Innéacs 
 Ar ais 
 Ar aghaidh 
 Téacs iomlán 
Nós Imeachta : 2018/0168(COD)
Céimeanna an doiciméid sa chruinniú iomlánach
An doiciméad roghnaithe : A8-0035/2019

Téacsanna arna gcur síos :

A8-0035/2019

Díospóireachtaí :

Vótaí :

PV 13/02/2019 - 16.8
CRE 13/02/2019 - 16.8

Téacsanna arna nglacadh :

P8_TA(2019)0110

Téacsanna atá glactha
PDF 236kWORD 80k
Dé Céadaoin, 13 Feabhra 2019 - Strasbourg Eagrán sealadach
Árachas mótarfheithiclí ***I
P8_TA-PROV(2019)0110A8-0035/2019

Leasuithe a ghlac Parlaimint na hEorpa an 13 Feabhra 2019 ar an togra le haghaidh treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leasaítear Treoir 2009/103/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Meán Fómhair 2009 maidir le hárachas i gcoinne dliteanas sibhialta i ndáil le húsáid mótarfheithiclí, agus le forfheidhmiú na hoibleagáide chun árachú i gcoinne an dliteanais sin (COM(2018)0336 – C8-0211/2018 – 2018/0168(COD))(1)

(An gnáthnós imeachta reachtach: an chéad léamh)

Téacs arna mholadh ag an gCoimisiún   Leasú
Leasú 1
Togra le haghaidh Treorach
Aithris 1
(1)  Tá tábhacht ar leith le hárachas i gcoinne dliteanas sibhialta i dtaca le húsáid mótarfheithiclí (mótarárachas) do shaoránaigh na hEorpa, is cuma más sealbhóirí polasaí nó íospartaigh fhéideartha timpistí iad. Is mórábhar cúraim do ghnóthais árachais é freisin mar gur deighleog shuntasach de ghnó árachais neamhshaoil san Aontas é. Chomh maith leis sin, bíonn tionchar ag mótarárachas ar shaorghluaiseacht daoine, earraí agus feithiclí. Dá bhrí sin, ba cheart é a bheith ina phríomhchuspóir ag gníomhaíocht an Aontais i réimse na seirbhísí airgeadais margadh inmheánach an mhótarárachais a dhaingniú agus a chomhdhlúthú.
(1)  Tá tábhacht ar leith ag baint le hárachas i gcoinne dliteanas sibhialta maidir le húsáid mótarfheithiclí (mótarárachas) do shaoránaigh na hEorpa, cibé acu is sealbhóirí polasaí iad nó páirtithe a d’fhéadfadh a bheith gortaithe mar thoradh ar thionóisc. Is mórábhar cúraim do ghnóthais árachais é freisin mar gur deighleog shuntasach de ghnó árachais neamhshaoil san Aontas é. Chomh maith leis sin, bíonn tionchar suntasach ag mótarárachas ar shaorghluaiseacht daoine, earraí agus feithiclí, agus dá bhrí sin, ar an margadh inmheánach agus ar limistéar Schengen. Dá bhrí sin, ba cheart é a bheith ina phríomhchuspóir ag gníomhaíocht an Aontais i réimse na seirbhísí airgeadais margadh inmheánach an mhótarárachais a atreisiú agus a chomhdhlúthú.
(Má ghlactar an leasú seo, ba cheart tuilleadh leasuithe comhfhreagracha ar aithrisí an ghnímh leasaithigh seo a dhréachtú.)
Leasú 2
Togra le haghaidh Treorach
Aithris 2
(2)  Rinne an Coimisiún meastóireacht ar fheidhmiú Threoir 2009/103/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle15, lena n-áirítear a héifeachtúlacht, éifeachtacht agus comhsheasmhacht le beartais eile de chuid an Aontais. Ba é conclúid na meastóireachta go bhfeidhmíonn Treoir 2009/103/CE go maith ar an iomlán, agus nach gá í a leasú maidir le tromlach na ngnéithe. Mar sin féin, aithníodh ceithre réimse ina mbeadh leasuithe spriocdhírithe iomchuí: cúiteamh d’íospartaigh timpistí i gcás dócmhainneacht gnóthais árachais, íosmhéideanna cumhdaigh árachais éigeantacha, na seiceálacha árachais a dhéanann na Ballstáit ar fheithiclí, agus an úsáid a bhaineann gnóthas árachais nua as ráitis faoi stair na n-éileamh de chuid sealbhóirí polasaí.
(2)  Rinne an Coimisiún meastóireacht ar fheidhmiú Threoir 2009/103/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle15, lena n-áirítear a héifeachtúlacht, éifeachtacht agus comhsheasmhacht le beartais eile de chuid an Aontais. Ba é conclúid na meastóireachta go bhfeidhmíonn Treoir 2009/103/CE go maith ar an iomlán, agus nach gá í a leasú maidir le tromlach na ngnéithe. Mar sin féin, aithníodh ceithre réimse ina mbeadh leasuithe spriocdhírithe iomchuí: cúiteamh do pháirtithe a gortaíodh i dtionóiscí i gcás dócmhainneacht gnóthais árachais, íosmhéideanna cumhdaigh árachais éigeantacha, na seiceálacha árachais a dhéanann na Ballstáit ar fheithiclí, agus an úsáid a bhaineann gnóthas árachais nua as ráitis faoi stair na n-éileamh de chuid sealbhóirí polasaí. Sa bhreis ar na ceithre réimse sin, chun daoine díobhálaithe a chosaint níos fearr, ba cheart rialacha nua a thabhairt isteach maidir le dliteanas i gcás timpiste lena bhfuil baint ag leantóir atá á tharraingt ag feithicil chumhachtaithe.
__________________
__________________
15 Treoir 2009/103/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Meán Fómhair 2009 maidir le hárachas i gcoinne dliteanas sibhialta i ndáil le húsáid mótarfheithiclí, agus le forfheidhmiú na hoibleagáide chun árachú i gcoinne an dliteanais sin (IO L 263, 7.10.2009, lch. 11).
15 Treoir 2009/103/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Meán Fómhair 2009 maidir le hárachas i gcoinne dliteanas sibhialta i ndáil le húsáid mótarfheithiclí, agus le forfheidhmiú na hoibleagáide chun árachú i gcoinne an dliteanais sin (IO L 263, 7.10.2009, lch. 11).
Leasú 3
Togra le haghaidh Treorach
Aithris 3 a (nua)
(3a)  Tá cuid de na feithiclí níos lú amhail rothair leictreacha agus Segwayanna agus dá bhrí sin, is lú is dóichí go ndéanfadh na feithiclí sin damáiste suntasach do dhaoine nó do mhaoin ná cinn eile. Bheadh sé díréireach agus ní bheadh sé in ann seasamh i bhfad na haimsire iad a áireamh i raon feidhme Threoir 2009/103/CE, toisc go bhfhorchuirfí leis sin oibleagáid ar dhaoine cumhdach árachais costasach agus iomarcach a bheith acu ar na feithiclí sin. Ina theannta sin, bhainfeadh staid den sórt sin an bonn ó roghnú na bhfeithiclí sin agus dhéanfadh sí an nuálaíocht a dhíspreagadh ainneoin nach bhfuil fianaise leordhóthanach ann go bhféadfadh na feithiclí sin a bheith ina gcúis le timpistí a bheith á mbaint de dhaoine díobhálaithe ar an scála céanna le feithiclí eile amhail gluaisteáin nó trucailí. I gcomhréir le prionsabail na coimhdeachta agus na comhréireachta, leis na rialacha ar leibhéal an Aontais, ba cheart go gcumhdaítear na feithiclí sin a bhfuil d’acmhainn acu dochar suntasacha a dhéanamh i staid trasteorann. Tá sé riachtanach, dá bhrí sin, raon feidhme Threoir 2009/103/CE a theorannú do na feithiclí sin mheasann an tAontas go bhfuil gá le ceanglais sábháilteachta agus slándála a bheith ina leith sula gcuirtear ar an margadh iad, i.e. na feithiclí atá faoi réir cineálcheadú AE.
Leasú 4
Togra le haghaidh Treorach
Aithris 3 b (nua)
(3b)  Tá sé tábhachtach, áfach, cead a thabhairt do na Ballstáit cinneadh a dhéanamh ar an leibhéal náisiúnta maidir leis an leibhéal cosanta iomchuí do dhaoine a d’fhéadfadh a bheith gortaithe mar gheall ar fheithiclí, seachas iad siúd atá faoi réir cineálcheadú AE. Dá bhrí sin, tá sé tábhachtach cead a bheith ag na Ballstáit forálacha éigeantacha a choimeád nó a thabhairt isteach lena gcumhdaítear cosaint úsáideoirí na gcineálacha eile feithiclí sin chun daoine díobhálaithe féideartha a chosaint ó thionóisc tráchta. Sa chás ina roghnaíonn Ballstát cumhdach árachais den sórt sin a éileamh i bhfoirm árachas éigeantach, ba cheart an dóchúlacht go bhféadfaí feithicil a úsáid i staid trasteorann agus an gá atá le daoine díobhálaithe féideartha a chosaint i mBallstát eile a chur san áireamh.
Leasú 5
Togra le haghaidh Treorach
Aithris 3 c (nua)
(3c)  Is iomchuí freisin feithiclí atá ceaptha go heisiach lena n-úsáid le haghaidh raonrásaíocht carranna a eisiamh ó raon feidhme Threoir 2009/103/CE, mar is iondúil a bhíonn na feithiclí sin cumhdaithe ag foirmeacha eile árachais dliteanais agus ní bhíonn siad faoi réir mótarárachas éigeantach nuair nach n-úsáidtear iad ach amháin le haghaidh comórtais. Ó tharla go bhfuil úsáid na bhfeithiclí sin teoranta do rian nó spás rialaithe, is lú is dóichí go mbeadh timpiste ann le feithiclí nó daoine neamhbhainteacha teoranta chomh maith. Tá sé tábhachtach, áfach, go gcoimeádann nó go dtugann na Ballstáit isteach forálacha éigeantacha chun feithiclí a ghlacann páirt in imeacht raonrásaíochta carranna a chumhdach.
Leasú 6
Togra le haghaidh Treorach
Aithris 3 d (nua)
(3d)   Tá cothromaíocht iomchuí bainte amach ag an Treoir seo idir leas an phobail agus na costais fhéideartha d’údaráis phoiblí, d’árachóirí agus do shealbhóirí polasaí, d’fhonn a áirithiú go bhfuil na bearta atá molta costéifeachtach.
