funkcjonujące mechanizmy kontroli i równowagi; mając na uwadze, że partnerstwo to stoi w obliczu licznych wyzwań i zakłóceń w perspektywie krótkoterminowej, ale jego długoterminowe podstawy pozostają solidne, a współpraca między UE i USA – partnerami o podobnych poglądach – ma nadal kluczowe znaczenie;

B.  mając na uwadze, że UE i USA, opierając się na silnych podstawach, które stanowią wspólne wartości i wspólne zasady, powinny zbadać alternatywne sposoby wzmocnienia stosunków transatlantyckich i skutecznie reagować na poważne wyzwania, przed którymi stoimy, przy wykorzystaniu wszelkich dostępnych kanałów komunikacji; mając na uwadze, że ustawodawcy, czyli Kongres i Parlament Europejski, odgrywają znaczącą i wpływową rolę w naszych demokracjach i powinni w pełni wykorzystać swój potencjał współpracy w celu zachowania demokratycznego, wolnego i wielostronnego porządku oraz wspierania stabilności i ciągłości na naszym kontynencie i na świecie;

C.  mając na uwadze, że w zglobalizowanym, złożonym i coraz bardziej wielobiegunowym świecie UE i Stany Zjednoczone muszą odgrywać przewodnią, kluczową i konstruktywną rolę polegającą na umacnianiu i poszanowaniu prawa międzynarodowego, promowaniu i ochronie podstawowych praw i zasad oraz wspólnym rozwiązywaniu konfliktów regionalnych i stawianiu czoła globalnym wyzwaniom;

D.  mając na uwadze, że UE i Stany Zjednoczone stoją w obliczu zmian geopolitycznych i muszą radzić sobie z podobnymi złożonymi zagrożeniami, zarówno konwencjonalnymi, jak i hybrydowymi, których źródłem są podmioty państwowe i niepaństwowe pochodzące z Południa i ze Wschodu; mając na uwadze, że ataki cybernetyczne są coraz bardziej powszechne i wyrafinowane, a współpraca między UE a USA w ramach NATO może uzupełniać starania podejmowane przez obie strony w celu ochrony krytycznej rządowej infrastruktury obronnej i innej infrastruktury informacyjnej; mając na uwadze, że wyeliminowanie tych zagrożeń wymaga międzynarodowej współpracy;

E.  mając na uwadze, że UE docenia ciągłe wsparcie wojskowe USA w celu zagwarantowania bezpieczeństwa i obrony UE; mając na uwadze, że UE ma dług wdzięczności wobec wszystkich Amerykanów, którzy poświęcili swoje życie, aby zapewnić bezpieczeństwo w Europie podczas konfliktów w Kosowie oraz Bośni; mając na uwadze, że obecnie UE dąży do zapewnienia własnego bezpieczeństwa poprzez budowanie większej autonomii strategicznej;

F.  mając na uwadze, że USA postanowiły zmniejszyć swój budżet na operacje utrzymywania pokoju w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych o 600 mln USD;

G.  mając na uwadze, że większa nieprzewidywalność amerykańskiej polityki zagranicznej prowadzi do wzrostu niepewności w stosunkach międzynarodowych i może wzmocnić pozycję innych podmiotów na arenie światowej, takich jak Chiny, których wpływy polityczne i gospodarcze na świecie rosną; mając na uwadze, że wiele kluczowych krajów w Azji, które wcześniej utrzymywały bliskie stosunki z USA, kieruje się w stronę Chin;

H.  mając na uwadze, że UE w pełni podtrzymuje swoje zaangażowanie na rzecz multilateralizmu i promowania wspólnych wartości, w tym demokracji i praw człowieka; mając na uwadze, że oparty na zasadach porządek międzynarodowy przynosi korzyści zarówno USA, jak i UE; mając na uwadze, że w związku z tym niezwykle ważne jest, by UE i USA działały wspólnie i w synergii, wspierając porządek oparty na zasadach, gwarantowany przez silne, wiarygodne i skuteczne organizacje ponadnarodowe i instytucje międzynarodowe;

I.  mając na uwadze, że partnerstwo między Stanami Zjednoczonymi a Europą od ponad 70 lat ma zasadnicze znaczenie dla światowego ładu gospodarczego i politycznego oraz dla porządku bezpieczeństwa; mając na uwadze, że od czasu wyboru prezydenta Trumpa stosunki transatlantyckie stoją przed licznymi wyzwaniami i są poddawane coraz większej presji w wielu kwestiach;

J.  mając na uwadze, że w ramach globalnej strategii UE politykę klimatyczną włączono do polityki zagranicznej i polityki bezpieczeństwa, a powiązania między energią, klimatem, bezpieczeństwem, celami rozwoju, migracją oraz swobodnym i uczciwym handlem stały się silniejsze;

K.  mając na uwadze, że UE nadal w pełni angażuje się na rzecz opartego na zasadach, otwartego i niedyskryminacyjnego wielostronnego systemu handlowego; mając na uwadze, że WTO jest centralnym elementem światowego systemu handlowego, gdyż jest jedyną instytucją, która może zapewnić prawdziwie równe warunki działania;

L.  mając na uwadze, że zarówno USA, jak i UE powinny wspierać dążenia państw Bałkanów Zachodnich do przystąpienia do wspólnoty transatlantyckiej; mając na uwadze, że oprócz silniejszego zaangażowania UE zasadnicze znaczenie ma w tej kwestii zaangażowanie USA;

M.  mając na uwadze coraz większą odpowiedzialność UE za własne bezpieczeństwo w sytuacji strategicznej, która w ostatnich latach uległa znacznemu pogorszeniu;

N.  mając na uwadze, że bezpieczeństwo europejskie opiera się na dążeniu do wspólnej autonomii strategicznej, która została uznana w czerwcu 2016 r. przez 28 szefów państw i rządów w globalnej strategii Unii Europejskiej;

Nadrzędne ramy oparte na wspólnych wartościach

1.  przypomina i utrzymuje, że długotrwałe partnerstwo i sojusz między UE a Stanami Zjednoczonymi opierają i powinny się opierać na współdzielonych wartościach i na wspólnym ich promowaniu, przy czym wartości te to wolność, praworządność, pokój, demokracja, równość, multilateralizm, którego podstawą są zasady, gospodarka rynkowa, sprawiedliwość społeczna, zrównoważony rozwój i przestrzeganie praw człowieka, w tym praw mniejszości, a także bezpieczeństwo zbiorowe i pokojowe rozwiązywanie konfliktów, które powinno stanowić priorytet; podkreśla znaczenie wzmocnienia stosunków między UE a Stanami Zjednoczonymi, stosunków, które stanowią jedną z głównych osi współpracy w zglobalizowanym świecie, aby osiągnąć wspomniane cele;

2.  z zadowoleniem przyjmuje spotkanie przewodniczącego Komisji Junckera z prezydentem Stanów Zjednoczonych Trumpem, do którego to spotkania doszło w Waszyngtonie w dniu 25 lipca 2018 r. i które oznacza poprawę w stosunkach dwustronnych; przyjmuje do wiadomości ich oświadczenie i chęć współpracy w celu deeskalacji napięć w stosunkach transatlantyckich w dziedzinie handlu; w tym kontekście przypomina o destruktywnych skutkach dyskryminacyjnych stawek celnych; jednocześnie ponownie podkreśla swoje poparcie dla szerokiego i kompleksowego podejścia do umów handlowych i kwestii multilateralizmu;

3.  podkreśla, że stosunki między UE a Stanami Zjednoczonymi stanowią podstawową gwarancję globalnej stabilności i to na nich zasadzają się nasze wysiłki na rzecz pokoju, dobrobytu i stabilności w naszych społeczeństwach od zakończenia drugiej wojny światowej, a także na rzecz zbudowania wielostronnego systemu politycznego i gospodarczego z myślą o współpracy i handlu, opartego na zasadach i wartościach; potwierdza, że stosunki między UE a Stanami Zjednoczonymi mają strategiczny i rzeczywisty charakter, a silne więzi transatlantyckie leżą w interesie obu stron oraz świata; uważa, że obecna jednostronna polityka kierująca się mottem „Najpierw Ameryka!” („America first”) szkodzi interesom zarówno UE, jak i Stanów Zjednoczonych, osłabia wzajemne zaufanie i może mieć szersze konsekwencje dla globalnej stabilności i dobrobytu na świecie; przypomina, że UE jest zainteresowana utrzymywaniem trwałego i korzystnego dla obu stron partnerstwa opartego na wspólnych wartościach i zasadach, które są ważniejsze niż krótkoterminowe zyski z transakcji;

4.  podkreśla, że partnerstwo znacznie wykracza poza politykę zagraniczną i kwestie handlowe sensu stricto, gdyż obejmuje również inne dziedziny, takie jak bezpieczeństwo (w tym cyberbezpieczeństwo), sprawy gospodarcze, cyfrowe i finansowe, zmiana klimatu, energia, kultura oraz nauka i technologia; podkreśla, że kwestie te są ze sobą ściśle powiązane i należy się nimi zajmować w obrębie tych samych nadrzędnych ram;

5.  wyraża zaniepokojenie podejściem Stanów Zjednoczonych do rozwiązywania globalnych problemów i konfliktów regionalnych po wyborze prezydenta Trumpa; podkreśla znaczenie, jakie dla UE mają stosunki transatlantyckie i intensywny dialog, w którym uwypukla się doniosłość kwestii łączących UE i Stany Zjednoczone; domaga się jasności co do tego, czy nasze stosunki transatlantyckie, które definiowano na przestrzeni dziesięcioleci, mają dziś wciąż takie samo znaczenie dla naszych amerykańskich partnerów; podkreśla, że nadrzędne ramy naszego partnerstwa, oparte na wartościach, mają decydujące znaczenie dla utrzymania i dalszego umacniania struktur globalnej gospodarki i architektury bezpieczeństwa; podkreśla, że kwestie łączące Stany Zjednoczone i UE powinny w ostatecznym rozrachunku mieć większe znaczenie niż to, co dzieli UE i USA;

6.  podkreśla, że w systemie międzynarodowym trwale naznaczonym brakiem stabilności i niepewnością na Europie spoczywa odpowiedzialność za zbudowanie własnej autonomii strategicznej, aby stawić czoła mnożącym się wspólnym wyzwaniom; kładzie w związku z tym nacisk na konieczność zachowania przez kraje europejskie zdolności do decydowania i samodzielnego działania w celu obrony ich interesów; przypomina, że autonomia strategiczna to dla Europy zarazem uzasadnione dążenie i priorytetowy cel oraz że musi ona być realizowana zarówno na płaszczyźnie przemysłowej i operacyjnej, jak i w odniesieniu do zdolności;

Wzmocnienie partnerstwa

7.  przypomina o dużym potencjale i strategicznym znaczeniu tego partnerstwa zarówno dla Stanów Zjednoczonych, jak i dla UE w dążeniu do osiągnięcia wzajemnego dobrobytu i bezpieczeństwa oraz do umocnienia porządku opartego na zasadach i wartościach, wspierającego międzynarodowe instytucje i zapewniającego im środki umożliwiające usprawnienie globalnego zarządzania; apeluje o wspieranie prowadzonego przez nas dialogu oraz angażowanie się na rzecz wszystkich elementów tego partnerstwa i na wszystkich szczeblach współpracy, w tym również z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego; podkreśla, że nasze decyzje i działania mają wpływ na globalną gospodarkę i architekturę bezpieczeństwa, a także na interesy obydwu partnerów, wobec czego powinny dawać dobry przykład;

8.  podkreśla zobowiązania USA jako światowej potęgi oraz wzywa administrację amerykańską do przestrzegania wspólnych podstawowych wartości, które są podstawą stosunków transatlantyckich, oraz do zagwarantowania, bez względu na okoliczności, poszanowania prawa międzynarodowego, demokracji, praw człowieka i podstawowych wolności, zgodnie z Kartą Narodów Zjednoczonych oraz innymi instrumentami międzynarodowymi podpisanymi lub ratyfikowanymi przez USA;

9.  podkreśla, że UE i Stany Zjednoczone są dla siebie nawzajem najważniejszymi partnerami w wielobiegunowym świecie oraz że jednostronne działania jedynie osłabiają partnerstwo transatlantyckie, które musi być partnerstwem dwóch równych podmiotów, opartym na dialogu i mającym na celu odbudowę wzajemnego zaufania;

10.  ubolewa z powodu znacznego opóźnienia w związku z powołaniem nowego ambasadora Stanów Zjednoczonych przy Unii Europejskiej, lecz z zadowoleniem przyjmuje przyjmuje nominację nowego ambasadora i jej zatwierdzenie przez Senat USA w dniu 29 czerwca 2018 r.;

11.  zdecydowanie krytykuje wypowiedzi nowego ambasadora Stanów Zjednoczonych w Niemczech Richarda Grenella, który wyraził zamiar wzmocnienia nacjonalistycznych ugrupowań populistycznych w całej Europie, i przypomina, że rolą dyplomatów nie jest wspieranie poszczególnych sił politycznych, lecz działanie na rzecz wzajemnego zrozumienia i partnerstwa; uważa ponadto, że wypowiedzi urzędników administracji Trumpa, wyrażające lekceważenie dla UE oraz poparcie dla sił ksenofobicznych i populistycznych, które dążą do zniszczenia europejskiego projektu, są wrogie i obce duchowi partnerstwa transatlantyckiego;

12.  apeluje do wiceprzewodniczącej / wysokiej przedstawiciel, Rady, Komisji i państw członkowskich o ściślejszą współpracę, lepszą koordynację oraz większą spójność i skuteczność polityki UE w stosunku do Stanów Zjednoczonych, aby zademonstrować, że UE jest jednolitym i skutecznym podmiotem międzynarodowym wysyłającym spójny przekaz;

13.  przypomina, że Stany Zjednoczone są kluczowym partnerem z uwagi na zbieżność interesów w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony oraz silne stosunki dwustronne; apeluje o jak najszybsze zorganizowanie szczytu z udziałem UE i Stanów Zjednoczonych, aby przezwyciężyć obecne wyzwania i kontynuować współpracę w kwestiach będących przedmiotem wspólnego oraz regionalnego i globalnego zainteresowania;

14.  uważa, że obecność wojsk amerykańskich w krajach europejskich jest ważna, o ile jest to konieczne i zgodne z przyjętymi zobowiązaniami;

15.  zdecydowanie wyraża przekonanie, że ustrukturyzowany i strategiczny dialog na temat polityki zagranicznej, prowadzony na szczeblu transatlantyckim oraz obejmujący Parlament Europejski i Kongres Stanów Zjednoczonych, ma kluczowe znaczenie dla wzmocnienia struktur transatlantyckich, w tym również zacieśnienia współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa, oraz apeluje o rozszerzenie zakresu kwestii z dziedziny polityki zagranicznej, poruszanych w ramach dialogu między UE a Stanami Zjednoczonymi;

16.  przypomina o swojej propozycji dotyczącej utworzenia Transatlantyckiej Rady Politycznej na potrzeby systematycznych konsultacji i koordynacji w dziedzinie polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, której to radzie przewodniczyliby wiceprzewodnicząca / wysoka przedstawiciel i sekretarz stanu USA, a podstawową formą jej działalności byłyby regularne kontakty na szczeblu dyrektorów ds. politycznych;

17.  wyraża zadowolenie z powodu toczących się nieprzerwanie prac w ramach Transatlantyckiego Dialogu Ustawodawców, które służą pogłębieniu stosunków między UE a Stanami Zjednoczonymi w oparciu o dialog parlamentarny i koordynację w kwestiach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania; ponownie podkreśla znaczenie kontaktów międzyludzkich i dialogu na rzecz wzmocnienia stosunków transatlantyckich; apeluje zatem o intensywniejsze kontakty Senatu USA oraz Izby Reprezentantów z Parlamentem Europejskim; z zadowoleniem przyjmuje wznowienie prac dwustronnej grupy współpracy Kongresu z UE podczas 115. kadencji Kongresu i zwraca się do Biura Kontaktowego Parlamentu Europejskiego i delegatury UE w Waszyngtonie, by zacieśniły z nią współpracę;

18.  przypomina, że zarówno w UE, jak i w Stanach Zjednoczonych nasze społeczeństwa są silne oraz zakorzenione w liberalnej demokracji i praworządności, gdyż ich podstawą są różnorodne podmioty, w tym m.in. nasze rządy, parlamenty, zdecentralizowane organy i agencje, różne instytucje polityczne, związki branżowe i zawodowe, organizacje społeczeństwa obywatelskiego, wolne i niezależne media, grupy religijne oraz społeczności akademickie i naukowe; podkreśla, że powinniśmy umacniać więzi łączące nas ponad Oceanem Atlantyckim, aby promować korzyści wynikające z naszego partnerstwa transatlantyckiego oraz jego znaczenie na różnych szczeblach w całej UE i w całych Stanach Zjednoczonych, unikając koncentracji jedynie na wschodnim i zachodnim wybrzeżu; apeluje w tym celu o zaawansowane i wyspecjalizowane programy, dysponujące odpowiednimi środkami finansowymi;

19.  z zadowoleniem przyjmuje inspirującą rolę stosunków między instytucjami europejskimi a stanami federalnymi USA oraz obszarami metropolitalnymi w ogólnych stosunkach transatlantyckich, zwłaszcza w przypadku współpracy partnerskiej; w związku z tym podkreśla współpracę, jaka ma miejsce w oparciu o protokół ustaleń Under2; zachęca stany federalne USA do zacieśniania kontaktów z instytucjami UE;

20.  podkreśla, że wymiana kulturowa za pośrednictwem programów edukacyjnych ma kluczowe znaczenie dla promowania i kultywowania wspólnych wartości, a tym samym dla budowania więzi między partnerami transatlantyckimi; wzywa zatem do zintensyfikowania, zwiększenia i ułatwienia dostępu do programów mobilności dla studentów między Stanami Zjednoczonymi a UE w ramach programu Erasmus+;

21.  jest pod szczególnym wrażeniem reakcji amerykańskich uczniów na liczne tragedie z użyciem broni palnej w szkołach, która to reakcja polegała na opowiedzeniu się za zaostrzeniem przepisów dotyczących użycia broni i sprzeciwieniu się wpływowi, jaki Narodowe Stowarzyszenie Strzeleckie wywiera na procesy ustawodawcze;

Wspólne stawianie czoła globalnym wyzwaniom

22.  stoi na stanowisku, że UE i Stany Zjednoczone w dalszym ciągu powinny odgrywać kluczową i konstruktywną rolę polegającą na wspólnym rozwiązywaniu konfliktów regionalnych i stawianiu czoła globalnym wyzwaniom w oparciu o zasady prawa międzynarodowego; podkreśla, że multilateralizm, do którego Europa jest głęboko przywiązana, jest coraz bardziej kwestionowany przez postawę Stanów Zjednoczonych i innych mocarstw światowych; przypomina o znaczeniu multilateralizmu w utrzymaniu pokoju i stabilności, jako środka promowania wartości wynikających z praworządności oraz w rozwiązywaniu globalnych kwestii, a także domaga się rozstrzygania o nich na odpowiednich międzynarodowych forach; wyraża zatem zaniepokojenie, że niedawne jednostronne decyzje Stanów Zjednoczonych, dotyczące odstąpienia od kluczowych międzynarodowych porozumień, cofnięcia pewnych zobowiązań, osłabienia międzynarodowych zasad, opuszczenia międzynarodowych forów oraz podsycania napięć w dyplomacji i handlu, mogą odbiegać od tych wspólnych wartości oraz stanowić obciążenie dla wzajemnych stosunków i osłabiać je; wzywa UE do wykazania się jednością, stanowczością i proporcjonalnością w reakcji na tego rodzaju decyzje; wzywa zatem państwa członkowskie UE, by unikały wszelkich działań lub kroków mających na celu uzyskanie dwustronnych korzyści ze szkodą dla spójnego i wspólnego europejskiego podejścia;

23.  zwraca uwagę, że inne ważne mocarstwa światowe, takie jak Rosja i Chiny, posiadają dobrze przemyślane strategie polityczne i gospodarcze, które w wielu przypadkach mogą stanowić zaprzeczenie naszych wspólnych wartości, międzynarodowych zobowiązań i samego partnerstwa transatlantyckiego oraz narażać je na szwank; przypomina, że w takiej sytuacji współpraca między UE a Stanami Zjednoczonymi ma jeszcze większe znaczenie, aby w dalszym ciągu możliwe było utrzymywanie otwartych społeczeństw oraz promowanie i ochrona naszych wspólnych praw, zasad i wartości, w tym przestrzeganie prawa międzynarodowego; w związku z tym apeluje o lepszą koordynację działań UE i Stanów Zjednoczonych w zakresie wspólnej polityki sankcji, aby poprawić jej skuteczność;

24.  jest zdania, że przeciwstawienie się rosyjskim próbom wywierania presji i wpływu, destabilizacji i wykorzystywania słabości i demokratycznych wyborów zachodnich społeczeństw wymaga wspólnej odpowiedzi transatlantyckiej; w związku z tym uważa, że USA i UE powinny priorytetowo traktować skoordynowane działania w odniesieniu do Rosji, w stosownych przypadkach z udziałem NATO; w związku z tym z zaniepokojeniem przyjmuje do wiadomości oświadczenia prezydenta Stanów Zjednoczonych i prezydenta Rosji w kontekście ich spotkania w dniu 16 lipca 2018 r. w Helsinkach; przypomina o wyraźnym zagrożeniu, jakim dla naszych demokracji jest rozpowszechnianie fałszywych informacji i dezinformacja, a w szczególności źródła szkodliwej ingerencji; apeluje o ustanowienie dialogu politycznego i społecznego w celu znalezienia równowagi między anonimowością a odpowiedzialnością w mediach społecznościowych;

25.  podkreśla, że bezpieczeństwo ma charakter wieloaspektowy i wielopłaszczyznowy, a jego definicja obejmuje nie tylko kwestie wojskowe, ale również środowiskowe, energetyczne, handlowe, cybernetyczne, komunikacyjne, zdrowotne, rozwojowe, humanitarne i związane z odpowiedzialnością; wyraża przekonanie, że kwestie bezpieczeństwa należy rozpatrywać w ramach szerokiego podejścia; w tym kontekście wyraża zaniepokojenie propozycją znacznego obniżenia środków budżetowych, jakie Stany Zjednoczone przeznaczają np. na budowanie państwowości w Afganistanie, na pomoc rozwojową w Afryce, na pomoc humanitarną oraz na rzecz programów, operacji i agencji ONZ;

