Indeks 
Teksty przyjęte
Czwartek, 13 września 2018 r. - StrasburgWersja ostateczna
Uganda, aresztowanie posłów opozycji
 Mjanma/Birma, w szczególności sprawa dziennikarzy Wa Lone i Kyaw Soe Oo
 Kambodża, w szczególności sprawa Kem Sokhy
 Porozumienie o współpracy między Eurojustem a Albanią *
 Ochrona osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez unijne instytucje, organy i jednostki organizacyjne oraz swobodny przepływ takich danych ***I
 Jednolity portal cyfrowy ***I
 Pożary w Mati, region Attyka w Grecji, w lipcu 2018 r.: reakcja UE
 Groźba wyburzenia Khan al-Ahmar i innych beduińskich wiosek
 Europejska strategia na rzecz tworzyw sztucznych w gospodarce o obiegu zamkniętym
 Warianty podejścia do interakcji między przepisami w zakresie chemikaliów, produktów i odpadów
 Europejski plan działania „Jedno zdrowie” na rzecz zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe
 Europa w ruchu – program działań dotyczący przyszłości mobilności w UE
 Wykonanie rozporządzenia w sprawie środków ochrony roślin
 Podwójne normy jakości produktów na jednolitym rynku

Uganda, aresztowanie posłów opozycji
PDF 130kWORD 52k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2018 r. w sprawie Ugandy, aresztowania posłów opozycji (2018/2840(RSP))
P8_TA(2018)0344RC-B8-0364/2018

Parlament Europejski,

–  uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje w sprawie Ugandy,

–  uwzględniając wspólne lokalne oświadczenie delegatury Unii Europejskiej, szefów misji Austrii, Belgii, Danii, Francji, Irlandii, Niderlandów, Niemiec, Szwecji, Włoch i Zjednoczonego Królestwa oraz szefów misji Norwegii i Islandii wydane w dniu 17 sierpnia 2018 r. na temat wyborów uzupełniających w gminie Arua,

–  uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka z dnia 10 grudnia 1948 r., której Uganda jest sygnatariuszem,

–  uwzględniając Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych z 1966 r., ratyfikowany przez Ugandę w dniu 21 czerwca 1995 r.,

–  uwzględniając Konwencję ONZ w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania z 1984 r.,

–  uwzględniając Afrykańską kartę na rzecz demokracji, wyborów i dobrych rządów,

–  uwzględniając oświadczenie ugandyjskiej Komisji Praw Człowieka w sprawie pojawiających się w kraju problemów związanych z prawami człowieka w następstwie wyborów uzupełniających w gminie Arua przeprowadzonych w dniu 15 sierpnia 2018 r.,

–  uwzględniając sprawozdanie grupy roboczej ds. uniwersalnego mechanizmu oceny okresowej Rady Praw Człowieka na temat Ugandy,

–  uwzględniając umowę o partnerstwie AKP-UE („umowa z Kotonu”), w szczególności jej art. 8 ust. 4 o niedyskryminacji,

–  uwzględniając konstytucję Republiki Ugandy z 1995 r., zmienioną w 2005 r.,

–  uwzględniając art. 135 ust. 5 i art. 123 ust. 4 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że wybory uzupełniające przeprowadzone w dniu 15 sierpnia 2018 r. w gminie Arua w północno-zachodniej Ugandzie, w których wybrano niezależnego kandydata opozycji Kassiano Wadriego, naznaczone były przemocą;

B.  mając na uwadze, że w dniu 13 sierpnia 2018 r. prezydent Ugandy Yoweri Museveni i niezależny poseł Robert Kyagulanyi Ssentamu, znany również jako Bobi Wine, oraz kilku innych polityków wzięło udział w kampanii przedwyborczej w Arui, która przebiegała w bardzo napiętej atmosferze wywołanej zabójstwem w czerwcu jednego z parlamentarzystów;

C.  mając na uwadze, że popularny muzyk Bobi Wine, po zdobyciu w 2017 r. miejsca w ugandyjskim parlamencie, stał się wpływowym krytykiem prezydenta Museveniego;

D.  mając na uwadze, że pod koniec dnia 13 sierpnia 2018 r. kierowca Bobiego Wine’a Yasin Kawuma został w niejasnych okolicznościach zastrzelony, natomiast zwolennikom Kassiano Wadriego zarzuca się, że obrzucili samochód prezydenta Museveniego kamieniami, gdy ten opuszczał Aruę;

E.  mając na uwadze, że policja aresztowała dwóch dziennikarzy ugandyjskiej stacji telewizyjnej NTV Herberta Zziwę i Ronalda Muwangę, którzy prowadzili relację na żywo z miejsca, gdzie został zabity Yasin Kawuma;

F.  mając na uwadze, że wkrótce po tym aresztowano B. Wine’a i K. Wadriego oraz kilka innych osób; mając na uwadze, że B. Wine został oskarżony o posiadanie broni palnej;

G.  mając na uwadze, że dzień po wyborach 33 osoby, w tym K. Wadriego i czterech posłów do parlamentu (Roberta Kyagulanyi, Francisa Zaaka, Gerald Karuhangę i Paula Mwiru), oskarżono o zdradę, natomiast B. Wine został oskarżony przez sąd wojskowy o nielegalne posiadanie broni;

H.  mając na uwadze, że ugandyjskie siły bezpieczeństwa brutalnie stłumiły protesty w Arui, Kampali i Mityanie wywołane tymi aresztowaniami; mając na uwadze, że według doniesień użyto gazu łzawiącego i ostrej amunicji;

I.  mając na uwadze, że w dniu 20 sierpnia 2018 r. pracujący dla agencji Reuters fotograf James Akena, który dokumentował protesty polityczne w Kampali pod hasłem #freeBobiWine [uwolnić Bobiego Wine’a] został pobity przez żołnierzy, aresztowany i zatrzymany na kilkanaście godzin;

J.  mając na uwadze, że według doniesień B. Wine i inni zatrzymani byli w więzieniu torturowani; mając na uwadze, że władze, które początkowo zaprzeczyły tym zarzutom, obiecały je zbadać;

K.  mając na uwadze, że po decyzji sądu wojskowego, by wycofać zarzuty o nielegalne posiadanie broni, B. Wine został z kolei oskarżony o zdradę przed sądem cywilnym;

L.  mając na uwadze, że B. Wine został następnie zwolniony za kaucją i opuścił Ugandę w celu leczenia w USA;

M.  mając na uwadze, że były wysoki komisarz ONZ ds. praw człowieka Zeid Ra’ad al-Hussein wezwał rząd Ugandy do przeprowadzenia drobiazgowego, niezależnego i bezstronnego dochodzenia w sprawie poważnych zarzutów łamania praw człowieka, w tym pozasądowych egzekucji, nadmiernego używania siły i stosowania tortur oraz innych form złego traktowania, oraz do postawienia winnych przed sądem;

N.  mając na uwadze, że przywódca Forum na rzecz Zmian Demokratycznych (FDC) i czterokrotny kandydat w wyborach prezydenckich Kizza Besigye był wielokrotnie zatrzymywany przez policję lub wojsko w okresie między rokiem 2001 i 2017, ostatnio w dniu 25 września 2017 r.;

O.  mając na uwadze, że aresztowania i zastraszanie przedstawicieli opozycji politycznej są w Ugandzie na porządku dziennym;

1.  wyraża głębokie zaniepokojenie aresztowaniem opozycyjnych parlamentarzystów w związku z wyborami uzupełniającymi w Arui;

2.  podkreśla, że niezwykle ważne dla demokracji w Ugandzie jest poszanowanie przez prezydenta i rząd Ugandy niezależności parlamentu krajowego jako instytucji oraz niezależności mandatu jego członków, a także zapewnienie wszystkim posłom do parlamentu możliwości swobodnego wykonywania uzyskanego w wyborach mandatu;

3.  wzywa władze Ugandy do wycofania najwyraźniej fałszywych zarzutów wobec Bobiego Wine’a oraz zaprzestania represji wobec polityków i zwolenników opozycji;

4.  wzywa władze Ugandy do natychmiastowego wszczęcia skutecznego, bezstronnego i niezależnego dochodzenia w sprawie zabójstwa Yasina Kawumy oraz w sprawie doniesień o ofiarach śmiertelnych i nadmiernym użyciu siły podczas protestów; oczekuje sprawnego i niezależnego dochodzenia w sprawie zarzutów stosowania tortur wobec osób aresztowanych w Arui i ich złego traktowania; podkreśla, że winnych należy koniecznie postawić przed sądem;

5.  ponownie przypomina o swoim przywiązaniu do wolności słowa i potwierdza kluczową rolę, jaką w społeczeństwie demokratycznym odgrywają media; zauważa z niepokojem, że dziennikarze relacjonujący demonstracje i zamieszki, które wybuchły, byli bici, podobnie jak uczestnicy protestów, a dwóch dziennikarzy aresztowano; wzywa władze Ugandy, by stworzyły warunki, w których dziennikarze mogą bez przeszkód wykonywać swoją pracę polegającą na informowaniu o wydarzeniach politycznych w kraju;

6.  przypomina władzom Ugandy, że mają obowiązek zagwarantować, chronić i propagować prawa podstawowe, w tym prawa obywatelskie i polityczne mieszkańców kraju, między innymi wolność słowa i wolność zgromadzeń;

7.  przypomina rządowi Ugandy o jego międzynarodowych zobowiązaniach, w szczególności dotyczących poszanowania podstawowych wolności i praworządności oraz prowadzenia spraw sądowych, zwłaszcza jeśli chodzi o prawo do rzetelnego i bezstronnego procesu;

8.  nalega na organy ścigania, by chroniły podstawowe wolności bez uciekania się do jakichkolwiek form zastraszania, stosując się w ten sposób do art. 24 konstytucji Ugandy, który stanowi, że nikt nie może być poddawany jakiejkolwiek formie tortur lub okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania;

9.  wzywa siły bezpieczeństwa Ugandy, by wykazywały się powściągliwością podczas pilnowania porządku w czasie protestów, zaniechały używania ostrej amunicji, działały zgodnie z prawem i z pełnym poszanowaniem prawa dotyczącego praw człowieka oraz by pozwoliły dziennikarzom swobodnie wykonywać pracę informacyjną;

10.  jednocześnie apeluje do demonstrantów o działanie z poszanowaniem prawa i korzystanie z przysługujących im praw i swobód w granicach prawa;

11.  apeluje do UE, by wykorzystała pozycję polityczną, jaką dają jej programy pomocy na rzecz rozwoju, zwłaszcza programy wsparcia budżetowego, do lepszej ochrony i propagowania praw człowieka w Ugandzie;

12.  wyraża uznanie dla działań ugandyjskiej Komisji Praw Człowieka podjętych po aresztowaniach, zabójstwach i torturach będących następstwem wyborów uzupełniających w Arui, obejmujących relacje, wizyty w ośrodkach przetrzymywania, poszukiwania osób zaginionych oraz interwencje, aby zagwarantować więźniom prawa, leczenie i odwiedziny rodzin;

13.  wzywa wiceprzewodniczącą Komisji / wysoką przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa do uważnego śledzenia sytuacji w Ugandzie; podkreśla, że Parlament Europejski powinien być informowany o wszelkich dalszych oznakach utrudniania lub uniemożliwiania pracy legislacyjnej posłów opozycji w parlamencie Ugandy;

14.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, prezydentowi Republiki Ugandy, przewodniczącemu ugandyjskiego parlamentu oraz Unii Afrykańskiej i jej instytucjom.


Mjanma/Birma, w szczególności sprawa dziennikarzy Wa Lone i Kyaw Soe Oo
PDF 138kWORD 55k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2018 r. w sprawie Mjanmy/Birmy, w szczególności w sprawie dziennikarzy Wa Lone i Kyaw Soe Oo (2018/2841(RSP))
P8_TA(2018)0345RC-B8-0371/2018

Parlament Europejski,

–  uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie Mjanmy/Birmy i w sprawie sytuacji Rohingjów, w szczególności rezolucje z dni 14 czerwca 2018 r.(1), 14 grudnia 2017 r.(2), 14 września 2017 r.(3), 7 lipca 2016 r.(4) i 15 grudnia 2016 r.(5),

–  uwzględniając oświadczenia rzecznika Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych (ESDZ) z dnia 3 września 2018 r. w sprawie skazania Wa Lone i Kaw Soe Oo w Mjanmie/Birmie oraz z dnia 9 lipca 2018 r. w sprawie prześladowania dwóch dziennikarzy agencji Reuters w Mjanmie/Birmie,

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 16 października 2017 r. oraz z dnia 26 lutego 2018 r. w sprawie Mjanmy/Birmy,

–  uwzględniając decyzje Rady (WPZiB) 2018/655 z dnia 26 kwietnia 2018 r.(6) i (WPZiB) 2018/900 z dnia 25 czerwca 2018 r.(7) nakładające kolejne środki ograniczające na Mjanmę/Birmę, wzmacniające unijne embargo na broń oraz ukierunkowane na funkcjonariuszy armii i policji granicznej Mjanmy/Birmy,

–  uwzględniając sprawozdanie z dnia 24 sierpnia 2018 r. sporządzone przez niezależną międzynarodową misję wyjaśniającą ds. Mjanmy/Birmy ustanowioną przez Radę Praw Człowieka ONZ, które zostanie przedstawione podczas 39. sesji Rady Praw Człowieka ONZ w dniach 10–28 września 2018 r.,

–  uwzględniając oświadczenie wysokiej komisarz ONZ ds. praw człowieka Michelle Bachelet z dnia 3 września 2018 r.,

–  uwzględniając sprawozdanie końcowe i zalecenia komisji doradczej ds. stanu Arakan działającej pod przewodnictwem Kofiego Annana,

–  uwzględniając Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych z 1966 r.,

–  uwzględniając międzynarodowe prawo humanitarne, konwencje genewskie i protokoły do nich oraz Rzymski Statut Międzynarodowego Trybunału Karnego (MTK),

–  uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka (PDPC) z 1948 r.,

–  uwzględniając Kartę Stowarzyszenia Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN),

–  uwzględniając sprawozdanie sekretarza generalnego Rady Bezpieczeństwa ONZ z dnia 23 marca 2018 r. w sprawie przemocy seksualnej związanej z konfliktami,

–  uwzględniając decyzję I Izby Przygotowawczej MTK z dnia 6 września 2018 r.,

–  uwzględniając art. 135 ust. 5 i art. 123 ust. 4 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że w dniu 12 grudnia 2017 r. dwóch dziennikarzy, Wa Lone i Kyaw Soe Oo, zostało arbitralnie aresztowanych i uwięzionych pod zarzutem przekazywania informacji o poważnych naruszeniach praw człowieka popełnionych przez Tatmadaw (siły zbrojne Mjanmy/Birmy) w stanie Arakan;

B.  mając na uwadze, że dziennikarzom Wa Lone i Kyaw Soe Oo postawiono następnie zarzuty na podstawie ustaw o tajemnicy urzędowej z 1923 r.; mając na uwadze, że 3 września 2018 r. sąd w Mjanmie/Birmie skazał ich na siedem lat pozbawienia wolności; mając na uwadze, że ta precedensowa sprawa stanowi kolejne naruszenie wolności słowa, demokracji i praworządności w Mjanmie/Birmie;

C.  mając na uwadze, że dyplomaci Unii Europejskiej i państw członkowskich UE byli wśród licznych obserwatorów międzynarodowych obecnych na każdej rozprawie sądowej od aresztowania dziennikarzy w dniu 12 grudnia 2017 r. i stale poruszali tę kwestię w rozmowach z rządem Mjanmy/Birmy;

D.  mając na uwadze, że działacze społeczeństwa obywatelskiego, w tym dziennikarze, prawnicy i obrońcy praw człowieka, którzy wyrażają się krytycznie o władzach Mjanmy/Birmy, w szczególności Tatmadaw i innych siłach bezpieczeństwa tego kraju i o czynach popełnionych przez nie w stanie Arakan, są według doniesień arbitralnie aresztowani, więzieni lub nękani; mając na uwadze, że wojsko i rząd ściśle kontrolują relacje mediów dotyczące przemocy w stanie Arakan;

E.  mając na uwadze, że Wai Nu, obrończyni praw człowieka działająca na rzecz Rohingjów, którą więziono od 18. do 25. roku życia, pozostaje jedną spośród wielu działaczy będących celem ataków ze strony władz Mjanmy/Birmy;

F.  mając na uwadze, że Aung Ko Htwe, w dzieciństwie wcielony do wojska, odbywa karę 2,5 roku pozbawienia wolności w związku z wywiadem, którego udzielił mediom na temat swoich przeżyć w armii Mjanmy/Birmy; mając na uwadze, że skazano go na podstawie art. 505 lit. b) kodeksu karnego Mjanmy/Birmy, który to niejasny przepis często jest wykorzystywany do ograniczania wolności słowa;

G.  mając na uwadze, że według doniesień od 2016 r. aresztowano i uwięziono dziesiątki dziennikarzy; mając na uwadze, że władze Mjanmy/Birmy wykorzystują szereg represyjnych aktów prawnych, w tym ustawę o tajemnicy urzędowej, aby aresztować, przetrzymywać, uciszać lub nękać działaczy społeczeństwa obywatelskiego, dziennikarzy, prawników i obrońców praw człowieka, którzy wyrażają się krytycznie o rządzie lub siłach bezpieczeństwa tego kraju; mając na uwadze, że w rankingach wolności prasy z 2017 r. opracowanych przez organizację Freedom House Mjanma/Birma plasuje się na 159. miejscu spośród 198 państw;

H.  mając na uwadze, że w sprawozdaniu z dnia 24 sierpnia 2018 r. sporządzonym przez działającą z upoważnienia ONZ niezależną międzynarodową misję wyjaśniającą ds. Mjanmy/Birmy (IIFMM) stwierdzono, że najpoważniejsze naruszenia praw człowieka i najcięższe zbrodnie podlegające prawu międzynarodowemu, w tym ludobójstwo, zbrodnie przeciw ludzkości i zbrodnie wojenne, zostały popełnione w stanach Arakan, Kaczin i Szan przez Tatmadaw, siły policyjne Mjanmy/Birmy, NaSaKa (wcześniej sztab kontroli imigracji w strefie granicznej), policję graniczną Mjanmy/Birmy oraz niepaństwowe grupy zbrojne; mając na uwadze, że w sprawozdaniu tym poinformowano też, że Armia Wyzwolenia Rohingjów z Arakanu przeprowadziła skoordynowane ataki na bazę wojskową i niektóre posterunki sił bezpieczeństwa na terenie całego stanu Arakan, aby zwiększyć presję na społeczności Rohingjów; mając na uwadze, że w sprawozdaniu wezwano do przeprowadzenia śledztwa w sprawie wysokich rangą dowódców wojskowych w Mjanmie/Birmie i osób odpowiedzialnych za akty okrucieństwa wobec Rohingjów oraz do ich ścigania na szczeblu międzynarodowym; mając na uwadze, że Mjanma/Birma neguje wspomniane ustalenia;

I.  mając na uwadze, że w sprawozdaniu stwierdzono, że radca stanu Mjanmy/Birmy, laureatka Pokojowej Nagrody Nobla i Nagrody Sacharowa Aung San Suu Kyi nie wykorzystała swojej pozycji faktycznego szefa rządu ani swojego autorytetu moralnego, aby przerwać rozwój wydarzeń w stanie Arakan albo mu zapobiec; mając na uwadze, że władze cywilne przyczyniły się do popełnionych aktów okrucieństwa przez swoje czyny i zaniechania, szczególnie rozpowszechnianie fałszywych narracji, negowanie przestępstw Tatmadaw, blokowanie niezależnych śledztw oraz nadzorowanie niszczenia dowodów;

J.  mając na uwadze, że w dniu 8 września 2018 r. MTK potwierdził, że może sprawować jurysdykcję w sprawie domniemanego wydalenia Rohingjów z Mjanmy/Birmy do Bangladeszu;

K.  mając na uwadze, że platformy mediów społecznościowych są w Mjanmie/Birmie wykorzystywane do prowadzenia oszczerczych kampanii i do szerzenia teorii spiskowych wymierzonych w Rohingjów i muzułmanów w tym kraju;

L.  mając na uwadze, że Rohingjowie stanowią największą grupę muzułmanów w Mjanmie/Birmie, a większość z nich żyje w stanie Arakan; mając na uwadze, że według ostrożnych szacunków śmierć poniosło 10 000 ludzi; mając na uwadze, że od sierpnia 2017 r. ponad 700 000 Rohingjów ze względów bezpieczeństwa uciekło do Bangladeszu, z czego około 500 000 to dzieci, przy czym wiele z nich uchodziło samotnie po tym, jak oddzielono je od rodzin lub ich rodzice zostali zabici;

1.  stanowczo potępia arbitralne aresztowanie i skazanie dziennikarzy Wa Lone i Kyaw Soe Oo za informowanie o sytuacji w stanie Arakan; wzywa władze Mjanmy/Birmy, żeby niezwłocznie i bezwarunkowo uwolniły tych dziennikarzy oraz by wycofały wszystkie zarzuty skierowane przeciwko nim i wszystkim osobom arbitralnie zatrzymanym, w tym więźniom politycznym, obrońcom praw człowieka, dziennikarzom i pracownikom mediów, którzy są ścigani za to, że po prostu korzystali z przysługujących im praw i wolności;

2.  potępia wszelkie akty zastraszania, nękania lub ograniczania wolności wypowiedzi, zwłaszcza przez wojsko i siły bezpieczeństwa Mjanmy/Birmy: podkreśla, że wolność mediów i krytyczne dziennikarstwo to podstawowe filary demokracji, które wspierają dobre rządy, przejrzystość i odpowiedzialność, oraz wzywa władze Mjanmy/Birmy, by zapewniły dziennikarzom i pracownikom mediów odpowiednie warunki do wykonywania pracy bez obawy przed zastraszaniem lub nękaniem, nieuzasadnionym aresztowaniem lub ściganiem;

3.  ponownie wzywa rząd Mjanmy/Birmy, by uchylił decyzję o zaprzestaniu współpracy ze specjalnym sprawozdawcą ONZ ds. sytuacji w zakresie praw człowieka w Mjanmie/Birmie oraz by przyznał krajowym i międzynarodowym organizacjom medialnym, obrońcom praw człowieka, niezależnym obserwatorom i organizacjom humanitarnym, w szczególności specjalnemu sprawozdawcy ONZ, pełny i nieograniczony dostęp do stanu Arakan oraz by zapewnił bezpieczeństwo i ochronę pracowników mediów;

4.  wyraża głębokie zaniepokojenie nadużywaniem represyjnych przepisów prawa ograniczających wolność słowa; wzywa władze Mjanmy/Birmy do uchylenia, przeglądu lub zmiany wszystkich ustaw, w tym ustawy z 1923 r. o tajemnicy urzędowej, które nie są zgodne ze standardami międzynarodowymi oraz kryminalizują i naruszają prawo do wolności wypowiedzi, pokojowych zgromadzeń i zrzeszeń; wzywa rząd Mjanmy/Birmy do zapewnienia zgodności całego ustawodawstwa z międzynarodowymi standardami i zobowiązaniami;

5.  stanowczo potępia powszechne i systematyczne ataki na Rohingjów popełniane w stanie Arakan przez Tatmadaw i inne siły bezpieczeństwa Mjanmy/Birmy, przy czym według IIFFMM ataki te są równoznaczne z ludobójstwem, zbrodniami przeciwko ludzkości i zbrodniami wojennymi, czyli najpoważniejszymi naruszeniami praw człowieka; jest głęboko zaniepokojony rosnącą powagą i skalą naruszeń praw człowieka, których dopuszcza się rząd Mjanmy/Birmy;

6.  ponawia swoje stałe poparcie dla Rohingjów; ponownie wzywa rząd Mjanmy/Birmy i siły bezpieczeństwa do natychmiastowego położenia kresu trwającym naruszeniom, zabójstwom, niszczeniu mienia i przemocy seksualnej wobec Rohingjów i mniejszości etnicznych w północnej części Mjanmy/Birmy oraz do zapewnienia bezpieczeństwa i praworządności w Mjanmie/Birmie, zwłaszcza w stanie Arakan, Kaczin i Szan; przypomina władzom Mjanmy/Birmy o ich międzynarodowych zobowiązaniach w zakresie wykrywania naruszeń i ścigania sprawców; apeluje do rządu Mjanmy/Birmy i do radcy stanu Aung San Suu Kyi o jednoznaczne potępienia wszelkiego nawoływania do nienawiści oraz o zwalczanie dyskryminacji społecznej i wrogości wobec Rohingjów i innych mniejszości;

7.  przyjmuje do wiadomości ustalenia IIFFMM oraz popiera jej zalecenia; z zadowoleniem przyjmuje niedawne orzeczenie, zgodnie z którym MTK może sprawować jurysdykcję w sprawie zarzucanego wydalenia Rohingjow z Mjanmy/Birmy do Bangladeszu; uznaje jednak, że Rada Bezpieczeństwa ONZ nadal powinna złożyć w MTK wniosek o przeprowadzenie dochodzenia w sprawie pełnego zakresu naruszeń praw człowieka; wzywa głównego prokuratora MTK do wszczęcia wstępnego śledztwa w tej sprawie; wzywa Radę Bezpieczeństwa ONZ do niezwłocznego wniesienia sprawy sytuacji w Mjanmie/Birmie do MTK; popiera apele IIFFMM i parlamentarzystów ASEAN ds. praw człowieka (APHR) o przeprowadzenie śledztw i ściganie generałów wojskowych odpowiedzialnych za naruszenia;

8.  wzywa ESDZ i państwa członkowskie, aby na forach wielostronnych dążyły do rozliczenia sprawców przestępstw w Mjanmie/Birmie; wzywa UE i jej państwa członkowskie, by objęły przewodnią rolę w Radzie Bezpieczeństwa ONZ w odniesieniu do postulowanego wniesienia sprawy do MTK, a także by objęły przewodnią rolę w tej sprawie w Zgromadzeniu Ogólnym ONZ i na zbliżającej się 39. sesji Rady Praw Człowieka ONZ, a także by nasiliły starania zmierzające do pilnego ustanowienia międzynarodowego, bezstronnego i niezależnego mechanizmu odpowiedzialności w celu wsparcia śledztw w sprawie zarzutów popełnienia aktów okrucieństwa i ścigania ich sprawców;

9.  wzywa ponownie Radę Bezpieczeństwa ONZ do nałożenia na Mjanmę/Birmę całkowitego i kompleksowego embarga na broń, zawieszającego wszystkie bezpośrednie i pośrednie dostawy, sprzedaż lub transfer – w tym tranzyt i przeładunek – wszelkich rodzajów broni, amunicji oraz innego sprzętu wojskowego i sprzętu służącego do ochrony, a także organizowanie szkoleń lub udzielanie innego rodzaju wsparcia wojskowego lub w dziedzinie bezpieczeństwa; wzywa Radę Bezpieczeństwa ONZ, by przyjęła ukierunkowane, indywidualne sankcje, w tym zakaz podróżowania i zamrożenie aktywów, wobec tych, którzy okazują się odpowiedzialni za poważne przestępstwa w świetle prawa międzynarodowego;

10.  wzywa Komisję, aby rozważyła przeprowadzenie śledztwa w ramach mechanizmów przewidzianych w porozumieniu „wszystko oprócz broni”, żeby dokonać przeglądu preferencji handlowych, z jakich korzysta Mjanma/Birma;

11.  wyraża zadowolenie z przyjęcia przez Radę w dniu 26 kwietnia 2018 r. ram prawnych dla środków ograniczających wymierzonych przeciwko urzędnikom odpowiedzialnym za poważne naruszenia praw człowieka i wzmacniających unijne embargo na broń oraz pierwszego wykazu sankcji ustanowionego w dniu 25 czerwca 2018 r.; wzywa Radę, by na funkcjonariuszy państwowych Mjanmy/Birmy, których IIFFMM uznała za winnych aktów okrucieństwa, nałożyła zakaz podróżowania i ukierunkowane indywidualne sankcje oraz by zamroziła ich aktywa;

12.  przypomina, że tysiące Rohingjów, wśród nich wiele dzieci, zostało wewnętrznie przesiedlonych i pilnie potrzebują pomocy humanitarnej i ochrony; wzywa do natychmiastowego, nieograniczonego i nieskrępowanego dostępu do pomocy humanitarnej na terenie całego kraju; domaga się, by rząd Mjanmy/Birmy zagwarantował bezpieczny, dobrowolny i godny powrót – pod pełnym nadzorem ze strony ONZ – tym, którzy chcą wrócić do ojczyzny;

13.  wzywa UE, jej państwa członkowskie i wspólnotę międzynarodową, by sprostały zapotrzebowaniu na zwiększoną i długoterminową pomoc humanitarną dla Rohingjów w Bangladeszu i dla społeczności, które ich przyjmują;

14.  przypomina, że gwałty i przemoc seksualna są ciągłą cechą ataków na ludność cywilną w stanach Kaczin, Arakan i Szan; wzywa UE, w szczególności Dyrekcję Generalną Komisji ds. Prowadzonych przez UE Operacji Ochrony Ludności i Pomocy Humanitarnej (ECHO) oraz państwa członkowskie UE, by zapewniły poprawę ochrony dziewcząt i kobiet należących do mniejszości Rohingjów przed przemocą uwarunkowaną płcią;

15.  przypomina o potrzebie zapewnienia pomocy medycznej i psychologicznej w obozach dla uchodźców, w szczególności pomocy dostosowanej do potrzeb grup znajdujących się w trudnej sytuacji, w tym kobiet i dzieci; wzywa do zapewnienia w większym zakresie usług wsparcia dla ofiar gwałtów i napaści na tle seksualnym;

16.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji rządowi i parlamentowi Mjanmy/Birmy, radcy stanu Aung San Suu Kyi, rządowi i parlamentowi Bangladeszu, wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, Komisji, rządom i parlamentom państw członkowskich UE, Sekretarzowi Generalnemu ASEAN, Międzyrządowej Komisji ds. Praw Człowieka ASEAN, specjalnej sprawozdawczyni ONZ ds. sytuacji w zakresie praw człowieka w Mjanmie/Birmie, Wysokiemu Komisarzowi ONZ ds. Uchodźców oraz Radzie Praw Człowieka ONZ.

(1) Teksty przyjęte, P8_TA(2018)0261.
(2) Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0500.
(3) Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0351.
(4) Dz.U. C 101 z 16.3.2018, s. 134.
(5) Dz.U. C 238 z 6.7.2018, s. 112.
(6) Dz.U. L 108 z 27.4.2018, s. 29.
(7) Dz.U. L 160 I z 25.6.2018, s. 9.


Kambodża, w szczególności sprawa Kem Sokhy
PDF 139kWORD 54k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2018 r. w sprawie Kambodży, w szczególności sprawy Kema Sokhy (2018/2842(RSP))
P8_TA(2018)0346RC-B8-0366/2018

Parlament Europejski,

–  uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie Kambodży, w szczególności rezolucję z dnia 14 września 2017 r.(1) i 14 grudnia 2017 r.(2),

–  uwzględniając konkluzje Rady w sprawie Kambodży z dnia 26 lutego 2018 r.,

–  uwzględniając oświadczenie rzecznika wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa z dnia 30 lipca 2018 r. w sprawie wyborów powszechnych w Kambodży,

–  uwzględniając misję oceniającą Komisji i Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych (ESDZ) do Kambodży w dniach 5–11 lipca 2018 r.,

–  uwzględniając wytyczne UE w sprawie obrońców praw człowieka z 2008 r.,

–  uwzględniając oświadczenie rzecznika ESDZ z dnia 16 listopada 2017 r. w sprawie rozwiązania Partii Narodowego Ocalenia Kambodży,

–  uwzględniając umowę o współpracy między Wspólnotą Europejską a Królestwem Kambodży z 1997 r.,

–  uwzględniając lokalne oświadczenie UE z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie sytuacji politycznej w Kambodży, a także oświadczenia rzecznika delegatury UE z dnia 25 sierpnia 2017 r. i 3 września 2017 r. w sprawie ograniczenia przestrzeni politycznej w Kambodży,

–  uwzględniając rezolucję Rady Praw Człowieka ONZ 36/32 z dnia 29 września 2017 r. oraz sprawozdanie sekretarza generalnego ONZ z dnia 2 lutego 2018 r.,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Unii Międzyparlamentarnej ds. Praw Człowieka Parlamentarzystów oraz decyzje Rady Zarządzającej Unii Międzyparlamentarnej z marca 2018 r.,

–  uwzględniając rezolucję Zgromadzenia Ogólnego ONZ A/RES/53/144 z dnia 8 marca 1999 r. o przynależnych jednostkom, grupom i podmiotom społecznym prawie i obowiązku propagowania i ochrony powszechnie uznanych praw człowieka oraz podstawowych wolności,

–  uwzględniając paryskie porozumienia pokojowe z 1991 r., w których w art. 15 zapisano zobowiązanie do poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności w Kambodży, w tym przez międzynarodowych sygnatariuszy,

–  uwzględniając Konwencję Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczącą wolności związkowej i ochrony praw związkowych,

–  uwzględniając konstytucję Kambodży, w szczególności jej art. 41, w którym zapisano prawo do wolności słowa i prawo do wolności zgromadzeń, art. 35 dotyczący udziału w życiu politycznym i art. 80 w sprawie immunitetu parlamentarnego;

–  uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka z dnia 10 grudnia 1948 r.,

–  uwzględniając Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych z 1966 r.,

–  uwzględniając art. 135 ust. 5 i art. 123 ust. 4 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że w dniu 3 września 2017 r. aresztowano Kema Sokhę, prezesa Partii Narodowego Ocalenia Kambodży (CNRP), a w dniu 16 listopada 2017 r. Sąd Najwyższy ogłosił rozwiązanie CNRP po jednodniowej rozprawie; mając na uwadze, że Sąd Najwyższy zakazał ponadto 118 politykom CNRP prowadzenia działalności politycznej przez okres pięciu lat;

B.  mając na uwadze, że rządząca Ludowa Partia Kambodży (CPP) uzyskała 100 % głosów w wyborach do Zgromadzenia Narodowego, które odbyły się w dniu 29 lipca 2018 r., oraz w wyborach do Senatu, które odbyły się w dniu 25 lutego 2018 r.;

C.  mając na uwadze, że prawo do udziału w życiu politycznym jest zapisane w art. 35 kambodżańskiej konstytucji; mając na uwadze, że znowelizowana w 2017 r. ustawa o partiach politycznych zawiera liczne ograniczenia dotyczące uczestnictwa partii opozycyjnych, w tym rozwiązanie partii w przypadku karalności jej liderów;

D.  mając na uwadze, że wybory w Kambodży w 2018 r. faktycznie nie miały konkurencyjnego charakteru i nie spełniały minimalnych norm międzynarodowych dotyczących demokratycznych wyborów; mając na uwadze, że Unia Europejska i Stany Zjednoczone Ameryki zawiesiły wsparcie finansowe dla Krajowej Komisji Wyborczej i odmówiły obserwacji wyborów;

E.  mając na uwadze, że decyzja o rozwiązaniu CNRP była znaczącym krokiem w kierunku utworzenia państwa autorytarnego; mając na uwadze, że systemu politycznego Kambodży nie można już uznawać za demokrację;

F.  mając na uwadze, że rząd Kambodży podjął szeroko zakrojone działania, aby umożliwić CPP praktycznie bezkonkurencyjny start w wyborach do Senatu i do Zgromadzenia Narodowego;

G.  mając na uwadze, że po aresztowaniu w dniu 3 września 2017 r. Kem Sokha został oskarżony o zdradę stanu na podstawie art. 443 kodeksu karnego Kambodży, mimo iż chronił go immunitet parlamentarny; mając na uwadze, że oświadczenia złożone przez rząd Kambodży zagrażały prawu Kema Sokhy do sprawiedliwego procesu i domniemania niewinności; mając na uwadze, że w przypadku uznania go winnym grozi mu kara do 30 lat pozbawienia wolności; mając na uwadze, że prezes sądu Dith Munty jest członkiem stałej komisji partii rządzącej;

H.  mając na uwadze, że w dniu 28 sierpnia 2018 r. kambodżańskie władze zwolniły 14 członków CNRP po ułaskawieniu przez króla; mając na uwadze, że ułaskawienie to wiąże się z wypuszczeniem na wolność kilku działaczy i dziennikarzy;

I.  mając na uwadze, że Kema Sokhę przetrzymywano bez procesu przez ponad rok; mając na uwadze, że Grupa Robocza ONZ ds. Arbitralnych Zatrzymań oświadczyła, że tymczasowe aresztowanie Kema Sokhy było „arbitralne” i „motywowane politycznie”; mając na uwadze, że dnia 10 września 2018 r. Kem Sokha został zwolniony za kaucją; mając na uwadze, że nie wolno mu opuszczać sąsiedztwa domu ani komunikować się z innymi członkami opozycji ani mediami;

J.  mając na uwadze, że do aresztowania i przetrzymywania Kema Sokhy doszło w sytuacji powszechnego i systematycznego tłumienia praw politycznych i wyborczych w Kambodży; mając na uwadze, że odnotowuje się stały wzrost liczby aresztowań i zatrzymań członków opozycji politycznej i komentatorów politycznych; mając na uwadze, że poprzedni prezes CNRP Sam Rainsy został skazany za zniesławienie i obecnie przebywa na wygnaniu;

K.  mając na uwadze, że władze Kambodży represjonowały także dziennikarzy i reporterów relacjonujących ataki na partie opozycyjne; mając na uwadze, że jedną z ofiar tych ataków na media jest 69-letni wielokrotnie nagradzany filmowiec James Ricketson; mając na uwadze, że w czerwcu 2017 r. J. Ricketson został aresztowany za filmowanie z drona wiecu partii opozycyjnej; mając na uwadze, że J. Ricketson został skazany za szpiegostwo na sześć lat pozbawienia wolności w stolicy, Phnom Penh;

L.  mając na uwadze, że brutalnie rozprawiono się z niezależnymi mediami; mając na uwadze, że zaatakowane zostały również media społecznościowe; mając na uwadze, że w maju 2018 r. rząd wydał rozporządzenie ograniczające prawa do wolności wypowiedzi, prasy i publikacji oraz upoważniające rząd do nadzorowania mediów społecznościowych w celu identyfikacji i uciszania osób wyrażających swój sprzeciw w internecie;

M.  mając na uwadze, że związkowcy, obrońcy praw człowieka i organizacje społeczeństwa obywatelskiego w Kambodży mają coraz bardziej ograniczone pole działania i są prześladowani, zastraszani i arbitralnie przetrzymywani; mając na uwadze, że znowelizowana w 2015 r. ustawa o stowarzyszeniach i organizacjach pozarządowych poważnie ogranicza wolność zrzeszania się i wypowiedzi, w tym poprzez ustanowienie rządowej kontroli i cenzury nad działalnością organizacji pozarządowych; mając na uwadze, że ustawa o związkach zawodowych ogranicza wolność zrzeszania się i wprowadza zbędne przeszkody w procedurach rejestracji i działalności związków zawodowych;

N.  mając na uwadze, że pięcioro obrońców praw człowieka związanych z kambodżańskim Stowarzyszeniem Praw Człowieka i Rozwoju (ADHOC): Nay Vanda, Ny Sokha, Yi Soksan, Lim Mony i Ny Chakrya zostało oskarżonych o przekupstwo świadka i współudział w przekupstwie świadka; mając na uwadze, że przed zwolnieniem za kaucją spędzili oni 14 miesięcy w areszcie tymczasowym;

O.  mając na uwadze, że Kambodża korzysta z najbardziej uprzywilejowanego programu dostępnego w ramach ogólnego systemu preferencji taryfowych UE (GSP), a mianowicie z inicjatywy „wszystko oprócz broni” (EBA); mając na uwadze, że UE przeznaczyła 410 mln EUR dla Kambodży na współpracę rozwojową w latach 2014–2020, z czego obecnie wstrzymano kwotę 10 mln EUR przeznaczoną na reformę ordynacji wyborczej w Kambodży;

P.  mając na uwadze, że sekretarz generalny ONZ przypomniał w swoim lipcowym oświadczeniu, że inkluzywny i pluralistyczny proces polityczny pozostaje niezbędny dla utrwalenia czynionych przez Kambodżę postępów w umacnianiu pokoju;

Q.  mając na uwadze, że nie rozwiązano jeszcze konfliktów związanych z plantacjami trzciny cukrowej; mając na uwadze, że ciągły niepokój budzą wywłaszczenia ziemi, utrzymująca się bezkarność za tego rodzaju czyny oraz trudna sytuacja społeczności, których ten problem dotyka; mając na uwadze, że rząd Kambodży nie podpisał przedstawionego przez UE zakresu zadań dotyczących procesu kontroli w odniesieniu do trzciny cukrowej;

1.  zauważa, że Kem Sokha został zwolniony z więzienia za kaucją na surowych warunkach; potępia fakt, że Kem Sokha został umieszczony w areszcie domowym; wzywa do wycofania wszystkich zarzutów wobec Kema Sokhy oraz do jego natychmiastowego i bezwarunkowego uwolnienia; wzywa również do natychmiastowego wycofania innych motywowanych politycznie zarzutów i wyroków wobec polityków opozycyjnych, w tym Sama Rainsy’ego;

2.  jest zaniepokojony stanem zdrowia Kema Sokhy i wzywa władze Kambodży do zezwolenia mu na uzyskanie odpowiedniej pomocy lekarskiej; apeluje do rządu, aby zezwolił na spotkanie Kema Sokhy z zagranicznymi dyplomatami, przedstawicielami ONZ i obserwatorami praw człowieka;

3.  wyraża przekonanie, że wyborów w Kambodży nie można uznać za wolne i uczciwe; wyraża głębokie zaniepokojenie sposobem przeprowadzenia oraz wynikami wyborów w Kambodży w 2018 r., w trakcie których nie udało się zapewnić wiarygodności procesu wyborczego i które spotkały się z szeroką krytyką ze strony wspólnoty międzynarodowej;

4.  wzywa rząd Kambodży do działań na rzecz umocnienia demokracji i praworządności oraz do poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności, co obejmuje pełne przestrzeganie przepisów konstytucji dotyczących pluralizmu oraz wolności zrzeszania się i wolności słowa; wzywa ponadto rząd Kambodży do uchylenia wszystkich niedawnych poprawek do konstytucji, kodeksu karnego, ustawy o partiach politycznych, ustawy o związkach zawodowych, ustawy o organizacjach pozarządowych i wszystkich innych aktów prawnych ograniczających wolność słowa i swobody polityczne, które nie są w pełni zgodne z zobowiązaniami Kambodży i normami międzynarodowymi;

5.  podkreśla, że wiarygodny proces demokratyczny wymaga klimatu, w którym partie polityczne, społeczeństwo obywatelskie i media mogą wykonywać swoje prawomocne funkcje bez obaw, gróźb ani arbitralnych ograniczeń; wzywa rząd do przyjęcia wszelkich środków niezbędnych do szybkiego anulowania decyzji o rozwiązaniu CNRP;

6.  ponawia swój apel do rządu Kambodży o położenie kresu wszelkim formom nękania i prześladowania oraz wysuwaniu motywowanych politycznie zarzutów karnych wobec członków opozycji politycznej, obrońców praw człowieka, przedstawicieli związków zawodowych, obrońców praw pracowniczych i praw do ziemi, działaczy społeczeństwa obywatelskiego, dziennikarzy i innych osób; wzywa rząd Kambodży do natychmiastowego uwolnienia wszystkich obywateli, których zatrzymano za to, że korzystali ze swoich praw człowieka, w tym Jamesa Ricketsona, a także do wycofania wszelkich zarzutów wobec tych osób;

7.  popiera decyzję o zawieszeniu unijnego wsparcia wyborczego dla Kambodży; przypomina o podjętych przez Kambodżę krajowych i międzynarodowych zobowiązaniach dotyczących zasad demokratycznych i podstawowych praw człowieka; wzywa rząd Kambodży do podjęcia reform w celu rozwijania demokracji i stosowania uznanych na arenie międzynarodowej minimalnych standardów do przyszłych procesów wyborczych, w tym organizacji wielopartyjnych, wolnych i uczciwych wyborów, ustanowienia prawdziwie niezależnej Krajowej Komisji Wyborczej oraz zaangażowania organizacji pozarządowych i niezależnych mediów w monitorowanie wyborów i informowanie o nich;

8.  przypomina rządowi Kambodży o obowiązku wypełnienia zobowiązań w zakresie zasad demokratycznych i podstawowych praw człowieka, które stanowią zasadniczy element umowy o współpracy między UE a Kambodżą oraz warunek w ramach inicjatywy „wszystko oprócz broni”;

9.  z zadowoleniem przyjmuje niedawną unijną misję informacyjną do Kambodży, przeprowadzoną w kontekście inicjatywy „wszystko oprócz broni”, i zwraca się do Komisji o jak najszybsze przedstawienie Parlamentowi wniosków z tej wizyty; wzywa Komisję, aby rozważyła ewentualne konsekwencje w kontekście preferencji handlowych, z których korzysta Kambodża, w tym wszczęcie dochodzenia w ramach mechanizmów przewidzianych w inicjatywie „wszystko oprócz broni”;

10.  wzywa ESDZ i Komisję do sporządzenia listy osób odpowiedzialnych za rozwiązanie opozycji i za inne poważne naruszenia praw człowieka w Kambodży w celu ewentualnego nałożenia na te osoby ograniczeń wizowych i zamrożenia ich aktywów;

11.  wzywa wiceprzewodniczącą Komisji / wysoką przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa do uważnego śledzenia sytuacji w Kambodży; wzywa ESDZ i państwa członkowskie do podjęcia działań i odegrania wiodącej roli na nadchodzącej 39. sesji Rady Praw Człowieka ONZ w celu przyjęcia zdecydowanej w swej wymowie rezolucji na temat sytuacji praw człowieka w Kambodży;

12.  wzywa rząd Kambodży do odnowienia protokołu ustaleń z Biurem Wysokiego Komisarza NZ ds. Praw Człowieka w Kambodży, który wygasa w dniu 31 grudnia 2018 r.;

13.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, Europejskiej Służbie Działań Zewnętrznych, sekretarzowi generalnemu ASEAN, rządom i parlamentom państw członkowskich oraz rządowi i Zgromadzeniu Narodowemu Kambodży.

