Innéacs 
 Ar ais 
 Ar aghaidh 
 Téacs iomlán 
Nós Imeachta : 2018/0095M(NLE)
Céimeanna an doiciméid sa chruinniú iomlánach
An doiciméad roghnaithe : A8-0049/2019

Téacsanna arna gcur síos :

A8-0049/2019

Díospóireachtaí :

PV 12/02/2019 - 20
CRE 12/02/2019 - 20

Vótaí :

PV 13/02/2019 - 8.9

Téacsanna arna nglacadh :

P8_TA(2019)0091

Téacsanna atá glactha
PDF 131kWORD 53k
Dé Céadaoin, 13 Feabhra 2019 - Strasbourg Eagrán sealadach
Comhaontú Cosanta Infheistíochta AE-Singeapór (rún)
P8_TA-PROV(2019)0091A8-0049/2019

Rún neamhreachtach ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Feabhra 2019 ar an dréachtchinneadh ón gComhairle, , maidir leis an gComhaontú Cosanta Infheistíochta idir an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt amháin, agus Poblacht Shingeapór, den pháirt eile, a thabhairt i gcrích thar ceann an Aontais Eorpaigh (07979/2018 – C8-0447/2018 – 2018/0095M(NLE))

Tá Parlaimint na hEorpa,

–  ag féachaint don dréachtchinneadh ón gComhairle (07979/2018),

–  ag féachaint don Dréachtchomhaontú Cosanta Infheistíochta idir an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt amháin, agus Poblacht Shingeapór, den pháirt eile (07980/2018),

–  ag féachaint don iarraidh ar thoiliú a thíolaic an Chomhairle i gcomhréir le hAirteagal 207(4) agus le hAirteagal 218(6), an dara fomhír, pointe (a)(v), den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE) (C8‑0447/2018),

–  ag féachaint do threoracha caibidlíochta an 23 Aibreán 2007 maidir le comhaontú saorthrádála (CST) le Ballstáit Chomhlachas Náisiúin na hÁise Thoir Theas (ASEAN),

–  ag féachaint don chinneadh ón gComhairle an 22 Nollaig 2009 chun caibidlíochtaí déthaobhacha CST a dhéanamh le Ballstáit aonair de chuid ASEAN, ag tosú le Singeapór,

–  ag féachaint dá rún an 6 Aibreán 2011 maidir le beartas infheistíochta idirnáisiúnta Eorpach amach anseo(1),

–  ag féachaint do mhodhnuithe an 12 Mean Fómhair 2011 ar na treoracha caibidlíochta tosaigh chun an Coimisiún a údarú le hinfheistíocht a chaibidliú,

–  ag féachaint do Rialachán (AE) Uimh. 1219/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Nollaig 2012 lena mbunaítear socruithe idirthréimhseacha le haghaidh comhaontuithe déthaobhacha infheistíochta idir na Ballstáit agus tríú tíortha(2),

–  ag féachaint dá rún an 5 Iúil 2016 le haghaidh stráitéis nuálach réamhbhreathnaitheach nua maidir le trádáil agus infheistíocht amach anseo(3),

–  ag féachaint don teachtaireacht ón gCoimisiún an 14 Deireadh Fómhair 2015 dar teideal ‘Trádáil do chách – Faoi thuairim beartas trádála agus infheistíochta níos freagraí a chothú’ (COM(2015)0497),

–  ag féachaint don tuairim ó Chúirt Bhreithiúnais an 16 Bealtaine 2017 maidir le nós imeachta 2/15(4), arna iarraidh ag an gCoimisiún an 10 Iúil 2015, de bhun Airteagal 218(11) CFAE,

–  ag féachaint dá rún an 4 Deireadh Fómhair 2018 maidir le hionchur AE in Ionstraim Cheangailteach na Náisiún Aontaithe maidir le corparáidí trasnáisiúnta agus fiontair eile ghnó i leith chearta an duine(5),