26.  podkreśla, że transatlantycka umowa handlowa, wyważona i przynosząca korzyści obydwu stronom, miałaby skutki znacznie wykraczające poza aspekty handlowe i gospodarcze;

27.  uważa, że NATO jest wciąż głównym gwarantem bezpieczeństwa zbiorowego w Europie; z zadowoleniem przyjmuje potwierdzenie zaangażowania Stanów Zjednoczonych na rzecz NATO i bezpieczeństwa w Europie, a także podkreśla, że pogłębienie współpracy między UE a NATO również przyczynia się do wzmocnienia partnerstwa transatlantyckiego;

28.  podkreśla znaczenie współpracy, koordynacji i efektów synergii w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony; podkreśla znaczenie lepszego wydatkowania środków na obronę oraz uważa w związku z tym, że podział obciążeń nie powinien koncentrować się jedynie na nakładach (przeznaczanie docelowo 2% PKB na obronność), ale także na rezultatach (zdolności mierzone na podstawie gotowości sił, ich zdolności do rozmieszczenia i długotrwałego działania); przypomina, że ów ilościowy cel w zakresie nakładów przekłada się jednak na rosnące poczucie odpowiedzialności Europejczyków za swoje własne bezpieczeństwo, co stało się nieodzowne z powodu pogorszenia się ogólnej sytuacji strategicznej; wyraża zadowolenie, że UE i jej państwa członkowskie przywiązują coraz większą wagę do kwestii obronności, co prowadzi do większej efektywności wojskowej z korzyścią zarówno dla UE, jak i NATO, a także z zadowoleniem przyjmuje w tym kontekście obecność amerykańskich wojsk na terytorium UE; jest przekonany, że NATO wciąż odgrywa decydującą rolę w kwestii bezpieczeństwa zbiorowego Europy i jej sojuszników (art. 5 traktatu waszyngtońskiego); podkreśla, że zdolność NATO do realizowania swoich zadań jest ściśle uzależniona od intensywności stosunków transatlantyckich;

29.  apeluje do UE o wzmocnienie Europejskiej Unii Obrony z myślą o budowaniu zdolności gwarantujących strategiczne znaczenie UE w dziedzinie obrony i bezpieczeństwa, na przykład zdolności umożliwiających większe efekty synergii i większą skuteczność w dziedzinie wydatków na obronność, jak i w dziedzinie badań naukowych, rozwoju, zamówień publicznych, konserwacji i szkoleń między państwami członkowskimi; stoi na stanowisku, że ściślejsza współpraca w dziedzinie obrony na szczeblu UE powiększa wkład Europy na rzecz pokoju, bezpieczeństwa i stabilności w skali regionalnej i międzynarodowej, a tym samym służy również realizacji celów NATO i umacnia nasze więzi transatlantyckie; wobec tego popiera ostatnie wysiłki podejmowane z myślą o wzmocnieniu europejskich struktur obronnych, w tym Europejskiego Funduszu Obronnego i nowo ustanowionej stałej współpracy strukturalnej;

30.  wyraża zadowolenie z podjęcia stałej współpracy strukturalnej oraz popiera pierwsze projekty realizowane na jej podstawie, takie jak mobilność wojskowa; podkreśla, że stała współpraca strukturalna leży zarówno w interesie UE, jak i NATO oraz powinna prowadzić do dalszego zacieśniania współpracy między tymi dwoma organizacjami i do konsolidacji filaru UE w obrębie NATO w ramach przewidzianych w konstytucjach poszczególnych krajów;

31.  ponownie podkreśla potrzebę zacieśnienia współpracy między UE a Stanami Zjednoczonymi w dziedzinie cyberbezpieczeństwa i cyberobrony, mianowicie za pośrednictwem wyspecjalizowanych agencji i grup zadaniowych, takich jak Agencja Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Sieci i Informacji (ENISA), Europol, Interpol, przyszłe struktury stałej współpracy strukturalnej i Europejski Fundusz Obronny, zwłaszcza w zakresie przeciwdziałania cyberatakom i wspólnego podejmowania działań mających na celu opracowanie kompleksowych i przejrzystych międzynarodowych ram określających minimalne standardy w zakresie cyberbezpieczeństwa przy jednoczesnej ochronie podstawowych wolności; uważa, że bardzo istotna jest intensywniejsza wymiana informacji wywiadowczych między UE a NATO, aby możliwe było formalne przypisywanie odpowiedzialności za cyberataki, a w rezultacie nakładanie restrykcyjnych sankcji na podmioty odpowiedzialne za cyberataki; podkreśla znaczenie podjętej przez USA europejskiej inicjatywy wzmocnienia oraz jej pozytywny wkład w bezpieczeństwo państw członkowskich UE;

32.  podkreśla, że coraz większe znaczenie sztucznej inteligencji i uczenia maszynowego wymaga zacieśnienia współpracy między UE a Stanami Zjednoczonymi oraz że należy podjąć działania mające na celu pobudzenie współpracy między amerykańskimi a europejskimi przedsiębiorstwami zaawansowanych technologii w trosce o to, aby partnerstwo w dziedzinie rozwoju i stosowania przynosiło jak najlepsze rezultaty;

33.  apeluje do Kongresu Stanów Zjednoczonych o objęcie Parlamentu Europejskiego programem wymiany informacji o zagrożeniach cybernetycznych, w którym uczestniczą parlamenty Australii, Kanady, Nowej Zelandii i Zjednoczonego Królestwa;

34.  podkreśla potrzebę wspólnego podejścia do kwestii uregulowania działalności platform cyfrowych oraz zadbania o ich większą odpowiedzialność, aby poddać pod dyskusję kwestie takie jak cenzura w sieci, prawo autorskie, prawa posiadaczy praw, dane osobowe i pojęcie neutralności sieci; ponownie podkreśla potrzebę współpracy z myślą o propagowaniu otwartego, interoperacyjnego i bezpiecznego środowiska internetowego, opartego na modelu zarządzania z udziałem wielu zainteresowanych stron, w ramach którego to modelu promuje się prawa człowieka, demokrację, praworządność i wolność słowa oraz który sprzyja dobrobytowi gospodarczemu i innowacjom przy jednoczesnym poszanowaniu prywatności i ochronie przed podstępem, oszustwem i kradzieżą; apeluje o wspólne wysiłki w celu opracowania norm i regulacji, a także o dążenie do stosowania prawa międzynarodowego w odniesieniu do cyberprzestrzeni;

35.  ponownie podkreśla, że neutralność sieci jest zapisana w prawie UE; wyraża ubolewanie z powodu decyzji Federalnej Komisji Łączności o uchyleniu przepisów dotyczących neutralności sieci; wyraża zadowolenie z powodu niedawnego głosowania w Senacie Stanów Zjednoczonych nad uchyleniem tej decyzji; apeluje do Kongresu Stanów Zjednoczonych o poparcie tej decyzji, aby utrzymać otwarte i bezpieczne środowisko internetowe, które nie pozwoli na dyskryminacyjne traktowanie treści publikowanych online;

36.  podkreśla potrzebę odpowiednich negocjacji w sprawie standaryzacji, zwłaszcza w kontekście coraz szybszego rozwoju technologii, w szczególności technologii informacyjnych;

37.  wskazuje, że ważnym elementem w ramach intensyfikowania wysiłków podejmowanych przez UE i Stany Zjednoczone w dziedzinie przeciwdziałania terroryzmowi jest ochrona infrastruktury krytycznej, w tym również promowanie wspólnych standardów oraz dążenie do kompatybilności i interoperacyjności, a także kompleksowe podejście do zwalczania terroryzmu, również poprzez koordynację na forach regionalnych, wielostronnych i globalnych, jak i współpraca w zakresie wymiany danych dotyczących działalności terrorystycznej; ponownie podkreśla potrzebę wspierania mechanizmów takich jak europejski system informacji o podróży oraz zezwoleń na podróż i inne wspólne przedsięwzięcia, które w znacznym stopniu mogą przyczynić się do zwalczania terroryzmu i ekstremizmu oraz ułatwić przeciwdziałanie tym zjawiskom; przypomina obydwu stronom, że walka z terroryzmem musi się odbywać w granicach prawa międzynarodowego i w oparciu o wartości demokratyczne, a także z pełnym poszanowaniem swobód obywatelskich i podstawowych praw człowieka;

38.  wyraża zaniepokojenie z powodu niedawnego powołania Giny Haspel na stanowisko dyrektora Centralnej Agencji Wywiadowczej (CIA), a to z uwagi na jej słabe wyniki w dziedzinie przestrzegania praw człowieka, w tym również jej współudział w prowadzonym przez CIA programie tajnego przetrzymywania i wydawania osób;

39.  jest bardzo zaniepokojony doniesieniami o tym, że administracja Stanów Zjednoczonych eliminuje nieliczne ograniczenia obowiązujące w ramach programu wykorzystywania statków bezzałogowych, co zwiększa ryzyko wystąpienia ofiar cywilnych i dokonywania bezprawnych zabójstw, a także pogłębia brak przejrzystości w odniesieniu do programu wykorzystywania dronów przez Stany Zjednoczone i do pomocy, jakiej niektóre państwa członkowskie UE udzielają USA; apeluje do Stanów Zjednoczonych i państw członkowskich UE o zadbanie o to, aby wykorzystywanie uzbrojonych bezzałogowych statków powietrznych było zgodne z zobowiązaniami wynikającymi z prawa międzynarodowego, w tym międzynarodowego prawa w zakresie praw człowieka i międzynarodowego prawa humanitarnego, a także o to, by ustanowiono solidne wiążące normy w zakresie udzielania wszelkiej pomocy w ramach operacji z wykorzystaniem dronów o skutkach śmiertelnych;

40.  podkreśla, że UE i Stany Zjednoczone muszą zwalczać zjawisko uchylania się od opodatkowania i inne przestępstwa finansowe oraz dbać o przejrzystość;

41.  zachęca do dalszego zacieśniania współpracy w dziedzinie zwalczania zjawiska uchylania się od opodatkowania, unikania opodatkowania, prania pieniędzy i finansowania terroryzmu, zwłaszcza w ramach umowy między UE a Stanami Zjednoczonymi w sprawie programu śledzenia środków finansowych należących do terrorystów, którą to umowę należy wzmocnić w taki sposób, aby obejmowała ona również dane na temat przepływów finansowych związanych z zagraniczną ingerencją lub nielegalnymi operacjami wywiadowczymi; apeluje ponadto do UE i Stanów Zjednoczonych o współpracę w ramach OECD w celu przeciwdziałania uchylaniu się od opodatkowania oraz agresywnemu planowaniu podatkowemu poprzez ustanowienie międzynarodowych zasad i norm, aby rozwiązać ten globalny problem; podkreśla, że ciągła współpraca w zakresie egzekwowania prawa ma kluczowe znaczenie dla poprawy naszego wspólnego bezpieczeństwa, wobec czego wzywa Stany Zjednoczone do dwu- i wielostronnej współpracy w tej dziedzinie; wyraża ubolewanie z powodu częściowego uchylenia ustawy Dodda i Franka, w wyniku czego znacznie zmniejszył się nadzór nad amerykańskimi bankami;

42.  podkreśla nieusunięte jeszcze niedociągnięcia tarczy prywatności w odniesieniu do przestrzegania praw podstawowych podmiotów danych; z zadowoleniem przyjmuje i popiera apele skierowane do ustawodawcy w Stanach Zjednoczonych o przyjęcie zbiorczego aktu prawnego dotyczącego ochrony prywatności i danych; zwraca uwagę, że ochrona danych osobowych jest w Europie prawem podstawowym i że w USA nie ma regulacji porównywalnych z nowym ogólnym rozporządzeniem UE o ochronie danych;

43.  przypomina o powszechnej solidarności na szczeblu transatlantyckim w odpowiedzi na próbę otrucia S. Skripala w Salisbury, co doprowadziło do wydalenia rosyjskich dyplomatów przez 20 państw członkowskich UE, Kanadę, Stany Zjednoczone, Norwegię i pięć państw aspirujących do członkostwa w UE;

44.  ponownie wyraża zaniepokojenie z powodu odrzucenia przez Kongres w marcu 2017 r. zasady zaproponowanej przez Federalną Komisję Łączności i dotyczącej „ochrony prywatności klientów korzystających z usług sieci szerokopasmowych i innych usług telekomunikacyjnych”, co w praktyce oznacza odstąpienie od przepisów w sprawie ochrony prywatności w łączności szerokopasmowej, które wymagałyby od dostawców usług internetowych uzyskania od konsumentów jednoznacznej zgody przed sprzedaniem lub udostępnieniem agencjom reklamowym i innym przedsiębiorstwom danych o przeglądanych stronach internetowych i innych informacji o charakterze prywatnym; uważa to za kolejne zagrożenie dla gwarancji prywatności w Stanach Zjednoczonych;

45.  przypomina, że Stany Zjednoczone jako jedyne państwo nienależące do UE i znajdujące się w unijnym wykazie państw objętych ruchem bezwizowym nie umożliwia bezwizowego wjazdu na swoje terytorium obywatelom wszystkich państw członkowskich UE; wzywa Stany Zjednoczone do jak najszybszego objęcia pięciu zainteresowanych państw członkowskich UE (Bułgarii, Chorwacji, Cypru, Polski i Rumunii) amerykańskim programem znoszenia wiz; przypomina, że Komisja jest prawnie zobowiązana do przyjęcia w ciągu 24 miesięcy od daty publikacji stosownych powiadomień – odnośny termin upłynął w dniu 12 kwietnia 2016 r. – aktu delegowanego tymczasowo zawieszającego zwolnienie z obowiązku wizowego obywateli państw trzecich, które nie zniosły obowiązku wizowego wobec obywateli niektórych państw członkowskich; na podstawie art. 265 TFUE apeluje do Komisji o przyjęcie wymaganego aktu delegowanego;

46.  podkreśla, że UE angażuje się na rzecz umacniania demokracji, praw człowieka i praworządności, a także na rzecz większego dobrobytu, stabilności, odporności i bezpieczeństwa swoich sąsiadów w pierwszej kolejności przy pomocy środków innych niż wojskowe, zwłaszcza poprzez wdrażanie układów o stowarzyszeniu; w związku z tym wzywa UE i Stany Zjednoczone do wzmocnienia współpracy i do lepszej koordynacji działań, projektów i stanowisk dotyczących krajów sąsiadujących z UE, zarówno na Wschodzie, jak i na Południu; przypomina, że unijne strategie polityczne o charakterze rozwojowym i humanitarnym na całym świecie również przyczyniają się do poprawy globalnego bezpieczeństwa;

47.  pochwala strategiczne ukierunkowanie i otwartość Stanów Zjednoczonych na Bałkany i przypomina, że region ten stanowi wyzwanie dla Europy i dla bezpieczeństwa całego kontynentu; wobec tego zwraca się do Stanów Zjednoczonych o przyłączenie się do dalszych wspólnych działań na Bałkanach Zachodnich, w szczególności na rzecz wzmocnienia praworządności, demokracji, wolności słowa i współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa; zaleca więcej wspólnych działań, takich jak w dziedzinie zwalczania korupcji i rozwoju instytucjonalnego, aby zapewnić większe bezpieczeństwo, większą stabilność i odporność oraz większy dobrobyt gospodarczy w krajach tego regionu, a także zaleca odgrywanie pewnej roli, jeżeli chodzi o rozwiązywanie długotrwałych problemów; jest zdania, że UE i Stany Zjednoczone powinny zainicjować nowy dialog na wysokim szczeblu na temat Bałkanów Zachodnich w celu upewnienia się, że cele polityczne i programy pomocy są zbieżne, a ponadto powinny podejmować właściwe środki;

48.  apeluje do UE i Stanów Zjednoczonych o odgrywanie aktywniejszej i skuteczniejszej roli w procesie rozwiązywania konfliktu na terytorium Ukrainy, o popieranie wszelkich wysiłków na rzecz trwałego pokojowego rozwiązania, umożliwiającego poszanowanie jedności, suwerenności i integralności terytorialnej Ukrainy oraz przewidującego oddanie Ukrainie Krymu, a także o domaganie się przeprowadzenia reform oraz o wspieranie tych reform i rozwoju gospodarczego na Ukrainie, gdyż procesy te muszą być w pełni zgodne z zobowiązaniami tego kraju i zaleceniami organizacji międzynarodowych; wyraża głębokie rozczarowanie utrzymującym się brakiem postępów we wdrażaniu porozumień mińskich oraz pogorszeniem się bezpieczeństwa i sytuacji humanitarnej we wschodniej Ukrainie; stwierdza w związku z tym, że sankcje wobec Rosji są nadal konieczne i że Stany Zjednoczone powinny koordynować swoje działania z UE; apeluje o ściślejszą współpracę w tej kwestii między wiceprzewodniczącą Komisji / wysoką przedstawiciel a specjalnym przedstawicielem Stanów Zjednoczonych ds. Ukrainy;

49.  przypomina również, jak ważne z perspektywy UE i Stanów Zjednoczonych jest poszukiwanie rozwiązania zamrożonych konfliktów w Gruzji i Mołdawii;

50.  przypomina, że porządek międzynarodowy opiera się na poszanowaniu umów międzynarodowych; w związku z tym wyraża ubolewanie z powodu decyzji Stanów Zjednoczonych o niezatwierdzeniu konkluzji ze szczytu G‑7 w Kanadzie; ponownie podkreśla swoje zaangażowanie na rzecz prawa międzynarodowego i uniwersalnych wartości, w szczególności na rzecz rozliczalności, nierozprzestrzeniania broni jądrowej i pokojowego rozstrzygania sporów; podkreśla, że spójność naszej strategii w zakresie nierozprzestrzeniania broni jądrowej ma kluczowe znaczenie dla naszej wiarygodności jako jednego z najważniejszych podmiotów i negocjatorów w skali globalnej; wzywa UE i Stany Zjednoczone do współpracy na rzecz ułatwienia rozbrojenia jądrowego oraz w sprawie skutecznych środków ograniczania zagrożenia jądrowego;

51.  podkreśla, że porozumienie jądrowe z Iranem jest ważnym wielostronnym porozumieniem i dużym osiągnięciem dyplomacji wielostronnej i unijnej z korzyścią dla stabilności w regionie; przypomina, że UE jest zdecydowana dołożyć wszelkich starań, by utrzymać porozumienie jądrowe z Iranem, gdyż stanowi ono jeden z najważniejszych filarów międzynarodowego systemu służącego nierozprzestrzenianiu broni jądrowej, ma znaczenie również w przypadku Korei Północnej oraz jest zasadniczym elementem bezpieczeństwa i stabilności w regionie; ponownie podkreśla potrzebę bardziej krytycznego przyjrzenia się – w ramach odpowiednich formatów i na odpowiednich forach – działalności Iranu związanej z pociskami balistycznymi i stabilnością w regionie, zwłaszcza zaangażowaniu Iranu w różne konflikty w regionie, oraz sytuacji w zakresie praw człowieka i praw mniejszości w Iranie, gdyż jest to wyłączone z zakresu porozumienia jądrowego; podkreśla, że współpraca transatlantycka dotycząca tych kwestii ma kluczowe znaczenie; podkreśla, że zgodnie z licznymi sprawozdaniami Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej Iran wypełnia swoje zobowiązania wynikające z porozumienia jądrowego; ostro krytykuje decyzję prezydenta Trumpa o jednostronnym odrzuceniu porozumienia jądrowego oraz wprowadzeniu środków eksterytorialnych w stosunku do przedsiębiorstw z UE prowadzących działalność w Iranie; podkreśla, że UE jest zdeterminowana chronić interesy swoje oraz swoich przedsiębiorstw i inwestorów w obliczu eksterytorialnych skutków amerykańskich sankcji; w tym kontekście z zadowoleniem przyjmuje decyzję o uruchomieniu „rozporządzenia blokującego” mającego na celu ochronę interesów handlowych UE w Iranie przed wpływem eksterytorialnych sankcji Stanów Zjednoczonych oraz wzywa Radę, Komisję i Europejską Służbę Działań Zewnętrznych do podjęcia wszelkich dalszych środków, które zostaną uznane za niezbędne, w celu utrzymania porozumienia jądrowego;

52.  wyraża zaniepokojenie z powodu polityki Stanów Zjednoczonych w dziedzinie bezpieczeństwa oraz ich polityki handlowej w Azji Wschodniej i Południowo‑Wschodniej, w tym również z powodu próżni politycznej będącej rezultatem wycofania się Stanów Zjednoczonych z Partnerstwa Transpacyficznego; ponownie podkreśla znaczenie konstruktywnego angażowania się UE w regionie Azji Wschodniej i Południowo‑Wschodniej oraz w regionie Pacyfiku, a także z zadowoleniem przyjmuje w tym kontekście aktywną politykę handlową UE w tej części świata oraz inicjatywy UE związane z bezpieczeństwem, czego wyrazem są w szczególności w konkluzje Rady w sprawie zacieśniania współpracy UE w zakresie bezpieczeństwa w Azji i w stosunkach z tym kontynentem, również z uwagi na równowagę polityczną i gospodarczą;

53.  wyraża zadowolenie z powodu podjęcia nowego dialogu na wysokim szczeblu z Koreą Północną i z ostatniego szczytu w Singapurze, który odbył się w dniu 12 czerwca 2018 r., a także przypomina, że rozmowy te, po których nie widać jeszcze konkretnych i dających się zweryfikować rezultatów, mają na celu pokojowe zażegnanie napięciom, a tym samym dążenie do pokoju w skali regionalnej i globalnej oraz zapewnienie bezpieczeństwa i stabilności; podkreśla, że jednocześnie społeczność międzynarodowa, w tym UE i Stany Zjednoczone, musi utrzymać presję na Koreę Północną, dopóki kraj ten nie przeprowadzi wiarygodnej denuklearyzacji poprzez ratyfikowanie Traktatu o całkowitym zakazie prób jądrowych oraz zezwolenie Komisji Przygotowawczej Organizacji do spraw Traktatu o Całkowitym Zakazie Prób Jądrowych i Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej na udokumentowanie jego denuklearyzacji; wyraża zaniepokojenie z powodu niewystarczających postępów Korei Północnej na drodze ku denuklearyzacji, co w dniu 24 sierpnia 2018 r. skłoniło prezydenta Trumpa do odwołania zaplanowanych w Korei Północnej rozmów z sekretarzem stanu Mike’em Pompeo;

54.  przypomina Stanom Zjednoczonym, że nadal nie ratyfikowały Traktatu o całkowitym zakazie prób jądrowych, mimo że stanowią one państwo wymienione w załączniku II, którego podpis jest konieczny do wejścia w życie traktatu; ponawia apel wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel do światowych przywódców o ratyfikowanie traktatu; zachęca Stany Zjednoczone do jak najszybszej ratyfikacji traktatu i do dalszego wspierania Komisji Przygotowawczej Organizacji do spraw Traktatu o Całkowitym Zakazie Prób Jądrowych poprzez przekonywanie pozostałych państw wymienionych w załączniku II do ratyfikacji traktatu;