(1) Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0348.
(2) Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0497.


Porozumienie o współpracy między Eurojustem a Albanią *
PDF 118kWORD 47k
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2018 r. w sprawie projektu decyzji wykonawczej Rady zatwierdzającej zawarcie przez Eurojust porozumienia o współpracy między Eurojustem a Albanią (08688/2018 – C8-0251/2018 – 2018/0807(CNS))
P8_TA(2018)0347A8-0275/2018

(Konsultacja)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając projekt Rady (08688/2018),

–  uwzględniając art. 39 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej zmienionego traktatem z Amsterdamu oraz art. 9 Protokołu nr 36 w sprawie postanowień przejściowych, na mocy których Rada skonsultowała się z Parlamentem (C8-0251/2018),

–  uwzględniając art. 78c Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A8-0275/2018),

1.  zatwierdza projekt Rady;

2.  zwraca się do Rady o poinformowanie go, jeśli uzna ona za stosowne odejście od tekstu przyjętego przez Parlament;

3.  zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do tekstu przyjętego przez Parlament;

4.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie, Komisji oraz parlamentom narodowym.


Ochrona osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez unijne instytucje, organy i jednostki organizacyjne oraz swobodny przepływ takich danych ***I
PDF 135kWORD 57k
Rezolucja
Tekst
Załącznik
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2018 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez unijne instytucje, organy i jednostki organizacyjne oraz swobodnego przepływu takich danych i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 45/2001 i decyzję nr 1247/2002/WE. (COM(2017)0008 – C8-0008/2017 – 2017/0002(COD))
P8_TA(2018)0348A8-0313/2017

(Zwykła procedura ustawodawcza: pierwsze czytanie)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając wniosek Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2017)0008),

–  uwzględniając art. 294 ust. 2 oraz art. 16 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z którymi wniosek został przedstawiony Parlamentowi przez Komisję (C8-0008/2017),

–  uwzględniając art. 294 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając uwagi zgłoszone przez czeską Izbę Deputowanych, Kortezy Generalne Hiszpanii i Zgromadzenie Republiki Portugalii w sprawie projektu aktu ustawodawczego,

–  uwzględniając wstępne porozumienie zatwierdzone przez komisję przedmiotowo właściwą na podstawie art. 69f ust. 4 Regulaminu oraz przekazane pismem z dnia 7 czerwca 2018 r. zobowiązanie przedstawiciela Rady do zatwierdzenia stanowiska Parlamentu, zgodnie z art. 294 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 59 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz opinię Komisji Prawnej (A8-0313/2017),

1.  przyjmuje poniższe stanowisko w pierwszym czytaniu;

2.  przyjmuje do wiadomości oświadczenia Komisji załączone do niniejszej rezolucji;

3.  zwraca się do Komisji o ponowne przekazanie mu sprawy, jeśli zastąpi ona pierwotny wniosek, wprowadzi w nim istotne zmiany lub planuje ich wprowadzenie;

4.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji oraz parlamentom narodowym.

Stanowisko Parlamentu Europejskiego przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 13 września 2018 r. w celu przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/... w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii i swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia rozporządzenia (WE) nr 45/2001 i decyzji nr 1247/2002/WE

(Jako że pomiędzy Parlamentem i Radą osiągnięte zostało porozumienie, stanowisko Parlamentu odpowiada ostatecznej wersji aktu prawnego, rozporządzenia (UE) 2018/1725.)

ZAŁĄCZNIK DO REZOLUCJI USTAWODAWCZEJ

OŚWIADCZENIA KOMISJI

Komisja wyraża ubolewanie z powodu wykluczenia misji, o których mowa w art. 42 ust. 1, art. 43 i art. 44 TUE, z zakresu rozporządzenia i zwraca uwagę, że w konsekwencji nie będzie żadnych przepisów dotyczących ochrony danych w odniesieniu do takich misji. Komisja zauważa, że decyzja Rady, której podstawą jest art. 39 TUE, może jedynie ustanowić przepisy dotyczące ochrony danych w odniesieniu do przetwarzania danych osobowych przez państwa członkowskie w ramach realizacji działań objętych zakresem wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa. Taka decyzja Rady nie może zawierać przepisów, które stosują się do działań realizowanych przez instytucje, organy, urzędy i agencje UE. W celu usunięcia tej luki prawnej ewentualnej decyzji Rady powinien towarzyszyć dodatkowy, uzupełniający instrument, którego podstawą jest art. 16 TFUE.

Komisja zauważa, że art. 9 ust. 3 (dawny art. 70a podejścia ogólnego Rady) nie nakłada nowego obowiązku na instytucje i organy unijne w odniesieniu do zapewnienia równowagi między ochroną danych osobowych a publicznym dostępem do dokumentów.


Jednolity portal cyfrowy ***I
PDF 133kWORD 50k
Rezolucja
Tekst
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2018 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie utworzenia jednolitego portalu cyfrowego zapewniającego dostęp do informacji, procedur, usług wsparcia i rozwiązywania problemów oraz w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) nr 1024/2012 (COM(2017)0256 – C8-0141/2017 – 2017/0086(COD))
P8_TA(2018)0349A8-0054/2018

(Zwykła procedura ustawodawcza: pierwsze czytanie)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając wniosek Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2017)0256),

–  uwzględniając art. 294 ust. 2, art. 21 ust. 2, art. 48 i art. 114 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z którymi wniosek został przedstawiony Parlamentowi przez Komisję (C8-0141/2017),

–  uwzględniając opinię Komisji Prawnej w sprawie proponowanej podstawy prawnej,

–  uwzględniając art. 294 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 18 października 2017 r.(1),

–  uwzględniając wstępne porozumienie zatwierdzone przez komisję przedmiotowo właściwą na podstawie art. 69f ust. 4 Regulaminu oraz przekazane pismem z dnia 20 czerwca 2018 r. zobowiązanie przedstawiciela Rady do zatwierdzenia stanowiska Parlamentu, zgodnie z art. 294 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 59 i 39 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów (A8-0054/2018),

1.  przyjmuje poniższe stanowisko w pierwszym czytaniu;

2.  zwraca się do Komisji o ponowne przekazanie mu sprawy, jeśli zastąpi ona pierwotny wniosek, wprowadzi w nim istotne zmiany lub planuje ich wprowadzenie;

3.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji oraz parlamentom narodowym.

Stanowisko Parlamentu Europejskiego przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 13 września 2018 r. w celu przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/... w sprawie utworzenia jednolitego portalu cyfrowego w celu zapewnienia dostępu do informacji, procedur oraz usług wsparcia i rozwiązywania problemów, a także zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 1024/2012

(Jako że pomiędzy Parlamentem i Radą osiągnięte zostało porozumienie, stanowisko Parlamentu odpowiada ostatecznej wersji aktu prawnego, rozporządzenia (UE) 2018/1724.)

(1) Dz.U. C 81 z 2.3.2018, s. 88.


Pożary w Mati, region Attyka w Grecji, w lipcu 2018 r.: reakcja UE
PDF 126kWORD 50k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2018 r. w sprawie pożarów w Mati w regionie Attyka w Grecji w lipcu 2018 r. oraz reakcji UE (2018/2847(RSP))
P8_TA(2018)0350RC-B8-0388/2018

Parlament Europejski,

–  uwzględniając art. 174 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE),

–  uwzględniając wniosek Komisji dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej decyzję nr 1313/2013/UE w sprawie Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności (COM(2017)0772),

–  uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 2012/2002 z dnia 11 listopada 2002 r. ustanawiające Fundusz Solidarności Unii Europejskiej(1),

–  uwzględniając Ramową konwencję ONZ w sprawie zmian klimatu (UNFCCC) i porozumienie paryskie przyjęte na mocy decyzji 1/CP.21 na 21. konferencji stron (COP 21) konwencji UNFCCC oraz 11. sesję konferencji stron służącą jako spotkanie stron protokołu z Kioto (CMP 11), które odbyły się w Paryżu (Francja) w dniach 30 listopada – 11 grudnia 2015 r.,

–  uwzględniając art. 123 ust. 2 i 4 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że w tragicznych pożarach, które wybuchły w Mati w lipcu 2018 r. (region Attyka w Grecji) zginęło 99 osób, a setki osób odniosły obrażenia;

B.  mając na uwadze, że pożary te zniszczyły domy, powodując konieczność ewakuacji kilkuset osób, spowodowały poważne szkody w infrastrukturze lokalnej i regionalnej oraz szkody środowiskowe, negatywnie wpływając na rolnictwo, oraz utrudniły prowadzenie działalności gospodarczej, w tym w branży turystycznej i hotelarskiej;

C.  mając na uwadze, że rośnie częstotliwość, intensywność i skala ekstremalnych susz i pożarów lasów w całej Europie oraz że zjawiska te nasilają się w wyniku zmiany klimatu;

D.  mając na uwadze, że pilnie potrzebne są inwestycje w zwalczanie zmiany klimatu, aby zapobiegać katastrofalnym suszom i pożarom;

E.  mając na uwadze, że w lecie 2018 r. w związku z pożarami o pomoc ze strony UE z wykorzystaniem Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności zwróciły się Grecja, Szwecja i Łotwa;

1.  składa najszczersze kondolencje rodzinom wszystkich osób, które straciły życie w pożarach w regionie Attyki;

2.  wyraża współczucie dla wszystkich mieszkańców poszkodowanych w wyniku pożarów w Attyce;

3.  składa hołd poświęceniu strażaków, straży przybrzeżnej, ochotników i innych osób, które narażały życie, aby ugasić pożary i ratować ludzi;

4.  podkreśla rolę Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności w mobilizowaniu samolotów, pojazdów, personelu medycznego i strażaków z całej Unii Europejskiej;

5.  przypomina, że można skorzystać z różnych unijnych funduszy – np. z Funduszu Solidarności UE – by odbudować kluczową infrastrukturę i przeprowadzić prace porządkowe po klęsce żywiołowej;

6.  przypomina o znaczeniu wsparcia ze strony UE w zapobieganiu pożarom i w sytuacjach wyjątkowych, z wykorzystaniem Funduszu Spójności, i apeluje do państw członkowskich, by w pełni wykorzystywały te środki finansowe i informowały opinię publiczną o zagrożeniu pożarowym w lasach;

7.  podkreśla konieczność prowadzenia szerzej zakrojonych badań nad mechanizmami oceny ryzyka i systemami prewencji i wczesnego ostrzegania oraz innymi środkami służącymi walce z opisanymi zjawiskami, i szerszego dzielenia się doświadczeniem i najlepszymi praktykami między regionami i państwami członkowskimi;

8.  podkreśla, że opublikowany 1 sierpnia 2018 r. przez Światową Organizację Meteorologiczną dokument(2) zawiera dowody na to, iż fala upałów w Europie w 2018 r. jest związana ze zmianą klimatu; wzywa Komisję i państwa członkowskie do wyznaczenia celów i wdrożenia polityki klimatycznej, która umożliwi wypełnienie zobowiązań wynikających z porozumienia paryskiego COP 21;

9.  podkreśla, że należy zabezpieczyć przed powodzią obszary dotknięte pożarami lasów, by uniknąć dalszych katastrof;

10.  wzywa Komisję do uwzględnienia ryzyka pożarów lasów i zarządzania lasami i krajobrazem ukierunkowanego na ekosystem podczas oceny realizowanych przez UE działań, takich jak strategia leśna UE i strategia UE w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu, oraz do adekwatnego dostosowania tych strategii w razie stwierdzenia braków;

11.  wzywa Radę i Komisję do zakończenia negocjacji międzyinstytucjonalnych z Parlamentem w sprawie nowego Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności i utworzenia rescUE do końca 2018 r.;

12.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Komitetowi Regionów, rządom państw członkowskich oraz władzom regionalnym obszarów dotkniętych pożarami.

(1) Dz.U. L 311 z 14.11.2002, s. 3.
(2) https://public.wmo.int/en/media/news/july-sees-extreme-weather-high-impacts


Groźba wyburzenia Khan al-Ahmar i innych beduińskich wiosek
PDF 129kWORD 50k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2018 r. w sprawie groźby zniszczenia Chan el Ahmar oraz innych osad beduińskich (2018/2849(RSP))
P8_TA(2018)0351RC-B8-0384/2018

Parlament Europejski,

–  uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje w sprawie konfliktu izraelsko-palestyńskiego,

–  uwzględniając oświadczenie wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa Federiki Mogherini z dnia 7 września 2018 r. w sprawie rozwoju sytuacji w kwestii planowanego wyburzenia Chan el Ahmar,

–  uwzględniając wytyczne UE dotyczące międzynarodowego prawa humanitarnego,

–  uwzględniając wspólne oświadczenie Francji, Niemiec, Włoch, Hiszpanii i Zjednoczonego Królestwa z dnia 10 września 2018 r. w sprawie osady Chan el Ahmar,

–  uwzględniając czwartą konwencję genewską z 1949 r., w szczególności jej art. 49, 50, 51 i 53,

–  uwzględniając półroczne sprawozdanie za okres styczeń – czerwiec 2018 r. w sprawie wyburzeń i konfiskaty struktur finansowanych przez UE na Zachodnim Brzegu, w tym we Wschodniej Jerozolimie, opublikowane przez Europejską Służbę Działań Zewnętrznych (ESDZ) w dniu 24 sierpnia 2018 r.,

–  uwzględniając art. 123 ust. 2 i 4 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że w dniu 5 września 2018 r. Sąd Najwyższy Izraela odrzucił petycje mieszkańców Chan el Ahmar, mając na uwadze, że Sąd Najwyższy orzekł, iż właściwe organy mają prawo wykonać plan przesiedlenia mieszkańców osady do zachodniego Jahalinu; mając na uwadze, że Sąd Najwyższy zezwolił władzom izraelskim na przystąpienie do wyburzenia osady Chan el Ahmar;

B.  mając na uwadze, że Chan el Ahmar jest jedną z 46 osad społeczności Beduinów, którym według ONZ rzeczywiście grozi przymusowe przesiedlenie do środkowego Zachodniego Brzegu; mając na uwadze, że społeczność ta składa się z 32 rodzin liczących łącznie 173 osoby, w tym 92 dzieci; mając na uwadze, że armia izraelska wydała nakaz wyburzenia wszystkich obiektów w tej osadzie;

C.  mając na uwadze, że w 2010 r. Sąd Najwyższy Izraela orzekł, iż ogół zabudowań Chan el Ahmar powstał nielegalnie, z naruszeniem przepisów dotyczących zagospodarowania przestrzennego i stref zabudowy, w związku z czym musi zostać wyburzony; mając na uwadze, że Sąd Najwyższy podkreślił również, iż władze izraelskie muszą znaleźć odpowiednią inną lokalizację dla szkoły oraz dla mieszkańców osady; mając na uwadze, że Izrael wydał pisemne oświadczenie, w którym zapewnia rodzinom, które przeniosą się do zachodniego Jahalinu (Abu Dis), możliwość zbudowania drugiej osady przesiedleńczej na wschód od Jerycha; mając na uwadze, że społeczność Chan el Ahmar sprzeciwia się przesiedleniu;

D.  mając na uwadze, że na mocy IV konwencji genewskiej przymusowe przesiedlenie mieszkańców okupowanego terenu jest zakazane, o ile nie wymaga tego bezpieczeństwo ludności lub nadrzędny interes wojskowy, i stanowi poważne naruszenie międzynarodowego prawa humanitarnego;

E.  mając na uwadze, że władze izraelskie narzuciły wyjątkowo restrykcyjne przepisy budowlane na palestyńskich mieszkańców strefy C na Zachodnim Brzegu; mając na uwadze, że wspomniane przepisy niemal uniemożliwiają Palestyńczykom jakąkolwiek legalną działalność budowlaną i są stosowane jako narzędzie służące do eksmitowania Palestyńczyków i rozbudowy osadnictwa; mając na uwadze, że w myśl prawa międzynarodowego izraelskie osiedla są niezgodne z prawem i stanowią jedną z głównych przeszkód dla działań pokojowych; mając na uwadze, że w świetle prawa międzynarodowego każda osoba trzecia, w tym państwa członkowskie UE, ma obowiązek nieuznawania osiedli na okupowanym terenie oraz nieudzielania im pomocy lub wsparcia, a także obowiązek wyrażania faktycznego sprzeciwu wobec nich;

F.  mając na uwadze, że Chan el Ahmar znajduje się na terenie korytarza E1 na okupowanym Zachodnim Brzegu; mając na uwadze, że zachowanie obecnego stanu rzeczy na tym obszarze ma podstawowe znaczenie dla możliwości wypracowania rozwiązania dwupaństwowego oraz stworzenia w przyszłości zdolnego do samostanowienia państwa palestyńskiego sąsiadującego z Izraelem; mając na uwadze, że Parlament przy wielu okazjach wyrażał sprzeciw wobec wszelkich działań, które zagrażają wykonalności rozwiązania dwupaństwowego i wezwał obie strony, by za pośrednictwem prowadzonej polityki i podejmowanych działań wykazały rzeczywiste zaangażowanie na rzecz wypracowania takiego rozwiązania w celu odbudowania zaufania;

G.  mając na uwadze, że 10 państw członkowskich wspiera programy humanitarne w Chan el Ahmar, w tym program budowy szkoły podstawowej, oraz że ok. 315 000 EUR unijnej pomocy humanitarnej jest obecnie zagrożone;

H.  mając na uwadze, że według biura przedstawiciela UE w Palestynie niszczenie i konfiskata własności palestyńskiej na okupowanym Zachodnim Brzegu, w tym we Wschodniej Jerozolimie, nie ustało w pierwszej połowie 2018 r. mając na uwadze, że wyburzenie Chan el Ahmar stwarza ryzyko ustanowienia negatywnego precedensu dla kilkudziesięciu innych społeczności beduińskich na Zachodnim Brzegu;

1.  dołącza do apelu skierowanego przez wysoką przedstawiciel, Francję, Niemcy, Włochy, Hiszpanię i Zjednoczone Królestwo do rządu izraelskiego, aby zarzucić realizację planu przesiedlenia, który doprowadziłby do wyburzenia Chan el Ahmar i przymusowego przeniesienia ludności w inne miejsce; uważa, że szczególnie istotne jest, aby UE nadal zajmowała w tej sprawie spójne stanowisko;

2.  ostrzega władze izraelskie, że wyburzenie Chan el Ahmar oraz przymusowe przesiedlanie mieszkańców osady stanowiłyby poważne naruszenie międzynarodowego prawa humanitarnego;

3.  wyraża zaniepokojenie wpływem, jaki wyburzenie Chan el Ahmar wywrze na wykonalność rozwiązania dwupaństwowego, które zostanie dodatkowo zagrożone, i podważy szanse na pokój; podkreśla, że ochrona i możliwość zrealizowania rozwiązania dwupaństwowego musi być głównym priorytetem polityki i działań Unii Europejskiej w odniesieniu do konfliktu izraelsko-palestyńskiego oraz procesu pokojowego na Bliskim Wschodzie;

4.  podkreśla, że – w sytuacji gdyby wyburzenie Chan el Ahmar i eksmisja jej mieszkańców doszły do skutku – odpowiedź UE musi być współmierna do wagi tego wydarzenia i spójna z długotrwałym wsparciem Unii dla mieszkańców Chan el Ahmar; wzywa wiceprzewodniczącą Komisji / wysoką przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, aby zintensyfikowała unijny dialog z władzami Izraela w sprawie pełnego przestrzegania praw ludności palestyńskiej w strefie C oraz aby zażądała od Izraela odszkodowania za zniszczenie infrastruktury sfinansowanej przez UE;

5.  wzywa rząd izraelski, by niezwłocznie położył kres polityce polegającej na grożeniu zniszczeniem i eksmisją społeczności beduińskich zamieszkujących pustynię Negew oraz strefę C na okupowanym Zachodnim Brzegu; podkreśla, że wyburzenie budynków mieszkalnych, szkół i innych ważnych obiektów infrastruktury na okupowanych terytoriach palestyńskich jest nielegalne na mocy międzynarodowego prawa humanitarnego;

6.  przypomina, że zgodnie z IV konwencją genewską Izrael ponosi pełną odpowiedzialność za świadczenie niezbędnych usług, w tym szkolnictwa, opieki zdrowotnej i opieki społecznej osobom zamieszkującym terytoria okupowane;

7.  jest głęboko przekonany, że jedynym trwałym rozwiązaniem konfliktu na Bliskim Wschodzie jest istnienie dwóch demokratycznych państw: Izraela i Palestyny, pokojowo współistniejących wewnątrz bezpiecznych i uznanych granic, na podstawie granic z 1967 r. i z Jerozolimą jako stolicą obu państw; potępia wszelkie jednostronne decyzje lub działania, które mogłyby podważyć perspektywy realizacji takiego rozwiązania;

8.  wzywa władze Izraela do natychmiastowego wstrzymania polityki osadnictwa i cofnięcia jej skutków; apeluje do UE o niezłomność w tej kwestii;

9.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, specjalnemu przedstawicielowi UE ds. procesu pokojowego na Bliskim Wschodzie, rządom i parlamentom państw członkowskich, Sekretarzowi Generalnemu ONZ, specjalnemu koordynatorowi ONZ ds. procesu pokojowego na Bliskim Wschodzie, Knesetowi i rządowi Izraela, prezydentowi Palestyńskiej Władzy Narodowej i Palestyńskiej Radzie Legislacyjnej.


Europejska strategia na rzecz tworzyw sztucznych w gospodarce o obiegu zamkniętym
PDF 183kWORD 64k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2018 r. w sprawie europejskiej strategii na rzecz tworzyw sztucznych w gospodarce o obiegu zamkniętym (2018/2035(INI))
P8_TA(2018)0352A8-0262/2018

Parlament Europejski,

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 16 stycznia 2018 r. pt. „Europejska strategia na rzecz tworzyw sztucznych w gospodarce o obiegu zamkniętym” (COM(2018)0028),

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji z dnia 16 stycznia 2018 r. w sprawie wpływu stosowania oksydegradowalnych tworzyw sztucznych, w tym oksydegradowalnych plastikowych toreb na zakupy, na środowisko naturalne (COM(2018)0035),

–  uwzględniając komunikat Komisji oraz dokument roboczy służb Komisji z dnia 16 stycznia 2018 r. w sprawie wdrażania pakietu dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym: warianty podejścia do interakcji między przepisami w zakresie chemikaliów, produktów i odpadów (COM(2018)0032),

–  uwzględniając plan prac Komisji dotyczący ekoprojektu na lata 2016–2019 (COM(2016)0773), w szczególności cel, jakim jest wprowadzenie bardziej przekrojowych i bardziej dostosowanych do produktu wymogów m.in. pod względem trwałości, możliwości naprawy, możliwości modernizacji, projektowania z uwzględnieniem demontażu oraz łatwości ponownego użycia i recyklingu,

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 2 grudnia 2015 r. pt. „Zamknięcie obiegu – plan działania UE dotyczący gospodarki o obiegu zamkniętym” (COM(2015)0614),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/849 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniającą dyrektywy 2000/53/WE w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji, 2006/66/WE w sprawie baterii i akumulatorów oraz zużytych baterii i akumulatorów i 2012/19/UE w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego(1),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/850 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniającą dyrektywę 1999/31/WE w sprawie składowania odpadów(2),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/851 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniającą dyrektywę 2008/98/WE w sprawie odpadów(3),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/852 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniającą dyrektywę 94/62/WE w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych(4),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/720 z dnia 29 kwietnia 2015 r. zmieniającą dyrektywę 94/62/WE w odniesieniu do zmniejszenia zużycia lekkich plastikowych toreb na zakupy(5),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/125/WE z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającą ogólne zasady ustalania wymogów dotyczących ekoprojektu dla produktów związanych z energią(6) (zwaną dalej „dyrektywą w sprawie ekoprojektu”) oraz przyjęte na mocy tej dyrektywy rozporządzenia wykonawcze i dobrowolne porozumienia,

–  uwzględniając decyzję Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1386/2013/UE z dnia 20 listopada 2013 r. w sprawie ogólnego unijnego programu działań w zakresie środowiska do 2020 r.(7),

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 18 grudnia 2017 r. w sprawie ekoinnowacji: umożliwienie przejścia do gospodarki o obiegu zamkniętym,

–  uwzględniając specjalne badanie Eurobarometr nr 468 z października 2017 r. dotyczące stosunku obywateli Unii do środowiska naturalnego,

–  uwzględniając porozumienie paryskie w sprawie zmian klimatu oraz 21. Konferencję Stron Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w Sprawie Zmian Klimatu (COP 21),

–  uwzględniając rezolucję ONZ pt. „Przekształcamy nasz świat: Agenda na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030”, przyjętą w dniu 25 września 2015 r. na Szczycie ONZ w sprawie Zrównoważonego Rozwoju,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 9 lipca 2015 r. w sprawie oszczędnego gospodarowania zasobami: ku gospodarce o obiegu zamkniętym(8),

—  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 4 lipca 2017 r. w sprawie dłuższego cyklu życia produktów: korzyści dla konsumentów i przedsiębiorstw(9),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 stycznia 2018 r. w sprawie międzynarodowego zarządzania oceanami – programu działań na rzecz przyszłości oceanów w kontekście celów zrównoważonego rozwoju do roku 2030(10),

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności oraz opinię Komisji Rybołówstwa (A8-0262/2018),

A.  mając na uwadze, że tworzywa sztuczne to powszechnie używany we wszystkich łańcuchach wartości cenny materiał, który odgrywa pożyteczną rolę w naszym społeczeństwie i gospodarce, jeśli się go wykorzystuje i zarządza nim w odpowiedzialny sposób;

B.  mając na uwadze, że obecny sposób produkcji, wykorzystywania i unieszkodliwiania tworzyw sztucznych ma wady wywierające niszczycielski wpływ na środowisko, klimat i gospodarkę oraz może mieć negatywny wpływ na zdrowie zarówno ludzi, jak i zwierząt; mając na uwadze, że głównym wyzwaniem jest zatem wytwarzanie i stosowanie tworzyw sztucznych w odpowiedzialny i zrównoważony sposób, tak aby ograniczyć wytwarzanie odpadów z tworzyw sztucznych i ograniczyć w miarę możliwości stosowanie substancji niebezpiecznych w tworzywach sztucznych; mając na uwadze, że badania naukowe i innowacje w dziedzinie nowych technologii i rozwiązań alternatywnych odgrywają w tym względzie istotną rolę;

C.  mając na uwadze, że te wady budzą powszechny niepokój w społeczeństwie – 74 % obywateli UE wyraża zaniepokojenie wpływem tworzyw sztucznych na zdrowie, a 87 % z nich ma obawy związane z wpływem na środowisko;

D.  mając na uwadze, że obecny impuls polityczny należy wykorzystać do przejścia na zrównoważoną gospodarkę tworzywami sztucznymi o obiegu zamkniętym, w której zgodnie z hierarchią postępowania z odpadami pierwszeństwo ma zapobieganie powstawaniu odpadów z tworzyw sztucznych;

E.  mając na uwadze, że kilka państw członkowskich wprowadziło już krajowe środki prawne zakazujące stosowania mikrodrobin plastiku celowo dodawanych do kosmetyków;

F.  mając na uwadze, że kraje europejskie w przeszłości wywoziły odpady z tworzyw sztucznych, m.in. do krajów, w których nieodpowiednie systemy gospodarowania odpadami i recyklingu powodują szkody w środowisku i zagrożenie dla zdrowia lokalnych społeczności, szczególnie zdrowia osób zajmujących się odpadami;

G.  mając na uwadze, że odpady z tworzyw sztucznych są problemem całego świata, a w celu jego rozwiązania niezbędna jest międzynarodowa współpraca; mając na uwadze, że UE podjęła zobowiązanie do osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju ONZ, z których kilka odnosi się do zrównoważonej konsumpcji i produkcji tworzyw sztucznych, aby ograniczyć ich oddziaływanie na środowisko morskie i lądowe;

H.  mając na uwadze, że roczna produkcja tworzyw sztucznych w skali światowej osiągnęła w 2015 r. wielkość 322 mln ton, a w ciągu najbliższych 20 lat oczekuje się jej podwojenia;

I.  mając na uwadze, że w UE każdego roku wytwarza się 25,8 mln ton odpadów z tworzyw sztucznych;

J.  mając na uwadze, że w UE zbiera się jedynie 30 % odpadów z tworzyw sztucznych w celu poddania ich recyklingowi; mając na uwadze, że jedynie 6 % tworzyw sztucznych wprowadzonych do obrotu wykonano z tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu;

K.  mając na uwadze, że wskaźniki składowania (31 %) i spalania (39 %) odpadów z tworzyw sztucznych utrzymują się na wysokim poziomie;

L.  mając na uwadze, że obecnie około 95 % wartości opakowań z tworzyw sztucznych wycieka z gospodarki, co powoduje straty na poziomie 70–105 mld EUR rocznie;

M.  mając na uwadze, że UE ma wyznaczony na 2030 r. cel w zakresie recyklingu opakowań z tworzyw sztucznych wynoszący 55 %;

N.  mając na uwadze, że recykling tworzyw sztucznych oznacza znaczne korzyści dla środowiska pod względem redukcji emisji CO2;

O.  mając na uwadze, że w skali globalnej każdego roku do oceanów na całym świecie trafia 5–13 mln ton tworzyw sztucznych, a ich łączną ilość w oceanach szacuje się obecnie na ponad 150 mln ton;

P.  mając na uwadze, że w UE do mórz i oceanów trafia co roku 150 tys.–500 tys. ton odpadów z tworzyw sztucznych;

Q.  mając na uwadze, że według badań przytaczanych przez ONZ, jeśli nie zostaną podjęte żadne działania, w roku 2050 w oceanach będzie więcej tworzyw sztucznych niż ryb;

R.  mając na uwadze, że tworzywa sztuczne stanowią 85 % odpadów na plażach i ponad 80 % odpadów morskich;

S.  mając na uwadze, że w oceanach – od Wielkiej Pacyficznej Plamy Śmieci, zawierającej co najmniej 79 tys. ton plastikowych odpadów pływających na powierzchni 1,6 mln kilometrów kwadratowych, po najodleglejsze zakątki Ziemi, takie jak rowy oceaniczne i Arktyka – można znaleźć praktycznie wszystkie rodzaje materiałów z tworzyw sztucznych;

T.  mając na uwadze, że odpady morskie mają również niekorzystny wpływ na działalność gospodarczą i łańcuch żywnościowy ludzi;

U.  mając na uwadze, że 90 % ptaków morskich połyka cząsteczki tworzyw sztucznych;

V.  mając na uwadze, że nie jest jeszcze znane pełne oddziaływanie odpadów z tworzyw sztucznych na florę, faunę i zdrowie ludzi; mając na uwadze, że udokumentowano katastrofalne konsekwencje dla organizmów morskich, czego dowodzi fakt, że ponad 100 mln zwierząt morskich ginie każdego roku z powodu obecności plastikowych śmieci w oceanach;

W.  mając na uwadze, że rozwiązania w zakresie wyeliminowania tworzyw sztucznych ze środowiska morskiego nie mogą być odizolowane od ogólnej strategii dotyczącej tworzyw sztucznych; mając na uwadze, że art. 48 rozporządzenia w sprawie kontroli rybołówstwa(11), który zawiera środki mające wspierać odzyskiwanie utraconych narzędzi połowowych, stanowi krok we właściwym kierunku, jednak zakres tego przepisu jest zbyt ograniczony, ponieważ przyznaje państwom członkowskim możliwość zwolnienia znacznej większości statków rybackich z tego obowiązku, a stosowanie wymogów dotyczących sprawozdawczości pozostawia wiele do życzenia;

X.  mając na uwadze, że rozważa się finansowanie ze środków europejskiej współpracy terytorialnej projektów na Morzu Adriatyckim, takich jak nowe instrumenty zarządzania i dobre praktyki mające łagodzić i, w miarę możliwości, eliminować zjawisko porzucania narzędzi połowowych, a także powierzenie flotom rybackim nowej roli strażników morza;

Y.  mając na uwadze, że państwa członkowskie są sygnatariuszami Międzynarodowej konwencji o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki (MARPOL) i powinny dążyć do pełnego wdrożenia jej postanowień;

Z.  mając na uwadze, że dochodzi do połowów niezamierzonych, gdy organizmy morskie zostają schwytane lub zaplątują się w utracone bądź porzucone, nieulegające biodegradacji sieci rybackie, pułapki sieciowe i sznury haczykowe, w wyniku czego zostają zranione, pozbawione dostępu do pokarmu i giną; mając na uwadze, że zjawisko niezamierzonych połowów występuje z powodu utraty i porzucania narzędzi połowowych; mając na uwadze, że rozporządzenie w sprawie kontroli rybołówstwa nakłada wymóg obowiązkowego oznaczania narzędzi, a także informowania o ich utracie oraz odzyskiwania utraconych narzędzi; mając na uwadze, że w związku z tym niektórzy rybacy z własnej inicjatywy przywożą do portu zagubione sieci wyłowione z morza;

AA.  mając na uwadze, że choć trudno jest dokładnie ocenić, jaki odsetek odpadów morskich stanowią odpady z akwakultury, szacuje się, że 80 % odpadów morskich to tworzywa sztuczne i mikrodrobiny plastiku, oraz że od 20 % do 40 % odpadów morskich z tworzyw sztucznych jest częściowo związane z działalnością człowieka na morzu, w tym ze statkami komercyjnymi i wycieczkowymi, natomiast reszta pochodzi z lądu, oraz mając na uwadze, że według niedawnego badania FAO(12) około 10 % odpadów morskich pochodzi z utraconych i porzuconych narzędzi połowowych; mając na uwadze, że utracone i porzucone narzędzia połowowe stanowią jeden ze składników odpadów morskich z tworzyw sztucznych oraz szacuje się, że 94 % tworzyw sztucznych, które dostają się do oceanu, osiada na dnie morza, i że wynika stąd konieczność wykorzystania Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (EFMR), aby umożliwić rybakom bezpośredni udział w programach „odławiania odpadów morskich” dzięki zapewnieniu im płatności lub innych zachęt finansowych i materialnych;

AB.  mając na uwadze, że co roku do środowiska w UE trafia 75 tys.–300 tys. ton mikrodrobin plastiku, w tym mikrodrobiny plastiku, które są celowo dodawane do produktów z tworzyw sztucznych, mikrodrobiny plastiku uwolnione w trakcie stosowania produktów oraz mikrodrobiny plastiku powstałe w wyniku rozpadu produktów z tworzyw sztucznych;

AC.  mając na uwadze, że mikrodrobiny plastiku i nanocząsteczki stwarzają szczególne wyzwania w zakresie polityki publicznej;

AD.  mając na uwadze, że obecność mikrodrobin plastiku wykrywa się w 90 % wody butelkowanej;

AE.  mając na uwadze, że z zadowoleniem należy przyjąć wniosek Komisji do ECHA o zbadanie podstaw naukowych, które umożliwiłyby ograniczenie stosowania mikrodrobin plastiku celowo dodawanych do produktów konsumpcyjnych lub produktów przeznaczonych do profesjonalnych zastosowań;

AF.  mając na uwadze, że z zadowoleniem należy przyjąć wniosek Komisji do ECHA o przygotowanie propozycji ewentualnego ograniczenia stosowania tworzyw ulegających degradacji utleniającej;

AG.  mając na uwadze, że zgodnie z art. 311 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) wprowadzenie nowych zasobów własnych podlega specjalnej procedurze ustawodawczej, wymagającej jednomyślności wśród państw członkowskich i konsultacji z Parlamentem;

Uwagi ogólne

1.  z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji pt. „Europejska strategia na rzecz tworzyw sztucznych w gospodarce o obiegu zamkniętym” (COM(2018)0028) jako krok w kierunku przejścia UE z gospodarki linearnej na gospodarkę o obiegu zamkniętym; dostrzega, że tworzywa sztuczne odgrywają użyteczną rolę w naszej gospodarce i w naszym życiu codziennym, ale jednocześnie mają istotne wady; uważa, że głównym wyzwaniem jest zatem zrównoważone gospodarowanie tworzywami sztucznymi w całym łańcuchu wartości, a tym samym zmiana sposobu, w jaki produkujemy i wykorzystujemy tworzywa sztuczne, co pozwoli utrzymać wartość w naszej gospodarce bez szkody dla środowiska, klimatu i zdrowia publicznego;

2.  podkreśla, że zgodnie z hierarchią postępowania z odpadami zapobieganie powstawaniu odpadów z tworzyw sztucznych, zdefiniowane w dyrektywie ramowej w sprawie odpadów, powinno być pierwszym priorytetem; uważa ponadto, że znaczne zwiększenie wydajności recyklingu tworzyw sztucznych ma również kluczowe znaczenie dla wspierania trwałego wzrostu gospodarczego, a także dla ochrony środowiska i zdrowia publicznego; wzywa wszystkie zainteresowane strony, aby potraktowały zakaz przywozu odpadów z tworzyw sztucznych wprowadzony niedawno przez Chiny jako okazję do inwestycji w zapobieganie powstawaniu odpadów z tworzyw sztucznych, w tym przez zachęcanie do ponownego użycia i projektowania produktów o zamkniętym cyklu życia, oraz do inwestycji w najnowocześniejsze punkty zbierania, sortowania i recyklingu w UE; uważa, że istotna jest wymiana najlepszych praktyk w tym zakresie, w szczególności dla MŚP;

3.  wyraża przekonanie, że strategia na rzecz tworzyw sztucznych powinna również posłużyć za dźwignię pobudzającą nowe, inteligentne, zrównoważone i oparte na obiegu zamkniętym modele działalności gospodarczej, produkcji i konsumpcji obejmujące cały łańcuch wartości, zgodnie z celem zrównoważonego rozwoju ONZ nr 12 dotyczącym zrównoważonej konsumpcji i produkcji, a także posłuży do internalizacji kosztów zewnętrznych; wzywa Komisję, aby w tym celu wspierała wyraźne powiązania między unijną polityką dotyczącą odpadów, chemikaliów i produktów, w tym poprzez opracowanie nietoksycznych cyklów materiałowych zgodnie z 7. programem działań w zakresie środowiska;

4.  wzywa Komisję do ustanowienia polityki na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym i biogospodarki po roku 2020 w oparciu o mocny filar badań naukowych i innowacji oraz do zapewnienia dostępności niezbędnych środków na zobowiązania w nowych wieloletnich ramach finansowych (WRF); podkreśla w szczególności znaczenie badań naukowych dla rozwoju innowacyjnych rozwiązań i zrozumienia wpływu makro-, mikro- i nanoplastików na ekosystemy i zdrowie ludzi;

5.  podkreśla różnorodność i bogactwo zastosowań tworzyw sztucznych i wskazuje, że wymaga to zatem przyjęcia specjalnego podejścia dla różnych łańcuchów wartości, często dostosowanego do konkretnego produktu, przewidującego zróżnicowany zestaw rozwiązań uwzględniających wpływ na środowisko, istniejące rozwiązania alternatywne, wymogi lokalne i regionalne oraz zapewniających zaspokojenie potrzeb funkcjonalnych;

6.  podkreśla, że wspólne i skoordynowane działania wszystkich zainteresowanych stron w całym łańcuchu wartości, w tym konsumentów, są niezbędne, aby odnieść sukces i osiągnąć efekt korzystny dla gospodarki, środowiska i zdrowia;

7.  podkreśla, że zmniejszenie ilości wytwarzanych odpadów jest wspólnym obowiązkiem, a przekształcenie ogólnego zaniepokojenia odpadami z tworzyw sztucznych w poczucie odpowiedzialności społecznej pozostaje ważnym wyzwaniem; podkreśla fakt, że kluczowe znaczenie ma w związku z tym rozwój nowych modeli konsumpcji w drodze pobudzania zmiany zachowań konsumentów; postuluje zwiększanie wiedzy konsumentów na temat wpływu zanieczyszczenia odpadami z tworzyw sztucznych, znaczenia, jakie ma zapobieganie powstawaniu odpadów i właściwe gospodarowanie odpadami, oraz na temat istniejących rozwiązań alternatywnych;

Od projektowania z myślą o recyklingu do projektowania z myślą o obiegu zamkniętym

8.  wzywa właściwe organy państw członkowskich do zapewnienia pełnego i szybkiego wdrożenia i egzekwowania całego dorobku prawnego w dziedzinie produktów i odpadów; wskazuje, że w UE zbiera się jedynie 30 % odpadów z tworzyw sztucznych w celu poddania ich recyklingowi, co prowadzi do ogromnego marnotrawstwa zasobów; podkreśla, że po 2030 r. tworzywa sztuczne nie będą już przyjmowane na składowiskach, a państwa członkowskie muszą zarządzać swoimi odpadami z tworzyw sztucznych zgodnie z przepisami ustanowionymi w dyrektywie 2008/98/WE; przypomina, że państwa członkowskie powinny wykorzystywać instrumenty ekonomiczne i inne środki w celu stworzenia zachęt do stosowania hierarchii postępowania z odpadami; podkreśla, że selektywne zbieranie i punkty sortowania są ważne, gdyż umożliwiają wysokiej jakości recykling i większe wykorzystanie surowców wtórnych wysokiej jakości;

9.  wzywa wszystkie zainteresowane podmioty z branży, by podjęły teraz konkretne działania, tak żeby najpóźniej do 2030 r. możliwe stało się ponowne użycie lub poddanie recyklingowi w opłacalny sposób wszelkich opakowań z tworzyw sztucznych, aby tożsamość wizerunkowa tych podmiotów była powiązana ze zrównoważonymi i opartymi na obiegu zamkniętym modelami gospodarczymi oraz by te podmioty wykorzystały własną siłę marketingową do promowania i stymulowania zrównoważonych i opartych na obiegu zamkniętym wzorców konsumpcji; wzywa Komisję, aby monitorowała i oceniała rozwój sytuacji, propagowała najlepsze praktyki i weryfikowała twierdzenia dotyczących ekologiczności, tak aby uniknąć pseudoekologicznego marketingu;

10.  uważa, że należy odpowiednio angażować i informować społeczeństwo obywatelskie, tak aby mogło ono domagać się od przemysłu dotrzymania zobowiązań i wypełnienia obowiązków;

