Indeks 
Teksty przyjęte
Wtorek, 12 lutego 2019 r. - Strasburg 
Umowa o partnerstwie w sprawie połowów między Republiką Wybrzeża Kości Słoniowej a Unią Europejską (2018–2024) ***
 Umowa o partnerstwie w sprawie połowów między Republiką Wybrzeża Kości Słoniowej a Unią Europejską (2018–2024) (rezolucja)
 Umowa o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów między UE a Marokiem ***
 Umowa w sprawie zapobiegania nieuregulowanym połowom na morzu pełnym w środkowej części Oceanu Arktycznego ***
 Protokół do Umowy o partnerstwie gospodarczym oraz koordynacji politycznej i współpracy między UE a Meksykiem (przystąpienie Chorwacji) ***
 Unijny program zwalczania nadużyć finansowych ***I
 Wieloletni plan gospodarowania stadami ryb w wodach zachodnich i wodach z nimi sąsiadujących oraz połowów eksploatujących te stada ***I
 Unijny Mechanizm Ochrony Ludności ***I
 Minimalne wymogi dotyczące ponownego wykorzystania wody ***I
 Homologacja i nadzór rynku pojazdów rolniczych i leśnych ***I
 Program na rzecz jednolitego rynku, konkurencyjności przedsiębiorstw oraz statystyki europejskiej ***I
 VAT: docelowy system opodatkowania handlu między państwami członkowskimi *
 Strategie na rzecz integracji Romów
 Stosowanie postanowień Traktatu dotyczących obywatelstwa UE
 Stosowanie postanowień Traktatu dotyczących wzmocnionej współpracy
 Stosowanie postanowień Traktatu dotyczących uprawnień Parlamentu do sprawowania kontroli politycznej nad Komisją
 Stosowanie Karty praw podstawowych Unii Europejskiej w ramach instytucjonalnych UE
 Przepisy i ogólne warunki regulujące wykonywanie funkcji Rzecznika Praw Obywatelskich (Statut Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich)
 Kompleksowa europejska polityka przemysłowa w dziedzinie sztucznej inteligencji i robotyki
 Zrównoważone stosowanie pestycydów
 Wdrażanie dyrektywy w sprawie transgranicznej opieki zdrowotnej

Umowa o partnerstwie w sprawie połowów między Republiką Wybrzeża Kości Słoniowej a Unią Europejską (2018–2024) ***
PDF 132kWORD 48k
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie projektu decyzji Rady w sprawie zawarcia protokołu wykonawczego do Umowy o partnerstwie w sprawie połowów między Unią Europejską a Republiką Wybrzeża Kości Słoniowej (lata 2018–2024) (10858/2018 – C8-0387/2018 – 2018/0267(NLE))
P8_TA-PROV(2019)0063A8-0030/2019

(Zgoda)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając projekt decyzji Rady (10858/2018),

–  uwzględniając protokół wykonawczy do Umowy o partnerstwie w sprawie połowów między Unią Europejską a Republiką Wybrzeża Kości Słoniowej (2018–2024) (10856/2018),

–  uwzględniając wniosek o wyrażenie zgody przedstawiony przez Radę na mocy art. 43, art. 218 ust. 6 akapit drugi lit. a) ppkt (v) i art. 218 ust. 7 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (C8-0387/2018),

–  uwzględniając swoją rezolucję nieustawodawczą z dnia 12 lutego 2019 r.(1) w sprawie projektu decyzji,

–  uwzględniając art. 99 ust. 1 i 4 oraz art. 108 ust. 7 Regulaminu,

–  uwzględniając zalecenie Komisji Rybołówstwa oraz opinie Komisji Rozwoju i Komisji Budżetowej (A8-0030/2019),

1.  wyraża zgodę na zawarcie protokołu;

2.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji, jak również rządom i parlamentom państw członkowskich oraz Republiki Wybrzeża Kości Słoniowej.

(1) Teksty przyjęte, P8_TA-PROV(2019)0063.


Umowa o partnerstwie w sprawie połowów między Republiką Wybrzeża Kości Słoniowej a Unią Europejską (2018–2024) (rezolucja)
PDF 144kWORD 52k
Rezolucja nieustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie projektu decyzji Rady w sprawie zawarcia protokołu wykonawczego do Umowy o partnerstwie w sprawie połowów między Unią Europejską a Republiką Wybrzeża Kości Słoniowej (lata 2018–2024) (10858/2018 – C8-0387/2018 – 2018/0267M(NLE))
P8_TA-PROV(2019)0064A8-0034/2019

Parlament Europejski,

–  uwzględniając projekt decyzji Rady (10858/2018),

–  uwzględniając protokół wykonawczy do Umowy o partnerstwie w sprawie połowów między Unią Europejską a Republiką Wybrzeża Kości Słoniowej (lata 2018–2024) (10856/2018),

–  uwzględniając wniosek o wyrażenie zgody przedstawiony przez Radę na mocy art. 43, art. 218 ust. 6 akapit drugi lit. a) ppkt (v) i art. 218 ust. 7 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (C8-0387/2018),

–  uwzględniając swoją rezolucję ustawodawczą z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie projektu decyzji(1),

–  uwzględniając art. 99 ust. 2 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Rybołówstwa oraz opinię Komisji Rozwoju (A8-0034/2019),

A.  mając na uwadze, że Komisja Europejska wynegocjowała z rządem Republiki Wybrzeża Kości Słoniowej nową umowę o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów wraz z protokołem wykonawczym do umowy na okres sześciu lat;

B.  mając na uwadze, że ogólnym celem umowy o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów między UE a Wybrzeżem Kości Słoniowej jest zacieśnienie współpracy między Unią Europejską a Wybrzeżem Kości Słoniowej w dziedzinie rybołówstwa, w interesie obu stron, w drodze propagowania zrównoważonej polityki rybołówstwa i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybnych w wyłącznej strefie ekonomicznej (w.s.e.) Wybrzeża Kości Słoniowej;

C.  mając na uwadze, że wykorzystywanie uprawnień do połowów na mocy poprzedniej umowy o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów między UE a Wybrzeżem Kości Słoniowej plasowało się średnio na poziomie 79 %, co uznawane jest za ogólnie dobry wynik; mając jednak na uwadze, że w tym okresie taklowce nie wykorzystywały dostępnych uprawnień do połowów;

D.  mając na uwadze, że zawieranie kolejnych umów o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów między UE a Wybrzeżem Kości Słoniowej miało korzystny wpływ na gospodarkę Wybrzeża Kości Słoniowej dzięki wykorzystywaniu lokalnych marynarzy, portu i fabryki konserw w Abidżanie, wykorzystywaniu przyłowów unijnych sejnerów tuńczykowych i wzmocnieniu lokalnych zdolności do monitorowania (chociaż ogólnie są one uznawane za niedostateczne);

E.  mając na uwadze, że umowa o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów między UE a Wybrzeżem Kości Słoniowej powinna wspierać skuteczniejszy i bardziej zrównoważony rozwój społeczności rybackich w tym kraju, a także powiązanych gałęzi przemysłu i działalności; mając na uwadze, że wsparcie gwarantowane w ramach przedmiotowego protokołu powinno być zgodne z krajowymi planami rozwoju – w szczególności z planem strategicznym na rzecz rozwoju hodowli, rybołówstwa i akwakultury – oraz z planem działania na rzecz niebieskiej gospodarki opracowanym we współpracy z ONZ, z myślą o zwiększeniu produkcji i profesjonalizacji sektora, aby zaspokoić potrzeby społeczeństwa w zakresie żywności i zatrudnienia; mając na uwadze, że zgodnie ze wspomnianym planem strategicznym do spełnienia tych celów potrzebny jest budżet w wysokości ponad 140 mln EUR;

F.  mając na uwadze, że za pośrednictwem Europejskiego Funduszu Rozwoju UE przeznacza na rzecz Wybrzeża Kości Słoniowej wieloletni budżet w wysokości 273 mln EUR, skupiając się między innymi na obszarach infrastruktury, ochrony zdrowia i pomocy humanitarnej;

1.  uważa, że umowa o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów między UE a Wybrzeżem Kości Słoniowej powinna sprzyjać realizacji dwóch jednakowo ważnych celów: 1) zapewnienia uprawnień do połowów statkom UE na wodach w.s.e. Wybrzeża Kości Słoniowej w oparciu o najlepsze dostępne opinie naukowe i z poszanowaniem środków ochrony i zarządzania podejmowanych przez organizacje regionalne, do których należy Wybrzeże Kości Słoniowej, zwłaszcza ICCAT, oraz w granicach dostępnej nadwyżki; oraz 2) wspierania współpracy między UE a Wybrzeżem Kości Słoniowej z myślą o zrównoważonej polityce rybołówstwa i odpowiedzialnej eksploatacji zasobów rybnych w obszarze połowowym Wybrzeża, a także przyczyniania się do zrównoważonego rozwoju sektora rybołówstwa Wybrzeża Kości Słoniowej dzięki współpracy gospodarczej, finansowej, technicznej i naukowej z poszanowaniem suwerennych wyborów dokonywanych przez ten kraj w odniesieniu do rozwoju sektora;

2.  zwraca uwagę na wnioski przeprowadzonej we wrześniu 2017 r. oceny retrospektywnej i perspektywicznej protokołu do umowy o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów między UE a Wybrzeżem Kości Słoniowej, w której wskazano między innymi, że protokół do umowy o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów między UE a Wybrzeżem Kości Słoniowej na lata 2013–2018 w ujęciu ogólnym okazał się skuteczny, wydajny, odpowiadający poszczególnym interesom, spójny z polityką sektorową Wybrzeża Kości Słoniowej i został dobrze przyjęty przez zainteresowane podmioty oraz że zalecane jest podpisanie nowego protokołu;

3.  podkreśla, że przy wdrażaniu i ewentualnych przeglądach lub przedłużeniu umowy o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów między UE a Wybrzeżem Kości Słoniowej i protokołu do umowy należy wziąć pod uwagę plan strategiczny na rzecz rozwoju hodowli, rybołówstwa i akwakultury oraz plan działania na rzecz niebieskiej gospodarki z myślą o rozwoju sektora rybołówstwa Wybrzeża Kości Słoniowej i przestrzegać ich ze szczególnym uwzględnieniem:

   poprawy struktury zarządzania: przygotowania i przyjęcia ustawodawstwa oraz dalszego rozwoju planów zarządzania;
   wzmocnienia kontroli i nadzoru w.s.e. Wybrzeża Kości Słoniowej;
   lepszych środków zwalczania nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów (połowów NNN), w tym na wodach śródlądowych;
   budowy lub dostosowania nabrzeży wyładunkowych i portów, w szczególności – choć nie tylko – w porcie w Abidżanie;
   poprawy warunków w wędzarniach, ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji kobiet, aby umożliwić osiągnięcie skuteczniejszego systemu konserwowania;
   wspierania poprawy warunków pracy kobiet, które są głównie odpowiedzialne za przetwarzanie przyłowów;
   stworzenia morskich obszarów chronionych;
   wzmocnienia partnerstw z państwami trzecimi w postaci umów dotyczących połowów, zapewniając przejrzystość dzięki publikacji treści tych umów, a także stworzenia regionalnego programu szkolenia oraz wykorzystywania obecności obserwatorów;
   budowy targowisk rybnych;
   umożliwienia umacniania organizacji reprezentujących mężczyzn i kobiety w sektorze rybołówstwa, zwłaszcza osoby zajmujące się tradycyjnym łodziowym rybołówstwem przybrzeżnym, przyczyniając się do wzmocnienia potencjału technicznego i zdolności w zakresie zarządzania i negocjacji;
   budowy lub dostosowania ośrodków kształcenia podstawowego i szkolenia zawodowego, aby podnieść kwalifikacje rybaków i marynarzy;
   zwiększenia zdolności w zakresie badań naukowych i monitorowania zasobów rybnych;
   ogólnej poprawy zrównoważonego charakteru zasobów morskich;

4.  uważa, że można by przyjąć ambitniejsze przepisy dotyczące zatrudniania marynarzy pochodzących z krajów AKP na statkach rybackich UE, którzy stanowią obecnie 20 % załogi; przypomina o konieczności przestrzegania zasad MOP, a w szczególności nawołuje do podpisania konwencji MOP nr 188, która przewiduje obowiązek poszanowania ogólnych zasad wolności stowarzyszania się i rokowań zbiorowych pracowników oraz zasady niedyskryminowania w zakresie zatrudnienia i pracy; wzywa ponadto do uwzględnienia żądań związków zawodowych lokalnych marynarzy apelujących o lepsze stosowanie zabezpieczeń społecznych, zdrowotnych i emerytalnych marynarzy pochodzących z krajów AKP;

5.  uważa, że należy opracować informacje na temat korzyści, jakie niesie stosowanie protokołu dla lokalnej gospodarki (zatrudnienie, infrastruktura, poprawa warunków społecznych);

6.  uważa za pożądane zwiększenie ilości i dokładności informacji na temat wszystkich połowów (docelowych i przyłowów) i stanu ochrony zasobów rybnych oraz lepsze wykorzystywanie środków przeznaczonych na wsparcie sektorowe, aby móc lepiej ocenić wpływ umowy na ekosystem morski i na społeczności rybackie; wzywa Komisję do wspierania sprawnego i przejrzystego funkcjonowania organów odpowiedzialnych za monitorowanie stosowania umowy, w tym ustanowienia w tym celu wspólnego komitetu naukowego z udziałem stowarzyszeń rybaków trudniących się tradycyjnym łodziowym rybołówstwem przybrzeżnym i stowarzyszeń kobiet trudniących się wędzeniem ryb, związków zawodowych, przedstawicieli społeczności przybrzeżnych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego Wybrzeża Kości Słoniowej;

7.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby w ramach polityki współpracy i pomocy publicznej na rzecz rozwoju Wybrzeża Kości Słoniowej miały na uwadze pożądaną komplementarność między Europejskim Funduszem Rozwoju i wsparciem sektorowym ustanowionym w ramach umowy o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów, tak by szybciej i skuteczniej przyczynić się do wzmocnienia pozycji lokalnych społeczności rybackich i pełnego sprawowania przez ten kraj suwerennej kontroli nad własnymi zasobami;

8.  wzywa Komisję, by zaapelowała do Republiki Wybrzeża Kości Słoniowej o wykorzystanie wkładu finansowego przewidzianego w protokole w celu zrównoważonego wzmocnienia krajowego sektora rybołówstwa, wspierania popytu na lokalne inwestycje i projekty przemysłowe oraz tworzenia lokalnych miejsc pracy;

9.  wzywa Komisję Europejską, aby przedstawiła Parlamentowi i udostępniła publicznie protokoły i wnioski z posiedzeń wspólnego komitetu, o którym mowa w art. 9 umowy, wieloletni program sektorowy przewidziany w art. 4 protokołu oraz wnioski z odnośnych ocen rocznych; wzywa Komisję, aby umożliwiła przedstawicielom Parlamentu udział w posiedzeniach wspólnego komitetu w charakterze obserwatorów oraz by zachęcała do uczestnictwa społeczności rybackie Wybrzeża Kości Słoniowej;

10.  wzywa Komisję i Radę, aby w ramach przysługujących im uprawnień bezzwłocznie i w pełni informowały Parlament na wszystkich etapach procedury związanych z protokołem i jego ewentualnym przedłużeniem zgodnie z art. 13 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej oraz art. 218 ust. 10 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej;

11.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie, Komisji oraz rządom i parlamentom państw członkowskich, jak również rządowi i parlamentowi Republiki Wybrzeża Kości Słoniowej.

(1) Teksty przyjęte w tym dniu, P8_TA-PROV(2019)0063.


Umowa o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów między UE a Marokiem ***
PDF 129kWORD 47k
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie projektu decyzji Rady w sprawie zawarcia umowy o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów między Unią Europejską a Królestwem Marokańskim, protokołu wykonawczego do niej oraz wymiany listów towarzyszącej umowie (14367/2018 – C8-0033/2019 – 2018/0349(NLE))
P8_TA-PROV(2019)0065A8-0027/2019

(Zgoda)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając projekt decyzji Rady (14367/2018),

–  uwzględniając Umowę o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów między Unią Europejską a Królestwem Marokańskim, protokół wykonawczy do niej oraz wymianę listów towarzyszącą umowie (12983/2018),

–  uwzględniając wniosek o wyrażenie zgody przedstawiony przez Radę na mocy art. 43 i art. 218 ust. 6 akapit drugi lit. a) ppkt (v) oraz art. 218 ust. 7 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (C8-0033/2019),

–  uwzględniając art. 99 ust. 1 i 4 oraz art. 108 ust. 7 Regulaminu,

–  uwzględniając zalecenie Komisji Rybołówstwa oraz opinię przedstawioną przez Komisję Budżetową (A8-0027/2019),

1.  wyraża zgodę na zawarcie umowy;

2.  zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Radzie, Komisji, jak również rządom i parlamentom państw członkowskich oraz Królestwa Marokańskiego.