55.  domaga się przestrzegania międzynarodowego prawa morskiego, również na Morzu Południowochińskim; w związku z tym zwraca się do Stanów Zjednoczonych o ratyfikowanie Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza;

56.  apeluje o zacieśnienie współpracy między UE a Stanami Zjednoczonymi w celu pokojowego rozwiązywania konfliktów regionalnych i zakończenia wojny zastępczej w Syrii, gdyż brak wspólnej strategii szkodzi pokojowemu rozwiązywaniu konfliktów, a także zwraca się do wszystkich stron i podmiotów regionalnych zaangażowanych w konflikt o niestosowanie przemocy i niepodejmowanie żadnych działań mogących doprowadzić do pogorszenia sytuacji; ponownie potwierdza nadrzędny charakter procesu genewskiego, prowadzonego pod przewodnictwem ONZ, w kwestii rozwiązania konfliktu w Syrii, co jest zgodne z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 2254, wynegocjowaną przez strony konfliktu przy wsparciu najważniejszych podmiotów międzynarodowych i regionalnych; apeluje o pełne wdrożenie i przestrzeganie rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ, które są łamane przez kraje będące uczestnikami negocjacji z Astany; wzywa do podjęcia wspólnych działań gwarantujących organizacjom humanitarnym nieograniczony dostęp do potrzebujących, a także do przeprowadzenia niezależnego, bezstronnego, starannego i wiarygodnego dochodzenia oraz do ścigania osób odpowiedzialnych; apeluje o wspieranie m.in. prac prowadzonych w ramach międzynarodowego, bezstronnego i niezależnego mechanizmu w sprawie zbrodni międzynarodowych popełnionych w Syryjskiej Republice Arabskiej od marca 2012 r.;

57.  przypomina, że UE popiera wznowienie konstruktywnego procesu pokojowego na Bliskim Wschodzie, mającego na celu doprowadzenie do rozwiązania dwupaństwowego w oparciu o granice z 1967 r., którego wynikiem byłoby niezależne, demokratyczne i zdolne do samostanowienia państwo palestyńskie sąsiadujące i współistniejące w warunkach pokoju i bezpieczeństwa z bezpiecznym państwem Izrael i innymi sąsiadami, a także podkreśla, że należy unikać wszelkich działań osłabiających te wysiłki; w związku z tym głęboko ubolewa z powodu jednostronnej decyzji rządu Stanów Zjednoczonych o przeniesieniu ambasady z Tel Awiwu do Jerozolimy oraz o formalnym uznaniu Jerozolimy za stolicę Izraela; podkreśla, że kwestia Jerozolimy musi zostać rozwiązana w ostatecznym porozumieniu pokojowym między Izraelczykami a Palestyńczykami; podkreśla, że należy wzmocnić wspólny plan działania, a także zwraca uwagę, iż Stany Zjednoczone powinny koordynować swoje działania pokojowe na Bliskim Wschodzie z partnerami z Europy;

58.  wyraża uznanie dla UNRWA i jej wyspecjalizowanego personelu za imponującą i niezbędną pracę humanitarną i rozwojową na rzecz uchodźców palestyńskich (na Zachodnim Brzegu Jordanu, w tym we Wschodniej Jerozolimie, w Strefie Gazy, Jordanii, Libanie i Syrii), która ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa i stabilności w regionie; głęboko ubolewa nad decyzją administracji USA o ograniczeniu finansowania UNRWA i domaga się, by USA ponownie przemyślały tę decyzję; podkreśla konsekwentne poparcie Parlamentu Europejskiego i Unii Europejskiej dla agencji i zachęca państwa członkowskie UE do zapewnienia dodatkowych środków finansowych, żeby zagwarantować trwałość działań UNRWA w perspektywie długoterminowej;

59.  zachęca do dalszej globalnej współpracy między UE a Stanami Zjednoczonymi w ramach programów promujących demokrację, wolność mediów, wolne i uczciwe wybory oraz ochronę praw człowieka, w tym również praw uchodźców i migrantów, kobiet oraz mniejszości etnicznych i religijnych; podkreśla znaczenie takich wartości jak dobre rządy, odpowiedzialność, przejrzystość oraz praworządność, które stanowią podstawę ochrony praw człowieka; przypomina, że UE zdecydowanie i zasadniczo sprzeciwia się stosowaniu kary śmierci oraz opowiada się za powszechnym moratorium na jej wykonywanie z myślą o całkowitym zniesieniu kary śmierci na świecie; podkreśla potrzebę współpracy w zapobieganiu kryzysom, budowaniu pokoju i reagowaniu na nadzwyczajne sytuacje humanitarne;

60.  ponownie podkreśla, że UE i Stany Zjednoczone mają wspólne interesy w Afryce, gdzie muszą koordynować i zwiększyć wsparcie na szczeblu lokalnym, regionalnym i wielonarodowym na rzecz dobrych rządów, demokracji, praw człowieka, zrównoważonego rozwoju społecznego, ochrony środowiska, zarządzania migracją i gospodarką, a także na rzecz bezpieczeństwa, pokojowego rozwiązywania konfliktów regionalnych, zwalczania korupcji i nielegalnych transakcji finansowych oraz przeciwdziałania przemocy i terroryzmowi; jest zdania, że lepsza koordynacja między UE a Stanami Zjednoczonymi, w tym również poprzez pogłębiony dialog polityczny i opracowywanie wspólnych strategii dotyczących Afryki, z należytym uwzględnieniem opinii organizacji regionalnych i ugrupowań subregionalnych, pozwoliłaby na skuteczniejsze działania i lepsze wykorzystanie zasobów;

61.  podkreśla znaczenie wspólnych interesów politycznych, gospodarczych i w dziedzinie bezpieczeństwa, jakie UE i Stany Zjednoczone mają w odniesieniu do strategii gospodarczych krajów takich jak Chiny i Rosja, a także przypomina, że wspólne działania, w tym również na szczeblu WTO, mogłyby pomóc w rozwiązaniu takich problemów jak obecny brak równowagi w kontekście globalnego handlu i sytuacja na Ukrainie; wzywa administrację Stanów Zjednoczonych do zaprzestania blokowania nominacji sędziów do Organu Apelacyjnego WTO; podkreśla konieczność zacieśnienia współpracy w kwestii reagowania na chińską strategię „Jeden pas i jeden szlak”, w tym również poprzez rozwijanie współpracy w tej kwestii między UE a Stanami Zjednoczonymi, Indiami, Japonią i Australią w ramach czterostronnego dialogu na temat bezpieczeństwa;

62.  wskazuje na potrzebę ściślejszej współpracy w zakresie polityki wobec Arktyki, szczególnie w ramach Rady Arktycznej, zwłaszcza że wraz ze zmianą klimatu mogą powstać nowe szlaki nawigacyjne, a zasoby naturalne mogą stać się dostępne;

63.  z przekonaniem utrzymuje, że migracja jest zjawiskiem globalnym, w związku z czym należy się nią zajmować w ramach współpracy, partnerstwa i ochrony praw człowieka oraz z myślą o bezpieczeństwie, ale również poprzez zarządzanie szlakami migracyjnymi i stosowanie globalnego podejścia na szczeblu ONZ w oparciu o poszanowanie prawa międzynarodowego, zwłaszcza konwencji genewskiej z 1951 r. i protokołu dołączonego do niej w 1967 r.; z zadowoleniem przyjmuje dotychczasowe wysiłki w ramach ONZ na rzecz osiągnięcia globalnego porozumienia w sprawie bezpiecznej, uporządkowanej i legalnej migracji oraz globalnego porozumienia w sprawie uchodźców, a także z ubolewaniem przyjmuje decyzję Stanów Zjednoczonych z grudnia 2017 r. o wycofaniu się z rozmów; apeluje o wspólną strategię polityczną w celu przeciwdziałania podstawowym przyczynom migracji;

64.  opowiada się za zacieśnianiem współpracy między UE a Stanami Zjednoczonymi w dziedzinie energii, w tym również ze źródeł odnawialnych, w oparciu o ramy, jakie stanowi Rada ds. Energii UE−USA; w związku z tym ponawia apele o kontynuowanie posiedzeń; apeluje ponadto o ściślejszą współpracę w dziedzinie badań naukowych nad energią i w zakresie nowych technologii, a także o zacieśnienie współpracy w celu ochrony infrastruktury energetycznej przed cyberatakami; podkreśla potrzebę współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa dostaw energii oraz domaga się dodatkowych wyjaśnień na temat przyszłej roli Ukrainy jako kraju tranzytowego;

65.  podkreśla obawy dotyczące gazociągu Nord Stream II oraz związanego z nim ryzyka podziałów w kwestii bezpieczeństwa energetycznego i solidarności między państwami członkowskimi, a także z zadowoleniem przyjmuje wsparcie Stanów Zjednoczonych na rzecz bezpieczeństwa energetycznego w Europie;

66.  ubolewa z powodu wycofania się Stanów Zjednoczonych z porozumienia paryskiego, ale wyraża uznanie dla nieustających wysiłków osób fizycznych, przedsiębiorstw, miast i stanów federalnych w USA, które nadal starają się realizować cele porozumienia paryskiego i zwalczać zmianę klimatu, a także podkreśla potrzebę głębszej współpracy między UE a tymi podmiotami; zwraca uwagę, że zmiana klimatu nie stanowi już elementu strategii Stanów Zjednoczonych w dziedzinie bezpieczeństwa narodowego; potwierdza zaangażowanie UE na rzecz porozumienia paryskiego oraz programu działań ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030, a także podkreśla konieczność ich wdrożenia, aby zagwarantować globalne bezpieczeństwo i stworzyć bardziej zrównoważone społeczeństwo i gospodarkę; jednocześnie przypomina, że przejście na zieloną gospodarkę stwarza wiele możliwości, jeżeli chodzi o powstawanie nowych miejsc pracy i generowanie wzrostu gospodarczego;

67.  zachęca do dalszej współpracy w dziedzinie innowacji, nauki i technologii oraz wzywa do odnowienia porozumienia między UE a Stanami Zjednoczonymi o współpracy naukowej i technologicznej;

Obrona opartego na zasadach porządku wymiany handlowej w trudnych czasach

68.  zauważa, że w 2017 r. Stany Zjednoczone stanowiły największy rynek dla wywozu z UE i były drugim co do wielkości źródłem przywozu do UE; zauważa, że deficyty i nadwyżki handlowe między UE a Stanami Zjednoczonymi są różne w zależności od tego, czy mowa o handlu towarami, handlu usługami, handlu elektronicznym czy bezpośrednich inwestycjach zagranicznych; podkreśla, że stosunki handlowe i inwestycyjne między UE a USA – najrozleglejsze na świecie i od zawsze bazujące na wspólnych wartościach – są jednym z najważniejszych czynników napędzających wzrost gospodarczy i wymianę handlową na świecie oraz przyczyniających się do globalnego dobrobytu; ponadto zauważa, że w handlu towarami ze Stanami Zjednoczonymi UE ma nadwyżkę w wysokości 147 mld USD; zauważa, że przedsiębiorstwa z UE zatrudniają w Stanach Zjednoczonych 4,3 mln pracowników;

69.  podkreśla, że UE i Stany Zjednoczone to dwa kluczowe podmioty w zglobalizowanym świecie, który zmienia się w bezprecedensowym tempie i na niespotykaną wcześniej skalę, a biorąc pod uwagę wspólne wyzwania, współpraca i skoordynowane działania w kwestiach polityki handlowej z myślą o kształtowaniu przyszłego wielostronnego systemu handlu oraz globalnych standardów leżą we wspólnym interesie UE i Stanów Zjednoczonych;

70.  wskazuje na kluczową rolę WTO w systemie wielostronnym, ponieważ jest to najlepszy gwarant otwartego, uczciwego i opartego na zasadach systemu, który uwzględnia i równoważy liczne zróżnicowane interesy swoich członków; ponawia poparcie na rzecz dalszego wzmacniania wielostronnego systemu handlowego; popiera działania podejmowane przez Komisję na rzecz dalszej współpracy ze Stanami Zjednoczonymi w celu znalezienia pozytywnej i wspólnej odpowiedzi na obecne wyzwania instytucjonalne i systemowe;

71.  podkreśla rolę WTO w rozstrzyganiu sporów związanych z handlem; wzywa wszystkich członków WTO do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania systemu rozstrzygania sporów WTO; w związku z tym wyraża ubolewanie, że Stany Zjednoczone blokują nowe nominacje przy obsadzaniu wolnych stanowisk w Organie Apelacyjnym, co zagraża samemu funkcjonowaniu systemu rozstrzygania sporów WTO; wzywa Komisję i wszystkich członków WTO do przeanalizowania sposobów przezwyciężenia impasu w powoływaniu nowych sędziów do Organu Apelacyjnego WTO, w razie potrzeby w drodze zreformowania systemu rozstrzygania sporów; uważa, że reformy takie mogłyby mieć na celu osiągnięcie jak najwyższego poziomu skuteczności i niezależności systemu przy jednoczesnym zachowaniu zgodności z wartościami i ogólnym podejściem, którego UE broni nieustannie od czasu utworzenia WTO, takimi jak w szczególności promowanie wolnego i uczciwego handlu w wymiarze globalnym zgodnie z zasadą praworządności, a także potrzeba wypełnienia przez wszystkich członków WTO wszystkich zobowiązań podjętych w ramach tej organizacji;

72.  wyraża ubolewanie z powodu braku postępów na 11. konferencji ministerialnej WTO (MC11), z zadowoleniem przyjmuje jednak podpisanie wspólnego oświadczenia w sprawie zlikwidowania nieuczciwych praktyk protekcjonistycznych i zakłócających rynek, stosowanych przez Stany Zjednoczone, UE i Japonię, co podkreślono również w oświadczeniu wydanym przez G‑20 w lipcu 2017 r.; apeluje o dalszą współpracę ze Stanami zjednoczonymi i Japonią w tej dziedzinie w celu wyeliminowania nieuczciwych praktyk handlowych, takich jak dyskryminacja, ograniczanie dostępu do rynku, dumping i dotacje;

73.  wzywa Komisję do ustanowienia planu prac ze Stanami Zjednoczonymi i innymi członkami WTO, dotyczącego zniesienia dotacji zakłócających funkcjonowanie rynku w sektorze bawełny i w sektorze rybołówstwa (zwłaszcza w odniesieniu do nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów); wzywa do współpracy na rzecz postępów w realizacji wielostronnego programu w zakresie takich nowych kwestii jak handel elektroniczny, w tym rozwój cyfrowy, ułatwianie inwestycji, relacje między handlem a środowiskiem oraz między handlem a problematyką płci, a także na rzecz promowania konkretnej polityki ułatwiającej uczestnictwo mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw w światowej gospodarce;

74.  apeluje do UE i Stanów Zjednoczonych o promowanie współpracy na szczeblu międzynarodowym w celu wzmocnienia porozumień międzynarodowych w dziedzinie zamówień publicznych, zwłaszcza Porozumienia w sprawie zamówień rządowych;

75.  apeluje do Komisji o nawiązanie dialogu ze Stanami Zjednoczonymi z myślą o wznowieniu negocjacji dotyczących wielostronnej umowy w sprawie towarów środowiskowych i porozumienia w sprawie handlu usługami;

76.  apeluje do UE i Stanów Zjednoczonych o połączenie zasobów w celu zwalczania nieuczciwych strategii i praktyk handlowych, przy jednoczesnym poszanowaniu zasad wielostronnych i procedur rozstrzygania sporów w ramach WTO oraz unikaniu działań jednostronnych, ponieważ są one szkodliwe dla wszystkich globalnych łańcuchów wartości, w ramach których działają przedsiębiorstwa z UE i USA; głęboko ubolewa z powodu niepewności w międzynarodowym systemie handlowym w związku ze stosowaniem przez Stany Zjednoczone instrumentów i narzędzi politycznych (np. pkt 232 z 1962 r. i pkt 301 z 1974 r.), które ustanowiono przed powstaniem WTO i jej systemu rozstrzygania sporów; w związku z tym zauważa, że decyzji Stanów Zjednoczonych o nałożeniu ceł na stal i aluminium na mocy pkt 232 nie można uzasadnić przesłankami bezpieczeństwa narodowego oraz wzywa USA do całkowitego i stałego wyłączenia UE i innych sojuszników z zakresu stosowania tych środków; wzywa Komisję do zdecydowanej reakcji, jeżeli cła te będą stosowane jako sposób na ograniczenie wywozu z UE; podkreśla ponadto, że wszelkie sankcje o charakterze odwetowym, które mogą zostać nałożone przez Stany Zjednoczone na europejskie towary po opublikowaniu sprawozdania Organu Apelacyjnego w sprawie zgodności w związku ze skargą wniesioną przez Stany Zjednoczone przeciwko UE z powodu działań mających wpływ na handel dużymi cywilnymi statkami powietrznymi, byłyby bezpodstawne, ponieważ WTO odrzuciła 204 z 218 roszczeń wysuniętych przez Stany Zjednoczone i oczekuje się kolejnego sprawozdania w powiązanej sprawie przeciwko niezgodnym z prawem dotacjom udzielanym przez Stany Zjednoczone;

77.  przyjmuje do wiadomości kontynuację współpracy dwustronnej między UE a Stanami Zjednoczonymi odnośnie do szerokiego zakresu kwestii regulacyjnych, co obrazuje niedawno zawarta umowa dwustronna w sprawie wymogów ostrożnościowych dotyczących ubezpieczeń i reasekuracji lub umowa o wzajemnym uznawaniu inspekcji przeprowadzanych u producentów leków; wzywa Komisję i Radę do pełnego poszanowania roli Parlamentu Europejskiego w tym procesie;

78.  podkreśla, że własność intelektualna odgrywa kluczową rolę w gospodarce zarówno UE, jak i Stanów Zjednoczonych; apeluje do obydwu stron o wspieranie badań i innowacji po obu stronach Atlantyku oraz o zagwarantowanie wysokiego poziomu ochrony własności intelektualnej i dopilnowanie, by podmioty tworzące wysokiej jakości innowacyjne produkty mogły dalej prowadzić taką działalność;

79.  apeluje do UE i Stanów Zjednoczonych o poprawę dostępu do rynku dla wywozu realizowanego przez małe i średnie przedsiębiorstwa do Stanów Zjednoczonych i do UE dzięki poprawie przejrzystości obowiązujących przepisów oraz otwarciu rynków po obu stronach Atlantyku, na przykład za pośrednictwem portalu dla małych i średnich przedsiębiorstw;

80.  podkreśla znaczenie rynku Stanów Zjednoczonych dla małych i średnich przedsiębiorstw z UE; wzywa UE i Stany Zjednoczone do zajęcia się kwestią nieproporcjonalnego wpływu taryf celnych, barier pozataryfowych i barier technicznych w handlu na małe i średnie przedsiębiorstwa po obu stronach Atlantyku nie tylko w drodze obniżenia ceł, lecz również uproszczenia procedur celnych oraz wprowadzenia ewentualnych nowych mechanizmów mających na celu pomoc małym i średnim przedsiębiorstwom w wymianie doświadczeń i najlepszych praktyk przy zakupie i sprzedaży na rynkach UE i USA;

81.  apeluje do UE i Stanów Zjednoczonych, by w ramach współpracy dwustronnej przestały konkurować między sobą w kwestiach podatkowych, ponieważ doprowadzi to jedynie do spadku inwestycji w obu gospodarkach;

82.  wzywa UE i Stany Zjednoczone, aby porozumiały się co do ram dla handlu elektronicznego, zgodnych z ramami prawnymi i umowami obowiązującymi każdą ze stron oraz przepisami w sprawie ochrony danych i prywatności danych, które mają szczególne znaczenie dla sektora usług; podkreśla w tym względzie, że UE i Stany Zjednoczone powinny pracować wspólnie nad zachęceniem krajów trzecich do przyjęcia wysokich standardów ochrony danych;

83.  wzywa UE i Stany Zjednoczone do zacieśnienia współpracy w dziedzinie zmiany klimatu; apeluje do UE i Stanów Zjednoczonych o wykorzystanie obecnych i przyszłych negocjacji handlowych na wszystkich szczeblach z myślą o tym, aby stosowano normy uzgodnione na szczeblu międzynarodowym, takie jak porozumienie paryskie, wspierano handel towarami, które są bezpieczne dla środowiska, w tym ekotechnologię, oraz by doszło do globalnej transformacji energetyki w oparciu o jasny i skoordynowany program działań na rzecz handlu międzynarodowego, zarówno w celu ochrony środowiska, jak i tworzenia miejsc pracy oraz generowania wzrostu gospodarczego;

84.  uważa, że potencjalne nowe porozumienie w sprawie stosunków handlowych i inwestycyjnych między UE a USA nie może być negocjowane pod presją ani w obliczu zagrożenia oraz że w interesie UE leży jedynie szerokie, ambitne, wyważone i kompleksowe porozumienie obejmujące wszystkie dziedziny handlu; w związku z tym zauważa, że korzystne mogłoby okazać się ustanowienie ewentualnego konkretnego i trwałego mechanizmu współpracy regulacyjnej i konsultacyjnej; apeluje do Komisji o wznowienie negocjacji ze Stanami Zjednoczonymi, jeśli okoliczności będą temu sprzyjały;

85.  podkreśla, że przepływy handlowe w coraz większym stopniu wymagają nowych, szybszych i bezpieczniejszych sposobów przemieszczania towarów i usług w wymiarze transgranicznym; apeluje do UE i Stanów Zjednoczonych jako kluczowych partnerów handlowych o podjęcie współpracy nad rozwiązaniami w dziedzinie technologii cyfrowej związanej z handlem z myślą o ułatwieniach w handlu;

86.  przypomina o znaczeniu dotychczasowego dialogu między UE a Stanami Zjednoczonymi oraz ich dotychczasowej współpracy w dziedzinie nauki i technologii; uznaje rolę wspólnych przedsięwzięć UE i USA w dziedzinie badań naukowych i innowacji jako kluczowych stymulatorów rozwoju wiedzy oraz wzrostu gospodarczego, a ponadto popiera kontynuowanie i rozszerzenie w okresie po 2018 r. porozumienia między UE a Stanami Zjednoczonymi o współpracy naukowej i technologicznej z myślą o wspieraniu badań naukowych, innowacji i nowych technologii, ochronie praw własności intelektualnej, tworzeniu liczniejszych i lepszych miejsc pracy oraz zapewnieniu zrównoważonego handlu i wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu;