Leasú 7
Togra le haghaidh Treorach
Aithris 3 e (nua)
(3e)  Ba cheart go n-aireofaí le húsáid feithicle i dtrácht úsáid feithicle i gcúrsaíocht ar bhóithre poiblí agus príobháideacha. D’fhéadfadh gach cabhsán, carrchlós nó aon limistéir choibhéiseacha eile ar thír-raon príobháideach atá inrochtana ag an bpobal. Níor cheart go nglacfaí le húsáid feithicle i limistéar dúnta, i gcás nach féidir leis an bpobal rochtain a fháil air, mar úsáid feithicle i dtrácht. Mar sin féin, nuair a úsáidtear feithicil i dtrácht am ar bith agus go bhfuil sí faoi réir ceanglas árachais éigeantach dá réir, ba cheart do na Ballstáit a áirithiú go bhfuil an fheithicil sin cumhdaithe ag polasaí árachais lena n-áirítear daoine féideartha díobhálaithe, le linn thréimhse an chonartha, gan beann ar cé acu atá nó nach bhfuil an fheithicil i dtrácht tráth na timpiste, cé is moite i gcás ina n-úsáidtear an fheithicil in imeacht raonrásaíochta carranna. Ba cheart go mbeadh na Ballstáit in ann an cumhdach árachais nach mbaineann le trácht a theorannú i gcás nach bhfuil ag súil le cumhdach a bheith ann, mar is amhlaidh i gcás ina mbaintear timpiste de tharracóir le timpiste nuair nárbh é, tráth na timpiste sin, go raibh sé ina mhodh taistil ach go raibh sé ag giniúint, mar mheaisín chun obair a chur i gcrích, an chumhacht tiomána is gá chun feidhmiú.
Leasú 8
Togra le haghaidh Treorach
Aithris 3 f (nua)
(3f)  Ba cheart úsáid feithicle i staideanna nach mbaineann le trácht a eisiamh ó raon feidhme Threoir 2009/103/CE. Ina theannta sin, níor cheart do na Ballstáit ceangal a chur ar fheithiclí, atá díchláraithe go buan nó go sealadach mar gheall ar a neamhábaltacht a bheith úsáidte mar mhodh iompair, cumhdach árachais a fháil, toisc go bhfuil siad, mar shampla, i músaem, go bhfuil athchóiriú á dhéanamh orthu nó nár úsáideadh iad ar feadh tréimhse fhada ama ar chúis eile, amhail úsáid shéasúrach.
Leasú 9
Togra le haghaidh Treorach
Aithris 4
(4)  Níor cheart do na Ballstáit seiceálacha árachais a dhéanamh ar fheithiclí atá bunaithe de ghnáth ar chríoch Ballstáit eile ná ar fheithiclí atá bunaithe de ghnáth ar chríoch tríú tír atá ag teacht isteach ina gcríoch ó chríoch Ballstáit eile. Le forbairtí teicneolaíochta nua, is féidir seiceálacha árachais a dhéanamh ar fheithiclí gan iad a stopadh agus mar sin gan cur isteach ar shaorghluaiseacht daoine. Is iomchuí, dá bhrí sin, na seiceálacha sin maidir le hárachas feithiclí a cheadú, ar choinníoll go bhfuil siad neamh-idirdhealaitheach, riachtanach agus comhréireach, gur cuid de chóras ginearálta seiceálacha sa chríoch náisiúnta iad agus nach gá an fheithicil a stopadh.
(4)  Faoi láthair, Ballstáit ag staonadh ó sheiceálacha árachais a dhéanamh ar fheithiclí atá bunaithe de ghnáth i gcríoch Ballstáit eile ná ar fheithiclí atá bunaithe de ghnáth i gcríoch tríú tír atá ag teacht isteach ina gcríoch ó chríoch Ballstáit eile. Le forbairtí teicneolaíochta nua, amhail teicneolaíocht lena gceadaítear aitheanta uimhirphlátaí uathoibríoch, is féidir seiceálacha árachais discréideacha a dhéanamh ar árachas feithiclí gan iad a stopadh agus, dá réir sin, gan cur isteach ar shaorghluaiseacht daoine. Is iomchuí, dá bhrí sin, na seiceálacha sin maidir le hárachas feithiclí a cheadú, ar choinníoll go bhfuil siad neamh-idirdhealaitheach, riachtanach agus comhréireach, gur cuid de chóras ginearálta seiceálacha sa chríoch náisiúnta iad, ar sheiceálacha iad a dhéantar i leith na bhfeithiclí atá bunaithe i gcríoch an Bhallstát atá ag déanamh na seiceálacha, nach bhfuil gá ann an fheithicil a stopadh agus má dhéantar iad le hurraim iomlán do chearta, do shaoirse agus do leasa dlisteanacha an duine lena mbaineann.
Leasú 10
Togra le haghaidh Treorach
Aithris 4 a (nua)
(4a)  Chun go mbeadh córas den sórt sin in ann feidhmiú, tá gá le malartú faisnéise idir na Ballstáit chun seiceálacha cumhdaigh mótarárachais a cheadú fiú má tá feithicil cláraithe i mBallstát eile. Ba cheart an malartú faisnéise sin, bunaithe ar an gcóras EUCARIS (an Córas Eorpach Faisnéise maidir le Feithiclí agus Ceadúnais Tiomána) atá ann cheana, a dhéanamh ar bhealach neamh-idirdhealaitheach, toisc gur cheart go mbeadh gach feithicil faoi réir an fhíoraithe chéanna. Na leasuithe a thabharfar isteach leis an Treoir seo, beidh tionchar teoranta acu ar riaracháin phoiblí ós rud é go bhfuil an córas malartaithe sin ann cheana agus go bhfuil sé in úsáid chun dul i ngleic le cionta tráchta.
Leasú 11
Togra le haghaidh Treorach
Aithris 4 b (nua)
(4b)   Is fadhb mhéadaitheach laistigh den Aontas í mótarfheithicil a úsáid gan cumhdach árachais éigeantaigh i gcoinne dliteanas sibhialta. Mar thoradh ar thiomáint neamhárachaithe, meastar gurb é € 870 milliún an costas a bhain le héilimh in 2011 don Aontas trí chéile. Ba cheart a chur i bhfáth go mbíonn tionchar diúltach ag an tiomáint neamhárachaithe ar réimse leathan páirtithe leasmhara, lena n-áirítear íospartaigh timpistí, árachóirí, cistí ráthaíochta agus sealbhóirí polasaí mótarárachais.
Leasú 12
Togra le haghaidh Treorach
Aithris 5 a (nua)
(5a)  I gcomhréir leis na prionsabail sin, níor cheart go gcoimeádfadh Ballstáit sonraí ar feadh tréimhse is faide ná an tréimhse a theastaíonn lena fhíorú cé acu atá nó nach bhfuil cumhdach aráchais bhailí ag feithicil. Nuair a fhaightear go bhfuil feithicil cumhdaithe, ba cheart na sonraí ar fad a bhaineann leis an bhfíorú sin a scriosadh. Sa chás nach bhfuil córas fíoraithe in ann a chinneadh an bhfuil feithicil árachaithe, níor cheart na sonraí sin a choimeád ach ar feadh uastréimhse 30 lá nó go dtí go léirítear cumhdach árachais bailí na feithicle, cibé acu tréimhse is giorra. Maidir leis na feithiclí ar ina leith a fuarthas nach bhfuil siad cumhdaithe ag cumhdach árachais bhailí, tá sé réasúnach a éileamh go gcoimeádfaí na sonraí sin go dtí go mbeidh aon phróisis riaracháin nó bhreithiúnacha curtha i gcrích agus go dtí go mbeidh an fheithicil cumhdaithe ag polasaí árachais bhailí.
Leasú 13
Togra le haghaidh Treorach
Aithris 7
(7)  Ar mhaithe le cosaint éifeachtach éifeachtúil d’íospartaigh timpistí tráchta, ní mór i gcónaí a ndíobhálacha pearsanta nó damáiste dá maoin a chúiteamh leis na híospartaigh sin, beag beann ar cé acu an bhfuil gnóthas árachais an pháirtí faoi dhliteanas sócmhainneach nó nach bhfuil. Dá bhrí sin, ba cheart do na Ballstáit comhlacht a bhunú nó a ainmniú chun an cúiteamh tosaigh a sholáthar do dhaoine díobhálacha a chónaíonn laistigh dá gcríoch de ghnáth, agus ag a mbeidh an ceart an cúiteamh sin a aiséileamh ón gcomhlacht atá bunaithe nó ainmnithe chun na críche céanna sin i mBallstát bunaíochta an ghnóthais árachais a d’eisigh an polasaí d’fheithicil an pháirtí faoi dhliteanas. Mar sin féin, ionas nach ndéanfaí éilimh chomhthreomhara, níor cheart cead a bheith ag íospartaigh timpistí tráchta éileamh ar chúiteamh a chur faoi bhráid an chomhlachta sin dá mba rud é gur chuir siad a n-éileamh faoi bhráid an ghnóthais árachais lena mbaineann cheana féin, nó gur thionscain siad caingean dlí in éadan an ghnóthais árachais cheana féin, agus go bhfuil an t-éileamh sin fós á bhreithniú agus go bhfuil an chaingean sin fós ar feitheamh.
(7)  Ar mhaithe le cosaint éifeachtach agus éifeachtúil do pháirtithe a gortaíodh mar thoradh ar thionóisc tráchta, ní mór i gcónaí na méideanna atá dlite dá ndíobhálacha pearsanta nó damáiste dá maoin a chúiteamh leis na daoine díobhálacha sin, beag beann ar cé acu an bhfuil gnóthas árachais an pháirtí faoi dhliteanas sócmhainneach nó nach bhfuil. Dá bhrí sin, ba cheart do na Ballstáit comhlacht a bhunú nó a ainmniú, gan mhoill, chun an cúiteamh tosaigh, ar a laghad suas go teorainneacha na hoibleagáide árachais dá dtagraítear in Airteagal 9(1) de Threoir 2009/103/CE nó suas go teorainneacha ráthaíochta a fhorordaíonn an Ballstát, má tá sé níos airde, a sholáthar do dhaoine díobhálacha a chónaíonn laistigh dá gcríoch de ghnáth, agus ag a bhfuil an ceart chun an cúiteamh sin a aiséileamh ón gcomhlacht atá curtha ar bun nó ainmnithe chun na críche céanna sin i mBallstát bunaíochta an ghnóthais árachais a d’eisigh an polasaí d’fheithicil an pháirtí faoi dhliteanas. Mar sin féin, ionas nach dtabharfaí nach éilimh chomhthreomhara isteach, níor cheart cead a bheith ag íospartaigh tionóiscí tráchta éileamh ar chúiteamh a chur faoi bhráid an chomhlachta sin má tá an t-éileamh curtha faoina bhráid cheana acu agus má tá an t-éileamh sin fós á bhreithniú.