Umowa w sprawie zapobiegania nieuregulowanym połowom na morzu pełnym w środkowej części Oceanu Arktycznego ***
PDF 127kWORD 47k
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie projektu decyzji Rady w sprawie zawarcia w imieniu Unii Europejskiej umowy w sprawie zapobiegania nieuregulowanym połowom na morzu pełnym w środkowej części Oceanu Arktycznego (10784/2018 – C8-0431/2018 – 2018/0239(NLE))
P8_TA-PROV(2019)0066A8-0016/2019

(Zgoda)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając projekt decyzji Rady (10784/2018),

–  uwzględniając projekt umowy w sprawie zapobiegania nieuregulowanym połowom na morzu pełnym w środkowej części Oceanu Arktycznego (10788/2018),

–  uwzględniając wniosek o wyrażenie zgody przedstawiony przez Radę na mocy art. 43 oraz art. 218 ust. 6 akapit drugi lit. a) ppkt (v) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (C8-0431/2018),

–  uwzględniając art. 99 ust. 1 i 4 oraz art. 108 ust. 7 Regulaminu,

–  uwzględniając zalecenie Komisji Rybołówstwa (A8-0016/2019),

1.  wyraża zgodę na zawarcie umowy;

2.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji, jak również rządom i parlamentom państw członkowskich oraz innych państw będących stronami umowy.


Protokół do Umowy o partnerstwie gospodarczym oraz koordynacji politycznej i współpracy między UE a Meksykiem (przystąpienie Chorwacji) ***
PDF 132kWORD 47k
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie projektu decyzji Rady w sprawie zawarcia, w imieniu Unii Europejskiej i jej państw członkowskich, Trzeciego protokołu dodatkowego do Umowy o partnerstwie gospodarczym oraz koordynacji politycznej i współpracy między Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Meksykańskimi Stanami Zjednoczonymi, z drugiej strony, w celu uwzględnienia przystąpienia Republiki Chorwacji do Unii Europejskiej (15383/2017 – C8-0489/2018 – 2017/0319(NLE))
P8_TA-PROV(2019)0067A8-0066/2019

(Zgoda)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając projekt decyzji Rady (15383/2017),

–  uwzględniając projekt Trzeciego protokołu dodatkowego do Umowy o partnerstwie gospodarczym oraz koordynacji politycznej i współpracy między Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Meksykańskimi Stanami Zjednoczonymi, z drugiej strony, w celu uwzględnienia przystąpienia Republiki Chorwacji do Unii Europejskiej (15410/2017),

–  uwzględniając wniosek o wyrażenie zgody, przedstawiony przez Radę na mocy art. 91, art. 100 ust. 2, art. 207 i 211 oraz art. 218 ust. 6 akapit drugi lit. a) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (C8-0489/2018),

–  uwzględniając art. 99 ust. 1 i 4 oraz art. 108 ust. 7 Regulaminu,

–  uwzględniając zalecenie Komisji Handlu Międzynarodowego (A8-0066/2019),

1.  wyraża zgodę na zawarcie protokołu;

2.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie, Komisji, jak również rządom i parlamentom państw członkowskich oraz Meksykańskich Stanów Zjednoczonych.


Unijny program zwalczania nadużyć finansowych ***I
PDF 252kWORD 72k
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program UE w zakresie zwalczania nadużyć finansowych (COM(2018)0386 – C8-0236/2018 – 2018/0211(COD))
P8_TA(2019)0068A8-0064/2019

Prace nad tym tekstem wciąż trwają, aby umożliwić publikację w wybranym języku. Wersja PDF lub WORD jest już dostępna. Proszę kliknąć na ikonę w prawym górnym rogu.


Wieloletni plan gospodarowania stadami ryb w wodach zachodnich i wodach z nimi sąsiadujących oraz połowów eksploatujących te stada ***I
PDF 282kWORD 83k
Rezolucja
Tekst skonsolidowany
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego wieloletni plan gospodarowania stadami ryb w wodach zachodnich i wodach z nimi sąsiadujących oraz połowów eksploatujących te stada, zmieniające rozporządzenie (UE) 2016/1139 ustanawiające wieloletni plan dla Morza Bałtyckiego oraz uchylające rozporządzenia (WE) nr 811/2004, (WE) nr 2166/2005, (WE) nr 388/2006, (WE) nr 509/2007 i (WE) nr 1300/2008 (COM(2018)0149– C8-0126/2018– 2018/0074(COD)
P8_TA-PROV(2019)0069A8-0310/2018

(Zwykła procedura ustawodawcza: pierwsze czytanie)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając wniosek Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2018)0149),

–  uwzględniając art. 294 ust. 2 i art. 43 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z którymi wniosek został przedstawiony Parlamentowi przez Komisję (C8-0126/2018),

–  uwzględniając art. 294 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając oficjalne powiadomienie rządu Zjednoczonego Królestwa z dnia 29 marca 2017 r.o jego zamiarze wystąpienia z Unii, zgodnie z art. 50 Traktatu o Unii Europejskiej;

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 19 września 2018 r.(1),

–  uwzględniając wstępne porozumienie zatwierdzone przez komisję przedmiotowo właściwą na podstawie art. 69f ust. 4 Regulaminu oraz przekazane pismem z dnia 12 grudnia 2018 r. zobowiązanie przedstawiciela Rady do zatwierdzenia stanowiska Parlamentu, zgodnie z art. 294 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 59 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Rybołówstwa (A8-0310/2018),

1.  przyjmuje poniższe stanowisko w pierwszym czytaniu(2);

2.  zatwierdza załączone do niniejszej rezolucji wspólne oświadczenie Parlamentu i Rady, które zostanie opublikowane w serii L Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej wraz z ostatecznym aktem ustawodawczym;

3.  zwraca się do Komisji o ponowne przekazanie mu sprawy, jeśli zastąpi ona pierwotny wniosek, wprowadzi w nim istotne zmiany lub planuje ich wprowadzenie;

4.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji oraz parlamentom narodowym.

Stanowisko Parlamentu Europejskiego przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 12 lutego 2019 r. w celu przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/... ustanawiającego wieloletni plan gospodarowania stadami poławianymi w wodach zachodnich i wodach z nimi sąsiadujących oraz połowami eksploatującymi te stada, zmieniającego rozporządzenie (UE) 2016/1139 i rozporządzenie (UE) 2018/973 oraz uchylającego rozporządzenia (WE) nr 811/2004, (WE) nr 2166/2005, (WE) nr 388/2006, (WE) nr 509/2007 i (WE) nr 1300/2008

P8_TC1-COD(2018)0074


PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 43 ust. 2,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego(3),

stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą(4),

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)  W Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza z dnia 10 grudnia 1982 r., której Unia jest umawiającą się stroną, określono obowiązek ochrony, w tym utrzymania lub odtwarzania populacji poławianych gatunków na poziomach, które mogą zapewnić maksymalny podtrzymywalny połów (zwany dalej „MSY”).

(2)  Podczas Szczytu Zrównoważonego Rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych, który miał miejsce w Nowym Jorku w 2015 r., Unia i państwa członkowskie zobowiązały się, aby do 2020 r. skutecznie uregulować odławianie, zaprzestać przełowień, wyeliminować nielegalne, nieraportowane i nieuregulowane połowy i niszczycielskie praktyki połowowe oraz wdrożyć uzasadnione naukowo plany zarządzania w celu odbudowania w jak najkrótszym czasie stad ryb co najmniej do poziomów pozwalających uzyskać MSY mając na uwadze ich cechy biologiczne.

(3)  W rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1380/2013(5) ustanowiono przepisy wspólnej polityki rybołówstwa (zwanej dalej „WPRyb”) zgodnie z międzynarodowymi zobowiązaniami Unii. WPRyb powinna przyczyniać się do ochrony środowiska morskiego, do zrównoważonego zarządzania wszystkimi gatunkami eksploatowanymi w celach handlowych oraz w szczególności do osiągnięcia dobrego stanu środowiska do 2020 r., jak określono w art. 1 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/56/WE(6).

(4)  Do celów WPRyb należą między innymi: zapewnienie, aby rybołówstwo i akwakultura były zrównoważone środowiskowo w perspektywie długookresowej, stosowanie do zarządzania rybołówstwem podejścia ostrożnościowego oraz wprowadzanie w życie podejścia ekosystemowego do zarządzania rybołówstwem.

(5)  Aby zrealizować cele WPRyb, należy przyjąć szereg środków ochronnych, w stosownych przypadkach, w dowolnym połączeniu, takich jak plany wieloletnie, środki techniczne oraz ustalenie i przydział uprawnień do połowów.

(6)  Zgodnie z art. 9 i 10 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013 podstawę planów wieloletnich stanowić będą opinie naukowe, techniczne i ekonomiczne. Zgodnie z tymi przepisami plan wieloletni ustanowiony niniejszym rozporządzeniem (zwany dalej „planem”) powinien zawierać cele, wymierne cele z wyraźnymi ramami czasowymi, punkty odniesienia do celów ochrony, środki ochronne oraz środki techniczne mające na celu unikanie i redukcję niezamierzonych połowów, a także ograniczanie do minimum wpływu na środowisko morskie, w szczególności na wrażliwe siedliska i gatunki chronione.

(7)  Niniejsze rozporządzenie powinno uwzględniać ograniczenia związane z wielkością statków uprawiających tradycyjne łodziowe rybołówstwo przybrzeżne wykorzystywanych w regionach najbardziej oddalonych.

(8)  „Najlepsze dostępne opinie naukowe” należy rozumieć jako publicznie dostępne opinie naukowe, których podstawę stanowią najbardziej aktualne dane i metody naukowe, i które zostały wydane albo zweryfikowane przez niezależny organ naukowy, uznany na poziomie unijnym lub międzynarodowym.

(9)  Komisja powinna uzyskać najlepsze dostępne opinie naukowe dotyczące stad objętych zakresem planu. W tym celu zawiera ona protokoły ustaleń z Międzynarodową Radą Badań Morza (ICES). Opinie naukowe wydawane w szczególności przez ICES lub podobny niezależny organ naukowy uznany na poziomie unijnym lub międzynarodowym powinny opierać się na planie i powinny w szczególności wskazywać przedziały FMSY oraz punkty odniesienia dla biomasy, tj. MSY Btrigger oraz Blim. Wartości te powinny zostać wskazane w opiniach dotyczących odpowiednich stad oraz, w stosownych przypadkach, w innych publicznie dostępnych opiniach naukowych, w tym na przykład w wydawanych w szczególności przez ICES lub podobny niezależny organ naukowy uznany na poziomie unijnym lub międzynarodowym opiniach na temat połowów wielogatunkowych.

(10)  W rozporządzeniach Rady (WE) nr 811/2004(7), (WE) nr 2166/2005(8), (WE) nr 388/2006(9), (WE) nr 509/2007(10) i (WE) nr 1300/2008(11) określono przepisy dotyczące eksploatacji północnego stada morszczuka, zasobów morszczuka i homarca w Morzu Kantabryjskim i u zachodnich wybrzeży Półwyspu Iberyjskiego, soli w Zatoce Biskajskiej, soli w zachodniej części kanału La Manche, śledzia atlantyckiego na zachód od Szkocji oraz dorsza atlantyckiego w cieśninie Kattegat, Morzu Północnym, wodach na zachód od Szkocji i w Morzu Irlandzkim. Te gatunki oraz inne stada denne są poławiane w połowach wielogatunkowych. Należy zatem ustanowić jeden plan wieloletni uwzględniający takie interakcje techniczne.

(11)  Ponadto taki wieloletni plan powinien mieć zastosowanie do stad dennych oraz ich połowów w wodach zachodnich, w tym w wodach północno-zachodnich i w wodach południowo-zachodnich. Dotyczy to gatunków ryb spłaszczonych bocznie lub grzbietobrzusznie, chrzęstnoszkieletowych i homarca (Nephrops norvegicus) występujących na dnie lub blisko dna słupa wody.

(12)  Niektóre stada denne są eksploatowane zarówno w wodach zachodnich, jak i w wodach z nimi sąsiadujących. W związku z tym należy rozszerzyć zakres zawartych w planie przepisów dotyczących wartości docelowych i środków ochronnych odnoszących się do stad eksploatowanych głównie w wodach zachodnich na te obszary znajdujące się poza wodami zachodnimi. Ponadto – w odniesieniu do stad obecnych również w wodach zachodnich, ale eksploatowanych głównie poza wodami zachodnimi – w planach wieloletnich należy ustanowić wartości docelowe i środki ochronne dotyczące obszarów leżących poza wodami zachodnimi, w których stada te są głównie eksploatowane, rozszerzając zakres tych planów wieloletnich, tak aby obejmowały one również wody zachodnie.

(13)  Zakres geograficzny stosowania planu powinien opierać się na rozmieszczeniu geograficznym stad wskazanym w najnowszej opinii naukowej na temat stad wydanej w szczególności przez ICES lub podobny niezależny organ naukowy uznany na poziomie unijnym lub międzynarodowym. Geograficzne rozmieszczenie stad określone w planie może w przyszłości wymagać zmian powodu uzyskania dokładniejszych informacji naukowych albo migracji zasobów. W związku z tym należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjmowania aktów delegowanych dostosowujących określone w planie geograficzne rozmieszczenie stad, jeżeli zalecenia naukowe wydawane w szczególności przez ICES lub podobny niezależny organ naukowy uznany na poziomie unijnym lub międzynarodowym wskażą na zmianę rozmieszczenia geograficznego odnośnych stad.

(14)  W przypadku gdy stada będące przedmiotem wspólnego zainteresowania są eksploatowane również przez państwa trzecie, Unia powinna współpracować z tymi państwami trzecimi z myślą o zapewnieniu zarządzania tymi stadami w sposób zrównoważony, spójny z celami rozporządzenia (UE) nr 1380/2013, a w szczególności z jego art. 2 ust. 2, oraz z niniejszym rozporządzeniem. W przypadku braku formalnego porozumienia Unia powinna dołożyć wszelkich starań, aby wypracować wspólne ustalenia dotyczące połowów takich stad w celu umożliwienia zrównoważonego zarządzania, tym samym promując równe warunki działania dla podmiotów gospodarczych Unii.

(15)  Celem planu powinno być przyczynienie się do osiągania celów WPRyb, a w szczególności osiągnięcie i utrzymanie MSY stad docelowych, wdrożenie obowiązku wyładunku w odniesieniu do stad dennych podlegających limitom połowowym, oraz wspieranie odpowiedniego poziomu życia osób zależnych od działalności połowowej, mając na uwadze przybrzeżne rybołówstwo i aspekty społeczno-ekonomiczne. W ramach planu należy wdrożyć ekosystemowe podejście do zarządzania rybołówstwem, aby zapewnić minimalizowanie negatywnego wpływu działalności połowowej na ekosystem morski. Plan powinien być spójny z unijnym prawodawstwem dotyczącym środowiska, w szczególności z celem polegającym na osiągnięciu do 2020 r. dobrego stanu środowiska (zgodnie z dyrektywą 2008/56/WE) oraz z celami dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE(12) i dyrektywy Rady 92/43/EWG(13). W planie należy również określić szczegóły realizacji w wodach Unii stanowiących część wód zachodnich obowiązku wyładunku w odniesieniu do wszystkich stad gatunków, do których ma zastosowanie obowiązek wyładunku na mocy art. 15 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013.

(16)  Art. 16 ust. 4 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013 zawiera wymóg, aby uprawnienia do połowów ustalane były zgodnie z celami określonymi w jego art. 2 ust. 2 oraz w sposób zgodny z wymiernymi celami, ramami czasowymi i marginesami ustalonymi w planach wieloletnich.