87.  podziela obawy Stanów Zjednoczonych dotyczące globalnej nadwyżki mocy produkcyjnych w przemyśle stalowym; jednocześnie ubolewa, że jednostronne, niezgodne z zasadami WTO środki będą jedynie podważały integralność opartego na zasadach porządku wymiany handlowej; podkreśla, że nawet stałe zwolnienie UE z taryf celnych Stanów Zjednoczonych nie może uzasadniać takich działań; wzywa Komisję do współpracy ze Stanami Zjednoczonymi w celu zintensyfikowania wysiłków na rzecz przeciwdziałania nadwyżce zdolności produkcyjnych w sektorze stali w ramach globalnego forum G‑20, aby wykorzystać olbrzymi potencjał działań wielostronnych; ponownie wyraża przekonanie, że wspólne i uzgodnione działania w ramach systemów handlu opartych na zasadach są najlepszym sposobem rozwiązywania tego rodzaju globalnych problemów;

88.  potwierdza, jak ważne dla UE i Stanów Zjednoczonych jest dokonanie – w sposób skoordynowany i konstruktywny – niezbędnej modernizacji WTO w celu poprawy jej skuteczności, przejrzystości i rozliczalności, a także w celu dopilnowania, by w procesie opracowywania międzynarodowych reguł handlu i strategii handlowych odpowiednio uwzględniano kwestię płci oraz wymiar społeczny, środowiskowy i dotyczący praw człowieka;

89.  zauważa, że UE opowiada się za niezakłóconą gospodarką rynkową, a także za otwartym i uczciwym handlem opartym na wartościach i zasadach; ponownie wyraża poparcie dla strategii przyjętej przez Komisję w odpowiedzi na obecną politykę handlową Stanów Zjednoczonych, która musi być realizowana z poszanowaniem zasad wielostronnego systemu handlowego; wzywa wszystkie państwa członkowskie UE do jedności i apeluje do Komisji o opracowanie wspólnego podejścia w celu zaradzenia tej sytuacji; podkreśla, jak ważne jest zachowanie przez państwa członkowskie UE jedności w tym względzie, ponieważ wspólne działania UE podejmowane w ramach wspólnej polityki handlowej i unii celnej na szczeblu międzynarodowym, a także w wymiarze relacji dwustronnych ze Stanami Zjednoczonymi są znacznie skuteczniejsze niż inicjatywy podejmowane przez poszczególne państwa członkowskie; ponownie wyraża przekonanie, że UE jest gotowa do współpracy ze Stanami Zjednoczonymi w kwestiach związanych z handlem, które są przedmiotem wspólnego zainteresowania, w ramach zasad obowiązujących w wielostronnym systemie handlowym;

90.  wyraża ubolewanie z powodu decyzji prezydenta Trumpa o wycofaniu się USA z porozumienia jądrowego z Iranem oraz z powodu skutków tej decyzji dla przedsiębiorstw z UE prowadzących działalność w Iranie; popiera wszelkie wysiłki podejmowane przez UE w celu ochrony interesów przedsiębiorstw unijnych inwestujących w Iranie, szczególnie decyzję Komisji o uruchomieniu regulacji o charakterze blokującym, co świadczy o zobowiązaniu UE do przestrzegania porozumienia jądrowego z Iranem; uważa, że regulacje te można stosować w każdym odpowiednim przypadku;

91.  apeluje do UE i Stanów Zjednoczonych o zacieśnienie współpracy i zintensyfikowanie wysiłków na rzecz wdrożenia i rozbudowy systemów zasad należytej staranności dla przedsiębiorstw, aby wzmocnić ochronę praw człowieka w wymiarze międzynarodowym, w tym również w dziedzinie handlu minerałami i metalami pochodzącymi z obszarów ogarniętych konfliktami;

92.  wyraża ubolewanie, że Stany Zjednoczone wycofują się z ochrony środowiska; zważywszy, że Stany Zjednoczone są największym importerem trofeów z polowań na słonie, ubolewa w tym kontekście z powodu decyzji prezydenta Trumpa o zniesieniu zakazu przywozu takich trofeów z niektórych państw afrykańskich, w tym Zimbabwe i Zambii;

93.  apeluje do UE i Stanów Zjednoczonych, aby kontynuowały i intensyfikowały transatlantycką współpracę parlamentarną, która powinna prowadzić do wzmocnienia i rozszerzenia ram politycznych umożliwiających zacieśnienie stosunków handlowych i inwestycyjnych między UE a USA;

94.  wyraża zaniepokojenie w związku z możliwością zawarcia przez USA i Chiny porozumienia nie w pełni zgodnego z zasadami WTO, które mogłoby też podważyć interesy UE i popsuć transatlantyckie stosunki handlowe; z uwagi na nasze wspólne interesy na całym świecie podkreśla zatem potrzebę zawarcia porozumienia z naszymi głównymi partnerami handlowymi, które w większym stopniu będzie miało wymiar globalny;

o
o   o

95.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, ESDZ, Komisji, rządom i parlamentom państw członkowskich oraz krajów przystępujących i kandydujących, a także prezydentowi, Senatowi i Izbie Reprezentantów Stanów Zjednoczonych.

(1) Dz.U. L 309 z 29.11.1996, s. 1.
(2) Teksty przyjęte, P8_TA(2018)0068.
(3) Dz.U. C 298 E z 8.12.2006, s. 226.
(4) Dz.U. C 117 E z 6.5.2010, s. 198.
(5) Dz.U. C 153 E z 31.5.2013, s. 124.
(6) Dz.U. C 65 z 19.2.2016, s. 120.
(7) Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0435.
(8) Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0493.
(9) Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0492.
(10) Teksty przyjęte, P8_TA(2018)0042.


Stan stosunków UE-Chiny
PDF 234kWORD 86k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 12 września 2018 r. w sprawie stanu stosunków między UE a Chinami (2017/2274(INI))
P8_TA(2018)0343A8-0252/2018

Parlament Europejski,

–  uwzględniając fakt nawiązania stosunków dyplomatycznych między UE a Chinami dnia 6 maja 1975 r.,

–  uwzględniając zapoczątkowane w 2003 r. partnerstwo strategiczne UE–Chiny,

–  uwzględniając główne ramy prawne stosunków z Chinami, a mianowicie umowę o współpracy handlowej i gospodarczej EWG–Chiny(1), podpisaną w maju 1985 r., dotyczącą stosunków gospodarczo-handlowych, oraz program współpracy UE–Chiny,

–  uwzględniając strategiczny program współpracy UE–Chiny 2020, uzgodniony dnia 21 listopada 2013 r.,

–  uwzględniając zorganizowany dialog polityczny UE–Chiny, formalnie nawiązany w 1994 r., oraz nawiązany w 2010 r. dialog strategiczny wysokiego szczebla dotyczący kwestii strategicznych i polityki zagranicznej, w tym w szczególności 5. i 7. rundę dialogu strategicznego wysokiego szczebla UE–Chiny, które odbyły się odpowiednio w dniu 6 maja 2015 r. i 19 kwietnia 2017 r. w Pekinie,

–  uwzględniając negocjacje dotyczące nowej umowy o partnerstwie i współpracy, które rozpoczęły się w 2007 r.,

–  uwzględniając negocjacje w sprawie dwustronnej umowy inwestycyjnej, które rozpoczęły się w styczniu 2014 r.,

–  uwzględniając 19. szczyt UE–Chiny, który odbył się w dniach 1 i 2 czerwca 2017 r. w Brukseli,

–  uwzględniając wspólny komunikat Komisji i wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa z dnia 22 czerwca 2016 r. w sprawie elementów nowej strategii UE wobec Chin (JOIN(2016)0030),

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 18 lipca 2016 r. w sprawie strategii UE wobec Chin,

–  uwzględniając wspólne sprawozdanie Komisji oraz wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa z dnia 24 kwietnia 2018 r. pt. „Hongkong – Specjalny Region Administracyjny: sprawozdanie roczne za 2017 r.” (JOIN(2018)0007),

–  uwzględniając wytyczne Rady z dnia 15 czerwca 2012 r. w sprawie polityki zagranicznej i bezpieczeństwa UE w Azji Wschodniej,

–  uwzględniając przyjęcie nowej ustawy o bezpieczeństwie narodowym przez Stały Komitet Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych w dniu 1 lipca 2015 r.,

–  uwzględniając białą księgę z dnia 26 maja 2015 r. dotyczącą strategii wojskowej Chin,

–  uwzględniając rozpoczęty w 1995 r. między UE a Chinami dialog na temat praw człowieka oraz 35. rundę tego dialogu, która odbyła się w dniach 22 i 23 czerwca 2017 r. w Brukseli,

–  uwzględniając ponad 60 rund dialogu sektorowego między UE i Chinami,

–  uwzględniając zainicjowanie w lutym 2012 r. dialogu wysokiego szczebla między narodami UE–Chiny, którego przedmiotem są wszystkie wspólne inicjatywy UE i Chin w tym obszarze,

–  uwzględniając umowę w sprawie współpracy naukowej i technologicznej między Wspólnotą Europejską i Chinami, która weszła w życie w 2000 r.(2), oraz umowę o partnerstwie naukowo-technologicznym podpisaną w dniu 20 maja 2009 r.,

–  uwzględniając Ramową konwencję ONZ w sprawie zmian klimatu (UNFCCC) i porozumienie klimatyczne z Paryża, które weszło w życie dnia 4 listopada 2016 r.,

–  uwzględniając dialog dotyczący energetyki między Wspólnotą Europejską a Chinami,

–  uwzględniając obrady okrągłego stołu UE–Chiny,

–  uwzględniając XIX Krajowy Zjazd Komunistycznej Partii Chin, który odbył się w dniach 18–24 listopada 2017 r.,

–  uwzględniając przepisy podatkowe w zakresie ochrony środowiska, uchwalone przez Ogólnochińskie Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych w grudniu 2016 r., które weszły w życie w dniu 1 stycznia 2018 r.,

–  uwzględniając fakt, że zgodnie z oświadczeniem Międzynarodowej Organizacji ds. Migracji czynniki środowiskowe mają wpływ na krajowe i międzynarodowe przepływy migracyjne, ponieważ ludzie opuszczają miejsca, w których panują złe warunki lub w których warunki te się pogarszają ze względu na przyśpieszoną zmianę klimatu(3),

–  uwzględniając unijno–chiński Rok Turystyki 2018 (ECTY) rozpoczęty w dniu 19 stycznia 2018 r. w Wenecji,

–  uwzględniając sprawozdanie Klubu Zagranicznych Korespondentów w Chinach (FCCC) w sprawie warunków pracy, opublikowane dnia 30 stycznia 2018 r. i zatytułowane „Odmowa dostępu – nadzór, nękanie i zastraszanie w miarę pogarszania się warunków reporterstwa w Chinach”,

–  uwzględniając oświadczenie UE (pkt 4) wydane na 37. sesji Rady Praw Człowieka ONZ w dniu 13 marca 2018 r. zatytułowane „Sytuacja w zakresie praw człowieka wymagająca uwagi Rady”,

–  uwzględniając 41. posiedzenie międzyparlamentarne PE–Chiny, które odbyło się w maju 2018 r. w Pekinie,

–  uwzględniając swoje rezolucje w sprawie Chin, w szczególności rezolucje z dnia 2 lutego 2012 r. w sprawie polityki zagranicznej UE wobec Brazylii, Rosji, Indii i Chin (BRICS) i innych wschodzących mocarstw: cele i strategie(4), z dnia 23 maja 2012 r. w sprawie UE i Chin: brak równowagi w handlu?(5), z dnia 14 marca 2013 r. w sprawie zagrożenia jądrowego i praw człowieka w Koreańskiej Republice Ludowo-Demokratycznej(6), z dnia 5 lutego 2014 r. w sprawie w sprawie ram polityki w zakresie klimatu i energii do roku 2030(7), z dnia 17 kwietnia 2014 r. w sprawie sytuacji w Korei Północnej(8), z dnia 21 stycznia 2016 r. w sprawie Korei Północnej(9) i z dnia 13 grudnia 2017 r. w sprawie sprawozdania rocznego w sprawie realizacji wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB)(10),

–  uwzględniając swoje rezolucje z dnia 7 września 2006 r. w sprawie stosunków między UE a Chinami(11), z dnia 5 lutego 2009 r. w sprawie stosunków handlowych i gospodarczych z Chinami(12), z dnia 14 marca 2013 r. w sprawie stosunków między Unią Europejską a Chinami(13), z dnia 9 października 2013 r. w sprawie negocjacji UE z Chinami dotyczących dwustronnej umowy inwestycyjnej(14), w sprawie stosunków handlowych UE–Tajwan(15) i z dnia 16 grudnia 2015 r. w sprawie stosunków UE–Chiny(16), a także swoje zalecenie z dnia 13 grudnia 2017 r. dla Rady, Komisji i wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa dotyczące Hongkongu 20 lat po jego przekazaniu Chińskiej Republice Ludowej(17),

–  uwzględniając swoje rezolucje dotyczące praw człowieka z dnia 27 października 2011 r. w sprawie Tybetu, w szczególności samospalenia mniszek i mnichów(18), z dnia 14 czerwca 2012 r. w sprawie sytuacji w zakresie praw człowieka w Tybecie(19), z dnia 12 grudnia 2013 r. w sprawie pobierania narządów w Chinach(20), z dnia 15 grudnia 2016 r. w sprawie tybetańskiej akademii buddyjskiej Larung Gar i Ilhama Tohtiego(21), z dnia 16 marca 2017 r. w sprawie priorytetów UE na sesje Rady Praw Człowieka ONZ w 2017 r.(22), z dnia 6 lipca 2017 r. w sprawie laureata Nagrody Nobla Liu Xiaobo oraz Lee Ming-che(23), a także z dnia 18 stycznia 2018 r. w sprawie działaczy na rzecz praw człowieka Wu Gan, Xie Yang, Lee Ming-che i Tashi Wangchuk oraz tybetańskiej mniszki Choekyi(24),

–  uwzględniając embargo UE na broń, wprowadzone po stłumieniu protestów na placu Tiananmen w czerwcu 1989 r., poparte przez Parlament w rezolucji z dnia 2 lutego 2006 r. w sprawie rocznego sprawozdania Rady dla Parlamentu Europejskiego w sprawie głównych aspektów i podstawowych wyborów WPZiB(25),

–  uwzględniając dziewięć rund rozmów, które odbyły się w latach 2002–2010 między wysokiej rangi przedstawicielami rządu Chin a Dalajlamą, uwzględniając chińską białą księgę w sprawie Tybetu zatytułowaną „Ścieżka rozwoju Tybetu jest napędzana przez nieprzezwyciężoną falę historyczną” i opublikowaną przez biuro informacyjne Rady Państwa Chińskiej Republiki Ludowej w dniu 15 kwietnia 2015 r., uwzględniając memorandum z 2008 r. i notę z 2009 w sprawie prawdziwej autonomii ludności Tybetu, przedstawione przez przedstawicieli XIV Dalajlamy,

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Zagranicznych oraz opinie Komisji Handlu Międzynarodowego i Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (A8-0252/2018),

A.  mając na uwadze, że 19. szczyt UE–Chiny, który odbył się w 2017 r., przyczynił się do zacieśnienia dwustronnego partnerstwa strategicznego o znaczeniu światowym i podkreślił wspólne zobowiązania do reagowania na globalne wyzwania i zagrożenia dla wspólnego bezpieczeństwa oraz do promowania multilateralizmu; mając na uwadze, że istnieje wiele obszarów, w których konstruktywna współpraca mogłaby przynieść obustronne korzyści, w tym na forach międzynarodowych takich jak ONZ i grupa G-20; mając na uwadze, że UE i Chiny potwierdziły zamiar zacieśnienia współpracy w kwestii wdrażania postanowień porozumienia paryskiego z 2015 r. w zakresie walki ze zmianą klimatu, ograniczenia wykorzystania paliw kopalnych, promowania czystej energii i zmniejszenia zanieczyszczenia; mając na uwadze, że niezbędna jest dalsza współpraca między obydwiema stronami w tym obszarze i koordynacja ich działań, w tym również w dziedzinie badań naukowych i wymiany najlepszych praktyk; mając na uwadze, że Chiny przyjęły system handlu uprawnieniami do emisji dwutlenku węgla oparty na unijnym systemie EU ETS; mając na uwadze, że unijna koncepcja wielostronnego zarządzania zakłada porządek oparty na zasadach i uniwersalnych wartościach, takich jak demokracja, prawa człowieka, praworządność, przejrzystość i odpowiedzialność; mając na uwadze, że w obecnej sytuacji geopolitycznej promowanie multilateralizmu i systemu opartego na zasadach nabiera większego znaczenia niż kiedykolwiek wcześniej; mając na uwadze, że UE oczekuje, iż jej stosunki z Chinami będą przynosić wzajemne korzyści zarówno polityczne, jak i gospodarcze; mając na uwadze, że UE oczekuje również od Chin przyjęcia na siebie odpowiedzialności proporcjonalnej do swojego globalnego wpływu oraz wspierania opartego na zasadach porządku międzynarodowego, z którego także Chiny czerpią korzyści;

B.  mając na uwadze, że współpraca między UE a Chinami w dziedzinie polityki zagranicznej, bezpieczeństwa i obrony oraz walki z terroryzmem jest niezwykle ważna; mając na uwadze, że współpraca między obydwiema stronami miała zasadnicze znaczenie dla wypracowania porozumienia jądrowego z Iranem; mając na uwadze, że stanowisko Chin odegrało kluczową rolę w tworzeniu przestrzeni do negocjacji w czasie kryzysu związanego z Koreą Północną;

C.  przypominając, że chińscy przywódcy stopniowo i systematycznie zwiększają wysiłki mające na celu przełożenie znaczenia gospodarczego swego kraju na wpływy polityczne, w szczególności za pomocą strategicznych inwestycji infrastrukturalnych i nowych połączeń transportowych, a także strategicznej komunikacji służącej wpływaniu na europejskich decydentów politycznych i gospodarczych, media, uczelnie, wydawnictwa naukowe i szerszą opinię publiczną w celu kształtowania poglądów na temat Chin i przekazywania pozytywnego wizerunku tego kraju przez rozbudowywanie „sieci” organizacji i obywateli europejskich wyrażających poparcie we wszystkich społeczeństwach, co zasadniczo ignoruje się w Europie; mając na uwadze, że prowadzony przez Chiny nadzór nad dużą liczbą studentów z Chin kontynentalnych uczących się obecnie w Europie jest powodem do zaniepokojenia, podobnie jak dążenie Chin do kontrolowania uciekinierów z Chin przebywających w Europie;

D.  mając na uwadze, że tzw. format 16+1 między Chinami z jednej strony a jedenastoma państwami Europy Środkowo-Wschodniej i pięcioma państwami Bałkanów z drugiej strony został ustanowiony w 2012 r. w następstwie kryzysu finansowego i w ramach chińskiej dyplomacji subregionalnej w celu opracowania dużych projektów infrastrukturalnych i zacieśnienia współpracy gospodarczej i handlowej; mając na uwadze, że planuje się znaczne chińskie inwestycje i finansowanie w tych krajach, ale nie są one tak ważne jak inwestycje i zaangażowanie UE; mając na uwadze, że państwa europejskie uczestniczące w tym formacie powinny rozważyć położenie silniejszego akcentu na ideę jednego głosu UE w stosunkach z Chinami;

E.  mając na uwadze, że Chiny są najszybciej rozwijającym się rynkiem dla produktów żywnościowych z UE;

F.  mając na uwadze, że chińska koncepcja „Jeden pas i jeden szlak”, w tym polityka arktyczna Chin, jest najambitniejszą inicjatywą w zakresie polityki zagranicznej przyjętą kiedykolwiek przez ten kraj, obejmującą aspekty geopolityki i bezpieczeństwa, w związku z czym wykracza poza deklarowany zakres polityki gospodarczej i handlowej; mając na uwadze, że koncepcja „Jeden pas i jeden szlak” została dodatkowo wzmocniona dzięki utworzeniu w 2015 r. Azjatyckiego Banku Inwestycji Infrastrukturalnych (AIIB); mając na uwadze, że UE nalega na przyjęcie struktury wielostronnego zarządzania i na niedyskryminacyjną realizację koncepcji „Jednego pasa i jednego szlaku”; mając na uwadze, że strona europejska pragnie zagwarantować, by w każdym projekcie połączenia transportowego w ramach „Jednego pasa i jednego szlaku” przestrzegane były zobowiązania wynikające z porozumienia paryskiego, jak również inne międzynarodowe normy środowiskowe, normy pracy i standardy społeczne oraz prawa ludów tubylczych; mając na uwadze, że chińskie projekty infrastrukturalne mogą spowodować wysokie zadłużenie europejskich rządów w chińskich bankach państwowych oferujących kredyty na nieprzejrzystych warunkach oraz przyczynić się do powstania niewielu miejsc pracy w Europie; mając na uwadze, że niektóre projekty infrastrukturalne związane z koncepcją „Jeden pas i jeden szlak” skończyły się dla rządów państw trzecich nadmiernym zadłużeniem; mając na uwadze, że do tej pory przeważająca część wszystkich zamówień związanych z koncepcją „Jeden pas i jeden szlak” została udzielona chińskim wykonawcom; mając na uwadze, że w odniesieniu do projektów związanych z koncepcją „Jeden pas i jeden szlak” Chiny stosują niektóre ze swoich norm przemysłowych w dyskryminacyjny sposób; mając na uwadze, że nie można pozwolić, aby zamówienia związane z tą koncepcją były udzielane w ramach nieprzejrzystych procedur przetargowych; mając na uwadze, że w ramach tej koncepcji Chiny wykorzystują wiele różnych kanałów; mając na uwadze, że 27 ambasadorów państw UE w Pekinie przygotowało ostatnio raport, w którym ostro skrytykowali projekt „Jeden pas i jeden szlak”, wskazując, że jego celem jest utrudnianie wolnego handlu i zapewnienie przewagi chińskim przedsiębiorstwom; mając na uwadze, że koncepcja „Jeden pas i jeden szlak” jest niestety pozbawiona jakichkolwiek gwarancji w zakresie praw człowieka;

G.  mając na uwadze, że po XIX Krajowym Zjeździe Komunistycznej Partii Chin i po tegorocznej sesji Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych chińska dyplomacja stała się jeszcze silniejszym graczem, bowiem co najmniej pięciu urzędników wysokiego szczebla odpowiada za politykę zagraniczną kraju i nastąpiło znaczące zwiększenie budżetu Ministerstwa Spraw Zagranicznych; mając na uwadze, że nowo utworzona Państwowa Agencja ds. Międzynarodowej Współpracy na rzecz Rozwoju będzie odpowiedzialna za koordynowanie zwiększającego się budżetu Chin na pomoc zagraniczną;