–  ag féachaint do na Rialacha maidir le Trédhearcacht in Eadráin Chonradhbhunaithe idir Infheisteoirí agus Stáit ó Choimisiún na Náisiún Aontaithe um Dhlí Trádála Idirnáisiúnta (UNCITRAL),

–  ag féachaint don Chonradh ar an Aontas Eorpach, agus go háirithe Teideal V de maidir le gníomhaíocht sheachtrach an Aontais,

–  ag féachaint do CFAE, go háirithe Cuid a Cúig, Teidil I, II agus V de, Airteagal 207 go sonrach, i gcomhar le hAirteagal 218(6)(a)(v),

–  ag féachaint dá rún reachtach an 13 Feabhra 2019(6) ar an dréachtchinneadh,

–  ag féachaint do Riail 99(2) dá Rialacha Nós Imeachta,

–  ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um Thrádáil Idirnáisiúnta (A8-0049/2019),

A.  de bhrí go bhfuil luachanna bunúsacha i gcoiteann ag AE agus Singeapór, lena n-áirítear an daonlathas, an smacht ratha, urraim do chearta an duine, don éagsúlacht chultúrtha agus teanga agus tiomantas láidir do rialacha bunaithe ar thrádáil laistigh den chóras iltaobhach trádála;

B.  de bhrí gurb é AE an príomhfhaighteoir agus an phríomhfhoinse maidir le hinfheistíocht dhíreach choigríche ar fud an domhain;

C.  de bhrí gurb é Singeapór an t-ochtú ceann scríbe is mó d’infheistíocht dhíreach choigríche de cuid an Aontais Eorpaigh agus an chéad cheann i réigiún ASEAN;

D.  de bhrí gurb é Singeapór an comhpháirtí is mó de AE in Oirdheisceart na hÁise, agus díreach faoi bhun trian de thrádáil AE-ASEAN in earraí agus seirbhísí aige, agus thart ar dhá thrian de na hinfheistíochtaí uile idir an dá réigiún. de bhrí go bhfuil a n-oifig réigiúnach ag níos mó na 10,000 cuideachta Eorpach i Singeapór agus a oibríonn mar is gnách, i gcomhthéacs deimhneacht dhlíthiúil;

E.  De bhrí gurb é Singeapór an príomhionad d’infheistíocht Eorpach san Áise, agus stoic infheistíochta ag dul chomh hard le EUR 256 bhilliún in 2016;

F.  de bhrí go bhfuil níos mó ná 3 000 conradh infheistíochta idirnáisiúnta i bhfeidhm faoi láthair agus gur páirtí iad Ballstáit an Aontais Eorpaigh i dtimpeall 1 400 acu;

G.  de bhrí gurb é seo an chéad chomhaontú maidir le ‘cosaint infheistíochta amháin’ arna thabhairt i gcrích idir AE agus triú tír tar éis plé i measc na n-institiúidí ar struchtúr nua CSTanna AE ar bhonn thuairim 2/15 ón gCúirt Bhreithiúnais an 16 Bealtaine 2017;

H.  de bhrí, i bhfianaise chur chuige nua AE maidir le cosaint infheistíochta agus a shásra um fhorfheidhmiú agus an chórais cúirte infheistíochta (ICS), gur aontaigh Singeapór in 2017 go ndéanfadh sé athbhreithniú ar na forálacha maidir le cosaint infheistíochta a socraíodh trí chaibidlíocht in 2014, lenar athosclaíodh comhaontú a bhí dúnta;

I.  de bhrí go gcuireann an comhaontú leis na forálacha maidir le cosaint infheistíochta atá sa Chomhaontú Cuimsitheach Eacnamaíoch agus Trádála idir an tAontas Eorpach agus Ceanada (CETA), agus a dhaingnigh Parlaimint na hEorpa an 15 Feabhra 2017;

J.  de bhrí gur iarr an Bheilg an 6 Mean Fómhair 2017 ar Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh tuairim a thabhairt maidir le comhoiriúnacht fhorálacha ICS CETA le conarthaí AE;