Leasú 14
Togra le haghaidh Treorach
Aithris 8
(8)  Maidir le startha na n-éileamh a bhí cheana féin ag sealbhóirí polasaí ar mian leo conarthaí árachais nua a chur i gcrích le gnóthais árachais, ba cheart a bheith in ann na startha sin a fhíordheimhniú go héasca chun aithint stair na n-éileamh sin a éascú nuair atá polasaí árachais nua á chur i gcrích. Chun fíorú agus fíordheimhniú na ráiteas faoi stair na n-éileamh a éascú, tá sé tábhachtach go mbeidh ábhar agus formáid an ráitis faoi stair na n-éileamh sin mar an gcéanna i ngach Ballstát. Sa bhreis air sin, maidir le gnóthais árachais a chuireann ráitis faoi stair na n-éileamh san áireamh chun préimheanna mótarárachais a chinneadh, níor cheart dóibh idirdhealú a dhéanamh ar bhonn náisiúntachta ná ar bhonn an Bhallstáit inár chónaigh an sealbhóir polasaí roimhe sin amháin. Ionas go mbeidh na Ballstáit in ann fíorú a dhéanamh ar conas a chaitheann gnóthais árachais le ráitis faoi stair na n-éileamh, ba cheart do ghnóthais árachais a bpolasaithe a fhoilsiú maidir le húsáid stair na n-éileamh agus préimheanna á ríomh acu.
(8)  Maidir le startha na n-éileamh a bhí cheana féin ag sealbhóirí polasaí ar mian leo conarthaí árachais nua a chur i gcrích le gnóthais árachais, ba cheart a bheith in ann na startha sin a fhíordheimhniú go héasca chun aithint stair na n-éileamh sin a éascú nuair atá polasaí árachais nua á chur i gcrích. Chun fíorú agus fíordheimhniú na ráiteas faoi stair na n-éileamh a éascú, tá sé tábhachtach go mbeidh ábhar agus formáid an ráitis faoi stair na n-éileamh sin mar an gcéanna i ngach Ballstát. Sa bhreis air sin, maidir le gnóthais árachais a chuireann ráitis faoi stair na n-éileamh san áireamh chun préimheanna mótarárachais a chinneadh, níor cheart dóibh idirdhealú a dhéanamh ar bhonn náisiúntachta ná ar bhonn an Bhallstáit inár chónaigh an sealbhóir polasaí roimhe sin amháin. Ina theannta sin, ba cheart go gcaithfeadh gnóthais árachais le ráiteas ó Bhallstát eile mar ráiteas atá comhionann le ráiteas intíre agus ba cheart go ndéanfaidís aon lascainí atá ar fáil do chliant féideartha atá comhionann seachas sin, agus na lascainí sin a éilítear le reachtaíocht náisiúnta Ballstáit, a chur i bhfeidhm. Ba cheart go mbeadh sé de shaoirse ag Ballstáit reachtaíocht náisiúnta a ghlacadh maidir leis na córais 'bonus/malus’ ós rud é gur de chineál náisiúnta iad na córais sin, gan aon ghné thrasteorann, agus, dá bhrí sin, faoi phrionsabal na coimhdeachta, ba cheart gur faoi na Ballstáit a bheadh sé i gcónaí cinntí a dhéanamhi dtaca leis na córais sin. Ionas go mbeidh na Ballstáit in ann fíorú a dhéanamh ar conas a chaitheann gnóthais árachais le ráitis faoi stair na n-éileamh, ba cheart do ghnóthais árachais a bpolasaithe a fhoilsiú maidir le húsáid stair na n-éileamh agus préimheanna á ríomh acu.
Leasú 15
Togra le haghaidh Treorach
Aithris 9
(9)  Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú maidir le cur chun feidhme na Treorach seo, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún i dtaca le hábhar agus formáid an ráitis faoi stair na n-éileamh. Ba cheart na cumhachtaí cur chun feidhme sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle20.
scriosta
__________________
20 Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Feabhra 2011 lena leagtar síos na rialacha agus na prionsabail ghinearálta a bhaineann leis na sásraí maidir le rialú ag na Ballstáit ar fheidhmiú cumhachtaí cur chun feidhme ag an gCoimisiún (IO L 55, 28.2.2011, lch. 13).
Leasú 16
Togra le haghaidh Treorach
Aithris 9 a (nua)
(9a)  Chun éifeacht iomlán a thabhairt d’úsáid na ráitis faoi stair na n-éileamh nuair atá préimheanna á ríomh, ba cheart do na Ballstáit gnóthais árachais a spreagadh chun uirlisí trédhearcacha comparáide praghais a úsáid.
Leasú 17
Togra le haghaidh Treorach
Aithris 10
(10)  Chun a áirithiú go mbeidh na híosmhéideanna ag teacht leis na dálaí athraitheacha eacnamaíocha (agus nach gcreimfear iad le himeacht aimsire), ba cheart an chumhacht gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh a tharmligean chuig an gCoimisiún maidir leis na híosmhéideanna cumhdaigh mótarárachais tríú páirtí sin a oiriúnú chun léiriú a thabhairt ar na dálaí athraitheacha eacnamaíocha, agus chun cúraimí nós imeachta agus oibleagáidí nós imeachta na gcomhlachtaí a bhunófar chun cúiteamh a sholáthar nó a chuirfear de chúram orthu cúiteamh a sholáthar de bhun Airteagal 10a maidir leis an aisíocaíocht a shonrú. Tá sé tábhachtach, go háirithe, go rachaidh an Coimisiún i mbun comhairliúcháin iomchuí le linn a chuid oibre ullmhúcháin, lena n-áirítear ar leibhéal na saineolaithe, agus go ndéanfar na comhairliúcháin sin i gcomhréir leis na prionsabail atá leagtha síos sa Chomhaontú Idirinstitiúideach maidir le Reachtóireacht Níos Fearr an 13 Aibreán 2016. Go sonrach, chun rannpháirtíocht chomhionann in ullmhú na ngníomhartha tarmligthe a áirithiú, faigheann Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle na doiciméid uile ag an am céanna leis na saineolaithe sna Ballstáit, agus bíonn rochtain chórasach ag a gcuid saineolaithe ar chruinnithe ghrúpaí saineolaithe an Choimisiúin a bhíonn ag déileáil le hullmhú na ngníomhartha tarmligthe.
(10)  Ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh a tharmligean chuig an gCoimisiún maidir le hinneachar agus foirm na ráitis faoi stair na n-éileamh a bhunú. Chun a áirithiú go mbeidh íosmhéideanna an chumhdaigh i gcoinne dliteanas sibhialta a bhaineann le mótarfheithiclí ag teacht leis na dálaí athraitheacha eacnamaíocha (agus nach gcreimfear iad le himeacht ama), ba cheart an chumhacht gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh a tharmligean chuig an gCoimisiún maidir leis na híosmhéideanna sin a oiriúnú, chomh maith le sainmhíniú ar na cúraimí nós imeachta agus oibleagáidí nós imeachta na gcomhlachtaí a bunaíodh chun cúiteamh a sholáthar nó a chuirfear de chúram orthu cúiteamh a sholáthar de bhun Airteagal 10a de Threoir 2009/103/CE maidir leis an aisíocaíocht. Tá sé tábhachtach, go háirithe, go rachaidh an Coimisiún i mbun comhairliúcháin iomchuí le linn a chuid oibre ullmhúcháin, lena n-áirítear ar leibhéal na saineolaithe, agus go ndéanfar na comhairliúcháin sin i gcomhréir leis na prionsabail atá leagtha síos sa Chomhaontú Idirinstitiúideach maidir le Reachtóireacht Níos Fearr an 13 Aibreán 20161a. Go sonrach, chun rannpháirtíocht chomhionann in ullmhú na ngníomhartha tarmligthe a áirithiú, faigheann Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle na doiciméid uile ag an am céanna leis na saineolaithe sna Ballstáit, agus bíonn rochtain chórasach ag a gcuid saineolaithe ar chruinnithe ghrúpaí saineolaithe an Choimisiúin a bhíonn ag déileáil le hullmhú na ngníomhartha tarmligthe.
__________________
1a IO L 123, 12.5.2016, lch. 1.
Leasú 18
Togra le haghaidh Treorach
Aithris 11
(11)  Mar chuid den mheastóireacht ar fheidhmiú na Treorach, ba cheart don Choimisiún Eorpach faireachán a dhéanamh ar chur i bhfeidhm na Treorach, agus na nithe seo a leanas á gcur san áireamh san am céanna: líon na n-íospartach, méid na n-éileamh nár íocadh fós de bharr moilleanna ar íocaíochtaí de thoradh cásanna dócmhainneachta trasteorann, leibhéal na n-íosmhéideanna cumhdaigh sna Ballstáit, méid na n-éileamh de bharr na tiomána neamhárachaithe a bhaineann le trácht trasteorann agus líon na ngearán maidir le ráitis faoi stair na n-éileamh.
(11)  Mar chuid den mheastóireacht ar fheidhmiú Threoir 2009/103/CE, ba cheart don Choimisiún Eorpach faireachán a dhéanamh ar chur i bhfeidhm na Treorach sin, agus na nithe seo a leanas á gcur san áireamh san am céanna: líon na ndaoine díobhálaithe, méid na n-éileamh nár íocadh fós de bharr moilleanna ar íocaíochtaí de thoradh cásanna dócmhainneachta trasteorann, leibhéal na n-íosmhéideanna cumhdaigh sna Ballstáit, méid na n-éileamh de bharr na tiomána neamhárachaithe a bhaineann le trácht trasteorann agus líon na ngearán maidir le ráitis faoi stair na n-éileamh. Ina theannta sin, ba cheart don Choimisiún faireachán agus athbhreithniú a dhéanamh ar Threoir 2009/103/CE i bhfianaise forbairtí teicneolaíocha, lena n-áirítear an méadú atá tagtha ar úsáid feithiclí uathrialaitheacha agus leath-uathrialaitheacha, chun a áirithiú go leanfaidh sé dá chuspóir a chomhlíonadh, arb ionann é agus daoine díobhálaithe féideartha a chosaint ó thionóiscí a bhfuil baint ag mótarfheithiclí leo. Ba cheart dó freisin anailís a dhéanamh ar chóras dliteanas na bhfeithiclí éadroma ardluais, agus ar réiteach féideartha uile-Aontais maidir le córas ‘bonus-malus’.
Leasú 19
Togra le haghaidh Treorach
Aithris 12
(12)  Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóirí na Treorach seo, go háirithe íoschosaint chomhionann d’íospartaigh timpistí tráchta ar fud an Aontais a áirithiú agus cosaint íospartaigh i gcás dócmhainneacht gnóthais árachais a áirithiú, a bhaint amach go leordhóthanach agus, de bharr a n-éifeachtaí, gur fearr is féidir iad a bhaint amach ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta atá leagtha amach in Airteagal 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta, atá leagtha amach san Airteagal sin, ní théann an Treoir seo thar a bhfuil riachtanach chun na cuspóirí sin a bhaint amach.
(12)  Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóirí na Treorach seo, go háirithe i dtaca le cosaint íosta chomhionann a áirithiú do dhaoine a rinneadh díobháil orthu mar thoradh ar thionóiscí tráchta ar fud an Aontas, a gcosaint a áirithiú i gcás dhócmhainneacht gnóthais árachais agus cóir chomhionann a áirithiú i dtaca le húdarú a dhéanann árachóirí ar ráitis faoi stair na n-éileamh le haghaidh sealbhóirí polasaí féideartha a thrasnaíonn teorainneacha inmheánacha an Aontais, a ghnóthú go leordhóthanach, agus de bharr a n-éifeachtaí, gur fearr is féidir iad a ghnóthú ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh, i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta a leagtar amach in Airteagal 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta, atá leagtha amach san Airteagal sin, ní théann an Treoir seo thar a bhfuil riachtanach chun na cuspóirí sin a bhaint amach.