11.  wzywa Komisję, by wypełniła obowiązek dokonania przeglądu i zaostrzenia zasadniczych wymogów dyrektywy w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych do 2020 r., z uwzględnieniem względnych właściwości różnych materiałów opakowaniowych na podstawie ocen cyklu życia, ze zwróceniem uwagi w szczególności na zapobieganie, oraz projektowania z myślą o obiegu zamkniętym; wzywa Komisję, by przedstawiła jasne, wykonalne i skuteczne wymogi, w tym dotyczące opakowań z tworzyw sztucznych nadających się do ponownego użycia i recyklingu w opłacalny sposób oraz dotyczące zbyt dużych opakowań;

12.  wzywa Komisję, aby nadała zasadom zasobooszczędności i obiegu zamkniętego nadrzędny charakter, z uwzględnieniem ważnej roli, jaką mogą odgrywać materiały, produkty i systemy zgodne z zasadą obiegu zamkniętego, również w odniesieniu do elementów z tworzyw sztucznych innych niż opakowania; uważa, że cel ten można osiągnąć m.in. dzięki rozszerzonej odpowiedzialności producenta, opracowaniu norm produktów, prowadzeniu ocen cyklu życia, rozszerzeniu ram legislacyjnych dotyczących ekoprojektu na wszystkie główne grupy produktów z tworzyw sztucznych, przyjęciu przepisów dotyczących oznakowania ekologicznego oraz wdrożeniu metody odnoszącej się do śladu środowiskowego produktu;

Stworzenie prawdziwie jednolitego rynku tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu

13.  zauważa, że istnieją różne powody niskiego poziomu wykorzystania tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu w UE, między innymi jest to skutek niskich cen paliw kopalnych, które wynikają częściowo z dotacji, braku zaufania i braku wysokiej jakości dostaw; podkreśla, że stabilny wewnętrzny rynek surowców wtórnych jest niezbędny do zapewnienia przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym; wzywa Komisję, aby zlikwidowała bariery stojące przed tym rynkiem i stworzyła równe warunki działania;

Normy jakości i weryfikacja

14.  wzywa Komisję do szybkiego przedstawienia norm jakości w celu pozyskania zaufania i pobudzenia rynku wtórnych tworzyw sztucznych; wzywa Komisję, aby podczas opracowywania tych norm jakości, uwzględniła różne stopnie recyklingu stosownie do funkcjonalności poszczególnych produktów i jednocześnie zadbała o ochronę zdrowia publicznego, bezpieczeństwo żywności i ochronę środowiska; wzywa Komisję, aby zapewniła bezpieczne stosowanie materiałów pochodzących z recyklingu w materiałach przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz by stymulowała innowacje;

15.  apeluje do Komisji, aby uwzględniała najlepsze praktyki w zakresie certyfikacji przez niezależne strony trzecie oraz zachęcała do certyfikacji materiałów pochodzących z recyklingu, gdyż weryfikacja ma kluczowe znaczenie dla pobudzenia zaufania branży i konsumentów do materiałów pochodzących z recyklingu;

Zawartość materiałów pochodzących z recyklingu

16.  wzywa wszystkie podmioty z branży do przekształcenia złożonych publicznie zobowiązań do większego wykorzystywania tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu w oficjalne deklaracje oraz do realizacji konkretnych działań w tym zakresie;

17.  wyraża przekonanie, że obowiązkowe przepisy w zakresie zawartości materiałów pochodzących z recyklingu mogą okazać się konieczne, aby pobudzić wykorzystywanie surowców wtórnych, o ile rynki materiałów pochodzących z recyklingu jeszcze nie funkcjonują; wzywa Komisję, aby rozważyła wprowadzenie wymogów dotyczących minimalnej zawartości surowców pochodzących z recyklingu dla określonych wyrobów z tworzyw sztucznych wprowadzanych na rynek UE, przy czym należy przestrzegać wymogów bezpieczeństwa żywności;

18.  apeluje do państw członkowskich, aby rozważyły wprowadzenie obniżonej stawki podatku od wartości dodanej (VAT) na produkty zawierające materiały pochodzące z recyklingu;

Zamówienia publiczne wspomagające zamknięcie obiegu w gospodarce

19.  podkreśla, że udzielanie zamówień publicznych jest podstawowym instrumentem w przejściu na gospodarkę o obiegu zamkniętym, gdyż jest w stanie pobudzać innowacje w modelach biznesowych i wspierać zasobooszczędne produkty i usługi; podkreśla rolę władz lokalnych i regionalnych w tym zakresie; wzywa Komisję, aby ustanowiła unijną sieć edukacyjną w zakresie zamówień publicznych wspomagających zamknięcie obiegu w gospodarce, która umożliwi korzystanie z doświadczeń zdobytych w ramach projektów pilotażowych; uważa, że takie działania dobrowolne mogą utorować drogę do stworzenia – na podstawie rzetelnej oceny wpływu – wiążących unijnych przepisów i kryteriów dotyczących zamówień publicznych wspomagających zamknięcie obiegu w gospodarce;

20.  wzywa państwa członkowskie, aby stopniowo likwidowały wszystkie niepożądane zachęty, które utrudniają osiągnięcie najwyższych możliwych poziomów recyklingu tworzyw sztucznych;

Interakcja między przepisami w zakresie chemikaliów i przepisami w zakresie odpadów

21.  wzywa właściwe organy państw członkowskich do zoptymalizowania kontroli importowanych materiałów i produktów w celu zapewnienia i egzekwowania zgodności z prawodawstwem UE w dziedzinie chemikaliów i produktów;

22.  zwraca uwagę na rezolucję Parlamentu Europejskiego w sprawie wdrażania pakietu dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym: warianty podejścia do interakcji między przepisami w zakresie chemikaliów, produktów i odpadów;

Zapobieganie wytwarzaniu odpadów z tworzyw sztucznych

Tworzywa sztuczne jednorazowego użytku

23.  zauważa, że nie istnieje panaceum na problem szkodliwego wpływu stosowania tworzyw sztucznych jednorazowego użytku na środowisko, uważa zatem, że aby rozwiązać ten złożony problem, wymagane jest połączenie środków o charakterze dobrowolnym i regulacyjnym, a także zmiana świadomości, zachowań i udziału konsumentów;

24.  odnotowuje działania podjęte już w niektórych państwach członkowskich i w związku z tym z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji w sprawie szczególnych ram prawnych mających na celu ograniczenie wpływu niektórych wyrobów z tworzyw sztucznych na środowisko, w szczególności tworzyw sztucznych jednorazowego użytku; uważa, że wniosek ten powinien przyczynić się do znacznego zmniejszenia ilości odpadów morskich, z których ponad 80 % stanowią tworzywa sztuczne, a tym samym pomóc w realizacji celu agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 przewidującego zapobieganie wszelkim rodzajom zanieczyszczenia mórz i znaczne ich ograniczenie;

25.  uważa, że te ramy powinny zapewniać właściwym organom państw członkowskich ambitny zestaw środków, który pozostaje w zgodzie z integralnością jednolitego rynku oraz umożliwia osiągnięcie wymiernego, pozytywnego wpływu na środowisko i wpływu społeczno-gospodarczego, a także oferuje konsumentom niezbędną funkcjonalność;

26.  uznaje, że zmniejszenie i ograniczenie stosowania produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych może stwarzać możliwości dla zrównoważonych modeli biznesowych;

27.  odnosi się do trwających prac w ramach zwykłej procedury ustawodawczej dotyczących niniejszego wniosku;

28.  podkreśla, że istnieje wiele dróg umożliwiających osiągnięcie wysokich wskaźników selektywnego zbierania i recyklingu odpadów oraz ograniczenie ilości odpadów z tworzyw sztucznych, na przykład systemy rozszerzonej odpowiedzialności producenta przewidujące zróżnicowane opłaty, systemy zwrotu kaucji i zwiększenie świadomości publicznej; dostrzega zalety systemów działających w poszczególnych państwach członkowskich oraz możliwość wymiany najlepszych praktyk między państwami członkowskimi; podkreśla, że wybór określonego systemu pozostaje w gestii właściwego organu państwa członkowskiego;

29.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że zgodnie z dyrektywą 94/62/WE państwa członkowskie są zobowiązane do ustanowienia do końca 2024 r. obowiązkowych systemów rozszerzonej odpowiedzialności producenta w odniesieniu do wszystkich opakowań, oraz wzywa Komisję, aby oceniła możliwości rozszerzenia tego obowiązku na inne produkty z tworzyw sztucznych zgodnie z art. 8 i 8a dyrektywy 2008/98/WE;

30.  przyjmuje do wiadomości wniosek Komisji dotyczący systemu zasobów własnych Unii Europejskiej (COM(2018)0325) zakładający wkład państw członkowskich obliczany na podstawie ilości odpadów opakowaniowych z tworzyw sztucznych niepoddawanych recyklingowi; podkreśla, że zamierzony efekt ewentualnego wkładu musi być spójny z hierarchią postępowania z odpadami; podkreśla w związku z tym, że priorytetem powinno być zapobieganie powstawaniu odpadów;

31.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do wspierania i przyłączenia się do międzynarodowej koalicji na rzecz ograniczenia zanieczyszczenia torbami plastikowymi zawiązanej na COP 22 w Marrakeszu w listopadzie 2016 r.;

32.  uważa, że supermarkety odgrywają istotną rolę w ograniczaniu stosowania produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych w UE; przyjmuje z zadowoleniem takie inicjatywy jak alejki sklepowe bez tworzyw sztucznych, dzięki którym supermarkety mają możliwość testowania biomateriałów nadających się do kompostowania jako alternatywy dla opakowań z tworzyw sztucznych;

33.  przyjmuje z zadowoleniem wniosek Komisji dotyczący dyrektywy w sprawie portowych urządzeń do odbioru odpadów ze statków (COM(2018)0033), którego celem jest istotne zmniejszenie ponoszonych przez rybaków obciążeń i kosztów wynikających z transportu narzędzi połowowych i odpadów z tworzyw sztucznych z powrotem do portu; podkreśla istotną rolę, jaką mogą odegrać rybacy, w szczególności zbierając odpady z tworzyw sztucznych z morza podczas działalności połowowej i przywożąc je do portu, gdzie zostają one objęte właściwą gospodarką odpadami; podkreśla, że Komisja i państwa członkowskie powinny zachęcać do tego typu działań, tak aby rybacy nie byli obciążani opłatą za przetwarzanie tych odpadów;

34.  ubolewa, że stosowanie art. 48 ust. 3 rozporządzenia w sprawie kontroli rybołówstwa, dotyczącego obowiązków w zakresie odzyskiwania i zgłaszania utraconych narzędzi połowowych, nie zostało ujęte w sprawozdaniu Komisji z oceny i wdrażania za rok 2017; podkreśla potrzebę dokonania szczegółowej oceny wdrożenia wymogów rozporządzenia w sprawie kontroli rybołówstwa w odniesieniu do narzędzi połowowych;

35.  wzywa Komisję, państwa członkowskie i regiony do wspierania planów zbierania odpadów z morza z udziałem, w miarę możliwości, statków rybackich oraz do zorganizowania w portach punktów odbioru i unieszkodliwiania odpadów morskich oraz systemu recyklingu zużytych sieci; wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby korzystały – w ścisłej współpracy z sektorem rybołówstwa – z zaleceń znajdujących się w dobrowolnych wytycznych FAO dotyczących oznakowania narzędzi połowowych do zwalczania połowów niezamierzonych;

36.  wzywa Komisję, państwa członkowskie i regiony, aby poprawiły gromadzenie danych dotyczących tworzyw sztucznych w środowisku morskim dzięki ustanowieniu i wprowadzeniu obowiązkowego ogólnounijnego cyfrowego systemu zgłaszania narzędzi utraconych przez poszczególne statki rybackie, aby pomóc je odzyskiwać przy wykorzystaniu danych z regionalnych baz danych do wymiany informacji w europejskiej bazie danych zarządzanej przez Agencję Kontroli Rybołówstwa lub aby przekształciły system SafeSeaNet w przyjazny dla użytkownika, ogólnounijny system umożliwiający rybakom zgłaszanie utraconego sprzętu;

37.  podkreśla, że państwa członkowskie muszą dołożyć większych starań, aby opracować strategie i plany mające na celu ograniczenie zjawiska porzucania narzędzi połowowych na morzu, na przykład za pomocą dotacji z EFMR, funduszy strukturalnych i środków europejskiej współpracy terytorialnej oraz przy niezbędnym aktywnym zaangażowaniu regionów;

Biopochodne tworzywa sztuczne, biodegradowalność i możliwość kompostowania

38.  zdecydowanie popiera przedstawienie przez Komisję jasnych dodatkowych norm, zharmonizowanych zasad i definicji w zakresie zawartości biologicznej, biodegradowalności (jako właściwości, która jest niezależna od surowców) oraz możliwości kompostowania, aby rozwiać błędne przekonania i nieporozumienia oraz dostarczyć konsumentom jasnych informacji;

39.  podkreśla fakt, że wspieranie zrównoważonej biogospodarki może przyczynić się do zmniejszenia zależności Europy od importowanych surowców; podkreśla potencjalną rolę biopochodnych i biodegradowalnych tworzyw sztucznych, w przypadku gdy wykazano, że są one korzystne z punktu widzenia cyklu życia; uważa, że biodegradowalność należy oceniać w odpowiednich warunkach rzeczywistych;

40.  podkreśla, że biodegradowalne i nadające się do kompostowania tworzywa sztuczne mogą wspomóc przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym, lecz nie można ich uznawać za rozwiązanie problemu odpadów morskich, nie powinny też uzasadniać zbędnego stosowania wyrobów jednorazowego użytku; wzywa w związku z tym Komisję, aby opracowała jasne kryteria dotyczące przydatnych zastosowań i produktów składających się z biodegradowalnych tworzyw sztucznych, w tym opakowań i zastosowań w rolnictwie; apeluje o dalsze inwestycje w prace badawczo-rozwojowe w tej dziedzinie; podkreśla, że z uwagi na właściwe gospodarowanie odpadami tworzywa sztuczne ulegające biodegradacji i nieulegające biodegradacji muszą być traktowane odmiennie;

41.  podkreśla, że biopochodne tworzywa sztuczne mogą umożliwić częściowe zróżnicowanie surowców, i apeluje o dalsze inwestycje w prace badawczo-rozwojowe w tej dziedzinie; dostrzega istnienie innowacyjnych materiałów biologicznych, które są już dostępne na rynku; podkreśla potrzebę neutralnego i równego traktowania materiałów zastępczych;

42.  postuluje wprowadzenie w UE do 2020 r. całkowitego zakazu stosowania tworzyw ulegających degradacji utleniającej, ponieważ ten rodzaj tworzyw sztucznych nie ulega właściwej biodegradacji, nie nadaje się do kompostowania, wpływa niekorzystnie na recykling tradycyjnych tworzyw sztucznych i nie przynosi udowodnionych korzyści dla środowiska;

Mikrodrobiny plastiku

43.  wzywa Komisję, aby do 2020 r. wprowadziła zakaz stosowania mikrodrobin plastiku w kosmetykach, produktach do pielęgnacji ciała, detergentach i środkach czystości; ponadto wzywa ECHA, aby oceniła i przygotowała, w stosownym przypadku, zakaz stosowania mikrodrobin plastiku celowo dodawanych do innych produktów, biorąc pod uwagę, czy dostępne są wykonalne rozwiązania alternatywne;

44.  wzywa Komisję do ustanowienia minimalnych wymogów w prawodawstwie dotyczącym produktów, aby znacząco ograniczyć uwalnianie mikrodrobin plastiku u źródła, w szczególności w przypadku tekstyliów, opon, farb i niedopałków papierosów;

45.  odnotowuje przykłady dobrych praktyk, jakimi są program Operation Clean Sweep oraz różne inicjatywy dotyczące ograniczenia do zera strat granulatu; wyraża przekonanie, że możliwe jest powielenie tych inicjatyw na szczeblu unijnym i ogólnoświatowym;

46.  wzywa Komisję do zbadania źródeł, dystrybucji, przeznaczenia i skutków zarówno makro-, jak i mikrodrobin plastiku w kontekście oczyszczania ścieków i zarządzania wodami opadowymi w ramach przeprowadzanej obecnie oceny adekwatności ramowej dyrektywy wodnej i dyrektywy powodziowej; wzywa ponadto właściwe organy państw członkowskich i Komisję, aby dopilnowały pełnego wdrożenia i egzekwowania przepisów dyrektywy dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych oraz dyrektywy ramowej w sprawie strategii morskiej; dodatkowo apeluje do Komisji, aby wspierała badania w zakresie technologii oczyszczania osadów ściekowych i uzdatniania wody;

Badania naukowe i innowacje

47.  przyjmuje z zadowoleniem oświadczenie Komisji, że dodatkowa kwota w wysokości 100 mln EUR zostanie zainwestowana w ramach programu „Horyzont 2020” w pobudzanie inwestycji w rozwiązania sprzyjające oszczędności zasobów i opierające się na obiegu zamkniętym, takie jak możliwości zapobiegania i opcje projektowe, dywersyfikacja surowców i innowacyjne technologie recyklingu, np. recykling molekularny i chemiczny, oraz doskonalenie recyklingu mechanicznego; podkreśla innowacyjny potencjał przedsiębiorstw typu start-up pod tym względem; popiera ustanowienie strategicznego planu badań i innowacji w zakresie obiegu zamkniętego materiałów, ze szczególnym uwzględnieniem tworzyw sztucznych i materiałów zawierających tworzywa sztuczne – poza opakowaniami – aby odpowiednio ukierunkować przyszłe decyzje w sprawie finansowania w ramach „Horyzont Europa”; zauważa, że w celu zwiększenia inwestycji sektora prywatnego konieczne będzie odpowiednie finansowanie; podkreśla, że partnerstwa publiczno-prywatne mogą przyczynić się do przyspieszenia przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym;

48.  podkreśla duże możliwości powiązania agendy cyfrowej i programu na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym; podkreśla potrzebę zniesienia barier regulacyjnych dla innowacji oraz wzywa Komisję, aby zbadała możliwości zawarcia przez UE porozumień na rzecz innowacji, spójnych z dążeniem do osiągnięcia celów określonych w strategii dotyczącej tworzyw sztucznych i szerzej rozumianym programie na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym;

49.  wzywa Komisję, państwa członkowskie i regiony, aby wspierały korzystanie z innowacyjnych narzędzi połowowych przez zachęcanie rybaków do wymiany starych sieci i wyposażanie obecnie posiadanych w urządzenia śledzące i czujniki połączone z aplikacjami na smartfony, chipy identyfikacji radiowej i okrętowe urządzenia śledzące, tak aby kapitanowie statków mogli lepiej monitorować sieci i w razie potrzeby je wydobyć; docenia rolę, jaką technologia może odgrywać w zapobieganiu przedostawaniu się odpadów z tworzyw sztucznych do morza;

50.  postuluje, aby „Horyzont Europa” obejmował „misję na rzecz oceanów wolnych od tworzyw sztucznych” w celu wykorzystania innowacji do ograniczenia ilości tworzyw sztucznych wprowadzanych do środowiska morskiego oraz zbierania tworzyw sztucznych obecnych w oceanach; ponawia swoje apele dotyczące przeciwdziałania odpadom morskim (w tym zapobiegania, zwiększania wiedzy o oceanach, podnoszenia świadomości na temat wyzwań środowiskowych związanych z zanieczyszczeniem tworzywami sztucznymi i innymi formami odpadów morskich oraz kampanii na rzecz sprzątania, takich jak wyławianie odpadów i sprzątanie plaż), o czym mowa we wspólnym komunikacie Komisji i Wysokiego Przedstawiciela Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa z dnia 10 listopada 2016 r. pt. „Międzynarodowe zarządzanie oceanami – program działań na rzecz przyszłości oceanów” (JOIN(2016)0049); wzywa decydentów politycznych, zainteresowane strony i ekspertów do dialogu politycznego na szczeblu UE na temat odpadów morskich;

Działania w skali globalnej

51.  wzywa UE, aby odegrała proaktywną rolę w opracowaniu ogólnoświatowego protokołu dotyczącego tworzyw sztucznych oraz aby zapewniła możliwości zintegrowanego i przejrzystego monitorowania rozmaitych zobowiązań podjętych zarówno na szczeblu UE, jak i na szczeblu globalnym; wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby przyjęły aktywną przywódczą rolę w grupie roboczej ustanowionej przez Zgromadzenie ONZ ds. Ochrony Środowiska w grudniu 2017 r., której celem jest opracowanie międzynarodowych działań na rzecz zwalczania odpadów morskich z tworzyw sztucznych oraz mikrodrobin plastiku; podkreśla, że problemy zanieczyszczenia tworzywami sztucznymi i zdolności w zakresie gospodarowania odpadami muszą stanowić część unijnych ram polityki zewnętrznej, z uwagi na to, że znaczna część odpadów z tworzyw sztucznych w oceanach pochodzi z krajów Azji i Afryki;

52.  wzywa wszystkie instytucje UE, aby wspólnie z unijnym systemem ekozarządzania i audytu skoncentrowały się na zapobieganiu, kontroli wewnętrznych przepisów dotyczących zamówień publicznych i praktykach gospodarowania odpadami z tworzyw sztucznych oraz aby znacznie zmniejszyły ilość wytwarzanych przez nie odpadów z tworzyw sztucznych, w szczególności w wyniku zastąpienia, zmniejszenia i ograniczenia stosowania tworzyw sztucznych jednorazowego użytku;

o
o   o

53.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji oraz rządom i parlamentom państw członkowskich.

(1) Dz.U. L 150 z 14.6.2018, s. 93.
(2) Dz.U. L 150 z 14.6.2018, s. 100.
(3) Dz.U. L 150 z 14.6.2018, s. 109.
(4) Dz.U. L 150 z 14.6.2018, s. 141.
(5) Dz.U. L 115 z 6.5.2015, s. 11.
(6) Dz.U. L 285 z 31.10.2009, s. 10.
(7) Dz.U. L 354 z 28.12.2013, s. 171.
(8) Dz.U. C 265 z 11.8.2017, s. 65.
(9) Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0287.
(10) Teksty przyjęte, P8_TA(2018)0004.
(11) Dz.U. L 343 z 22.12.2009, s. 1.
(12) „Abandoned, lost or otherwise discarded fishing gear” [„Porzucone, zagubione lub w inny sposób wyrzucone narzędzia połowowe”].


Warianty podejścia do interakcji między przepisami w zakresie chemikaliów, produktów i odpadów
PDF 166kWORD 58k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2018 r. w sprawie wdrażania pakietu dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym: warianty podejścia do interakcji między przepisami w zakresie chemikaliów, produktów i odpadów (2018/2589(RSP))
P8_TA(2018)0353B8-0363/2018

Parlament Europejski,

–  uwzględniając art. 191 i 192 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, które odnoszą się do ochrony zdrowia ludzkiego oraz do zachowania, ochrony i poprawy jakości środowiska,

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/851 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniającą dyrektywę 2008/98/WE w sprawie odpadów(1),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/849 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniającą dyrektywy 2000/53/WE w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji, 2006/66/WE w sprawie baterii i akumulatorów oraz zużytych baterii i akumulatorów i 2012/19/UE w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego(2),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/850 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniającą dyrektywę 1999/31/WE w sprawie składowania odpadów(3),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/852 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniającą dyrektywę 94/62/WE w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych(4),

–  uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów(5),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, zmieniające i uchylające dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1907/2006(6),

–  uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 850/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. dotyczące trwałych zanieczyszczeń organicznych i zmieniające dyrektywę 79/117/EWG(7),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/125/WE z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającą ogólne zasady ustalania wymogów dotyczących ekoprojektu dla produktów wykorzystujących energię(8),

–  uwzględniając decyzję Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1386/2013/UE z dnia 20 listopada 2013 r. w sprawie ogólnego unijnego programu działań w zakresie środowiska do 2020 r. „Dobra jakość życia z uwzględnieniem ograniczeń naszej planety”(9),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 16 stycznia 2018 r. w sprawie wdrażania pakietu dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym: warianty podejścia do interakcji między przepisami w zakresie chemikaliów, produktów i odpadów (COM(2018)0032),

–  uwzględniając dokument roboczy służb Komisji towarzyszący komunikatowi Komisji z dnia 16 stycznia 2018 r. w sprawie wdrażania pakietu dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym: warianty podejścia do interakcji między przepisami w zakresie chemikaliów, produktów i odpadów (SWD(2018)0020),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 16 stycznia 2018 r. dotyczący europejskiej strategii na rzecz tworzyw sztucznych w gospodarce o obiegu zamkniętym (COM(2018)0028),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 5 marca 2018 r. pt. „Ogólne sprawozdanie Komisji dotyczące funkcjonowania rozporządzenia REACH i przeglądu niektórych elementów – Wnioski oraz działania” (COM(2018)0116),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 30 listopada 2016 r. pt. „Plan prac dotyczący ekoprojektu na lata 2016–2019” (COM(2016)0773),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 2 grudnia 2015 r. zatytułowany „Zamknięcie obiegu – plan działania UE dotyczący gospodarki o obiegu zamkniętym” (COM(2015)0614),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 20 września 2011 r. pt. „Plan działania na rzecz zasobooszczędnej Europy” (COM(2011)0571),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 4 lipca 2017 r. w sprawie dłuższego cyklu życia produktów: korzyści dla konsumentów i przedsiębiorstw(10),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie projektu decyzji wykonawczej Komisji z dnia XXX udzielającej zezwolenia na zastosowanie ftalanu bis(2-etyloheksylu) (DEHP) na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1907/2006(11),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 9 lipca 2015 r. w sprawie oszczędnego gospodarowania zasobami: ku gospodarce o obiegu zamkniętym(12),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 17 kwietnia 2018 r. w sprawie wdrożenia 7. programu działań w zakresie środowiska(13),

–  uwzględniając Konwencję bazylejską o kontroli transgranicznego przemieszczania i usuwania odpadów niebezpiecznych,

–  uwzględniając Konwencję rotterdamską w sprawie procedury zgody po uprzednim poinformowaniu w międzynarodowym handlu niektórymi niebezpiecznymi substancjami chemicznymi i pestycydami,

–  uwzględniając Konwencję sztokholmską w sprawie trwałych zanieczyszczeń organicznych,

–  uwzględniając pytania do Rady i Komisji w sprawie wdrażania pakietu dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym: warianty podejścia do interakcji między przepisami w zakresie chemikaliów, produktów i odpadów (O-000063/2018 – B8-0036/2018 i O-000064/2018 – B8-0037/2018),

–  uwzględniając projekt rezolucji Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności,

–  uwzględniając art. 128 ust. 5 i art. 123 ust. 2 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że w 7. programie działań w zakresie środowiska przewidziano opracowanie unijnej strategii na rzecz nietoksycznego środowiska, by zminimalizować narażenie na działanie chemikaliów obecnych w produktach, także importowanych, a tym samym wspierać nietoksyczne cykle materiałowe, by odpady poddane recyklingowi nadawały się do wykorzystania jako istotne i niezawodne źródło surowców dla Unii;

B.  mając na uwadze, że zgodnie z art. 9 dyrektywy (UE) 2018/851 środki przyjmowane przez państwa członkowskie w celu zapobiegania powstawaniu odpadów muszą zmniejszać ilość wytwarzanych odpadów, zwłaszcza tych, które nie nadają się do przygotowania do ponownego użycia czy recyklingu;

C.  mając na uwadze, że art. 9 dyrektywy (UE) 2018/851 stanowi ponadto, że środki te muszą wspierać zmniejszanie zawartości substancji niebezpiecznych w materiałach i produktach oraz zapewniać, że każdy dostawca wyrobu, o którym mowa w art. 3 pkt 33 rozporządzenia REACH, będzie przekazywać informacje Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA) zgodnie z art. 33 ust. 1 tego rozporządzenia, a ECHA musi stworzyć i prowadzić bazę danych uzyskiwanych przez nią tą drogą oraz udostępniać ją podmiotom zajmującym się przetwarzaniem odpadów oraz – na żądanie – konsumentom;

D.  mając na uwadze, że zgodnie z art. 10 ust. 5 dyrektywy (UE) 2018/851 jeżeli jest to niezbędne do spełnienia obowiązku przygotowania do ponownego użycia, recyklingu lub innych procesów odzysku oraz do ułatwienia lub usprawnienia odzysku, państwa członkowskie muszą przyjąć niezbędne środki, by przed odzyskiem lub podczas odzysku z odpadów niebezpiecznych usuwano niebezpieczne substancje, mieszaniny i składniki z myślą o przetworzeniu tych odpadów zgodnie z art. 4 i 13 dyrektywy 2008/98/WE(14) w sprawie odpadów;

E.  mając na uwadze, że w art. 7 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 850/2004 zakazano operacji unieszkodliwiania lub odzysku, których wynikiem może być odzyskanie, recykling, regeneracja lub ponowne użycie substancji wymienionych w załączniku IV (trwałe zanieczyszczenia organiczne, TZO);

Uwagi ogólne

1.  z zadowoleniem przyjmuje komunikat i dokument roboczy Komisji z dnia 16 stycznia 2018 r., a także proces konsultacji, oczekuje jednak szybkich działań służących rozwiązaniu problemów „interakcji”; popiera zaproponowaną przez Komisję ogólną wizję, zgodną z celami 7. programu działań w zakresie środowiska;

2.  uważa, że głównym celem Komisji powinno być zapobieganie włączaniu niebezpiecznych chemikaliów do cyklu materiałowego oraz uzyskanie pełnej spójności przepisów wdrażających politykę dotyczącą odpadów i chemikaliów, by lepiej stosować obowiązujące przepisy, a jednocześnie usunąć te luki prawne, które mogą utrudniać Unii przechodzenie na zrównoważoną gospodarkę o obiegu zamkniętym, w tym zwłaszcza w odniesieniu do wyrobów importowanych;

3.  podkreśla, że w prawdziwej gospodarce o obiegu zamkniętym produkty muszą być projektowane tak, by można je było ulepszać, by były trwałe oraz nadawały się do naprawy, ponownego użycia i recyklingu, a także by zawierały jak najmniej substancji potencjalnie niebezpiecznych;

4.  przypomina, że przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym wymaga ścisłego stosowania hierarchii postępowania z odpadami i w miarę możliwości stopniowego wycofywania substancji potencjalnie niebezpiecznych, zwłaszcza jeżeli istnieją już lub powstaną w przyszłości bezpieczniejsze alternatywy, by zapewnić opracowanie nietoksycznych cyklów materiałowych, co ułatwi recykling i ma zasadnicze znaczenie dla prawidłowego rozwoju dobrze funkcjonującego rynku surowców wtórnych;

5.  wzywa Komisję, by bez dalszej zwłoki opracowała unijną strategię na rzecz środowiska wolnego od toksyn, zgodnie z 7. programem działań w zakresie środowiska;

6.  apeluje do Komisji i państw członkowskich, by w ścisłej współpracy z ECHA przyspieszyły działania regulacyjne wspierające zastępowanie substancji wzbudzających szczególnie duże obawy oraz ograniczyły stosowanie substancji stwarzających niedopuszczalne zagrożenie dla zdrowia ludzkiego lub dla środowiska w rozporządzeniu REACH oraz w szczegółowych przepisach dotyczących poszczególnych sektorów lub produktów, by odpady poddane recyklingowi nadawały się do wykorzystania jako istotne i niezawodne źródło surowców w Unii;

7.  podkreśla, że należy znaleźć rozwiązania lokalne, krajowe, regionalne i europejskie przez zaangażowanie wszystkich zainteresowanych stron, by wykrywać i usuwać potencjalnie niebezpieczne chemikalia ze strumieni odpadów poddawanych recyklingowi;

8.  wzywa przedsiębiorstwa, by w pełni stosowały holistyczne i przyszłościowe podejście do postępowego zarządzania chemikaliami oraz wykorzystywały możliwości zastępowania substancji toksycznych w produktach i łańcuchach dostaw, co przyspieszy wchodzenie innowacji na rynek i pozwoli tym przedsiębiorstwom odegrać pierwszoplanową rolę w tym procesie;

9.  podkreśla, że wdrożenie przepisów dotyczących chemikaliów, produktów i odpadów może być wyzwaniem dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP); zaznacza, że przy podejmowaniu działań należy uwzględnić ich szczególną sytuację, bez uszczerbku jednak dla poziomu ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska; zwraca uwagę, że potrzebne są jasne i łatwo dostępne informacje, by zapewnić MŚP warunki niezbędne do pełnego przestrzegania wszystkich przepisów w tej dziedzinie;

10.  uważa, że jeżeli występuje ryzyko nakładania się przepisów, należy koniecznie wyjaśnić wzajemne powiązania, aby zapewnić spójność i wykorzystać możliwe synergie;

11.  podkreśla, że z perspektywy zaufania społecznego do bezpieczeństwa surowców wtórnych sprawą najwyższej wagi jest poprawa przejrzystości w kwestii obecności substancji potencjalnie niebezpiecznych w produktach konsumenckich; zaznacza, że większa przejrzystość dodatkowo wzmocniłaby zachęty do stopniowego wycofywania substancji potencjalnie niebezpiecznych;

Niewystarczające informacje na temat substancji potencjalnie niebezpiecznych w produktach i odpadach

12.  uważa, że substancje potencjalnie niebezpieczne to substancje spełniające kryteria określone w art. 57 rozporządzenia REACH jako wzbudzające szczególnie duże obawy, substancje zakazane na mocy konwencji sztokholmskiej (trwałe zanieczyszczenia organiczne), określone substancje podlegające ograniczeniom w wyrobach wymienionych w załączniku XVII do rozporządzenia REACH oraz określone substancje regulowane na mocy przepisów dotyczących konkretnych sektorów czy produktów;

13.  zwraca się ponownie do Komisji o wywiązanie się ze spoczywających na niej zobowiązań do ochrony zdrowia obywateli i środowiska przed substancjami zaburzającymi funkcjonowanie układu hormonalnego; oczekuje, że Komisja przedstawi bez dalszych opóźnień strategię dotyczącą substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego, aby zminimalizować narażenie obywateli UE na ich działanie, podobnie jak na działanie pestycydów i środków biobójczych;

14.  podkreśla, że jak najszybciej należy rozpocząć monitorowanie substancji potencjalnie niebezpiecznych oraz zapewnić podmiotom stanowiącym element łańcucha dostaw, podmiotom zajmującym się recyklingiem i opinii publicznej pełny dostęp do informacji na temat tych substancji, w tym również na temat ich składu i stężenia, a jednocześnie należy uwzględnić istniejące systemy i rozważyć opcję sektorowych rozwiązań w zakresie identyfikowalności; z zadowoleniem przyjmuje pierwszy krok w tym kierunku, jakim są nowe przepisy zawarte w art. 9 dyrektywy (UE) 2018/851 w sprawie odpadów;

15.  w tym kontekście wzywa państwa członkowskie i Komisję, by wspólnie z Europejską Agencją Chemikaliów zwiększyły wysiłki mające na celu zagwarantowanie, że do 2020 r. wszystkie odnośne substancje wzbudzające szczególnie duże obawy, w tym substancje spełniające kryterium równoważnego poziomu obaw, takie jak substancje zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego i substancje działające uczulająco, zostaną umieszczone w wykazie substancji proponowanych do objęcia rozporządzeniem REACH, jak określono w 7. programie działań w zakresie środowiska;

16.  uważa, że zgodnie z obowiązującymi wymogami w zakresie importu, określonymi w rozporządzeniu REACH, system monitorowania powinien także obejmować wszystkie produkty przywożone do Unii, które mogą zawierać substancje potencjalnie niebezpieczne; ponadto zaznacza, że należy zająć się kwestią substancji niezarejestrowanych w importowanych wyrobach; podkreśla, że na szczeblu międzynarodowym niezbędna jest ściślejsza współpraca dotycząca importowanych artykułów z udziałem takich podmiotów jak Program Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska, państwa trzecie zmagające się z podobnymi wyzwaniami w odniesieniu do artykułów importowanych oraz z udziałem krajów eksportujących;

17.  zauważa, że zgodnie z wnioskami wypływającymi z drugiego przeglądu rozporządzenia REACH, dokonanego przez Komisję, należy poprawić jakość danych w dokumentacji rejestracyjnej REACH i dotyczących zagrożeń związanych z chemikaliami, ich zastosowań oraz narażenia;

18.  jest zdania, że zgodnie z art. 20 ust. 2 rozporządzenia REACH (weryfikacja kompletności rejestracji) Europejska Agencja Chemikaliów nie powinna dopuszczać na rynek chemikaliów, których dokumenty rejestracyjne są niekompletne i nieadekwatne, a ponadto powinna zadbać o jak najszybsze wygenerowanie niezbędnych informacji; przypomina, że bardzo ważne jest, aby informacje dostarczone w dokumentach rejestracyjnych były dokładne, adekwatne, pewne, istotne i wiarygodne; wzywa Europejską Agencję Chemikaliów do zwiększenia wysiłków w kontekście art. 41 rozporządzenia REACH (kontrola zgodności rejestracji), by położyć kres przedkładaniu dokumentacji niezgodnej z wymogami oraz by zagwarantować, że chemikalia, których dokumenty rejestracyjne nie spełniają wymogów, nie były dopuszczane na rynek; wzywa podmioty wnioskujące o rejestrację i państwa członkowskie do dołożenia starań z myślą o zapewnieniu zgodności i aktualności dokumentacji rejestracyjnej REACH;

Rozwiązanie kwestii obecności substancji potencjalnie niebezpiecznych w materiałach pochodzących z recyklingu

19.  podkreśla, że Unia musi zapewnić ten sam poziom ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska niezależnie od tego, czy produkty są wykonane z materiałów pierwotnych czy odzyskanych;

20.  przypomina, że zgodnie z hierarchią postępowania z odpadami zapobieganie ma pierwszeństwo przed recyklingiem, a zatem recykling nie powinien usprawiedliwiać dalszego wykorzystywania „odziedziczonych” substancji niebezpiecznych;

21.  uważa, że wszystkie surowce pierwotne i wtórne powinny zasadniczo podlegać tym samym przepisom; zauważa jednak, że nie zawsze możliwe jest dopilnowanie, by materiały uzyskane z recyklingu produktów były całkowicie identyczne z surowcami pierwotnymi;

22.  zaznacza, że przepisy unijne powinny gwarantować, iż recykling materiałów nie będzie utrwalał wykorzystywania substancji niebezpiecznych; zauważa z zaniepokojeniem, że przepisy dotyczące zapobiegania obecności chemikaliów w produktach, w tym importowanych, są rozproszone, niesystematyczne i niespójne, a ponadto mają zastosowanie jedynie do bardzo niewielu substancji, produktów i zastosowań, często z wieloma wyłączeniami; wyraża ubolewanie z powodu braku postępów w opracowaniu unijnej strategii na rzecz środowiska wolnego od toksyn, mającej na celu m.in. zmniejszenie narażenia na substancje potencjalnie niebezpieczne w produktach;

23.  podkreśla, że możliwość recyklingu materiałów zawierających substancje potencjalnie niebezpieczne należy brać pod uwagę jedynie wówczas, gdy brak jest materiałów zastępczych niezawierających substancji potencjalnie niebezpiecznych; uważa, że tego rodzaju recykling powinien odbywać się w obiegu zamkniętym lub kontrolowanym bez narażania zdrowia ludzkiego, w tym zdrowia pracowników, czy środowiska;

24.  wyraża nadzieję, że innowacyjne praktyki w zakresie recyklingu pomogą w dekontaminacji odpadów zawierających substancje potencjalnie niebezpieczne;

25.  jest zdania, że kwestia produktów zawierających substancje „odziedziczone” powinna zostać rozwiązana za pomocą skutecznego systemu rejestracji, monitorowania i unieszkodliwiania;

26.  ponieważ ponad 80% oddziaływania produktu na środowisko jest pochodną etapu projektowania, uważa, że obok rozporządzenia REACH do wprowadzenia wymogów mających na celu zastąpienie substancji potencjalnie niebezpiecznych należy wykorzystać dyrektywę w sprawie ekoprojektu i inne przepisy dotyczące konkretnych produktów; podkreśla, że stosowanie substancji toksycznych lub substancji potencjalnie niebezpiecznych, takich jak trwałe zanieczyszczenia organiczne i substancje zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego, powinno być analizowane szczególnie w ramach rozszerzonych kryteriów ekoprojektu bez uszczerbku dla innych zharmonizowanych i określonych na szczeblu unijnym wymogów prawnych dotyczących tych substancji;

27.  podkreśla, że bardzo ważne jest zapewnienie równych szans wyrobom produkowanym w UE i importowanym; uważa, że wyroby produkowane w UE nie mogą być w żadnym wypadku defaworyzowane; zwraca się zatem do Komisji o terminowe stosowanie ograniczeń wynikających z rozporządzenia REACH i innych przepisów dotyczących produktów, tak aby produkty wytwarzane w UE i produkty importowane podlegały tym samym zasadom; w szczególności podkreśla, że stopniowe wycofywanie lub zastępowanie substancji stanowiących bardzo duże zagrożenie, wynikające z systemu udzielania zezwoleń w ramach REACH, powinno jednocześnie uwzględniać mające zastosowanie ograniczenia; apeluje do właściwych organów w państwach członkowskich o zwiększenie kontroli przywożonych materiałów, tak aby zapewnić zgodność z rozporządzeniem REACH i przepisami dotyczącymi produktów;

28.  kładzie nacisk na konieczność skuteczniejszego egzekwowania przepisów z zakresu chemikaliów i produktów na granicach UE;

29.  uważa, że w celu rozwiązania kwestii obecności substancji potencjalnie niebezpiecznych w materiałach pochodzących z recyklingu wskazane byłoby wprowadzenie paszportu produktów jako narzędzia informującego o materiałach i substancjach użytych w produktach;

Niejasności co do tego, jak materiały mogą przestać być odpadami

30.  podkreśla, że potrzebne są jasne przepisy unijne określające warunki, jakie należy spełnić, aby wyjść z systemu odpadów, a także zharmonizowane kryteria zniesienia statusu odpadu; uważa, że owe jasne przepisy unijne muszą być sformułowane w taki sposób, by były wykonalne również dla małych i średnich przedsiębiorstw;

31.  uważa, że na szczeblu UE należy podjąć kroki zmierzające do większej harmonizacji w zakresie interpretacji i wdrażania przez państwa członkowskie postanowień dotyczących zniesienia statusu odpadu, zawartych w dyrektywie ramowej w sprawie odpadów, aby ułatwić w UE wykorzystanie odzyskanych materiałów;

32.  wzywa państwa członkowskie i Komisję do ścisłej współpracy w zakresie kryteriów zniesienia statusu odpadu;

Trudności w stosowaniu unijnych metod klasyfikacji odpadów i ich wpływ na możliwości recyklingu materiałów (surowce wtórne)

33.  jest zdania, że przepisy klasyfikujące odpady jako niebezpieczne i inne niż niebezpieczne powinny być zgodne z przepisami klasyfikującymi substancje i mieszaniny zgodnie z rozporządzeniem w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania, z uwzględnieniem specyfiki odpadów oraz sposobu, w jaki są przetwarzane, a ponadto z zadowoleniem przyjmuje nowe wytyczne techniczne dotyczące klasyfikacji odpadów; podkreśla potrzebę dalszego rozwijania ram klasyfikacji odpadów i chemikaliów w celu uwzględnienia właściwości krytycznych stanowiących bardzo duże zagrożenie, takich jak wysoka trwałość, zaburzanie funkcjonowania układu hormonalnego, bioakumulacja lub neurotoksyczność;

34.  wzywa Komisję, aby w kwestii klasyfikacji strumieni odpadów wyjaśniła, jaka jest prawidłowa interpretacja rozporządzenia w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania, a tym samym zapobiegła błędnej klasyfikacji odpadów zawierających substancje potencjalnie niebezpieczne;

35.  zwraca uwagę, że nieegzekwowanie unijnych przepisów dotyczących odpadów jest niedopuszczalne i że należy zająć się tą kwestią w trybie priorytetowym, wykorzystując również w tym celu sprawozdania krajowe sporządzane w ramach przeglądu wdrażania polityki ochrony środowiska, gdyż potrzebna jest większa spójność w podejściu do przepisów klasyfikujących chemikalia oraz odpady;

36.  wzywa Komisję do niezwłocznego przeglądu europejskiego wykazu odpadów;

o
o   o

37.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie oraz Komisji.