(17)  Należy ustanowić docelowy wskaźnik śmiertelności połowowej (F) odpowiadający celowi, jakim jest osiągnięcie i utrzymanie MSY wyrażonego jako przedziały wartości spójne z osiągnięciem MSY (FMSY). Przedziały te, oparte na najlepszych dostępnych opiniach naukowych, są niezbędne do zapewnienia elastyczności w celu uwzględniania zmian w opiniach naukowych, przyczynienia się do wdrożenia obowiązku wyładunku oraz uwzględnienia specyfiki połowów wielogatunkowych. Przedziały FMSY powinny być obliczane w szczególności przez ▌ ICES, zwłaszcza w jej okresowych zaleceniach dotyczących połowów, lub przez podobny niezależny organ naukowy uznany na poziomie unijnym lub międzynarodowym. W oparciu o  plan powinny one być ustalane w taki sposób, aby nie powodowały długoterminowego ograniczenia odłowu o więcej niż 5 % w porównaniu z MSY. Górna granica przedziału powinna być ograniczona, tak aby prawdopodobieństwo spadku liczebności stada poniżej wartości Blim nie przekraczało 5 %. Ta górna granica przedziału powinna również być zgodna z „zasadą doradczą” ICES, zgodnie z którą w przypadku, gdy stan biomasy tarłowej lub liczebności jest zły, wartość F należy zmniejszyć do wartości nieprzekraczającej górnej granicy równej wartości punktu FMSY pomnożonej przez biomasę tarłową lub liczebność w roku obowiązywania całkowitego dopuszczalnego połowu (zwanego dalej „TAC”), podzielonej przez wartość MSY Btrigger. Przedstawiając opinie naukowe dotyczące śmiertelności połowowej i wariantów połowowych, ICES stosuje powyższe czynniki oraz zasadę doradczą.

(18)  Do celów ustalania uprawnień do połowów należy w warunkach normalnych stosować górny pułap przedziałów FMSY oraz – o ile stan danego stada zostanie uznany za dobry –górną granicę tego przedziału w niektórych przypadkach. Ustalenie uprawnień do połowów do wysokości górnej granicy powinno być możliwe tylko wówczas, gdy opinia naukowa lub dowody wskazują, że jest to niezbędne do osiągnięcia celów określonych w niniejszym rozporządzeniu w odniesieniu do połowów wielogatunkowych lub niezbędne do uniknięcia szkody dla stada spowodowanej dynamiką wewnątrz- lub międzygatunkową, lub w celu ograniczenia rocznych wahań wysokości uprawnień do połowów.

(19)  Odpowiedni komitet doradczy powinien mieć możliwość zalecić Komisji podejście zarządcze zmierzające do ograniczenia rocznych wahań wysokości uprawnień do połowów w odniesieniu do konkretnego stada wymienionego w niniejszym rozporządzeniu. Rada powinna mieć możliwość uwzględniania wszelkich takich zaleceń przy ustalaniu wysokości uprawnień do połowów, pod warunkiem że te uprawnienia do połowów są zgodne z celami i środkami ochronnymi określonymi w planie.

(20)  W przypadku stad, dla których dostępne są wartości docelowe MSY, oraz na potrzeby stosowania środków ochronnych, należy określić punkty odniesienia do celów ochrony wyrażone jako progowe poziomy biomasy tarłowej dla stad ryb oraz progowe poziomy liczebności dla homarca.

(21)  Należy przewidzieć odpowiednie środki ochronne w przypadku gdy wielkość stada zmaleje poniżej tych poziomów. Środki ochronne powinny obejmować zmniejszenie uprawnień do połowów oraz szczególne środki ochrony, w przypadku gdy w opinii naukowej wskazano potrzebę zastosowania środków naprawczych. Środki te należy uzupełnić wszelkimi innymi odpowiednimi środkami, takimi jak środki Komisji zgodnie z art. 12 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013 lub środki państwa członkowskiego zgodnie z art. 13 tego rozporządzenia.

(22)  Powinna istnieć możliwość ustalenia TAC dla homarca w czterech określonych obszarach zarządzania, będącego sumą limitów połowowych ustanowionych dla każdej jednostki funkcjonalnej oraz dla prostokątów statystycznych znajdujących się poza obrębem jednostek funkcjonalnych w każdym obszarze zarządzania. Nie powinno to jednak wykluczać przyjmowania środków ochronnych dla określonych jednostek funkcjonalnych.

(23)  W celu zastosowania podejścia regionalnego do ochrony i zrównoważonej eksploatacji żywych zasobów morza należy przewidzieć możliwość stosowania środków technicznych w odniesieniu do wszystkich stad w wodach zachodnich.

(24)  System ograniczeń nakładów połowowych dla soli w zachodniej części kanału La Manche okazał się skutecznym narzędziem zarządzania, które uzupełniło ustalanie możliwości połowowych. Takie ograniczenie nakładów połowowych powinno zatem zostać utrzymane w ramach planu.

(25)  Jeżeli śmiertelność ryb w wyniku połowów rekreacyjnych wywiera znaczący wpływ na stada zarządzane na podstawie MSY, Rada powinna mieć możliwość ustalenia niedyskryminujących limitów dla rybaków rekreacyjnych. Przy ustalaniu takich limitów Rada powinna opierać się na przejrzystych i obiektywnych kryteriach. W stosownych przypadkach państwa członkowskie powinny przyjąć niezbędne i proporcjonalne środki w celu monitorowania i gromadzenia danych dla wiarygodnego oszacowania rzeczywistych poziomów połowów rekreacyjnych.

(26)  Aby zapewnić zgodność z obowiązkiem wyładunku określonym w art. 15 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013, w planie należy przewidzieć dodatkowe środki zarządzania, które należy doprecyzować zgodnie z art. 18 tego rozporządzenia.

(27)  Zgodnie z wymogami rozporządzenia (UE) nr 1380/2013 należy ustanowić termin składania wspólnych rekomendacji przez państwa członkowskie, które mają bezpośredni interes w zarządzaniu.

(28)  Zgodnie z art. 10 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013 należy ustanowić przepisy dotyczące okresowej oceny, której Komisja, w oparciu o opinie naukowe, będzie poddawać adekwatność oraz skuteczność stosowania niniejszego rozporządzenia. Ocenę planu należy przeprowadzić do dnia ... [pięć lat po dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia], a następnie co pięć lat. Okres ten umożliwia pełne wdrożenie obowiązku wyładunku, a także przyjęcie i wdrożenie zregionalizowanych środków oraz wykazanie ich wpływu na stada i połowy. Jest to również minimalny okres wymagany przez organy naukowe.

(29)  W celu dostosowania się do postępu technicznego i naukowego w odpowiednim czasie i w proporcjonalny sposób oraz aby zapewnić elastyczność i umożliwić zmiany niektórych środków należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjmowania aktów zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w odniesieniu do zmiany lub uzupełnienia niniejszego rozporządzenia w zakresie dostosowań w odniesieniu do stad objętych niniejszym rozporządzeniem wskutek zmian w geograficznym rozmieszczeniu stad, środków zaradczych, wdrożenia obowiązku wyładunku oraz ograniczeń odnoszących się do całkowitej zdolności połowowej flot zainteresowanych państw członkowskich. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów, oraz aby konsultacje te prowadzone były zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa(14). W szczególności, aby zapewnić Parlamentowi Europejskiemu i Radzie udział na równych zasadach w przygotowaniu aktów delegowanych, instytucje te otrzymują wszelkie dokumenty w tym samym czasie co eksperci państw członkowskich, a eksperci tych instytucji mogą systematycznie brać udział w posiedzeniach grup eksperckich Komisji zajmujących się przygotowaniem aktów delegowanych.

(30)  W celu zapewnienia pewności prawa należy wyjaśnić, że środki czasowego zaprzestania przyjęte w celu zrealizowania celów planu mogą zostać uznane za kwalifikujące się do wsparcia na podstawie rozporządzenia (UE) nr 508/2014 Parlamentu Europejskiego i Rady(15).

(31)  Zastosowanie dynamicznych odniesień do przedziałów FMSY i do punktów odniesienia do celów ochrony zapewnia, aby parametry te, niezbędne do ustalania uprawnień do połowów, nie przestały być aktualne, a Rada miała zawsze możliwość korzystania z najlepszych dostępnych opinii naukowych. Ponadto, podejście oparte na stosowaniu dynamicznych odniesień do najlepszych dostępnych opinii naukowych należy stosować w odniesieniu do zarządzania zasobami na Morzu Bałtyckim.. Należy również sprecyzować, że obowiązek wyładunku nie ma zastosowania do połowów rekreacyjnych na obszarach objętych planem wieloletnim dotyczącym połowów na Morzu Bałtyckim. Należy zatem zmienić rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1139(16).

(32)  Należy dokonać przeglądu minimalnego rozmiaru odniesienia dla homarca w cieśninach Skagerrak i Kattegat. Należy również wyjaśnić, że obowiązek wyładunku nie ma zastosowania do połowów rekreacyjnych na obszarach objętych planem wieloletnim dotyczącym połowów na Morzu Północnym. Należy zatem zmienić rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/973(17).

(33)  Należy uchylić rozporządzenia Rady (WE) nr 811/2004, (WE) nr 2166/2005, (WE) nr 388/2006, (WE) nr 509/2007 oraz (WE) nr 1300/2008.

(34)  Prawdopodobne skutki gospodarcze i społeczne planu należycie oceniono przed jego ukończeniem zgodnie z art. 9 ust. 4 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013,

PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

ROZDZIAŁ I

PRZEDMIOT, ZAKRES I DEFINICJE

Artykuł 1

Przedmiot i zakres stosowania

1.  W niniejszym rozporządzeniu ustanawia się wieloletni plan (zwany dalej „planem”) dotyczący ▌ stad dennych wymienionych poniżej, w tym stad głębokowodnych, w wodach zachodnich, a w przypadku gdy stada te występują również poza wodami zachodnimi, w wodach sąsiadujących z nimi, oraz dotyczący połowów eksploatujących te stada:

1)  pałasz czarny (Aphanopus carbo) w podobszarach ICES 1, 2, 4, 6–8, 10 i 14 oraz w rejonach ICES 3a 5a, 5b, 9a i 12b;

2)  buławik czarny (Coryphaenoides rupestris) na podobszarach ICES 6 i 7 oraz w rejonie ICES 5b;

3)  labraks (Dicentrarchus labrax) w rejonach ICES 4b, 4c, 7a, ▌ 7d–h, 8a i 8b;

4)  labraks (Dicentrarchus labrax) w rejonach ICES 6a, 7b i 7j;

5)  labraks (Dicentrarchus labrax) w rejonach ICES 8c i 9a;

6)  dorsz atlantycki (Gadus morhua) w rejonie ICES 7a;

7)  dorsz atlantycki (Gadus morhua) w rejonach ICES 7e–k;

8)  smuklice (Lepidorhombus spp.) w rejonach ICES 4a i 6a;

9)  smuklice (Lepidorhombus spp.) w rejonie ICES 6b;

10)  smuklice (Lepidorhombus spp.) w rejonach ICES 7b–k, 8a, 8b i 8d;

11)  smuklice (Lepidorhombus spp.) w rejonach ICES 8c i 9a;

12)  żabnicowate (Lophiidae spp.) w rejonach ICES 7b–k, 8a, 8b i 8d;

13)  żabnicowate (Lophiidae spp.) w rejonach ICES 8c i 9a;

14)  plamiak (Melanogrammus aeglefinus) w rejonie ICES 6b;

15)  plamiak (Melanogrammus aeglefinus) w rejonie ICES 7a;

16)  plamiak (Melanogrammus aeglefinus) w rejonach ICES 7b–k;

17)  witlinek (Merlangius merlangus) w rejonach ICES 7b, 7c i 7e–k;

18)  witlinek (Merlangius merlangus) na podobszarze ICES 8 i w rejonie ICES 9a;

19)  morszczuk europejski (Merluccius merluccius) na podobszarach ICES 4, 6 i 7 oraz w rejonach ICES 3a, 8a, 8b oraz 8d;

20)  morszczuk europejski (Merluccius merluccius) w rejonach ICES 8c i 9a;

21)  molwa niebieska (Molva dypterygia) na podobszarach ICES 6 i 7 oraz w rejonie ICES 5b;

22)  homarzec (Nephrops norvegicus) w jednostkach funkcjonalnych podobszaru ICES 6 oraz rejonu ICES 5b:

–  w północnej części The Minch (FU 11),

–  w południowej części The Minch (FU 12),

–  w Firth of Clyde (FU 13),

–  w rejonie 6 poza jednostkami funkcjonalnymi (na zachód od Szkocji);

23)  homarzec (Nephrops norvegicus) w jednostkach funkcjonalnych podobszaru ICES 7:

–  we wschodniej części Morza Irlandzkiego (FU 14),

–  w zachodniej części Morza Irlandzkiego (FU 15),

–  w Porcupine Bank (FU 16),

–  w Aran Grounds (FU 17),

–  w Morzu Irlandzkim (FU 19),

–  w Morzu Celtyckim (FU 20–21),

–  w Kanale Bristolskim (FU 22),

–  poza jednostkami funkcjonalnymi (południowe Morze Celtyckie, wody na południowy zachód od Irlandii);

24)  homarzec (Nephrops norvegicus) w jednostkach funkcjonalnych rejonów ICES 8a, 8b, 8d i 8e:

–  w północnej i środkowej części Zatoki Biskajskiej (FU 23–24),

25)  homarzec (Nephrops norvegicus) w jednostkach funkcjonalnych podobszarów ICES 9 i 10 oraz w obszarze CECAF 34.1.1:

–  we wschodnich wodach atlantyckich u wybrzeży Półwyspu Iberyjskiego, w zachodniej Galicji i w północnej Portugalii (FU 26–27),

–  we wschodnich wodach atlantyckich u wybrzeży Półwyspu Iberyjskiego oraz w południowozachodniej i południowej Portugalii (FU 28–29),

–  we wschodnich wodach atlantyckich u wybrzeży Półwyspu Iberyjskiego oraz w Zatoce Kadyksu (FU 30);

26)  morlesz bogar (Pagellus bogaraveo) na podobszarze ICES 9;

27)  gładzica (Pleuronectes platessa) w rejonie ICES 7d;

28)  gładzica (Pleuronectes platessa) w rejonie ICES 7e;

29)  rdzawiec (Pollachius pollachius) na podobszarach ICES 6 i 7;

30)  sola (Solea solea) na podobszarach ICES 5, 12 i 14 oraz w rejonie ICES 6b;

31)  sola (Solea solea) w rejonie ICES 7d;

32)  sola (Solea solea) w rejonie ICES 7e;

33)  sola (Solea solea) w rejonach ICES 7f i 7g;

34)  sola (Solea solea) w rejonach ICES 7h, 7j i 7k;

35)  sola (Solea solea) w rejonach ICES 8a i 8b;

36)  sola (Solea solea) w rejonach ICES 8c i 9a.

W przypadku gdy opinie naukowe, w szczególności opinie wydawane przez ICES lub podobny niezależny organ naukowy uznany na poziomie unijnym lub międzynarodowym, wskazują na zmiany w geograficznym rozmieszczeniu stad wymienionych w akapicie pierwszym niniejszego ustępu, Komisja może przyjmować akty delegowane zgodnie z art. 18, zmieniające niniejsze rozporządzenie poprzez dostosowania w  obszarach wyszczególnionych w akapicie pierwszym niniejszego ustępu w celu odzwierciedlenia tych zmian. Dostosowania takie nie mogą wykraczać poza obszary występowania stad w wodach Unii podobszarów ICES 4–10 oraz obszarów CECAF 34.1.1, 34.1.2 i 34.2.0.

2.  W przypadku gdy na podstawie opinii naukowych Komisja uzna, że wykaz stad określonych w ust. 1 akapit pierwszy wymaga zmiany, może przedłożyć wniosek w sprawie zmiany tego wykazu.

3.  W odniesieniu do wód przyległych objętych zakresem ust. 1 niniejszego artykułu, zastosowanie mają tylko art. 4 i 7 oraz środki dotyczące uprawnień do połowów zgodnie z art. 8 niniejszego rozporządzenia.

4.  Niniejsze rozporządzenie ma również zastosowanie do przyłowów złowionych w wodach zachodnich podczas połowów ze stad wymienionych w ust. 1. Jednakże w przypadku gdy na podstawie innych aktów prawnych Unii ustanawiających plany wieloletnie w odniesieniu do tych stad ustanowiono przedziały FMSY i środki ochronne powiązane z biomasą, stosuje się te przedziały i środki ochronne.

5.  Niniejsze rozporządzenie określa również szczegóły realizacji obowiązku wyładunku w wodach Unii stanowiących część wód zachodnich w odniesieniu do wszystkich stad gatunków, do których ma zastosowanie obowiązek wyładunku na mocy art. 15 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013.

6.  Jak określono w art. 9, niniejsze rozporządzenie określa środki techniczne mające zastosowanie w wodach zachodnich w odniesieniu do każdego stada.