K.  de bhrí gur lú an tábhacht atá le sásraí um réiteach díospóidí de bharr geilleagair fhorbartha ag a bhfuil údaráis bhreithiúnacha dea-fheidhmiúla, cé go bhféadfadh na sásraí sin réiteach níos tapúla ar na díospóidí sin a áirithiú; de bhrí go ndéanfadh bunú cúirte iltaobhaí infheistíochta neamhspleáiche, mar sin féin, muinín sa chóras agus i ndeimhneacht dhlíthiúil a fheabhsú;

L.  de bhrí go dtiocfaidh an comhaontú in ionad na gconarthaí déthaobhacha infheistíochta atá ann faoi láthair idir 13 Bhallstát de chuid AE agus Singeapór, nach n-áirítear leo cur chuige nua AE maidir le cosaint infheistíochta agus a shásra um fhorfheidhmiú (ICS);

M.  de bhrí gur thug na Páirtithe gealltanas cúirt iltaobhach infheistíochta a bhunú, tionscnamh ar thug Parlaimint na hEorpa tacaíocht láidir dó;

N.  de bhrí gur ghlac an Chomhairle, an 20 Márta 2018, na treoracha caibidlíochta lenar údaraíodh an Coimisiún le dul i mbun caibidlíochta, thar ceann AE, ar choinbhinsiún lena mbunófaí cúirt iltaobhach infheistíochta; de bhrí gur cuireadh na treoracha caibidlíochta sin ar fáil don phobal;

O.  de bhrí gur thug AE comhaontú comhchosúil maidir le cosaint infheistíochta i gcrích le Vítneam, a ghlac an Coimisiún an 17 Deireadh Fómhair 2018;

1.  ag cur in iúl gur díol sásaimh di chur chuige nua AE maidir le cosaint infheistíochta agus a shásra um fhorfheidhmiú (ICS), a tháinig in ionad an tsásra thar a bheith conspóideach maidir le réiteach díospóide idir infheisteoirí agus an stát (ISDS), agus ag tabhairt aghaidh ar chuid dá lochtanna sa phróiseas, agus sna cineálacha cur chuige leithleacha atá á leanúint ag Ballstáit AE sna conarthaí déthaobhacha infheistíochta (BITanna) atá ann cheana;

2.  á mheas go bhfuil sé ríthábhachtach go n-áiritheofar ardleibhéal cosanta infheistíochta, trédhearcachta agus cuntasachta, leis an gcomhaontú agus, ag an am céanna, an ceart na leibhéil rialtasacha go léir a rialáil agus saothrú cuspóirí beartais phoiblí dlisteanacha don dá Pháirtí, amhail sláinte phoiblí agus cosaint an chomhshaoil, á choimirciú ; ag cur i bhfios dá ndéanfadh Pairtí amháin rialáil ar shlí a mbeadh drochthionchar aige ar infheistíocht nó a chuirfeadh isteach ar ionchais brabúis infheisteora, nach mbeadh sé ina shárú ar chaighdeáin cosanta infheistíochta agus nach mbeadh gá le haon chúiteamh dá bhrí sin; ag cur i bhfáth nach gceadaítear don chomhaontú srian a chur le neamhspleáchas na gcomhpháirtithe sóisialta ná cearta na gceardchumann ar aon bhealach.

3.  ag cur i bhfáth go n-áirithítear leis an gcomhaontú nach ndéanfar idirdhealú idir infheisteoirí AE i Singeapór agus infheisteoirí Singeapóracha agus go gcosnófar infheisteoirí AE go cuí leis an gcomhaontú ar dhíshealbhú neamhdhlisteanach;