(1) Dz.U. L 150 z 14.6.2018, s. 109.
(2) Dz.U. L 150 z 14.6.2018, s. 93.
(3) Dz.U. L 150 z 14.6.2018, s. 100.
(4) Dz.U. L 150 z 14.6.2018, s. 141.
(5) Dz.U. L 396 z 30.12.2006, s. 1.
(6) Dz.U. L 353 z 31.12.2008, s. 1.
(7) Dz.U. L 158 z 30.4.2004, s. 7.
(8) Dz.U. L 285 z 31.10.2009, s. 10.
(9) Dz.U. L 354 z 28.12.2013, s. 171.
(10) Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0287.
(11) Dz.U. C 366 z 27.10.2017, s. 96.
(12) Dz.U. C 265 z 11.8.2017, s. 65.
(13) Teksty przyjęte, P8_TA(2018)0100.
(14) Dz.U. L 312 z 22.11.2008, s. 3.


Europejski plan działania „Jedno zdrowie” na rzecz zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe
PDF 242kWORD 81k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2018 r. w sprawie europejskiego planu działania „Jedno zdrowie” na rzecz zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe (2017/2254(INI))
P8_TA(2018)0354A8-0257/2018

Parlament Europejski,

–  uwzględniając art. 168 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE),

–  uwzględniając wytyczne Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) z 2017 r. dotyczące stosowania ważnych z medycznego punktu widzenia środków przeciwdrobnoustrojowych u zwierząt, od których lub z których pozyskuje się żywność,

–  uwzględniając sprawozdanie Europejskiej Federacji Lekarzy Weterynarii z dnia 29 lutego 2016 r. zawierające odpowiedzi na pytania Europejskiej Agencji Leków (EMA) i Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) na temat stosowania środków przeciwdrobnoustrojowych u zwierząt, od których lub z których pozyskuje się żywność(1),

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 17 czerwca 2016 r. w sprawie następnych kroków w dziedzinie zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe w ramach podejścia „Jedno zdrowie”,

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 17 czerwca 2016 r. w sprawie wzmocnienia równowagi w systemach farmaceutycznych w UE i jej państwach członkowskich,

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 6 czerwca 2011 r. w sprawie szczepień dziecięcych: sukcesy i wyzwania europejskich szczepień dziecięcych oraz dalsze działania, przyjęte przez ministrów zdrowia państw członkowskich UE,

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 6 grudnia 2014 r. w sprawie szczepień jako jednego ze skutecznych narzędzi w dziedzinie zdrowia publicznego,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 19 maja 2015 r. w sprawie bezpieczniejszej opieki zdrowotnej w Europie: zwiększenie bezpieczeństwa pacjenta i przeciwdziałanie oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe(2),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 11 grudnia 2012 r. w sprawie wyzwań związanych z drobnoustrojami – rosnące zagrożenia związane z opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe(3),

–  uwzględniając decyzję Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1082/2013/UE z dnia 22 października 2013 r. w sprawie poważnych transgranicznych zagrożeń zdrowia oraz uchylającą decyzję nr 2119/98/WE(4),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 29 czerwca 2017 r. w sprawie Europejskiego planu działania „Jedno zdrowie” na rzecz zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe (COM(2017)0339),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 26 listopada 2015 r. w sprawie nowej strategii w zakresie dobrostanu zwierząt na lata 2016–2020(5),

–  uwzględniając globalny plan szczepień WHO (GVAP) zatwierdzony w maju 2012 r. przez 194 państwa członkowskie Światowego Zgromadzenia Zdrowia,

–  uwzględniając europejski plan szczepień WHO (EVAP) na lata 2015–2020,

–  uwzględniając dokument o charakterze ogólnym pt. „Rola Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) w zwalczaniu oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe”, opublikowany w czasopiśmie poświęconym kwestiom ochrony żywności Food Protection Trends w 2018 r.,

–  uwzględniając plan działania Komisji dotyczący strategicznego podejścia do kwestii produktów farmaceutycznych w środowisku i obecny projekt strategicznego podejścia(6),

–  uwzględniając deklarację polityczną ONZ wydaną na posiedzeniu wysokiego szczebla Zgromadzenia Ogólnego w dniu 21 września 2016 r. w sprawie oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe,

–  uwzględniając sprawozdanie Banku Światowego z marca 2017 r. w sprawie zakażeń wywołanych lekoopornymi drobnoustrojami: zagrożenia dla naszej przyszłości gospodarczej,

–  uwzględniając wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie weterynaryjnych produktów leczniczych (COM(2014)0558),

–  uwzględniając sprawozdanie Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) z września 2015 r. w sprawie oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe w państwach należących do grupy G7 i poza nimi: zagadnienia gospodarcze, polityki i możliwości działania,

–  uwzględniając wspólną opinię naukową EMA i EFSA w sprawie środków służących ograniczeniu stosowania środków przeciwdrobnoustrojowych w hodowli zwierząt w Unii Europejskiej i skutków dla bezpieczeństwa żywności (opinia „RONAFA”),

–  uwzględniając rezolucję 70. Światowego Zgromadzenia Zdrowia w sprawie profilaktyki, diagnostyki i leczenia sepsy z dnia 29 maja 2017 r.,

–  uwzględniając publikację pierwszego wspólnego sprawozdania (JIACRA I) w 2015 r. oraz publikację drugiego wspólnego sprawozdania (JIACRA II) w 2017 r. Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC), EFSA i EMA analizujących konsumpcję środków przeciwdrobnoustrojowych i występowanie oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe u zwierząt, od których lub z których pozyskuje się żywność, i u ludzi,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 2 marca 2017 r. w sprawie możliwości poprawy dostępu do leków w UE(7),

–  mając na uwadze sprawozdania ECDC z 2016 r. na temat nadzoru nad opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe w Europie,

–  uwzględniając sprawozdanie podsumowujące Unii Europejskiej na temat oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe w odniesieniu do odzwierzęcych bakterii chorobotwórczych i bakterii wskaźnikowych u ludzi, zwierząt i w pożywieniu, przygotowane przez ECDC i EFSA w 2016 r.(8),

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności oraz opinie przedstawione przez Komisję Przemysłu, Badań Naukowych i Energii, a także Komisję Rolnictwa i Rozwoju Wsi (A8-0257/2018),

A.  mając na uwadze, że w wyniku nadmiernego i niewłaściwego stosowania antybiotyków szczególnie w procesie hodowli zwierząt (antybiotyki stosowane w profilaktyce i jako aktywatory wzrostu) i niedostatecznych praktyk w zakresie kontroli zakażeń w leczeniu zarówno ludzi, jak i zwierząt oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe stała się poważnym zagrożeniem dla zdrowia ludzi i zwierząt;

B.  mając na uwadze, że zgodnie z szacunkami co najmniej 20 % zakażeń szpitalnych można zapobiec przez realizację stałych i wieloaspektowych programów profilaktyki i kontroli zakażeń(9);

C.  mając na uwadze, że rozważne stosowanie antybiotyków oraz profilaktyka i kontrola zakażeń we wszystkich sektorach opieki zdrowotnej, w tym zdrowia zwierząt, stanowią podstawę skutecznego zapobiegania rozwojowi i przenoszeniu bakterii opornych na antybiotyki;

D.  mając na uwadze, że 50 % antybiotyków przepisywanych ludziom jest nieskutecznych, a 25 % antybiotyków przyjmowanych przez ludzi jest źle stosowanych; mając na uwadze, że 30 % hospitalizowanych pacjentów stosuje antybiotyki, a bakterie wielolekooporne stwarzają szczególne zagrożenie w szpitalach i placówkach opiekuńczo-pielęgnacyjnych oraz wśród pacjentów, których opieka wymaga użycia urządzeń takich jak respiratory i cewniki naczyniowe;

E.  mając na uwadze, że antybiotyki są nadal stosowane w hodowli zwierząt w ramach profilaktyki chorób oraz w celu skompensowania złych warunków higienicznych, zamiast być wydawane w razie potrzeby, co wywołuje pojawienie się u zwierząt bakterii opornych na środki drobnoustrojowe, które mogą być następnie przenoszone na ludzi;

F.  mając na uwadze, że również agencje UE potwierdzają istnienie korelacji między stwierdzoną opornością na antybiotyki u zwierząt, od których lub z których pozyskuje się żywność (np. u brojlerów), a znaczną częścią zakażeń bakteryjnych u ludzi, pochodzących z obróbki, przygotowywania i spożycia mięsa tych zwierząt(10);

G.  mając na uwadze, że nieprawidłowe stosowanie antybiotyków obniża ich skuteczność oraz prowadzi do rozprzestrzeniania się mikroorganizmów wysoce opornych na leki, w szczególności na antybiotyki ostatniej szansy; mając na uwadze, że według szacunków OECD z powodu oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe na całym świecie umiera rocznie około 700 tys. osób, spośród których 25 tys. zgonów to przypadki odnotowywane w UE, a pozostałe – poza terytorium UE, co oznacza, że konieczna jest współpraca w ramach polityki rozwojowej oraz koordynacja i monitorowanie oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe na szczeblu międzynarodowym;

H.  mając na uwadze, że w 2050 r. oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe może spowodować do 10 mln zgonów rocznie, jeśli nie zostaną podjęte żadne działania; mając na uwadze, że 9 mln tych szacowanych zgonów nastąpiłoby poza UE, w krajach rozwijających się, a zwłaszcza w Azji i Afryce; mając na uwadze, że ze względu na łatwość rozprzestrzeniania się infekcji i oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe istnieje pilna potrzeba podjęcia działań globalnych;

I.  mając na uwadze, że szczepienia i szybkie testy diagnostyczne mogą ograniczyć nadużywanie antybiotyków; mając na uwadze, że szybkie testy diagnostyczne umożliwiają pracownikom służby zdrowia szybkie zdiagnozowanie zakażenia bakteryjnego lub wirusowego i w rezultacie pozwalają ograniczyć nadużywanie antybiotyków oraz ryzyko rozwoju oporności(11);

J.  mając na uwadze, że dalsze rozprzestrzenianie się bakterii wysoce opornych może uniemożliwić świadczenie dobrej opieki zdrowotnej w przyszłości w kontekście inwazyjnych operacji lub sprawdzonych terapii przeznaczonych dla niektórych grup pacjentów wymagających radioterapii, chemioterapii i przeszczepów;

K.  mając na uwadze, że bakterie stale ewoluują, środowisko badawczo-rozwojowe i otoczenie regulacyjne są złożone, niektóre szczególne zakażenia są rzadkie, a oczekiwane zyski z nowych środków przeciwdrobnoustrojowych są nadal ograniczone;

L.  mając na uwadze, że przyczyną zakażeń szpitalnych są bakterie oporne na antybiotyki oraz złe praktyki higieniczne, zwłaszcza w szpitalach; mając na uwadze, że według szacunków ECDC zakażenia szpitalne występują u około 4 mln pacjentów w UE i są bezpośrednią przyczyną około 37 tys. zgonów rocznie; mając na uwadze, że liczba zgonów może być jeszcze wyższa; mając na uwadze, że wcześniejsze statystyki mówiące o 25 tys. zgonów w UE rocznie okazały się poważnie niedoszacowane;

M.  mając na uwadze, że brak dostępu do skutecznych antybiotyków w krajach rozwijających się nadal powoduje więcej zgonów niż oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe; mając na uwadze, że działania podejmowane w celu zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe, które nadmiernie koncentrują się na ograniczaniu dostępu do antybiotyków, mogą pogłębić już i tak zaawansowany kryzys w odniesieniu do dostępu do leków odpowiadający obecnie za ponad milion zgonów dzieci poniżej 5. roku życia rocznie; mając na uwadze, że celem działań na rzecz zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe musi być zapewnienie zrównoważonego dostępu do leków dla ogółu społeczeństwa, czyli dostępu dla wszystkich potrzebujących, lecz nie w nadmiarze;

N.  mając na uwadze, że kilka państw członkowskich odnotowuje gwałtowny wzrost obecności grzybów opornych na wiele leków, które powodują znaczne wydłużenie hospitalizacji i zwiększają śmiertelność zakażonych pacjentów; mając na uwadze, że amerykańskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób podnosi świadomość w tej kwestii; mając na uwadze, że wyraźnie brakuje tej kwestii w europejskim planie działania „Jedno zdrowie” na rzecz zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe;

O.  mając na uwadze, że aktywne badania przesiewowe przeprowadzane za pomocą szybkich testów diagnostycznych okazały się wnosić znaczący wkład w zarządzanie zakażeniami szpitalnymi i w ograniczenie ich rozprzestrzeniania się w szpitalach i wśród pacjentów(12);

P.  mając na uwadze, że stosowanie związków antybiotykowych w nieklinicznych produktach konsumenckich prowadzi do zwiększenia ryzyka powstawania szczepów bakterii opornych na antybiotyki(13);

Q.  mając na uwadze, że właściwa higiena rąk, to znaczy skuteczne mycie i suszenie rąk, może zapobiegać oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe i rozprzestrzenianiu się chorób zakaźnych;

R.  mając na uwadze, że użycie wyrobów medycznych może zapobiegać zakażeniom miejsca operowanego i tym samym umożliwia profilaktykę i kontrolę rozwoju oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe(14);

S.  mając na uwadze programy, które z powodzeniem rozszerzyły dostęp do leków na HIV, gruźlicę i malarię w skali globalnej;

T.  mając na uwadze, że zakażenia szpitalne stanowią istotne zagrożenie dla zachowania i zagwarantowania podstawowej opieki zdrowotnej na świecie;

U.  mając na uwadze, że jeżeli obecna tendencja się utrzyma, do 2050 r. oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe może prowadzić do większej liczby zgonów niż nowotwory(15);

V.  mając na uwadze, że ECDC i EFSA ponownie potwierdziły, że oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe jest jednym z największych zagrożeń dla zdrowia publicznego(16);

W.  mając na uwadze, że głównym powodem śmierci wynikającej z oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe jest gruźlica lekooporna;

X.  mając na uwadze, że Bank Światowy w sprawozdaniu z marca 2017 r. ostrzega, że do 2050 r. zakażenia drobnoustrojami opornymi na leki mogą doprowadzić do poważnych szkód w gospodarce światowej, porównywalnych do kryzysu finansowego z 2008 r.;

Y.  mając na uwadze, że oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe należy postrzegać i rozumieć jako zagrożenie dla zdrowia ludzi, zwierząt i planety oraz jako bezpośrednie zagrożenie dla osiągnięcia szeregu celów zrównoważonego rozwoju, wyszczególnionych w Agendzie na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030, w tym między innymi celów 1, 2, 3 i 6;

Z.  mając na uwadze, że podejście „Jedno zdrowie” ma na celu utrzymanie skuteczności leczenia zakażeń u ludzi i zwierząt, ograniczenie występowania i rozprzestrzeniania się oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe, a także szybsze opracowywanie nowych skutecznych środków przeciwdrobnoustrojowych i zwiększanie ich dostępności, zarówno w UE, jak i poza nią;

AA.  mając na uwadze, że w konkluzjach Rady w sprawie następnych kroków w dziedzinie zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe w ramach podejścia „Jedno zdrowie”(17) zawarto apel do Komisji i państw członkowskich o dostosowanie – w obrębie sieci „Jedno zdrowie” w odniesieniu do oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe – programów badań strategicznych należących do istniejących inicjatyw UE w dziedzinie badań naukowych i rozwoju dotyczących nowych antybiotyków, alternatyw i diagnostyki;

AB.  mając na uwadze, że w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej uznaje się podstawowe prawo obywateli do zdrowia i leczenia; prawo do ochrony zdrowia jest gospodarczym, społecznym i kulturalnym prawem do powszechnych minimalnych standardów opieki zdrowotnej, do których uprawnione są wszystkie osoby fizyczne;

AC.  mając na uwadze, że głównym filarem jakiejkolwiek strategii UE na rzecz zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe musi być zapewnienie regularnych szkoleń pracowników służby zdrowia na temat najnowszych osiągnięć badawczych i najlepszych praktyk w zakresie zapobiegania i rozprzestrzeniania się oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe;

AD.  mając na uwadze, że zgodnie z szacunkami Światowego Zgromadzenia Zdrowia sepsa – syndromiczna reakcja organizmu na choroby zakaźne – powoduje około 6 milionów zgonów rocznie na całym świecie, którym w większości przypadków można zapobiec;

AE.  mając na uwadze, że zgodnie z ich wspólnym mandatem ECDC, EFSA i EMA obecnie pracują nad określeniem wskaźników wyników w zakresie konsumpcji środków przeciwdrobnoustrojowych oraz oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe u zwierząt służących do produkcji żywności i u ludzi;

AF.  mając na uwadze, że natura oferuje nam wiele silnych antybiotyków, które można by wykorzystywać w znacznie szerszym zakresie niż obecnie;

AG.  mając na uwadze, że zgodnie z ostatnimi danymi przedstawionymi przez EMA działania na rzecz ograniczenia stosowania weterynaryjnych środków przeciwdrobnoustrojowych są realizowane w państwach UE w różny sposób(18); mając na uwadze, że niektórym państwom członkowskim udało się znacznie ograniczyć stosowanie weterynaryjnych środków przeciwdrobnoustrojowych w krótkim czasie dzięki realizacji ambitnych polityk krajowych, jak wskazuje szereg misji informacyjnych przeprowadzonych przez Dyrekcję Komisji Europejskiej ds. Audytów i Analiz w zakresie Zdrowia i Żywności(19);

AH.  mając na uwadze, że oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe stanowi transgraniczne zagrożenie dla zdrowia, lecz sytuacja jest bardzo zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich; mając na uwadze, że zadaniem Komisji musi być w związku z tym rozpoznanie dziedzin o wysokiej europejskiej wartości dodanej przy poszanowaniu granic kompetencji państw członkowskich – do których należy definiowanie krajowych kierunków polityki w zakresie zdrowia – oraz prowadzenie działań w tych dziedzinach;

AI.  mając na uwadze, że skuteczne działania przeciwko wzrostowi oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe powinny stanowić element szerzej zakrojonej inicjatywy międzynarodowej z udziałem jak największej liczby instytucji międzynarodowych, agencji i ekspertów, a także sektora prywatnego;

AJ.  mając na uwadze, że głównymi przyczynami oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe są, między innymi, niewłaściwe stosowanie i nadużywanie środków przeciwdrobnoustrojowych, słabość systemów zapewnienia jakości leków, stosowanie środków przeciwdrobnoustrojowych w hodowli zwierząt w celu przyspieszenia wzrostu lub zabiegania chorobom, nieprawidłowości w profilaktyce i kontroli zakażeń oraz niedociągnięcia w systemach nadzoru;

AK.  mając na uwadze, że pacjenci powinni mieć dostęp do opieki zdrowotnej i możliwości leczenia według własnego wyboru i preferencji, w tym również do komplementarnych i alternatywnych metod leczenia i leków;

AL.  mając na uwadze, że koszt podjęcia globalnych działań w zakresie oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe wyniesie do 40 mld USD w ciągu dekady;

AM.  mając na uwadze, że w nadchodzących latach wzrosną wyzwania związane z opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe, a warunkiem skuteczności działań jest dokonywanie stałych, międzysektorowych inwestycji w prywatne i publiczne badania naukowe i innowacje, aby umożliwić opracowanie lepszych narzędzi, produktów i urządzeń, nowych metod leczenia i alternatywnego podejścia w oparciu o podejście „Jedno zdrowie”;

AN.  mając na uwadze, że w ramach piątego, szóstego i siódmego programu ramowego (5PR–7PR) zainwestowano ponad 1 miliard EUR w badania nad opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe, a w ramach programu „Horyzont 2020” do tej pory zmobilizowano środki w łącznej kwocie przekraczającej 650 milionów EUR; mając na uwadze, że Komisja zobowiązała się zainwestować ponad 200 mln EUR w walkę z opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe przez ostatnie 3 lata obowiązywania programu „Horyzont 2020”;

AO.  mając na uwadze, że różne instrumenty finansowe w ramach programu „Horyzont 2020” umożliwią realizowanie badań nad opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe, w szczególności:

   inicjatywa w zakresie leków innowacyjnych (ILI), koncentrująca się na wszystkich aspektach rozwoju antybiotyków, w tym na badaniach mechanizmów oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe, poszukiwaniu i opracowywaniu leków oraz na aspekcie gospodarczym i aspekcie zarządzania, która realizuje siedem projektów badawczych w ramach programu ND4BB, o całkowitym budżecie wynoszącym ponad 600 mln EUR, obejmującym wkład finansowy Komisji i wsparcie rzeczowe przedsiębiorstw;
   Partnerstwo pomiędzy Europą a krajami rozwijającymi się w zakresie badań klinicznych, ukierunkowane na rozwój nowych i udoskonalonych leków, szczepionek, środków bakteriobójczych i diagnostyki do walki z HIV/AIDS, gruźlicą i malarią, w ramach którego realizowane są 32 projekty o wartości ponad 79 mln EUR;
   inicjatywa w zakresie wspólnego programowania badań nad opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe, ukierunkowana na skonsolidowanie rozproszonych krajowych działań badawczych, w ramach której realizowane są projekty o wartości 55 mln EUR;
   Europejska Rada ds. Badań Naukowych (ERBN), finansująca projekty badawcze inspirowane przez naukowców lub oddolne projekty badawcze;
   instrument finansowy InnovFin stymulujący badania i rozwój w dziedzinie zwalczania chorób zakaźnych (Infectious Diseases Financial Facility – IDFF), przeznaczony dla projektów ściśle związanych z rynkiem, z którego jak dotąd udzielono siedem pożyczek o wartości 125 mln EUR;
   instrument MŚP i instrument Szybka ścieżka do innowacji (FTI), które wspierają MŚP w opracowywaniu nowatorskich rozwiązań i narzędzi służących do zapobiegania chorobom zakaźnym, ich diagnozowania i leczenia oraz do poprawy kontroli zakażeń, w ramach których realizowane jest 36 projektów dotyczących oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe z budżetem w wysokości 33 mln EUR;

AP.  mając na uwadze, że do lat 60-ych XX w. opracowano ponad 20 nowych klas antybiotyków, ale od tamtego czasu powstała tylko jedna nowa klasa antybiotyków mimo rozprzestrzeniania się i rozwoju nowych opornych bakterii; mając ponadto na uwadze, że istnieją wyraźne dowody oporności na nowe środki w ramach istniejących klas antybiotyków;

AQ.  mając na uwadze pozytywne efekty zewnętrzne nowych środków przeciwdrobnoustrojowych dla zdrowia publicznego i nauki;

AR.  mając na uwadze, że stosowanie antybiotyków do celów hodowli zwierząt, np. jako stymulatorów wzrostu, stanowi niewłaściwe zastosowanie tych produktów leczniczych i jest potępiane przez wszystkie międzynarodowe organizacje zajmujące się zdrowiem, które zalecają wprowadzenie zakazu ich stosowania w ramach walki z opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe; mając na uwadze, że od 2006 r. w UE zabronione jest stosowanie antybiotyków jako stymulatorów wzrostu u zwierząt, od których lub z których pozyskuje się żywność;

AS.  mając na uwadze, że liczne choroby wywołane drobnoustrojami można skutecznie zwalczać nie za pomocą antybiotyków, torując drogę lekooporności, ale za pomocą wczesnej diagnostyki oraz leczenia nowymi i starymi lekami oraz innymi metodami i sposobami leczenia dozwolonymi w UE, ratując tym samym życie milionom ludzi i zwierząt w całej UE;

AT.  mając na uwadze, że powiększa się przepaść między rosnącą opornością na leki przeciwdrobnoustrojowe a rozwojem nowych leków przeciwdrobnoustrojowych; mając na uwadze, że w perspektywie do 2050 r. choroby lekooporne mogą powodować na całym świecie 10 mln zgonów rocznie; mając na uwadze, że według szacunków każdego roku co najmniej 25 000 osób umiera w UE z powodu infekcji spowodowanych drobnoustrojami lekoopornymi, co oznacza roczny koszt 1,5 mld EUR, podczas gdy w ciągu ostatnich 40 lat opracowano tylko jedną nową klasę antybiotyków;

AU.  mając na uwadze, że dla utrzymania skuteczności antybiotyków zastrzeżonych do stosowania u ludzi i ograniczenia ryzyka występowania oporności w odniesieniu do kluczowych antybiotyków zasadnicze znaczenie ma zakazanie stosowania niektórych rodzin antybiotyków w weterynarii; mając na uwadze, że Komisja powinna wskazać antybiotyki lub grupy antybiotyków zastrzeżone do leczenia niektórych zakażeń u ludzi;

AV.  mając na uwadze, że deklaracja polityczna poparta przez szefów państw podczas Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych w Nowym Jorku we wrześniu 2016 r. i globalny plan działania z maja 2015 r. zasygnalizowały światowe zobowiązanie do przyjęcia szeroko zakrojonego, skoordynowanego podejścia w celu rozwiązania problemów leżących u podstaw oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe w wielu sektorach;

AW.  mając na uwadze, że często przytaczane dane dotyczące 25 tys. zgonów rocznie w Europie i powiązanych kosztów przekraczających 1,5 mld EUR, które mają związek z opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe, pochodzą z 2007 r. i konieczne jest ciągłe aktualizowanie informacji na temat faktycznego obciążenia związanego z opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe; podkreśla, że skala problemu jest dowodem na istnienie wyraźnej potrzeby realizacji europejskiego planu działania „Jedno zdrowie” na rzecz zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe;

UE obszarem najlepszych praktyk

1.  jest zdania, że aby podjąć wystarczające kroki ukierunkowane na zwalczanie oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe, zasada „Jedno zdrowie” musi odgrywać kluczową rolę, podkreślając fakt, że zdrowie ludzi i zwierząt oraz środowisko są ze sobą wzajemnie powiązane, a choroby są przenoszone z ludzi na zwierzęta i odwrotnie; podkreśla w związku z tym, że choroby należy zwalczać zarówno u ludzi, jak i zwierząt, biorąc w szczególności pod uwagę łańcuch żywnościowy i środowisko, które mogą być kolejnym źródłem opornych mikroorganizmów; podkreśla ważną rolę Komisji w koordynacji i monitorowaniu krajowych planów działania realizowanych przez państwa członkowskie oraz znaczenie współpracy między administracjami;

2.  podkreśla potrzebę określenia ram czasowych realizacji europejskiego planu działania „Jedno zdrowie”; wzywa Komisję i państwa członkowskie do uwzględnienia w europejskim planie działania „Jedno zdrowie” oraz w krajowych planach działania wymiernych i wiążących celów i ambitnych założeń, tak aby umożliwić analizę porównawczą;

3.  podkreśla, że prawidłowe i rozważne stosowanie środków przeciwdrobnoustrojowych ma zasadnicze znaczenie dla ograniczenia występowania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe w opiece zdrowotnej ludzi, w hodowli zwierząt i w akwakulturze; podkreśla, że państwa członkowskie w różny sposób podchodzą do problemu oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe i stosują odmienne działania w tej sprawie, w związku z czym koordynacja planów krajowych z określonym zestawem celów nabiera kluczowego znaczenia; podkreśla, że Komisja odgrywa kluczową rolę w koordynacji i monitorowaniu strategii krajowych; podkreśla konieczność realizacji koncepcji „Jedno zdrowie” obejmującej wiele sektorów (w szczególności przyszły program ramowy UE w zakresie badań naukowych i innowacji (9PR)) i mediów, co jego zdaniem nie zostało jeszcze w wystarczający sposób ujęte w planie działań Komisji; domaga się ścisłego uregulowania stosowania antybiotyków do celów profilaktycznych w weterynarii, zgodnie z przepisami przyszłego rozporządzenia w sprawie weterynaryjnych produktów leczniczych;

4.  zaleca, aby nowo utworzona sieć „Jedno zdrowie” oraz wspólne działanie UE w sprawie oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe i zakażeń szpitalnych (Joint Action on AMR and Healthcare-Associated Infections – ang. UE-JAMRAI) angażowały poza państwami członkowskimi również inne kluczowe zainteresowane strony;

5.  wzywa Komisję do przeprowadzenia i opublikowania oceny śródterminowej i oceny ex post planu działania „Jedno zdrowie” w celu włączenia wszystkich właściwych zainteresowanych stron do procedury oceny;

6.  podkreśla, że wspólny unijny plan walki z rosnącym zagrożeniem dla zdrowia ludzi i zwierząt oraz dla środowiska ze strony bakterii opornych na antybiotyki może się powieść tylko w oparciu o dane pozyskane w sposób znormalizowany; wzywa w związku z tym Komisję do opracowania i przedstawienia odpowiednich procedur oraz wskaźników służących do pomiaru i porównywania postępów w zakresie zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe oraz do zapewnienia, aby znormalizowane dane były dostarczane i poddawane ocenie;

7.  zauważa, że niedawno przyjęte wskaźniki UE, które mają pomagać państwom członkowskim w monitorowaniu ich postępów w zakresie zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe, koncentrują się wyłącznie na konsumpcji antybiotyków i nie odzwierciedlają ich odpowiedniego stosowania; wzywa ECDC do odpowiedniej modyfikacji tych wskaźników UE;

8.  wzywa Komisję do zgłaszania ilości antybiotyków wytworzonych przez producentów i zbierania danych na ten temat;

9.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do skoordynowania nadzoru, monitorowania i raportowania trendów w oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe i patogenów opornych na środki przeciwdrobnoustrojowe oraz do zgłaszania tych danych do światowego systemu nadzorowania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe (GLASS); podkreśla ponadto szczególne znaczenie systematycznego gromadzenia wszystkich istotnych i porównywalnych danych dotyczących wielkości sprzedaży; wzywa Komisję do przygotowania – w porozumieniu z EMA, EFSA i ECDC – projektu unijnego priorytetowego wykazu patogenów w odniesieniu do ludzi i zwierząt, przy uwzględnieniu wykazu patogenów WHO, a tym samym ustalenia konkretnych, przyszłych priorytetów w zakresie badań i rozwoju; apeluje ponadto do Komisji, aby zachęcała państwa członkowskie do wdrożenia i monitorowania krajowych celów w zakresie nadzoru i ograniczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe/zakażeń szpitalnych oraz aby wsparła państwa członkowskie w tym zakresie;

10.  wzywa Komisję do opracowania znormalizowanych badań ankietowych służących zbieraniu danych na temat zakażeń szpitalnych oraz badania zagrożeń dużych populacji ludzi i zwierząt podczas epidemii i pandemii;

11.  podkreśla, że lepsza wymiana lokalnych, regionalnych i krajowych informacji i danych dotyczących występujących problemów związanych ze zdrowiem ludzi i zwierząt wraz ze stosowaniem systemów wczesnego ostrzegania może pomóc państwom członkowskim w przyjęciu odpowiednich środków ograniczających rozprzestrzenianie się opornych organizmów;

12.  wzywa do rozszerzenia roli i zasobów ludzkich i finansowych wszystkich właściwych agencji UE w odniesieniu do zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe; uważa, że ścisła współpraca między agencjami UE i projektami finansowanymi ze środków Unii ma zasadnicze znaczenie;

13.  wzywa zdecydowanie Komisję i państwa członkowskie do przedstawiania regularnych i dokładnych raportów na temat liczby stwierdzonych przypadków oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe u ludzi, a także dokładnych wskaźników śmiertelności związanej z tą opornością;

14.  podkreśla, że nadzorowanie hodowli zwierząt na potrzeby rolnictwa i przemysłu spożywczego, profilaktyka zakażeń, edukacja prozdrowotna, środki bezpieczeństwa biologicznego, programy aktywnej kontroli oraz praktyki kontrolne mają kluczowe znaczenie w kontrolowaniu wszelkich zakaźnych mikroorganizmów, ponieważ zmniejszają one zapotrzebowanie na środki przeciwdrobnoustrojowe, ograniczając tym samym możliwości wykształcania i rozprzestrzeniania się oporności u mikroorganizmów; podkreśla potrzebę obowiązkowego składania sprawozdań organom ds. zdrowia publicznego na temat wszystkich pacjentów, u których zdiagnozowano zakażenie lub u których stwierdzono nosicielstwo bakterii wysoce opornych; podkreśla potrzebę opracowania wytycznych dotyczących odizolowania hospitalizowanych nosicieli i utworzenia multidyscyplinarnej, profesjonalnej grupy zadaniowej, podlegającej bezpośrednio krajowym ministerstwom zdrowia;

15.  podkreśla potrzebę stworzenia unijnego systemu gromadzenia danych dotyczących prawidłowego stosowania wszystkich antybiotyków; zwraca się o opracowanie protokołów wystawiania recept i stosowania antybiotyków na szczeblu UE, uznając odpowiedzialność między innymi weterynarzy i lekarzy pierwszego kontaktu w tym zakresie; ponadto zwraca się o obowiązkowe gromadzenie – na szczeblu krajowym – wszystkich recept na antybiotyki oraz ich rejestrację w bazie danych kontrolowanej i koordynowanej przez ekspertów w dziedzinie zakażeń w celu rozpowszechniania wiedzy na temat optymalnego stosowania antybiotyków;

16.  ubolewa w związku z tym, że Komisja nie przedstawiła na czas strategicznego podejścia do zanieczyszczenia wody przez substancje farmaceutyczne, czego wymaga ramowa dyrektywa wodna(20); wzywa w związku z tym Komisję i państwa członkowskie do niezwłocznego opracowania unijnej strategii na rzecz walki z pozostałościami leków w wodzie i środowisku naturalnym, zakładającej wystarczający nacisk na monitorowanie, gromadzenie danych i lepszą analizę skutków oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe dla zasobów wodnych i ekosystemów wodnych; podkreśla przydatność zintegrowanego podejścia do pozostałości leków i oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe w środowisku naturalnym(21);

17.  podkreśla, że coraz większym problemem jest zanieczyszczenie wód i gleb pozostałościami antybiotyków stosowanych u ludzi i zwierząt oraz że samo środowisko jest potencjalnym źródłem nowych mikroorganizmów opornych na leki; wzywa w związku z tym Komisję, by poświęciła w ramach koncepcji „Jedno zdrowie” znacznie większą uwagę aspektowi środowiska;

18.  przypomina, że często przytaczane dane dotyczące 25 tys. zgonów rocznie w Europie i powiązanych kosztów przekraczających 1,5 mld EUR, które mają związek z opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe, pochodzą z 2007 r. i konieczne jest ciągłe aktualizowanie informacji na temat faktycznego obciążenia związanego z opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe;

19.  przypomina, że zdrowie jest czynnikiem wpływającym na wydajność i konkurencyjność oraz jedną z kwestii mającą największe znaczenie dla obywateli;

20.  wzywa Komisję do objęcia swoim finansowaniem Europejskiego Komitetu ds. Oznaczania Lekowrażliwości (EUCAST), który zajmuje się technicznymi aspektami fenotypowego oznaczania wrażliwości in vitro na środki przeciwdrobnoustrojowe i pełni funkcję pośredniego komitetu EMA i ECDC;

21.  wzywa Komisję do przeznaczenia w wieloletnich ramach finansowych na lata 2021–2027 (WRF) dodatkowych środków finansowych konkretnie na badania nad alternatywnymi paszami nieterapeutycznymi do zastosowań w hodowli zwierząt;

22.  popiera, jako minimum, reakcję Rady na projekt kodeksu praktyk Komisji Kodeksu Żywnościowego w sprawie zminimalizowania i powstrzymania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe oraz jego zasady 18 i 19 dotyczące odpowiedzialnego i ostrożnego stosowania środków przeciwdrobnoustrojowych;

23.  zachęca do skoncentrowania się na przestrzeganiu wytycznych w zakresie kontroli zakażeń, uwzględnieniu celów dotyczących zmniejszenia wskaźników zakażeń i wsparciu najlepszych praktyk, aby pomóc w zapewnieniu bezpieczeństwa pacjentów w środowisku szpitalnym;

24.  wzywa Komisję, ECDC i państwa członkowskie, by zachęcały do używania ręczników jednorazowych w placówkach o zaostrzonych rygorach higienicznych, takich jak instytucje opieki zdrowotnej, zakłady przetwórstwa spożywczego i przedszkola;

25.  przypomina, że żywność jest jednym z możliwych nośników opornych bakterii ze zwierząt na człowieka, a ponadto bakterie lekooporne mogą krążyć w populacjach ludzi i zwierząt poprzez wodę i środowisko; odnotowuje zagrożenie zakażeniem opornymi organizmami przez zanieczyszczone uprawy, na których zastosowano środki przeciwdrobnoustrojowe lub obornik, oraz przez spływy z gospodarstw do wód gruntowych; zaznacza, że w tym kontekście na rozprzestrzenianie się takich bakterii wpływają handel, podróże oraz migracja ludzi i zwierząt;

26.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do sporządzania komunikatów w sprawie zdrowia publicznego, aby zwiększyć świadomość ogółu społeczeństwa, a tym samym propagować zmianę zachowań dotyczących odpowiedzialnego stosowania antybiotyków i odpowiedzialnego obchodzenia się z nimi, w szczególności w odniesieniu do wykorzystywania w profilaktyce; podkreśla znaczenie zwiększania kompetencji zdrowotnych, tak aby pacjenci rozumieli informacje dotyczące opieki zdrowotnej i potrafili dokładnie przestrzegać zaleceń dotyczących leczenia; podkreśla, że należy zwiększyć skalę stosowania środków profilaktycznych, łącznie z higieną, w celu ograniczenia popytu na antybiotyki; podkreśla, że świadomość zagrożeń związanych z samoleczeniem i zbyt częstym wystawianiem recept powinna stanowić główny element strategii profilaktycznej;

27.  wzywa państwa członkowskie do sporządzania komunikatów w sprawie zdrowia publicznego, aby zwiększyć świadomość ogółu społeczeństwa w kwestii związku pomiędzy zakażeniami a higieną osobistą; podkreśla, że skutecznym środkiem ograniczającym stosowanie środków przeciwdrobnoustrojowych jest przede wszystkim zapobieżenie rozprzestrzenianiu się zakażeń; w związku z tym zachęca do promowania inicjatyw w zakresie samoopieki;

28.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do opracowania strategii na rzecz wsparcia pacjentów w zakresie przestrzegania wytycznych dotyczących leczenia antybiotykowego i innych właściwych terapii przepisanych przez lekarzy;

29.  wzywa Komisję do zaproponowania wytycznych, w oparciu o podejście „Jedno zdrowie”, określających najlepsze praktyki celem ustanowienia zharmonizowanych norm jakości w programach nauczania w całej UE, tak aby wspierać interdyscyplinarne kształcenie, profilaktykę zachorowań oraz programy szkoleń dla pracowników służby zdrowia i ogółu społeczeństwa, zapewnić właściwe zachowanie pracowników służby zdrowia i lekarzy weterynarii w zakresie przepisywania, dawkowania, stosowania i utylizacji środków przeciwdrobnoustrojowych i sprzętu zakażonego środkami przeciwdrobnoustrojowymi(22), a także do zapewnienia utworzenia i wdrożenia multidyscyplinarnych zespołów ds. antybiotykoterapii w środowisku szpitalnym;

30.  podkreśla, że jedna trzecia recept jest wystawiana w sektorze podstawowej opieki zdrowotnej, w związku z czym ten sektor należy potraktować priorytetowo w protokołach stosowania; podkreśla potrzebę opracowania takich protokołów, ich kontrolowania i nadzorowania przez specjalistów ds. chorób zakaźnych; wzywa Komisję do opracowania projektu wytycznych dotyczących wykorzystania takich protokołów w dziedzinie zdrowia ludzkiego; wzywa państwa członkowskie do przeglądu wszystkich istniejących protokołów, zwłaszcza w odniesieniu do profilaktycznego stosowania antybiotyków podczas operacji; z zadowoleniem przyjmuje aktualne projekty realizowane na szczeblu krajowym, na przykład program PIRASOA, jako przykłady dobrych praktyk w zakresie rozsądnego stosowania antybiotyków w placówkach podstawowej opieki zdrowotnej i szpitalach; zachęca do opracowania mechanizmów wymiany najlepszych praktyk i protokołów;

31.  zdaje sobie sprawę, że pracownicy służby zdrowia często muszą podejmować szybkie decyzje o tym, czy terapia antybiotykowa jest wskazana; zauważa, że szybkie testy diagnostyczne mogą ułatwić skuteczne i dokładne podejmowanie decyzji;

32.  zachęca państwa członkowskie do zapobiegania rozprzestrzenianiu się zakażeń spowodowanych opornymi bakteriami przez wdrożenie aktywnych badań przesiewowych przy użyciu szybkich technologii diagnostycznych w celu szybkiego rozpoznawania pacjentów zakażonych bakteriami wielolekoopornymi, a także do wprowadzenia odpowiednich środków kontroli zakażeń (np. izolacji pacjentów, kohortacji i zaostrzonych środków higienicznych);

33.  zdaje sobie sprawę, że koszt szybkich testów diagnostycznych może być wyższy niż cena antybiotyków; zwraca się do Komisji i do państw członkowskich, by zaproponowały środki zachęcające przemysł do opracowania skutecznych, niedrogich i wydajnych metod badań oraz do korzystania z szybkich testów diagnostycznych; podkreśla, że szybkie testy diagnostyczne są ogólnodostępne jedynie w 40 % krajów OECD; wzywa instytucje ubezpieczeń zdrowotnych do pokrycia dodatkowych kosztów wynikających ze stosowania szybkich testów diagnostycznych z uwagi na długofalowe korzyści z zapobiegania niepotrzebnemu stosowaniu środków przeciwdrobnoustrojowych;

34.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, by ograniczyły sprzedawanie antybiotyków przez tych pracowników służby zdrowia i weterynarii, którzy je przepisują, oraz by wyeliminowały wszelkie zachęty – finansowe i inne – do przepisywania antybiotyków, a jednocześnie dalej zapewniały wystarczająco szybki dostęp do ratunkowej medycyny weterynaryjnej; podkreśla, że wiele środków przeciwdrobnoustrojowych stosuje się zarówno u ludzi, jak i u zwierząt, a niektóre mają kluczowe znaczenie dla zapobiegania zagrażającym życiu zakażeniom u ludzi lub leczenia tych zakażeń, dlatego stosowanie tych środków u zwierząt powinno być zakazane; podkreśla, że te środki przeciwdrobnoustrojowe powinny być zastrzeżone wyłącznie do leczenia ludzi, by jak najdłużej utrzymać ich skuteczność w leczeniu zakażeń u ludzi; uważa, że państwa członkowskie powinny mieć prawo do wdrożenia lub utrzymania bardziej rygorystycznych środków ograniczających sprzedaż antybiotyków;

35.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do podjęcia zdecydowanych działań przeciwko nielegalnej sprzedaży – lub sprzedaży bez recepty lekarskiej lub weterynaryjnej – środków przeciwdrobnoustrojowych na terenie UE;

36.  podkreśla znaczenie szczepionek i narzędzi diagnostycznych w zwalczaniu oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe oraz zakażeń szpitalnych; zaleca włączenie celów dotyczących szczepień dzieci i dorosłych oraz kontroli zakażeń, zwłaszcza grup wysokiego ryzyka, jako kluczowego elementu krajowych planów przeciwdziałania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe; podkreśla ponadto znaczenie dostępnych informacji i podnoszenia świadomości ogółu społeczeństwa, aby zwiększyć wyszczepialność w medycynie i weterynarii, a tym samym w opłacalny sposób zwalczać choroby i oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe;

37.  podkreśla, że w europejskim planie działania „Jedno zdrowie” na rzecz zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe wskazano, że immunizacja przez szczepienie to opłacalna forma interwencji w walce z opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe(23), a Komisja zapowiedziała w planie działania stworzenie zachęt do upowszechniania narzędzi diagnostycznych, szczepień i alternatyw dla środków przeciwdrobnoustrojowych(24), jednak stosunkowo wysokie koszty narzędzi diagnostycznych, szczepień i rozwiązań alternatywnych wobec środków przeciwdrobnoustrojowych w porównaniu z tradycyjnymi antybiotykami utrudnia zwiększenie wyszczepialności zgodnie z założeniami planu działania(25); podkreśla, że różne państwa członkowskie już uznały szczepienia za ważny środek w polityce zapobiegania transgranicznym epidemiom chorób zwierzęcych i ograniczania dalszego ryzyka zakażeń na unijnym rynku rolnym, i dlatego wdrożyły takie działania;

38.  wzywa państwa członkowskie do większych starań w zapobieganiu zakażeniom, które mogą prowadzić do sepsy, i ich zwalczaniu; wzywa państwa członkowskie, by w krajowych planach przeciwdziałania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe uwzględniły ukierunkowane środki służące poprawie profilaktyki, wczesnego rozpoznawania i diagnostyki oraz klinicznego leczenia sepsy;