Leasú 20
Togra le haghaidh Treorach
Aithris 13 a (nua)
(13a)  Chun cur chuige seasmhach a chur chun cinn i leith páirtithe a rinneadh díobháil orthu mar thoradh ar eachtraí ina úsáidtear mótarfheithicil mar arm chun coir fhoréigneach nó gníomh sceimhlitheoireachta a dhéanamh, ba cheart do na Ballstáit a áirithiú go ndéileálann a gcomhlacht cúitimh a bunaíodh nó a údaraíodh i gcomhréir le hAirteagal 10 de Threoir 2009/103/CE leis na héilimh go léir a eascraíonn ó choir nó gníomh den sórt sin.
Leasú 21
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe -1 (nua)
(-1)  Cuirtear an téarma ‘duine díobhálaithe’ in ionad an fhocail ‘íospartach’, agus cuirtear an téarma ‘daoine díobhálaithe’ in ionad an fhocail ‘íospartaigh’, ar fud na Treorach.
(Is gá foclaíocht bheacht chríochnaitheach "duine díobhálaithe" a chinneadh de réir an cháis, bunaithe ar riachtanais ghramadaí, agus bheadh sé mar thoradh ar an leasú seo a ghlacadh go gcruthófaí tuilleadh leasuithe comhfreagracha ar an Treoir leasaithe.)
Leasú 22
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 1
Treoir 2009/103/CE
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 1a
1a.  ciallaíonn “úsáid feithicle” aon úsáid a bhaintear as feithicil atá ceaptha lena húsáid mar mhodh taistil de ghnáth, atá comhsheasmhach le gnáthfheidhmiú na feithicle sin, beag beann ar thréithe na feithicle agus beag beann ar an tír-raon ar a n-úsáidtear an mhótarfheithicil agus ar cé acu an bhfuil sí ina stad nó ag gluaiseacht.”;
1a.  ciallaíonn “úsáid feithicle” aon úsáid a bhaintear as feithicil i dtrácht atá comhsheasmhach le feidhmiú na feithicle mar mhodh taistil tráth na tionóisce beag beann ar thréithe na feithicle agus beag beann ar an tír-raon ar a n-úsáidtear an mhótarfheithicil agus ar cé acu an bhfuil sí ina stad nó ag gluaiseacht;
Leasú 23
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 1 a (nua)
Treoir 2009/103/CE
Airteagal 2 – mír 1 a agus mír 1 (b) (nua)
(1a)  In Airteagal 2, cuirtear na míreanna seo a leanas leis:
“Ní bheidh feidhm ag an Treoir seo ach amháin maidir le feithiclí a chumhdaítear le Rialachán (AE) 2018/858*, Rialachán (AE) Uimh. 167/2013** nó Rialachán (AE) Uimh. 168/2013***.
Ní bheidh feidhm ag an Treoir seo ach maidir le feithiclí atá ceaptha go heisiach lena n-úsáid i gcomhthéacs rannpháirtíocht i ngníomhaíocht spóirt iomaíochta, nó i ngníomhaíochtaí spóirt gaolmhara, laistigh de limistéar dúnta.
__________________
* Rialachán (AE) 2018/858 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Bealtaine 2018 maidir le ceadú agus le faireachas margaidh ar mhótarfheithiclí agus a leantóirí, agus ar chórais, comhpháirteanna agus aonaid theicniúla ar leithligh atá ceaptha le haghaidh feithiclí den sórt sin, lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 715/2007 agus Rialachán (CE) Uimh. 595/2009 agus lena n-aisghairtear Treoir 2007/46/CE (IO L 151, 14.6.2018, lch. 1).
** Rialachán (AE) Uimh. 167/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Feabhra 2013 maidir le formheas agus faireachas margaidh ar fheithiclí talmhaíochta agus foraoiseachta (IO L 60, 2.3.2013, lch. 1).
*** Rialachán (AE) Uimh. 168/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 15 Eanáir 2013 maidir le ceadú agus faireachas margaidh ar fheithiclí dhá nó trí roth agus ar chuadrothair (IO L 60, 2.3.2013, lch. 52)."
Réasúnú
Leasú 24
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 1 b (nua)
Treoir 2009/103/CE
Airteagal 3 – mír 4 a (nua)
(1b)  In Airteagal 3, cuirtear an mhír seo a leanas leis:
“Déanfaidh Ballstáit a áirithiú nuair a cheanglaítear ar fheithicil árachas a bheith aici de bhun an chéad mhír, go bhfuil an t-árachas bailí freisin agus go gcumhdaíonn sé daoine díobhálaithe i gcásanna tionóiscí a tharlaíonn:
(a)  nuair atá an fheithicil i dtrácht agus nach bhfuil sí á úsáid i gcomhréir lena príomhfheidhm; agus
(b)  lasmuigh d’úsáid na feithicle i dtrácht.
Féadfaidh Ballstáit srianta ar chumhdach árachais a ghlacadh maidir le húsáid lasmuigh d’úsáid na feithicle i dtrácht dá dtagraítear i bpointe (b) den chúigiú mír. Úsáidfear an fhoráil sin mar eisceacht agus ní úsáidfear é ach amháin nuair is gá, i gcás ina measann na Ballstáit go rachadh an cumhdach sin thar a bhféadfaí a bheith ag súil leis ó mhótarárachas. Ní fhéadfaidh an fhoráil sin a úsáid riamh chun teacht timpeall ar na prionsabail agus na rialacha a leagtar amach sa Threoir seo.
Leasú 25
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 2
Treoir 2009/103/CE
Airteagal 4 – mír 1 – fomhír 2
Mar sin féin, féadfaidh na Ballstáit seiceálacha árachais a dhéanamh ar choinníoll go bhfuil na seiceálacha sin neamh-idirdhealaitheach, riachtanach agus comhréireach chun an cuspóir beartaithe a bhaint amach, agus
Mar sin féin, féadfaidh siad seiceálacha árachais a dhéanamh ar choinníoll go bhfuil na seiceálacha sin neamh-idirdhealaitheach, riachtanach agus comhréireach chun an chríoch bheartaithe a ghnóthú, go n-urramaíonn siad cearta, saoirsí agus leasanna dlisteanacha an duine lena mbaineann, agus
Leasú 26
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 2
Treoir 2009/103/CE
Airteagal 4 – mír 1 – fomhír 2 – pointe b
(b)  go bhfuil siad mar chuid de chóras ginearálta seiceálacha sa chríoch náisiúnta agus nach gá an fheithicil a stopadh.
(b)  go bhfuil siad mar chuid de chóras ginearálta seiceálacha sa chríoch náisiúnta ar seiceálacha iad a dhéantar i ndáil le feithiclí atá bunaithe de ghnáth ar chríoch an Bhallstáit a bhfuil an seiceáil á déanamh aige agus nach gá an fheithicil a stopadh.
Leasú 27
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 2
Treoir 2009/103/CE
Airteagal 4 – mír 1 a (nua)
1a.  Chun críocha seiceálacha a dhéanamh ar árachas, amhail dá dtagraítear i mír 1, tabharfaidh Ballstát rochtain do Bhallstáit eile ar na sonraí clárúcháin feithiclí náisiúnta a leanas, maille leis an gcumhacht chun cuardaigh uathoibrithe a dhéanamh orthu:
(a)  sonraí maidir le cé acu atá nó nach bhfuil an fheithicil cumhdaithe ag árachas éigeantach;
(b)  sonraí a bhaineann le húinéirí nó sealbhóirí na feithicle atá ábhartha dá n-árachas i gcoinne dliteanas sibhialta faoi réir Airteagal 3.
Tabharfar rochtain ar na sonraí sin trí phointí teagmhála náisiúnta na mBallstát, arna n-ainmniú de bhun Airteagal 4(2) de Threoir (AE) 2015/413*.
__________________
* Treoir (AE) Uimh. 2015/413 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Márta 2015 lena n-éascaítear malartú trasteorann faisnéise faoi chionta tráchta a bhaineann le sábháilteacht ar bhóithre (IO L 68, 13.3.2015, lch. 9)
Leasú 28
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 2
Treoir 2009/103/CE
Airteagal 4 – mír 1 b (nua)
1b.  Agus cuardach á dhéanamh aige i bhfoirm iarraidh amach, bainfidh pointe teagmhála náisiúnta an Bhallstáit a bhfuil seiceáil árachais á déanamh aige úsáid as cláruimhir iomlán. Déanfar na cuardaigh sin i gcomhréir leis na nósanna imeachta a leagtar síos i gCaibidil 3 den Iarscríbhinn a ghabhann le Cinneadh 2008/616/CGB*. An Ballstát a bhfuil seiceáil árachais á déanamh aige, bainfidh sé úsáid as na sonraí a gheofar lena fháil amach cé acu atá nó nach bhfuil an fheithicil cumhdaithe ag árachas éigeantach bailí faoi réir Airteagal 3 den Treoir seo.
__________________
* Cinneadh 2008/616/CGB an 23 Meitheamh 2008 maidir le cur chun feidhme Chinneadh 2008/615/CGB maidir le comhar trasteorann a ghéarú, go háirithe chun sceimhlitheoireacht agus coireacht trasteorann a chomhrac (IO L 210, 6.8.2008, lch. 12).
Leasú 29
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 2
Treoir 2009/103/CE
Airteagal 4 – mír 1 c (nua)
1c.  Áiritheoidh na Ballstát, a mhéid is féidir, slándáil agus cosaint na sonraí arna dtarchur, agus úsáid á baint acu as feidhmchláir bogearraí atá ann cheana, amhail an ceann dá dtagraítear in Airteagal 15 de Chinneadh 2008/616/CGB, agus leaganacha leasaithe de na feidhmchláir bogearraí sin, i gcomhréir le Caibidil 3 den Iarscríbhinn a ghabhann le Cinneadh 2008/616/CGB. Leis na leaganacha leasaithe de na feidhmchláir, déanfar foráil do mhód malartaithe fíor-ama ar líne agus do mhód malartaithe baisce araon, agus tríd an dara mód sin, beifear in ann iarrataí iomadúla nó freagraí iomadúla a mhalartú in aon teachtaireacht amháin.
Leasú 30
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 2
Treoir 2009/103/CE
Airteagal 4 – mír 2 – fomhíreanna 1 a, 1 b agus 1  c (nua)
Déanfaidh na Ballstáit, go háirithe, an cuspóir sonrach a shonrú, tagairt don bhunús dlí ábhartha, na ceanglais slándála ábhartha a chomhlíonadh agus prionsabail an riachtanais, na comhréireachta, agus an teorannaithe de réir cuspóra a urramú, agus déanfaidh siad tréimhse coinneála sonraí chomhréireach a leagan síos.