Artykuł 2

Definicje

Do celów niniejszego rozporządzenia, oprócz definicji zawartych w art. 4 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013, art. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1224/2009(18) i art. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 850/98(19), stosuje się następujące definicje:

1)  „wody zachodnie” oznaczają wody północno-zachodnie (podobszary ICES 5 (z wyłączeniem rejonu 5a, a w przypadku rejonu 5b tylko wody Unii), 6 i 7) i wody południowo-zachodnie (podobszary ICES 8, 9 i 10 (wody wokół Azorów) i strefy CECAF 34.1.1. 34.1.2 i 34.2.0 (wody wokół Madery i Wysp Kanaryjskich));

2)  „przedział FMSY” oznacza przedział wartości określony w najlepszych dostępnych opiniach naukowych, w szczególności wydanych przez ▌ICES lub podobny niezależny organ naukowy uznany na poziomie unijnym lub międzynarodowym, w którym wynikiem wszystkich poziomów śmiertelności połowowej w granicach tego przedziału jest maksymalny podtrzymywalny połów (zwany dalej „MSY”) w perspektywie długoterminowej w ramach danego modelu prowadzenia połowów i w istniejących przeciętnych warunkach środowiskowych bez znaczących skutków dla procesu reprodukcji odnośnych stad. Jest on ustalany w taki sposób, aby nie powodował ograniczenia długoterminowych odłowów przekraczającego 5 % w porównaniu z MSY. Jest on ograniczony, tak aby prawdopodobieństwo spadku liczebności stad do wartości poniżej limitu punktu odniesienia biomasy stada tarłowego (Blim) nie przekraczało 5 %;

3)  „maksymalny podtrzymywalny połów Flower” oznacza najniższą wartość przedziału FMSY;

4)  „maksymalny podtrzymywalny połów Fupper” oznacza najwyższą wartość przedziału FMSY;

5)  „wartość punktu FMSY” oznacza wartość szacowanej śmiertelności połowowej, która w danym modelu prowadzenia połowów i w istniejących przeciętnych warunkach środowiskowych zapewnia długoterminowy maksymalny odłów;

6)  „niższy zakres przedziału FMSY” oznacza przedział obejmujący wartości od MSY Flower do wartości punktu FMSY;

7)  „wyższy zakres przedziału FMSY” oznacza przedział obejmujący wartości od wartości punktu FMSY do MSY Fupper;

8)  „Blim” oznacza punkt odniesienia dla biomasy stada tarłowego wielkości stada określony na podstawie najlepszych dostępnych opinii naukowych, w szczególności na podstawie opinii ICES lub podobnego niezależnego organu naukowego uznanego na poziomie unijnym lub międzynarodowym, poniżej którego zdolność reprodukcyjna może być ograniczona;

9)  „MSY Btrigger” oznacza punkt odniesienia dla biomasy stada tarłowego, a w przypadku homarca punkt odniesienia liczebności, określony na podstawie najlepszych dostępnych opinii naukowych, w szczególności na podstawie opinii ICES lub podobnego niezależnego organu naukowego uznanego na poziomie unijnym lub międzynarodowym, poniżej którego należy wszcząć określone i odpowiednie działania w celu zapewnienia, aby wskaźniki eksploatacji w połączeniu z naturalnymi wahaniami doprowadziły do odbudowy stad powyżej poziomu umożliwiającego zapewnienie długoterminowych MSY.

ROZDZIAŁ II

CELE

Artykuł 3

Cele

1.  Plan ma na celu przyczynienie się do osiągnięcia celów wspólnej polityki rybołówstwa, o których mowa w art. 2 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013, w szczególności poprzez stosowanie w zarządzaniu rybołówstwem podejścia ostrożnościowego, oraz zapewnienie, aby eksploatacja żywych zasobów morskich doprowadziła do odtworzenia i utrzymania populacji poławianych gatunków powyżej poziomów, które mogą doprowadzić do MSY.

2.  Celem planu jest przyczynienie się do wyeliminowania odrzutów poprzez unikanie i ograniczanie w miarę możliwości niezamierzonych połowów oraz do wdrożenia obowiązku wyładunku ustanowionego w art. 15 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013 w odniesieniu do gatunków objętych limitami połowowymi i do których niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie.

3.  Plan wdraża podejście ekosystemowe do zarządzania rybołówstwem, aby zapewnić minimalizowanie negatywnego wpływu działalności połowowej na ekosystem morski. Plan musi być spójny z unijnym prawodawstwem dotyczącym środowiska, w szczególności z celem, jakim jest osiągnięcie do 2020 r. dobrego stanu środowiska, jak określono w art. 1 ust. 1 dyrektywy 2008/56/WE ▌.

4.  W szczególności plan ma na celu:

a)  zapewnienie, aby spełnione zostały warunki przedstawione we wskaźniku 3 zawartym w załączniku I do dyrektywy 2008/56/WE; ▌

b)  przyczynienie się do osiągnięcia innych odnośnych wskaźników zawartych w załączniku I do dyrektywy 2008/56/WE proporcjonalnie do roli, jaką rybołówstwo odgrywa w ich spełnieniu; oraz

c)   przyczynienie się do osiągnięcia celów określonych w art. 4 i 5 dyrektywy 2009/147/WE oraz w art. 6 i 12 dyrektywy 92/43/EWG, w szczególności do minimalizowania negatywnego wpływu działalności połowowej na wrażliwe siedliska i chronione gatunki.

5.  Środki przewidziane w planie stosuje się zgodnie z najlepszymi dostępnymi opiniami naukowymi. W przypadku braku wystarczających danych w odniesieniu do odpowiednich stad stosuje się porównywalny poziom ochrony.

ROZDZIAŁ III

WARTOŚCI DOCELOWE

Artykuł 4

Wartości docelowe

1.  Docelowe wartości śmiertelności połowowej – zgodne z przedziałami FMSY określonymi w art. 2 – muszą zostać osiągnięte tak szybko, jak to możliwe, w sposób progresywny i stopniowy, do 2020 r. w odniesieniu do stad wymienionych w art. 1 ust. 1, oraz utrzymane w przedziałach FMSY w późniejszym okresie, zgodnie z niniejszym artykułem.

2.  O ustalenie przedziałów FMSY w oparciu o plan występuje się w szczególności do ICES lub podobnego niezależnego organu naukowego uznanego na poziomie unijnym lub międzynarodowym.

3.  Zgodnie z art. 16 ust. 4 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013 Rada ustala uprawnienia do połowów w odniesieniu do danego stada w niższym zakresie przedziału FMSY dostępnego w tym czasie dla tego stada.

4.  Niezależnie od ust. 1 i 3 uprawnienia do połowów dla danego stada mogą zostać ustalone na poziomach niższych niż przedziały FMSY.

5.  Niezależnie od ust. 3 i 4 uprawnienia do połowów danego stada mogą zostać ustalone zgodnie z wyższym zakresem przedziału FMSY dostępnego w tym czasie dla tego stada, pod warunkiem że wielkość stada, o którym mowa w art. 1 ust. 1, przekracza poziom MSY Btrigger:

a)  jeżeli z opinii lub dowodów naukowych wynika, że jest to niezbędne do osiągnięcia celów określonych w art. 3 w przypadku połowów wielogatunkowych;

b)  jeżeli z opinii lub dowodów naukowych wynika, że jest to niezbędne do uniknięcia poważnej szkody dla stada z powodu dynamiki wewnątrz- lub międzygatunkowej; lub

c)  w celu ograniczenia do maksymalnie 20 % wahań w uprawnieniach do połowów w następujących po sobie latach.

6.  W przypadku gdy nie można ustalić przedziałów FMSY dla stad wymienionych w art. 1 ust. 1 z powodu braku odpowiednich informacji naukowych, stadami takimi zarządza się zgodnie z art. 5do chwili uzyskania przedziałów FMSY zgodnie z ust. 2 niniejszego artykułu.

7.  Uprawnienia do połowów ustala się w każdym przypadku w sposób zapewniający mniejsze niż 5 % prawdopodobieństwo zmniejszenia się biomasy stada tarłowego poniżej Blim.

Artykuł 5

Zarządzanie stadami stanowiącymi przyłów

1.  Środki zarządzania w odniesieniu do stad, o których mowa w art. 1 ust. 4, w tym – w stosownych przypadkach – uprawnienia do połowów, ustala się przy uwzględnieniu najlepszych dostępnych opinii naukowych oraz muszą być spójne z celami określonymi w art. 3.

2.  Gdy nie są dostępne odpowiednie informacje naukowe, stadami, o których mowa w art. 1 ust. 4, zarządza się zgodnie z podejściem ostrożnościowym do zarządzania zasobami rybołówstwa, określonym w art. 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013, oraz zgodnie z art. 3 ust. 5 niniejszego rozporządzenia.

3.  Zgodnie z art. 9 ust. 5 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013 przy zarządzaniu połowami wielogatunkowymi w odniesieniu do stad, o których mowa w art. 1 ust. 4 niniejszego rozporządzenia, uwzględnia się trudności w prowadzeniu połowów ze wszystkich stad na poziomie MSY jednocześnie, zwłaszcza w sytuacjach, kiedy prowadzi to do przedwczesnego zamykania połowów.

Artykuł 6

Ograniczenia wahań wysokości uprawnień do połowów dla danego stada

Odpowiedni komitet doradczy może zalecić Komisji podejście zarządcze zmierzające do ograniczenia rocznych wahań wysokości uprawnień do połowów w odniesieniu do konkretnego stada wymienionego w art. 1 ust. 1.

Rada może uwzględnić takie zalecenia przy ustalaniu wysokości uprawnień do połowów, pod warunkiem że wysokość uprawnień do połowów jest zgodna z art. 4 i 8.

ROZDZIAŁ IV

ŚRODKI OCHRONNE

Artykuł 7

Punkty odniesienia do celów ochrony

W oparciu o plan występuje się w szczególności do ICES lub podobnego niezależnego organu naukowego uznanego na poziomie unijnym lub międzynarodowym o ustalenie następujących punktów odniesienia do celów ochrony pełnej zdolności reprodukcyjnej stad, o których mowa w art. 1 ust. 1:

a)  MSY Btrigger dla stad, o których mowa w art. 1 ust. 1;

b)  Blim dla stad, o których mowa w art. 1 ust. 1.

Artykuł 8

Środki ochronne

1.  Jeżeli opinie naukowe wskazują, że w danym roku biomasa stada tarłowego, a w przypadku stad homarca – liczebność, któregokolwiek ze stad, o których mowa w art. 1 ust. 1, są niższe niż MSY Btrigger, przyjmuje się odpowiednie środki zaradcze w celu zapewnienia szybkiego powrotu danego stada lub jednostki funkcjonalnej do poziomów wyższych niż poziomy pozwalające uzyskać MSY. W szczególności, niezależnie od art. 4 ust. 3 ▌, uprawnienia do połowów ustala się na poziomie spójnym ze śmiertelnością połowową zmniejszoną do poziomu poniżej wyższego zakresu przedziału FMSY, biorąc pod uwagę spadek biomasy.

2.  Jeżeli opinie naukowe wskazują, że biomasa stada tarłowego, a w przypadku stad homarca – liczebność, któregokolwiek ze stad, o których mowa w art. 1 ust. 1, są niższe niż Blim, przyjmuje się dalsze środki zaradcze w celu zapewnienia szybkiego powrotu danego stada lub jednostki funkcjonalnej do poziomów wyższych niż poziom pozwalający uzyskać MSY. Te środki zaradcze mogą w szczególności obejmować, niezależnie od art. 4 ust. 3 ▌, zawieszenie połowów ukierunkowanych na dane stado lub jednostkę funkcjonalną i odpowiednie zmniejszenie uprawnień do połowów.

3.  Środki zaradcze, o których mowa w niniejszym artykule, mogą obejmować:

a)  środki nadzwyczajne zgodnie z art. 12 i 13 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013;

b)  środki zgodnie z art. 9 niniejszego rozporządzenia.

4.  Wyboru środków, o których mowa w niniejszym artykule, dokonuje się w zależności od charakteru, powagi, czasu trwania i powtarzalności sytuacji, w której biomasa stada tarłowego, a w przypadku stad homarca – liczebność, spada poniżej poziomów, o których mowa w art. 7.

ROZDZIAŁ V

ŚRODKI TECHNICZNE

Artykuł 9

Środki techniczne

1.  Komisja jest uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 18 niniejszego rozporządzenia i art. 18 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013 w celu uzupełnienia niniejszego rozporządzenia w odniesieniu do następujących środków technicznych:

a)  specyfikacji cech narzędzi połowowych i zasad dotyczących ich stosowania, w celu zapewnienia lub poprawy selektywności, zmniejszenia niezamierzonych połowów lub zminimalizowania negatywnego wpływu na ekosystem;

b)  specyfikacji zmian w narzędziach połowowych lub dodatkowych urządzeń do nich, w celu zapewnienia lub poprawy selektywności, zmniejszenia niezamierzonych połowów lub zminimalizowania negatywnego wpływu na ekosystem;

c)  ograniczeń lub zakazów stosowania określonych narzędzi połowowych, a także prowadzenia działalności połowowej na określonych obszarach lub w określonych okresach, w celu ochrony ryb w okresie tarła, ryb poniżej minimalnego rozmiaru odniesienia do celów ochrony lub ryb gatunków innych niż docelowe lub w celu zminimalizowania negatywnego wpływu na ekosystem; oraz

d)  określania minimalnych rozmiarów odniesienia do celów ochrony stad, do których zastosowanie ma niniejsze rozporządzenie, w celu zapewnienia ochrony niedojrzałych organizmów morskich.

2.  Środki, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, muszą przyczyniać się do osiągnięcia celów określonych w art. 3.

ROZDZIAŁ VI

UPRAWNIENIA DO POŁOWÓW

Artykuł 10

Uprawnienia do połowów

1.  Przy przydzielaniu uprawnień do połowów, którymi dysponują zgodnie z art. 17 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013, państwa członkowskie uwzględniają prawdopodobny skład połowów dokonanych przez statki biorące udział w połowach wielogatunkowych.

2.  Po powiadomieniu Komisji państwa członkowskie mogą zgodnie z art. 16 ust. 8 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013 wymieniać się całością lub częścią przydzielonych im uprawnień do połowów.

3.  Bez uszczerbku dla art. 8 TAC dla stad homarca w wodach zachodnich może być określony dla obszarów zarządzania odpowiadających poszczególnym obszarom zdefiniowanym w art. 1 ust. 1 pkt 22, 23, 24 i 25. W takich przypadkach TAC w danym obszarze zarządzania może być sumą limitów połowowych dla tych jednostek funkcjonalnych oraz dla prostokątów statystycznych znajdujących się poza jednostkami funkcjonalnymi.

Artykuł 11

Połowy rekreacyjne

1.  Jeżeli opinie naukowe wskazują, że połowy rekreacyjne mają znaczący wpływ na śmiertelność połowową danego stada, o którym mowa w art. 1 ust. 1, Rada może określić niedyskryminujące limity dla rybaków rekreacyjnych.

2.  Przy ustalaniu limitów, o których mowa w ust. 1, Rada opiera się na przejrzystych i obiektywnych kryteriach, w tym kryteriach o charakterze środowiskowym, społecznym i gospodarczym. Kryteria, jakie mają być stosowane, mogą obejmować w szczególności wpływ połowów rekreacyjnych na środowisko, znaczenie społeczne tej działalności oraz jej wkład w gospodarkę na obszarach przybrzeżnych.

3.  W stosownych przypadkach państwa członkowskie podejmują niezbędne i proporcjonalne środki w celu monitorowania i gromadzenia danych dla wiarygodnego oszacowania rzeczywistych poziomów połowów rekreacyjnych.

Artykuł 12

Ograniczenie nakładów połowowych dla soli w zachodniej części kanału La Manche

1.  W ramach planu TAC dla soli w zachodniej części kanału La Manche (rejon ICES 7e) są uzupełniane ograniczeniem nakładów połowowych.

2.  Przy ustalaniu wysokości uprawnień do połowów Rada podejmuje co roku decyzję o maksymalnej liczbie dni połowowych dla statków obecnych w zachodniej części kanału La Manche zarzucających włoki ramowe o rozmiarze oczka równym 80 mm lub większym oraz dla statków obecnych w zachodniej części kanału La Manche zarzucających sieci statyczne o rozmiarze oczka równym 220 mm lub mniejszym.

3.  Maksymalną liczbę dni połowowych, o której mowa w ust. 2, dostosowuje się w ten sam sposób, co śmiertelność połowową odpowiadającą wahaniom TAC.