39.  wzywa Komisję Europejską, by przeanalizowała, jak najlepiej wykorzystać potencjał europejskich sieci referencyjnych ds. chorób rzadkich, oraz oceniła rolę, jaką mogą one odegrać w badaniach nad opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe;

40.  podkreśla, że coraz większym problemem jest zanieczyszczenie środowiska pozostałościami antybiotyków stosowanych u ludzi i zwierząt, zwłaszcza w hodowli zwierząt, w szpitalach i gospodarstwach domowych, i że problem ten wymaga podjęcia spójnych działań politycznych, by uniknąć przenoszenia oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe między ekosystemami, zwierzętami i ludźmi; zachęca do prowadzenia dalszych badań nad dynamiką przenoszenia tego typu zanieczyszczeń i ich względnym wpływem na oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe; wzywa zatem do tworzenia synergii między podejściem „Jedno zdrowie” a dostępnymi danymi z monitorowania środowiska, zwłaszcza z monitorowania substancji wpisanych do wykazu zgodnie z ramową dyrektywą wodną, by uzupełnić dostępną wiedzę na temat występowania i rozprzestrzeniania się środków przeciwdrobnoustrojowych w środowisku;

41.  zauważa, że bakterie poddane działaniu herbicydów reagują inaczej na antybiotyki istotne z klinicznego punktu widzenia; odnotowuje częste zmiany oporności na antybiotyki w wyniku stosowania zatwierdzonych herbicydów i antybiotyków oraz zauważa, że konsekwencje takich zmian wymykają się nadzorowi regulacyjnemu;

42.  wzywa Komisję, by podjęła odpowiednie działania w celu rozwiązania problemu uwalniania do środowiska produktów leczniczych, w tym środków przeciwdrobnoustrojowych, ze ścieków i oczyszczalni ścieków, gdyż jest to jeden z głównych czynników sprzyjających powstawaniu oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe;

43.  apeluje o przegląd ocen ryzyka dla środowiska w procesie wydawania pozwoleń na dopuszczenie do obrotu środków przeciwdrobnoustrojowych oraz w odniesieniu do starszych produktów leczniczych, znajdujących się już na rynku; wzywa do rygorystycznego przestrzegania unijnych dobrych praktyk wytwarzania i zasad ekologicznych zamówień publicznych w odniesieniu do wytwarzania i dystrybucji produktów leczniczych oraz do uwalniania antybiotyków do środowiska;

44.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, by zajęły się problemem szybkiego rozwoju grzybów wielolekoopornych przez dokonanie przeglądu stosowania środków grzybobójczych w rolnictwie i przemyśle;

45.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do stopniowego wycofywania związków i substancji przeciwdrobnoustrojowych stosowanych w celach niemedycznych, np. w środkach czystości do codziennego użytku i w innych towarach konsumpcyjnych;

46.  podkreśla pilną potrzebę dogłębnych badań nad wpływem obecności substancji przeciwdrobnoustrojowych w roślinach spożywczych i paszach na rozwój oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe, a także nad środowiskiem drobnoustrojów w glebie;

47.  przypomina w związku z tym o potrzebie dokładnego ocenienia ex ante, jakie są koszty społeczne podejścia typu „koniec rury”;

48.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do dokonania przeglądu kodeksów dobrej praktyki rolniczej oraz odpowiednich najlepszych dostępnych technik objętych zakresem dyrektywy w sprawie emisji przemysłowych (dyrektywa IED)(26), by uwzględnić w nich przepisy dotyczące postępowania z obornikiem zawierającym antybiotyki lub mikroorganizmy oporne na środki przeciwdrobnoustrojowe;

49.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, by zachęcały do opracowywania zrównoważonych leków o niskim wpływie na środowisko i wodę, a także do dalszych innowacji w tym zakresie w sektorze farmaceutycznym;

50.  podkreśla, że nie wszystkie państwa członkowskie posiadają zasoby wystarczające do opracowania i wdrożenia całościowych krajowych strategii przeciwdziałania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe; wzywa Komisję, by przedstawiła państwom członkowskim jasne informacje na temat dostępnych zasobów unijnych na zwalczanie oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe oraz by zwiększyła poziom środków finansowych przeznaczonych na ten cel;

51.  wzywa Komisję do dokonania przeglądu dokumentów referencyjnych dotyczących najlepszych dostępnych technik (BREF) w ramach dyrektywy w sprawie emisji przemysłowych w odniesieniu do emisji z zakładów produkujących antybiotyki;

52.  wzywa Komisję, by skutecznie wykorzystywała istniejące przepisy we wszystkich obszarach związanych z opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe, by zapewnić uwzględnianie tego zagrożenia we wszystkich dziedzinach polityki;

53.  podkreśla znaczenie podejścia uwzględniającego ocenę całego cyklu życia produktu, od jego wytworzenia i przepisania po gospodarowanie odpadami farmaceutycznymi; zwraca się do Komisji, by zajęła się kwestią unieszkodliwiania antybiotyków w przypadkach, gdy należy rozważyć rozwiązania alternatywne wobec spalania, np. zgazowanie;

54.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, by zapewniły uwzględnianie problemów środowiskowych w systemie nadzoru nad bezpieczeństwem farmakoterapii w odniesieniu do leków stosowanych u ludzi oraz większe uwzględnianie tych problemów w odniesieniu do weterynaryjnych produktów farmaceutycznych, zwłaszcza w związku z opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe;

55.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do określenia norm jakości (wartości progowych) lub wymogów oceny ryzyka, by zagwarantować bezpieczne stężenie danych antybiotyków i mikroorganizmów opornych na środki przeciwdrobnoustrojowe w oborniku, osadach ściekowych i wodzie do nawadniania, zanim możliwe będzie wykorzystanie ich na polach uprawnych;

56.  wzywa Komisję, by we współpracy z państwami członkowskimi zainicjowała ogólnounijną kampanię informowania konsumentów i przedsiębiorstw na temat akwakultury ogólnie, a szczególnie na temat różnic między rygorystycznymi i całościowymi standardami stosowanymi na rynku UE a standardami mającymi zastosowanie do produktów importowanych z państw trzecich, ze szczególnym naciskiem na problemy dotyczące bezpieczeństwa żywności i zdrowia publicznego, wynikające z wprowadzania do Unii szczególnie opornych mikroorganizmów oraz z oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe;

57.  wzywa do stopniowego wycofywania rutynowego profilaktycznego i metafilaktycznego stosowania środków przeciwdrobnoustrojowych u całych grup zwierząt gospodarskich i apeluje o całkowity zakaz stosowania antybiotyków ostatniej szansy u zwierząt służących do produkcji żywności; podkreśla, że dobre praktyki hodowli zwierząt i higieny, właściwe zarządzanie gospodarstwem i inwestycje w tych obszarach przyczyniają się do zapobiegania zakażeniom, a tym samym do ograniczenia stosowania antybiotyków; wzywa Komisję, by przedstawiła nową strategię UE na rzecz dobrostanu zwierząt, za czym opowiada się Parlament Europejski, obejmującą długoterminowy cel stworzenia prawa dobrostanu zwierząt; wzywa Komisję do bezzwłocznego wdrożenia zaległych punktów strategii UE na rzecz ochrony i dobrostanu zwierząt na lata 2012–2015;

58.  podkreśla, że dobre systemy zarządzania gospodarstwem, bezpieczeństwa biologicznego i hodowli zwierząt to podstawa zdrowia i dobrostanu zwierząt, od których lub z których pozyskuje się żywność, a właściwe stosowanie tych systemów minimalizuje podatność na choroby bakteryjne i potrzebę stosowania antybiotyków u zwierząt;

59.  uważa, że należy zachęcać do właściwego finansowania inwestycji w gospodarstwach, np. w poprawę jakości zabudowań gospodarskich, wentylację, czyszczenie, dezynfekcję, szczepienia i bezpieczeństwo biologiczne, a nie podważać ich w przyszłej wspólnej polityce rolnej (WPR); uznaje w tym względzie znaczenie świadomości społeczności rolniczej w dziedzinie dobrostanu i zdrowia zwierząt oraz bezpieczeństwa żywności; zwraca uwagę na znaczenie propagowania i stosowania dobrych praktyk na wszystkich etapach produkcji i przetwarzania produktów spożywczych oraz na znaczenie bezpiecznej i zrównoważonej odżywczo paszy, specjalnych strategii żywienia oraz składu i przetwarzania pasz;

60.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, by m.in. w kontekście przeglądu WPR zwiększały synergie między działaniami oraz, zgodnie z ustaleniami zapisanymi w europejskim planie działania „Jedno zdrowie” na rzecz zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe, zapewniały skuteczne zachęty finansowe i wsparcie dla hodowców, którzy mogą wykazać, że znacznie zmniejszyli stosowanie antybiotyków i uzyskali wysoką wyszczepialność swoich zwierząt;

61.  podkreśla fundamentalne znaczenie utrzymywania higieny i dobrych warunków sanitarnych w gospodarstwach; apeluje do Komisji o opracowanie wytycznych dotyczących stosowania antybiotyków u zwierząt i higieny w gospodarstwach; wzywa państwa członkowskie do sporządzenia szczegółowych planów i zaostrzenia kontroli warunków sanitarnych;

62.  przypomina o środkach zapobiegawczych, które należy stosować, zanim podejmie się leczenie środkami przeciwdrobnoustrojowymi całych grup zwierząt (metafilaktyka), od których lub z których pozyskuje się żywność:

   wykorzystywanie zdrowego materiału hodowlanego, rosnącego w naturalny sposób i wykazującego odpowiednią różnorodność genetyczną,
   warunki odpowiadające potrzebom behawioralnym danego gatunku, co obejmuje interakcje społeczne i hierarchię w stadzie,
   zagęszczenie hodowli niezwiększające ryzyka przenoszenia chorób,
   izolowanie zwierząt chorych od reszty grupy,
   (w odniesieniu do kurcząt i mniejszych zwierząt) podział stad na mniejsze, fizycznie oddzielone grupy,
   zgodne z zasadą wzajemnej zgodności wdrażanie obowiązujących przepisów w sprawie dobrostanu zwierząt, określonych w wymogach podstawowych w zakresie zarządzania nr 11, 12 i 13 wymienionych w załączniku II do rozporządzenia (UE) nr 1306/2013(27);

63.  uważa, że wymóg podawania na etykietach informacji o stosowaniu antybiotyków podniósłby poziom wiedzy konsumentów i pomógł im dokonywać bardziej świadomych wyborów; wzywa Komisję do opracowania zharmonizowanego systemu etykietowania na podstawie norm dobrostanu zwierząt i dobrych praktyk hodowli zwierząt, co rozważano już w 2009 r.(28),

64.  wskazuje również na wyniki najnowszych badań naukowych (z lutego 2018 r.), według których ESBL (beta-laktamazy o rozszerzonym spektrum działania) tylko w niewielkim stopniu przenoszą się na ludzi w związku z hodowlą zwierząt gospodarskich i spożyciem mięsa, a w głównej mierze – są przenoszone między ludźmi(29);

65.  mając na uwadze, że hodowla o wysokim zagęszczeniu może wiązać się z niewłaściwym i rutynowym podawaniem antybiotyków w paszy dla zwierząt hodowlanych i drobiu w celu uzyskania szybszego wzrostu oraz że w hodowlach takich powszechne jest również profilaktyczne stosowanie antybiotyków do zapobiegania rozprzestrzenianiu się chorób w wyniku ciasnoty, zamknięcia i stresujących warunków przetrzymywania zwierząt, osłabiających ich systemy odpornościowe, a także w celu skompensowania niewłaściwych warunków sanitarnych hodowli;

66.  uważa, że nasza wiedza na temat rozprzestrzeniania się oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe ze zwierząt w gospodarstwach rolnych na ludzi jest już dość obszerna, czego nie uznano jednak odpowiednio w planie działania; zauważa, że w planie działania wezwano tylko do dalszych badań i do uzupełnienia niedostatków wiedzy w tej dziedzinie, co może spowodować odłożenie w czasie bardzo potrzebnych działań;

67.  apeluje do Komisji i państw członkowskich o wprowadzenie rozróżnienia na zwierzęta gospodarskie i zwierzęta domowe, zwłaszcza przy opracowywaniu mechanizmu monitorowania i oceny stosowania środków przeciwdrobnoustrojowych w weterynarii oraz przy określaniu działań dotyczących stosowania tych środków;

68.  podkreśla, że wraz z weterynarzami opracowano system całościowego monitorowania stosowania antybiotyków w hodowli, wymagający szczegółowego dokumentowania stosowania antybiotyków i wprowadzający dalsze udoskonalenia w ich podawaniu; wyraża ubolewanie, że w leczeniu ludzi nie wprowadzono jak dotąd porównywalnego systemu;

69.  zauważa, że również agencje UE potwierdzają korelacje między stwierdzoną opornością na antybiotyki u zwierząt, od których lub z których pozyskuje się żywność (np. brojlerów), a znacznym odsetkiem zakażeń bakteryjnych u ludzi, powstających podczas obróbki, przygotowywania i spożycia mięsa tych zwierząt(30);

70.  podkreśla, że według badań interwencje ograniczające stosowanie antybiotyków u zwierząt, od których lub z których pozyskuje się żywność, wiążą się ze zmniejszeniem obecności bakterii opornych na antybiotyki u tych zwierząt(31);

71.  apeluje do Komisji i państw członkowskich, by w świetle tych niedawnych badań(32) zachowały ostrożność i umiar przy podejmowaniu działań oraz starannie oceniały i klasyfikowały antybiotyki i oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe we wszystkich odpowiednich przepisach, by niepotrzebnie nie ograniczać w europejskiej hodowli dostępności środków zwalczających niektóre pierwotniaki, np. kokcydia, a tym samym nie zwiększyć nieumyślnie ryzyka zakażenia ludzi drogą pokarmową niebezpiecznymi bakteriami, np. salmonellą, i drobnoustrojami;

72.  wyraża ubolewanie, że w unijnym planie działania „Jedno zdrowie” na rzecz zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe nie przewidziano przydziału zasobów ani ambitniejszego wykorzystania narzędzi legislacyjnych; wzywa Komisję, by ambitniej podeszła do opracowywania przyszłych planów działania oraz by podjęła bardziej zdecydowane działania w celu pełnego wdrożenia planu „Jedno zdrowie”;

73.  wyraża ubolewanie, że zasadniczo właściwe podejście strategiczne Komisji zbyt często kończy się na deklaracjach, i wzywa Komisję do bardziej konkretnego podejścia;

74.  wzywa Komisję do koordynowania i monitorowania strategii krajowych, by umożliwić wymianę najlepszych praktyk między państwami członkowskimi;

75.  wzywa państwa członkowskie do opracowania ambitnych krajowych strategii zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe w sektorze produkcji zwierzęcej, łącznie z ilościowymi celami ograniczenia stosowania weterynaryjnych środków przeciwdrobnoustrojowych, z uwzględnieniem specyfiki lokalnej; podkreśla, że w realizację tych strategii powinny być zaangażowane wszystkie sektory z całego łańcucha żywnościowego;

76.  zauważa, że niektóre państwa członkowskie zdefiniowały w prawie funkcję wykwalifikowanych doradców ds. leczenia zwierząt, uprawnionych przez właściwe organy do przepisywania określonych leków weterynaryjnych; podkreśla, że krajowe plany działania w sprawie oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe nie powinny zakazywać tym osobom przepisywania i wydawania w razie potrzeby określonych leków weterynaryjnych, zważywszy na rolę, jaką osoby te mogą odgrywać w odosobnionych społecznościach wiejskich;

77.  podkreśla znaczenie wymiany najlepszych praktyk między państwami członkowskimi oraz koordynacji tej wymiany przez Komisję; w związku z tym z zadowoleniem przyjmuje spadek stosowania antybiotyków w hodowli zwierząt w Niderlandach o 64,4 % w latach 2009–2016 i deklarowaną na poziomie krajowym ambicję dalszej redukcji do roku 2020; wzywa Komisję i państwa członkowskie do naśladowania tego przykładu partnerstwa publiczno-prywatnego między organami rządowymi, przemysłem, naukowcami i lekarzami weterynarii również w innych częściach Unii;

78.  wzywa państwa członkowskie, by rozważyły wdrożenie pozytywnych (ulgi podatkowe dla rolników) i negatywnych (podatki od sprzedaży antybiotyków, z powodzeniem stosowane w Belgii i Danii) bodźców podatkowych w odniesieniu do antybiotyków stosowanych w hodowli zwierząt do celów nieleczniczych;

Wspieranie badań, rozwoju i innowacji na rzecz zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe

79.  zwraca uwagę, że UE przeznaczyła 1,3 mld EUR na badania nad opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe i jest liderem w tej dziedzinie, a wśród dotychczasowych osiągnięć UE w tym zakresie można wymienić uruchomienie programu „Nowe leki przeciw złym wirusom” (New Drugs for Bad Bugs, ND4BB))(33) oraz inicjatywę wspólnego planowania badań nad opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe (JPIAMR)(34); podkreśla konieczność koordynacji i efektywności badań; w związku z tym z zadowoleniem przyjmuje takie inicjatywy jak ERA-NET na rzecz synergii między inicjatywą JPIAMR a programem „Horyzont 2020”; podkreśla, że do lat 60. XX w. opracowano ponad 20 nowych klas antybiotyków, i z niepokojem zauważa, że w ostatnich latach nie wprowadzono do obrotu żadnej zupełnie nowej klasy środków przeciwdrobnoustrojowych;

80.  wzywa Komisję, by rozważyła opracowanie nowych przepisów stymulujących tworzenie nowych środków przeciwdrobnoustrojowych dla ludzi, o co Parlament Europejski zwracał się już w dniu 10 marca 2016 r. w poprawkach do wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie weterynaryjnych produktów leczniczych, a także w rezolucji z dnia 19 maja 2015 r.; zauważa, że w planie działania „Jedno zdrowie” na rzecz zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe również Komisja zobowiązała się „poddać analizie unijne narzędzia regulacyjne i zachęty – w szczególności ustawodawstwo dotyczące leków sierocych i produktów leczniczych stosowanych w pediatrii – aby zastosować je do nowatorskich środków przeciwdrobnoustrojowych”;

81.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że EFSA i EMA dokonały w ostatnim czasie przeglądu i omówienia wielu alternatyw wobec środków przeciwdrobnoustrojowych dla zwierząt służących do produkcji żywności, a w czasie badań doświadczalnych niektóre spośród tych alternatyw przyniosły obiecujące wyniki pod względem poprawy parametrów zdrowia zwierząt; w związku z tym zaleca nadanie nowego impulsu badaniom naukowym nad rozwiązaniami alternatywnymi oraz opracowanie przepisów UE stymulujących opracowywanie takich rozwiązań i wprowadzających jasne zasady dopuszczania ich do użytku;

82.  przypomina, że tradycyjne metody tworzenia antybiotyków, bazujące na szeregu technik modyfikacji antybiotyków pozyskiwanych w przyrodzie, wyczerpały swoje możliwości, a inwestycje w działania badawczo-rozwojowe mające na celu opracowanie nowej generacji antybiotyków powinny przełamać ten tradycyjny paradygmat; z zadowoleniem przyjmuje opracowane już nowe techniki, np. produkcji przeciwciał monoklonalnych, które zmniejszają zjadliwość bakterii, nie zabijając ich, lecz unieszkodliwiając;

83.  zwraca uwagę, że nauka i badania naukowe odgrywają kluczową rolę w opracowywaniu norm zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe;

84.  z zadowoleniem przyjmuje najnowsze projekty badawcze dotyczące terapii alternatywnych wobec antybiotyków, takich jak terapia fagowa, np. finansowany przez UE projekt Phagoburn; zauważa, że jak dotąd żadne terapie fagowe nie zostały dopuszczone do stosowania na szczeblu unijnym; wzywa Komisję, by korzystając z najnowszych badań naukowych, przedstawiła wniosek dotyczący przepisów w sprawie terapii fagowej;

85.  odnotowuje niedawne badania nad probiotykami nowej generacji do stosowania jednocześnie z terapią antybiotykową w warunkach klinicznych, wykazującymi zdolność do zmniejszania liczby zakażeń szpitalnych wywoływanych przez bakterie o wysokiej oporności na antybiotyki(35);

86.  zwraca uwagę, że równie ważne są działania badawczo-rozwojowe dotyczące nowatorskich metod leczenia i profilaktyki zakażeń, a metody te mogą obejmować stosowanie substancji wzmacniających reakcję immunologiczną na zakażenia bakteryjne, np. prebiotyków i probiotyków;

87.  zachęca Europejską Agencję Leków (EMA), by we współpracy z EFSA i ECDC przeanalizowała wszystkie dostępne informacje o korzyściach i zagrożeniach związanych ze starszymi środkami przeciwdrobnoustrojowymi, w tym z kombinacjami różnych antybiotyków, a także do rozważenia, czy należy wprowadzić zmiany zakresu dozwolonych zastosowań tych środków; podkreśla, że należy zachęcać do podejmowania na wczesnym etapie dialogu między innowatorami a organami regulacyjnymi, by w razie potrzeby dostosować ramy regulacyjne, nadać priorytetowe znaczenie procesowi tworzenia leków przeciwdrobnoustrojowych, przyspieszyć ten proces i umożliwić szybszy dostęp do tych leków;

88.  zachęca Komisję do wprowadzenia przyspieszonej procedury pozwalającej na tymczasowe wycofanie z użytku środków przeciwdrobnoustrojowych zatwierdzonych do celów przemysłowych lub rolniczych, ale podejrzewanych o poważny negatywny wpływ na oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe, do czasu przeprowadzenia dalszych badań nad ich wpływem;

89.  przypomina, że zła jakość produktów leczniczych i weterynaryjnych o niskim stężeniu substancji czynnych lub ich długotrwałe stosowanie sprzyja powstawaniu opornych drobnoustrojów; wzywa zatem Komisję i państwa członkowskie do udoskonalenia i opracowania przepisów gwarantujących jakość, bezpieczeństwo i skuteczność leków oraz podawanie leków zgodnie z rygorystycznymi zasadami;

90.  wzywa Komisję do zwiększenia finansowania wczesnych etapów międzysektorowych i interdyscyplinarnych działań badawczo-rozwojowych w dziedzinie epidemiologii i immunologii patogenów opornych na środki przeciwdrobnoustrojowe oraz wykrywania zakażeń szpitalnych, zwłaszcza badań nad drogami przenoszenia patogenów między zwierzętami, ludźmi i środowiskiem; wzywa Komisję, by wspierała badania nad higieną rąk oraz wpływem różnych metod mycia i suszenia rąk na przenoszenie potencjalnych patogenów;

91.  wzywa Komisję, by inwestowała również w opracowywanie nieantybiotykowych rozwiązań alternatywnych w zakresie zdrowia zwierząt, w tym stymulatorów wzrostu, a także w tworzenie nowych substancji umożliwiających opracowanie nowych antybiotyków; podkreśla, że nowych antybiotyków nie można stosować do profilaktyki u zwierząt ani do pobudzania ich wzrostu, a sektory przemysłu otrzymujące fundusze publiczne na tworzenie nowych antybiotyków muszą zaprzestać ich dystrybucji lub podawania w profilaktyce i do stymulowania wzrostu;

92.  z zadowoleniem przyjmuje najnowsze transgraniczne projekty badawcze dotyczące zarządzania środkami przeciwdrobnoustrojowymi i zapobiegania zakażeniom, np. finansowany przez UE projekt i-4-1-Health Interreg; wzywa Komisję do zwiększenia funduszy na badanie metod zapobiegania zakażeniom szpitalnym;

93.  wzywa Komisję, by w kolejnym unijnym programie ramowym w zakresie badań naukowych i innowacji dalej wspierała działania badawczo-rozwojowe dotyczące oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe, w tym badania nad chorobami zakaźnymi o zasięgu światowym, wskazanymi w celach zrównoważonego rozwoju, zwłaszcza nad malarią lekooporną, HIV i zaniedbanymi chorobami tropikalnymi, w tym przez utworzenie w tym programie odrębnej misji dotyczącej globalnej walki z opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe;

94.  wzywa Komisję, by wprowadziła ograniczenia w transporcie żywych zwierząt ze stref, w których przy pomocy obecnego systemu monitorowania stwierdzono występowanie szczepów bakterii odpornych na środki przeciwdrobnoustrojowe;

95.  zauważa, że niektóre środki ochrony roślin mogą mieć również właściwości przeciwdrobnoustrojowe, co może wpływać na rozprzestrzenianie się oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe; apeluje o dalsze badania nad potencjalnymi związkami między poddaniem działaniu dostępnych w handlu form użytkowych pestycydów a rozwojem oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe; przyznaje, że herbicydy są rutynowo badane pod kątem toksyczności, ale nie pod kątem subletalnego oddziaływania na drobnoustroje, i podkreśla, że z przyczyn podanych powyżej należy rozważyć rutynowe wykonywanie takich badań;

96.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, by wspierały wczesny i stały dialog ze wszystkimi zainteresowanymi stronami w celu opracowania odpowiednich zachęt do prac badawczo-rozwojowych w dziedzinie oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe; przyznaje, że nie istnieje jedno uniwersalne podejście; wzywa Komisję, by oficjalnie włączyła społeczeństwo obywatelskie w debatę na temat zdrowia, np. przez utworzenie i finansowanie specjalnej sieci zainteresowanych stron;

97.  podkreśla potrzebę istnienia różnych modeli współpracy prowadzonej przez sektor publiczny z udziałem przemysłu; przyznaje, że potencjał przemysłu odgrywa kluczową rolę w działaniach badawczo-rozwojowych dotyczących oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe; niezależnie od tego podkreśla, że w tej wymagającej pilnych działań dziedzinie potrzebne jest dalsze priorytetowe traktowanie i koordynacja ze strony sektora publicznego; wzywa zatem Komisję, by utworzyła publiczną platformę dla finansowanych z funduszy publicznych projektów badawczo-rozwojowych dotyczących oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe, służącą koordynowaniu wszystkich działań badawczo-rozwojowych;

98.  podkreśla w związku z tym, że obecne przepisy dotyczące innowacji nie pozwalają na skuteczne pobudzanie działań badawczo-rozwojowych dotyczących oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe, i wzywa do dostosowania i harmonizacji zasad ochrony własności intelektualnej na szczeblu europejskim, zwłaszcza z myślą o lepszym dostosowaniu okresu ochrony do okresu wymaganego w przypadku innowacyjnego produktu leczniczego;

99.  uważa, że badania dotyczące zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe prowadzi się już w wielu miejscach w Unii, lecz brakuje odpowiedniego obrazu stanu badań naukowych w UE jako całości; proponuje w związku z tym utworzyć specjalną platformę na szczeblu UE, by w przyszłości można było efektywniej wykorzystywać zasoby naukowe;

100.  przypomina, że należy tworzyć koalicje środowiska akademickiego i firm biofarmaceutycznych w celu opracowywania nowych antybiotyków, szybkich metod diagnostycznych i nowatorskich terapii;

101.  z zadowoleniem przyjmuje wnioski ze Wspólnego Sympozjum Technicznego WHO, Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO) i WTO pt. „Antimicrobial Resistance: how to foster innovation, access and appropriate use of antibiotics” [Oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe: jak wspierać innowacje, dostęp do antybiotyków i ich właściwe stosowanie](36), podczas którego omówiono nowe modele działań badawczo-rozwojowych, mające zachęcać do takich działań, a jednocześnie oddzielić korzyści finansowe ze sprzedaży antybiotyków od wolumenu sprzedaży;

102.  przypomina, że rozporządzenie w sprawie badań klinicznych(37) pomoże zachęcać do prowadzenia w UE badań nad nowymi środkami przeciwdrobnoustrojowymi; wzywa Komisję i EMA, by bez dalszej zwłoki wdrożyły rozporządzenie w sprawie badań klinicznych;

103.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby wspierały opracowywanie i upowszechnianie nowych modeli gospodarczych, projektów pilotażowych i zachęt polegających na obniżaniu kosztów badań dla przemysłu oraz tworzeniu zapotrzebowania na rynku, mających stymulować rozwój nowych metod leczenia, narzędzi diagnostycznych, antybiotyków, wyrobów medycznych, szczepionek i rozwiązań alternatywnych wobec środków przeciwdrobnoustrojowych; jest zdania, że rozwiązania te mają sens, gdy są w dłuższej perspektywie zrównoważone, wynikają z potrzeb i opierają się na danych naukowych, są ukierunkowane na priorytety publiczne oraz wspierają właściwe zastosowania lecznicze;

104.  wzywa Komisję do oceny skuteczności obecnych praktyk w zakresie higieny i metod dezynfekcji w szpitalach i opiece zdrowotnej; zwraca się do Komisji, by zbadała możliwość stosowania probiotyków i innych zrównoważonych technologii w zakresie higieny jako wydajnych metod zapobiegania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe i ograniczania liczby zakażeń szpitalnych przypisywanych oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe;

105.  zachęca do upowszechniania opłacalnych technologii, które zmniejszają wpływ zakażeń szpitalnych i pomagają zapobiegać rozprzestrzenianiu się drobnoustrojów wielolekoopornych;

106.  zachęca państwa członkowskie do wspierania alternatywnych systemów zwrotu kosztów, by ułatwić upowszechnianie innowacyjnych technologii w krajowych systemach opieki zdrowotnej;

107.  zauważa, że stosowany zazwyczaj model biznesowy opracowywania leków nie sprawdza się w tworzeniu antybiotyków, ponieważ oporność może zmieniać się z biegiem czasu, a antybiotyki mają być stosowane przez określony czas i tylko w ostateczności; przypomina, że na przemyśle spoczywa społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstw, która wymaga udziału w walce z opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe przez szukanie metod wydłużenia okresu przydatności antybiotyków do stosowania, a tym samym zapewnienia zrównoważonego dostępu do skutecznych antybiotyków, oraz wzywa do tworzenia zachęt do badań tego rodzaju oraz do określenia procedur regulacyjnych;

108.  przypomina o apelach Parlamentu i Rady o dokonanie przeglądu dotychczasowych zachęt (tj. rozporządzenia w sprawie sierocych produktów leczniczych(38)) ze względu na ich nadużywanie i na wysokie ceny końcowe; wzywa zatem Komisję do przeanalizowania istniejących modeli zachęt w dziedzinie badań i rozwoju, w tym modelu przekazywalnej wyłączności na rynku (TME), w celu opracowania nowych modeli i określenia procedur regulacyjnych;

109.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, by we współpracy z naukowcami i przemysłem opracowywały nowe modele zachęt, które oddzielą zyski od ilości przepisanych leków oraz będą stymulować inwestycje w całym procesie tworzenia danego wyrobu i jego produkcji; podkreśla, że ostatecznym celem zachęt do działań badawczo-rozwojowych musi być zagwarantowanie przystępnych cen i dostępu do wysokiej jakości antybiotyków;

110.  uznaje kluczową rolę farmaceutów w szerzeniu wiedzy o właściwym stosowaniu środków przeciwdrobnoustrojowych i w zapobieganiu oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe; zachęca państwa członkowskie, by rozszerzyły zakres ich odpowiedzialności przez zezwolenie aptekom na wydawanie leków w ściśle przepisanych ilościach oraz podawanie niektórych szczepionek i wykonywanie szybkich testów diagnostycznych;

111.  wzywa do rozważenia możliwości zastosowania przekazywalnej wyłączności na rynku lub nagród za wejście na rynek jako zrównoważonych zachęt;

112.  wzywa Komisję, by odegrała pierwszoplanową rolę na arenie światowej, opowiadając się za opartymi na dowodach modelami najlepszych praktyk we wczesnej diagnostyce służących zwalczaniu oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe;

Kształtowanie światowego programu działań

113.  podkreśla, że bez zharmonizowanych i natychmiastowych działań w wymiarze globalnym świat wejdzie w epokę „postantybiotykową”, w której proste zakażenia będą znów zabijać;

114.  przypomina, że oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe wymaga pilnych i skoordynowanych działań globalnych i międzysektorowych ze względu na złożoność problemu, jego transgraniczny zasięg, poważne skutki dla środowiska oraz zdrowia ludzi i zwierząt, a także znaczne obciążenia gospodarcze; wzywa zatem UE i państwa członkowskie do jednoznacznego zaangażowania się w tworzenie partnerstw europejskich i międzynarodowych oraz w zainicjowanie przekrojowej globalnej strategii zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe, obejmującej takie obszary polityki jak handel międzynarodowy, rozwój i rolnictwo;

115.  z zadowoleniem przyjmuje listę rankingową WHO obejmującą 20 najbardziej antybiotykoopornych patogenów(39); wzywa do pilnego zainicjowania projektów badawczo-rozwojowych dotyczących bakterii z tej listy priorytetów w celu stworzenia leków, które pozwolą je zwalczać; podkreśla jednak, że badania nad nowymi lekami to nie jedyne niezbędne działanie i że należy zająć się problemem niewłaściwego stosowania i nadużywania antybiotyków zarówno u ludzi, jak i u zwierząt;

116.  przyznaje, że oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe jest problemem transgranicznym, a do Europy przywożone są produkty z całego świata; wzywa Komisję do współpracy ze stronami trzecimi w celu ograniczenia stosowania antybiotyków w hodowli i wynikającego stąd zanieczyszczenia środowiska; wzywa ponadto Komisję, by we współpracy z państwami trzecimi realizowała programy badawcze służące ograniczeniu nadużywania antybiotyków; wzywa Komisję, by w umowach o wolnym handlu wprowadziła zakaz przywozu żywności pochodzenia zwierzęcego, jeżeli zwierzęta nie były hodowane zgodnie z normami UE, a zwłaszcza jeżeli nie przestrzegano zakazu stosowania antybiotykowych stymulatorów wzrostu;

117.  przyjmuje do wiadomości treść sprawozdania pt. „Tackling drug-resistant infections globally: final report and recommendations”(40) [Globalne zwalczanie zakażeń lekoopornych: sprawozdanie końcowe i zalecenia], w którym szacuje się, że podjęcie globalnych działań w zakresie oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe będzie kosztowało 40 mld USD w okresie 10 lat, co jest niewielką kwotą w porównaniu z kosztami niepodejmowania działań i drobnym ułamkiem (ok. 0,05 %) kwot wydawanych obecnie w krajach G-20 na opiekę zdrowotną; wzywa Komisję, by przeanalizowała możliwość opodatkowania sektora zdrowia publicznego stosownie do jego odpowiedzialności społecznej;

118.  zauważa, że we wszystkich przyszłych porozumieniach handlowych ze Zjednoczonym Królestwem po brexicie należy ująć kwestię oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe i wymóg stosowania się przez Zjednoczone Królestwo do wszelkich dalszych osiągnięć UE w zakresie zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe, by chronić konsumentów i pracowników w UE i Zjednoczonym Królestwie;

119.  z zadowoleniem przyjmuje opracowany przez WHO globalny plan przeciwdziałania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe, przyjęty jednogłośnie w maju 2015 r. na 68. sesji Światowego Zgromadzenia Zdrowia; kładzie nacisk na potrzebę zgodności światowych, europejskich i krajowych planów działania z globalnym planem działania WHO;

120.  z zadowoleniem przyjmuje nowe wytyczne WHO w sprawie stosowania istotnych z medycznego punktu widzenia środków przeciwdrobnoustrojowych u zwierząt, od których lub z których pozyskuje się żywność(41); podkreśla znaczenie faktu, że w niektórych krajach ok. 50–70 % łącznej konsumpcji antybiotyków istotnych z medycznego punktu widzenia dotyczy sektora produkcji zwierzęcej, a konsumpcja ta służy w dużej mierze stymulowaniu wzrostu zwierząt hodowlanych; apeluje, by w ramach podejścia „Jedno zdrowie” włączono tę kwestię do polityki handlowej Unii i do negocjacji z organizacjami międzynarodowymi, np. WTO, oraz z państwami stowarzyszonymi lub państwami trzecimi, by ukształtować światową politykę zakazującą stosowania antybiotyków do tuczenia zdrowych zwierząt;

121.  zauważa, że oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe to poważny problem w przypadku wielu chorób związanych z ubóstwem i chorób zaniedbanych, zwłaszcza HIV/AIDS, malarii i gruźlicy oraz chorób, które wiążą się z epidemiami i pandemiami; podkreśla, że przyczyną około 29 % zgonów spowodowanych opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe jest gruźlica lekooporna; wzywa Komisję i państwa członkowskie, by w trybie pilnym zwiększyły wsparcie dla badań nad narzędziami zwalczania chorób związanych z ubóstwem i chorób zaniedbanych, w których występuje oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe, oraz wsparcie dla stosowania tych narzędzi; wzywa Komisję i państwa członkowskie do tworzenia partnerstw, na wzór partnerstwa w dziedzinie badań i innowacji w regionie Morza Śródziemnego (PRIMA) oraz partnerstwa między Europą a krajami rozwijającymi się w zakresie badań klinicznych (EDCTP), na potrzeby międzynarodowych przedsięwzięć badawczo-rozwojowych dotyczących zdrowia, obejmujących różne regiony geograficzne i najważniejsze zagadnienia zdrowotne, np. oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe, szczepionki, nowotwory oraz dostęp do leków;

122.  podkreśla znaczenie takich inicjatyw europejskich jak programy ECDC w zakresie chorób zakaźnych, w tym AIDS, gruźlicy i malarii; zaznacza, że inicjatywy te są przykładem dobrych praktyk i dowodem na zdolność reagowania i właściwe funkcjonowanie UE wobec zapotrzebowania na nowe antybiotyki, a ECDC powinno odgrywać kluczową rolę w określaniu priorytetowych potrzeb badawczo-rozwojowych, w koordynowaniu działań i angażowaniu wszystkich podmiotów, w stymulowaniu prac międzysektorowych oraz w budowaniu zdolności dzięki sieciom badawczo-rozwojowym;

123.  kładzie nacisk na problem, jakim jest powstawanie bakterii wielolekoopornych, które są oporne na więcej niż jeden antybiotyk i mogą w ostatecznym rozrachunku wyewoluować w superbakterie oporne na wszystkie dostępne antybiotyki, w tym antybiotyki ostatniej szansy; podkreśla potrzebę utworzenia bazy danych bakterii wielolekoopornych, obejmującej AIDS, gruźlicę, malarię, rzeżączkę, Escherichia coli i inne bakterie lekooporne;

124.  zwraca uwagę, że zwierzętom gospodarskim hodowanym w USA do celów produkcji żywności podaje się pięć razy więcej antybiotyków niż zwierzętom gospodarskim w Zjednoczonym Królestwie; podkreśla w związku z tym znaczenie kontroli przywozu mięsa do UE;

125.  wzywa Komisję, by w umowach handlowych propagowała unijne normy i instrumenty zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe oraz by poruszała problem oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe na forum WTO; zauważa, że podawania antybiotyków jako stymulatorów wzrostu u zwierząt służących do produkcji żywności zakazano w UE w 2006 r., ale w krajach spoza UE nadal można dodawać antybiotyki do pasz jako stymulatory wzrostu; wzywa Komisję, by do umów o wolnym handlu włączała klauzulę, zgodnie z którą żywność przywożona z państw trzecich nie może być produkowana z wykorzystaniem antybiotyków jako stymulatorów wzrostu, w celu zapewnienia równych szans europejskiej hodowli bydła i akwakulturze oraz w celu złagodzenia problemu oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe; zachęca Komisję, by wprowadziła zakaz przywozu z państw trzecich wszelkich środków spożywczych pochodzących od zwierząt leczonych za pomocą antybiotyków lub grup antybiotyków zastrzeżonych w UE do leczenia niektórych infekcji u ludzi;

126.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do bardziej zdecydowanego zwalczania nielegalnych praktyk w produkcji środków przeciwdrobnoustrojowych, handlu nimi, ich stosowaniu i unieszkodliwianiu; podkreśla, że podmioty zaangażowane w cykl życia środków przeciwdrobnoustrojowych muszą ponosić odpowiedzialność za swoje działania;

127.  odnotowuje wpływ powszechności i przystępności cenowej istniejących antybiotyków oraz szerokiego dostępu do nich; uważa, że ukierunkowane leczenie z wykorzystaniem konkretnych antybiotyków powinno być dostępne dla wszystkich, by zapobiegać niewłaściwemu stosowaniu nieodpowiednich antybiotyków oraz nadużywaniu antybiotyków o szerokim spektrum działania; wzywa Komisję i państwa członkowskie do bardziej zdecydowanego zwalczania sprzedaży dużych partii środków przeciwdrobnoustrojowych po cenach dumpingowych, zwłaszcza jeśli chodzi o przeznaczone dla ludzi antybiotyki o krytycznym znaczeniu;

128.  apeluje o kompleksowe kontrole producentów antybiotyków w celu dostosowania okresów karencji do realiów, aby zagwarantować brak antybiotyków w środkach spożywczych;

129.  wzywa Komisję do stałego zwracania uwagi na forach politycznych i do działań na rzecz zaangażowania na wysokim szczeblu w przeciwdziałanie oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe, w tym na forum ONZ, G7 i G20; podkreśla, że europejskie instytucje naukowe, takie jak ECDC, mogą pokierować badaniami na szczeblu globalnym; wzywa Komisję, by propagowała współpracę między UE a organizacjami międzynarodowymi, w tym WHO, Organizacją Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) i Światową Organizacją Zdrowia Zwierząt (OIE); z zadowoleniem przyjmuje wydaną w styczniu 2016 r. na Światowym Forum Gospodarczym w Davos deklarację w sprawie zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe, w której przedstawiciele przemysłu farmaceutycznego, biotechnologii i diagnostyki wezwali do wspólnych działań na rzecz stworzenia zrównoważonego i przewidywalnego rynku antybiotyków, szczepionek i narzędzi diagnostycznych, zwiększającego ochronę nowych i istniejących metod leczenia;

130.  wzywa do wspierania i doskonalenia metod produkcji opartych na agroekologii oraz do przechodzenia na takie metody;

o
o   o

131.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Europejskiemu Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób, Europejskiej Agencji Leków, Europejskiej Agencji Chemikaliów, Europejskiemu Urzędowi ds. Bezpieczeństwa Żywności, Europejskiej Agencji Środowiska, Światowej Organizacji Zdrowia i Światowej Organizacji Zdrowia Zwierząt.