Ní choimeádfar na sonraí pearsanta de bhun an Airteagail seo ar feadh tréimhse níos faide ná mar is gá chun críche seiceáil árachais a láimhseáil. Déanfar na sonraí sin a scriosadh go hiomlán a luaithe nach mbeidh gá a thuilleadh leo chun na críche sin. I gcás ina léirítear i seiceáil árachais go bhfuil feithicil atá cumhdaithe ag árachas éigeantach faoi réir Airteagal 3, déanfaidh an rialaitheoir na sonraí sin a scriosadh láithreach. Sa chás nach bhfuiltear in ann a chinneadh le seiceáil cé acu atá nó nach bhfuil feithicil cumhdaithe ag árachas éigeantach faoi réir Airteagal 3, coimeádfar na sonraí go ceann tréimhse chomhréireach nach faide ná 30 lá nó go ceann na tréimhse a bheidh riachtanach chun a chinneadh go bhfuil an cumhdach árachais ann, cibé acu tréimhse is giorra.
I gcás ina gcinneann Ballstát go bhfuil feithicil ag taisteal gan árachas éigeantach faoi réir Airteagal 3, féadfaidh sé pionóis a chur i bhfeidhm i gcomhréir le hAirteagal 27.
Leasú 31
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 3
Treoir 2009/103/CE
Airteagal 1 – mír 1 – fomhír 1 – pointe a
(a)  le haghaidh díobhálacha pearsanta: EUR 6 070 000 in aghaidh na timpiste, beag beann ar líon na n-íospartach, nó EUR 1 220 000 in aghaidh an íospartaigh;
(a)  le haghaidh díobhálacha pearsanta: EUR 6 070 000 in aghaidh na timpiste, beag beann ar líon na bpáirtithe díobhálaithe, nó EUR 1 220 000 in aghaidh an duine díobhálaithe;
Leasú 32
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 3
Treoir 2009/103/CE
Airteagal 9 – mír 1 – fomhír 1 – pointe b
(b)  le haghaidh damáistí do mhaoin, EUR 1 220 000 in aghaidh an éilimh, beag beann ar líon na n-íospartach.
(b)  le haghaidh damáiste do mhaoin, EUR 1 220 000 in aghaidh na tionóisce, beag beann ar líon na ndaoine díobhálaithe.
Leasuithe: 33
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 3 a (nua)
Treoir 2009/103/CE
Airteagal 1 – mír 1 – fomhír 1
(3a)   In Airteagal 10, cuirtear an méid seo a leanas in ionad na chéad fhomhíre de mhír 1:
Déanfaidh gach Ballstát comhlacht a bhunú nó a údarú a mbeidh sé de chúram air cúiteamh a sholáthar, ar a laghad suas go dtí teorainneacha na hoibleagáide árachais i leith damáiste do mhaoin nó díobhálacha pearsanta arb éard is cúis leis nó leo feithicil gan aithint nó feithicil nár comhlíonadh ina leith an oibleagáid árachais dá bhforáiltear in Airteagal 3.
“Déanfaidh gach Ballstát comhlacht a chur ar bun nó a údarú a mbeidh sé de chúram air cúiteamh a sholáthar, ar a laghad suas go dtí teorainneacha na hoibleagáide árachais dá dtagraítear in Airteagal 9(1) nó suas go dtí teorainneacha ráthaíochta a fhorordaíonn an Ballstát, má tá sé níos airde, i leith damáiste do mhaoin nó díobhálacha pearsanta arb éard is cúis leis nó leo feithicil gan aithint nó feithicil nár comhlíonadh ina leith an oibleagáid árachais dá bhforáiltear in Airteagal 3, lena n-airítear maidir le heachtraí ina úsáidtear mótarfheithicil mar arm chun coir fhoréigneach nó gníomh sceimhlitheoireachta a dhéanamh.”
Leasú 34
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 4
Treoir 2009/103/CE
Airteagal 10a
Airteagal 10a
Airteagal 10a
Cosaint daoine díobhálacha i gcás dócmhainneacht gnóthais árachais nó easpa comhair gnóthais árachais
Cosaint daoine díobhálacha i gcás dócmhainneacht gnóthais árachais
-1.  Déanfaidh Ballstáit na bearta uile is gá chun a áirithiú go mbeidh an ceart ag gach duine díobhálaithe cúiteamh a éileamh, ar a laghad suas go teorainneacha na hoibleagáide árachais dá dtagraítear in Airteagal 9(1) nó suas go dtí teorainneacha ráthaíochta a fhorordaíonn an Ballstát, má tá siad níos airde, maidir le díobhálacha pearsanta nó damáiste do mhaoin de thoradh feithicil arna hárachú ag gnóthas árachais in aon cheann de na staideanna seo a leanas:
(a)  tá an gnóthas árachais faoi réir imeachtaí féimheachta; nó
(b)  tá an gnóthas árachais faoi réir imeacht foirceanta mar a shainmhínítear in Airteagal 268(d) de Threoir 2009/138/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle*.
1.  Bunóidh nó údaróidh na Ballstáit comhlacht chun cúiteamh a thabhairt do dhaoine díobhálacha a chónaíonn ar a gcríoch de ghnáth, ar a laghad suas go teorainneacha na hoibleagáide árachais dá dtagraítear in Airteagal 9(1) maidir le díobhálacha pearsanta nó damáiste do mhaoin de thoradh feithicil arna hárachú ag gnóthas árachais in aon cheann de na cásanna seo a leanas:
1.  Déanfaidh gach Ballstát comhlacht a chur ar bun nó a údarú chun cúiteamh a thabhairt do dhaoine díobhálaithe, atá ina gcónaí ar a gcríoch de ghnáth, sna staideanna dá dtagraítear i mír -1.
(a)  tá an gnóthas árachais faoi réir imeachtaí féimheachta;
(b)  tá an gnóthas árachais faoi réir imeacht foirceanta mar a shainmhínítear in Airteagal 268(d) de Threoir 2009/138/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle***;
(c)  níl freagra réasúnaithe tugtha ag an ngnóthas árachais ná ag a n-ionadaí éileamh ar na pointí a rinneadh san éileamh ar chúiteamh laistigh de thrí mhí tar éis an dáta a chuir an duine díobhálaithe a éileamh nó a héileamh faoi bhráid an ghnóthais árachais sin.
2.  Ní fhéadfaidh daoine díobhálacha éileamh a chur faoi bhráid an chomhlachta dá dtagraítear i mír 1 más rud é go bhfuil éileamh curtha acu go díreach faoi bhráid an ghnóthais árachais nó go bhfuil caingean dlí tionscanta acu go díreach in éadan an ghnóthais árachais agus go bhfuil an t-éileamh nó an chaingean dlí sin fós ar feitheamh.
3.  Tabharfaidh an comhlacht dá dtagraítear i mír 1 freagra ar an éileamh laistigh de dhá mhí tar éis an dáta a chuir an duine díobhálach a éileamh nó a héileamh ar chúiteamh isteach.
3.  Féadfaidh an duine díobhálaithe iarratas ar chúiteamh a dhéanamh go díreach leis an gcomhlacht dá dtagraítear i mír 1. Déanfaidh an comhlacht sin, ar bhonn na faisnéise a sholáthraigh an duine díobhálaithe, arna hiarraidh sin don chomhlacht, freagra réasúnaithe a thabhairt don duine díobhálaithe maidir le híocaíocht aon chúitimh laistigh de thrí mhí tar éis an dáta a dhéanann na duine díobhálaithe iarratas ar chúiteamh.
Sa chás in bhfuil cúiteamh dlite, déanfaidh an comhlacht dá dtagraítear i mír 1, laistigh de thrí mhí óna fhreagra a chur in iúl, an cúiteamh iomlán a sholáthar don duine díobhálaithe nó, sa chás ina bhfuil an cúiteamh i bhfoirm íocaíochtaí tréimhsiúla, tosóidh an comhlacht na híocaíochtaí sin.
Sa chás ina gcuireann an duine díobhálaithe éileamh isteach chuig an ngnóthas árachais nó a ionadaí éileamh, ar éileamh é a tháinig faoi réir na staideanna dá dtagraítear i mír -1 roimh an éileamh nó le linn na éilimh, agus níl aon freagra faighte fós ag an duine díobhálaithe sin ón ngnóthas árachais nó a ionadaí éileamh, beidh an duine díobhálaithe in ann a éileamh nó a héileamh a chur isteach arís chuig an gcomhlacht dá dtagraítear i mír 1.
4.  Más rud é go bhfuil an duine díobhálach ina chónaí i mBallstát eile nach é an Ballstát ina bhfuil an gnóthas árachais dá dtagraítear i mír 1 bunaithe, beidh an comhlacht, dá dtagraítear i mír 1 agus a thug cúiteamh don duine díobhálach sin ina Bhallstát cónaí, i dteideal aisíocaíocht a éileamh i leith na suime a íocadh i bhfoirm cúiteamh ón gcomhlacht dá dtagraítear i mír 1 sa Bhallstát ina bhfuil an gnóthas árachais a d’eisigh polasaí an pháirtí faoi dhliteanas bunaithe.
4.  I gcás ina bhfuair an gnóthas árachais an t-údarú i gcomhréir le hAirteagal 14 de Threoir 2009/138/CE i mBallstát nach ionann é agus an Ballstát ar ina leith atá an comhlacht dá dtagraítear i mír 1 inniúil, beidh an comhlacht sin i dteideal aisíocaíocht a éileamh i leith na suime a íocadh i bhfoirm cúiteamh ón gcomhlacht dá dtagraítear i mír 1 sa Bhallstát ina bhfuair an gnóthas árachais an t-údarú.
5.  Tá mír 1 go mír 4 gan dochar:
5.  Tá mír -1 go mír 4 gan dochar:
(a)  do cheart na mBallstát féachaint ar an gcúiteamh a íocann an comhlacht dá dtagraítear i mír 1 mar chúiteamh fochuideachta nó neamh-fhochuideachta;
(a)  do cheart na mBallstát féachaint ar an gcúiteamh a íocann an comhlacht dá dtagraítear i mír 1 mar chúiteamh fochuideachta nó neamh-fhochuideachta;
(b)  do cheart na mBallstát foráil maidir le réiteach na n-éileamh i dtaca leis an timpiste chéanna idir:
(b)  do cheart na mBallstát foráil maidir le réiteach na n-éileamh i dtaca leis an timpiste chéanna idir:
(i)  an comhlacht dá dtagraítear i mír 1;
(i)  an comhlacht dá dtagraítear i mír 1;
(ii)  an duine nó daoine faoi dhliteanas as an timpiste;
(ii)  an duine nó daoine faoi dhliteanas ai leith na tionóisce;
(iii)  gnóthais árachais eile nó comhlachtaí slándála sóisialta ar gá dóibh an duine díobhálach a chúiteamh.
(iii)  gnóthais árachais eile nó comhlachtaí slándála sóisialta ar gá dóibh an duine díobhálach a chúiteamh.
6.  Ní cheadóidh na Ballstáit don chomhlacht dá dtagraítear i mír 1 an íocaíocht chúitimh a dhéanamh faoi réir aon cheanglas ach amháin na ceanglais atá leagtha síos sa Treoir seo. Ní dhéanfar an íocaíocht go háirithe faoi réir an cheanglais gur cheart don duine díobhálach a dheimhniú nach bhfuil an páirtí faoi dhliteanas in ann íoc nó toilteanach íoc.