ROZDZIAŁ VII

PRZEPISY DOTYCZĄCE OBOWIĄZKU WYŁADUNKU

Artykuł 13

Przepisy dotyczące obowiązku wyładunku w wodach Unii stanowiących część wód zachodnich

1.  W odniesieniu do wszystkich stad gatunków występujących w wodach zachodnich, do których ma zastosowanie obowiązek wyładunku zgodnie z art. 15 ust. 1 rozporządzenia (UE) 1380/2013, Komisja jest uprawniona do przyjmowania zgodnie z art. 18 niniejszego rozporządzenia i art. 18 rozporządzenia (UE) 1380/2013 aktów delegowanych uzupełniających niniejsze rozporządzenie, określając szczegóły tego obowiązku, jak przewidziano w art. 15 ust. 5 lit. a)–e) rozporządzenia (UE) nr 1380/2013.

2.  Obowiązek wyładunku przewidziany w art. 15 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013 nie ma zastosowania do połowów rekreacyjnych, w tym w przypadkach, w których Rada określa limity zgodnie z art. 11 niniejszego rozporządzenia.

ROZDZIAŁ VIII

DOSTĘP DO WÓD I ZASOBÓW

Artykuł 14

Upoważnienia do połowów i pułapy zdolności połowowej

1.  W odniesieniu do każdego z obszarów ICES, o których mowa w art. 1 ust. 1 niniejszego rozporządzenia, każde państwo członkowskie wydaje upoważnienia do połowów statkom pływającym pod jego banderą, i które prowadzą połowy w tym obszarze, zgodnie z art. 7 rozporządzenia (WE) nr 1224/2009. W takich upoważnieniach do połowów państwa członkowskie mogą również ograniczyć całkowitą zdolność połowową ▌ statków używających określonych narzędzi.

2.  Komisja jest uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 16 niniejszego rozporządzenia i art. 18 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013 w celu uzupełnienia niniejszego rozporządzenia poprzez ustanowienie ograniczeń całkowitej zdolności połowowej flot zainteresowanych państw członkowskich, tak aby ułatwić osiągnięcie celów określonych w art. 3 niniejszego rozporządzenia.

3.  Każde państwo członkowskie sporządza i prowadzi wykaz statków posiadających upoważnienie do połowów, o którym mowa w ust. 1, oraz udostępnia ten wykaz Komisji i pozostałym państwom członkowskim na swojej oficjalnej stronie internetowej.

ROZDZIAŁ IX

ZARZĄDZANIE STADAMI BĘDĄCYMI PRZEDMIOTEM WSPÓLNEGO ZAINTERESOWANIA

Artykuł 15

Zasady i cele zarządzania stadami będącymi przedmiotem wspólnego zainteresowania Unii i państw trzecich

1.  W przypadku gdy stada będące przedmiotem wspólnego zainteresowania są eksploatowane również przez państwa trzecie, Unia współpracuje z tymi państwami trzecimi z myślą o zapewnieniu zarządzania tymi stadami w sposób zrównoważony, spójny z celami rozporządzenia (UE) nr 1380/2013, a w szczególności z jego art. 2 ust. 2, oraz z niniejszym rozporządzeniem. W przypadku braku formalnego porozumienia Unia dokłada wszelkich starań, aby wypracować wspólne ustalenia odnośnie do połowów takich stad w celu umożliwienia zrównoważonego zarządzania, tym samym promując równe warunki działania dla podmiotów gospodarczych Unii.

2.  W kontekście wspólnego zarządzania stadami z państwami trzecimi Unia może dokonywać wymiany uprawnień do połowów z państwami trzecimi zgodnie z art. 33 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013.

ROZDZIAŁ X

REGIONALIZACJA

Artykuł 16

Współpraca regionalna

1.  Art. 18 ust. 1–6 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013 ma zastosowanie do środków, o których mowa w art. 9 i 13 oraz art. 14 ust. 2 niniejszego rozporządzenia.

2.   Do celów ust. 1 niniejszego artykułu państwa członkowskie, które mają bezpośredni interes w zarządzaniu wodami północno-zachodnimi, mogą przedkładać wspólne rekomendacje dotyczące wód północno-zachodnich, a państwa członkowskie, które mają bezpośredni interes w zarządzaniu wodami południowo-zachodnimi, mogą przedkładać wspólne rekomendacje dotyczące wód południowo-zachodnich. Te państwa członkowskie mogą również razem przedkładać wspólne rekomendacje dotyczące całości tych wód. Rekomendacje te przedkłada się zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013 po raz pierwszy nie później niż w dniu ... [12 miesięcy po dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia], a następnie 12 miesięcy po każdym przedłożeniu oceny planu zgodnie z art. 17 niniejszego rozporządzenia. Zainteresowane państwa członkowskie mogą również przedkładać takie rekomendacje w razie konieczności, w szczególności w przypadku wystąpienia nagłej zmiany w sytuacji któregokolwiek ze stad, do których niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie, lub w celu zaradzenia sytuacjom nadzwyczajnym wskazanym w najnowszej opinii naukowej. Wspólne rekomendacje w odniesieniu do środków dotyczących danego roku kalendarzowego przedkłada się nie później niż w dniu 1 lipca roku poprzedzającego dany rok kalendarzowy.

3.  Uprawnienia przyznane na mocy art. 9 i 13 oraz art. 14 ust. 2 niniejszego rozporządzenia pozostają bez uszczerbku dla uprawnień przyznanych Komisji na mocy innych przepisów prawa Unii, w tym rozporządzenia (UE) nr 1380/2013.

ROZDZIAŁ XI

OCENA I PRZEPISY PROCEDURALNE

Artykuł 17

Ocena planu

Do dnia ... [pięć lat po dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia], a następnie co pięć lat, Komisja przedstawi Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie dotyczące wyników planu i jego wpływu na stada, do których ma zastosowanie niniejsze rozporządzenie, oraz dotyczące połowów eksploatujących te stada, w szczególności w odniesieniu do realizacji celów określonych w art. 3.

Artykuł 18

Wykonywanie przekazanych uprawnień

1.  Powierzenie Komisji uprawnień do przyjmowania aktów delegowanych podlega warunkom określonym w niniejszym artykule.

2.  Uprawnienia do przyjmowania aktów delegowanych, o których mowa w art. 1 ust. 1, art. 9 i 13 oraz art. 14 ust. 2, powierza się Komisji na okres pięciu lat od dnia ... [data wejścia w życie niniejszego rozporządzenia]. Komisja sporządza sprawozdanie dotyczące przekazania uprawnień nie później niż dziewięć miesięcy przed końcem okresu pięciu lat. Przekazanie uprawnień zostaje automatycznie przedłużone na takie same okresy, chyba że Parlament Europejski lub Rada sprzeciwią się takiemu przedłużeniu nie później niż trzy miesiące przed końcem każdego okresu.

3.  Przekazanie uprawnień, o których mowa w art. 1 ust. 1, art. 9 i 13 oraz art. 14 ust. 2, może zostać w dowolnym momencie odwołane przez Parlament Europejski lub przez Radę. Decyzja o odwołaniu kończy przekazanie określonych w niej uprawnień. Decyzja o odwołaniu staje się skuteczna następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej lub w późniejszym terminie określonym w tej decyzji. Nie wpływa ona na ważność już obowiązujących aktów delegowanych.

4.  Przed przyjęciem aktu delegowanego Komisja konsultuje się z ekspertami wyznaczonymi przez każde państwo członkowskie zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa.

5.  Niezwłocznie po przyjęciu aktu delegowanego Komisja przekazuje go równocześnie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.

6.  Akt delegowany przyjęty zgodnie z art. 1 ust. 1, art. 9 i 13 oraz art. 14 ust. 2 wchodzi w życie tylko wówczas, gdy ani Parlament Europejski, ani Rada nie wyraziły sprzeciwu w terminie dwóch miesięcy od przekazania tego aktu Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, lub gdy, przed upływem tego terminu, zarówno Parlament Europejski, jak i Rada poinformowały Komisję, że nie wniosą sprzeciwu. Termin ten przedłuża się o dwa miesiące z inicjatywy Parlamentu Europejskiego lub Rady.

ROZDZIAŁ XII

WSPARCIE Z EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU MORSKIEGO I RYBACKIEGO

Artykuł 19

Wsparcie z Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego

Środki czasowego zaprzestania przyjęte w celu realizacji celów planu uznaje się za czasowe zaprzestanie działalności połowowej do celów art. 33 ust. 1 lit. a) i c) rozporządzenia (UE) nr 508/2014.

ROZDZIAŁ XIII

ZMIANY W ROZPORZĄDZENIACH (UE) 2016/1139 ORAZ (UE) 2018/973

Artykuł 20

Zmiany w rozporządzeniu (UE) 2016/1139

W rozporządzeniu (UE) 2016/1139 wprowadza się następujące zmiany:

1)  art. 2 otrzymuje brzmienie:"

Artykuł 2

Definicje

Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się definicje, o których mowa w art. 4 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013, art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1224/2009 i art. 2 rozporządzenia (WE) nr 2187/2005. Dodatkowo stosuje się następujące definicje:

   1) „stada pelagiczne” oznaczają stada wymienione w art. 1 ust. 1 lit. c)–h) niniejszego rozporządzenia oraz ich dowolną kombinację;
   2) „przedział FMSY” oznacza przedział wartości określony w najlepszych dostępnych opiniach naukowych, w szczególności wydanych przez ▌ICES lub podobny niezależny organ naukowy uznany na poziomie unijnym lub międzynarodowym, w którym wynikiem wszystkich poziomów śmiertelności połowowej w granicach tego przedziału jest maksymalny podtrzymywalny połów (zwany dalej „MSY”) w perspektywie długoterminowej w ramach danego modelu prowadzenia połowów i w istniejących przeciętnych warunkach środowiskowych bez znaczących skutków dla procesu reprodukcji odnośnych stad. Jest on ustalany w taki sposób, aby nie powodował ograniczenia długoterminowych odłowów przekraczającego 5 % w porównaniu z MSY. Jest on ograniczony, tak aby prawdopodobieństwo spadku liczebności stad do wartości poniżej limitu punktu odniesienia biomasy stada tarłowego (Blim) nie przekraczało 5 %;
   3) „maksymalny podtrzymywalny połów Flower” oznacza najniższą wartość przedziału FMSY;
   4) „maksymalny podtrzymywalny połów Fupper” oznacza najwyższą wartość przedziału FMSY;
   5) „wartość punktu FMSY” oznacza wartość szacowanej śmiertelności połowowej, która w danym modelu prowadzenia połowów i w istniejących przeciętnych warunkach środowiskowych zapewnia długoterminowy maksymalny odłów;
   6) „niższy zakres przedziału FMSY” oznacza przedział obejmujący wartości od MSY Flower do wartości punktu FMSY;
   7) „wyższy zakres przedziału FMSY” oznacza przedział obejmujący wartości od wartości punktu FMSY do MSY Fupper;
   8) „Blim” oznacza punkt odniesienia dla biomasy stada tarłowego określony na podstawie najlepszych dostępnych opinii naukowych, w szczególności na podstawie opinii ICES lub podobnego niezależnego organu naukowego uznanego na poziomie unijnym lub międzynarodowym, poniżej którego zdolność reprodukcyjna może być ograniczona;
   9) „MSY Btrigger” oznacza punkt odniesienia dla biomasy stada tarłowego, określony na podstawie najlepszych dostępnych opinii naukowych, w szczególności na podstawie opinii ICES lub podobnego niezależnego organu naukowego uznanego na poziomie unijnym lub międzynarodowym, poniżej którego należy wszcząć określone i odpowiednie działania w celu zapewnienia, aby wskaźniki eksploatacji w połączeniu z naturalnymi wahaniami doprowadziły do odbudowy stad powyżej poziomu umożliwiającego długoterminowe zapewnienie MSY;
   10) „zainteresowane państwa członkowskie” oznaczają państwa członkowskie mające bezpośredni interes w zarządzaniu, tj.: Danię, Niemcy, Estonię, Łotwę, Litwę, Polskę, Finlandię i Szwecję.”;

"

2)  art. 4 otrzymuje brzmienie:"

„Artykuł 4

Wartości docelowe

1.  Docelowe wartości śmiertelności połowowej – zgodne z przedziałami FMSY określonymi w art. 2 – muszą zostać osiągnięte tak szybko, jak to możliwe, w sposób progresywny i stopniowy, do 2020 r. w odniesieniu do stad wymienionych w art. 1 ust. 1, oraz utrzymane w przedziałach FMSY w późniejszym okresie, zgodnie z niniejszym artykułem.

2.  W oparciu o plan występuje się w szczególności do ICES lub podobnego niezależnego organu naukowego uznanego na poziomie unijnym lub międzynarodowym o ustalenie przedziałów FMSY.

3.  Zgodnie z art. 16 ust. 4 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013 Rada ustala uprawnienia do połowów w odniesieniu do danego stada w niższym zakresie przedziału FMSY dostępnego w tym czasie dla tego stada.

4.  Niezależnie od ust. 1 i 3 uprawnienia do połowów mogą zostać ustalone na poziomach niższych niż przedziały FMSY.

5.  Niezależnie od ust. 3 i 4 uprawnienia do połowów danego stada mogą zostać ustalone zgodnie z wyższym zakresem przedziału FMSY dostępnego w tym czasie dla tego stada, pod warunkiem że wielkość stada, o którym mowa w art. 1 ust. 1, przekracza poziom MSY Btrigger:

   a) jeżeli z opinii lub dowodów naukowych wynika, że jest to niezbędne do osiągnięcia celów określonych w art. 3 w przypadku połowów wielogatunkowych;
   b) jeżeli z opinii lub dowodów naukowych wynika, że jest to niezbędne do uniknięcia poważnej szkody dla stada z powodu dynamiki wewnątrz- lub międzygatunkowej; lub
   c) w celu ograniczenia do maksymalnie 20 % wahań w uprawnieniach do połowów w następujących po sobie latach.

6.  Uprawnienia do połowów ustala się w każdym przypadku w sposób zapewniający mniejsze niż 5 % prawdopodobieństwo zmniejszenia się biomasy stada tarłowego poniżej Blim.”;

"

3)  w rozdziale III po art. 4 dodaje się artykuł w brzmieniu:"

„Artykuł 4a

Punkty odniesienia do celów ochrony

W oparciu o  plan występuje się w szczególności do ICES lub podobnego niezależnego organu naukowego uznanego na poziomie unijnym lub międzynarodowym o ustalenie następujących punktów odniesienia do celów ochrony pełnej zdolności reprodukcyjnej stad, o których mowa w art. 1 ust. 1:

   a) MSY Btrigger dla stad, o których mowa w art. 1 ust. 1;
   b) Blim dla stad, o których mowa w art. 1 ust. 1.”;

"

4)  art. 5 otrzymuje brzmienie:"

„Artykuł 5

Środki ochronne

1.  Jeżeli opinie naukowe wskazują, że w danym roku biomasa tarłowa któregokolwiek ze stad, o których mowa w art. 1 ust. 1, jest niższa niż MSY Btrigger, przyjmuje się odpowiednie środki zaradcze w celu zapewnienia szybkiego powrotu danego stada do poziomów wyższych niż poziomy pozwalające uzyskać MSY. W szczególności, niezależnie od art. 4 ust. 3 ▌, uprawnienia do połowów ustala się na poziomie spójnym ze śmiertelnością połowową zmniejszoną do poziomu poniżej wyższego zakresu przedziału FMSY, biorąc pod uwagę spadek biomasy.

2.  Jeżeli opinie naukowe wskazują, że biomasa tarłowa któregokolwiek ze stad, o których mowa w art. 1 ust. 1, jest niższa niż Blim, przyjmuje się dalsze środki zaradcze w celu zapewnienia szybkiego powrotu danego stada do poziomów wyższych niż poziom pozwalający uzyskać MSY. Te środki zaradcze mogą w szczególności obejmować, niezależnie od art. 4 ust. 3 ▌, zawieszenie połowów ukierunkowanych na dane stado i odpowiednie zmniejszenie uprawnień do połowów.

3.  Środki zaradcze, o których mowa w niniejszym artykule, mogą obejmować:

   a) środki nadzwyczajne zgodnie z art. 12 i 13 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013;
   b) środki zgodnie z art. 7 i 8 niniejszego rozporządzenia.

4.  Wyboru środków, o których mowa w niniejszym artykule, dokonuje się w zależności od charakteru, powagi, czasu trwania i powtarzalności sytuacji, w której biomasa stada tarłowego spada poniżej poziomów, o których mowa w art. 4a.”;

"

5)  w art. 7 dodaje się ustęp w brzmieniu:"

„3. Obowiązek wyładunku przewidziany w art. 15 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013 nie ma zastosowania do połowów rekreacyjnych, w tym w przypadkach, w których Rada określa limity dla rybaków rekreacyjnych.”;

"

6)   uchyla się załączniki I i II.