H.  mając na uwadze, że w latach 80. Chiny wprowadziły ograniczenie liczby kadencji w odpowiedzi na wydarzenia rewolucji kulturalnej; mając na uwadze, że dnia 11 marca 2018 r. Ogólnochińskie Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych zagłosowało niemal jednomyślnie za zniesieniem ograniczenia dwóch kolejnych kadencji na stanowiskach przewodniczącego i wiceprzewodniczącego Chińskiej Republiki Ludowej;

I.  mając na uwadze, że według chińskich przywódców najwyższego szczebla Chiny nie wtrącają się w wewnętrzne sprawy innych państw, a jednocześnie regularnie kwestionują oni system polityczny państw Zachodu w swoich oficjalnych komunikatach;

J.  przypominając, że dnia 11 marca 2018 r. Ogólnochińskie Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych poparło ustanowienie Krajowej Komisji Nadzoru, nowego organu kontrolowanego przez partię, którego celem jest instytucjonalizacja i rozszerzenie kontroli nad wszystkimi urzędnikami służby cywilnej w Chinach przez uwzględnienie jej jako organu państwowego w chińskiej konstytucji;

K.  przypominając, że w 2014 r. chińska Rada Państwa ogłosiła szczegółowe plany stworzenia systemu zaufania społecznego, mającego na celu nagradzanie zachowania, które partia uznaje za odpowiedzialne pod względem finansowym, ekonomicznym i społeczno-politycznym, oraz karanie za postępowanie niezgodne z jej polityką; mając na uwadze, że projekt oceny zaufania społecznego prawdopodobnie będzie również mieć wpływ na obcokrajowców mieszkających i pracujących w Chinach, w tym na obywateli UE, oraz konsekwencje dla unijnych i innych zagranicznych przedsiębiorstw prowadzących działalność w tym kraju;

L.  mając na uwadze, że w niektórych regionach Chin sytuacja materialna ludności wiejskiej ulegnie bez wątpienia pogorszeniu z powodu zmian temperatury i opadów, a także innych ekstremalnych zjawisk klimatycznych; mając na uwadze, że planowanie relokacji stało się skutecznym politycznym środkiem dostosowawczym, aby zmniejszyć podatność na zagrożenia oraz ubóstwo spowodowane warunkami klimatycznymi(26);

M.  mając na uwadze, że sytuacja w zakresie praw człowieka w Chinach ulega dalszemu pogorszeniu, a wrogość rządu do pokojowego sprzeciwu, wolności wypowiedzi, wolności wyznania i praworządności nasila się; mając na uwadze, że działacze społeczeństwa obywatelskiego i obrońcy praw człowieka są aresztowani, sądzeni i skazywani na podstawie niejasnych zarzutów, takich jak „działalność wywrotowa wymierzona w państwo” czy „wszczynanie kłótni i prowokowanie problemów”, oraz są często przetrzymywani bez prawa kontaktu w tajnych miejscach bez dostępu do opieki medycznej czy reprezentacji prawnej; mając na uwadze, że zatrzymani obrońcy praw człowieka i działacze na rzecz praw człowieka są czasami przetrzymywani w tzw. wyznaczonym miejscu pobytu nadzorowanego, który jest formą zatrzymania stosowaną w celu pozbawienia zatrzymanego kontaktów, i że często zgłaszane są przypadki torturowania i złego traktowania podczas tego pobytu; mając na uwadze, że Chiny nadal odmawiają prawa do wolności słowa i wolności informowania, a wielu dziennikarzy i autorów blogów oraz wiele osób wyrażających niezależne opinie trafiło do więzień; mając na uwadze, że w strategicznych ramach dotyczących praw człowieka i demokracji Unia deklaruje, że będzie propagować demokrację, praworządność i prawa człowieka „we wszystkich bez wyjątku dziedzinach swoich działań zewnętrznych” oraz że prawa człowieka będą „dla UE centralnym elementem stosunków ze wszystkimi państwami trzecimi, również z jej partnerami strategicznymi”; mając na uwadze, że szczyty UE–Chiny należy wykorzystywać do osiągania konkretnych wyników w dziedzinie praw człowieka, mianowicie do uwolnienia więzionych obrońców praw człowieka, prawników i działaczy;

N.  mając na uwadze, że w niektórych przypadkach władze chińskie uniemożliwiały unijnym dyplomatom obserwację procesów sądowych lub odwiedzanie obrońców praw człowieka, a więc realizację zadań zgodnych z Wytycznymi UE w sprawie obrońców praw człowieka;

O.  mając na uwadze, że Chiny stworzyły rozległą państwową strukturę cyfrowego nadzoru, sięgającą od policyjnej prewencji po arbitralne gromadzenie danych biometrycznych bez poszanowania prawa do prywatności;

P.  mając na uwadze, że rząd chiński przyjął mnóstwo nowych ustaw, w szczególności ustawę o bezpieczeństwie państwa uchwaloną w dniu 1 lipca 2015 r., ustawę o zwalczaniu terroryzmu, ustawę o cyberbezpieczeństwie i ustawę o zarządzaniu zagranicznymi organizacjami pozarządowymi (ONGO), które to ustawy uznają aktywność publiczną i pokojową krytykę rządu za zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa, nasilają cenzurę, nadzór i kontrolę nad poszczególnymi osobami i grupami społecznymi oraz zniechęcają obywateli do prowadzenia kampanii na rzecz praw człowieka;

Q.  mając na uwadze, że ustawa o ONGO, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2017 r., jest jednym z największych wyzwań dla międzynarodowych organizacji pozarządowych, ponieważ reguluje ona wszystkie działania w Chinach finansowane przez te organizacje, a za stosowanie jej przepisów odpowiedzialni są przede wszystkim funkcjonariusze ds. bezpieczeństwa poszczególnych prowincji;

R.  mając na uwadze, że nowe przepisy dotyczące spraw religijnych, które weszły w życie dnia 1 lutego 2018 r., są bardziej restrykcyjne w stosunku do działalności religijnej i grup religijnych i zmuszają je do większego dostosowania się do linii polityki partii; mając na uwadze, że nowe przepisy zagrażają osobom związanym ze wspólnotami religijnymi, które nie mają statusu prawnego w kraju, nałożeniem grzywny za podróże tych osób za granicę w celach szeroko pojętej edukacji religijnej, a tym bardziej pielgrzymek, podlegają karze grzywny w wysokości stanowiącej wielokrotność najniższej pensji; mając na uwadze, że wolność wyznania i sumienia stała się jeszcze bardziej ograniczona od czasu rozpoczęcia reform gospodarczych i otwarcia się Chin, które nastąpiło pod koniec lat 70. ubiegłego wieku; mając na uwadze, że wspólnoty religijne są narażone na coraz większe represje w Chinach, a chrześcijanie, zarówno w kościołach podziemnych, jak i zatwierdzonych przez państwo, są celem ataków polegających na prześladowaniu i zatrzymywaniu wiernych, burzeniu kościołów i wydawaniu zakazów zgromadzeń chrześcijan;

S.  mając na uwadze, że sytuacja w regionie Sinkiang, który zamieszkuje dziesięć milionów muzułmańskich Ujgurów i etnicznych Kazachów, gwałtownie się pogorszyła, zwłaszcza od przejęcia władzy przez Xi Jinpinga, ponieważ całkowita kontrola nad regionem Sinkiangu została podniesiona do rangi najwyższego priorytetu zarówno ze względu na powtarzające się ataki terrorystyczne dokonywane przez Ujgurów w tym regionie lub rzekomo związane z panującą w nim sytuacją, jak i strategiczne miejsce Regionu Autonomicznego Sinkiang-Ujgur w koncepcji „Jeden pas i jeden szlak”; mając na uwadze, że ustanowiono program pozasądowych zatrzymań, w ramach którego przetrzymuje się dziesiątki tysięcy ludzi zmuszanych do „reedukacji” politycznej, stworzono zaawansowaną sieć inwigilacyjnego nadzoru cyfrowego obejmującą technologię rozpoznawania twarzy i gromadzenie danych, rozmieszczane są na masową skalę siły policyjne, a praktyki religijne, język i zwyczaje Ujgurów poddano surowym ograniczeniom;

T.  mając na uwadze, że mimo wzrostu gospodarczego i rozwoju infrastruktury sytuacja w Tybecie pogorszyła się w ciągu ostatnich kilku lat, bowiem chiński rząd ogranicza szereg praw człowieka pod pretekstem zapewnienia bezpieczeństwa i stabilności oraz angażuje się w nieustające ataki na tybetańską tożsamość i kulturę; mając na uwadze, że od kilku lat coraz powszechniejsze są środki nadzoru i kontroli, podobnie jak arbitralne zatrzymania, tortury i złe traktowanie; mając na uwadze, że chiński rząd stworzył w Tybecie środowisko, w którym władza państwowa jest nieograniczona, powszechny jest klimat strachu, a każdy aspekt życia publicznego i prywatnego podlega ścisłej kontroli i regulacji; mając na uwadze, że w Tybecie każdy akt pokojowego sprzeciwu lub krytyki wobec polityki państwa dotyczącej mniejszości etnicznych lub religijnych może zostać uznany za działanie separatystyczne i tym samym przestępcze; mając na uwadze, że obecnie dostęp do Tybetańskiego Regionu Autonomicznego jest ograniczony bardziej niż kiedykolwiek wcześniej dla obcokrajowców, w tym obywateli UE, w szczególności dla dziennikarzy, dyplomatów i innych niezależnych obserwatorów, a nawet jest jeszcze trudniejszy dla obywateli UE tybetańskiego pochodzenia; mając na uwadze, że w ciągu ostatnich kilku lat nie poczyniono postępów w kwestii rozwiązania kryzysu tybetańskiego, a ostatnia runda rozmów pokojowych odbyła się w 2010 r.; mając na uwadze, że pogorszenie się sytuacji humanitarnej w Tybecie doprowadziło do wzrostu przypadków samospalenia, których liczba od 2009 r. sięgnęła 156;

U.  mając na uwadze, że Rada Państwa Chińskiej Republiki Ludowej (ChRL) wydała w dniu 10 czerwca 2014 r. białą księgę w sprawie stosowanej w Hongkongu polityki „jeden kraj, dwa systemy”, podkreślając, że autonomia Specjalnego Regionu Administracyjnego Hongkong zależy ostatecznie od rządu centralnego ChRL; mając na uwadze, że na przestrzeni lat mieszkańcy Hongkongu byli świadkami masowych demonstracji na rzecz demokracji, wolności mediów i pełnego wdrożenia ustawy zasadniczej; mając na uwadze, że tradycyjna w Hongkongu otwartość społeczeństwa utorowała drogę do rozwoju autentycznego i niezależnego społeczeństwa obywatelskiego, które aktywnie i konstruktywnie uczestniczy w życiu publicznym Specjalnego Regionu Administracyjnego;

V.  mając na uwadze, że kontrastujące ze sobą wydarzenia polityczne w Chinach i na Tajwanie, gdzie po jednej stronie panuje coraz bardziej autorytarny i nacjonalistyczny ustrój partyjno-państwowy, a po drugiej stronie – demokracja wielopartyjna, rodzą niebezpieczeństwo pogorszenia stosunków między Chinami a Tajwanem; mając na uwadze, że UE respektuje politykę „jednych Chin” w odniesieniu do Tajwanu oraz popiera zasadę „jeden kraj, dwa systemy” w odniesieniu do Hongkongu;

W.  mając na uwadze, że po trwających ponad trzy lata rozmowach Chiny i Stowarzyszenie Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN) przyjęły w sierpniu 2017 r. jednostronicowe ramowe porozumienie jako podstawę przyszłych rozmów w sprawie kodeksu postępowania dla wszystkich stron zaangażowanych w sytuację na Morzu Południowochińskim; mając na uwadze, że kwestia spornych pretensji terytorialnych Chin została w dużej mierze rozwiązana w odniesieniu do Wysp Spratly, jednak była nadal aktualna w ubiegłym roku w odniesieniu do położonych dalej na północ Wysp Paracelskich;

X.  mając na uwadze, że również Chiny stają się bardziej aktywnym i znaczącym zewnętrznym graczem na Bliskim Wschodzie ze względu na swoje oczywiste interesy gospodarcze, geopolityczne i w zakresie bezpieczeństwa;

Y.  mając na uwadze, że Chiny przekazują coraz więcej środków na oficjalną pomoc rozwojową (ODA) i stają się ważnym uczestnikiem polityki rozwojowej, co zapewnia bardzo potrzebny impuls tej polityce, jednak rodzi obawy dotyczące zaangażowania podmiotów lokalnych w realizację projektów;

Z.  mając na uwadze, że Chiny znacznie zwiększają swoją obecność i inwestycje w Afryce, co prowadzi do eksploatacji zasobów naturalnych często bez konsultacji z lokalnymi społecznościami;

1.  ponownie podkreśla, że kompleksowe partnerstwo strategiczne UE–Chiny jest jednym z najważniejszych partnerstw dla UE, jak również że istnieją jeszcze duże możliwości pogłębienia tego partnerstwa oraz dalszej współpracy na arenie międzynarodowej; podkreśla znaczenie zacieśnienia współpracy i koordynacji w dziedzinie globalnego zarządzania i instytucji międzynarodowych, zwłaszcza na szczeblu ONZ i G-20; podkreśla, że w złożonym, zglobalizowanym i wielobiegunowym świecie, w którym Chiny stały się ważnym graczem gospodarczym i politycznym, UE musi utrzymać możliwości prowadzenia konstruktywnego dialogu i współpracy oraz propagować wszelkie niezbędne reformy w obszarach wspólnego zainteresowania; przypomina ponadto Chinom będącym stałym członkiem Rady Bezpieczeństwa ONZ o ich międzynarodowych zobowiązaniach i odpowiedzialności w zakresie przyczyniania się do pokoju i bezpieczeństwa na świecie;

2.  przypomina, że kompleksowe partnerstwo strategiczne UE–Chiny opiera się na wspólnym zobowiązaniu do otwartości i współpracy w ramach międzynarodowego systemu opartego na zasadach; podkreśla, że obydwie strony zobowiązały się do ustanowienia przejrzystego i sprawiedliwego systemu globalnego zarządzania, zakładającego podział odpowiedzialności za propagowanie pokoju, dobrobytu i zrównoważonego rozwoju; przypomina, że współpraca UE z Chinami powinna opierać się na zasadach, być praktyczna i pragmatyczna, a także zgodna z jej interesami i wartościami; jest zaniepokojony, że w konsekwencji wzrostu globalnego znaczenia gospodarczego i politycznego Chin, jaki nastąpił w ostatnim dziesięcioleciu, wspólne zobowiązania stanowiące podstawę stosunków między UE a Chinami zostały wystawione na próbę; zwraca uwagę na obowiązki Chin wynikające z zajmowanej przez nie pozycji mocarstwa światowego oraz wzywa ich władze, aby w każdych okolicznościach zapewniały poszanowanie prawa międzynarodowego, demokracji, praw człowieka i podstawowych wolności zgodnie z Kartą Narodów Zjednoczonych, Powszechną deklaracją praw człowieka oraz innymi aktami międzynarodowymi podpisanymi lub ratyfikowanymi przez Chiny; wzywa Radę, Europejską Służbę Działań Zewnętrznych (ESDZ) i Komisję do zapewnienia, aby współpraca między UE a Chinami opierała się na praworządności, powszechności praw człowieka, międzynarodowych zobowiązaniach dotyczących praw człowieka podjętych przez obydwie strony oraz zobowiązaniu do czynienia postępów w osiąganiu najwyższych standardów ochrony praw człowieka; podkreśla, że należy wzmocnić wzajemność, równe warunki działania i uczciwą konkurencję we wszystkich obszarach współpracy;

3.  podkreśla, że sprostanie globalnym i regionalnym wyzwaniom w obszarach takich jak bezpieczeństwo, rozbrojenie, nieproliferacja, walka z terroryzmem, cyberprzestrzeń, współpraca na rzecz pokoju, zmiana klimatu, energia, oceany i efektywne gospodarowanie zasobami, wylesianie i nielegalny handel dziką fauną i florą, migracja, globalne zdrowie, przeciwdziałanie niszczeniu obiektów dziedzictwa kulturowego i ich rozwój, zapobieganie grabieżom antyków i handlowi skradzionymi antykami wymaga prawdziwego partnerstwa między UE a Chinami; wzywa UE, by wykorzystała zobowiązanie się przez Chiny do rozwiązywania globalnych problemów, takich jak zmiana klimatu, oraz by rozszerzyła udaną współpracę z Chinami w dziedzinie utrzymywania pokoju – które są jednym z płatników najwyższych składek do budżetu ONZ i wysyłają coraz większe oddziały na operacje utrzymywania pokoju – na inne obszary wspólnych interesów, przy jednoczesnym propagowaniu multilateralizmu i globalnego zarządzania opartego na poszanowaniu prawa międzynarodowego, w tym międzynarodowego prawa humanitarnego i międzynarodowego prawa dotyczącego praw człowieka; z zadowoleniem przyjmuje w tym kontekście udaną współpracę w dziedzinie przeciwdziałania piractwu, która trwa od 2011 r. w rejonie Zatoki Adeńskiej; wzywa UE i jej państwa członkowskie do aktywnego promowania interesów gospodarczych i politycznych UE oraz do obrony jej wartości i zasad; podkreśla, że multilateralizm jest jedną z podstawowych wartości UE w kontekście globalnego zarządzania i że UE musi aktywnie chronić tę wartość w stosunkach z Chinami;

4.  zauważa, że wspólny komunikat wysokiej przedstawiciel i Komisji pt. „Elementy nowej strategii UE wobec Chin” stanowi, wraz z konkluzjami Rady z dnia 18 lipca 2016 r., ramy polityczne współpracy UE z Chinami w nadchodzących latach;

5.  podkreśla, że Rada stwierdziła, iż w swoich stosunkach z Chinami państwa członkowskie, wysoka przedstawiciel i Komisja będą współpracować w celu zapewnienia zgodności z prawem, zasadami i polityką UE, oraz że ogólny wynik będzie korzystny dla UE jako całości;

6.  przypomina, że w miarę rozwoju Chin i ich stopniowej integracji z gospodarką światową zgodnie z polityką „wychodzenia na zewnątrz” ogłoszoną w 2001 r., kraj ten dąży do zwiększenia dostępu chińskich towarów i usług do europejskiego rynku oraz dostępu do technologii i know-how w celu wsparcia planów takich jak „Made in China 2025”, a także do zwiększenia wpływów politycznych i dyplomatycznych w Europie; podkreśla, że dążenia te nasiliły się w szczególności po światowym kryzysie finansowym z 2008 r., kształtując nową dynamikę stosunków między UE a Chinami;

7.  wzywa państwa członkowskie, które uczestniczą w formacie 16+1, do dopilnowania, by ich uczestnictwo w nim umożliwiało UE prezentowanie jednolitego stanowiska w stosunkach z Chinami; wzywa te państwa członkowskie do przeprowadzenia gruntownej analizy i dokładnego zbadania proponowanych projektów infrastrukturalnych obejmujących wszystkie zainteresowane strony oraz zadbania o to, aby nie narażano na szwank interesów narodowych i europejskich w zamian za krótkoterminowe wsparcie finansowe i długoterminowe zobowiązania do angażowania Chin w strategiczne projekty infrastrukturalne oraz potencjalne zwiększenie wpływów politycznych, które osłabiłoby wspólne stanowisko UE w sprawie Chin; jest świadomy rosnącego wpływu Chin na infrastrukturę i rynki krajów kandydujących do członkostwa w UE; podkreśla konieczność przejrzystości tego formatu, którą można zapewnić przez zapraszanie na jego posiedzenia instytucji UE i przekazywanie im wszystkich informacji o jego działaniach, aby zapewnić spójność istotnych aspektów z polityką i prawodawstwem UE oraz zapewnić wszystkim stronom wzajemne korzyści i możliwości;

8.  przyjmuje do wiadomości chińskie zainteresowanie strategicznymi inwestycjami w infrastrukturę w Europie; stwierdza, że chiński rząd wykorzystuje koncepcję „Jeden pas i jeden szlak” jako bardzo skuteczne ramy narracyjne dla elementów swojej polityki zagranicznej oraz że w tej sytuacji należy wzmocnić wysiłki dyplomacji publicznej UE; popiera wezwanie, aby Chiny przestrzegały zasad przejrzystości w zamówieniach publicznych oraz norm środowiskowych i społecznych; wzywa wszystkie państwa członkowskie UE do wspierania działań dyplomacji publicznej UE; sugeruje, aby dane dotyczące wszystkich chińskich inwestycji infrastrukturalnych w państwach członkowskich UE i krajach objętych negocjacjami w sprawie przystąpienia do UE były udostępniane instytucjom UE i innym państwom członkowskim; przypomina, że takie inwestycje są częścią ogólnej strategii mającej na celu przejęcie kontroli nad sektorem bakowym i energetycznym oraz nad innymi łańcuchami dostaw przez chińskie przedsiębiorstwa kontrolowane lub finansowane przez państwo; zwraca uwagę na sześć nadrzędnych wyzwań koncepcji „Jeden pas i jeden szlak”: wielostronne podejście do zarządzania nią; bardzo niewielkie zatrudnienie lokalnych pracowników, bardzo mocno ograniczony udział wykonawców z państw będących odbiorcami inwestycji i z państw trzecich (około 86 % projektów w ramach tej inicjatywy jest realizowanych przez chińskich wykonawców), import materiałów budowlanych i sprzętu budowlanego z Chin, brak przejrzystości procedur przetargowych i możliwość zastosowania norm chińskich zamiast norm międzynarodowych; nalega, aby koncepcja „Jeden pas i jeden szlak” obejmowała zabezpieczenia w zakresie praw człowieka, i uważa za niezmiernie ważny rozwój synergii i projektów z zachowaniem pełnej przejrzystości i zaangażowania wszystkich zainteresowanych stron oraz w zgodzie z prawodawstwem UE przy jednoczesnym uzupełnianiu polityki i projektów UE w celu przyniesienia korzyści wszystkim krajom położonym wzdłuż planowanych szlaków; z zadowoleniem przyjmuje utworzenie unijno-chińskiej platformy na rzecz rozwoju sieci połączeń, która promuje współpracę w dziedzinie infrastruktury transportowej na całym kontynencie Eurazji; z zadowoleniem zauważa, że wskazano kilka projektów infrastrukturalnych, oraz podkreśla, że projekty powinny zostać zrealizowane w oparciu o kluczowe zasady, takie jak wspieranie projektów zrównoważonych pod względem gospodarczym, społecznym i środowiskowym, równowaga geograficzna, równe szanse dla inwestorów i promotorów projektów oraz przejrzystość;