6.  Ní cheadóidh na Ballstáit don chomhlacht dá dtagraítear i mír 1 an íocaíocht chúitimh a dhéanamh faoi réir aon laghdú nó nó faoi réir aon cheanglas ach amháin na ceanglais atá leagtha síos sa Treoir seo. Go háirithe, ní cheadóidh na Ballstáit don chomhlacht dá dtagraítear i mír 1 an íocaíocht chúitimh a dhéanamh faoi réir an cheanglais gur cheart don duine díobhálaithe a bhunú nach bhfuil an duine faoi dhliteanas nó an gnóthas árachais in ann íoc nó diúltaíonn sé íoc.
7.  Cumhachtófar an Coimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh, i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal 28b, ionas go sonrófar cúraimí nós imeachta agus oibleagáidí nós imeachta na gcomhlachtaí a bhunófar nó a údarófar de bhun Airteagal 10a maidir leis an aisíocaíocht.”
7.   Gabhfaidh éifeacht leis an Airteagal sin:
(a)  tar éis comhaontú a bheith tugtha i gcrích idir na comhlachtaí go léir dá dtagraítear i mír 1 arna mbunú nó arna n-údarú ag na Ballstáit a bhaineann lena gcuid feidhmeanna agus a gcuid oibleagáidí agus na nósanna imeachta maidir le haisíocaíocht;
(b)  ó dháta a bheidh le socrú ag an gCoimisiún an túisce a fhionnfaidh sé, i ndlúthchomhar leis na Ballstáit, go bhfuil an comhaontú dá dtagraítear i bpointe (a) tugtha i gcrích.
7a.  Féadfaidh daoine díobhálaithe dá dtagraítear in Airteagal 20(1), sna staideanna dá dtagraítear i mír -1, iarratas a dhéanamh ar chúiteamh ón gcomhlacht cúitimh dá dtagraítear in Airteagal 24 ina mBallstát cónaithe.
7b.  Féadfaidh an duine díobhálaithe iarratas ar chúiteamh a dhéanamh go díreach leis an gcomhlacht cúitimh, agus ar bhonn na faisnéise a sholáthraíonn an duine díobhálaithe arna hiarraidh sin don chomhlacht, déanfaidh an comhlacht freagra réasúnaithe a thabhairt don duine díobhálaithe laistigh de thrí mhí ón dáta a dhéanfaidh an duine díobhálaithe iarratas ar chúiteamh.
Nuair a gheobhaidh sé an t-éileamh, cuirfidh an comhlacht cúitimh in iúl do na daoine nó comhlachtaí seo a leanas go bhfuil éileamh faighte aige ón duine díobhálaithe:
(a)  an gnóthas árachais atá faoi réir imeachtaí féimheachta nó foirceanta;
(b)  an leachtaitheoir a ceapadh le haghaidh an ghnóthais árachais sin, mar a shainmhínítear in Airteagal 268(f) de Threoir 2009/138/CE;
(c)  an comhlacht cúitimh sa Bhallstát inar tharla an timpiste; agus
(d)  an comhlacht cúitimh sa Bhallstát ina bhfuair an gnóthas árachais an t-údarú i gcomhréir le hAirteagal 14 de Threoir 2009/138/CE sa chás nach ionann an Ballstát sin agus an Ballstát inar tharla an timpiste.
7c.  Tar éis an fhaisnéis dá dtagraítear i mír 7b a fháil, cuirfidh an comhlacht cúitimh sa Bhallstát inar tharla an timpiste in iúl don chomhlacht cúitimh i mBallstát cónaithe an duine díobhálaithe cé acu atá nó nach bhfuil an cúiteamh ón gcomhlacht dá dtagraítear i mír 1 le meas mar chúiteamh fochuideachta nó neamh-fhochuideachta. Cuirfidh an comhlacht cúitimh i mBallstát cónaithe an duine díobhálaithe an fhaisnéis sin san áireamh agus cúiteamh á thabhairt aige.
7d.  Beidh an comhlacht cúitimh a thug cúiteamh don duine díobhálaithe ina B(h)allstát cónaithe i dteideal aisíocaíocht a éileamh i leith na suime a íocadh i bhfoirm cúiteamh ón gcomhlacht cúitimh sa Bhallstát ina bhfuair an gnóthas árachais an t-údarú i gcomhréir le hAirteagal 14 de Threoir 2009/138/CE.
7e.  Déanfar an dara comhlacht a sheachú i gcearta an duine díobhálaithe i gcoinne an chomhlachta dá dtagraítear i mír 1 arna bhunú sa Bhallstát ina bhfuair an gnóthas árachais an t-údarú i gcomhréir le hAirteagal 14 de Threoir 2009/138/CE, a mhéid is go ndearna an comhlacht cúitimh i mBallstát cónaithe an duine díobhálaithe cúiteamh a sholáthar i leith díobhálacha pearsanta nó damáiste do mhaoin.
Beidh sé de dhualgas ar gach Ballstát an tseachaíocht sin a admháil amhail dá bhforálfaidh aon Bhallstát eile.
7f.  Áireofar sa chomhaontú idir comhlachtaí cúitimh, dá dtagraítear in Airteagal 24(3), forálacha a bhaineann le feidhmeanna, oibleagáidí agus nósanna imeachta na gcomhlachtaí cúitimh le haghaidh aisíocaíochta a eascraíonn ón Airteagal seo.
7g.  In éagmais an chomhaontaithe dá dtagraítear i bpointe (a) de mhír 7 nó in éagmais leasú ar an gcomhaontú faoi mhír 7f faoi [dhá bhliain tar éis theacht i bhfeidhm na Treorach leasaithí seo], tabharfar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal 28b lena leagtar síos cúraimí nós imeachta agus oibleagáidí nós imeachta na gcomhlachtaí arna mbunú agus arna n-údarú de bhun an Airteagail sin maidir leis an aisíocaíocht, nó maidir leis an comhaontú a leasú faoi Airteagal 24(3), nó an dá rud, más gá.
__________________
* Treoir 2009/138/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 25 Samhain 2009 maidir le gabháil le gnó an Árachais agus an Athárachais agus an gnó sin a shaothrú (Sócmhainneacht II) (IO L 335, 17.12.2009, lch. 1).
*** Treoir 2009/138/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 25 Samhain 2009 maidir le gabháil le gnó Árachais agus Athárachais agus an gnó sin a shaothrú (Dócmhainneacht II) (IO L 335, 17.12.2009, lch. 1).
Leasú 35
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 4 a (nua)
Treoir 2009/103/CE
Airteagal 15
(4a)  Cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 15:
Airteagal 15
"Airteagal 15
Feithiclí arna seoladh ó Bhallstát amháin go ceann eile
Feithiclí arna seoladh ó Bhallstát amháin go ceann eile
1.  De mhaolú ar an dara fleasc d'Airteagal 2(d) de Threoir 88/357/CEE, i gcás ina seolfar feithicil ó Bhallstát amháin go ceann eile, measfar gurb é an Ballstát ina bhfuil an riosca suite an Ballstát cinn scríbe, díreach tar éis don cheannaitheoir glacadh leis an seachadadh, ar feadh tréimhse 30 lá, nach bhfuil an fheithicil cláraithe go foirmiúil sa Bhallstát cinn scríbe.
1.  De mhaolú ar phointe (b) d’Airteagal 13, ar phointe 13 de Threoir 2009/138/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle*, i gcás ina seolfar feithicil ó Bhallstát amháin go ceann eile, measfar gurb é an Ballstát ina bhfuil an riosca suite Ballstát an chláraithe nó, díreach tar éis don cheannaitheoir glacadh leis an seachadadh, an Ballstát cinn scríbe, díreach tar éis don cheannaitheoir glacadh leis an seachadadh, ar feadh tréimhse 30 lá, muna bhfuil an fheithicil cláraithe go foirmiúil sa Bhallstát cinn scríbe.
2.  I gcás ina mbaineann tionóisc don fheithicil le linn na tréimhse a luaitear i mír 1 den Airteagal seo agus gan í faoi árachas, beidh an comhlacht dá dtagraítear in Airteagal 10(1) sa Bhallstát cinn scríbe faoi dhliteanas i leith an chúitimh dá bhforáiltear in Airteagal 9.
2.  Déanfaidh Ballstáit gach beart is gá chun a áirithiú go gcuirfidh gnóthais árachais in iúl d’ionad faisnéise an Bhallstáit ina bhfuil an fheithicil cláraithe go bhfuil polasaí árachais eisithe acu le haghaidh úsáid na feithicle i gceist.
__________________
* Treoir 2009/138/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 25 Samhain 2009 maidir le gabháil le gnó Árachais agus Athárachais agus an gnó sin a shaothrú (Dócmhainneacht II) (IO L 335, 17.12.2009, lch. 1)."
Réasúnú
Leasú 36
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 4 b (nua)
Treoir 2009/103/CE
Airteagal 15 a (nua)
(4b)  cuirtear isteach an tAirteagal seo a leanas:
"Airteagal 15a
Dliteanas i gcás timpiste lena bhfuil baint ag leantóir atá á tharraingt ag feithicil chumhachtaithe
I gcás timpiste arb í is cúis léi sraith feithiclí ar a n-áirítear leantóir atá á tharraingt ag feithicil chumhachtaithe, is é an gnóthas a d’árachaigh an leantóir a dhéanfaidh an duine díobhálaithe a chúiteamh, i gcás:
—  inar tógadh amach dliteanais tríú páirtí ar leithligh; agus
—  inar féidir an leantóir a shainaithint, ach nach féidir an fheithicil chumhachtaithe a tharraing é a shainaithint.
Sa chás sin, beidh an gnóthas a bhfuil an duine díobhálaithe á chúiteamh aige in ann dul ar iontaoibh an ghnóthais a d’árachaigh an fheithicil chumhachtaithe atá ag tarraingt an leantóra má dhéantar foráil maidir leis sin faoi dhlí náisiúnta.”
Réasúnú
Leasú 37
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 5 – pointe b
Treoir 2009/103/CE
Airteagal 16 – mír 3
“Nuair atá ráitis faoi stair na n-éileamh, arna n-eisiúint ag gnóthais árachais eile comhlachtaí eile dá dtagraítear sa dara fomhír, á gcur san áireamh ag na gnóthais árachais nó na comhlachtaí dá dtagraítear sa dara fomhír, áiritheoidh na Ballstáit nach gcaithfidh siad le sealbhóirí polasaí ar bhealach idirdhealaitheach nó nach ngearrfaidh siad formhuirear ar a bpréimheanna de bharr a náisiúntachta nó ar bhonn an Bhallstáit inár chónaigh siad roimhe sin amháin.