Artykuł 21

Zmiany w rozporządzeniu (UE) 2018/973

W rozporządzeniu (UE) 2018/973 wprowadza się następujące zmiany:

1)  w art. 9 dodaje się ustęp w brzmieniu: "

„3. Na zasadzie odstępstwa od załącznika XII do rozporządzenia (WE) nr 850/98 minimalny rozmiar odniesienia dla homarca (Nephrops norvegicus) w rejonie ICES 3a wynosi 105 mm.

Niniejszy ustęp ma zastosowanie do dnia, w którym załącznik XII do rozporządzenia (WE) nr 850/98 przestanie obowiązywać.”;

"

2)  art. 11 otrzymuje brzmienie:"

„Artykuł 11

Przepisy odnoszące do obowiązku wyładunku w wodach Unii na Morzu Północnym

1.  W odniesieniu do wszystkich stad gatunków występujących w wodach zachodnich, do których ma zastosowanie obowiązek wyładunku zgodnie z art. 15 ust. 1 rozporządzenia (UE) 1380/2013, Komisja jest uprawniona do przyjmowania zgodnie z art. 16 niniejszego rozporządzenia i art. 18 rozporządzenia (UE) 1380/2013 aktów delegowanych uzupełniających niniejsze rozporządzenie, określając szczegóły tego obowiązku, jak przewidziano w art. 15 ust. 5 lit. a)–e) rozporządzenia (UE) nr 1380/2013.

2.  Obowiązek wyładunku przewidziany w art. 15 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013 nie ma zastosowania do połowów rekreacyjnych, w tym w przypadkach, w których Rada określa limity dla połowów rekreacyjnych zgodnie z art. 10 ust. 4 niniejszego rozporządzenia.”.

"

ROZDZIAŁ XIV

PRZEPISY KOŃCOWE

Artykuł 22

Uchylenie

1.  Następujące rozporządzenia tracą moc:

a)  rozporządzenie (WE) nr 811/2004;

b)  rozporządzenie (WE) nr 2166/2005;

c)  rozporządzenie (WE) nr 388/2006;

d)  rozporządzenie (WE) nr 509/2007;

e)  rozporządzenie (WE) nr 1300/2008.

2.  Odesłania do uchylonych rozporządzeń odczytuje się jako odesłania do niniejszego rozporządzenia.

Artykuł 23

Wejście w życie

Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.

Sporządzono w ….

W imieniu Parlamentu Europejskiego W imieniu Rady

Przewodniczący Przewodniczący

ZAŁĄCZNIK DO REZOLUCJI USTAWODAWCZEJ

Wspólne oświadczenie Parlamentu Europejskiego i Rady

Parlament Europejski i Rada zamierzają uchylić uprawnienia do przyjmowania środków technicznych na drodze aktów delegowanych zgodnie z art. 8 niniejszego rozporządzenia, kiedy przyjmą nowe rozporządzenie w sprawie środków technicznych, które obejmie uprawnienia dotyczące tych środków.

(1) Dotychczas nieopublikowana w Dzienniku Urzędowym
(2) Niniejsze stanowisko zastępuje poprawki przyjęte dnia 25 października 2018 r. (Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0425).
(3) Dz.U. C 440 z 6.12.2018, s. 171.
(4) Stanowisko Parlamentu Europejskiego z dnia 12 lutego 2019 r.
(5)Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1380/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. w sprawie wspólnej polityki rybołówstwa, zmieniające rozporządzenia Rady (WE) nr 1954/2003 i (WE) nr 1224/2009 oraz uchylające rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002 i (WE) nr 639/2004 oraz decyzję Rady 2004/585/WE (Dz.U. L 354 z 28.12.2013, s. 22).
(6)Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/56/WE z dnia 17 czerwca 2008 r. ustanawiająca ramy działań Wspólnoty w dziedzinie polityki środowiska morskiego (dyrektywa ramowa w sprawie strategii morskiej) (Dz.U. L 164 z 25.6.2008, s. 19).
(7)Rozporządzenie Rady (WE) nr 811/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające środki dla odnowy zasobów morszczuka północnego (Dz.U. L 150 z 30.4.2004, s. 1).
(8)Rozporządzenie Rady (WE) nr 2166/2005 z dnia 20 grudnia 2005 r. ustanawiające środki służące odnowieniu zasobów morszczuka nowozelandzkiego i homarca w Morzu Kantabryjskim i u zachodnich wybrzeży Półwyspu Iberyjskiego i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 850/98 w sprawie zachowania zasobów połowowych poprzez środki techniczne dla ochrony niedojrzałych organizmów morskich (Dz.U. L 345 z 28.12.2005, s. 5).
(9)Rozporządzenie Rady (WE) nr 388/2006 z dnia 23 lutego 2006 r. ustanawiające wieloletni plan zrównoważonej eksploatacji zasobów soli w Zatoce Biskajskiej (Dz.U. L 65 z 7.3.2006, s. 1).
(10)Rozporządzenie Rady (WE) nr 509/2007 z dnia 7 maja 2007 r. ustanawiające wieloletni plan zrównoważonej eksploatacji zasobów soli w zachodniej części kanału La Manche (Dz.U. L 122 z 11.5.2007, s. 7).
(11)Rozporządzenie Rady (WE) nr 1300/2008 z dnia 18 grudnia 2008 r. ustanawiające wieloletni plan dotyczący zasobów śledzia występujących przy zachodnim wybrzeżu Szkocji oraz połowów tych zasobów (Dz.U. L 344 z 20.12.2008, s. 6).
(12)Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (Dz.U. L 20 z 26.1.2010, s. 7).
(13)Dyrektywa Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz.U. L 206 z 22.7.1992, s. 7).
(14)Dz.U. L 123 z 12.5.2016, s. 1.
(15)Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 508/2014 z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenia Rady (WE) nr 2328/2003, (WE) nr 861/2006, (WE) nr 1198/2006 i (WE) nr 791/2007 oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1255/2011 (Dz.U. L 149 z 20.5.2014, s. 1).
(16)Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1139 z dnia 6 lipca 2016 r. ustanawiające wieloletni plan w odniesieniu do stad dorsza, śledzia i szprota w Morzu Bałtyckim oraz połowów eksploatujących te stada, zmieniające rozporządzenie Rady (WE) nr 2187/2005 i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1098/2007 (Dz.U. L 191 z 15.7.2016, s. 1).
(17)Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/973 z dnia 4 lipca 2018 r. ustanawiające wieloletni plan w odniesieniu do stad dennych w Morzu Północnym oraz połowów eksploatujących te stada, określające szczegóły realizacji obowiązku wyładunku w Morzu Północnym oraz uchylające rozporządzenia Rady (WE) nr 676/2007 i (WE) nr 1342/2008 (Dz.U. L 179 z 16.7.2018, s. 1).
(18)Rozporządzenie Rady (WE) nr 1224/2009 z dnia 20 listopada 2009 r. ustanawiające unijny system kontroli w celu zapewnienia przestrzegania przepisów wspólnej polityki rybołówstwa, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 847/96, (WE) nr 2371/2002, (WE) nr 811/2004, (WE) nr 768/2005, (WE) nr 2115/2005, (WE) nr 2166/2005, (WE) nr 388/2006, (WE) nr 509/2007, (WE) nr 676/2007, (WE) nr 1098/2007, (WE) nr 1300/2008, (WE) nr 1342/2008 i uchylające rozporządzenia (EWG) nr 2847/93, (WE) nr 1627/94 oraz (WE) nr 1966/2006 (Dz.U. L 343 z 22.12.2009, s. 1).
(19)Rozporządzenie Rady (WE) nr 850/98 z dnia 30 marca 1998 r. w sprawie zachowania zasobów połowowych poprzez środki techniczne dla ochrony niedojrzałych organizmów morskich (Dz.U. L 125 z 27.4.1998, s. 1).


Unijny Mechanizm Ochrony Ludności ***I
PDF 261kWORD 86k
Rezolucja
Tekst skonsolidowany
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej decyzję nr 1313/2013/UE w sprawie Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności (COM(2017)0772/2) – C8-0409/2017 – 2017/0309(COD))
P8_TA-PROV(2019)0070A8-0180/2018

(Zwykła procedura ustawodawcza: pierwsze czytanie)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając wniosek Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2017)0772/2),

–  uwzględniając art. 294 ust. 2 i art. 196 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z którymi wniosek został przedstawiony Parlamentowi przez Komisję (C8 0409/2017),

–  uwzględniając art. 294 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając uzasadnioną opinię przedstawioną – na mocy protokołu nr 2 w sprawie stosowania zasad pomocniczości i proporcjonalności – przez Izbę Poselską Republiki Czeskiej, w której stwierdzono, że projekt aktu ustawodawczego nie jest zgodny z zasadą pomocniczości,

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 18 października 2018 r.(1),

–  uwzględniając opinię Komitetu Regionów(2),

–  uwzględniając wstępne porozumienie zatwierdzone przez komisję przedmiotowo właściwą na podstawie art. 69f ust. 4 Regulaminu oraz przekazane pismem z dnia 19 grudnia 2018 r. zobowiązanie przedstawiciela Rady do zatwierdzenia stanowiska Parlamentu, zgodnie z art. 294 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 59 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności, jak również opinie i stanowisko w formie poprawek przedstawione przez Komisję Rozwoju, Komisję Budżetową, Komisję Rozwoju Regionalnego oraz Komisję Praw Kobiet i Równouprawnienia (A8-0180/2018),

1.  przyjmuje poniższe stanowisko w pierwszym czytaniu;

2.  zatwierdza wspólne oświadczenie Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji załączone do niniejszej rezolucji;

3.  zwraca się do Komisji o ponowne przekazanie mu sprawy, jeśli zastąpi ona pierwotny wniosek, wprowadzi w nim istotne zmiany lub planuje ich wprowadzenie;

4.  wzywa Komisję do powstrzymania się od przesunięć środków w celu sfinansowania nowych priorytetów politycznych, które dodano do bieżących wieloletnich ram finansowych, ponieważ będzie miało to nieuchronnie negatywny wpływ na realizację innych kluczowych działań Unii;

5.  wzywa Komisję do zapewnienia wystarczającego finansowania Unijnemu Mechanizmowi Ochrony Ludności w kolejnych wieloletnich ramach finansowych rozpoczynających się w 2021 r., w oparciu o niniejszy przegląd Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności;

6.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji oraz parlamentom narodowym.

Stanowisko Parlamentu Europejskiego przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 12 lutego 2019 r. w celu przyjęcia decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/... zmieniającej decyzję nr 1313/2013/UE w sprawie Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności

P8_TC1-COD(2017)0309


PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 196,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego(3),

uwzględniając opinię Komitetu Regionów(4),

stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą(5),

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)  Unijny Mechanizm Ochrony Ludności (zwany dalej „unijnym mechanizmem”), regulowany decyzją Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1313/2013/UE(6) wzmacnia współpracę między Unią a państwami członkowskimi oraz ułatwia koordynację w obszarze ochrony ludności w celu zapewnienia lepszego reagowania Unii w sytuacji wystąpienia klęsk żywiołowych i katastrof spowodowanych przez człowieka.

(2)  Uznając pierwszeństwo odpowiedzialności państw członkowskich w zakresie zapobiegania klęskom żywiołowym i katastrofom spowodowanym przez człowieka, zapewnienia gotowości w przypadku ich wystąpienia i reagowania na nie, unijny mechanizm promuje jednocześnie solidarność między państwami członkowskimi zgodnie z art. 3 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE).

(3)  Klęski żywiołowe i katastrofy spowodowane przez człowieka mogą wystąpić w każdym miejscu na ziemi, często bez żadnego ostrzeżenia. Niezależnie od tego, czy są dziełem natury czy efektem działalności człowieka, klęski i katastrofy występują coraz częściej, ich charakter jest coraz bardziej ekstremalny i złożony, są dodatkowo nasilane przez wpływ zmiany klimatu, a ich zasięg wykracza poza granice państw. Konsekwencje tych klęsk lub katastrof dla ludzi, środowiska, społeczeństwa i gospodarki mogą osiągać nieznaną dotychczas skalę.

(4)  Ostatnie doświadczenia pokazały, że poleganie na dobrowolnych ofertach wzajemnej pomocy, koordynowanej i ułatwianej przez unijny mechanizm, nie zawsze zapewnia udostępnienie zdolności wystarczających do właściwego zaspokojenia podstawowych potrzeb ofiar klęski lub katastrofy ani właściwej ochrony środowiska i mienia. Ma to miejsce zwłaszcza w tych przypadku, gdy państwa członkowskie są w tym samym czasie dotknięte klęskami lub katastrofami zarówno nawracającymi, jak i niespodziewanymi, klęskami żywiołowymi lub katastrofami spowodowanymi przez człowieka, oraz w przypadku gdy wspólna zdolność okazuje się niewystarczająca. Aby zlikwidować te braki oraz reagować na pojawiające się zagrożenia, należy wykorzystać wszystkie unijne instrumenty w sposób w pełni elastyczny, w tym poprzez promowanie aktywnego udziału społeczeństwa obywatelskiego.

(5)  Istotne jest, aby państwa członkowskie podjęły odpowiednie działania w zakresie zapobiegania i zapewniania gotowości, w tym zapewniając dostępność zdolności wystarczających do reagowania na klęski lub katastrofy, w szczególności na pożary lasów. Mając na uwadze, że Unia miała do czynienia w ostatnich latach ze szczególnie intensywnymi i rozległymi pożarami lasów, co ukazało znaczące braki operacyjne w wielu państwach członkowskich oraz w europejskiej zdolności reagowania kryzysowego (zwanej dalej „EERC”), ustanowionej decyzją nr 1313/2013/UE w formie dobrowolnej puli wcześniej zgłoszonych zdolności reagowania państw członkowskich, dodatkowe środki należy podjąć także na poziomie Unii. Zapobieganie pożarom lasów odgrywa także zasadniczą rolę w kontekście globalnych zobowiązań w zakresie zmniejszenia emisji CO2.

(6)  Dla ochrony przed klęskami żywiołowymi i katastrofami spowodowanymi przez człowieka kluczowe znaczenie ma zapobieganie i dlatego niezbędne są dalsze działania w tym obszarze. W tym celu państwa członkowskie powinny regularnie udostępniać Komisji podsumowania swoich ocen ryzyka oraz ocenę swojej zdolności zarządzania ryzykiem, skupiając się na kluczowych obszarach ryzyka. Ponadto państwa członkowskie powinny wymieniać informacje dotyczące środków zapobiegania i zapewnienia gotowości, w szczególności środków niezbędnych do radzenia sobie z kluczowymi obszarami ryzyka, które mają skutki transgraniczne, a także w stosownych przypadkach – mało prawdopodobnego ryzyka o poważnych skutkach.

(7)  Komisja powinna wraz z państwami członkowskimi dalej opracowywać wytyczne w celu ułatwienia wymiany informacji dotyczących zarządzania ryzykiem związanym z klęskami lub katastrofami. Takie wytyczne powinny pomagać w propagowaniu porównywalności takich informacji, w szczególności w przypadku gdy państwa członkowskie zmagają się z podobnymi rodzajami ryzyka lub zagrożeniami transgranicznymi.

(8)  Zapobieganie ryzyku związanemu z klęskami lub katastrofami oraz zarządzanie nim wiążą się z potrzebą opracowania i wdrożenia środków zarządzania ryzykiem, co obejmuje koordynację szerokiego grona podmiotów. Ważne jest, aby podczas przygotowywania ocen ryzyka i środków zarządzania ryzykiem wziąć pod uwagę obecną zmienność klimatu i prognozowane trendy zmiany klimatu. Przygotowanie map ryzyka jest jednym z kluczowych elementów wzmacniania działań zapobiegawczych i zdolności reagowania. Ogromne znaczenie mają działania służące zmniejszeniu stopnia narażenia ludności, działalności gospodarczej, w tym infrastruktury krytycznej, dobrostanu zwierząt i przyrody, zasobów środowiskowych i zasobów kultury, takich jak różnorodność biologiczna, funkcje ekosystemów leśnych i zasoby wodne.

(9)  Aby wzmocnić planowanie w zakresie zapobiegania i gotowości oraz koordynację między państwami członkowskimi, Komisja powinna mieć możliwość ustanowienia we współpracy z państwami członkowskimi specjalnych mechanizmów konsultacji. Ponadto w przypadkach gdy państwo członkowskie często składa wnioski o pomoc, Komisja powinna mieć możliwość zwracania się o informacje dotyczące środków zapobiegania i zapewnienia gotowości w odniesieniu do konkretnych rodzajów ryzyka. Komisja powinna dokonywać oceny takich informacji, aby zmaksymalizować ogólne wsparcie unijne w zakresie zarządzania ryzykiem związanym z klęskami lub katastrofami oraz aby zwiększyć poziom zapobiegania i gotowości w państwach członkowskich. Należy zmniejszyć obciążenie administracyjne oraz ▌wzmocnić powiązania z innymi kluczowymi politykami i instrumentami Unii, w szczególności z europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi, o których mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013(7).