4.  ag meabhrú go mbeartaítear le ICS go mbunófaí Binse Infheistíochta Buan Céadchéime agus Binse Achomhairc, nach mór dá gcomhaltaí cáilíochtaí inchomparáide le cáilíochtaí na mbreithiúna sa Chúirt Bhreithiúnais Idirnáisiúnta a bheith acu, lena n-áirítear saineolas i réimse an dlí idirnáisiúnta phoiblí, agus ní i réimse an dlí tráchtála amháin, agus nach mór dóibh rialacha dochta maidir le neamhspleáchas, ionracas agus iompar eiticiúil a shásamh trí chód iompair ceangailteach atá ceaptha coinbhleachtaí leasa a chosc;

5.  ag cur in iúl gur díol sásaimh di go mbeidh feidhm ag rialacha trédhearcachta os comhair binsí fiosraithe, go mbeidh cásdoiciméid ar fáil go poiblí agus go dtionólfar éisteachtaí go poiblí; den tuairim go gcabhróidh trédhearcacht níos mó le hiontaoibh phoiblí a chothú sa chóras; ag cur in iúl gur díol sásaimh di, thairis sin, an tsoiléireacht maidir leis na forais inar féidir le hinfheisteoir éileamh a chur isteach, ar rud é a áirithíonn trédhearcacht agus cothroime bhreise an phróisis;

6.  ag cur i bhfios nach bhfuil aon seasamh dlíthiúil ag tríú páirtithe amhail eagraíochtaí saothair agus comhshaoil os comhair binsí fiosraithe agus nach féidir a bheith rannpháirteach, dá bhrí sin, mar pháirtithe a ndéantar difear dóibh chun oibleagáidí infheisteoirí a fhorfheidhmiú ach gur féidir leo rannchuidiú le himeachtaí ICS trí mhionteagaisc amicus curiae. ag cur i bhfáth gur córas ar leithligh fós d’infheisteoirí coigríche amháin an chúirt infheistíochta;

7.  ag cur i bhfios nach ceadmhach siopadóireacht dlínse a bheith indéanta agus go gcaithfear imeachtaí iomadúla agus imeachtaí comhthreomhara a sheachaint;

8.  ag meabhrú go gcuireann an comhaontú go suntasach leis na forálacha maidir le cosaint infheistíochta in CETA, toisc go bhfuil forálacha ann maidir le hoibleagáidí ar iarbhreithiúna, mar aon le cód iompair chun coinbhleachtaí leasa a chosc agus Binse Achomhairc lánfheidhmiúil tráth a dtugtar i gcrích é;

9.  ag cur in iúl gur díol sásaimh di gealltanas Shingeapór maidir leis an gcúirt iltaobhach infheistíochta a bhunú, cúirt idirnáisiúnta agus neamhspleách phoiblí a dtabharfar de chumhacht di díospóidí i dtaca le hinfheistíochtaí idir infheisteoirí agus stáit inar ghlac siad le dlínse na cúirte ar a gconarthaí déthaobhacha infheistíochta a éisteacht, agus nach mór é a bheith mar sprioc dheiridh aici an córas cosanta infheistíochta neamhchothrom agus costasach atá ann faoi láthair a athchóiriú agus a ionadú; ag meas gur céim ríthábhachtach é an comhaontú chun na críche sin; á mholadh don Choimisiún leanúint lena chuid iarrachtaí teagmháil a dhéanamh le tíortha chun an chúirt iltaobhach infheistíochta a bhunú chomh luath agus is féidir;

10.  ag cur in iúl gur díol sásaimh di an cinneadh ón gComhairle treoir chaibidlíochta an 20 Márta 2018 maidir leis an gcúirt iltaobhach infheistíochta a chur ar fáil don phobal agus tá sí ag iarraidh ar an gComhairle na treoracha idirbheartaíochta do na comhaontuithe trádála agus infheistíochta roimhe seo agus a bheidh ann amach anseo a chur ar fáil don phobal díreach tar éis iad a ghlacadh, chun trédhearcacht agus grinnscrúdú poiblí a mhéadú;