9.  z zadowoleniem odnotowuje, że polityka UE wobec Chin stanowi element całościowego podejścia politycznego do regionu Azji i Pacyfiku przy wykorzystaniu i uwzględnieniu bliskich stosunków UE z partnerami takimi jak Stany Zjednoczone, Japonia, Korea Południowa, państwa ASEAN, Australia i Nowa Zelandia;

10.  podkreśla, że współpraca między UE a Chinami powinna być w większym stopniu zorientowana na ludzi i przynosić więcej rzeczywistych korzyści obywatelom, co będzie sprzyjać budowaniu wzajemnego zaufania i zrozumienia; wzywa UE i Chiny, aby wywiązały się ze swoich zobowiązań podjętych przy okazji 4. rundy dialogu wysokiego szczebla między narodami UE–Chiny, która odbyła się w 2017 r., oraz aby propagowały rozwijanie kontaktów między narodami, na przykład przez ożywienie współpracy kulturalnej w dziedzinie edukacji, szkoleń, młodzieży i równouprawnienia płci oraz przez wspólne inicjatywy w zakresie wymiany między narodami;

11.  zwraca uwagę na potrzebę zapewnienia większego wsparcia dla chińskich studentów i naukowców w Europie, tak aby byli oni mniej narażeni na presję ze strony chińskich władz, by inwigilować się nawzajem i stać się narzędziem w rękach chińskiego państwa, jak również na znaczenie bardzo uważnego przyglądania się znacznemu finansowaniu przez Chiny instytucji akademickich w Europie;

12.  z zadowoleniem przyjmuje wyniki 4. rundy dialogu wysokiego szczebla między narodami UE–Chiny, która odbyła się w dniach 13 i 14 listopada 2017 r. w Szanghaju; podkreśla, że dialog ten powinien przyczyniać się do budowania wzajemnego zaufania i umacniania międzykulturowego zrozumienia między UE a Chinami;

13.  z zadowoleniem przyjmuje unijno-chiński Rok Turystyki 2018 (ECTY); podkreśla, że inicjatywa ta nie tylko ma znaczenie gospodarcze, ale również jest świetnym przykładem dyplomacji kulturalnej UE w ramach partnerstwa strategicznego UE–Chiny, a także jest sposobem na zwiększenie zrozumienia między narodami Europy i Chińczykami; podkreśla, że unijno-chiński Rok Turystyki 2018 zbiega się z Europejskim Rokiem Dziedzictwa Kulturowego i że coraz więcej turystów z Chin dostrzega wysoką wartość bogactwa kulturowego Europy;

14.  wzywa państwa członkowskie UE do pilnego i zdecydowanego zacieśnienia współpracy i osiągnięcia wspólnego stanowiska w zakresie polityki dotyczącej Chin, w tym na forum ONZ, biorąc pod uwagę fakt, że podczas sesji Rady Praw Człowieka w Genewie w czerwcu 2017 r. UE po raz pierwszy w historii nie zdołała wydać wspólnego oświadczenia w sprawie stanu przestrzegania praw człowieka przez Chiny; zdecydowanie zaleca wykorzystanie o wiele większej zbiorowej siły przetargowej Europy wobec Chin oraz to, aby Europa broniła swojej demokracji w celu skuteczniejszego stawiania czoła systematycznym staraniom Chin w zakresie wywierania wpływu na jej polityków i społeczeństwo obywatelskie z myślą o kształtowaniu opinii, która będzie bardziej sprzyjająca dla strategicznych interesów Chin; w tym względzie wzywa większe państwa członkowskie do wykorzystania swojego politycznego i gospodarczego znaczenia w stosunkach z Chinami w celu wspierania interesów UE; wyraża zaniepokojenie, że Chiny próbują również wywierać wpływ na instytucje edukacyjne i akademickie oraz na ich programy nauczania; proponuje, aby UE i państwa członkowskie wspierały europejskie ośrodki analityczne wysokiej jakości zajmujące się problematyką Chin w celu zagwarantowania dostępności niezależnych porad ekspertów w ramach wyznaczania strategicznych kierunków działania i podejmowania decyzji;

15.  podkreśla, że propagowanie praw człowieka i praworządności musi stanowić podstawę współpracy UE z Chinami; stanowczo potępia trwające nękanie, arbitralne aresztowania i oskarżanie obrońców praw człowieka, prawników, dziennikarzy, autorów blogów, naukowców i obrońców praw pracowniczych oraz członków ich rodzin bez należytego procesu, w tym cudzoziemców, zarówno w Chinach kontynentalnych, jak i poza ich granicami; podkreśla, że dynamiczne społeczeństwo obywatelskie i praca obrońców praw człowieka mają kluczowe znaczenie dla otwartego i dostatniego społeczeństwa; podkreśla znaczenie zdecydowanego propagowania przez UE pełnego poszanowania praw człowieka w kontekście stosunków z Chinami, kładąc nacisk zarówno na natychmiastowe wyniki, takie jak zaprzestanie prześladowań obrońców praw człowieka, podmiotów społeczeństwa obywatelskiego i dysydentów przez rząd, położenie kresu wszelkim szykanom sądowym i zastraszaniu tych osób, natychmiastowe i bezwarunkowe uwolnienie wszystkich więźniów politycznych, w tym obywateli UE, jak i cele średnio- i długoterminowe, takie jak reformy prawne i polityczne zgodne z międzynarodowym prawem dotyczącym praw człowieka, a także opracowania, wdrożenia i stałego aktualizowania strategii utrzymywania widoczności działań UE w obszarze praw człowieka w Chinach, w tym w komunikatach kierowanych do opinii publicznej; domaga się, aby dyplomatom UE i państw członkowskich nie uniemożliwiano ani nie utrudniano stosowania Wytycznych UE w sprawie obrońców praw człowieka; uważa, że zapewnienie ochrony i wsparcia dla narażonych na zagrożenia obrońców praw człowieka musi stanowić priorytet dla UE;

16.  wzywa UE i państwa członkowskie do realizowania bardziej ambitnej, jednolitej i przejrzystej polityki w zakresie praw człowieka w Chinach oraz do szeroko zakrojonych konsultacji i współpracy ze społeczeństwem obywatelskim, w szczególności przed spotkaniami wysokiego szczebla i rundami dialogu dotyczącego praw człowieka; podkreśla, że podczas 35. rundy dialogu UE–Chiny dotyczącego praw człowieka UE zwróciła uwagę na pogarszającą się sytuację w dziedzinie praw obywatelskich i politycznych w Chinach, w tym na ograniczanie wolności wypowiedzi; wzywa Chiny do podjęcia działań w kwestiach poruszonych podczas dialogu dotyczącego praw człowieka, wypełniania swoich międzynarodowych zobowiązań oraz respektowania własnych konstytucyjnych gwarancji przestrzegania praworządności; nalega na prowadzenie regularnego, zorientowanego na wyniki dialogu wysokiego szczebla dotyczącego praw człowieka; wyraża zaniepokojenie faktem, że ocena prowadzonego z Chinami dialogu dotyczącego praw człowieka nigdy nie została podana do publicznej wiadomości i nie była dostępna dla niezależnych grup z Chin; wzywa UE do określenia wyraźnych wskaźników postępu w celu zapewnienia większej przejrzystości i włączenia do rozmów chińskich niezależnych głosów; wzywa UE i jej państwa członkowskie do ujawniania wszelkich form utrudnień wizowych (opóźnień czy odmowy wydania wizy / dostępu do niej bez podania powodów oraz presji wywieranej przez władze chińskie w procesie ubiegania się o wizę w postaci „wywiadów” z rozmówcami chińskimi niechętnymi ujawnić swoją tożsamość) wobec naukowców, dziennikarzy i członków organizacji społeczeństwa obywatelskiego, a także do gromadzenia informacji na ten temat i do reagowania;

17.  wyraża poważne zaniepokojenie wnioskami ze sprawozdania Klubu Zagranicznych Korespondentów w Chinach (FCCC) z 2017 r. dotyczącymi coraz częstszego podejmowania przez chiński rząd prób odmowy lub ograniczenia dostępu zagranicznych dziennikarzy do wielu obszarów kraju oraz wykorzystywania procedury odnawiania wiz do wywierania nacisku na niepożądanych korespondentów i organizacje informacyjne; wzywa UE i jej państwa członkowskie, aby żądały od chińskich władz wolności prasy na zasadzie wzajemności, oraz ostrzega przed naciskami, jakich korespondenci zagraniczni doświadczają w kraju z powodu tego, że chińscy dyplomaci kontaktują się z centralami mediów w celu krytykowania pracy reporterów w terenie;

18.  zauważa, że Chiny są drugim co do wielkości partnerem handlowym UE, a UE jest największym partnerem handlowym Chin; podkreśla stały wzrost obrotów handlowych między obydwoma partnerami, ale uważa, że bilans wymiany towarowej jest wypaczony na korzyść ChRL; apeluje o podejście oparte na współpracy oraz o konstruktywną postawę, aby skutecznie rozwiązywać kwestie będące przedmiotem zainteresowania i wykorzystać ogromny potencjał tkwiący w handlu między UE a ChRL; wzywa Komisję do zacieśnienia współpracy i intensyfikacji dialogu z ChRL;

19.  zauważa, że z ustaleń w sprawie przeprowadzonych niedawno dochodzeń wynika, iż od 2008 r. Chiny nabyły w Europie aktywa o wartości 318 mld USD; zauważa, że kwota ta nie uwzględnia kilku połączeń, inwestycji i spółek joint venture;

20.  zwraca uwagę, że ChRL jest ważnym globalnym podmiotem handlowym oraz że duży rynek tego państwa może w zasadzie stanowić szansę dla UE i europejskich przedsiębiorstw, zwłaszcza w obecnej sytuacji w globalnym handlu; przypomina, że chińskie spółki, w tym przedsiębiorstwa państwowe, czerpią korzyści z szerokiego otwarcia rynków w UE; dostrzega niezwykłe wyniki, jakie ChRL osiągnęła w ciągu ostatnich czterdziestu lat, jeżeli chodzi o wydobycie setek milionów obywateli z ubóstwa;

21.  zauważa, że wychodzące bezpośrednie inwestycje zagraniczne UE w ChRL stale maleją od 2012 r., w szczególności w zakresie tradycyjnego przemysłu wytwórczego, przy jednoczesnym wzroście inwestycji w takich dziedzinach jak usługi z dziedziny zaawansowanych technologii, infrastruktura publiczna, usługi rolne i usługi budowlane, natomiast inwestycje ChRL w UE w ciągu kilku ostatnich lat rosną gwałtownie; dostrzega, że od 2016 r. ChRL jest w UE inwestorem w ujęciu netto; zauważa, że w 2017 r. 68 % chińskich inwestycji w Europie było inwestycjami przedsiębiorstw państwowych; wyraża zaniepokojenie wobec zaplanowanych przez państwo przejęć, które mogą zaszkodzić europejskim interesom strategicznym, celom bezpieczeństwa publicznego, konkurencyjności i zatrudnieniu;

22.  z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji dotyczący mechanizmu monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych w dziedzinie bezpieczeństwa i porządku publicznego, który to wniosek stanowi jedną z unijnych prób dostosowania się do zmieniającego się otoczenia w wymiarze ogólnoświatowym, przy czym próba ta nie jest wymierzona w żadnego konkretnego międzynarodowego partnera handlowego UE; ostrzega, że mechanizm ten nie powinien prowadzić do ukrytego protekcjonizmu; niemniej jednak apeluje o jego szybkie przyjęcie;

23.  z zadowoleniem przyjmuje zobowiązania podjęte przez przewodniczącego Xi Jinpinga w dziedzinie dalszego otwierania rynku chińskiego dla zagranicznych inwestorów, poprawy otoczenia inwestycyjnego, dokonania przeglądu wykazu negatywnego odnoszącego się do inwestycji zagranicznych, zniesienia ograniczeń dla europejskich przedsiębiorstw oraz wzmocnienia ochrony praw własności intelektualnej i zapewnienia równych warunków działania poprzez zadbanie o to, aby rynek chiński stał się bardziej przejrzysty i był lepiej regulowany; apeluje o realizację tych zobowiązań;

24.  ponownie podkreśla, jak ważne jest zaprzestanie wszelkich praktyk dyskryminacyjnych wobec inwestorów zagranicznych; w związku z tym przypomina, że reformy takie przyniosą korzyści zarówno chińskim, jak i europejskim przedsiębiorstwom, zwłaszcza mikroprzedsiębiorstwom oraz małym i średnim przedsiębiorstwom;

25.  wzywa Komisję do promowania nowego unijnego ogólnego rozporządzenia o ochronie danych jako złotego standardu w stosunkach handlowych Unii z Chinami; wskazuje na potrzebę prowadzenia systematycznego dialogu z Chinami oraz innymi partnerami w ramach WTO w odniesieniu do wymogów regulacyjnych dotyczących cyfryzacji naszych gospodarek oraz jej wieloaspektowego wpływu na handel, łańcuchy produkcyjne, transgraniczne usługi cyfrowe, drukowanie przestrzenne, strukturę konsumpcji, płatności, opodatkowanie, ochronę danych osobowych, kwestie związane z prawami własności, świadczenie i ochronę usług audiowizualnych, media i kontakty międzyludzkie;

26.  apeluje do ChRL o przyspieszenie procesu przystępowania do porozumienia WTO w sprawie zamówień rządowych oraz o złożenie propozycji przystąpienia, aby umożliwić przedsiębiorstwom europejskim dostęp do chińskiego rynku równoważny dostępowi, z którego chińskie przedsiębiorstwa korzystają już na rynku UE; ubolewa, że chiński rynek zamówień publicznych w dalszym ciągu jest w dużej mierze zamknięty dla zagranicznych dostawców, a europejskie podmioty gospodarcze spotykają się z dyskryminacją i nie mają dostępu do chińskiego rynku; wzywa ChRL do zezwolenia europejskim podmiotom gospodarczym i pracownikom na niedyskryminacyjny dostęp do rynku zamówień publicznych; wzywa Radę do szybkiego przyjęcia instrumentu dotyczącego udzielania zamówień publicznych w kontekście międzynarodowym; apeluje do Komisji o czujność w przypadku zamówień udzielanych przedsiębiorstwom zagranicznym podejrzewanym o stosowanie praktyk dumpingowych, a także o podejmowanie działań, jeżeli okaże się to konieczne;

27.  apeluje o skoordynowaną współpracę z ChRL w ramach inicjatywy „Jeden pas i jeden szlak” w oparciu o wzajemność, zrównoważony rozwój, dobre rządy oraz jasne i przejrzyste zasady, zwłaszcza w dziedzinie zamówień publicznych; w tym kontekście wyraża ubolewanie wobec faktu, że protokół ustaleń podpisany przez Europejski Fundusz Inwestycyjny i chiński Fundusz Jedwabnego Szlaku oraz protokół ustaleń podpisany przez Europejski Bank Inwestycyjny (EBI), Azjatycki Bank Rozwoju, Azjatycki Bank Inwestycji Infrastrukturalnych, Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju, Nowy Bank Rozwoju oraz Bank Światowy nie zaowocowały jeszcze poprawą otoczenia gospodarczego dla europejskich przedsiębiorstw i pracowników; ubolewa z powodu braku profesjonalnych ocen wpływu na zrównoważony rozwój w przypadku różnych projektów związanych z inicjatywą „Jeden pas i jeden szlak” oraz podkreśla znaczenie jakości inwestycji, zwłaszcza w odniesieniu do pozytywnych skutków w dziedzinie zatrudnienia, praw pracowniczych, bezpiecznych dla środowiska metod produkcji oraz wkładu na rzecz łagodzenia skutków zmiany klimatu, zgodnie z wielostronnymi normami w zakresie zarządzania i standardami międzynarodowymi;

28.  popiera toczące się negocjacje w sprawie kompleksowej umowy inwestycyjnej między UE a ChRL, które rozpoczęły się w 2013 r., oraz zwraca się do ChRL o większe zaangażowanie w ten proces; wzywa obydwie strony do wznowienia wysiłków w celu osiągnięcia postępów w negocjacjach, których celem jest zapewnienie prawdziwie równych szans europejskim przedsiębiorstwom i pracownikom, oraz do zagwarantowania wzajemności w kwestii dostępu do rynku poprzez przyjęcie specjalnych przepisów dotyczących małych i średnich przedsiębiorstw oraz zamówień publicznych; ponadto apeluje do obydwu stron, aby wykorzystały okazję nadarzającą się w kontekście umowy inwestycyjnej i zacieśniły współpracę w dziedzinie praw środowiskowych i pracowniczych oraz uwzględniły w tekście porozumienia rozdział poświęcony kwestii zrównoważonego rozwoju;

29.  przypomina, że przedsiębiorstwa z UE mają do czynienia z coraz większą liczbą środków ograniczających dostęp do rynku w ChRL z uwagi na obowiązki spoczywające na spółkach joint venture w kilku sektorach przemysłu oraz dalsze dyskryminacyjne wymogi techniczne, w tym przymusową lokalizację danych i ujawnianie kodu źródłowego, oraz zasady regulacyjne dla zagranicznych podmiotów gospodarczych; w związku z tym z zadowoleniem przyjmuje komunikat w sprawie niektórych środków w zakresie promowania dalszej otwartości i aktywnego wykorzystywania inwestycji zagranicznych, wydany przez Radę Państwa ChRL w 2017 r., lecz ubolewa z powodu braku harmonogramu realizacji celów wyznaczonych w tym komunikacie; wobec tego apeluje do władz Chin o szybkie wypełnienie tych zobowiązań;

30.  wzywa zarówno UE i jej państwa członkowskie, jak i Chiny do zacieśnienia współpracy w celu zbudowania gospodarek o obiegu zamkniętym, jako że ta pilna potrzeba stała się jeszcze bardziej widoczna po podjęciu przez Chiny uzasadnionej decyzji o zakazie importu odpadów z tworzyw sztucznych z Europy; wzywa obu partnerów do zacieśnienia współpracy gospodarczej i technologicznej, aby zapobiegać temu, by – w wymiarze globalnym – łańcuchy produkcji, wymiana handlowa i transport oraz usługi turystyczne skutkowały zanieczyszczaniem oceanów tworzywami sztucznymi na niedopuszczalną skalę;

31.  apeluje do ChRL i UE o dążenie do odgrywania odpowiedzialnej roli w skali globalnej, z zachowaniem pełnej świadomości obowiązków wynikających z ich obecności gospodarczej i działalności w państwach trzecich oraz na rynkach światowych, w tym również poprzez aktywne poparcie wielostronnego i opartego na zasadach systemu handlu i WTO; uważa, że w obecnym kontekście światowych łańcuchów wartości napięcia w handlu międzynarodowym należy rozwiązywać w drodze negocjacji, a jednocześnie ponownie podkreśla potrzebę dążenia do rozwiązań o charakterze wielostronnym; w związku z tym wzywa do wypełniania zobowiązań wynikających z protokołu przystąpienia ChRL do WTO oraz do ochrony mechanizmów działania tej organizacji; podkreśla obowiązki w zakresie powiadamiania i przejrzystości, wynikające z porozumień w ramach WTO dotyczących dotacji oraz wyraża zaniepokojenie obecną praktyką bezpośredniego lub pośredniego dotowania chińskich przedsiębiorstw; apeluje o koordynowanie – we współpracy z najważniejszymi partnerami handlowymi z UE – wspólnych wysiłków i działań na rzecz rozwiązania i wyeliminowania problemu zakłóceń na rynku, powodowanych interwencją państwa i mających skutki dla światowego handlu;

32.  ubolewa, że pomimo zakończenia procedury dotyczącej reformy europejskiej metodologii obliczania stawek antydumpingowych ChRL wciąż jeszcze nie wycofała sprawy wniesionej przeciwko UE do Organu Apelacyjnego WTO;

33.  wyraża zaniepokojenie eskalacją środków taryfowych podejmowanych przez Chiny i Stany Zjednoczone;

34.  wyraża zaniepokojenie liczbą ograniczeń, z jakimi europejskie przedsiębiorstwa, w szczególności mikroprzedsiębiorstwa oraz małe i średnie przedsiębiorstwa, wciąż mają do czynienia w ChRL, w tym w odniesieniu do katalogu inwestycji zagranicznych z 2017 r. i wykazu negatywnego dotyczącego strefy wolnego handlu, opublikowanego w 2017 r., a także w sektorach objętych planem „Made in China 2025”; apeluje o szybkie zmniejszenie tych ograniczeń, aby w pełni wykorzystać potencjał współpracy i synergii między systemami czwartej rewolucji przemysłowej w Europie a strategią „Made in China 2025” w związku z potrzebą restrukturyzacji unijnych sektorów produkcyjnych w kierunku inteligentnej produkcji, w tym współpracy w zakresie opracowania i określenia odnośnych standardów przemysłowych na forach wielostronnych; przypomina, jak ważne jest zmniejszenie dotacji rządowych w ChRL;

35.  apeluje do ChRL o zaprzestanie praktyki uzależniania dostępu do rynku w coraz większym stopniu od przymusowego transferu technologii, co wynika z dokumentu Izby Handlowej Unii Europejskiej w Chinach, podsumowującego rok 2017;

36.  wzywa do wznowienia negocjacji dotyczących umowy w sprawie towarów środowiskowych w oparciu o owocną współpracę między UE a ChRL w walce ze zmianą klimatu oraz wyraźne wspólne zobowiązanie do realizacji porozumienia paryskiego; podkreśla handlowy potencjał współpracy technologicznej w dziedzinie czystych technologii;

37.  z zaniepokojeniem odnotowuje wnioski zawarte w sprawozdaniu Komisji w sprawie ochrony i egzekwowania praw własności intelektualnej w krajach trzecich, zgodnie z którym największy niepokój budzi sytuacja w ChRL; ponownie podkreśla potrzebę zapewnienia ochrony europejskiej gospodarki opartej na wiedzy; wzywa ChRL do zwalczania nielegalnego wykorzystywania europejskich licencji przez chińskie przedsiębiorstwa;

38.  wzywa Komisję do zadbania o obecność Unii Europejskiej na targach China International Import Expo, które odbędą się w Szanghaju w listopadzie 2018 r., a w szczególności do zapewnienia MŚP możliwości zaprezentowania swojej działalności; wzywa Komisję do nawiązania kontaktu z izbami handlowymi, w szczególności w państwach członkowskich, które obecnie są w mniejszym stopniu zaangażowane w handel z Chinami, aby promować tę możliwość;