(1) Europejska Federacja Lekarzy Weterynarii, „Antimicrobial use in food-producing animals: Replies to EFSA/EMA questions on the use of antimicrobials in food-producing animals in EU and possible measures to reduce antimicrobial use”, 2016.
(2) Dz.U. C 353 z 27.9.2016, s. 12.
(3) Dz.U. C 434 z 23.12.2015, s. 49.
(4) Dz.U. L 293 z 5.11.2013, s. 1.
(5) Dz.U. C 366 z 27.10.2017, s. 149.
(6) https://ec.europa.eu/info/consultations/public-consultation-pharmaceuticals-environment_en#add-info
(7) Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0061.
(8) http://www.efsa.europa.eu/en/press/news/180227
(9) https://ecdc.europa.eu/sites/portal/files/media/en/publications/Publications/healthcare-associated-infections-antimicrobial-use-PPS.pdf
(10) EFSA, ECDC, The European Union Summary report on antimicrobial resistance in zoonotic and indicator bacteria from human, animal and food in 2014, 2016.
(11) Światowa Organizacja Zdrowia, Światowe wytyczne dotyczące profilaktyki zakażeń miejsca operowanego (2016 r.), dostępne na stronie internetowej: http://www.who.int/gpsc/ssi-guidelines/en/
(12) Celsus Academie voor Betaalbare Zorg, „Cost-effectiveness of policies to limit antimicrobial resistance in Dutch healthcare organisations”, styczeń 2016 r. Dostępny na stronie internetowej: https://goo.gl/wAeN3L
(13) http://ec.europa.eu/health/ph_risk/committees/04_scenihr/docs/scenihr_o_021.pdf
(14) Światowa Organizacja Zdrowia, Światowe wytyczne dotyczące profilaktyki zakażeń miejsca operowanego (2016 r.), dostępne na stronie internetowej: http://www.who.int/gpsc/ssi-guidelines/en/
(15) https://amr-review.org/sites/default/files/160525_Final%20paper_with%20cover.pdf
(16) http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2018.5182/epdf
(17) http://www.consilium.europa.eu/pl/press/press-releases/2016/06/17/epsco-conclusions-antimicrobial-resistance/
(18) http://www.ema.europa.eu/ema/index.jsp?curl=pages/news_and_events/news/2017/10/news_detail_002827.jsp&mid=WC0b01ac058004d5c1
(19) http://ec.europa.eu/food/audits-analysis/audit_reports/index.cfm
(20) Art. 8 lit. c) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/39/UE z dnia 12 sierpnia 2013 r. zmieniającej dyrektywy 2000/60/WE i 2008/105/WE w zakresie substancji priorytetowych w dziedzinie polityki wodnej (Dz.U. L 226 z 24.8.2013, s. 1).
(21) Takiego jak podejście opracowane w Niderlandach przez Ministerstwo Infrastruktury i Gospodarki Wodnej, RIVM, sektor wodny i organy ds. infrastruktury wodnej.
(22) Art. 78 przyszłego rozporządzenia w sprawie weterynaryjnych produktów leczniczych.
(23) Komisja Europejska, Europejski plan działania „Jedno zdrowie” na rzecz zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe, czerwiec 2017 r., s. 10.
(24) Tamże, s. 12.
(25) Tamże, s. 15.
(26) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie emisji przemysłowych (zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola) (Dz.U. L 334 z 17.12.2010, s. 17).
(27) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 549), dotyczące wykonania przepisów dyrektywy Rady 98/58/WE z dnia 20 lipca 1998 r. dotyczącej ochrony zwierząt gospodarskich (Dz.U. L 221 z 8.8.1998, s. 23), dyrektywy Rady 91/630/EWG z dnia 19 listopada 1991 r. ustanawiającej minimalne normy ochrony świń (Dz.U. L 340 z 11.12.1991, s. 33) oraz dyrektywy Rady 91/629/EWG z dnia 19 listopada 1991 r. ustanawiającej minimalne normy ochrony cieląt (Dz.U. L 340 z 11.12.1991, s. 28).
(28) https://ec.europa.eu/food/sites/food/files/animals/docs/aw_other_aspects_labelling_ip-09-1610_en.pdf
(29) Mevius, D. et al., „ESBL-Attribution-Analysis (ESBLAT). Searching for the sources of antimicrobial resistance in humans”, 2018 r. Dostępne na stronie internetowej: http://www.1health4food.nl/esblat
(30) Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób oraz Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności: https://ecdc.europa.eu/sites/portal/files/media/en/publications/Publications/antimicrobial-resistance-zoonotic-bacteria-humans-animals-food-EU-summary-report-2014.pdf
(31) http://www.thelancet.com/pdfs/journals/lanplh/PIIS2542-5196(17)30141-9.pdf
(32) Mevius, D. et al., „ESBL-Attribution-Analysis (ESBLAT). Searching for the sources of antimicrobial resistance in humans”, 2018 r. Dostępne na stronie internetowej: http://www.1health4food.nl/esblat
(33) http://www.imi.europa.eu/content/nd4bb
(34) http://www.jpiamr.eu
(35) Pamer, E. G. „Resurrecting the Intestinal Microbiota to Combat Antibiotic-Resistant Pathogens”, Science, tom 352 nr 6285, 2016 r., s. 535–538.
(36) http://www.wipo.int/publications/en/details.jsp?id=4197
(37) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 536/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie badań klinicznych produktów leczniczych stosowanych u ludzi oraz uchylenia dyrektywy 2001/20/WE (Dz.U. L 158 z 27.5.2014, s. 1).
(38) Rozporządzenie (WE) nr 141/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 1999 r. w sprawie sierocych produktów leczniczych (Dz.U. L 18 z 22.1.2000, s. 1).
(39) http://www.who.int/mediacentre/news/releases/2017/bacteria-antibiotics-needed/en/
(40) https://amr-review.org/sites/default/files/160518_Final%20paper_with%20cover.pdf
(41) http://www.who.int/foodsafety/areas_work/antimicrobial-resistance/cia_guidelines/en/


Europa w ruchu – program działań dotyczący przyszłości mobilności w UE
PDF 202kWORD 66k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2018 r. „Europa w ruchu – program działań dotyczący przyszłości mobilności w UE” (2017/2257(INI))
P8_TA(2018)0355A8-0241/2018

Parlament Europejski,

–  uwzględniając komunikat Komisji pt. „Europa w ruchu – program działań na rzecz sprawiedliwego społecznie przejścia do czystej, konkurencyjnej i opartej na sieci mobilności dla wszystkich” (COM(2017)0283),

–  uwzględniając porozumienie klimatyczne z Paryża ratyfikowane przez Parlament Europejski i Radę dnia 4 października 2016 r.(1),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych)(2),

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 18 października 2017 r. w sprawie czystej, konkurencyjnej i opartej na sieci mobilności dla wszystkich(3),

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 5 lipca 2017 r. w sprawie wpływu cyfryzacji i robotyzacji transportu na kształtowanie polityki UE(4),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie planu działania na rzecz inteligentnych systemów transportowych(5),

–   uwzględniając swoją rezolucję z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie CARS 2020: w kierunku silnego, konkurencyjnego i zrównoważonego przemysłu motoryzacyjnego w Europie(6),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 7 lipca 2015 r. w sprawie stworzenia multimodalnych zintegrowanych systemów biletowych w Europie(7),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 9 września 2015 r. w sprawie wdrożenia białej księgi w dziedzinie transportu z 2011 r.: podsumowanie i dążenie w kierunku mobilności zgodnej z zasadami zrównoważonego rozwoju(8),

–   uwzględniając oświadczenie z Valletty z dnia 29 marca 2017 r. w sprawie bezpieczeństwa ruchu drogowego,

–  uwzględniając białą księgę Komisji zatytułowaną „Plan utworzenia jednolitego europejskiego obszaru transportu – dążenie do osiągnięcia konkurencyjnego i zasobooszczędnego systemu transportu” (COM(2011)0144),

–  uwzględniając badanie Parlamentu Europejskiego z 2016 r. pt. „Self-piloted cars: the future of road transport?” [Samochody autonomiczne – przyszłość transportu drogowego?”],

–  uwzględniając badanie Parlamentu Europejskiego z 2017 r. pt. „Infrastructure funding challenges in the sharing economy” [Wyzwania związane z finansowaniem infrastruktury w gospodarce współpracy],

–  uwzględniając badanie Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z 2017 r. pt. „Impact of digitalisation and the on-demand economy on labour markets and the consequences for employment and industrial relations” [Wpływ cyfryzacji oraz gospodarki na żądanie na rynki pracy oraz wpływ na zatrudnienie i stosunki przemysłowe],

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Transportu i Turystyki oraz opinię Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (A8-0241/2018),

A.  mając na uwadze, że w sektorze transportu zachodzą zmiany strukturalne, a przyszłość transportu w UE kształtować będą nadrzędne priorytety ram polityki klimatyczno-energetycznej do roku 2030, program „Czyste powietrze dla Europy” oraz unijne wytyczne dotyczące bezpieczeństwa ruchu drogowego na lata 2011–2020;

B.  mając na uwadze, że dekarbonizacja transportu i wykorzystanie technologii niskoemisyjnych są szansą dla przyszłej mobilności i zrównoważonego wzrostu gospodarczego;

C.  mając na uwadze, że gospodarka współpracy i gospodarka dzielenia się zmieniają kształt sektora transportu na świecie; mając na uwadze, że wartość transakcji w sektorze transportu w ramach gospodarki współpracy w Europie oszacowano w 2015 r. na 5,1 mld EUR, co oznacza wzrost aż o 77 % w stosunku do roku poprzedniego, przy czym interakcje w obszarze niepieniężnej gospodarki dzielenia się znacznie przekroczyły ten zakres, co jest dowodem znaczenia tego zjawiska;

D.  mając na uwadze, że według szacunków transport osób w latach 2010–2050 wzrośnie o około 42 %, zaś transport towarów wzrośnie w tym samym czasie o 60 %;

E.  mając na uwadze, że w białej księdze w sprawie transportu z 2011 r. wezwano, aby do roku 2030 przenieść 30 % (zaś do roku 2050 – 50 %) transportu towarów odbywającego się wzdłuż głównych korytarzy z transportu drogowego na bardziej zrównoważone rodzaje transportu takie jak kolej, zawarto w niej również wymóg rozwoju odpowiedniej zielonej infrastruktury;

F.  mając na uwadze, że stosowanie zasady „użytkownik płaci” i „zanieczyszczający płaci” we wszystkich rodzajach transportu, również w transporcie drogowym, kolejowym, morskim i lotniczym, przyczyni się do stworzenia równych warunków działania dla wszystkich rodzajów transportu;

G.  mając na uwadze, że nowe usługi w zakresie mobilności mają w zamierzeniu znacznie ulepszyć transport miejski oraz mają potencjał w tym zakresie dzięki zmniejszaniu zagęszczenia ruchu i emisji zanieczyszczeń oraz oferowaniu alternatywy dla posiadania prywatnego samochodu, jako że prywatny samochód to nadal główny środek transportu pod względem liczby odbywanych przejazdów; mając na uwadze, że usługi te mogą ułatwić przechodzenie na transport multimodalny i współdzielony, a więc również bardziej zrównoważony, i mogą stanowić uzupełnienie transportu publicznego oraz aktywnych form transportu;

H.  mając na uwadze, że sektor transportu odgrywa kluczową rolę w funkcjonowaniu gospodarki UE i jest źródłem ok. 4 % unijnego PKB oraz zapewnia ponad 5 % ogółu miejsc pracy w UE(9); mając na uwadze, że kobiety stanowią jedynie 22 % siły roboczej w tym sektorze, zaś jedna trzecia jego wszystkich pracowników to osoby w wieku powyżej 50. roku życia;

I.  mając na uwadze oczekiwanie, że pojazdy podłączone do sieci oraz pojazdy autonomiczne sprawią, iż transport drogowy stanie się w przyszłości wydajniejszy, bezpieczniejszy i pewniejszy, jako że główną przyczyną wszystkich wypadków drogowych w Europie jest błąd ludzki;

J.  mając na uwadze ogromne postępy, jakie poczyniono w ostatnich dziesięcioleciach, dzięki którym UE stała się regionem o najbezpieczniejszym transporcie drogowym na świecie, mając na uwadze, że ogromna liczba ofiar wypadków na drogach europejskich w ubiegłym roku, w których 25,5 tys. osób straciło życie, zaś 135 tys. odniosło poważne obrażenia, jest nadal przyczyną ogromnego cierpienia wielu osób, a także źródłem niedopuszczalnych kosztów finansowych szacowanych na 100 mld EUR rocznie; mając również na uwadze, że cele w zakresie obniżenia do 2020 r. liczby ofiar wypadków drogowych o połowę w stosunku do roku 2010 nie są realizowane i że liczba poważnych obrażeń oraz wypadków śmiertelnych niechronionych użytkowników dróg, takich jak piesi, rowerzyści i kierowcy mniejszych dwukołowych pojazdów silnikowych, drastycznie rośnie;

K.  mając na uwadze, że transport jest główną przyczyną zanieczyszczenia powietrza na obszarach miejskich i jest przyczyną ponad 25 % ogółu emisji gazów cieplarnianych w UE, z czego ponad 70 % pochodzi z transportu drogowego, a także fakt, że udział ten wciąż rośnie;

L.  mając na uwadze, że z niedawnych badań i szacunków wynika, iż istnieje silny związek między narażeniem na zanieczyszczenia a większym zagrożeniem zdrowia publicznego, w tym chorobami układu krążenia (takimi jak udar mózgu i niedokrwienna choroba serca) i rakiem, mając również na uwadze szacunki, że pył zawieszony jest przyczyną 399 tys. przedwczesnych zgonów rocznie, zaś analogiczna liczba dla emisji tlenków azotu wynosi 75 tys., a dla ozonu – 13,6 tys.; mając na uwadze, że osoby zamieszkujące tereny miejskie są szczególnie narażone na to niebezpieczeństwo;

M.  mając na uwadze, że na całym świecie podejmuje się obecnie znaczne wysiłki, aby uczynić sektor transportu bardziej integracyjnym, bezpieczniejszym i sprawiedliwszym, a wysiłki te obejmują wprowadzanie ambitnych celów i wiążących norm, mając także na uwadze, że UE nie powinna przegapić okazji, by znaleźć się w awangardzie tych innowacji społecznych;

Wpływ przekształcenia transportu na umiejętności i sposoby pracy

1.  z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji pt. „Europa w ruchu. Program działań na rzecz sprawiedliwego społecznie przejścia do czystej, konkurencyjnej i opartej na sieci mobilności dla wszystkich”, w którym odnotowano, że w sektorze mobilności zachodzą głębokie przemiany oraz podkreślono, że rewolucja w dziedzinie mobilności cyfrowej powinna doprowadzić do bezpieczniejszego, bardziej innowacyjnego, bardziej zintegrowanego, zrównoważonego, sprawiedliwszego, bardziej konkurencyjnego i czystszego sektora transportu drogowego, który jest połączony z innymi, bardziej zrównoważonymi rodzajami transportu; z zadowoleniem odnosi się do przyjętego w komunikacie podejścia strategicznego zakładającego wypracowanie spójnych ram regulacyjnych dla coraz bardziej złożonej dziedziny transportu drogowego;

2.  zwraca uwagę, że sektor mobilności UE musi wykorzystać możliwości, jakie oferują technologie cyfrowe; uważa, że należy opracowywać i promować nowe modele biznesowe, które pozwalają rozwijać innowacyjne usługi w zakresie wspólnej mobilności, w tym nowe platformy internetowe dla prowadzenia operacji związanych z transportem towarów, organizowania grupowych dojazdów samochodowych lub oferowania usług w zakresie wspólnego korzystania z samochodu lub rowerów czy też aplikacje na smartfony, które oferują analizy i dane dotyczące warunków ruchu drogowego w czasie rzeczywistym;

3.  zachęca Komisję i państwa członkowskie, by zaproponowały i stosowały środki współpracujących inteligentnych systemów transportowych zgodnie z celami i inicjatywami określonymi w białej księdze w sprawie transportu z 2011 r. oraz w porozumieniu klimatycznym z Paryża z grudnia 2015 r.;

4.  podkreśla, że sektor motoryzacyjny UE zatrudnia 8 mln osób i wytwarza 4 % unijnej wartości dodanej brutto, zapewniając nadwyżkę handlową w wysokości 120 mld EUR;

5.  zaznacza, że zmiany w przemyśle motoryzacyjnym związane z cyfryzacją, automatyzacją i produkcją bardziej ekologicznych samochodów będą wymagać nowej wiedzy fachowej oraz nowych metod pracy; podkreśla, że zmiany te powinny stwarzać nowe możliwości poprawy atrakcyjności sektora transportu oraz przezwyciężenia niedoborów siły roboczej w tym sektorze; zwraca uwagę, że produkcja bardziej ekologicznych, lepiej podłączonych do sieci i bardziej zautomatyzowanych pojazdów wywrze wpływ na przemysł wytwórczy, działalność rozwojową, serwis i naprawę pojazdów oraz będzie wymagać nowych umiejętności, m.in. w związku z montażem silników elektrycznych lub produkcją akumulatorów, ogniw paliwowych, urządzeń komputerowych i czujników drugiej generacji; podkreśla, że już dziś sektor ten stoi w obliczu ogromnych wyzwań, jeżeli chodzi o rekrutację pracowników posiadających odpowiednie umiejętności oraz że choć oczekuje się dalszego wzrostu zatrudnienia w dziedzinie inżynierii, umiejętności w zakresie oprogramowania są nowym wymogiem, który muszą postawić przedsiębiorstwa; wzywa Komisję i państwa członkowskie do dostosowania szkoleń uzupełniających i doskonalenia zawodowego pracowników w unijnym sektorze transportu do nowych wyzwań;

6.  podkreśla, że równość szans kobiet i mężczyzn powinna być priorytetem programu na rzecz przyszłości sektora transportu; podkreśla, że sektor transportu jest zdominowany przez mężczyzn, którzy stanowią trzy czwarte ogółu zatrudnionych w nim pracowników, oraz że istnieje potrzeba promowania równowagi płci; z zadowoleniem przyjmuje utworzenie platformy „Kobiety a transport – platforma UE na rzecz zmian”, której celem jest promowanie zatrudnienia kobiet i równości szans w sektorze transportu; wzywa Komisję i państwa członkowskie do współpracy w ramach tej platformy, aby tworzenie miejsc pracy dla kobiet w sektorze i cyfryzacja tego sektora szły ze sobą w parze;

7.  zwraca uwagę, że rewolucja cyfrowa zmieni kształt łańcucha wartości w przemyśle motoryzacyjnym, zmieni priorytety w dziedzinie badań naukowych i inwestycji oraz możliwości technologiczne, które muszą być przejrzyste, spójne i zgodne z normami prawnymi, co wpłynie na globalną pozycję konkurencyjną tego przemysłu;

8.  przypomina, że jazda zautomatyzowana wywrze duży wpływ na siłę roboczą w sektorze transportu i będzie wymagać nabycia nowych kwalifikacji przez osoby wykonujące zawody objęte takim wpływem; apeluje do państw członkowskich, aby podjęły odpowiednie działania w perspektywie tej zmiany na rynku pracy, której powinien towarzyszyć aktywniejszy dialog społeczny; wzywa Komisję do opracowania na szczeblu UE strategii obejmującej nowe możliwości zatrudnienia, jakie powstaną dzięki cyfryzacji transportu, oraz do zebrania sprawdzonych rozwiązań wypracowanych w państwach członkowskich, aby wspierać tworzenie miejsc pracy w sektorze transportu, a także aby w pierwszym rzędzie zapewnić sprawiedliwe rozwiązania przejściowe dla pracowników, których zawody przestają istnieć w miarę cyfryzacji sektora transportu;

9.  podkreśla, że jazda zautomatyzowana doprowadzi ostatecznie do sytuacji, w której konieczne będzie zajęcie się kwestią interpretacji obowiązujących przepisów UE w zakresie czasu prowadzenia pojazdu i okresów odpoczynku; wzywa Komisję, aby nieustannie monitorowała, czy potrzebne jest podjęcie działań prawodawczych;

10.  zwraca uwagę na pozytywny wpływ cyfryzacji w transporcie, która umożliwi ograniczenie formalności administracyjnych oraz uproszczenie procedur zarówno z punktu widzenia władz, jak i przedsiębiorstw, a także ułatwi kontrolę przestrzegania przepisów dotyczących czasu prowadzenia pojazdu i okresów odpoczynku oraz przepisów dotyczących kabotażu dzięki wprowadzeniu tachografów cyfrowych, a tym samym przyczyni się do poprawy warunków pracy zawodowych kierowców oraz umożliwi stworzenie równych warunków pracy dla wszystkich przewoźników;

11.  z zadowoleniem przyjmuje opracowany przez Komisję nowy program europejski na rzecz umiejętności oraz inicjatywy takie jak plan działania na rzecz współpracy sektorowej w zakresie umiejętności czy koalicja na rzecz umiejętności cyfrowych i zatrudnienia, które propagują współpracę między związkami zawodowymi, instytucjami szkoleniowymi i podmiotami sektora prywatnego w celu przewidywania i rozpoznawania rozbieżności między umiejętnościami kandydatów a wymogami rynku pracy oraz rozwiązywania problemu takich rozbieżności;

12.  z zadowoleniem odnosi się do faktu, że sektor motoryzacyjny stanowi jeden z sześciu sektorów objętych pilotażowym planem działania, którym udostępniono środki za pośrednictwem sojuszu na rzecz umiejętności sektorowych w ramach programu Erasmus+;

13.  wzywa Komisję do przedstawienia śródokresowej oceny rozpoczętych projektów dotyczących umiejętności w sektorze motoryzacyjnym, w tym trzyletniego projektu badawczego SKILLFUL oraz zaleceń sformułowanych przez grupę wysokiego szczebla GEAR 2030; uważa, że na podstawie wyników programu SKILLFUL możliwe będzie przeprowadzenie oceny adekwatności wymogów w zakresie szkoleń i kwalifikacji stawianych kierowcom wykonującym przewozy drogowe, szczególnie w świetle nowych zawodów i umiejętności;

14.  apeluje do państw członkowskich, aby zamiast tylko reagować na konkretne wyzwania, aktywnie podchodziły do cyfryzacji oraz podejmowały kompleksowe i strategiczne decyzje oparte na neutralności technologicznej, mające na celu maksymalizację potencjalnych korzyści, a także aby pracowały nad porozumieniem w kwestii unijnego podejścia do kluczowych zagadnień;

15.  zwraca uwagę na kluczową rolę, jaką mogą odgrywać użytkownicy i konsumenci we wspieraniu przekształcania transportu oraz wzywa Komisję i państwa członkowskie, by zagwarantowały większą przejrzystość i publiczny dostęp do istotnych danych w celu podniesienia poziomu wiedzy wśród ogółu społeczeństwa i wspierania świadomych wyborów konsumentów;

Przekształcanie poprzez postęp w badaniach naukowych i innowacji

16.  zaznacza, że Europa jest światowym liderem zarówno w działalności produkcyjnej, jak transportowej oraz podkreśla, że aby mogła utrzymać konkurencyjność i pozycję lidera technologicznego, musi stale rozwijać sektor transportu, inwestować w niego, promować w nim innowacje i modernizować go w sposób zrównoważony;

17.  przypomina o istotnym celu utworzenia jednolitego europejskiego obszaru transportu pozbawionego barier, w którym każdy środek transportu posiada własne miejsce w ramach efektywnej współmodalności i w którym ma miejsce większa interakcja międzymodalna, oraz wzywa w związku z tym państwa członkowskie do stworzenia odpowiednich warunków opartych na zachętach, aby poprawić efektywność środków transportu i usunąć istniejące przeszkody, takie jak niepotrzebne obciążenia administracyjne;

18.  przypomina, że w celu poprawy bezpieczeństwa na drogach, ograniczenia wpływu zmiany klimatu i emisji dwutlenku węgla, zanieczyszczenia powietrza i zagęszczenia ruchu potrzebne będą zrównoważone i innowacyjne technologie transportowe oraz rozwiązania w dziedzinie mobilności, oraz że nieodzowne są europejskie ramy regulacyjne stymulujące innowacje; w związku z tym domaga się znaczniejszych środków na wzajemnie powiązane międzysektorowe działania badawcze i rozwojowe dotyczące pojazdów podłączonych do sieci i pojazdów autonomicznych, elektryfikacji infrastruktury kolejowej i drogowej, paliw alternatywnych, projektowania i produkcji pojazdów, zarządzania siecią i ruchem, a także usług i infrastruktury w zakresie inteligentnej mobilności, bez zaniedbywania systemów wykorzystywanych w innych sektorach; zauważa, że efektywny rozwój tych kluczowych innowacji wymagać będzie stosowania wielu form specjalistycznej wiedzy branżowej; w tym kontekście zwraca uwagę, że współpracujące, podłączone do sieci i zautomatyzowane pojazdy mogą sprawić, że przemysł europejski stanie się bardziej konkurencyjny, przyczynią się także do zmniejszenia zużycia energii i ograniczenia emisji pochodzących z transportu, a także do zmniejszenia liczby śmiertelnych wypadków drogowych; dlatego też podkreśla, że należy określić wymogi dotyczące infrastruktury, aby zapewnić bezpieczną eksploatację tych systemów;

19.  zwraca uwagę, że Europa potrzebuje lepszych ram dotyczących wspólnych działań na rzecz badań naukowych i innowacji w zakresie transportu, aby nadążyć za rozwojem technologicznym i zapewnić swoim obywatelom jak najlepsze rozwiązania w zakresie transportu i mobilności, a jednocześnie zagwarantować, że przedsiębiorstwa europejskie będą mogły utrzymać i zwiększyć przewagę konkurencyjną; uważa, że ambitne cele dotyczące systemu transportowego w przyszłości będzie można osiągnąć jedynie wówczas, gdy możliwe będzie opracowywanie, testowanie i wdrażanie nowych pomysłów i koncepcji w ścisłym połączeniu z programami politycznymi i regulacyjnymi;

20.  apeluje o zapewnienie dalszego przejrzystego wsparcia finansowego na potrzeby badań naukowych, innowacji i szkoleń, jak ma to miejsce w kontekście strategii inteligentnej specjalizacji, w ramach których współfinansowanie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego przeznaczono na takie dziedziny, jak układy napędowe czy inteligentne systemy transportowe;

21.  przypomina, że finansowanie europejskie w kolejnych wieloletnich ramach finansowych (WRF) na lata 2021–2027 będzie miało zasadnicze znaczenie dla ukończenia budowy infrastruktury transgranicznej i usunięcia zatorów w głównych korytarzach transeuropejskiej sieci transportowej (TEN-T) oraz zauważa, że finansowanie infrastruktury sprzyja inwestycjom prywatnym i publicznym w wysokiej jakości i zrównoważone usługi i technologie transportowe; dlatego też apeluje o udostępnienie w kolejnych WRF funduszy na rzecz wspierania w przyszłości szybkiego rozwoju i rozmieszczania systemów, usług i rozwiązań cyfrowych dla transportu;

22.  podkreśla, że należy zmniejszyć przeszkody finansowe i uprościć dostęp do finansowania, ponieważ biurokracja i koszty administracyjne obciążają MŚP w odpowiednio większym stopniu ze względu na brak umiejętności i zdolności w tych przedsiębiorstwach; wzywa Komisję do kontrolowania, czy zaproszenia do składania ofert odnoszące się do inteligentnej infrastruktury transportowej ogłaszane w państwach członkowskich są zgodne z przepisami dyrektywy 2014/24/UE w sprawie zamówień publicznych, które dotyczą ułatwiania dostępu do zamówień publicznych małym i średnim przedsiębiorstwom;

23.  zwraca uwagę, że Europa musi usprawnić tzw. ekosystem innowacji, począwszy od podstawowych badań w dziedzinie technologii, poprzez badania nad nowymi usługami i modelami biznesowymi, a skończywszy na innowacjach społecznych (kiedy upowszechnią się na rynku); podkreśla, że wsparcie publiczne dla ekosystemu innowacji powinno koncentrować się na niedoskonałościach rynku w zakresie badań naukowych i innowacji, a także na polityce sprzyjającej innowacjom, która sprawi, że standaryzacja europejska, uregulowania prawne i instrumenty finansowe przyczynią się do pobudzenia inwestycji sektora prywatnego w innowacje;

24.  zwraca uwagę, że badania naukowe na szczeblu unijnym, prowadzone w szczególności w ramach programu „Horyzont 2020”, będą miały kluczowe znaczenie dla osiągnięcia rezultatów, czego dowiodły partnerstwa publiczno-prywatne, takie jak Wspólne Przedsiębiorstwo na rzecz Technologii Ogniw Paliwowych i Technologii Wodorowych oraz europejska inicjatywa na rzecz pojazdów ekologicznych, oraz apeluje o specjalne partnerstwo publiczno-prywatnego na rzecz pojazdów podłączonych do sieci i zautomatyzowanych; wspiera działania Komisji zmierzające do stworzenia europejskiego sojuszu na rzecz akumulatorów i domaga się dalszego wsparcia finansowego dla rozwoju produkcji i recyklingu w UE trwałych akumulatorów i ogniw baterii przeznaczonych do pojazdów nisko- i bezemisyjnych, wspiera również działania na rzecz sprawiedliwego podejścia światowego do przywozu materiałów takich jak lit i kobalt, jako że rozwój tych technologii będzie miał kluczowe znaczenie dla przyszłości czystej i zrównoważonej mobilności;

25.  podkreśla znaczenie opracowania spójnych strategii rozwoju gospodarczego i przemysłowego, w których takim celom, jak dalszy rozwój produkcji i szersze wykorzystanie pojazdów niskoemisyjnych odpowiada rozmieszczenie zasobów przeznaczonych na ich osiągnięcie, także pod względem infrastruktury i elementów związanych z użytkowaniem, takich jak akumulatory – jest to kwestia, na którą Komisja i państwa członkowskie powinny zwrócić szczególną uwagę, opracowując unijną strategię produkcji akumulatorów; podkreśla znaczenie stwarzania zachęt dla producentów oraz wprowadzania na rynek dla obniżenia kosztów;

26.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja stworzyła również powiązanie z gospodarką o obiegu zamkniętym, kładąc szczególny nacisk na zasoby deficytowe i akumulatory; zachęca w związku z tym Komisję do dalszej oceny śladu środowiskowego produkcji i recyklingu akumulatorów, aby uzyskać pełny obraz wpływu środowiskowego bateryjnych pojazdów elektrycznych w celu ułatwienia porównania trwałości różnych systemów napędowych przez cały okres użytkowania;

27.  zwraca uwagę na potencjalne korzyści wtórnego zastosowania akumulatorów samochodowych, np. w inteligentnych sieciach lub na potrzeby inteligentnego magazynowania energii w domu oraz wzywa Komisję i państwa członkowskie, by wspierały badania naukowe oraz projekty pilotażowe w tej dziedzinie za pomocą systemów finansowania;

28.  popiera coraz szersze wykorzystywanie technologii cyfrowych we wdrażaniu zasady „zanieczyszczający płaci”, takich jak eTolling (elektroniczne pobieranie opłat) i eTicketing (system biletów elektronicznych), które opierają się efektywności środowiskowej pojazdów; z zadowoleniem przyjmuje wytyczne Komisji dla miast dotyczące regulacji dostępu pojazdów do miast; podkreśla jednak, że należy uczynić więcej na poziomie europejskim, aby uniknąć fragmentacji jednolitego obszaru transportu; podkreśla w związku z tym znaczenie finansowania projektów infrastrukturalnych w dziedzinie transportu oraz pokaźnych inwestycji w najbardziej przyjazne dla środowiska paliwa niskoemisyjne, by wspierać transformację systemu transportowego, a także zapewnić integrację aktywów energetycznych i transportowych w celu przyspieszenia przejścia na bardziej zrównoważony koszyk paliw; w kwestii finansowania transportu ze środków unijnych uważa, że dostosowanie do osiągania celów klimatycznych powinno być jednym z kryteriów kwalifikowalności projektów;

29.  przypomina o zobowiązaniach UE dotyczących walki ze zmianą klimatu wynikających z porozumienia paryskiego, programu działań ONZ do roku 2030 oraz ram polityki klimatyczno-energetycznej do roku 2030; z zadowoleniem odnosi się do przyjętych już środków, takich jak cykl testów w ramach światowej zharmonizowanej procedury badania pojazdów lekkich (WLTP) oraz pakiety dotyczące emisji zanieczyszczeń w rzeczywistych warunkach jazdy, których celem jest zmniejszenie rozbieżności między deklarowanymi celami w zakresie obniżenia emisyjności a rzeczywistymi emisjami zanieczyszczeń w ruchu drogowym; wzywa Komisję do monitorowania skuteczności tych środków i w razie potrzeby do zaproponowania dalszych usprawnień; jest zdania, że WLTP stanowi krok we właściwym kierunku, jeżeli chodzi o pomiar zużycia paliw przez samochody osobowe, a także pomiar emitowanego przez nie CO2;

30.  zauważa, że zapewnienie konsumentom informacji o samochodach osobowych jest nieodzowne, aby przyspieszyć dekarbonizację transportu i w związku z tym domaga się lepszego, wiarygodniejszego i skuteczniejszego informowania na temat emisji zanieczyszczeń i zużycia paliwa przez pojazdy, w tym znormalizowanego, widocznego i jasnego oznakowania pojazdów, aby umożliwić konsumentom dokonywanie świadomych wyborów i promować zmiany w zachowaniu przedsiębiorstw i osób prywatnych oraz zapewnić bardziej ekologiczną mobilność; podkreśla, że dokładniejsze informacje umożliwią również organom publicznym państw członkowskich, regionom i miastom korzystanie z „zielonych” zamówień publicznych i ułatwią im to; z zadowoleniem przyjmuje zalecenie Komisji (UE) 2017/948(10), a jednocześnie wzywa ją, by rozważyła dokonanie przeglądu dyrektywy 1999/94/WE(11) w sprawie etykietowania pojazdów;

31.  zwraca uwagę na obecne bariery finansowe i niefinansowe, na jakie napotykają konsumenci przy zakupie pojazdu niskoemisyjnego; przypomina, że akceptacja przez użytkownika końcowego pojazdów niskoemisyjnych zależy w dużym stopniu od dostępności wszechstronnej i transgranicznej infrastruktury; dlatego też z zadowoleniem przyjmuje dotychczasowe inicjatywy prywatne i publiczne podejmowane w celu umożliwienia roamingu między operatorami infrastruktury ładowania; wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby podjęły wszelkie niezbędne kroki w celu ułatwienia roamingu i dostępności tej infrastruktury w Europie; wzywa Komisję, by udzieliła większego wsparcia państwom członkowskim w ich staraniach na rzecz rozbudowy infrastruktury paliw alternatywnych, aby jak najszybciej objąć nią całą UE;

32.  uważa, że aby przyspieszyć wzrost udziału paliw niskoemisyjnych w rynku oraz w pełni wykorzystać płynące z nich korzyści klimatyczne, należy stworzyć zachęty do ich stosowania oraz do opracowywania kompatybilnych pojazdów; przypomina jednak, że w celu spełnienia wymogów porozumienia paryskiego konieczne będzie obniżenie do zera emisji gazów cieplarnianych pochodzących z transportu do połowy obecnego stulecia; zwraca uwagę, że europejski sektor transportu drogowego nie może stać się bardziej zrównoważony pod względem ekologicznym i gospodarczym, jeżeli nadal będzie wobec niego stosowane uniwersalne podejście technologiczne, dlatego też konieczne jest przejście na prawdziwie neutralną pod względem technologicznym ocenę systemów napędowych, aby możliwe było opracowywanie pojazdów przyszłości spełniających różne potrzeby w zakresie mobilności; podkreśla, że niezbędne są działania międzysektorowe, aby przyspieszyć inwestycje w infrastrukturę paliw niskoemisyjnych, co jest warunkiem większej popularyzacji i szerszego rozpowszechnienia pojazdów z napędem alternatywnym;

33.  podkreśla, że dyrektywa w sprawie ekologicznie czystych pojazdów(12) musi uwzględniać potrzeby i dostępne zasoby gmin i władz regionalnych, aby możliwe było zrealizowanie jej pełnego potencjału, zwłaszcza pod względem złożoności i obciążeń administracyjnych;

34.  z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie Komisji do przedstawienia do dnia 2 maja 2018 r. wniosku ustawodawczego dotyczącego norm emisji CO2 i norm zużycia paliwa dla pojazdów ciężkich, które powinny być ambitne, realistyczne i oparte na danych zgromadzonych za pomocą narzędzia obliczania poziomu zużycia energii przez pojazd (VECTO), aby zapewnić spójne prawodawstwo dotyczące pojazdów ciężarowych; podkreśla, że VECTO musi być terminowo i regularnie aktualizowane, aby mogło prawidłowo i w odpowiednim czasie uwzględniać nowe technologie poprawiające efektywność pojazdu;

35.  podkreśla, że poziom ambicji związanych z celami emisji CO2 dla pojazdów ciężkich musi być spójny z przyszłymi ambicjami dotyczącymi zmniejszenia emisji zanieczyszczeń, np. w ramach Euro 7, a także z wymogami dyrektywy (UE) 2015/719 w sprawie wymiarów i obciążeń pojazdów(13);

36.  przypomina przerażające eksperymenty polegające na eksponowaniu ludzi i małp na zanieczyszczenia, które prowadził EUGT – europejski zespół ds. badań nad środowiskiem i zdrowiem w sektorze transportu, który jest organem finansowanym przez duże koncerny samochodowe; przypomina również, że nie jest to pierwszy tego rodzaju skandal w tej branży; domaga się, aby wszelkie badania naukowe prowadzone w celu dostarczania informacji do celów kształtowania polityki UE były niezależne od przemysłu motoryzacyjnego, również pod względem finansowania i podwykonawstwa;

Transformacja transportu z korzyścią dla wszystkich użytkowników

37.  podkreśla, że łączność sieciowa pomiędzy pojazdami autonomicznymi, między pojazdami a infrastrukturą, między pojazdami, rowerami a pieszymi, a także w ramach samej sieci powinny stanowić podstawowy cel długoterminowy w trosce o zapewnienie płynności ruchu; apeluje w związku z tym do Komisji o zajęcie się kwestią korzystania z danych i zarządzania nimi, z położeniem nacisku na ochronę danych, a także o dokonanie analizy wszystkich potencjalnych zastosowań technologii CAD obejmujących wysoki poziom autonomii i oferujących usługi zapewniające wartość dodaną; podkreśla potrzebę rozwijania infrastruktury telekomunikacyjnej i satelitarnej, aby zapewnić lepsze określanie położenia pojazdów i skuteczniejsze usługi komunikacyjne między pojazdami a infrastrukturą oraz wzywa Komisję, by określiła, które elementy obecnej infrastruktury transportowej należy dostosować do standardów inteligentnej infrastruktury transportowej i w jakim czasie;

38.  zwraca uwagę, że autonomiczna jazda i czyste ekologicznie pojazdy będą wymagały zintegrowanego planowania infrastruktury i inwestycji w nią, aby wyposażyć drogi w niezbędną infrastrukturę telekomunikacyjną i ładowania (np. dla samochodów elektrycznych) oraz zapewniać wysokiej jakości dane dotyczące dróg (np. wysokiej rozdzielczości mapy cyfrowe) i w pełni interoperacyjne urządzenia pokładowe; wzywa Komisję i państwa członkowskie do pobudzenia inwestycji służących finansowaniu innowacyjnej i zrównoważonej modernizacji infrastruktury transportowej;

39.  przypomina Komisji, że w celu zapewnienia odpowiedniej łączności dla transportu i właściwego zarządzania bezpieczeństwem, sygnalizacją, automatyzacją i usługami cyfrowymi dla konsumentów oraz bezpiecznego zarządzania danymi należy jak najszybciej zapewnić objęcie pełnym zasięgiem sieci 5G korytarzy TEN-T dla transportu kolejowego, drogowego i żeglugi śródlądowej; apeluje o opracowywanie projektów inteligentnych autostrad i tworzenie inteligentnych korytarzy transportowych; uważa, że drogi główne powinny być wyposażone w światłowody i stacje łączności bezprzewodowej oraz stacje bazowe 5G;

40.  przypomina, że nadrzędnym celem powinno być ograniczenie do zera liczby ofiar na drogach europejskich oraz zwraca uwagę na konieczność zapewnienia bezpiecznego współistnienia starych i nowych środków transportu, przy czym obowiązkowy montaż określonych systemów wspomagania kierowcy i zapewnienie odpowiedniej infrastruktury ułatwi to przejście; wzywa Komisję do przeprowadzenia gruntownej i neutralnej pod względem technologicznym oceny wpływu na bezpieczeństwo korzystania ze zautomatyzowanych systemów transportowych polegającej na przyjęciu całościowego podejścia do analizy wpływu wszystkich intermodalnych systemów transportowych na bezpieczeństwo;

41.  podkreśla, że wciąż nie osiągnięto wyznaczonych celów w zakresie zmniejszenia liczby ofiar śmiertelnych i osób poważnie rannych w wypadkach drogowych, dlatego w przyszłości europejska polityka transportowa powinna nadal koncentrować się na osiąganiu tych celów; podkreśla, jak ważne są odpowiednie przepisy dotyczące bezpieczeństwa, aby sektor transportu drogowego stał się bezpieczniejszy; przypomina Komisji i państwom członkowskim, że aby zredukować liczbę wypadków drogowych i ofiar wypadków w Europie, należy zapewnić odpowiednie warunki parkowania i odpoczynku w całej UE;

42.  zwraca uwagę, że rozwój samochodów zautomatyzowanych i podłączonych do sieci opiera się w dużej mierze na technologii; wzywa zatem do zbadania i uznania skutków społecznych tego rozwoju oraz uważa, że należy zapewnić pełną zgodność wprowadzania samochodów podłączonych do sieci i pojazdów zautomatyzowanych z wartościami społecznymi, ogólnoludzkimi i środowiskowymi oraz celami w tej dziedzinie; podkreśla, że w razie wypadku z udziałem co najmniej jednego pojazdu zautomatyzowanego musi być jasne, kto ponosi odpowiedzialność, np. przedsiębiorstwa produkujące oprogramowanie, producent pojazdu, kierowca lub towarzystwo ubezpieczeniowego;

43.  podkreśla, że zmiany te nie powinny zachodzić kosztem marginalizacji społecznej i łączności w państwach członkowskich i na obszarach, gdzie występują niedobory w zakresie mobilności; zwraca uwagę na potrzebę poprawy wydajności sieci przy wykorzystaniu istniejącej infrastruktury sieciowej i za pomocą znaczących innowacji w przyszłości, aby umożliwić głębszą integrację technologii cyfrowych oraz zniwelować poważne dysproporcje pod względem łączności między państwami członkowskimi, a także między obszarami miejskimi a wiejskimi oraz obszarami położonymi centralnie a obszarami oddalonymi, co będzie wymagało opracowania wielu zindywidualizowanych rozwiązań opierających się na koordynacji sektora publicznego i prywatnego; podkreśla, że konwencjonalne środki transportu, takie jak autobusy, nadal mają kluczowe znaczenie na obszarach odległych i górskich i nie należy ich pomijać w tym procesie; przypomina, że doświadczenia wielu państw UE pokazują, iż organizacja transportu zbiorowego i publicznego w oparciu o umowy o zobowiązaniach z tytułu świadczenia usług publicznych polegająca na łączeniu rentownych i nierentownych odcinków może przynieść optymalne wyniki odczuwalne przez obywateli, widoczne w finansach publicznych i w konkurencji na rynku;

44.  przypomina o potrzebie wspierania zbiorowych i bezpieczniejszych środków transportu towarów i pasażerów w głównych transgranicznych korytarzach transportowych i na obszarach wielkomiejskich, aby zmniejszyć zanieczyszczenie, korki i liczbę ofiar wypadków drogowych oraz chronić zdrowie obywateli i użytkowników dróg;

45.  apeluje do Komisji i państw członkowskich, by w uzupełnieniu działań w zakresie promowania turystyki propagowały plany zrównoważonej mobilności w miastach oraz na obszarach wiejskich, które są uzasadnione interesem publicznym i łączą wszystkie nowe rodzaje transportu, a jednocześnie wspierały stosowanie systemów multimodalnego transportu pasażerów, poprawiały mobilność i jakość usług świadczonych obywatelom, w tym osobom starszym i niepełnosprawnym, oferowały im rozwiązania alternatywne oraz internalizowały bądź redukowały koszty zdrowotne i zewnętrzne koszty środowiskowe ponoszone przez miasta; zwraca uwagę, że takie plany powinny sprzyjać integracji społecznej, uczestnictwu i zatrudnieniu obywateli zamieszkujących obszary oddalone, aby przeciwdziałać zagrożeniu wyludniania się obszarów wiejskich, poprawiać dostęp i połączenia z najbardziej oddalonymi regionami oraz obszarami przygranicznymi; podkreśla, że mobilność na obszarach wiejskich różni się znacznie od mobilności w miastach, nie tylko pod względem odległości i dostępności transportu publicznego, ale również pod względem czynników środowiskowych i gospodarczych, takich jak mniejsze obciążenie środowiska przez emisje zanieczyszczeń, niższy średni dochód oraz większe bariery dla inwestycji w infrastrukturę;

46.  zauważa, że doświadczenia z poprzednich i bieżących projektów, takich jak program prac w dziedzinie transportu, instrument „Łącząc Europę” oraz projekt „Zrównoważona mobilność współdzielona powiązana z transportem publicznym na obszarach wiejskich w Europie” (SMARTA), są źródłem rozwiązań umożliwiających tworzenie inteligentnych wsi, w tym efektywniejszą i inteligentniejszą logistykę „od drzwi do drzwi”, innowacyjnych koncepcji mobilności jako usługi (MaaS), inteligentnej infrastruktury transportowej nowej generacji, połączonego i zautomatyzowanego transportu oraz inteligentnego transportu miejskiego (transport do i z miast);

47.  podkreśla, że mobilność jest coraz częściej traktowana jako usługa i dlatego należy umożliwić rozbudowę sprawnego transgranicznego transportu multimodalnego „od drzwi do drzwi”, w związku z czym wzywa państwa członkowskie do udostępniania w czasie rzeczywistym informacji o usługach odbywania i rezerwowania podróży multimodalnych oraz wzywa Komisję, by do końca 2018 r. przedstawiła wniosek ustawodawczy dotyczący praw pasażerów korzystających z transportu multimodalnego; jest zdania, że nowe usługi transportowe należy traktować (przykładowo na potrzeby systemów opłat drogowych) jako sposoby podróżowania, które są przynajmniej tak dobre, jak korzystanie z prywatnego pojazdu, a nawet bardziej pożądane, a także że ich wprowadzania nie powinny spowalniać przeszkody legislacyjne;

48.  apeluje do Komisji, by propagowała stosowane już krajowe i lokalne wzorcowe praktyki łączące nowe i tradycyjne formy mobilności, wspierające wybory dokonywane przez konsumenta, umożliwiające konsumentom dostęp do informacji o przejazdach multimodalnych i możliwości zakupu biletów na nie, a także sprzyjające ograniczeniu korzystania z transportu prywatnego na rzecz transportu publicznego lub promujące oferty proponowane w ramach gospodarki współpracy w dziedzinie transportu, które stanowią bodziec i niezbędne wsparcie dla propagowania zrównoważonej turystyki oraz dziedzictwa środowiskowego i kulturowego, oraz w szczególności sprzyjające MŚP i skupiające się na państwach członkowskich oraz obszarach, gdzie występują niedobory w zakresie mobilności;

49.  ponownie stwierdza, że podróże to sektor, na który największy wpływ wywiera cyfryzacja, oraz że nowe i bardziej wpływowe środowisko cyfrowe umożliwia konsumentom odgrywanie aktywniejszej roli podczas wyszukiwania, kupowania, rezerwowania i opłacania podróży; uważa, że konieczne jest egzekwowanie istniejących przepisów, które gwarantują przejrzystość i neutralność, aby konsumenci mogli dokonywać świadomych wyborów w oparciu o wiarygodne informacje;

50.  zwraca uwagę na znaczenie doradztwa w dziedzinie mobilności; uważa, że ważne jest, aby zachęcać obywateli do przyjmowania zwyczajów w zakresie zrównoważonej mobilności za pomocą zachęt ekonomicznych, a także podnoszenia poziomu wiedzy na temat wpływu środowiskowego poszczególnych rodzajów transportu oraz przez koordynację i opracowywanie niskoemisyjnych usług transportowych, takich jak transport publiczny, jak również przez tworzenie lub udoskonalanie infrastruktury w zakresie tzw. mobilności miękkiej, czyli przemieszczania się pieszo, rowerem itp., aby zapewnić obywatelom alternatywę dla transportu drogowego; zwraca uwagę na potrzebę finansowania projektów ułatwiających lokalną i regionalną mobilność niskoemisyjną, taką jak np. systemy rowerów miejskich;

51.  wzywa Komisję, by promowała wydajną logistykę ekologiczną, aby lepiej poradzić sobie z przewidywanym wzrostem zapotrzebowania na transport towarowy dzięki optymalnemu wykorzystaniu pojemności ładunkowej pojazdów ciężarowych oraz zredukowaniu liczby przejazdów pustymi lub tylko częściowo załadowanymi pojazdami ciężarowymi; apeluje ponadto do Komisji, by zintensyfikowała wysiłki na rzecz przejścia na transport multimodalny, a także propagowała platformy multimodalne do koordynacji popytu na transport oraz wzywa państwa członkowskie, by standardowo stosowały w całej Europie elektroniczne dokumenty przewozowe, aby zmniejszyć obciążenia administracyjne i poprawić efektywność;

52.  podkreśla ważny wkład, jaki jazda w kolumnie pojazdów i wykorzystanie długich samochodów ciężarowych mogą wnieść w poprawę efektywności i oszczędzanie paliwa w transporcie drogowym towarów, w związku z czym wzywa Komisję i państwa członkowskie do osiągnięcia celów deklaracji z Amsterdamu i stworzenia zachęt do szerszego korzystania z długich samochodów ciężarowych;

53.  zachęca Komisję do wspierania inicjatyw, które przyczyniają się do zmniejszenia zatorów komunikacyjnych na drogach i do unikania ich bez przenoszenia ruchu na alternatywne odcinki dróg, np. przykładowych wzorcowych praktyk w zakresie pobierania opłat z tytułu zatorów komunikacyjnych oraz skutecznych środków w zakresie przechodzenia na transport multimodalny;

54.  wzywa Komisję do przeprowadzenia szczegółowej oceny kwestii związanych z prywatnością danych i odpowiedzialnością, które mogą pojawić się w związku z rozwojem pojazdów zautomatyzowanych;

55.  podkreśla potencjał modeli gospodarki współpracy pod względem zwiększania wydajności systemu transportu i redukcji niepożądanych efektów ubocznych ruchu drogowego, takich jak zatory komunikacyjne i emisje zanieczyszczeń; wzywa władze, by zgodnie z zasadą pomocniczości rozważyły możliwość pełnego włączenia usług transportowych faktycznie opartych na współpracy do systemu transportu konwencjonalnego, mając na celu wspieranie tworzenia kompletnych i sprawnie funkcjonujących łańcuchów transportowych oraz oferowanie nowych rodzajów mobilności zgodnej z zasadami zrównoważonego rozwoju;

56.  podkreśla, że w kontekście gospodarki współpracy najpilniejsze zagadnienia związane są z ochroną konsumentów, podziałem odpowiedzialności, opodatkowaniem, systemami ubezpieczeń, ochroną socjalną pracowników (niezależnie od tego, czy są zatrudnieni, czy prowadzą własną działalność) i ochroną danych oraz oczekuje działań regulacyjnych w tych dziedzinach; wzywa Komisję i państwa członkowskie do dopilnowania, by gospodarka współpracy nie prowadziła do nieuczciwej konkurencji, była przyczyną dumpingu socjalnego i podatkowego oraz zastępowała uregulowany transport publiczny;

57.  zwraca uwagę, że w świetle wyroku TSUE w sprawie C-434/15(14) z dnia 20 grudnia 2017 r. należy jasno określić granicę między samym tylko pośrednictwem przez platformy internetowe a świadczeniem usług transportowych; jest zdania, że usługa nie jest częścią społeczeństwa informacyjnego wówczas, gdy działalność polega głównie na świadczeniu usług w ramach zawodów regulowanych oraz we wszystkich przypadkach, w których platforma technologiczna bezpośrednio lub pośrednio określa koszt, zakres lub jakość świadczonej usługi;

58.  apeluje do państw członkowskich, aby podjęły środki mające na celu zmniejszenie ryzyka i prawdopodobieństwa unikania opodatkowania przez przedsiębiorstwa świadczące usługi w ramach gospodarki współpracy, a także by domagały się od przedsiębiorstw płacenia podatków tam, gdzie generują zyski i rzeczywiście świadczą usługi;

o
o   o

59.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.