(10)  Powódź stanowi rosnące ryzyko dla obywateli Unii. Aby zwiększyć działania w zakresie zapobiegania i gotowości w obszarze ochrony ludności oraz zmniejszyć narażenie ich ludności na ryzyko powodziowe, państwa członkowskie powinny przy dokonywaniu oceny ryzyka na mocy niniejszej decyzji w pełni wykorzystywać między innymi oceny ryzyka przeprowadzane na mocy dyrektywy 2007/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady(8), w celu ustalenia, czy ich cieki i linia brzegowa są zagrożone powodzią, a także w celu podjęcia adekwatnych i skoordynowanych środków mających zmniejszać takie ryzyko.

(11)  Należy wzmocnić wspólną zdolność w zakresie zapewniania gotowości i reagowania na klęski lub katastrofy, w szczególności poprzez wzajemne wsparcie w Europie. Aby uwzględnić nowe ramy prawne na mocy niniejszej decyzji, nazwę „europejska zdolność reagowania kryzysowego” („EERC”) lub ▌„dobrowolna pula” należy zmienić na „europejską pulę ochrony ludności” ▌.

(12)  Wzmocnienie europejskiej puli ochrony ludności wymaga zwiększenia unijnego finansowania kosztów związanych z dostosowaniem i naprawą zdolności, a także kosztów operacyjnych.

(13)  Oprócz wzmocnienia istniejących ogólnych zdolności należy ustanowić zdolności rescEU, z których będzie można korzystać w ostateczności w celu reagowania na bardzo trudne sytuacje, gdy istniejące zdolności na poziomie krajowym oraz zdolności wcześniej zgłoszone przez państwa członkowskie do europejskiej puli ochrony ludności nie są w stanie zapewnić w danych okolicznościach skutecznego reagowania na różnego rodzaju klęski lub katastrofy.

(14)  Bardzo ważną rolę w zapobieganiu klęskom lub katastrofom oraz zarządzaniu nimi odgrywają władze lokalne i regionalne, których zdolności reagowania należy odpowiednio powiązać z wszelkimi działaniami w zakresie koordynacji i rozmieszczania podejmowanymi na mocy niniejszej decyzji, zgodnie z ramami instytucjonalnymi i prawnymi państw członkowskich, aby zminimalizować nakładanie się działań i wspierać interoperacyjność. Takie władze mogą odegrać ważną rolę zapobiegawczą, a ponadto jako pierwsze reagują po klęsce lub katastrofie, wspierane przez zdolności ochotników. W związku z tym potrzebna jest stała współpraca na poziomie lokalnym, regionalnym i transgranicznym w celu stworzenia wspólnych systemów alarmowania służących szybkim interwencjom przed uruchomieniem zdolności rescEU, a także prowadzenie regularnych publicznych kampanii informacyjnych dotyczących środków wstępnego reagowania.

(15)  Charakter zdolności rescEU powinien pozostać elastyczny i zdolny do ewoluowania w taki sposób, aby odpowiadać przyszłemu rozwojowi sytuacji i przyszłym wyzwaniom, takim jak skutki zmiany klimatu.

(116)  Ponieważ zidentyfikowane rodzaje ryzyka, ogólne zdolności i braki zmieniają się w czasie, zdolności rescEU należy tworzyć w sposób elastyczny. Komisja powinna zatem być uprawniona do przyjmowania aktów wykonawczych określających zdolności rescEU, biorąc pod uwagę zidentyfikowane rodzaje ryzyka, ogólne zdolności i braki.

(17)  Aby umożliwić funkcjonowanie zdolności rescEU, należy udostępnić dodatkowe środki finansowe na sfinansowanie działań w ramach unijnego mechanizmu.

(18)  Unia powinna móc wspierać państwa członkowskie poprzez współfinansowanie rozwoju zdolności rescEU, w tym ich wynajmowanie, leasing lub nabywanie. Takie rozwiązanie znacznie zwiększyłoby skuteczność unijnego mechanizmu dzięki zapewnieniu dostępności zdolności w  przypadkach, gdy skuteczne reagowanie na klęski lub katastrofy nie mogłoby być zagwarantowane w inny sposób, zwłaszcza w przypadku klęsk lub katastrof o daleko idących skutkach dla znaczącej liczby państw członkowskich. Wspólne pozyskiwanie zdolności powinno umożliwiać wykorzystanie korzyści skali oraz zapewniać lepszą koordynację podczas reagowania na klęski lub katastrofy.

(19)  Kwotę unijnej pomocy finansowej przeznaczanej na rozwój zdolności rescEU należy określić, biorąc pod uwagę wykaz kwalifikujących się kategorii kosztów określonych w niniejszej decyzji. Pełna unijna pomoc finansowa powinna być zapewniona dla zdolności, które są wymagane do reagowania na mało prawdopodobne ryzyko o poważnych skutkach, które mogłoby powodować znaczące skutki transgraniczne i w przypadku którego poziomy gotowości w Unii są uważane za nieodpowiednie, w oparciu o analizy braków w zdolnościach przeprowadzone przez krajowe organy zajmujące się ochroną ludności oraz Komisję. Należy również przewidzieć znaczne współfinansowanie zdolności, których nabywanie i koszty stałe są najwyższe, takich jak zdolności w zakresie gaszenia pożarów lasów z powietrza. Dokładne stawki współfinansowania powinny być określane w rocznych programach prac.

(20)  Aby zrównoważyć odpowiedzialność krajową i solidarność między państwami członkowskimi, część kosztów operacyjnych rozmieszczenia zdolności rescEU powinna kwalifikować się do otrzymania unijnej pomocy finansowej.

(21)  Państwa członkowskie lub ich obywatele mogą być w znaczącym stopniu dotknięci klęskami lub katastrofami, które mają miejsce w państwach trzecich. Zdolności rescEU powinny być w takich sytuacjach dostępne również do celów rozmieszczenia poza Unią. Mając na uwadze solidarność między państwami członkowskimi, w przypadku rozmieszczenia zdolności rescEU poza Unią koszty operacyjne powinny być pokrywane z budżetu Unii.

(22)  Aby zapewnić reagowanie, które jest jednocześnie skoordynowane i szybkie, decyzje o rozmieszczeniu i odwołaniu oraz każda decyzja w przypadku kolidujących ze sobą wniosków, powinny być podejmowane przez Komisję w ścisłej współpracy z państwem członkowskim występującym o pomoc i państwem członkowskim, które posiada, wynajmuje lub leasinguje dane zdolności rescEU. Komisja i państwa członkowskie, które posiadają, wynajmują lub leasingują zdolności rescEU, powinny zawierać umowy operacyjne określające warunki rozmieszczenia zdolności rescEU.

(23)  Szkolenia, badania naukowe i innowacje są istotnymi elementami współpracy w dziedzinie ochrony ludności. Konieczne jest ustanowienie unijnej sieci wiedzy w zakresie ochrony ludności, aby zwiększać skuteczność i efektywność szkoleń i ćwiczeń w zakresie ochrony ludności, propagować innowacje i dialog oraz wzmocnić współpracę między krajowymi organami i służbami państw członkowskich zajmującymi się ochroną ludności ▌. Sieć ta powinna wykorzystywać istniejące struktury, w tym centra doskonałości, uniwersytety, naukowców i innych ekspertów, młodych specjalistów i doświadczonych wolontariuszy w dziedzinie zarządzania sytuacjami kryzysowymi. Należy również wzmocnić dalszą współpracę w zakresie szkoleń, badań i innowacji prowadzoną z organizacjami międzynarodowymi oraz, gdzie to możliwe, rozszerzyć ją, tak aby objęła państwa trzecie, w szczególności państwa sąsiadujące.

(24)  Podmioty zajmujące się ochroną ludności służą pomocą innym oraz poświęcają czas i starania, aby nieść pomoc tym, którzy są w potrzebie. Unia powinna odpowiednio uznawać taką odwagę i zaangażowanie w ochronę ludności w Unii.

(25)  Choć wzmocnienie ochrony ludności w świetle tendencji w zakresie klęsk lub katastrof, na przykład związanych ze zjawiskami pogodowymi i z bezpieczeństwem wewnętrznym, jest jednym z najważniejszych priorytetów w całej Unii, istotne jest zapewnienie silnego ukierunkowania na wymiar terytorialny i społeczności lokalne, ponieważ podejmowanie działań na poziomie tych społeczności jest najszybszym i najefektywniejszym sposobem ograniczania szkód spowodowanych przez klęskę lub katastrofę.

(26)  Konieczne jest uproszczenie, usprawnienie i uelastycznienie procedur unijnego mechanizmu w celu zapewnienia, aby państwa członkowskie mogły szybko uzyskiwać dostęp do pomocy i zdolności potrzebnych do jak najszybszego i jak najskuteczniejszego reagowania na klęski żywiołowe lub katastrofy spowodowane przez człowieka.

(27)  Aby maksymalnie wykorzystać istniejące instrumenty finansowe oraz wspierać państwa członkowskie świadczące pomoc, w tym w zakresie reagowania na klęski lub katastrofy poza Unią ▌, przyznaje się finansowanie na mocy art. 21, 22 i 23 decyzji nr 1313/2013/UE zgodnie z art. 191 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2018/1046(9). Niemniej jednak finansowanie działań na rzecz ochrony ludności i pomocy humanitarnej w szczególności, powinno pozostać wyraźnie rozdzielone i być w pełni zgodne z ich odpowiednimi celami i wymogami prawnymi.

(28)  Ważne jest zapewnienie, aby państwa członkowskie podejmowały wszelkie niezbędne działania w celu skutecznego zapobiegania klęskom żywiołowym i katastrofom spowodowanym przez człowieka oraz w celu złagodzenia ich skutków. Przepisy niniejszej decyzji powinny wzmacniać powiązania między działaniami z zakresu zapobiegania klęskom i katastrofom, zapewniania gotowości oraz reagowania na nie, podejmowanymi w ramach unijnego mechanizmu. Należy również zapewnić spójność z innymi odpowiednimi przepisami Unii w zakresie zapobiegania ryzyku i zarządzania ryzykiem związanym z klęskami lub katastrofami, w tym w odniesieniu do transgranicznych działań zapobiegawczych oraz reagowania na zagrożenia takie jak poważne transgraniczne zagrożenia dla zdrowia, jak przewidziano w decyzji 1082/2013/UE Parlamentu Europejskiego i Rady(10). Programy współpracy terytorialnej w oparciu o politykę spójności przewidują szczegółowe działania mające uwzględniać odporność na klęski lub katastrofy, zapobieganie ryzyku i zarządzanie ryzykiem; należy podejmować dalsze wysiłki na rzecz silniejszej integracji i większej synergii. Ponadto wszystkie działania powinny być spójne z międzynarodowymi zobowiązaniami, takimi jak ramy z Sendai dotyczące ograniczania ryzyka klęsk żywiołowych w latach 2015–2030, Porozumienie paryskie do Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych (ONZ) w sprawie zmian klimatu i Agenda ONZ na rzecz Zrównoważonego Rozwoju 2030, oraz aktywnie przyczyniać się do realizacji tych zobowiązań.

(29)  W celu zapewnienia kompleksowej i sprawnej wymiany informacji dotyczących zdolności oraz modułów będących do dyspozycji państw członkowskich, konieczne jest, aby informacje przesyłane do wspólnego systemu łączności i informacji w sytuacjach nadzwyczajnych (zwanego dalej „CECIS”) były stale aktualizowane. W odniesieniu do informacji przekazywanych za pośrednictwem CECIS, wskazane jest także, aby państwa członkowskie rejestrowały tam zdolności, które nie zostały wcześniej zgłoszone do europejskiej puli ochrony ludności i którymi dysponują do celów ich rozmieszczenia za pośrednictwem unijnego mechanizmu.

(30)  Równie ważne jest stworzenie synergii oraz poprawa komplementarności i koordynacji działań między unijnym mechanizmem a innymi instrumentami unijnymi, łącznie z tymi, które mogą przyczynić się do naprawy lub złagodzenia szkód spowodowanych przez klęski lub katastrofy.

(31)  W celu zmiany kategorii kosztów kwalifikowalnych, które mają być stosowane w ramach określania unijnej pomocy finansowej do celów rozwoju zdolności rescEU, należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjmowania aktów zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej . Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów, oraz aby konsultacje te prowadzone były zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa(11). W szczególności, aby zapewnić Parlamentowi Europejskiemu i Radzie udział na równych zasadach w przygotowaniu aktów delegowanych, instytucje te otrzymują wszelkie dokumenty w tym samym czasie co eksperci państw członkowskich, a eksperci tych instytucji mogą systematycznie brać udział w posiedzeniach grup eksperckich Komisji zajmujących się przygotowaniem aktów delegowanych.

(32)  W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonywania niniejszej decyzji, w odniesieniu do: określenia rodzaju i liczby kluczowych zdolności reagowania wymaganych na potrzeby europejskiej puli ochrony ludności; określenia z czego składają się zdolności rescEU, z uwzględnieniem zidentyfikowanych i pojawiających się rodzajów ryzyka, ogólnych zdolności i braków; ustanowienia zdolności rescEU, zarządzania nimi i utrzymywania ich; ustanowienia i organizacji unijnej sieci wiedzy w zakresie ochrony ludności; kategorii mało prawdopodobnego ryzyka o poważnych skutkach oraz odpowiednich zdolności do zarządzania nim; a także kryteriów i procedur uznawania długoterminowych zobowiązań i nadzwyczajnych wkładów na rzecz ochrony ludności w Unii, należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011(12).

(33)  Ponieważ cel niniejszej decyzji, a mianowicie zwiększanie wspólnej zdolności w zakresie zapobiegania klęskom lub katastrofom, gotowości i reagowania na nie, nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast ze względu na rozmiar lub skutki działania możliwe jest jego lepsze osiągnięcie na poziomie Unii, może ona podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 TUE. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsza decyzja nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu.

(34)  Aby zapewnić płynne przejście w kierunku pełnego wdrożenia zdolności rescEU, Komisja powinna mieć możliwość, w okresie przejściowym, zapewnienia finansowania, aby zapewnić szybką dostępność odpowiednich zdolności krajowych. Komisja i państwa członkowskie powinny dążyć do uzyskania od lata 2019 r. dodatkowych zdolności, w tym śmigłowców gaśniczych, do celów reagowania na ryzyko pożarów lasów.

(35)  Należy zatem odpowiednio zmienić decyzję nr 1313/2013/UE.