39.  wyraża zaniepokojenie stosowanymi przez ChRL środkami państwowymi skutkującymi zakłóceniami w handlu, w tym nadwyżką mocy produkcyjnych w sektorach surowców, takich jak m.in. sektor stalowy i aluminiowy; przypomina o zobowiązaniach podjętych podczas pierwszego posiedzenia ministerialnego w ramach globalnego forum ds. nadwyżki mocy produkcyjnych w przemyśle stalowym w 2017 r., dotyczących niestosowania dotacji powodujących zakłócenia na rynku, ale ubolewa, że chińska delegacja nie przedstawiła danych dotyczących mocy produkcyjnych; apeluje do ChRL o to, aby wypełniła zobowiązanie w zakresie określenia i ujawnienia danych dotyczących przyznanych dotacji i środków wsparcia dla przemysłu stalowego i aluminiowego; dostrzega związek między globalną nadwyżką mocy produkcyjnych w przemyśle a wzrostem liczby środków handlowych o charakterze protekcjonistycznym oraz nie ustaje w apelach o wielostronną współpracę, aby rozwiązać problemy strukturalne będące przyczyną nadwyżki mocy produkcyjnych; z zadowoleniem przyjmuje propozycję podjęcia przez Stany Zjednoczone, Japonię i UE działań trójstronnych na szczeblu WTO;

40.  podkreśla znaczenie ambitnego porozumienia między UE a ChRL w sprawie oznaczeń geograficznych w oparciu o najwyższe standardy międzynarodowe oraz z zadowoleniem przyjmuje wspólne ogłoszenie przez UE i ChRL w 2017 r. wykazu 200 chińskich i europejskich oznaczeń geograficznych, których ochrona będzie przedmiotem negocjacji; uważa jednak, że wykaz ten to bardzo skromny rezultat z uwagi na to, że negocjacje rozpoczęto w 2010 r., a także ubolewa z powodu braku postępów w tej kwestii; apeluje o szybkie zakończenie negocjacji i wzywa obydwie strony do wykorzystania szansy, jaką będzie stanowił zbliżający się szczyt UE i ChRL, aby dokonać rzeczywistych postępów w tej dziedzinie; ponownie podkreśla potrzebę dalszej współpracy w zakresie środków sanitarnych i fitosanitarnych w celu zmniejszenia obciążeń dla eksporterów z UE;

41.  z zadowoleniem przyjmuje decyzję Chin o opóźnieniu o rok wdrożenia nowych systemów certyfikacji żywności i napojów z importu, które to systemy spowodowałyby radykalny spadek importu żywności z UE; ponadto z zadowoleniem przyjmuje opóźnienie we wdrażaniu nowych norm dotyczących pojazdów elektrycznych i wzywa do podjęcia rzeczowego dialogu i poprawy koordynacji w zakresie tego typu inicjatyw;

42.  zaleca UE i rządowi Chin podjęcie w ramach G‑20 wspólnej inicjatywy na rzecz ustanowienia globalnego forum ds. nadwyżki mocy produkcyjnych w przemyśle aluminiowym, posiadającego umocowanie do zajęcia się całym łańcuchem wartości, obejmującym boksyt, tlenek glinu i aluminium, w tym cenami surowców i aspektami środowiskowymi;

43.  wzywa Komisję do aktywnego monitorowania chińskich środków powodujących zakłócenia w handlu, które mają wpływ na pozycję przedsiębiorstw z UE na rynkach światowych, oraz do podejmowania stosownych działań w ramach WTO i innych forów, w tym za pośrednictwem mechanizmu rozstrzygania sporów;

44.  zauważa, że w Chinach trwają prace nad projektem nowych przepisów dotyczących inwestycji zagranicznych; apeluje do zainteresowanych podmiotów z Chin o podejmowanie działań na rzecz przejrzystości, rozliczalności, przewidywalności i pewności prawnej, a także o uwzględnienie wniosków i oczekiwań wyrażonych w ramach obecnego dialogu prowadzonego przez UE i Chiny w sprawie stosunków handlowych i inwestycyjnych;

45.  wyraża zaniepokojenie z powodu nowych przepisów dotyczących bezpieczeństwa cybernetycznego, które obejmują m.in. nowe bariery regulacyjne dla zagranicznych przedsiębiorstw prowadzących sprzedaż urządzeń i usług telekomunikacyjnych i informatycznych; ubolewa, że przyjęte niedawno tego rodzaju środki, a także utworzenie komórek partyjnych Komunistycznej Partii Chin w prywatnych przedsiębiorstwach, w tym w firmach zagranicznych, oraz środki takie jak przepisy dotyczące organizacji pozarządowych sprawiają, że ogólne warunki prowadzenia działalności gospodarczej w ChRL są bardziej nieprzyjazne dla zagranicznych i prywatnych podmiotów gospodarczych;

46.  zauważa, że w 2016 r. ChRL zastąpiła obszar euro na pozycji największego systemu bankowego na świecie; apeluje do ChRL, aby umożliwiła zagranicznym przedsiębiorstwom sektora bankowego konkurowanie na równych warunkach z instytucjami lokalnymi oraz współpracowała z UE w dziedzinie regulacji finansowych; z zadowoleniem przyjmuje decyzję ChRL o obniżeniu taryf celnych w odniesieniu do 187 towarów konsumpcyjnych oraz o zniesieniu ograniczeń w zakresie własności zagranicznej banków;

47.  przypomina o swoim sprawozdaniu z 2015 r. w sprawie stosunków między UE a ChRL, w którym wezwał do przystąpienia do negocjacji w sprawie dwustronnej umowy inwestycyjnej z Tajwanem; zwraca uwagę, że Komisja wielokrotnie zapowiadała podjęcie negocjacji w sprawie inwestycji z Hongkongiem i Tajwanem, ale ubolewa, że do tej pory negocjacji takich nie rozpoczęto; ponownie wyraża poparcie dla dwustronnej umowy inwestycyjnej z Tajwanem i Hongkongiem; dostrzega, że obydwaj partnerzy mogliby również stanowić punkt wyjścia dla przedsiębiorstw z UE pragnących podjąć działalność w Chinach kontynentalnych;

48.  wzywa Komisję do podjęcia skoordynowanych działań we współpracy z państwami członkowskimi oraz w porozumieniu z Parlamentem Europejskim w celu opracowania wspólnego europejskiego stanowiska i wspólnej strategii gospodarczej w stosunkach z ChRL; apeluje do wszystkich państw członkowskich o spójne realizowanie tej strategii;

49.  podkreśla potencjalne skutki zaproponowanego systemu zaufania społecznego dla otoczenia gospodarczego oraz wzywa do wdrożenia tego systemu w sposób przejrzysty, uczciwy i sprawiedliwy;

50.  z zadowoleniem przyjmuje postępy w ramach procesów legislacyjnych w UE dotyczące rozporządzenia (UE) 2017/821 ustanawiającego obowiązki w zakresie należytej staranności w łańcuchu dostaw unijnych importerów cyny, tantalu i wolframu, ich rud oraz złota, pochodzących z obszarów dotkniętych konfliktami i obszarów wysokiego ryzyka, a także podobne chińskie przepisy dotyczące minerałów z regionów ogarniętych konfliktami, które to przepisy mają na celu zagwarantowanie, że handel tymi minerałami nie będzie umożliwiał finansowania konfliktów zbrojnych; podkreśla konieczność zadbania o to, aby minerały z regionów ogarniętych konfliktami nie były przetwarzane na potrzeby naszych telefonów komórkowych, samochodów i biżuterii; wzywa Komisję i rząd Chin do podjęcia zorganizowanej współpracy w celu wsparcia procesu wdrażania nowego prawodawstwa, a także do skutecznego zapobiegania wykorzystywaniu minerałów z regionów ogarniętych konfliktami przez światowe, chińskie i unijne huty i rafinerie, do ochrony pracowników kopalń, w tym dzieci, przed nadużyciami oraz do wymagania od przedsiębiorstw z UE i Chin, by importowały te minerały i metale wyłącznie z odpowiedzialnych źródeł;

51.  zwraca uwagę, że na 19. kongresie partii w październiku 2017 r. i podczas ostatniej sesji Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych wzmocniona została władza sekretarza generalnego i przewodniczącego Xi Jinpinga w partii, co otworzyło drogę do bezterminowego przedłużenia jego mandatu, i zwiększona została kontrola organów partii nad aparatem państwowym i gospodarką, w tym przez stworzenie komórek partii w zagranicznych przedsiębiorstwach; przyjmuje do wiadomości, że związanej z tym przebudowie politycznego systemu ChRL towarzyszy dalsze zorientowanie na politykę wzmocnionej kontroli we wszystkich obszarach;

52.  podkreśla, że stworzenie Krajowej Komisji Nadzoru o statusie równym sądom i prokuraturze stanowi drastyczny krok w kierunku połączenia funkcji partyjnych i państwowych, bowiem powstaje państwowy organ nadzoru, który wykonuje polecenia partyjnej Centralnej Komisji Kontroli Dyscypliny oraz dzieli z nią biura i personel; wyraża zaniepokojenie daleko idącymi osobistymi konsekwencjami tego rozszerzenia partyjnego nadzoru na dużą liczbę osób, gdyż oznacza to, że kampania antykorupcyjna może być rozszerzona w sposób umożliwiający pociągnięcie do odpowiedzialności sądowej nie tylko członków partii, lecz także urzędników służby cywilnej, począwszy od menedżerów przedsiębiorstw państwowych, a skończywszy na wykładowcach akademickich i dyrektorach wiejskich szkół;

53.  zauważa, że choć system zaufania społecznego jest nadal w fazie tworzenia, czarne listy osób i podmiotów prawnych, które postępują niezgodnie z polityką rządu, jak również „czerwone listy” osób i firm o szczególnych osiągnięciach, są podstawą obecnego etapu jego wdrożenia, podczas którego główny nacisk kładzie się na karanie osób lub podmiotów znajdujących się na czarnej liście i nagradzanie osób lub firm, które znajdują się na czerwonej liście; zauważa, że na początku 2017 r. Najwyższy Sąd Ludowy Chin ogłosił, że ponad 6 milionów Chińczyków zostało ukaranych zakazem latania z powodu „wykroczeń społecznych”; zdecydowanie odrzuca publiczne imienne wskazywanie i piętnowanie osób i podmiotów znajdujących się na czarnej liście stanowiące integralną część systemu zaufania społecznego; podkreśla znaczenie i konieczność dialogu między instytucjami Unii Europejskiej i ich chińskimi odpowiednikami w sprawie wszystkich poważnych konsekwencji społecznych obecnego planowania centralnego i lokalnych eksperymentów dotyczących systemu zaufania społecznego;

54.  wyraża zaniepokojenie chińskimi systemami nadzoru nad cyberprzestrzenią na szeroką skalę i wzywa do przyjęcia rozporządzenia w sprawie egzekwowalnego prawa do prywatności; potępia trwające ataki chińskich władz na wolność w internecie, w szczególności swobodę dostępu do zagranicznych witryn internetowych, oraz wyraża ubolewanie z powodu polityki autocenzury przyjętej przez zachodnie przedsiębiorstwa prowadzące działalność w Chinach; przypomina, że dostęp do 8 z 25 najpopularniejszych na świecie witryn internetowych, w tym największych firm informatycznych, jest w Chinach zablokowany;

55.  zauważa, że oświadczenie Xi Jinpinga dotyczące zasadniczego znaczenia „trwałej stabilizacji” w regionie Sinkiangu dla powodzenia inicjatywy „Jeden pas i jeden szlak” spowodowało wzmocnienie długoterminowych strategii kontroli wspieranych różnorodnymi innowacyjnymi technologiami i szybko rosnącymi wydatkami na bezpieczeństwo wewnętrzne oraz wykorzystywanie środków zwalczania terroryzmu do uznawania sprzeciwu za przestępstwo a dysydentów za przestępców przez zastosowanie szerokiej definicji terroryzmu; wyraża zaniepokojenie wdrażaniem przez państwo środków mających zapewnić „kompleksowy nadzór” nad regionem, takich jak instalowanie chińskiego systemu elektronicznego nadzoru „Skynet” na obszarach dużych metropolii, instalowanie lokalizatorów GPS we wszystkich pojazdach silnikowych, stosowanie skanerów do rozpoznawania twarzy na przejściach granicznych, dworcach kolejowych i stacjach benzynowych oraz pobieranie krwi przez policję regionu Sinkiangu w celu powiększenia chińskiej bazy danych DNA; jest głęboko zaniepokojony wysłaniem tysięcy Ujgurów i Kazachów do „obozów reedukacji politycznej” na podstawie analizy danych zebranych przez system policyjnej prewencji, w tym z powodu podróży za granicę lub uznania za osobę nadmiernie pobożną; sądzi, że ogłoszona przez Xi Jinpinga deklaracja, iż inicjatywa „Jeden pas i jeden szlak” przyniesie „korzyści narodom na całym świecie”, ponieważ będzie kierowana „duchem Jedwabnego szlaku” i zasadami „pokoju i współpracy, otwartości i integracji”, daleko odbiega od rzeczywistości, z którą muszą się mierzyć Ujgurzy i etniczni Kazachowie w Sinkiangu; wzywa władze chińskie do uwolnienia osób, które według doniesień zostały zatrzymane za swoje przekonania lub praktyki kulturowe i tożsamość kulturową;

56.  podkreśla, że umocnienie chińskiej dyplomacji pod względem instytucjonalnym i finansowym odzwierciedla nadanie przez Xi Jinpinga wysokiego priorytetu polityce zagranicznej, co jest zgodne z jego wizją przemiany Chin w światową potęgę do 2049 r.; zauważa, że przeniesienie odpowiedzialności za sprawy zagraniczne, do którego doszło podczas ostatniej sesji Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych, jest dowodem rosnącego znaczenia polityki zagranicznej w procesie decyzyjnym partii; zwraca uwagę, że ustanowienie Państwowej Agencji ds. Międzynarodowej Współpracy na rzecz Rozwoju jest wyrazem wielkiej wagi, jaką przywództwo Xi Jinpinga przywiązuje do wzmocnienia swoich globalnych interesów związanych z bezpieczeństwem za pomocą środków ekonomicznych, na przykład poprzez „lepsze służenie” koncepcji „Jeden pas i jeden szlak”; stwierdza zatem, że w ciągu następnych pięciu lat Chiny będą bardziej obecne i zaangażowane za granicą oraz że UE i jej państwa członkowskie muszą wypracować wspólne środki i strategie w odpowiedzi na chińskie inicjatywy dyplomatyczne i gospodarcze;

57.  podkreśla znaczenie zapewnienia pokoju i bezpieczeństwa na Morzu Południowochińskim i Morzu Wschodniochińskim dla stabilności w regionie; podkreśla znaczenie zapewnienia wolności i bezpieczeństwa żeglugi w regionie dla wielu państw Azji i Europy; zauważa, że obiekty zbudowane w ciągu ostatniego roku na Wyspach Spratly i Wyspach Paracelskich na Morzu Południowochińskim obejmują duże hangary wzdłuż 3-kilometrowych pasów startowych, schrony platform rakietowych, duże podziemne magazyny, wiele budynków administracyjnych, wojskowy sprzęt zakłócający, duże sieci radarów o wysokiej częstotliwości i radarów pozahoryzontalnych oraz czujników radarowych; ponadto zauważa, że oznacza to fazę konsolidacji i dalszego zwiększania zdolności w zakresie nadzoru i zdolności wojskowych umożliwiających działania dalekiego zasięgu, podczas gdy dalsza militaryzacja tych wysp przez umieszczanie na nich jeszcze bardziej zaawansowanych platform wojskowych może być przewidziana jako potencjalne działanie odwetowe na nowe działania prawne lub zwiększoną obecność międzynarodowej marynarki wojennej; wzywa Chiny i ASEAN do przyspieszenia konsultacji w sprawie kodeksu postępowania dotyczącego pokojowego rozstrzygania sporów i kontrowersji na tym obszarze; nalega, aby kwestię tę rozwiązać zgodnie z prawem międzynarodowym w oparciu o Konwencję Narodów Zjednoczonych o prawie morza (UNCLOS); podkreśla, że UE i jej państwa członkowskie jako strony tej konwencji uznają orzeczenie wydane przez Trybunał Arbitrażowy; ponownie wzywa Chiny do zaakceptowania orzeczenia Trybunału; podkreśla, że UE pragnie utrzymać porządek międzynarodowy oparty na zasadzie praworządności;

58.  jest mocno zaniepokojony kurczeniem się przestrzeni dla społeczeństwa obywatelskiego od dojścia do władzy Xi Jinpinga w 2012 r., zwłaszcza w kontekście ustawy o zarządzaniu zagranicznymi organizacjami pozarządowymi, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2017 r., skutkującej nałożeniem na wszystkie organizacje pozarządowe, w tym ośrodki analityczne i instytucje akademickie, większych obciążeń administracyjnych oraz poddaniem ich większym naciskom gospodarczym i ścisłej kontroli Jednostki Nadzoru w Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego, co ma zdecydowanie negatywne skutki dla ich działalności i finansowania; oczekuje, że europejskie organizacje pozarządowe będą korzystać w Chinach z takich samych wolności jak chińskie organizacje pozarządowe w UE; wzywa władze chińskie do uchylenia restrykcyjnego prawa, np. ustawy o zagranicznych organizacjach pozarządowych, które narusza prawo do wolności zrzeszania się, opinii i wypowiedzi;

59.  nalega, aby władze chińskie zagwarantowały traktowanie wszystkich osób zatrzymanych zgodnie z normami międzynarodowymi i aby zapewniały im dostęp do pomocy prawnej i medycznej zgodnie z Ogółem zasad ONZ w dziedzinie ochrony wszystkich osób przed wszelkimi formami zatrzymania i uwięzienia;

60.  w kontekście zbliżającej się 20. rocznicy podpisania Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych zachęca Chiny do jego ratyfikowania i pełnego stosowania jego postanowień, w tym przez zaprzestanie wszelkich nadużyć i dostosowanie swoich przepisów w niezbędnym zakresie;

61.  potępia stosowanie kary śmierci, przypominając, że Chiny przeprowadziły egzekucje większej liczby osób niż pozostałe kraje razem, a w 2016 r. wykonały około 2000 wyroków śmierci; wzywa Chiny do ujawnienia liczby wykonywanych wyroków śmierci w tym kraju i zapewnienia przejrzystości pracy organów wymiaru sprawiedliwości; wzywa UE, aby nasiliła działania dyplomatyczne i domagała się poszanowania praw człowieka i zniesienia kary śmierci;

62.  wyraża głębokie zaniepokojenie, że główna treść nowych przepisów dotyczących religii spowoduje określone naznaczenie wszystkich wyznań oraz świeckich stowarzyszeń etycznych, zarówno tych dozwolonych, jak i niedozwolonych, przez chiński rząd; podkreśla, że w Chinach istnieje wiele kongregacji kościołów domowych, które odmawiają przyłączenia się do usankcjonowanego przez organy partyjne i państwowe Komitetu Patriotycznego Ruchu Potrójnej Autonomii i Chińskiej Rady Chrześcijańskiej z przyczyn teologicznych; wzywa chiński rząd, aby zezwolił wielu kościołom domowym, które chcą się zarejestrować, na rejestrację bezpośrednio w rządowym Departamencie Spraw Cywilnych w celu ochrony ich praw i interesów jako organizacji społecznych;

63.  wzywa Chiny do przeglądu swojej polityki wobec Tybetu; wzywa Chiny do przeglądu i zmiany przyjętych w ostatnich latach przepisów ustawowych i wykonawczych oraz środków, które poważnie ograniczają korzystanie przez Tybetańczyków z praw obywatelskich i politycznych, w tym prawa do wolności wypowiedzi i wolności religii; wzywa chińskich przywódców do realizowania polityki rozwoju i polityki ochrony środowiska z poszanowaniem praw gospodarczych, społecznych i kulturowych Tybetańczyków i z uwzględnieniem społeczności lokalnych, zgodnie z celami zrównoważonego rozwoju ONZ; wzywa chiński rząd do zbadania toczących się spraw dotyczących wymuszonych zaginięć, tortur i złego traktowania Tybetańczyków oraz do przestrzegania ich prawa do wolności zrzeszania się, wolności pokojowego zgromadzania się i wolności religii lub przekonań zgodnie z międzynarodowymi standardami w zakresie praw człowieka; podkreśla, że problem degradacji praw człowieka w Tybecie musi być systematycznie poruszany na każdym szczycie UE–Chiny; wzywa do wznowienia konstruktywnego i pokojowego dialogu między władzami chińskimi a przedstawicielami ludności Tybetu; wzywa Chiny do przyznania unijnym dyplomatom, dziennikarzom i obywatelom swobodnego dostępu do Tybetu w zamian za możliwość korzystania przez chińskich podróżujących ze swobodnego i otwartego dostępu do całych terytoriów państw członkowskich UE; wzywa chińskie władze do zapewnienia Tybetańczykom w Tybecie swobody podróżowania i do poszanowania ich prawa do swobody przemieszczania się; wzywa chińskie władze, aby pozwalały niezależnym obserwatorom, takim jak Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka, na wjazd do Tybetu; wzywa instytucje UE do poważnego rozważenia kwestii dostępu do Tybetu podczas dyskusji w sprawie umowy o ułatwieniach wizowych między UE a Chinami;

64.  zauważa, że w sprawozdaniu rocznym za 2017 r. dotyczącym Specjalnego Regionu Administracyjnego Hongkong, przedstawionym przez wysoką przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa i Komisję Europejską, stwierdzono, że mimo pewnych wyzwań w ogólnym ujęciu zasada „jeden kraj, dwa systemy” funkcjonuje dobrze, zwyciężyła praworządność i ogólnie przestrzegane są zasady wolności słowa i swobodnego dostępu do informacji, przy czym w sprawozdaniu wyrażono też obawy w związku ze stopniowym naruszaniem zasady „jeden kraj, dwa systemy”, co prowadzi do uzasadnionych pytań o egzekwowanie tej zasady i wysoki stopień autonomii Hongkongu w dłuższej perspektywie; podkreśla, że w sprawozdaniu rocznym zwrócono uwagę na nasilenie się dwóch negatywnych tendencji związanych z wolnością słowa i wolnością informacji, a mianowicie autocenzury przy relacjonowaniu krajowych i zagranicznych wydarzeń dotyczących polityki Chin oraz nacisków na dziennikarzy; w pełni popiera zachęcanie przez UE Specjalnego Regionu Administracyjnego Hongkong i rządu centralnego do wznowienia reformy systemu wyborczego zgodnie z ustawą zasadniczą i do osiągnięcia porozumienia w sprawie systemu wyborczego, który będzie demokratyczny, uczciwy, otwarty i przejrzysty; podkreśla, że mieszkańcy Hongkongu mają pełne prawo oczekiwać dalszego dostępu do wiarygodnych sądów, praworządności i niskiego poziomu korupcji, przejrzystości, poszanowania praw człowieka i wolności opinii oraz wysokich standardów w dziedzinie zdrowia publicznego i bezpieczeństwa; podkreśla, że pełne poszanowanie autonomii Hongkongu może posłużyć za model w procesie głębokich reform demokratycznych i politycznych w Chinach oraz stopniowej liberalizacji i otwarcia chińskiego społeczeństwa;