11.  ag cur i bhfios go gcuirfear an comhaontú in ionad na gconarthaí déthaobhacha infheistíochta atá an cheana idir 13 Bhallstát de chuid an Aontais agus Singeapór agus ar an gcaoi sin níos mó comhleanúnachais a sholáthar ná na conarthaí déthaobhacha infheistíochta atá bunaithe ar fhorálacha cosanta infheistíochta atá as dáta agus lena n-áirítear ISDS; ag cur i bhfios go gcruthóidh an comhaontú cearta nua le haghaidh éilimh infheisteoirí sna 15 Bhallstát eile atá fágtha; ag cur i bhfáth gurb iad na cúirteanna náisiúnta feidhmiúla an príomhrogha chun díospóidí infheisteoirí a réiteach, ach ag meas gur céim thábhachtach é an comhaontú ionsar na rialacha domhanda maidir le cosaint infheistíochta agus socrú díospóidí a athchóiriú;

12.  ag cur in iúl gur oth léi an easpa forálacha maidir le hoibleagáidí na n-infheisteoirí, agus ag cur i bhfáth, sa chomhthéacs sin a thábhachtaí atá freagracht shóisialta chorparáideach; á iarraidh ar an gCoimisiún breithniú a dhéanamh ar reachtaíocht atá cosúil le reachtaíocht maidir le mianraí coinbhleachta agus adhmad, mar shampla an tionscal éadaigh; ag meabhrú thábhacht Threoirlínte ECFE le haghaidh Fiontair Ilnáisiúnta agus Threoirphrionsabail na Náisiún Aontaithe maidir le Gnó agus Cearta an Duine.

13.  easpa cur chuige domhanda á thabhairt dá haire aici i leith cearta an duine a bheith á gcomhlíonadh ag corparáidí agus sásraí leighis a bheith ar fáil; an obair a thosaigh na Náisiúin Aontaithe lena meitheal idir-rialtasach oscailte maidir le corparáidí trasnáisiúnta agus fiontair eile ghnó i leith chearta an duine chun ionstraim cheangailteach de chuid na Náisiún Aontaithe a bhunú á tabhairt dá haire aici; ag spreagadh an Choimisiún agus Bhallstáit AE plé go tairbheach sa tionscnamh sin;

14.  ag spreagadh an Choimisiúin leanúint ar aghaidh lena chuid oibre maidir le ICS a dhéanamh níos inrochtana, go háirithe le haghaidh FBManna agus cuideachtaí beaga;

15.  á iarraidh ar an gCoimisiún agus ar Shingeapór smachtbhannaí níos láidre a aontú i gcás nach gcomhlíonann comhalta de na binsí an cód iompair, agus chun a áirithiú go mbeidh siad i bhfeidhm a luaithe a thiocfaidh an comhaontú seo i bhfeidhm;

16.  ag meas go dtabharfaidh formheas an chomhaontaithe seo tuilleadh cumhachta do AE comhaontuithe comhchosúla a thabhairt i gcrích le tíortha eile de chuid ASEAN trí chaibidlíocht d’fhonn rialacha comhchosúla maidir le cosaint infheistíochta ar fud an réigiúin a bhunú;

17.  á threorú dá hUachtarán an rún seo a chur ar aghaidh chuig an gComhairle, chuig an gCoimisiún, chuig Leas-Uachtarán an Choimisiúin/Ardionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála, chuig an tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí, chuig rialtais agus parlaimintí na mBallstát agus chuig rialtas agus parlaimint Shingeapór.

(1)IO CE 296, 2.10.2012, lch. 34.
(2)IO L 351, 20.12.2012, lch. 40.
(3)IO C 101, 16.3.2018, lch. 30.
(4)Tuairim ón gCúirt Bhreithiúnais an 16 Bealtaine 2017, 2/15, ECLI:AE:C: 2017:376.
(5)Téacsanna a glacadh, P8_TA(2018)0382.
(6)Téacsanna a glacadh, P8_TA-PROV(2019)0090.

An nuashonrú is déanaí: 14 Feabhra 2019Fógra dlíthiúil