Nuair atá ráitis faoi stair na n-éileamh, arna n-eisiúint ag gnóthais árachais eile agus ag comhlachtaí eile dá dtagraítear sa dara fomhír, á gcur san áireamh ag na gnóthais árachais nó na comhlachtaí dá dtagraítear sa dara fomhír, áiritheoidh na Ballstáit nach gcaithfidh siad le sealbhóirí polasaí ar bhealach idirdhealaitheach nó nach ngearrfaidh siad formhuirear ar a bpréimheanna de bharr a náisiúntachta nó ar bhonn an Bhallstáit inár chónaigh siad roimhe sin amháin.
Leasú 38
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 5 – pointe b
Treoir 2009/103/CE
Airteagal 16 – mír 3 a (nua)
I gcás ina ndéanfaidh gnóthas árachais ráitis stair na n-éileamh a chur san áireamh agus préimheanna á gcinneadh aige, áiritheoidh na Ballstáit go ndéanfaidh sé, ina theannta sin, ráitis stair na n-éileamh arna n-eisiúint ag gnóthais árachais atá bunaithe i mBallstáit eile a chur san áireamh mar ráitis atá comhionann leo siúd arna n-eisiúint ag gnóthas árachais laistigh den Bhallstát céanna agus cuirfidh siad i bhfeidhm, i gcomhréir leis an dlí náisiúnta, aon cheanglas reachtúil a bhaineann le cóireáil préimheanna.
Leasú 39
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 5 – pointe b
Treoir 2009/103/CE
Airteagal 16 – mír 4
Áiritheoidh na Ballstáit go bhfoilseoidh gnóthais árachais a bpolasaithe maidir le húsáid na ráiteas faoi stair na n-éileamh agus préimheanna á ríomh acu.
Gan dochar do bheartais phraghsála na ngnóthas árachais,áiritheoidh na Ballstáit go bhfoilseoidh gnóthais árachais a mbeartais maidir le húsáid na ráiteas faoi stair na n-éileamh agus préimheanna á ríomh acu.
Leasú 40
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 5 – pointe b
Treoir 2009/103/CE
Airteagal 16 – mír 5
Tabharfar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 28a(2) lena sonraítear ábhair agus formáid an ráitis faoi stair na n-éileamh dá dtagraítear sa dara fomhír. Áireofar sa ráiteas sin faisnéis faoi gach ceann de na nithe seo a leanas:
Tabharfar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 28a(2) lena leagtar síos ábhair agus formáid an ráitis faoi stair na n-éileamh dá dtagraítear sa dara mír. Áireofar sa ráiteas sin, ar a laghad, faisnéis faoi na nithe seo a leanas:
(a)  céannacht an ghnóthais árachais a eisíonn an ráiteas faoi stair na n-éileamh;
(a)  céannacht an ghnóthais árachais a eisíonn an ráiteas faoi stair na n-éileamh;
(b)  céannacht an tsealbhóra polasaí;
(b)  céannacht an tsealbhóra polasaí, lena n-áirítear dáta breithe, seoladh teagmhála agus, i gcás inarb iomchuí, uimhir agus dáta eisiúna an an cheadúnais tiomána;
(c)  an fheithicil árachaithe;
(c)  an fheithicil árachaithe agus a huimhir aitheantais feithicle;
(d)  tréimhse chumhdaigh na feithicle árachaithe;
(d)  dáta tosaigh agus dáta foirceanta chumhdach árachais na feithicle;
(e)  líon agus luach na n-éileamh tríú páirtí dearbhaithe le linn na tréimhse cumhdaithe ag an ráiteas faoi stair na n-éileamh.”
(e)  líon na n-éileamh dliteanais tríú páirtí arna ndearbhú le linn na tréimhse atá cumhdaithe ag an ráiteas faoi stair na n-éileamh ina raibh an locht ar an sealbhóir polasaí, lena n-áirítear dáta agus cineál gach éileamh, maidir le damáiste do mhaoin nó díobháil phearsanta, agus cé acu an bhfuil an t-éileamh oscailte nó dúnta faoi láthair.
Leasú 41
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 5 – pointe b
Treoir 2009/103/CE
Airteagal 16 – mír 5 a (nua)
Rachaidh an Coimisiún i gcomhairle leis na páirtithe leasmhara ábhartha ar fad sula ndéanfaidh sé na gníomhartha tarmligthe sin a ghlacadh agus déanfaidh sé iarracht teacht ar chomhaontú frithpháirteach idir páirtithe leasmhara maidir le hinneachar agus foirm an ráitis faoi stair na n-éileamh.
Leasú 42
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 5 a (nua)
Treoir 2009/103/CE
Airteagal 16 a (nua)
(5a)  Cuirtear isteach an tAirteagal seo a leanas:
“Airteagal 16a
Uirlis Chomparáide Praghsanna
1.  Áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh rochtain shaor in aisce ag tomhaltóirí ar uirlis chomparáide neamhspleách amháin ar a laghad, lena gcuirtear ar a gcumas praghsanna agus taraifí ginearálta idir soláthraithe an árachais éigeantaigh faoi réir Airteagal 3, a chur i gcomparáid lena chéile agus a mheas, agus sin á dhéanamh bunaithe ar fhaisnéis arna soláthar ag na tomhaltóirí.
2.  Deánfaidh soláthraithe árachais éigeantaigh an fhaisnéis ar fad arna hiarraidh le haghaidh uirlis den sórt sin a sholáthar d’údaráis inniúla agus áiritheoidh siad go mbeidh an fhaisnéis sin chomh beacht agus chomh nuashonraithe agus is gá chun an beachtas sin a áirithiú. D’fhéadfaí go n-áireofaí in uirlis den sórt sin freisin roghanna breise cumhdaigh mótarárachais sa bhreis ar árachas éigeantach faoi Airteagal 3.
3.  Beidh an uirlis chomparáide:
(a)  neamhspleách ó thaobh na hoibríochtúlachta de ar sholáthraithe seirbhíse, rud a fhágfaidh go n-áiritheofar go gcaitear go cothrom le soláthraithe seirbhísí sna torthaí cuardaigh;
(b)  nochtfaidh sí go soiléir úinéirí agus oibreoirí na huirlise comparáide;
(c)  leagfaidh sí amach critéir shoiléire, oibiachtúla ar a bhfuil an chomparáid bunaithe;
(d)  úsáidfidh sí friotal atá soiléir agus gan débhríocht;
(e)  cuirfidh sí faisnéis bheacht agus atá cothrom le dáta ar fáil agus luafaidh sí an uair a rinneadh an nuashonrú is deireanaí;
(f)  beidh sí oscailte faisnéis ábhartha a bheith á cur ar fáil ag aon soláthróir árachais éigeantaigh, agus déanfaidh sí réimse leathan tairiscintí a áireamh lena gcumhdaítear cuid shuntasach den mhargadh agus, i gcás nach ionann an fhaisnéis a sholáthrófar agus forléargas iomlán ar an margadh, déanfaidh sí ráiteas soiléir a áireamh ina mínítear an méid sin, sula ndéanfaidh sí na torthaí a thaispeáint;
(g)  cuirfidh sí nós imeachta éifeachtach ar fáil chun faisnéis mhícheart a thuairisciú.
(h)  ráiteas a áireamh ina mínítear go bhfuil praghsanna bunaithe ar an bhfaisnéis atá curtha ar fáil agus nach bhfuil ceangailteach ar sholáthraithe árachais.
4.  Deimhneoidh údaráis inniúla, arna iarraidh sin ag soláthraí na huirlise, uirlisí comparáide lena gcomhlíontar na ceanglais i bpointí (a) go (h) de mhír 3.
5.  Tabharfar de chumhacht don Choimisiún gníomh tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal 28b, lena bhforlíontar an Treoir seo trí fhoirm agus feidhmeanna uirlis chomparáide den sórt sin agus na catagóirí faisnéise a bheidh le soláthar ag soláthraithe árachais i bhfianaise cineál aonair polasaithe árachais a bhunú.
6.  Gan dochar do reachtaíocht eile de chuid an Aontais agus i gcomhréir le hAirteagal 27, féadfaidh na Ballstáit foráil a dhéanamh maidir le pionóis, lena n-áirítear fíneálacha, le haghaidh oibritheoirí uirlise comparáide a chuir tomhaltóirí amú nó nach nochtann a n-úinéireacht go soiléir agus cibé acu an bhfaigheann siad luach saothair ó aon soláthraí árachais."
Leasú 43
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 5 b (nua)
Treoir 2009/103/CE
Airteagal 18 a (nua)
(5b)  Cuirtear isteach an tAirteagal seo a leanas:
"Airteagal 18a
Rochtain ar thuairiscí ar thimpiste
Áiritheoidh na Ballstáit an ceart atá ag an duine díobhálaithe cóip den tuairisc ar thimpiste a fháil ó údaráis inniúla go tráthúil. I gcomhréir leis an dlí náisiúnta, nuair a chuirtear cosc ar Bhallstát an tuairisc iomlán ar thionóisc a eisiúint láithreach, soláthróidh sé leagan leasaithe don duine díobhálaithe go dtí go mbeidh an leagan iomlán ar fáil. Ba cheart go mbeadh aon atheagruithe ar an téacs teoranta dóibh siúd a bhfuil fíorghá leo agus atá riachtanach chun dlí an Aontais nó an dlí náisiúnta a chomhlíonadh."
Leasú 44
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 5 c (nua) – pointe -a (nua)
Treoir 2009/103/CE
Airteagal 23 – mír 1 a (nua)
(5c)  Leasaítear Airteagal 23 mar seo a leanas:
(a)  cuirtear an mhír seo a leanas isteach:
"1a. Áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh sé ceanglas ar ghnóthais árachais gach faisnéis riachtanach a éilítear leis an gclár dá dtagraítear i bpointe (a) de mhír 1 a sholáthar, lena n-áirítear gach cláruimhir a chumhdaítear le polasaí árachais arna eisiúint ag gnóthas. Ina theannta sin, ceanglóidh na Ballstáit ar ghnóthais árachais an t-ionad faisnéise a chur ar an eolas nuair a bhíonn polasaí neamhbhailí roimh dháta éaga an pholasaí nó mura gcumhdaíonn sé cláruimhir feithicle a thuilleadh.";
Réasúnú
Leasú 45
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 5 c (nua) – pointe b (nua)
Treoir 2009/103/CE
Airteagal 23 – mír 5 a (nua)
(b)  cuirtear an mhír seo a leanas isteach:
"5a. Áiritheoidh na Ballstáit go ndéanfar an clár dá dtagraítear i bpointe (a) de mhír 1 a choimeád agus a nuashonrú agus a chomhtháthú go hiomlán i mbunachair sonraí um chlárúcháin feithiclí, agus go mbeidh sé inrochtana ag na pointí teagmhála náisiúnta faoi Threoir (AE) 2015/413.";
Leasú 46
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 5 c (nua) – pointe c (nua)
Treoir 2009/103/CE
Airteagal 23 – mír 6
(c)  Cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 6:
6.  Ní mór próiseáil sonraí pearsanta a eascraíonn as mír 1 go mír 5 a dhéanamh i gcomhréir leis na bearta náisiúnta arna ndéanamh de bhun Threoir 95/46/CE.