65.  wzywa UE i jej państwa członkowskie do dołożenia wszelkich starań, aby nakłonić ChRL do powstrzymania się od dalszej prowokacji militarnej wobec Tajwanu i stwarzania zagrożenia dla pokoju i stabilności w Cieśninie Tajwańskiej; podkreśla, że wszystkie konflikty między Chinami a Tajwanem powinny być rozwiązywane w sposób pokojowy w oparciu o prawo międzynarodowe; wyraża zaniepokojenie jednostronną decyzją Chin o rozpoczęciu korzystania z nowych tras przelotu nad Cieśniną Tajwańską; zachęca do podjęcia oficjalnych rozmów między Pekinem a Tajpej; ponownie podkreśla swoje nieustające poparcie dla znaczącego członkostwa Tajwanu w międzynarodowych organizacjach, takich jak Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) i Organizacja Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO), w których ciągłe wykluczenie Tajwanu jest niezgodne z interesami UE;

66.  przypomina, że jako największy partner handlowy Korei Północnej i główne źródło zaopatrzenia tego kraju w żywność i energię Chiny nadal odgrywają zasadniczą rolę w przeciwdziałaniu przez społeczność międzynarodową prowokacjom Korei Północnej zagrażającym całemu światu; w związku z tym z zadowoleniem przyjmuje zadeklarowany niedawno przez Chiny zamiar utrzymania niektórych sankcji międzynarodowych wobec Pjongjangu, w tym wstrzymania importu węgla z Korei Północnej i ograniczenia działalności finansowej północnokoreańskich obywateli i przedsiębiorstw oraz ograniczeń w handlu materiałami włókienniczymi i owocami morza; z zadowoleniem przyjmuje wysiłki Pekinu, by nawiązać dialog z Pjongjangiem; wzywa UE do przemawiania jednym głosem w sprawie Chin, aby odgrywać konstruktywną rolę we wspieraniu nadchodzącego szczytu między obiema Koreami i szczytu Korea Północna–USA z myślą o aktywnym wspieraniu weryfikowalnego procesu denuklearyzacji Korei Północnej i o zaprowadzeniu trwałego pokoju na Półwyspie Koreańskim;

67.  pochwala utrzymanie przez Chiny sankcji wobec Korei Północnej; wzywa Chiny, aby wnosiły konstruktywny wkład w wysiłki na rzecz rozwiązania sytuacji na Półwyspie Koreańskim oraz aby utrzymały sankcje przeciw Korei Północnej do chwili, gdy kraj ten poczyni znaczne postępy na drodze do rezygnacji z broni jądrowej, zmieni retorykę wobec Korei Południowej i Japonii oraz zacznie przestrzegać praw człowieka;

68.  podkreśla znaczenie starań Chin na rzecz osiągnięcia pokoju, bezpieczeństwa i stabilności na Półwyspie Koreańskim;

69.  z zadowoleniem przyjmuje wkład Chin w misje pokojowe Narodów Zjednoczonych i Unii Afrykańskiej; zauważa, że UE dąży do wzmocnienia współpracy z Chinami w zakresie polityki zagranicznej i kwestii bezpieczeństwa przez zachęcanie Chin do mobilizacji swoich zasobów, w tym dyplomatycznych, wspierania bezpieczeństwa międzynarodowego oraz przyczyniania się do utrzymania pokoju i bezpieczeństwa w sąsiedztwie UE w oparciu o prawo międzynarodowe; zauważa, że współpraca z Chinami w dziedzinie kontroli eksportu, rozbrojenia, kwestii związanych z nieproliferacją oraz w dziedzinie denuklearyzacji Półwyspu Koreańskiego jest niezbędna dla zapewnienia stabilności w Azji Wschodniej;

70.  z zadowoleniem przyjmuje dążenie Chin do osiągnięcia gospodarki zrównoważonej; podkreśla, że UE może wesprzeć swoim know-how program reform gospodarczych Chin; podkreśla, że Chiny są kluczowym partnerem UE w zakresie przeciwdziałania zmianie klimatu i rozwiązywania globalnych problemów dotyczących środowiska; zamierza współpracować z Chinami z myślą o przyspieszeniu wdrażania postanowień porozumienia klimatycznego z Paryża;

71.  z zadowoleniem przyjmuje reformy, które Chiny przeprowadziły od momentu zainicjowania koncepcji „ekologicznej cywilizacji”; uważa, że specjalny status przyznany w sądach organizacjom pozarządowym działającym na rzecz ochrony środowiska, audyty wpływu pracy urzędników na środowisko oraz wysokie inwestycje w elektromobilność i czystą energię są reformami we właściwym kierunku;

72.  z zadowoleniem przyjmuje plan działania Chin z 2016 r. w sprawie przeciwdziałania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe; podkreśla znaczenie współpracy między Chinami, które odpowiadają za połowę rocznej konsumpcji środków przeciwdrobnoustrojowych na świecie, a UE w walce z tym globalnym zagrożeniem; podkreśla, że w dwustronnych umowach handlowych między UE a Chinami należy uwzględniać przepisy dotyczące dobrostanu zwierząt;

73.  odnotowuje decyzję Chin o zakazie przywozu odpadów stałych, co podkreśla znaczenie procesu projektowania, produkcji, naprawy, ponownego wykorzystania i recyklingu produktów, ze szczególnym naciskiem na produkcję i wykorzystywanie tworzyw sztucznych; przypomina niedawną próbę wprowadzenia przez Chiny zakazu wywozu metali ziem rzadkich i zwraca się do Komisji o uwzględnienie współzależności gospodarek światowych przy ustalaniu priorytetów polityki UE;

74.  uważa, że istnieje możliwość współpracy między UE i ASEAN w zakresie opracowania wspólnej strategii na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym i że taka współpraca byłaby korzystna i potrzebna; uważa, że Chiny mogą odegrać kluczową rolę w podjęciu tej inicjatywy w ramach ASEAN;

75.  uważa, że Chiny i Unia Europejska będą czerpać korzyści z propagowania zrównoważonego rozwoju we własnych gospodarkach oraz z opracowania wielosektorowej, zrównoważonej biogospodarki o obiegu zamkniętym;

76.  z zadowoleniem przyjmuje porozumienie w sprawie wzmocnienia współpracy w dziedzinie badań i innowacji w zakresie inicjatyw przewodnich, takich jak żywność, rolnictwo i biotechnologie, środowisko i zrównoważona urbanizacja, transport powierzchniowy, bezpieczniejsze i bardziej ekologiczne lotnictwo i biotechnologie na rzecz ochrony środowiska i zdrowia człowieka, które to inicjatywy uzgodniono podczas 3. rundy dialogu UE–Chiny na rzecz współpracy w dziedzinie innowacji w czerwcu 2017 r., a także z zadowoleniem przyjmuje odnośny plan działania na rzecz współpracy naukowo-technicznej między UE a Chinami począwszy od października 2017 r.; wzywa UE i Chiny, aby podejmowały dalsze wysiłki w tym zakresie i stosowały wyniki badań i projektów rozwojowych w praktyce;

77.  zwraca uwagę, że UE i Chiny są w znacznym stopniu uzależnione od paliw kopalnych i wspólnie odpowiadają za około jedną trzecią całkowitego światowego zużycia, co plasuje Chiny na szczycie sporządzanej przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) listy krajów o największej liczbie śmiertelnych ofiar zanieczyszczenia powietrza na zewnątrz; podkreśla, że zwiększony handel produktami biogospodarki, które są wytworzone z surowców odnawialnych, może pomóc w ograniczeniu zależności chińskiej i unijnej gospodarki od paliw kopalnych; wzywa UE i Chiny do pogłębienia wzajemnych stosunków w innych obszarach zmniejszania emisji gazów cieplarnianych, np. w obszarze elektromobilności, energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej, w celu kontynuacji i rozszerzenia planu działania UE-Chiny w sprawie współpracy energetycznej na okres po roku 2020; wzywa również do zwiększenia wspólnych wysiłków, aby opracować instrumenty na rzecz zielonego finansowania, zwłaszcza w dziedzinie klimatu; wzywa Chiny i UE, aby zbadały i angażowały się w możliwości w zakresie planowania i tworzenia transgranicznych linii przesyłu energii elektrycznej, wykorzystujących technologię prądu stałego o wysokim napięciu, w celu zwiększenia dostępności odnawialnych źródeł energii;

78.  zachęca UE i Chiny, aby kontynuowały partnerstwo na rzecz zrównoważonej urbanizacji, w tym w takich dziedzinach jak ekologiczny transport, poprawa jakości powietrza, gospodarka o obiegu zamkniętym i ekoprojekt; podkreśla, że należy podjąć dalsze działania na rzecz ochrony środowiska, przy uwzględnieniu faktu, iż ponad 90 % miast nie spełnia krajowej normy stężenia zanieczyszczeń powietrza wynoszącej PM 2,5, a także faktu, że w Chinach z powodu chorób związanych z zanieczyszczeniem powietrza co roku umiera ponad milion osób;

79.  podkreśla wzajemny interes UE i Chin we wspieraniu rozwoju technologii niskoemisyjnych i w rozwiązywaniu problemu emisji gazów cieplarnianych na przejrzystych, publicznych i dobrze uregulowanych rynkach energii; wierzy, że strategiczne partnerstwo między UE a Chinami jest niezbędne, aby wdrożyć porozumienie paryskie i skutecznie przeciwdziałać zmianie klimatu; wzywa UE i Chiny, aby wykorzystały swoją pozycję polityczną, by poczynić postępy we wdrażaniu porozumienia paryskiego, programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 i celów zrównoważonego rozwoju, a także apeluje o podejście oparte na współpracy na Konferencji Stron Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu, a także na Forum Politycznym Wysokiego Szczebla Organizacji Narodów Zjednoczonych; wzywa obie strony do przyjęcia wspólnego oświadczenia w sprawie działania w dziedzinie klimatu, aby wykazać wspólne zaangażowanie w zdecydowane wdrażanie porozumienia paryskiego i w aktywny udział w prowadzonym w 2018 r. dialogu „Talanoa” oraz w COP24; wzywa obie strony, aby odgrywały odpowiedzialną rolę w negocjacjach międzynarodowych poprzez przyczynianie się do realizacji celu ograniczenia globalnego ocieplenia dzięki ich wewnętrznej polityce w dziedzinie klimatu oraz wniesieniu wkładów finansowych, których celem jest udostępnianie 100 mld USD rocznie do 2020 r. na działania łagodzące i dostosowawcze;

80.  z zadowoleniem przyjmuje uruchomienie w grudniu 2017 r. ogólnokrajowego systemu handlu uprawnieniami do emisji w Chinach; zwraca uwagę na pomyślną współpracę między Chinami i UE na etapie przygotowań do uruchomienia tego systemu; uznaje gotowość władz chińskich do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych i czeka na wyniki prowadzonych prac w zakresie monitorowania, sprawozdawczości i weryfikacji, które mają kluczowe znaczenie dla dobrego funkcjonowania systemu; podkreśla znaczenie ogólnogospodarczych działań na rzecz przeciwdziałania zmianie klimatu i z zadowoleniem przyjmuje zamiar rozszerzenia zakresu systemu na sektory przemysłowe oraz ulepszenia jego warunków dotyczących handlu; wzywa UE i Chiny do kontynuowania partnerstwa w ramach projektu współpracy na rzecz rozwoju chińskiego rynku emisji dwutlenku węgla, tak aby stał się on skutecznym instrumentem tworzącym istotne zachęty do redukcji emisji i dostosowującym rynek chiński do unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji; wzywa obie strony, aby dalej wspierały mechanizm kształtowania cen emisji dwutlenku węgla w innych krajach i regionach przez korzystanie z własnych doświadczeń i wiedzy, wymianę najlepszych praktyk, jak również angażowanie się w rozwijanie współpracy między istniejącymi rynkami uprawnień do emisji dwutlenku węgla w celu stworzenia równych warunków działania na całym świecie;

81.  wyraża nadzieję, że Chiny będą dążyć do oddzielenia wzrostu gospodarczego od degradacji ekologicznej poprzez włączenie ochrony różnorodności biologicznej do swoich aktualnych strategii globalnych, ułatwienie realizacji agendy ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 i celów zrównoważonego rozwoju, a także skuteczne wdrożenie zakazu handlu kością słoniową; odnotowuje prace wykonane w ramach mechanizmu koordynacji dwustronnej UE-Chiny ds. egzekwowania prawa i zarządzania w dziedzinie leśnictwa (FLEG), aby rozwiązać problem nielegalnego pozyskiwania drewna w skali światowej; wzywa jednak Chiny do zbadania kwestii znacznego nielegalnego handlu drewnem między państwami sygnatariuszami dobrowolnej umowy o partnerstwie FLEGT a Chinami;

82.  zaleca przyjęcie obowiązkowych chińskich wytycznych politycznych dotyczących odpowiedzialnych inwestycji zagranicznych w zakresie leśnictwa, które mają być realizowane wspólnie z państwami dostawcami, co pozwoli chińskim przedsiębiorstwom na zaangażowanie się w zwalczanie nielegalnego handlu drewnem;

83.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Chiny i UE podpisały protokół ustaleń w sprawie polityki wodnej w celu wzmocnienia dialogu na temat rozwijania i wdrażania przepisów dotyczących ochrony zasobów wodnych; zdecydowanie popiera podpisaną we wrześniu 2017 r. przez UE i Chiny deklarację z Turku, w której podkreślono, że priorytetem dobrej gospodarki wodnej powinny być kwestie ekologii i ekologicznego rozwoju oraz zajęcie się w pierwszej kolejności ochroną wody i odtworzeniem ekosystemów wodnych; podkreśla, że protokół ustaleń w sprawie ustanowienia dialogu między UE a Chinami na temat polityki wodnej nie tylko wzbogaca treść partnerstwa strategicznego UE–Chiny, ale i określa kierunek współpracy, jej zakres, metodologię i ustalenia finansowe dotyczące tej współpracy;

84.  uznaje kluczową rolę sfinansowanego przez Komisję projektu współpracy między organizacjami europejskimi i chińskimi, który był realizowany w latach 2014–2017 w ramach Instrumentu Współpracy w dziedzinie Bezpieczeństwa Jądrowego, w dokonywaniu oceny standardów i ustaleń dotyczących zarządzania w sytuacjach nadzwyczajnych zagrożeń radiologicznych i jądrowych w Chinach, a także w zwiększaniu zdolności chińskiego instytutu badawczego ds. technologii wytwarzania energii jądrowej w dziedzinie wytycznych dotyczących zarządzania w przypadku poważnej awarii;

85.  zachęca chińskich i europejskich inwestorów do przyjęcia lepszych światowych standardów odpowiedzialności społecznej i środowiskowej oraz do poprawy norm bezpieczeństwa w ich przedsiębiorstwach działających w sektorze wydobywczym na całym świecie; ponownie stwierdza, że w odniesieniu do negocjacji w sprawie kompleksowej umowy inwestycyjnej z Chinami Unia Europejska musi wspierać inicjatywy na rzecz zrównoważonego rozwoju przez zachęcanie do odpowiedzialnego inwestowania i propagowanie podstawowych norm środowiskowych i norm pracy; zwraca się do władz chińskich i europejskich, aby wprowadziły zachęty dla chińskich i europejskich przedsiębiorstw wydobywczych do prowadzenia działalności w krajach rozwijających się zgodnie z międzynarodowymi standardami praw człowieka, a także do inwestycji w budowanie potencjału w zakresie transferu wiedzy i technologii oraz zatrudniania lokalnej siły roboczej;

86.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Chiny podczas szczytu One Planet Summit, który odbył się w grudniu 2017 r., ogłosiły, że zadbają o to, aby wpływ przedsiębiorstw na środowisko w Chinach oraz chińskich inwestycji za granicą był bardziej przejrzysty; wyraża zaniepokojenie, że realizacja projektów infrastrukturalnych, takich jak „Jeden pas i jeden szlak”, w Chinach może mieć negatywny wpływ na klimat i środowisko i może doprowadzić do zwiększonego wykorzystania paliw kopalnych w innych krajach uczestniczących w rozwoju infrastruktury lub też krajach, na które taki rozwój wywiera wpływ; wzywa instytucje UE i państwa członkowskie, aby przeprowadzały oceny oddziaływania na środowisko i włączały klauzule dotyczące zrównoważonego rozwoju do każdego projektu współpracy w ramach projektu „Jeden pas i jeden szlak”; domaga się utworzenia wspólnej komisji składającej się z przedstawicieli zainteresowanych krajów i stron trzecich w celu nadzorowania oddziaływania na środowisko i klimat; z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji i ESDZ dotyczącą opracowania strategii łączności między UE a Azją w pierwszej połowie 2018 r.; podkreśla, że strategia ta powinna obejmować zdecydowane zobowiązania na rzecz zrównoważonego rozwoju, ochrony środowiska i działań w dziedzinie klimatu;

87.  z zadowoleniem przyjmuje postępy poczynione przez Chiny, jeśli chodzi o poprawę norm bezpieczeństwa żywności, które są kluczowymi aspektami ochrony konsumentów w Chinach i zapobiegania fałszowaniu żywności; podkreśla poprawę pozycji konsumentów jako ważny krok w kierunku powstania kultury konsumenckiej w Chinach;

88.  zachęca chińskie i europejskie siły policyjne i organy ścigania, aby podejmowały wspólne działania w celu kontrolowania wywozu nielegalnych narkotyków oraz aby wymieniały się danymi wywiadowczymi na temat handlu narkotykami w celu identyfikacji osób i siatek przestępczych; zauważa, że zgodnie z badaniem zatytułowanym „Europejski raport narkotykowy za 2017 r. – Tendencje i osiągnięcia”, opublikowanym przez Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii (EMCDDA), znaczna ilość nowych substancji psychoaktywnych dostarczanych do Europy pochodzi z Chin, nowe substancje są wytwarzane w ilościach hurtowych przez firmy farmaceutyczne i chemiczne w Chinach, skąd są dostarczane do Europy, gdzie są przetwarzane na produkty, pakowane i sprzedawane;

89.  zauważa, że susze i inne klęski żywiołowe spowodowały migrację rodzin i osób indywidualnych i że w związku z tym władze chińskie zaplanowały kilka projektów relokacji na dużą skalę; wyraża zaniepokojenie zawartymi w sprawozdaniach dotyczących regionu Ningxia informacjami o licznych problemach związanych z nowymi miastami oraz o represjach stosowanych wobec osób, które odmówiły przesiedlenia; wyraża zaniepokojenie faktem, że obrońcy środowiska są zatrzymywani, ścigani i skazywani, a chińskie zarejestrowane krajowe organizacje pozarządowe zajmujące się ochroną środowiska podlegają coraz większej kontroli ze strony chińskich organów nadzoru;

90.  wzywa Chiny do dalszego rozszerzenia działań związanych z egzekwowaniem prawa w celu położenia kresu nielegalnym połowom, jako że chińskie statki rybackie w dalszym ciągu dokonują nielegalnych połowów na wodach państw trzecich, w tym na Morzu Zachodniokoreańskim, na Morzu Wschodniochińskim, na Morzu Południowochińskim, Oceanie Indyjskim, a nawet w Ameryce Południowej;

91.  zwraca się do chińskich eksporterów i europejskich importerów, aby ograniczyli ilość odpadów toksycznych w odzieży produkowanej w Chinach przez ustanowienie odpowiednich przepisów dotyczących zarządzania chemikaliami i stopniowe wycofywanie stosowania ołowiu, oksyetylenowanych nonylofenoli, ftalanów, związków perfluorowanych, formaldehydu i innych toksycznych produktów znajdujących się w materiałach włókienniczych;

92.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Europejskiej Służbie Działań Zewnętrznych, Komisji, rządom i parlamentom państw członkowskich oraz krajów przystępujących i kandydujących, rządowi Chińskiej Republiki Ludowej, Ogólnochińskiemu Zgromadzeniu Przedstawicieli Ludowych, rządowi Tajwanu i Yuanowi Ustawodawczemu Tajwanu.

(1) Dz.U. L 250 z 19.9.1985, s. 2.
(2) Dz.U. L 6 z 11.1.2000, s. 40.
(3) https://www.iom.int/migration-and-climate-change
(4) Dz.U. C 239 E z 20.8.2013, s. 1.
(5) Dz.U. C 264 E z 13.9.2013, s. 33.
(6) Dz.U. C 36 z 29.1.2016, s. 123.
(7) Dz.U. C 93 z 24.3.2017, s. 93.
(8) Dz.U. C 443 z 22.12.2017, s. 83.
(9) Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0024.
(10) Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0493.
(11) Dz.U. C 305 E z 14.12.2006, s. 219.
(12) Dz.U. C 67 E z 18.3.2010, s. 132.
(13) Dz.U. C 36 z 29.1.2016, s. 126.
(14) Dz.U. C 181 z 19.5.2016, s. 45.
(15) Dz.U. C 181 z 19.5.2016, s. 52.
(16) Dz.U. C 399 z 24.11.2017, s. 92.
(17) Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0495.
(18) Dz.U. C 131 E z 8.5.2013, s. 121.
(19) Dz.U. C 332 E z 15.11.2013, s. 69.
(20) Dz.U. C 468 z 15.12.2016, s. 208.
(21) Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0505.
(22) Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0089.
(23) Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0308.
(24) Teksty przyjęte, P8_TA(2018)0014.
(25) Dz.U. C 288 E z 25.11.2006, s. 59.
(26) Y. Zhen, J. Pan, X. Zhang, „Relocation as a policy response to climate change vulnerability in Northern China” („Relokacja jako odpowiedź polityczna na podatność na zagrożenia spowodowaną warunkami klimatycznymi w Północnych Chinach”), ISSC i UNESCO 2013, World Social Science Report 2013, Changing Global Environments, s. 234–241.

Informacja prawna