(1) Dz.U. L 282 z 19.10.2016, s. 1.
(2) Dz.U. L 119 z 4.5.2016, s. 1.
(3) Dz.U. C 81 z 2.3.2018, s. 195.
(4) Dz.U. C 345 z 13.10.2017, s. 52.
(5) Dz.U. C 184 E z 8.7.2010, s. 50.
(6) Dz.U. C 468 z 15.12.2016, s. 57.
(7) Dz.U. C 265 z 11.8.2017, s. 2.
(8) Dz.U. C 316 z 22.9.2017, s. 155.
(9) „EU Transport in Figures: Statistical pocketbook 2015” [Transport UE w liczbach – mały rocznik statystyczny za 2015 r.], Urząd Publikacji Unii Europejskiej, Luksemburg, 2015 r.
(10) Dz.U. L 142 z 2.6.2017, s. 100.
(11) Dz.U. L 12 z 18.1.2000, s. 16.
(12) Dz.U. L 120 z 15.5.2009, s. 5.
(13) Dz.U. L 115 z 6.5.2015, s. 1.
(14) Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 20 grudnia 2017 r., Asociación Profesional Elite Taxi przeciw Uber Systems Spain, SL, C-434/15, ECLI:EU:C:2017:981.


Wykonanie rozporządzenia w sprawie środków ochrony roślin
PDF 180kWORD 65k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2018 r. w sprawie wykonania rozporządzenia w sprawie środków ochrony roślin (WE) nr 1107/2009 (2017/2128(INI))
P8_TA(2018)0356A8-0268/2018

Parlament Europejski,

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin i uchylające dyrektywy Rady 79/117/EWG i 91/414/EWG(1),

–  uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 lutego 2005 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w żywności i paszy pochodzenia roślinnego i zwierzęcego oraz na ich powierzchni, zmieniające dyrektywę Rady 91/414/EWG(2),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, zmieniające i uchylające dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1907/2006(3),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/128/WE z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającą ramy wspólnotowego działania na rzecz zrównoważonego stosowania pestycydów(4),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 lutego 2017 r. w sprawie pestycydów niskiego ryzyka pochodzenia biologicznego(5),

–  uwzględniając decyzję Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie 12/2013/MDC z dnia 18 lutego 2016 r. dotyczącej praktyk Komisji w zakresie wydawania zezwoleń i wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin (pestycydów)(6),

–  uwzględniając europejską ocenę wdrożenia rozporządzenia (WE) nr 1107/2009 dotyczącego wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin oraz odnośne załączniki, opublikowane przez Biuro Analiz Parlamentu Europejskiego (DG EPRS)(7) w kwietniu 2018 r.,

–  uwzględniając wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 23 listopada 2016 r. w sprawach C-673/13 P (Komisja przeciwko Stichting Greenpeace Nederland i PAN Europe) oraz C-442/14 (Bayer CropScience przeciwko Rada ds. wydawania zezwoleń na środki ochrony roślin i pestycydy),

–  uwzględniając wniosek Komisji z dnia 11 kwietnia 2018 r. dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przejrzystości i zrównoważonego charakteru unijnej oceny ryzyka w łańcuchu żywnościowym, zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 178/2002 [w sprawie ogólnego prawa żywnościowego], dyrektywę 2001/18/WE [w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie], rozporządzenie (WE) nr 1829/2003 [w sprawie genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy], rozporządzenie (WE) nr 1831/2003 [w sprawie dodatków stosowanych w żywieniu zwierząt], rozporządzenie (WE) nr 2065/2003 [w sprawie środków aromatyzujących dymu wędzarniczego], rozporządzenie (WE) nr 1935/2004 [w sprawie materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością], rozporządzenie (WE) nr 1331/2008 [w sprawie jednolitej procedury wydawania zezwoleń na stosowanie dodatków do żywności, enzymów spożywczych i środków aromatyzujących], rozporządzenie (WE) nr 1107/2009 [w sprawie środków ochrony roślin] oraz rozporządzenie (UE) 2015/2283 [w sprawie nowej żywności](8),

–  uwzględniając zakres uprawnień i prace Komisji Specjalnej ds. Unijnej Procedury Wydawania Zezwoleń na Dopuszczenie Pestycydów do Obrotu (PEST), działającej przy Parlamencie Europejskim,

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu oraz art. 1 ust. 1 lit. e) decyzji Konferencji Przewodniczących z dnia 12 grudnia 2002 r. w sprawie procedury udzielania zgody na sporządzenie sprawozdań z własnej inicjatywy, a także załącznik 3 do tej decyzji,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności oraz opinię Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi (A8-0268/2018),

A.  mając na uwadze, że ocena wykonania rozporządzenia (WE) nr 1107/2009 (zwanego dalej „rozporządzeniem”) wykazała, że cele ochrony zdrowia ludzi i zwierząt oraz środowiska nie są w pełni realizowane oraz że można by wprowadzić ulepszenia, aby osiągnąć wszystkie cele rozporządzenia;

B.  mając na uwadze, że ocena wykonania rozporządzenia powinna być rozpatrywana w powiązaniu z nadrzędną polityką UE w zakresie pestycydów, w tym z zasadami określonymi w dyrektywie 2009/128/WE [dyrektywa w sprawie zrównoważonego stosowania], rozporządzeniu (UE) nr 528/2012 [rozporządzenie w sprawie produktów biobójczych], rozporządzeniu (WE) nr 396/2005 [rozporządzenie w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości] i rozporządzeniu (WE) nr 178/2002 [ogólne przepisy prawa żywnościowego];

C.  mając na uwadze, że wykonanie rozporządzenia nie okazało się zadowalające oraz że powinno ono być zgodne z polityką UE w powiązanych dziedzinach, w tym w zakresie pestycydów;

D.  mając na uwadze, że dostępne dowody wskazują, iż stosowanie trzech głównych instrumentów rozporządzenia – zatwierdzeń, zezwoleń i egzekwowania decyzji regulacyjnych – wymaga poprawy i nie zapewnia pełnego osiągnięcia celów rozporządzenia;

E.  mając na uwadze, że niektóre przepisy rozporządzenia w ogóle nie były stosowane przez Komisję, zwłaszcza art. 25 dotyczący zatwierdzania sejfnerów i synergetyków oraz art. 27 dotyczący negatywnego wykazu niedozwolonych składników obojętnych;

F.  mając na uwadze, że rozpoczęcie stosowania innych kluczowych przepisów, np. dotyczących kryteriów granicznych dla substancji czynnych będących substancjami zaburzającymi funkcjonowanie układu hormonalnego, zostało znacząco opóźnione z powodu niezgodnego z prawem postępowania Komisji;

G.  mając na uwadze, że zainteresowane strony zgłaszają problemy związane z metodą oceny, określoną przepisami prawa, w szczególności jeśli chodzi o wskazanie, kto powinien przedstawić badania naukowe i dowody na potrzeby ocen substancji czynnych, oraz dotyczące stosowania podczas tych ocen podejścia opartego na analizie zagrożeń;

H.  mając na uwadze, że ciężar dowodu powinien nadal spoczywać na wnioskodawcy, co pozwoli zapewnić, by środki publiczne nie były wydawane na badania, które ostatecznie mogą przynosić korzyści prywatnym interesom; mając jednocześnie na uwadze, że na każdym etapie procedury wydawania zezwoleń musi zostać zapewniona przejrzystość, z pełnym poszanowaniem praw własności intelektualnej, a zarazem w całej Unii musi być zagwarantowane konsekwentne przestrzeganie zasad dobrej praktyki laboratoryjnej;

I.  mając na uwadze, że istnieją problemy związane z praktycznym stosowaniem ustalonej metody oceny; mając na uwadze, że w szczególności istnieją poważne problemy związane z niepełną harmonizacją wymogów dotyczących danych oraz stosowanych metod, co może utrudniać proces oceny;

J.  mając na uwadze, że stwierdzono, iż działania właściwych organów krajowych to jeden z głównych czynników wpływających na ocenę substancji czynnych; mając na uwadze, że istnieją znaczne różnice między państwami członkowskimi pod względem dostępności wiedzy specjalistycznej i personelu; mając na uwadze, że rozporządzenie i uzupełniające je wymogi prawne nie są jednolicie wykonywane w państwach członkowskich, co niesie ze sobą poważne konsekwencje dla zdrowia i środowiska;

K.  mając na uwadze, że należy poprawić przejrzystość na wszystkich etapach procedury zatwierdzania, a większa przejrzystość może pomóc zdobyć zaufanie publiczne do systemu regulującego środki ochrony roślin; mając na uwadze, że w wielu przypadkach niedostateczna jest również przejrzystość prowadzonych przez właściwe organy działań związanych z wydawaniem zezwoleń; mając na uwadze, że Komisja zaproponowała zmiany przepisów ogólnych prawa żywnościowego w celu rozwiania obaw dotyczących danych i dowodów przedstawianych podczas procedury oceny oraz w celu zwiększenia przejrzystości;

L.  mając na uwadze, że w procedurze wydawania zezwoleń na środki ochrony roślin, odbywającej się wyłącznie na szczeblu krajowym, występują częste opóźnienia na etapie wydawania decyzji dotyczących zarządzania ryzykiem; mając na uwadze, że w niektórych przypadkach prowadzi to do wzrostu liczby zezwoleń udzielanych przez państwa członkowskie w ramach odstępstwa z zastosowaniem art. 53 rozporządzenia; mając na uwadze, że występują przypadki, w których takie odstępstwa są wykorzystywane wbrew intencji prawodawcy;

M.  mając na uwadze, że rozporządzenie wprowadza przepis stanowiący, że integrowana ochrona roślin powinna stać się częścią wymogów podstawowych w zakresie zarządzania w ramach zasad wzajemnej zgodności wspólnej polityki rolnej; mając na uwadze, że nie ma to jeszcze miejsca;

N.  mając na uwadze, że według dostępnych dowodów przedmiotowa regulacja na poziomie UE wspiera krajowe wysiłki i działania oraz stanowi dla nich wartość dodaną;

O.  mając na uwadze, że poważne rozważania dotyczące rozwiązań alternatywnych często pojawiają się dopiero po zmianie wymogów prawnych; mając przykładowo na uwadze, że jeśli chodzi o rozszerzony zakaz stosowania neonikotynoidów, najnowsza ocena (z dnia 30 maja 2018 r.)(9) wskazuje, iż istnieją łatwo dostępne niechemiczne rozwiązania alternatywne w przypadku 78 % zastosowań neonikotynoidów;

P.  mając na uwadze, że od dnia 31 maja 2016 r. nie przedłożono żadnych nowych substancji czynnych do zatwierdzenia; mając na uwadze, że istotne znaczenie mają innowacje i opracowywanie nowych produktów, zwłaszcza produktów niskiego ryzyka;

Q.  mając na uwadze, że dostępność na rynku podrobionych pestycydów jest sprawą rzeczywistej troski; mając na uwadze, że podrobione pestycydy mogą być szkodliwe dla środowiska, a także mogą osłabiać skuteczność rozporządzenia;

Główne wnioski

1.  uważa, że właściwym szczeblem, na którym należy kontynuować działania regulacyjne dotyczące pestycydów, jest Unia Europejska;

2.  wskazuje, że środki ochrony środowiska mające na celu zapobieganie rozprzestrzenianiu się patogenów i organizmów szkodliwych, jego ograniczanie i powstrzymywanie muszą pozostać w centrum wszystkich obecnych i przyszłych działań;

3.  uważa, że w porównaniu z podejściem stosowanym w przeszłości przyjęcie i wdrożenie rozporządzenia stanowi znaczący krok naprzód, jeśli chodzi o postępowanie ze środkami ochrony roślin w UE;

4.  podkreśla, że należy zwrócić szczególną uwagę na rolę małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) w opracowywaniu nowych produktów, gdyż MŚP często brakuje znacznych zasobów koniecznych w procesie opracowywania i zatwierdzania nowych substancji;

5.  jest zaniepokojony faktem, że rozporządzenie nie zostało skutecznie wdrożone, co powoduje, że w praktyce jego cele dotyczące produkcji rolnej i innowacji nie są osiągane; podkreśla fakt, że częściowo z powodu niskiego stopnia innowacyjności spada liczba substancji czynnych stosowanych w pestycydach;

6.  przypomina o istotnej potrzebie zintegrowanego podejścia oraz o konieczności objęcia oceną rozporządzenia (WE) nr 1185/2009 w sprawie statystyk dotyczących pestycydów(10), przy czym wyniki oceny należy wykorzystać do ograniczenia ilości stosowanych środków ochrony roślin, minimalizując w ten sposób stwarzane przez nie ryzyko oraz ich negatywne oddziaływanie na zdrowie i środowisko;

7.  zauważa, że cele i instrumenty rozporządzenia oraz jego wykonywanie nie zawsze są wystarczająco spójne z polityką UE w zakresie rolnictwa, zdrowia, dobrostanu zwierząt, bezpieczeństwa żywnościowego, jakości wody, zmiany klimatu, zrównoważonego stosowania pestycydów oraz najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w żywności i paszy;

8.  wyraża zaniepokojenie, że stosowanie rozporządzenia w odniesieniu do wykorzystywania zwierząt w badaniach służących identyfikacji zagrożeń i ocenie ryzyka nie jest zgodne z trzema wymogami (zasadami zastąpienia, ograniczenia i udoskonalenia) przewidzianymi w dyrektywie 2010/63/UE dotyczącej eksperymentów na zwierzętach oraz że dwuletnie badanie biologiczne rakotwórczości może prowadzić do kontrowersyjnych wyników(11);

9.  przypomina, że zasada ostrożności jest ogólną unijną zasadą, która została określona w art. 191 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i która ma na celu zagwarantowanie wysokiego poziomu ochrony środowiska dzięki podejmowaniu decyzji zapobiegawczych ;

10.  uważa za niedopuszczalne, że wymogi dotyczące zatwierdzania sejfnerów i synergetyków nie były dotąd stosowane, co jest sprzeczne z art. 25 rozporządzenia;

11.  uważa za niedopuszczalne, że nadal nie został przyjęty negatywny wykaz składników obojętnych, zwłaszcza po wprowadzeniu zakazu stosowania polietoksylowanej aminy łojowej w połączeniu z glifosatem, który to zakaz uwypuklił możliwe szkodliwe działanie niektórych składników obojętnych;

12.  odnotowuje prowadzoną przez Komisję ocenę REFIT rozporządzenia (WE) nr 1107/2009 oraz jej planowane ukończenie do listopada 2018 r.; ufa, że jej ustalenia będą stanowiły dla współprawodawców odpowiednią podstawę do dyskusji na temat przyszłych prac nad rozporządzeniem;

13.  jest zaniepokojony coraz częstszym wykorzystywaniem procedury wydawania zezwoleń w sytuacjach nadzwyczajnych na podstawie art. 53 oraz wykrytymi przypadkami niewłaściwego jej stosowania w niektórych państwach członkowskich; zauważa, że niektóre państwa członkowskie stosują art. 53 zdecydowanie częściej niż inne; odnotowuje pomoc techniczną udzielaną przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) zgodnie z art. 53 ust. 2 rozporządzenia przy badaniu stosowania zezwoleń nadzwyczajnych; odnotowuje wyniki badania EFSA w sprawie zezwoleń nadzwyczajnych w 2017 r. dotyczących trzech neonikotynoidów, które wykazało, że o ile niektóre zezwolenia nadzwyczajne były konieczne i mieściły się w granicach parametrów określonych w przepisach, to inne nie były uzasadnione; uznaje za istotne, aby państwa członkowskie dostarczały niezbędne dane w celu umożliwienia EFSA skutecznego wykonywania mandatu;

14.  podkreśla znaczenie takiego kształtowania polityki, które odbywa się w oparciu o naukę regulacyjną i dostarcza sprawdzalnych i powtarzalnych dowodów z wykorzystaniem uzgodnionych na szczeblu międzynarodowym zasad naukowych odnoszących się do takich aspektów jak: wytyczne, dobre praktyki laboratoryjne i badania poddawane wzajemnej ocenie;

15.  wyraża zaniepokojenie, że niepełna harmonizacja wymogów dotyczących danych i badań w niektórych dziedzinach nauki prowadzi do niewydajnych metod pracy, braku zaufania między organami krajowymi i opóźnień w procesie wydawania zezwoleń, co może mieć negatywne skutki dla zdrowia ludzi i zwierząt, środowiska i produkcji rolnej;

16.  wyraża ubolewanie z powodu ograniczonej publicznej dostępności informacji o procedurze oceny i wydawania zezwoleń oraz ograniczonego dostępu do informacji; ubolewa, że poziom przejrzystości w państwach członkowskich pełniących rolę sprawozdawcy (działających w ramach procedury zatwierdzania) jest niski, i sugeruje, że można byłoby zwiększyć dostępność i przystępność informacji na etapie weryfikacji przez EFSA oraz że najwyraźniej brakuje przejrzystości na etapie zarządzania ryzykiem, co zainteresowane strony również uznają za problematyczne; z zadowoleniem przyjmuje wysiłki podejmowane przez Europejską Agencję Chemikaliów (ECHA) w celu zwiększenia przejrzystości i przystępności za pośrednictwem strony internetowej oraz uważa, że taki model mógłby zostać wykorzystany w przyszłości, aby poprawić przejrzystość;

17.  podkreśla, że wiarygodność systemu udzielania zezwoleń na środki ochrony roślin jest silnie uzależniona od zaufania publicznego do agencji europejskich, które dostarczają opinii naukowych stanowiących podstawę zatwierdzeń i zarządzania ryzykiem; podkreśla, że przejrzystość procesu oceny naukowej jest ważna dla utrzymania zaufania publicznego; wzywa zatem do zapewnienia odpowiednim agencjom adekwatnych funduszy i personelu gwarantujących niezależne, przejrzyste i terminowe udzielanie zezwoleń; ponadto przyjmuje z zadowoleniem stałe dążenie EFSA do udoskonalenia systemu, aby zapewnić niezależność i zarządzanie potencjalnymi konfliktami interesów, co pochwalił Trybunał Obrachunkowy, uznając ten system za najbardziej zaawansowany spośród systemów stosowanych przez agencje skontrolowane w 2012 r., a ponadto system ten został ostatnio zaktualizowany w czerwcu 2017 r.; wzywa Komisję, aby zaproponowała udoskonalenia, które jeszcze bardziej zwiększyłyby przejrzystość procesu regulacyjnego, obejmujące dostęp do danych pochodzących z badań bezpieczeństwa przedkładanych przez producentów w ramach wniosków o zezwolenie na dopuszczenie środków ochrony roślin do obrotu w UE; dostrzega, że należy dokonać przeglądu procedury, aby usprawnić ocenę, zwiększyć niezależność organów odpowiedzialnych za prowadzenie badań, uniknąć konfliktów interesu i zapewnić większą przejrzystość procedury;

18.  wzywa Komisję do wprowadzenia na szczeblu europejskim wykazu zastosowań, aby zwiększyć harmonizację przepisów rozporządzenia;

19.  jest zaniepokojony, że w niektórych przypadkach środki ochrony roślin dostępne na rynku i ich stosowanie przez użytkowników mogą nie być zgodne z odnośnymi warunkami zezwolenia dotyczącymi składu i stosowania; podkreśla, że zastosowania nieprofesjonalne powinny być w miarę możliwości ograniczane w celu zmniejszenia skali niewłaściwego stosowania;

20.  podkreśla znaczenie szkoleń dla użytkowników profesjonalnych w celu zapewnienia należytego i odpowiedniego stosowania środków ochrony roślin; uważa za właściwe odróżnianie użytkowników profesjonalnych od użytkowników-amatorów; zauważa, że środki ochrony roślin są wykorzystywane w prywatnych ogrodach, liniach kolejowych i parkach publicznych;

21.  stwierdza, że przysługujące państwom członkowskim prawo odmowy uznania zezwolenia na środki ochrony roślin pozostaje nienaruszone;

22.  podkreśla, że rozporządzenie powinno lepiej odzwierciedlać potrzebę promowania praktyk rolniczych opartych na integrowanej ochronie roślin, w tym przez wspieranie opracowywania substancji niskiego ryzyka; podkreśla, że brak dostępności środków ochrony roślin niskiego ryzyka utrudnia rozwój integrowanej ochrony roślin; zauważa z zaniepokojeniem, że z łącznej liczby prawie 500 substancji dostępnych na rynku UE tylko dziesięć zostało zatwierdzonych jako środki ochrony roślin niskiego ryzyka;

23.  podkreśla, że wydawanie zezwoleń na niechemiczne pestycydy niskiego ryzyka i ich promowanie stanowią ważny środek wsparcia ochrony roślin o niskim zużyciu pestycydów; uznaje konieczność intensyfikacji badań naukowych dotyczących tych produktów, ponieważ ich skład i działanie diametralnie różnią się od składu i działania produktów konwencjonalnych; podkreśla, że obejmuje to także konieczność zapewnienia większych zasobów wiedzy fachowej w EFSA i właściwych organach krajowych w celu oceny tych biologicznych substancji czynnych; podkreśla, że środki ochrony roślin pochodzenia biologicznego powinny podlegać takim samym rygorystycznym ocenom jak inne substancje; zgodnie z rezolucją z dnia 15 lutego 2017 r. w sprawie pestycydów niskiego ryzyka pochodzenia biologicznego wzywa Komisję, aby przedłożyła szczegółowy wniosek ustawodawczy w sprawie zmiany rozporządzenia (WE) nr 1107/2009 z myślą o przyspieszeniu procesu oceny, wydawania zezwoleń i rejestracji pestycydów niskiego ryzyka pochodzenia biologicznego, niezależnie od ogólnego przeglądu rozporządzenia prowadzonego w związku z inicjatywą REFIT;

24.   uważa, że rozporządzenie (WE) nr 1107/2009 należy również zmienić w taki sposób, aby lepiej uwzględniało substancje, które nie są uznawane za środki ochrony roślin, a które używane do ochrony roślin podlegają temu rozporządzeniu; zauważa, że substancje te oferują interesujące rozwiązania alternatywne, jeśli chodzi o zintegrowane metody produkcji i niektóre produkty kontroli biologicznej;

25.  podkreśla, że na szczególną uwagę i wsparcie zasługują środki ochrony roślin do zastosowań małoobszarowych, ponieważ obecnie istnieje niewiele zachęt ekonomicznych skłaniających przedsiębiorstwa do opracowywania takich produktów; przyjmuje z zadowoleniem ustanowienie instrumentu koordynacji w zakresie zastosowań małoobszarowych jako forum udoskonalania koordynacji między państwami członkowskimi, organizacjami zrzeszającymi rolników i przemysłem w zakresie opracowywania rozwiązań dla zastosowań małoobszarowych;

26.  podkreśla, że wiele dozwolonych środków ochrony roślin nie było poddawanych ocenie pod kątem norm unijnych od ponad 15 lat w wyniku opóźnień w procedurach wydawania zezwoleń;

27.  podkreśla, że ważne jest stworzenie ram regulacyjnych sprzyjających innowacjom, umożliwiających zastępowanie starszych środków chemicznych nowymi i lepszymi środkami ochrony roślin; podkreśla znaczenie dostępności szerokiego spektrum środków ochrony roślin o różnych sposobach działania, tak aby uniknąć rozwoju oporności i utrzymać skuteczność stosowania środków ochrony roślin;

28.  jest zaniepokojony faktem, że harmonizacja wytycznych wciąż nie została ujednolicona;

29.  podkreśla, że brakujące lub niekompletne wytyczne stanowią poważne niedociągnięcie, które wywiera negatywny wpływ na wykonywanie rozporządzenia i tym samym osiąganie jego celów;

30.  podkreśla, że dostępne wytyczne nie są prawnie wiążące, co powoduje, iż wnioskodawcy nie mają pewności regulacyjnej i stawia pod znakiem zapytania wyniki ocen przeprowadzonych w ramach procedur zatwierdzania;

31.  z zadowoleniem przyjmuje koncepcję systemu strefowego i przyświecający mu cel usprawnienia wydawania zezwoleń na środki ochrony roślin; uważa procedurę wzajemnego uznawania za mającą kluczowe znaczenie dla podziału nakładu pracy oraz dla zachęcania do przestrzegania terminów; ubolewa nad problemami we wdrażaniu, które wiążą się z zasadą wzajemnego uznawania; wzywa Komisję, aby współpracowała z państwami członkowskimi nad usprawnieniem funkcjonowania systemu strefowego; podkreśla, że pełne wdrożenie istniejącego prawodawstwa powinno mieć na celu unikanie powielania prac i udostępnianie rolnikom nowych substancji bez zbędnej zwłoki;

32.  podkreśla potrzebę dzielenia się wiedzą i nabywania umiejętności w zakresie rozwiązań alternatywnych wobec chemicznych pestycydów oraz w zakresie integrowanej ochrony roślin, w tym określania optymalnego płodozmianu w warunkach rynkowych i klimatycznych, w jakich działają rolnicy; zauważa ponadto, że przewidziano to już w rozporządzeniu horyzontalnym w sprawie WPR, a także w szczególności w usługach doradczych dla rolników finansowanych w ramach rozwoju obszarów wiejskich;

33.  wyraża zaniepokojenie z powodu niewielkiej liczby nowo zatwierdzonych substancji; podkreśla znaczenie odpowiedniego zestawu narzędzi w zakresie środków ochrony roślin dla rolników, aby zabezpieczyć dostawy żywności w UE;

34.  wyraża zaniepokojenie, że w ostatnich debatach coraz częściej kwestionuje się stosowany obecnie, oparty na dowodach naukowych unijny system oceny środków ochrony roślin; podkreśla znaczenie, jakie ma zachowanie i dalsza konsolidacja systemu, który jest solidny pod względem naukowym, obiektywny i oparty na wzajemnej weryfikacji dowodów uzyskiwanych w wyniku stosowania otwartego, niezależnego i multidyscyplinarnego podejścia naukowego przy wydawaniu zezwolenia na każdą substancję czynną, zgodnie z unijnymi zasadami analizy zagrożeń i zasadą ostrożności ustanowioną w przepisach ogólnych prawa żywnościowego; nalega, aby procedura ponownego zatwierdzania substancji czynnych uwzględniała praktyczne zastosowanie środków ochrony roślin, a także postęp naukowy i technologiczny w tej dziedzinie; zwraca uwagę, że złożoność obecnego systemu oceny i udzielania zezwoleń skutkuje nieprzestrzeganiem przewidzianych terminów i może spowodować nieprawidłowe działanie całego systemu; w związku z tym podkreśla potrzebę przeprowadzenia przeglądu i uproszczenia tego systemu;

35.  podkreśla brak równowagi pod względem liczby wniosków między niektórymi państwami członkowskimi, które należą do tej samej strefy i mają podobny rozmiar i warunki rolnicze;

36.  uważa, że przywożone spoza UE produkty rolne, przy których uprawie stosowano środki ochrony roślin, powinny podlegać takim samym rygorystycznym kryteriom jak produkty rolne pochodzące z UE; wyraża zaniepokojenie, że przy uprawie importowanych produktów rolnych mogą być stosowane środki ochrony roślin niezarejestrowane w UE;

Zalecenia

37.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby zadbały o skuteczne wykonywanie rozporządzenia w zakresie realizacji zadań przewidzianych dla nich w procedurze zatwierdzania i procedurze wydawania zezwoleń;

38.  wzywa państwa członkowskie, aby rozwiązały problem poważnych i stałych braków kadrowych we właściwych organach krajowych, które to braki prowadzą do opóźnień na etapie identyfikacji zagrożeń i początkowej oceny ryzyka przeprowadzanej przez państwa członkowskie;

39.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby dopilnowały, żeby proceduralne przedłużenie okresu zatwierdzenia na czas trwania procedury, zgodnie z art. 17 rozporządzenia, nie było stosowane w odniesieniu do substancji czynnych, które są mutagenne, rakotwórcze lub działające szkodliwie na rozrodczość i w związku z tym należą do kategorii 1A lub 1B, lub substancji czynnych zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego i szkodliwych dla ludzi lub zwierząt, jak ma to obecnie miejsce w przypadku takich substancji jak: flumioksazyna, tiaklopryd, chlorotoluron i dimoksystrobina(12);

40.  stosowanie substancji czynnych, które są mutagenne, rakotwórcze lub działające szkodliwie na rozrodczość i w związku z tym należą do kategorii 1A lub 1B, lub substancji czynnych zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego i szkodliwych dla ludzi lub zwierząt, które uzyskały już jedno lub kilka proceduralnych przedłużeń okresu zatwierdzenia zgodnie z art. 17, musi zostać niezwłocznie zabronione;

41.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby uznały ochronę zdrowia ludzi i zwierząt oraz środowiska za kluczowe cele prawodawstwa, przy czym należy też udoskonalać produkcję rolną i zachować konkurencyjność sektora rolnego;

42.  wzywa przemysł do dostarczania państwom członkowskim pełniącym rolę sprawozdawcy i agencjom UE wszystkich danych i badań naukowych w jednolitym i nadającym się do odczytu maszynowego formacie elektronicznym; wzywa Komisję, aby opracowała ujednolicony wzór danych wejściowych w celu ułatwienia wymiany danych między państwami członkowskimi na wszystkich etapach procedury; uznaje, że dane te muszą być przetwarzane zgodnie z parametrami określonymi w unijnych przepisach dotyczących ochrony danych i własności intelektualnej;

43.  wzywa państwa członkowskie, aby rygorystycznie stosowały art. 9 rozporządzenia dotyczący spełnienia kryteriów formalnych i przyjmowały wyłącznie kompletne wnioski o dokonanie oceny substancji czynnej;

44.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do zapewnienia pełnego i jednolitego stosowania kryteriów granicznych zagrożeń zgodnie z istniejącymi zharmonizowanymi wytycznymi, jak również do upewnienia się, że substancje są oceniane pod kątem ryzyka wyłącznie wówczas, gdy istnieją dowody, że nie mają one niebezpiecznych (granicznych) właściwości, zgodnie z wymogami rozporządzenia;

45.  wzywa Komisję, aby wreszcie wdrożyła przepisy dotyczące składników obojętnych, sejfnerów i synergetyków, aby sporządziła wykaz niedopuszczalnych składników obojętnych oraz ustanowiła zasady, zgodnie z którymi sejfnery i synergetyki będą testowane na szczeblu UE, a także aby dopilnowała, żeby do obrotu mogły być wprowadzane jedynie te chemikalia, które spełniają unijne kryteria zatwierdzenia;

46.  przyjmuje z zadowoleniem interpretację zasady ostrożności stosowaną przez Komisję wyrażoną w ocenie REFIT przepisów ogólnych prawa żywnościowego(13), zgodnie z którą zasada ostrożności nie stanowi alternatywy dla podejścia do zarządzania ryzykiem, lecz raczej szczególną formę zarządzania ryzykiem; przypomina, że pogląd ten poparł w swoich orzeczeniach także Sąd Unii Europejskiej(14);

47.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby – pełniąc funkcję zarządzających ryzykiem w procedurze zatwierdzania i procedurze wydawania zezwoleń – należycie stosowały zasadę ostrożności i zwracały szczególną uwagę na ochronę grup szczególnie wrażliwych, zdefiniowanych w art. 3 pkt 14 rozporządzenia;

48.  wzywa Komisję, agencje i właściwe organy, aby dokonały przeglądu i korekty sposobu informowania o procedurach oceny ryzyka i decyzjach dotyczących zarządzania ryzykiem w celu zwiększenia zaufania publicznego do sytemu wydawania zezwoleń;

49.  wzywa państwa członkowskie do poprawy stosowania procedury wydawania zezwoleń na poziomie krajowym, aby ograniczyć przyznawanie odstępstw i przedłużeń na podstawie art. 53 rozporządzenia do faktycznych sytuacji nadzwyczajnych; wzywa Komisję, aby w pełni korzystała z przyznanych jej uprawnień kontrolnych na mocy art. 53 ust. 2 i 3; wzywa ponadto państwa członkowskie, aby w pełni stosowały się do obowiązku informowania pozostałych państw członkowskich i Komisji określonego w art. 53 ust. 1, zwłaszcza w odniesieniu do wszelkich środków podjętych w celu zapewnienia bezpieczeństwa użytkowników, grup szczególnie wrażliwych i konsumentów;

50.  wzywa Komisję do zakończenia prac nad metodami określania, kiedy pewne odstępstwa powinny być stosowane, w szczególności w odniesieniu do „nieistotnego narażenia” i „poważnego niebezpieczeństwa dla zdrowia roślin”, bez zmiany litery i ducha przepisów; ostrzega Komisję, że jakakolwiek nowa interpretacja pojęcia „nieistotne narażenie” jako „nieistotne ryzyko” byłaby niezgodna z literą i duchem przepisów;

51.  postuluje zwiększenie inwestycji przez Komisję i państwa członkowskie, aby pobudzać podejmowanie inicjatyw badawczych dotyczących substancji czynnych, w tym biologicznych substancji niskiego ryzyka, i środków ochrony roślin w ramach programu „Horyzont Europa” i wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027; podkreśla, że ważne jest, aby na szczeblu unijnym istniały ramy regulacyjne dotyczące środków ochrony roślin, które chronią środowisko i zdrowie ludzi, a także pobudzają badania naukowe i innowacje zmierzające do opracowania skutecznych i bezpiecznych środków ochrony roślin, a jednocześnie zapewniają zrównoważoną praktykę rolniczą i integrowaną ochronę roślin; podkreśla, że w celu ochrony zdrowia roślin potrzebny jest bogaty zestaw różnorodnych narzędzi, które będą bezpieczne i skuteczne; zwraca uwagę na potencjał, jaki mogą mieć precyzyjne techniki rolnicze i innowacje technologiczne, jeśli chodzi o pomoc europejskim rolnikom w optymalizacji zwalczania szkodników w lepiej ukierunkowany i bardziej zrównoważony sposób;

52.  wzywa Komisję, aby ograniczyła stosowanie procedury przedkładania informacji potwierdzających ściśle do przypadków zgodnych z celem tej procedury określonym w art. 6 lit. f) rozporządzenia, a mianowicie do przypadków, gdy podczas procesu oceny lub w wyniku zdobycia nowej wiedzy naukowej i technicznej ustanowiono nowe wymogi; podkreśla, że kompletna dokumentacja jest istotna dla zatwierdzenia substancji czynnej; ubolewa nad tym, że procedura udzielania odstępstwa na podstawie danych potwierdzających spowodowała, że niektóre środki ochrony roślin, które w przeciwnym razie byłyby zakazane, pozostawały na rynku przez dłuższy czas;

53.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do zwiększenia ogólnej przejrzystości procedur, w tym przez udostępnianie szczegółowych protokołów dyskusji w ramach procedury komitologii i odnośnych stanowisk, w szczególności przez wyjaśnianie i uzasadnianie decyzji Stałego Komitetu ds. Roślin, Zwierząt, Żywności i Pasz;

54.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do zapewnienia większej spójności rozporządzenia i jego wykonywania z powiązanymi przepisami i politykami UE, w szczególności z dyrektywą dotyczącą zrównoważonego stosowania pestycydów, oraz do stworzenia zachęt – w tym udostępnienia wystarczających zasobów – które w perspektywie krótkoterminowej będą promować i pobudzać rozwój oraz stosowanie bezpiecznych i nietoksycznych środków alternatywnych dla środków ochrony roślin; odnotowuje, że w ramach regulacyjnych nie uwzględniono niemożliwego do uniknięcia wpływu na gatunki niebędące przedmiotem zwalczania, zwłaszcza pszczoły i pozostałe owady zapylające oraz inne pożyteczne dla rolnictwa owady będące naturalnymi wrogami organizmów szkodliwych; przyjmuje do wiadomości niedawne badanie naukowe zwracające uwagę na „masową zagładę owadów”, która doprowadziła do wyginięcia 75 % owadów latających w różnych regionach Niemiec, nawet w rezerwatach przyrody, w których nie stosowano pestycydów w rolnictwie; wzywa Komisję i państwa członkowskie do zapewnienia spójności WPR z prawodawstwem w dziedzinie środków ochrony roślin, w szczególności przez utrzymanie obowiązków określonych w rozporządzeniu (WE) nr 1107/2009 i dyrektywie 2009/128/WE, zawartych w wykazie wymogów podstawowych w zakresie zarządzania (SMR 12 i SMR 13) we wniosku Komisji w sprawie rozporządzenia dotyczącego planów strategicznych WPR(15);

55.  wzywa państwa członkowskie do zapewnienia skutecznego egzekwowania przepisów rozporządzenia, w szczególności w zakresie kontroli środków ochrony roślin wprowadzanych do obrotu w UE, niezależnie od tego, czy zostały wyprodukowane w UE, czy pochodzą z importu z państw trzecich;

o
o   o

56.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.

(1) Dz.U. L 309 z 24.11.2009, s. 1.
(2) Dz.U. L 70 z 16.3.2005, s. 1.
(3) Dz.U. L 353 z 31.12.2008, s. 1.
(4) Dz.U. L 309 z 24.11.2009, s. 71.
(5) Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0042.
(6) https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/64069
(7) http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2018/615668/EPRS_STU(2018)615668_EN.pdf
(8) COM(2018)0179.
(9) ANSES – Agence nationale de sécurité sanitaire de l’alimentation, de l’environnement et du travail (Francja) – Wnioski, 2018.
(10) Dz.U. L 324 z 10.12.2009, s. 1.
(11) Źródło: Na podstawie informacji i ustaleń zawartych w europejskiej ocenie wdrożenia, badanie EPRS z kwietnia 2018 r., s. 36 i II-33.
(12) Źródło: https://www.foodwatch.org/fileadmin/foodwatch.nl/Onze_campagnes/Schadelijke_stoffen/Documents/Rapport_foodwatch_Ten_minste_onhoudbaar_tot.pdf
(13) SWD(2018)0038.
(14) Na przykład wyrok Sądu z dnia 9 września 2011 r., Francja przeciwko Komisji, T-257/07, ECLI:EU:T:2011:444.
(15) Wniosek w sprawie rozporządzenia dotyczącego planów strategicznych WPR, COM(2018)0392.