"6. Déanfar próiseáil sonraí pearsanta mar thoradh ar mhíreanna 1 go 5a a chur i gcrích i gcomhréir le Rialachán (AE) 2016/679.".
Leasú 47
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 5 d (nua)
Treoir 2009/103/CE
Airteagal 26 a (nua)
(5d)  cuirtear isteach Airteagal 26a mar seo a leanas:
"Airteagal 26a
Comhlachtaí Cúitimh
1.  Beidh sé mar aidhm ag na Ballstáit a áirithiú go mbeidh na comhlachtaí cúitimh dá dtagraítear in Airteagal 10, Airteagal 10a agus Airteagal 24 á riar mar aonad riaracháin aonair a chumhdaíonn feidhmeanna uile na gcomhlachtaí cúitimh éagsúla a chumhdaítear leis an Treoir seo.
2.  I gcás nach bhfuil na comhlachtaí seo á riar ag Ballstát mar aonad riaracháin aonair, déanfaidh sé an fhíric sin agus na cúiseanna atá lena chinneadh a chur in iúl don Choimisiún agus do na Ballstáit eile."
Leasú 48
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 5 e (nua)
Treoir 2009/103/CE
Airteagal 26 b (nua)
(5e)  Cuirtear isteach an tAirteagal seo a leanas:
“Airteagal 26b
Tréimhse teorann
1.  Áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh tréimhse teorann ceithre bliana ar a laghad i bhfeidhm maidir le gníomhaíochtaí faoi Airteagal 19 agus Airteagal 20(2) a bhaineann le cúiteamh i leith díobháil phearsanta agus damáiste do mhaoin mar thoradh ar thionóisc trasteorann tráchta ar bhóithre. Cuirfear tús leis an tréimhse teorann ón lá a tháinig an t-éilitheoir ar an eolas, nó ón lá a raibh forais réasúnacha ag an éilitheoir chun a bheith ar an eolas, maidir le méid an ghortaithe, an chaillteanais agus an damáiste, cúis na tionóisce agus céannacht an duine faoi dhliteanas agus an gnóthas árachais a chumhdaíonn an duine sin i gcoinne dliteanas sibhialta nó an t-ionadaí éileamh nó an comhlacht cúitimh atá freagrach as cúiteamh a sholáthar agus a mbeidh aon éileamh le déanamh ina leith.
2.  Áiritheoidh na Ballstáit sa chás ina ndéanann an dlí náisiúnta is infheidhme maidir leis an éileamh foráil do thréimhse teorann níos faide ná ceithre bliana, go mbeidh feidhm ag an tréimhse teorann níos faide.
3.  Soláthróidh na Ballstáit faisnéis atá cothrom le dáta don Choimisiún faoina rialacha náisiúnta agus an teorainn maidir le damáistí a thagann as tionóiscí tráchta. Déanfaidh an Coimisiún achoimre ar an bhfaisnéis arna gcur in iúl ag na Ballstáit a chur ar fáil agus inrochtana go poiblí, i ngach teanga oifigiúil de chuid an Aontais.”
Leasú 49
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 5 f (nua)
Treoir 2009/103/CE
Airteagal 26 c (nua)
(5f)  Cuirtear isteach an tAirteagal seo a leanas:
“Airteagal 26c
Fionraí na tréimhse teorann
1.  Áiritheoidh na Ballstáit go gcuirfear an teorainn dá dtagraítear in Airteagal 26a ar fionraí le linn na tréimhse a chuireann an t-éilitheoir a éileamh nó a héileamh isteach:
(a)  chuig gnóthas árachais an duine ba chúis leis an tionóisc nó a ionadaí éileamh dá dtagraítear in Airteagal 21 agus in Airteagal 22; nó
(b)  chuig an gcomhlacht cúiteamh dá dtagraítear in Airteagal 24 agus Airteagal 25, agus diúltú éilimh chosantóra.
2.  Sá chás ina bhfuil an chuid atá fágtha den tréimhse teorann, a luaithe a thagann deireadh leis an tréimhse fionraithe, níos lú ná sé mhí, áiritheoidh na Ballstáit go dtugtar íostréimhse sé mhí sa bhreis don éilitheoir chun imeachtaí cúirte a thionscnamh.
3.  Áiritheoidh na Ballstáit, má théann tréimhse in éag ar an Satharn, ar an Domhnach nó ar cheann dena laethanta saoire poiblí, go cuirtear síneadh leis an tréimhse go dtí deireadh an chéad lá oibre ina dhiaidh sin.
Leasú 50
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 5 g (nua)
Treoir 2009/103/CE
Airteagal 26 d (nua)
(5g)  Cuirtear isteach an tAirteagal seo a leanas:
“Airteagal 26d
Ríomh na dteorainneacha ama
Áiritheoidh na Ballstáit go ndéanfar aon tréimhse ama a leagtar síos sa Treoir seo a ríomh mar seo a leanas:
(a)  tosófar an ríomh an lae i ndiaidh an lae ar tharla an t-imeacht ábhartha;
(b)  nuair a shloinnfear tréimhse i mblianta, rachaidh sí in éag an bhliain ábhartha ina dhiaidh sin sa mhí leis an ainm céanna agus ar an lá leis an uimhir chéanna sa mhí chéanna ar tharla an t-imeacht sin. Mura bhfuil lá leis an uimhir céanna sa mhí ábhartha ina dhiaidh sin, rachaidh an tréimhse in éag ar an lá deireanach den mhí sin;
(c)  ní chuirfear tréimhsí ar fionraí le linn sosanna cúirte.”
Leasú 51
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 6
Treoir 2009/103/CE
Airteagal 28a
Airteagal 28a
scriosta
Nós imeachta coiste
1.  The Commission shall be assisted by the European Insurance and Occupational Pensions Committee established by Commission Decision 2004/9/EC ****.That committee shall be a committee within the meaning of Regulation (EU) No 182/2011 of the European Parliament and of the Council*****.
2.  I gcás ina ndéanfar tagairt don mhír seo, beidh feidhm ag Airteagal 4 de Rialachán (AE) Uimh. 182/2011.
Leasú 52
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 6
Treoir 2009/103/CE
Airteagal 28b – mír 2
2.  Maidir leis an gcumhacht gníomhartha tarmligthe a ghlacadh dá dtagraítear in Airteagal 9(2) agus in Airteagal 10a(7), tabharfar don Choimisiún í go ceann tréimhse neamhchinntithe ón dáta dá dtagraítear in Airteagal 30.
2.  Tabharfar de chumhacht don Choimisiún na gníomhartha tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 9(2) a ghlacadh go ceann tréimhse neamhchinntithe ón ... [dáta theacht i bhfeidhm na Treorach leasaithigh seo]. Tabharfar de chumhacht don Choimisiún na gníomhartha tarmligthe dtagraítear in Airteagal 10a(7g), an cúigiú mír d’Airteagal 16 agus Airteagal 16a(5) a ghlacadh ar feadh tréimhse cúig bliana ón … [dáta theacht i bhfeidhm na Treorach leasaithigh seo].
Leasú 53
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 6
Treoir 2009/103/CE
Airteagal 28b – mír 5
5.  Ní thiocfaidh gníomh tarmligthe a ghlactar de bhun Airteagal 9(2) agus Airteagal 10a(7) i bhfeidhm ach amháin mura mbeidh aon agóid curtha in iúl ag Parlaimint na hEorpa ná ag an gComhairle laistigh de thréimhse dhá mhí tar éis fógra faoin ngníomh sin a thabhairt do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle nó más rud é, roimh dheireadh na tréimhse sin, go mbeidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle araon tar éis a chur in iúl don Choimisiún nach ndéanfaidh siad aon agóid. Cuirfear dhá mhí leis an tréimhse sin ar thionscnamh Pharlaimint na hEorpa nó na Comhairle.
5.  Gníomh tarmligthe a ghlactar de bhun Airteagal 9(2); Ní thiocfaidh Airteagal 10a(7g), an cúigiú mír d’Airteagal 16 agus Airteagal 16a(5) i bhfeidhm ach amháin mura mbeidh aon agóid curtha in iúl ag Parlaimint na hEorpa ná ag an gComhairle laistigh de thréimhse trí mhí tar éis fógra faoin ngníomh sin a thabhairt do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle nó más rud é, roimh dheireadh na tréimhse sin, go mbeidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle araon tar éis a chur in iúl don Choimisiún nach ndéanfaidh siad aon agóid. Cuirfear dhá mhí leis an tréimhse sin ar thionscnamh Pharlaimint na hEorpa nó na Comhairle.
Leasú 54
Togra le haghaidh Treorach
Airteagal 1 – mír 1 – pointe 6
Treoir 2009/103/CE
Airteagal 28c
Airteagal 28c
Airteagal 28c
Meastóireacht
Meastóireacht agus athbhreithniú
Déanfar meastóireacht ar an Treoir seo, tráth nach déanaí ná seacht mbliana tar éis dháta trasuí na Treorach seo. Cuirfidh an Coimisiúin conclúidí na meastóireachta, in éineacht lena bharúlacha, in iúl do Pharlaimint na hEorpa, don Chomhairle agus do Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa.
Tráth nach déanaí ná cúig bliana tar éis dháta thrasuí na Treorach seo, déanfaidh an Coimisiún tuarascáil a thíolacadh do Pharlaimint na hEorpa, don Chomhairle agus do Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa, ar tuarascáil í ina ndéanfar meastóireacht ar chur chun feidhme an Treorach seo, go háirithe i dtaca le:
(a)  a cur chun feidhme maidir le forbairtí teicneolaíocha, go háirithe maidir le feithiclí uathrialaitheacha agus leath-uathrialaitheacha;
(b)  leordhóthanacht a raon feidhme, agus na rioscaí tionóisce a bhaineann le mótarfheithiclí difriúla á mbreithniú, i bhfianaise na n-athruithe is dócha a mbeidh sa mhargadh, go háirithe maidir le feithiclí éadroma ardluais a thagann faoi chatagóirí na feithicle dá dtagraítear in Airteagal 2, mír 2, pointe h), i), j), k) de Rialachán (AE) Uimh. 168/2013, amhail rothair leictreacha agus Segwayanna, agus cibé acu an dócha go ndéanfaidh an córas dliteanais a sholáthraítear léi na riachtanais a bheidh ann amach anseo a chomhlíonadh.
(c)  na gnóthais árachais a spreagadh chun córas ‘bonus-malus’ a áireamh ina gconarthaí árachais, lena n-áirítear lascainí amhail “bónas cheal éilimh”, ina bhfuil tionchar ag ráitis faoi stair éileamh na sealbhóirí polasaí ar phréimheanna.
Beidh barúlacha ón gCoimisiún ag gabháil leis an tuarascáil sin agus, i gcás inarb iomchuí, beidh togra reachtach ag gabháil léi.

(1) Tarchuireadh an ní ar ais chuig an gcoiste freagrach le haghaidh idirbheartaíocht idirinstitiúideach de bhun Riail 59(4), ceathrú fomhír (A8-0035/2019).

An nuashonrú is déanaí: 15 Feabhra 2019Fógra dlíthiúil