Podwójne normy jakości produktów na jednolitym rynku
PDF 187kWORD 64k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2018 r. w sprawie podwójnych norm jakości produktów na jednolitym rynku (2018/2008(INI))
P8_TA(2018)0357A8-0267/2018

Parlament Europejski,

–  uwzględniając dyrektywę 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. dotyczącą nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniającą dyrektywę Rady 84/450/EWG, dyrektywy 97/7/WE, 98/27/WE i 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady(1),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/2394 z dnia 12 grudnia 2017 r. w sprawie współpracy między organami krajowymi odpowiedzialnymi za egzekwowanie przepisów prawa w zakresie ochrony konsumentów i uchylające rozporządzenie (WE) nr 2006/2004(2),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/13/WE, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004(3),

–  uwzględniając zawiadomienie Komisji z dnia 26 września 2017 r. w sprawie stosowania prawa UE w zakresie żywności i ochrony konsumenta w odniesieniu do kwestii związanych z podwójną jakością produktów – Szczególny przypadek żywności,

–  uwzględniając dokument roboczy służb Komisji z dnia 25 maja 2016 r. w sprawie wytycznych na temat wdrażania/stosowania dyrektywy 2005/29/WE o nieuczciwych praktykach handlowych (SWD(2016)0163),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 25 maja 2016 r. w sprawie kompleksowego podejścia na rzecz ożywienia transgranicznego handlu elektronicznego z korzyścią dla europejskich obywateli i przedsiębiorstw (COM(2016)0320),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 24 października 2017 r. pt. „Program prac Komisji na 2018 r. Plan działania na rzecz bardziej zjednoczonej, silniejszej i bardziej demokratycznej Unii” (COM(2017)0650),

–  uwzględniając orędzie o stanie Unii przewodniczącego Jeana-Claude'a Junckera z dnia 13 września 2017 r.,

–  uwzględniając konkluzje przewodniczącego Rady Europejskiej z dnia 9 marca 2017 r., w szczególności ich ust. 3,

–  uwzględniając wynik 3 524. posiedzenia Rady ds. Rolnictwa i Rybołówstwa, które odbyło się w dniu 6 marca 2017 r.,

–  uwzględniając protokół 2 203. posiedzenia Komisji z dnia 8 marca 2017 r.,

–  uwzględniając notatkę informacyjną na temat wprowadzających w błąd praktyk w zakresie opakowań, sporządzoną przez Departament Tematyczny A w styczniu 2012 r.,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 11 czerwca 2013 r. w sprawie nowego europejskiego programu na rzecz konsumentów(4),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 22 maja 2012 r. w sprawie strategii na rzecz wzmocnienia praw szczególnie wrażliwych konsumentów(5), w szczególności jej ust. 6,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie stosowania dyrektywy 2005/29/WE dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych(6),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 7 czerwca 2016 r. w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych w łańcuchu dostaw żywności(7),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 19 stycznia 2016 r. w sprawie rocznego sprawozdania dotyczącego polityki konkurencji UE(8), w szczególności jej ust. 14,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie rocznego sprawozdania dotyczącego polityki konkurencji UE(9), w szczególności jej ust. 178,

–  uwzględniając swoją interpelację dotyczącą kwestii pierwszorzędnych z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie różnic w deklaracjach, składzie i smaku produktów na środkowo-wschodnich i zachodnich rynkach UE(10),

–  uwzględniając briefing Biura Analiz Parlamentu Europejskiego z czerwca 2017 r. pt. „Dual quality of branded food products: Addressing a possible east-west divide” [Podwójne normy jakości produktów spożywczych sprzedawanych pod własną marką: Próba rozwiązania problemu możliwego podziału na wschód i zachód”],

–  uwzględniając badanie żywności i czeskich konsumentów przeprowadzone przez Czeski Urząd Kontroli Rolnictwa i Żywności w lutym 2016 r.,

–  uwzględniając specjalną analizę problemu podwójnych norm jakości i składu produktów wprowadzanych do obrotu na jednolitym rynku Unii Europejskiej z perspektywy prawa ochrony konsumentów (zwłaszcza w zakresie nieuczciwych praktyk handlowych), prawa konkurencji (zwłaszcza w zakresie nieuczciwej konkurencji) oraz prawa własności przemysłowej, opracowaną przez Wydział Prawa Uniwersytetu Palackiego, Ołomuniec, 2017 r.,

–  uwzględniając różne badania, analizy i testy przeprowadzone w ostatnich kilku latach przez organy ds. kontroli żywności w szeregu państw członkowskich w Europie Środkowo-Wschodniej,

–  uwzględniając sprawozdanie firmy Nielsen z listopada 2014 r. o sytuacji własnej marki na całym świecie,

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 11 kwietnia 2018 r. pt. „Nowy ład dla konsumentów” (COM(2018)0183),

–  uwzględniając wniosek Komisji z dnia 11 kwietnia 2018 r. dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie lepszego egzekwowania i unowocześnienia przepisów UE dotyczących ochrony konsumenta (COM(2018)0185),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 178/2002 z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności(11),

–  uwzględniając art. 17 ust. 2 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej dotyczący ochrony własności intelektualnej,

–  uwzględniając wspólne pismo Republiki Chorwacji, Republiki Czeskiej, Litwy, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowackiej i Węgier do Komisji z dnia 23 marca 2018 r. w sprawie podwójnych norm jakości produktów w kontekście nowego ładu dla konsumentów,

–  uwzględniając wyniki badań porównawczych przeprowadzonych przez organy i organizacje ochrony konsumentów w kilku państwach członkowskich UE,

–  uwzględniając wniosek Komisji dotyczący aktualizacji dyrektywy 2005/29/WE dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych w celu doprecyzowania, że organy krajowe mogą oceniać wprowadzające w błąd praktyki handlowe, które obejmują wprowadzanie do obrotu produktów prezentowanych jako identyczne w kilku państwach członkowskich, podczas gdy ich skład lub cechy charakterystyczne znacznie się różnią, a ponadto że organy krajowe mogą przeciwdziałać takim praktykom,

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów, a także opinie przedstawione przez Komisję Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności oraz Komisję Rolnictwa i Rozwoju Wsi (A8-0267/2018),

A.  mając na uwadze, że przedsiębiorstwa, które promują, sprzedają lub dostarczają produkty, powinny zapewniać konsumentom dokładne i zrozumiałe informacje dotyczące dokładnego składu produktu, w tym produktów i receptur lokalnych, aby umożliwić im podjęcie świadomej decyzji o zakupie;

B.  mając na uwadze, że kluczową zasadą marek powinno być zaufanie konsumentów do składu, wartości i jakości danego produktu; mając na uwadze, że w związku z tym obowiązkiem producenta jest zapewnienie spełnienia tych oczekiwań;

C.  mając na uwadze, że konsumenci nie są świadomi, że produkty tej samej marki i w tym samym opakowaniu są dostosowywane do lokalnych preferencji i gustów, a także mając na uwadze, że zróżnicowana jakość produktów budzi obawy, że niektóre państwa członkowskie są traktowane inaczej niż pozostałe; mając na uwadze, że Unia Europejska opracowała już oznakowania, aby spełnić szczególne oczekiwania konsumentów i uwzględnić specyfikę produkcji uznaną poprzez stosowanie określeń jakościowych;

D.  mając na uwadze, że dyrektywa 2005/29/WE dotycząca nieuczciwych praktyk handlowych jest głównym narzędziem legislacyjnym Unii służącym zagwarantowaniu, że konsumenci nie będą narażeni na wprowadzającą w błąd reklamę i inne nieuczciwe praktyki w transakcjach między przedsiębiorcami i konsumentami, w tym wprowadzanie na rynek produktów sprzedawanych pod tą samą marką w sposób, który może być dla konsumentów mylący;

E.  mając na uwadze, że w dyrektywie dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych praktyki te mogą być zdefiniowane w taki sposób, że są zakazane we wszelkich okolicznościach lub w określonych; mając na uwadze, że zgodnie z ustaleniami Komisji wprowadzenie danej praktyki, w stosownych przypadkach, do załącznika I tej dyrektywy prowadzi do większej pewności prawa i tym samym bardziej uczciwej konkurencji między producentami na rynku;

F.  mając na uwadze, że konsumenci łączą markę, produkt oraz jakość, a zatem oczekują, że produkty tej samej marki lub o identycznym wyglądzie będą identyczne również pod względem jakości, niezależnie od tego, czy są sprzedawane w ich własnym kraju, czy w innym państwie członkowskim;

G.  mając na uwadze, że konsumenci łączą też markę i etykietę lub opakowanie produktu rolnego lub żywnościowego z jakością, a zatem oczekują, że produkty tej samej marki wprowadzane do obrotu z tą samą etykietą lub tak samo wyglądające będą identyczne także pod względem jakości i składu niezależnie od tego, czy są sprzedawane w ich własnym kraju, czy w innym państwie członkowskim; mając na uwadze, że wszyscy rolnicy w Unii Europejskiej wytwarzają produkty według tych samych wysokich standardów, a klienci oczekują, że ta jednolitość jakości obejmie również inne produkty w łańcuchu żywnościowym, niezależnie od jurysdykcji miejsca zamieszkania;

H.  mając na uwadze, że wszyscy obywatele UE zasługują na równe traktowanie w odniesieniu do produktów spożywczych i niespożywczych sprzedawanych na jednolitym rynku;

I.  mając na uwadze, że nieuczciwe praktyki w tym zakresie muszą zostać wyeliminowane, aby uniknąć wprowadzania konsumentów w błąd, oraz mając na uwadze, że tylko silna synergia na szczeblu UE może rozwiązać ten transgraniczny problem;

J.  mając na uwadze, że ocena, czy dana praktyka handlowa jest nieuczciwa zgodnie z dyrektywą dotyczącą nieuczciwych praktyk handlowych, musi być dokonywana przez państwa członkowskie dla każdego indywidualnego przypadku, z wyjątkiem praktyk wymienionych w załączniku I;

K.  mając na uwadze, że przewodniczący J.-C. Juncker podkreślił w orędziu o stanie Unii z 2017 r., że nie do przyjęcia jest fakt, iż w niektórych częściach Europy sprzedawane są produkty spożywcze niższej jakości niż w innych krajach, pomimo że opakowania i marki są identyczne;

L.  mając na uwadze znaczne różnice we wdrażaniu dyrektywy dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych w poszczególnych państwach członkowskich oraz wyraźne różnice w metodach oraz skuteczności rozwiązań i egzekwowania tej dyrektywy w państwach członkowskich;

M.  mając na uwadze, że marka często odgrywa istotną rolę w podejmowaniu decyzji o wartości produktu;

N.  mając na uwadze, że wzmocnione i skuteczniejsze ramy współpracy w zakresie egzekwowania przepisów zwiększyłyby zaufanie konsumentów i ograniczyły szkody dla konsumentów;

O.  mając na uwadze, że wszyscy konsumenci w UE mają te same prawa, a analizy pokazują, że niektórzy producenci i wytwórcy sprzedają produkty o różnych normach jakości pod tą samą marką i o zwodniczo identycznym wyglądzie, przy czym niektóre produkty w niektórych krajach zawierają mniej głównego składnika lub składniki niższej jakości zastępują składniki wyższej jakości; mając na uwadze, że problem ten jest powszechniejszy w państwach członkowskich, które przystąpiły do UE od 2004 r.; mając na uwadze, że analizy wykazały przypadki sprzedaży tych samych produktów lub produktów o zwodniczo identycznym wyglądzie i niższej jakości lub o innym smaku, konsystencji lub innych właściwościach sensorycznych po cenach znacznie różniących się w zależności od kraju; mając na uwadze, że wprawdzie nie narusza to zasad gospodarki wolnorynkowej ani obowiązujących przepisów dotyczących etykietowania lub innych przepisów prawa żywnościowego, stanowi jednak nadużycie tożsamości marki i tym samym utrudnia stosowanie zasady równego traktowania wszystkich konsumentów;

P.  mając na uwadze, że stwierdzone przypadki znaczących różnic w takich produktach jak żywność dla niemowląt podważa zasady i oświadczenia producentów, którzy twierdzą, że dostosowują produkty do lokalnych preferencji; mając na uwadze, że niektóre wyniki badań laboratoryjnych potwierdzają, iż produkty gorszej jakości mogą zawierać mniej zdrowe kombinacje składników, co utrudnia stosowanie zasady równego traktowania wszystkich konsumentów; mając na uwadze, że niektórzy przedstawiciele producentów i wytwórców zgodzili się zmienić receptury produktów w niektórych krajach, aby na jednolitym rynku oferowane były identyczne produkty;

Q.  mając na uwadze, że te niedopuszczalne praktyki stosują znane wielonarodowe przedsiębiorstwa rolno-spożywcze dążące do zmaksymalizowania marż zysku dzięki wykorzystywaniu różnic w sile nabywczej w poszczególnych państwach członkowskich;

R.  mając na uwadze, że we wniosku dotyczącym nowego ładu dla konsumentów, mającym na celu ukierunkowany przegląd dyrektyw UE dotyczących konsumentów na podstawie oceny adekwatności unijnego prawa ochrony konsumentów i prawa marketingowego, Komisja zaproponowała aktualizację dyrektywy dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych, aby jasno wskazać, że organy krajowe mogą dokonywać oceny nieuczciwych praktyk handlowych i podejmować działania przeciwko takim praktykom, obejmującym wprowadzanie do obrotu w różnych państwach członkowskich UE produktów jako produktów identycznych, choć w rzeczywistości ich skład lub cechy charakterystyczne znacznie się od siebie różnią;

S.  mając na uwadze, że nie można wprowadzać konsumentów w błąd, jednak nie należy ograniczać zróżnicowania produktów i innowacji produktowych jako takich;

T.  mając na uwadze, że jednolity rynek przyniósł znaczne korzyści podmiotom w łańcuchu dostaw żywności oraz że handel artykułami spożywczymi ma coraz częściej wyraźny wymiar transgraniczny i szczególne znaczenie dla funkcjonowania jednolitego rynku;

U.  mając na uwadze, że aby w pełni czerpać korzyści z rynku wewnętrznego, kluczowe znaczenie ma lepsze stosowanie obowiązujących przepisów UE w zakresie żywności i ochrony konsumentów w celu zidentyfikowania i usunięcia nieuzasadnionych podwójnych norm, a tym samym zapewnienia ochrony konsumentów przed mylącymi informacjami i nieuczciwymi praktykami handlowymi;

V.  mając na uwadze, że w związku z tym należy stale wzmacniać rolę stowarzyszeń konsumentów; mając na uwadze, że stowarzyszenia konsumentów odgrywają wyjątkową rolę, jeśli chodzi o gwarantowanie zaufania konsumentów, oraz że należy je nadal wspierać za pośrednictwem dodatkowych środków prawnych i ekonomicznych oraz w drodze budowania zdolności;

W.  mając na uwadze, że udokumentowane różnice w składnikach porównywalnych produktów mogłyby w dłuższej perspektywie stanowić zagrożenie dla zdrowia konsumentów, zwłaszcza konsumentów szczególnie zagrożonych, takich jak dzieci lub osoby z problemami żywieniowymi lub zdrowotnymi, przyczyniając się tym samym do pogorszenia dobrostanu obywateli; mając na uwadze, że ma to miejsce, na przykład gdy poziom tłuszczu lub cukru jest wyższy niż oczekiwano, gdy tłuszcze pochodzenia zwierzęcego są zastępowane tłuszczami pochodzenia roślinnego lub odwrotnie, gdy cukier jest zastępowany sztucznymi substancjami słodzącymi lub gdy zwiększana jest zawartość soli; mając na uwadze, że etykiety, które nie odzwierciedlają należycie zastosowanych dodatków lub liczby substytutów podstawowych składników, wprowadzają konsumentów w błąd i mogą stwarzać zagrożenie dla ich zdrowia;

X.  mając na uwadze, że na szczeblu UE nie ma przepisów dotyczących podwójnych norm jakości, co uniemożliwia porównywanie lub stwierdzanie przypadków podwójnych norm jakości, a także mając na uwadze, że brak jest instrumentów, które można by wykorzystać do zaradzenia tej sytuacji; mając na uwadze, że braki we wdrażaniu i egzekwowaniu obowiązujących wymogów prawa żywnościowego UE, na przykład w odniesieniu do etykietowania mięsa oddzielonego mechanicznie(12) lub stosowania dodatków do żywności(13), są regularnie zgłaszane przez służby Komisji odpowiedzialne za audyty i analizy w zakresie zdrowia i żywności;

Y.  mając na uwadze, że różnice w składzie, które mogą mieć wpływ na zdrowie konsumentów, można stwierdzić nie tylko w produktach spożywczych, ale też w kosmetykach, produktach higienicznych i produktach do czyszczenia;

Z.  mając na uwadze, że w wielu krajach Europy Środkowo-Wschodniej i Południowo-Wschodniej działania w zakresie reformułowania mające na celu zmniejszenie zawartości tłuszczu, cukrów i soli w żywności są podejmowane z opóźnieniem;

1.  podkreśla, że wyniki licznych badań i sondaży przeprowadzonych w kilku państwach członkowskich, głównie w Europie Środkowo-Wschodniej przy użyciu różnych metod testów laboratoryjnych, wykazały różnice o różnej skali, m.in. w składzie i wykorzystanych składnikach, między produktami, które są reklamowane i dystrybuowane na jednolitym rynku pod tą samą marką i w na pozór identycznych opakowaniach, ze szkodą dla konsumentów; zauważa, że zgodnie z sondażem przeprowadzonym przez właściwy organ krajowy zdecydowana większość konsumentów jest zaniepokojonych takimi różnicami; w związku z tym stwierdza, że na podstawie ustaleń tych badań i sondaży konsumenci wyrażają niepokój z powodu dyskryminacji między różnymi rynkami w państwach członkowskich; podkreśla, że wszelka taka dyskryminacja jest nie do przyjęcia i że wszyscy konsumenci w UE powinni mieć dostęp do produktów takiej samej jakości;

2.  podkreśla, że przypadki tak znacznych różnic dotyczą nie tylko żywności, lecz często także produktów niespożywczych, takich jak detergenty, kosmetyki, przybory toaletowe i produkty przeznaczone dla niemowląt;

3.  przypomina, że w 2013 r. Parlament zwrócił się do Komisji o przeprowadzenie merytorycznego dochodzenia w celu oceny, czy istnieje konieczność dostosowania obowiązujących przepisów unijnych, oraz o poinformowanie Parlamentu i konsumentów o jego wynikach;

4.  z zadowoleniem przyjmuje zapowiedziane niedawno przez Komisję inicjatywy na rzecz rozwiązania tego problemu, w szczególności zaangażowanie tej instytucji w opracowanie wspólnej metodyki badań, przydzielenie budżetu na jej przygotowanie i wdrożenie oraz na zebranie dodatkowych wiarygodnych i porównywalnych dowodów, a także aktualizację dyrektywy dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych i uruchomienie centrum wiedzy na temat fałszowania i jakości żywności;

5.  przyjmuje do wiadomości mandat, który Rada Europejska przyznała Forum Wysokiego Szczebla do spraw Poprawy Funkcjonowania Łańcucha Dostaw Żywności w celu rozwiązania problemu podwójnych norm jakości; zachęca państwa członkowskie i ich właściwe organy do aktywnego uczestnictwa w bieżących inicjatywach, włącznie z opracowywaniem i włączaniem do ich metod pracy wspólnej metodyki badań oraz ze zbieraniem dodatkowych dowodów; podkreśla potrzebę aktywnego angażowania stron reprezentujących interesy konsumentów i umożliwienia im wydawania opinii w imieniu konsumentów, włącznie z przedstawicielami organizacji konsumenckich, producentami oraz organizacjami badawczymi, które prowadziły badania produktów w państwach członkowskich; uważa, że Parlament powinien być zaangażowany we wszystkie bieżące inicjatywy, które mogą mieć wpływ na próby rozwiązania problemu podwójnych norm jakości;

6.  zaleca państwom członkowskim, których to zjawisko dotyczy, by opracowały własną ocenę metodyki i skuteczności egzekwowania dyrektywy dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych i innych obowiązujących przepisów dotyczących podwójnych norm jakości wyrobów żywnościowych i innych produktów oraz by przedstawiły ją Komisji w celu opracowania obiektywnej oceny wagi tego problemu;

7.  z zadowoleniem przyjmuje przyjęcie przez Parlament projektu pilotażowego na 2018 r., który obejmuje szereg badań rynkowych różnych kategorii produktów konsumpcyjnych w celu oceny różnych aspektów podwójnych norm jakości; oczekuje, że projekt zostanie zrealizowany i opublikowany w pierwotnie przewidzianym terminie; uważa, że projekt powinien być też kontynuowany w 2019 r., aby zapewnić większą wiedzę na temat sektora niespożywczego; apeluje do posłów do PE o większe zaangażowanie w nadzór nad projektem; zachęca Parlament, Komisję i państwa członkowskie do wykorzystania wszelkich dostępnych narzędzi, w tym projektów pilotażowych i krajowych, w celu dalszej oceny różnych aspektów podwójnych norm jakości produktów;

8.  podkreśla, że szczegółowe informacje o organie publicznym odpowiedzialnym za podejmowanie działań oraz o odpowiednich procedurach administracyjnych lub sądowych, w tym o przysługującej obywatelom możliwości złożenia skargi drogą elektroniczną, są niezbędne do skutecznego egzekwowania dyrektywy dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych; dlatego też negatywnie ocenia brak informacji w odnośnych państwach członkowskich, które pomimo deklaracji o potrzebie rozwiązania problemu podwójnych norm jakości produktów, nie upubliczniają tych informacji na stronach internetowych właściwych organów;

9.  podkreśla, że Komisja otrzymała już powiadomienie o nowym krajowym środku etykietowania przeznaczonym do ostrzegania konsumentów o różnicach w składzie żywności;

10.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że z myślą o dalszej poprawie ochrony konsumentów w UE i o wsparciu przedsiębiorstw Komisja zainicjowała internetowy program szkoleń, który pomoże przedsiębiorstwom lepiej rozumieć i stosować prawa konsumentów w UE;

Zawiadomienie Komisji w sprawie stosowania unijnego prawa ochrony konsumentów do kwestii związanych z podwójnymi normami jakości produktów

11.  przyjmuje do wiadomości zawiadomienie Komisji w sprawie stosowania prawa UE w zakresie żywności i ochrony konsumentów w odniesieniu do kwestii podwójnych norm jakości produktów; zwraca uwagę, że zawiadomienie ma pomóc organom krajowym w określeniu, czy dane przedsiębiorstwo narusza przepisy UE w zakresie żywności i ochrony konsumentów, sprzedając w różnych krajach produkty o różnych normach jakości, oraz dostarczyć im wskazówek na temat sposobów współpracy; wyraża zaniepokojenie, że przedstawione w zawiadomieniu stopniowe podejście do ustalania przez organy krajowe, czy producenci naruszają prawo UE, obecnie nie jest stosowane przez te organy w praktyce, co może oznaczać naruszenie praw konsumentów;

12.  zgadza się z Komisją, że konsumenci na jednolitym rynku, którzy mają ogólną wiedzę na temat zasad swobodnego obrotu i równego dostępu do towarów, nie oczekują z założenia, że markowe produkty sprzedawane w różnych krajach będą się od siebie różnić; przypomina, że według Komisji badania dotyczące przywiązania do marki wykazują, iż w świadomości konsumentów marki funkcjonują jako świadectwo kontrolowanej i stałej jakości; zgadza się z Komisją, że wyjaśnia to, dlaczego niektórzy konsumenci mogą oczekiwać, iż markowe produkty będą równoważnej, jeśli nie identycznej jakości, niezależnie od tego, gdzie i kiedy zostaną zakupione, oraz że właściciele marek poinformują ich, jeżeli postanowią zmienić skład swoich produktów;

13.  uważa w związku z tym, że udzielanie wszelkich dodatkowych informacji, aczkolwiek w głównym polu widzenia na opakowaniu, jest niewystarczające, o ile konsument nie jest wyraźnie świadomy, że dany produkt różni się od pozornie identycznych produktów tej samej marki sprzedawanych w innym państwie członkowskim;

14.  w tym kontekście zgadza się też z Komisją, że producenci niekoniecznie muszą oferować identyczne produkty na różnych obszarach geograficznych i że swobodny przepływ towarów nie oznacza, że każdy produkt musi być identyczny w każdym miejscu na całym jednolitym rynku; podkreśla, że podmioty gospodarcze mogą wprowadzać do obrotu i prowadzić sprzedaż towarów o różnym składzie i właściwościach na podstawie uzasadnionych czynników, pod warunkiem że są one w pełni zgodne z prawodawstwem UE; podkreśla jednak, że produkty te nie powinny się różnić pod względem jakości, gdy są oferowane konsumentom na różnych rynkach;

15.  uważa, że zapewnianie konsumentom dokładnych i zrozumiałych informacji ma kluczowe znaczenie dla rozwiązania problemu podwójnych norm jakości produktów; jest przekonany, że w przypadku gdy przedsiębiorstwo zamierza wprowadzić do obrotu na rynkach różnych państw członkowskich produkt odmienny pod względem niektórych cech, taki produkt nie może być etykietowany i oznakowany marką w sposób pozornie identyczny;

16.  zauważa, że możliwe są dopuszczalne różnice w składzie jednego produktu danej marki i że produkty mogą różnić się ze względu na regionalne preferencje konsumentów, źródła pozyskiwania lokalnych składników, wymogi prawa krajowego lub cele w zakresie reformułowania; podkreśla, że celem nie jest ustanowienie ani harmonizacja wymogów dotyczących jakości żywności i że nie jest pożądane narzucenie producentom dokładnego składu poszczególnych produktów; uważa jednak, że preferencje konsumentów nie powinny być wykorzystywane jako pretekst do obniżania jakości lub oferowania różnych klas jakości na różnych rynkach; podkreśla, że konsumenci muszą być jasno informowani i świadomi tego dostosowania w przypadku poszczególnych produktów, a nie informowani jedynie ogólnie o istnieniu tej utrwalonej praktyki;

17.  uważa, że zawiadomienie postrzegane jest jako dotyczące głównie artykułów spożywczych; uważa, że przepisy dotyczące stosowania prawa ochrony konsumentów powinny być stosowane ogółem do wszystkich produktów spożywczych i niespożywczych dostępnych na jednolitym rynku oraz że etykieta produktu musi być czytelna dla konsumentów i zawierać pełne informacje;

18.  zwraca uwagę na wytyczne Komisji z 2016 r. w sprawie stosowania dyrektywy dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych, w których określono, że „produkty tej samej marki mające takie samo lub podobne opakowanie mogą się różnić składem w zależności od miejsca produkcji i rynku docelowego, tj. mogą się różnić w zależności od państwa członkowskiego” i że „na mocy dyrektywy dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych praktyki handlowe polegające na sprzedaży produktów o różnym składzie nie są niesprawiedliwe per se”; podkreśla znaczenie wytycznych Komisji dla ułatwienia właściwego i spójnego stosowania dyrektywy dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych; w związku z tym wzywa Komisję do wyjaśnienia związku między zawiadomieniem, wytycznymi a dokumentem opracowanym przez podgrupę ds. rynku wewnętrznego Forum Wysokiego Szczebla do spraw Poprawy Funkcjonowania Łańcucha Dostaw Żywności;

19.  zauważa, że mogą istnieć różne wymogi dotyczące metod kontroli stosowanych przez właściwe organy krajowe; podkreśla, że przeprowadzono już różne analizy, które mogłyby posłużyć za podstawę opracowania i wdrożenia wspólnej metodyki badań, nawet jeśli zastosowane metody były różne i wyniki nie zostały ocenione w ten sam sposób; uważa, że należy jasno określić cel prac nad opracowaniem metodyki pod kierunkiem Wspólnego Centrum Badawczego (JRC) Komisji, aby zapewnić jednolitą interpretację ustalonej metodyki, w tym definicję „znaczącej różnicy”, oraz aby umożliwić właściwym organom jej stosowanie; zauważa, że ustalenie, które z różnych produktów są najbardziej standardowe, a co za tym idzie są „produktami referencyjnymi”, w rzeczywistości mogłoby utrudnić ogólną ocenę, ponieważ może się okazać zbyt trudne;

20.  z zadowoleniem przyjmuje wysiłki Komisji na rzecz wspierania krajowych organów egzekwowania prawa w identyfikowaniu nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przy wprowadzaniu produktów do obrotu; wzywa Komisję do koordynowania działań właściwych organów krajowych w tym zakresie; podkreśla, że celem takiej metodyki jest zagwarantowanie gromadzenia przez państwa członkowskie wiarygodnych i porównywalnych dowodów w oparciu o wspólną podstawę oraz wniesienie wkładu w ogólną ocenę wagi i skali występowania problemu podwójnych norm jakości produktów na jednolitym rynku; przypomina, że wypełnienie znamion nieuczciwej praktyki handlowej prawdopodobnie nadal będzie można ocenić tylko w konkretnym przypadku, gdyż ustalenie zakresu wprowadzenia konsumenta w błąd jest zawsze kwestią subiektywnego osądu właściwego organu lub sądu;

21.  z zadowoleniem przyjmuje decyzję Komisji, by zwrócić się do właściwych organów o przeprowadzenie w państwach członkowskich większej liczby testów rynkowych obejmujących porównania produktów w różnych regionach i krajach; zauważa jednak, że według Komisji takie testy należy przeprowadzać zgodnie ze wspólnym podejściem do testowania, które nie zostało jeszcze w pełni opracowane; podkreśla potrzebę przestrzegania harmonogramu, aby wyniki testów przeprowadzonych w ramach wspólnego podejścia zostały przygotowane, opublikowane we wszystkich językach urzędowych UE w publicznie dostępnej bazie danych i zostały przeanalizowane w jak najwcześniejszym terminie, lecz nie później niż do końca 2018 r.; podkreśla ponadto potrzebę bezzwłocznego ujawnienia tych wyników oraz poinformowania konsumentów i producentów w celu zwiększenia ich wiedzy i tym samym ograniczenia przypadków podwójnych norm jakości produktów;

Inne aspekty podwójnych norm jakości

22.  podkreśla, że produkty pod własną marką stały się niezbędnymi produktami podstawowymi w koszykach zakupowych konsumentów oraz że udział tych produktów w rynku w ciągu ostatniej dekady wzrósł w większości kategorii produktów w większości państw członkowskich; jest przekonany, że marki własne nie powinny stwarzać wrażenia produktów markowych, aby nie wprowadzać konsumentów w błąd; ponownie podkreśla, że kwestia marek własnych wymaga szczególnej uwagi Komisji w celu rozwiązania problemu mylenia marek własnych i produktów markowych; zauważa, że jednolity rynek jest dostępny dla producentów i wytwórców, ale jest też bardzo konkurencyjny, a niektóre marki są powszechnie znane lub dobrze postrzegane w całej Unii;

23.  przypomina, że Parlament wielokrotnie wzywał Komisję, aby ustaliła, czy podwójne normy jakości mają negatywne skutki dla producentów lokalnych i regionalnych, w szczególności MŚP; ubolewa nad tym, że Komisja nie przedstawiła dotychczas żadnych danych;

24.  podkreśla, że podrabianie markowych produktów wystawia konsumentów na zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa, podważa ich zaufanie do marek oraz prowadzi do utraty dochodów przez producentów; zauważa, że gama odzyskiwanych w UE podrobionych produktów jest nadal szeroka i obejmuje prawie wszystkie rodzaje towarów;

25.  wyraża zaniepokojenie ograniczeniami nałożonymi na handlowców w zakresie zakupu towarów, które to ograniczenia mogą mieć negatywny wpływ na wybór konsumentów; wzywa Komisję do ustalenia czynników, które przyczyniają się do rozdrobnienia jednolitego rynku towarów oraz bezzasadnie ograniczają konsumentom możliwości czerpania pełni korzyści z jednolitego rynku, ze szczególnym uwzględnieniem terytorialnych ograniczeń dostaw i ich konsekwencji; zwraca się do Komisji o stosowanie w odpowiednich przypadkach prawa konkurencji w celu przeciwdziałania takim praktykom;

26.  zwraca uwagę, że właściwe organy krajowe mogą dobierać próby i przeprowadzać testy wyłącznie na terytorium własnego państwa członkowskiego; podkreśla potrzebę ściślejszej, skutecznej, przejrzystej i sprawnej współpracy transgranicznej oraz wymiany danych, w tym wymiany informacji na temat produktów potencjalnie niezgodnych z wymogami oraz informacji na temat ewentualnych nieuczciwych praktyk, między krajowymi organami ochrony konsumentów i organami ds. bezpieczeństwa żywności, stowarzyszeniami konsumentów i Komisją w celu rozwiązania problemu podwójnych norm jakości oraz poprawy i zbliżenia egzekwowania przepisów; wzywa Komisję i państwa członkowskie do aktywniejszego zaangażowania się w taką współpracę; z zadowoleniem przyjmuje przyjęcie zmienionego rozporządzenia w sprawie współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów, w którym rozszerzono uprawnienia dochodzeniowe i w zakresie egzekwowania prawa, usprawniono wymianę informacji i danych oraz dostęp do wszelkich istotnych informacji, a także ustanowiono zharmonizowane przepisy określające procedury koordynacji środków dochodzeniowych i egzekucyjnych w tym zakresie;

27.  uznaje użyteczność akcji kontrolnych, które są ważną formą koordynacji egzekwowania prawa zgodnie z rozporządzeniem w sprawie współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów, oraz wzywa Komisję i państwa członkowskie do zwiększenia częstotliwości tych akcji i rozszerzenia ich zakresu;

Zalecenia i dalsze kroki

28.  podkreśla wartość szeroko zakrojonej i podjętej w porę debaty publicznej, która poszerza wiedzę konsumentów na temat produktów i ich cech; zauważa, że niektórzy producenci i właściciele marek własnych zapowiedzieli już zmiany w recepturach lub korzystanie z jednej normy produkcji na szczeblu UE; podkreśla znaczenie roli branży w zwiększaniu przejrzystości i jasności w odniesieniu do składu i jakości produktów oraz ich zmian; z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji mającą na celu opracowanie kodeksu postępowania w tym zakresie; wzywa, by w swoim własnym interesie zarówno producenci, jak i sprzedawcy detaliczni byli w jeszcze większym stopniu zaangażowani w jak najszybsze znalezienie skutecznych sposobów zaradzenia obecnej sytuacji bez uruchamiania procedur egzekwowania przepisów oraz by umożliwić konsumentom europejskim dostęp do produktów tej samej jakości na całym jednolitym rynku; zachęca producentów, by rozważyli wprowadzenie na opakowaniach logo wskazującego, że zawartość i jakość danej marki są identyczne we wszystkich państwach członkowskich;

29.  zachęca organizacje konsumenckie, społeczeństwo obywatelskie i notyfikowane organy krajowe odpowiedzialne za egzekwowanie dyrektywy dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych oraz innych odpowiednich przepisów, aby odgrywały aktywniejszą rolę w debacie publicznej i informowaniu konsumentów; jest przekonany, że organizacje konsumenckie mogłyby w znacznym stopniu przyczynić się do rozwiązania problemu podwójnych norm jakości; wzywa Komisję i państwa członkowskie do zwiększenia wsparcia dla krajowych organizacji konsumenckich za pomocą mechanizmów finansowych i prawnych, aby umożliwić im budowanie potencjału, rozwój działalności badawczej, przeprowadzanie badań porównawczych oraz, wspólnie z właściwymi organami, pomoc w wykrywaniu i ujawnianiu przypadków nieuczciwego różnicowania produktów; ponadto uważa, że należy propagować intensywniejszą transgraniczną wymianę informacji między organizacjami konsumenckimi;

30.  uważa, że z wcześniejszych doświadczeń wynika, iż właściwe organy nie były w stanie skutecznie zająć się żadnymi konkretnymi przypadkami podwójnych norm jakości wyłącznie na poziomie krajowym ani egzekwować istniejących przepisów lub też usiłowały to czynić jedynie w minimalnym zakresie, po części z powodu braku wyraźnego uregulowania prawnego na poziomie UE; przypomina, że państwa członkowskie odpowiadają za egzekwowanie przepisów dyrektywy dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych i w związku z tym powinny to uczynić, aby zagwarantować, że konsumenci nie są wprowadzani w błąd za pośrednictwem nieuczciwych praktyk marketingowych; podkreśla, że państwa członkowskie powinny dopilnować, by właściwe organy krajowe miały odpowiednie zdolności techniczne, finansowe i kadrowe w celu zapewnienia skutecznego egzekwowania przepisów; wzywa państwa członkowskie, by zapewniły konsumentom miejsce, gdzie można złożyć skargę, oraz zbadanie danej sprawy oraz by informowały konsumentów w jak najszerszym zakresie o ich prawach i możliwościach, jakie daje egzekwowanie obowiązujących przepisów, oraz o spoczywającym na sprzedawcach obowiązku informowania o składzie i, w stosownych przypadkach, o pochodzeniu produktów;

31.  zwraca uwagę, że problem podwójnych norm jakości jest bezpośrednio związany z istotą funkcjonowania jednolitego rynku oraz zaufaniem konsumentów, które są tu stawką, i dlatego wymaga m.in. rozwiązania na szczeblu unijnym za pomocą środków możliwych do bezpośredniego wyegzekwowania; jest przekonany, że biorąc pod uwagę możliwość działania na szczeblu krajowym, działanie na szczeblu unijnym zapewni integralność jednolitego rynku; wzywa Komisję do określenia istniejących krajowych norm dotyczących produktów żywnościowych i nieżywnościowych w UE oraz do oceny ich znaczenia dla przypadków norm podwójnej jakości na jednolitym rynku;

32.  wzywa do pilnego rozwoju zdolności i mechanizmów na szczeblu UE w wyspecjalizowanej jednostce monitorującej i nadzorczej w ramach istniejącego organu UE (JRC, Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) lub inne organy), ograniczając maksymalnie biurokrację, do monitorowania spójności składu i proporcjonalnego wykorzystania składników produktów spożywczych sprzedawanych w tym samym opakowaniu i pod tą sama marką oraz do oceny porównawczych analiz laboratoryjnych w celu zidentyfikowania tych nieuczciwych praktyk handlowych przy wprowadzaniu produktów spożywczych do obrotu;

33.  z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji dotyczący nowego ładu dla konsumentów, którego celem jest rozwiązanie problemu podwójnych norm jakości produktów w drodze zmiany art. 6 dyrektywy dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych w celu uznania za wprowadzającą w błąd praktyki polegającej na wprowadzaniu do obrotu produktu określanego jako identyczny z takim samym produktem wprowadzanym do obrotu w kilku innych państwach członkowskich, podczas gdy produkty te mają różny skład lub różne cechy charakterystyczne; zauważa jednak, że wniosek zawiera również pewne niejasne przepisy, które wymagają wyjaśnienia w celu zapewnienia ich właściwej wykładni i stosowania;

34.  jest jednak zdecydowanie przekonany, że zmiana załącznika I do dyrektywy dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych przez wprowadzenie na „czarną listę” kolejnej pozycji definiującej praktyki zakazane w każdych okolicznościach i zawierającej wyraźne wskazanie, że podwójne normy jakości produktów sprzedawanych pod tą samą marką są dyskryminujące i nie spełniają oczekiwań konsumentów, najskuteczniej rozwiązałaby problem nieuzasadnionych przypadków podwójnych norm jakości;

35.  podkreśla, że w wyniku procesu legislacyjnego należy jasno zdefiniować, co można uznać za podwójne normy jakości oraz jak właściwe organy powinny oceniać i rozpatrywać poszczególne przypadki; w związku z tym podkreśla, że otwarty wykaz tzw. „uzasadnionych czynników” mógłby zagrozić zdolności właściwych organów do przeprowadzenia ocen i stosowania prawa; jest zaniepokojony, że posługiwanie się pojęciem „określonych preferencji konsumentów” podczas oceny, czy różnice w składzie produktów mogą lub nie mogą być uzasadnione, może prowadzić do sprzecznych interpretacji ze strony właściwych organów;

36.  zwraca się do Komisji o przedłużenie mandatu udzielonego JRC, aby umożliwić mu opracowanie w ciągu jednego roku ogólnoeuropejskiej zharmonizowanej metodyki porównywania cech produktów nieżywnościowych oraz wytycznych służących poprawie przejrzystości produktów, a także ocenę wyników badań; zwraca uwagę, że z myślą o wymianie najlepszych praktyk w tej dziedzinie JRC powinno też dążyć do współpracy z organami państw członkowskich, które już przeprowadziły własne badania produktów, ale jeszcze nie przekazały ich wyników organom krajowym innych państw członkowskich;

37.  zauważa, że bezpieczeństwo i jakość żywności oraz ochrona konsumentów przed oszustwem są sprawą najwyższej wagi; przypomina Komisji o zobowiązaniu do lepszego monitorowania i właściwego stosowania prawodawstwa UE; uważa, że właściwe organy krajowe powinny skutecznie monitorować zgodność z mającymi zastosowanie przepisami w ww. obszarach;

38.  z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji dotyczącą poprawy przejrzystości badań naukowych w dziedzinie bezpieczeństwa żywności w reakcji na obawy społeczeństwa w celu zwiększenia dostępu do informacji niezbędnych do podejmowania decyzji zakupowych na podstawie rzetelnej oceny ryzyka popartej badaniami naukowymi;

39.  wzywa krajowe organy ds. bezpieczeństwa żywności, aby w poszczególnych przypadkach ustalały, czy budzące wątpliwości dyskryminacyjne praktyki są rzeczywiście niezgodne z prawem, posiłkując się przepisami dyrektywy dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych oraz ich powiązaniami z wymogami w zakresie rzetelnych informacji określonymi w rozporządzeniu (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności;

40.  zauważa, że praktyki podwójnych norm jakości mają wpływ na wszystkich obywateli UE, również w czasie podróży między państwami członkowskimi;

41.  podkreśla jednak, że znacznych różnic w produktach dla niemowląt, takich jak żywność dla noworodków i małych dzieci, nie można uzasadniać wyłącznie regionalnymi preferencjami smakowymi;

42.  stanowczo odrzuca zapewnienie niektórych producentów, że zmiany w składzie lub jakości są dokonywane w taki sposób, aby ceny były zgodne z oczekiwaniami konsumentów; podkreśla, że różne badania wykazały, iż produkty o niższej jakości są często droższe niż ich wyższej jakości odpowiedniki dostępne w innych częściach UE;

43.  zdecydowanie zachęca do stosowania zasady gospodarki o obiegu zamkniętym w odniesieniu do opakowań produktów i podkreśla, że jeżeli opakowanie produktu w jednym państwie członkowskim jest zgodne z tą zasadą, producent powinien podjąć skoordynowane wysiłki, aby zapewnić zgodność z nią wszystkich produktów wprowadzanych do obrotu pod tą samą marką w tym samym rodzaju opakowań w całej UE i poza nią;

44.  podkreśla, że niektóre przypadki podwójnych norm jakości produktów wynikają z braku egzekwowania prawa UE; wzywa organy państw członkowskich do pilnego egzekwowania obowiązujących przepisów UE dotyczących etykietowania żywności, w tym na przykład w odniesieniu do mięsa oddzielonego mechanicznie;

o
o   o

45.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.

(1) Dz.U. L 149 z 11.6.2005, s. 22.
(2) Dz.U. L 345 z 27.12.2017, s. 1.
(3) Dz.U. L 304 z 22.11.2011, s. 18.
(4) Dz.U. C 65 z 19.2.2016, s. 2.
(5) Dz.U. C 264 E z 13.9.2013, s. 11.
(6) Dz.U. C 93 z 24.3.2017, s. 27.
(7) Dz.U. C 86 z 6.3.2018, s. 40.
(8) Dz.U. C 11 z 12.1.2018, s. 2.
(9) Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0027.
(10) O-000019/2017.
(11) Dz.U. L 31 z 1.2.2002, s. 1.
(12) http://ec.europa.eu/food/audits-analysis/overview_reports/details.cfm?rep_id=76
(13) http://ec.europa.eu/food/audits-analysis/overview_reports/details.cfm?rep_id=115

Informacja prawna