(36)  Aby umożliwić szybkie zastosowanie środków przewidzianych w niniejszej decyzji, powinna ona wejść w życie następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej,

PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

W decyzji nr 1313/2013/UE wprowadza się następujące zmiany:

1)  w art. 3 wprowadza się następujące zmiany:

a)  w ust. 1 wprowadza się następujące zmiany:

(i)  lit. c) otrzymuje brzmienie ▌:"

„c) ułatwienie szybkiego i skutecznego reagowania w przypadku wystąpienia klęsk lub katastrof lub groźby ich wystąpienia, w tym poprzez podjęcie środków mających na celu złagodzenie bezpośrednich skutków tych klęsk lub katastrof;”;

"

(ii)  dodaje się punkty w brzmieniu:"

„e) zwiększanie dostępności i wykorzystania wiedzy naukowej z zakresu klęsk lub katastrof; oraz

   f) zacieśnianie współpracy i zwiększanie koordynacji działań na poziomie transgranicznym oraz między państwami członkowskimi, które są narażone na takie same rodzaje klęsk lub katastrof.”;

"

b)  ust. 2 lit. a) otrzymuje brzmienie:"

„a) postępy we wdrażaniu ram zapobiegania klęskom lub katastrofom – mierzone liczbą państw członkowskich, które udostępniły Komisji informacje, o których mowa w art. 6 ▌ust. 1 lit. d);”;

"

2)   w art. 4 dodaje się punkt w brzmieniu:"

„12. »państwo uczestniczące« oznacza państwo trzecie uczestniczące w unijnym mechanizmie zgodnie z art. 28 ust. 1.”;

"

3)  w art. 5 ust. 1 wprowadza się następujące zmiany:

a)  lit. a) otrzymuje brzmienie:"

„a) podejmuje działania na rzecz rozbudowy bazy wiedzy na temat ryzyk związanych z klęskami lub katastrofami oraz większego ułatwienia i propagowania współpracy oraz wymiany wiedzy, wyników badań naukowych i innowacji, najlepszych praktyk i informacji, w tym między państwami członkowskimi, w których występują wspólne ryzyka; ”;

"

b)  lit. f) otrzymuje brzmienie:"

„f) kompiluje i rozsyła informacje udostępnione przez państwa członkowskie, organizuje wymianę doświadczeń związanych z oceną zdolności zarządzania ryzykiem oraz ułatwia wymianę dobrych praktyk w zakresie zapobiegania ryzyku i planowania gotowości, w tym poprzez dobrowolne oceny wzajemne; ”;

"

c)  lit. i) otrzymuje brzmienie:"

„i) podkreśla znaczenie zapobiegania ryzyku, wspiera państwa członkowskie w zwiększaniu świadomości, informowaniu społeczeństwa i edukacji, a także wspiera działania państw członkowskich w zakresie przekazywania społeczeństwu informacji na temat systemów ostrzegania, dostarczając wytyczne dotyczące takich systemów, w tym na poziomie transgranicznym;”;

"

4)  art. 6 ▌otrzymuje brzmienie:"

„Artykuł 6

Zarządzanie ryzykiem

1.  Aby propagować skuteczne i spójne podejście do zapobiegania klęskom lub katastrofom oraz gotowość na nie poprzez wymianę niepodlegających szczególnej ochronie informacji, mianowicie informacji, których ujawnienie nie byłoby sprzeczne z podstawowym interesem bezpieczeństwa państw członkowskich, a także aby propagować wymianę najlepszych praktyk w ramach unijnego mechanizmu, państwa członkowskie:

   a) dalej opracowują oceny ryzyka na poziomie krajowym lub odpowiednim niższym poziomie;
   b) dalej rozwijają oceny zdolności zarządzania ryzykiem na poziomie krajowym lub odpowiednim niższym poziomie ▌;
   c) dalej rozwijają i doskonalą plany zarządzania ryzykiem związanym z klęskami lub katastrofami na poziomie krajowym lub odpowiednim niższym poziomie ▌;

   d) udostępniają Komisji streszczenie istotnych elementów ocen, o których mowa w lit. a) i b), koncentrując się na kluczowych ryzykach. W przypadku kluczowych ryzyk mających skutek transgraniczny, a także – w stosownych przypadkach – mało prawdopodobnego ryzyka o poważnych skutkach, państwa członkowskie opisują priorytetowe środki zapobiegania ryzyku i zapewniania gotowości ▌. Streszczenie przekazuje się Komisji do dnia 31 grudnia 2020 r., a następnie co trzy lata oraz jeżeli zajdą ważne zmiany;
   e) uczestniczą, na zasadzie dobrowolności, w ocenie wzajemnej dotyczącej zdolności zarządzania ryzykiem.

2.  Komisja, we współpracy z państwami członkowskimi, może również ustanowić szczególne mechanizmy konsultacji, aby wzmocnić odpowiednie planowanie w zakresie zapobiegania ryzyku i zapewniania gotowości oraz wzmocnić współpracę między państwami członkowskimi, które są narażone na klęski lub katastrofy podobnego rodzaju, w tym w przypadku ryzyka o charakterze transgranicznym i mało prawdopodobnego ryzyka o poważnych skutkach, stwierdzonych zgodnie z ust. 1 lit. d).

3.  Komisja opracowuje do dnia 22 grudnia 2019 r., wraz z państwami członkowskimi, wytyczne dotyczące przedkładania streszczenia, o którym mowa w ust. 1 lit. d).

4.  W przypadku gdy państwo członkowskie często występuje za pośrednictwem unijnego mechanizmu o ten sam rodzaj pomocy w przypadku tego samego rodzaju klęski lub katastrofy, Komisja może, po przeprowadzeniu dokładnej analizy przyczyn i okoliczności aktywacji mechanizmu oraz w celu wsparcia danego państwa członkowskiego we wzmocnieniu jego poziomu zapobiegania ryzyku i zapewniania gotowości, może:

   a) zwrócić się do tego państwa członkowskiego o dostarczenie dodatkowych informacji dotyczących konkretnych środków zapobiegania ryzyku i zapewniania gotowości dotyczących ryzyka odpowiadającego temu rodzajowi ryzyka; oraz
   b) w stosownych przypadkach, na podstawie przekazanych informacji:
   (i) zaproponować wysłanie na miejsce zespołu ekspertów, którzy służyliby radą w zakresie środków zapobiegania ryzyku i zapewniania gotowości; lub
   (ii) przedstawiać zalecenia w celu wzmocnienia poziomu zapobiegania ryzyku i zapewniania gotowości w danym państwie członkowskim. Komisja i to państwo członkowskie informują się wzajemnie o wszelkich środkach przyjętych w następstwie takich zaleceń.

W przypadku gdy państwo członkowskie występuje za pośrednictwem unijnego mechanizmu o ten sam rodzaj pomocy w przypadku tego samego rodzaju klęski lub katastrofy trzykrotnie w ciągu trzech kolejnych lat, zastosowanie mają lit. a) i b), chyba że dokładna analiza przyczyn i okoliczności częstych aktywacji mechanizmu pokazuje, że nie jest to konieczne.”;

"

5)  art. 10 ust. 1 otrzymuje brzmienie:"

„ ▌1. Komisja i państwa członkowskie współpracują w ramach unijnego mechanizmu na rzecz poprawy planowania operacji reagowania w przypadku klęsk żywiołowych i katastrof spowodowanych przez człowieka, w tym w zakresie przygotowywania scenariuszy reagowania w przypadku klęsk lub katastrof na podstawie ocen ryzyka, o których mowa w art. 6 ust. 1 lit. a) oraz przeglądu ryzyka, o którym mowa w art. 5 ust. 1 lit. c), mapowania zasobów oraz opracowywania planów rozmieszczenia zdolności reagowania.”;

"

6)  w art. 11 wprowadza się następujące zmiany:

a)  tytuł otrzymuje brzmienie:"

„Europejska pula ochrony ludności”;

"

b)  ust. 1 i 2 otrzymują brzmienie:"

„1. Ustanawia się europejską pulę ochrony ludności. Ma ona formę puli dobrowolnie wcześniej zgłoszonych zdolności reagowania państw członkowskich oraz obejmuje moduły, inne zdolności reagowania i kategorie ekspertów.

1a.  Pomoc udzielana przez państwo członkowskie za pośrednictwem europejskiej puli ochrony ludności uzupełnia zdolności istniejące w państwie członkowskim występującym o pomoc, bez uszczerbku dla podstawowej odpowiedzialności państw członkowskich na ich terytorium za zapobieganie klęskom lub katastrofom i reagowanie na nie.

2.  Na podstawie zidentyfikowanych rodzajów ryzyka, ogólnych zdolności i braków Komisja określa, w drodze aktów wykonawczych przyjętych zgodnie z  art. 33 ust. 1 lit. f), rodzaje i liczbę kluczowych zdolności reagowania wymaganych na potrzeby europejskiej puli ochrony ludności («cele w zakresie zdolności»).

Komisja, we współpracy z państwami członkowskimi, monitoruje postępy na rzecz osiągnięcia celów w zakresie zdolności określonych w aktach wykonawczych, o których mowa w akapicie pierwszym niniejszego ustępu, oraz identyfikuje potencjalnie znaczące braki w zakresie zdolności reagowania w ramach europejskiej puli ochrony ludności. W przypadku zidentyfikowania takich braków, Komisja analizuje, czy państwa członkowskie dysponują niezbędnymi zdolnościami poza europejską pulą ochrony ludności. Komisja zachęca państwa członkowskie do usunięcia znaczących braków w zakresie zdolności reagowania w ramach europejskiej puli ochrony ludności oraz może wspierać państwa członkowskie zgodnie z art. 20, art. 21 ust. 1 lit. i) i art. 21 ust. 2.”;

"

7)  art. 12 otrzymuje brzmienie:"

„Artykuł 12

Zdolności rescEU

1.  Ustanawia się zdolności rescEU, aby zapewniać pomoc w bardzo trudnych sytuacjach, gdy istniejące ogólne zdolności na poziomie krajowym oraz zdolności wcześniej zgłoszone przez państwa członkowskie do europejskiej puli ochrony ludności nie są w stanie zapewnić w danych okolicznościach skutecznego reagowania na różnego rodzaju klęski lub katastrofy, o których mowa w art. 1 ust. 2.

W celu zagwarantowania skutecznego reagowania na klęski lub katastrofy, Komisja i państwa członkowskie zapewniają, w stosownych przypadkach, odpowiednie geograficzne rozmieszczenie zdolności rescEU.

2.  Komisja określa, w drodze aktów wykonawczych przyjętych zgodnie z art. 33 ust. 1 lit. g), z czego składają się zdolności rescEU, z uwzględnieniem zidentyfikowanych i pojawiających się rodzajów ryzyka, ogólnych zdolności i braków na poziomie Unii, w szczególności w zakresie gaszenia pożarów lasów z powietrza, incydentów chemicznych, biologicznych, radiologicznych i jądrowych, a także pilnej pomocy medycznej. Te akty wykonawcze muszą zapewniać spójność z innymi mającymi zastosowanie przepisami Unii. Pierwszy tego rodzaju akt wykonawczy zostanie przyjęty do dnia … [trzy miesiące po dniu wejścia w życie niniejszej decyzji].

3.  Zdolności rescEU są nabywane, wynajmowane lub leasingowane przez państwa członkowskie. W tym celu Komisja może bezpośrednio przyznać państwom członkowskim dotacje bez zaproszenia do składania wniosków. W przypadku gdy Komisja pozyskuje zdolności rescEU w imieniu państw członkowskich, zastosowanie ma procedura wspólnych zamówień. Unijna pomoc finansowa jest udzielana zgodnie z unijnymi zasadami finansowymi.

Zdolności rescEU są przyjmowane przez państwa członkowskie, które nabywają, wynajmują lub leasingują te zdolności. W przypadku wspólnych zamówień zdolności rescEU są przyjmowane przez państwa członkowskie, w imieniu których są zamawiane.

4.  Komisja określa wymogi jakości dotyczące zdolności reagowania stanowiących część zdolności rescEU, w porozumieniu z państwami członkowskimi. Wymogi jakości opierają się na uznanych międzynarodowych normach, w przypadku gdy takie normy już istnieją.

5.  Państwo członkowskie, które posiada, wynajmuje lub leasinguje zdolności rescEU, zapewnia rejestrację tych zdolności w CECIS, a także dostępność i możliwości rozmieszczenia tych zdolności w ramach operacji unijnego mechanizmu.

Zdolności rescEU mogą być wykorzystywane wyłącznie do celów krajowych, o czym mowa w art. 23 ust. 4a, gdy nie są używane ani potrzebne do celów operacji reagowania w ramach unijnego mechanizmu.

Zdolności rescEU wykorzystuje się zgodnie z aktami wykonawczymi przyjętymi zgodnie z art. 32 ust. 1 lit. g) oraz z umowami operacyjnymi zawartymi między Komisją a państwem członkowskim które posiada, wynajmuje lub leasinguje te zdolności, w których to umowach precyzuje się warunki rozmieszczania zdolności rescEU, w tym uczestniczących pracowników.

6.  Zdolności rescEU udostępnia się na potrzeby operacji reagowania w ramach unijnego mechanizmu po złożeniu wniosku o pomoc za pośrednictwem ERCC zgodnie z art. 15 lub art. 16 ust. 1–9 i 11, 12 i 13. Decyzję o ich rozmieszczeniu i odwołaniu, a także wszystkie decyzje podejmowane w przypadku kolidujących ze sobą wniosków, podejmuje Komisja, w ścisłej współpracy z państwem członkowskim występującym o pomoc i państwem członkowskim posiadającym, wynajmującym lub leasingującym zdolności, zgodnie z umowami operacyjnymi zdefiniowanymi w ust. 5 akapit trzeci.

Państwo członkowskie, na którego terytorium rozmieszczone są zdolności rescEU, jest odpowiedzialne za kierowanie operacjami reagowania. W przypadku rozmieszczenia poza Unią, państwa członkowskie przyjmujące zdolności rescEU są odpowiedzialne za zapewnienie, aby zdolności rescEU były w pełni włączone do ogólnych działań w zakresie reagowania.

7.  W przypadku rozmieszczenia, Komisja za pośrednictwem ERCC uzgadnia z państwem członkowskim występującym o pomoc kwestie operacyjne związane z rozmieszczeniem zdolności rescEU. Państwo członkowskie występujące o pomoc ułatwia operacyjną koordynację swoich własnych zdolności oraz działań rescEU w trakcie operacji.

8.  W stosownych przypadkach Komisja ułatwia koordynację różnych zdolności reagowania za pośrednictwem ERCC zgodnie z art. 15 i 16.

9.  Państwa członkowskie informuje się o operacyjnym statusie zdolności rescEU poprzez CECIS. ▌

10.  Jeżeli klęska lub katastrofa poza Unią mogłaby znacząco wpłynąć na jedno państwo członkowskie lub większą ich liczbę, lub na ich obywateli, można rozmieścić zdolności rescEU zgodnie z ust. 6-9 niniejszego artykułu.

Jeżeli zdolności rescEU rozmieszczone są w państwach trzecich, w szczególnych przypadkach państwa członkowskie mogą odmówić rozmieszczenia swojego własnego personelu, zgodnie z aktem wykonawczym przyjętym zgodnie z art. 32 ust. 1 lit. g) oraz bardziej szczegółowymi postanowieniami umów operacyjnych, o których mowa w ust. 5 akapit trzeci niniejszego artykułu.”;

"

8)  ▌w art. 13 wprowadza się następujące zmiany:

a)  tytuł ▌otrzymuje brzmienie:"

„Unijna sieć wiedzy w zakresie ochrony ludności”

"

b)  w ust. 1 wprowadza się następujące zmiany:

(i)  część wprowadzająca otrzymuje brzmienie:"

1. Komisja ustanawia sieć odpowiednich podmiotów i instytucji zajmujących się ochroną ludności i zarządzaniem klęskami lub katastrofami, włącznie z centrami doskonałości, uniwersytetami i naukowcami, które razem z Komisją tworzą unijną sieć wiedzy w zakresie ochrony ludności. Komisja należycie uwzględnia przy tym wiedzę fachową dostępną w państwach członkowskich oraz organizacje działające w terenie.

Sieć – która zmierza do zapewnienia w swojej strukturze równowagę płci – realizuje następujące działania w zakresie szkoleń, ćwiczeń oraz upowszechniania zdobytych doświadczeń i wiedzy, w stosownych przypadkach ściśle koordynując te działania z właściwymi centrami wiedzy:”;

"

(ii)  lit. a) otrzymuje brzmienie:"

„a) utworzenie programu szkoleń dla personelu zajmującego się ochroną ludności oraz zarządzaniem sytuacjami kryzysowymi, który to program ma dotyczyć zapobiegania klęskom lub katastrofom, zapewniania gotowości i reagowania na klęski lub katastrofy, oraz zarządzenie takim programem. Program ma za zadanie ułatwić wymianę najlepszych praktyk w dziedzinie ochrony ludności oraz obejmuje wspólne kursy i system wymiany wiedzy fachowej w dziedzinie zarządzania sytuacjami kryzysowymi, w tym wymiany młodych profesjonalistów i doświadczonych wolontariuszy oraz delegowanie ekspertów z państw członkowskich.

Program szkoleń ma na celu poprawę koordynacji, zgodności między zdolnościami oraz komplementarności zdolności, o których mowa w art. 9, 11 i  12, a także zwiększenie kompetencji ekspertów, o których mowa w art. 8 lit. d) i f).”;

"

(iii)  lit. f) otrzymuje brzmienie:"

„f) stymulowanie badań i innowacji oraz zachęcanie do wprowadzania i wykorzystywania odpowiednich nowych technologii do celów unijnego mechanizmu.”;

"

c)  dodaje się ustęp w brzmieniu:"

„4. Komisja wzmacnia współpracę w zakresie szkoleń oraz zwiększa wymianę wiedzy i doświadczeń między unijną siecią wiedzy w zakresie ochrony ludności a organizacjami międzynarodowymi i państwami trzecimi, aby przyczynić się w ten sposób do realizacji międzynarodowych zobowiązań w zakresie zmniejszania ryzyka klęsk lub katastrof, zwłaszcza zobowiązań wynikających z ram z Sendai na rzecz redukcji ryzyka klęsk żywiołowych w okresie 2015–2030, przyjętych w dniu 18 marca 2018 r. na Trzeciej Światowej Konferencji ONZ na temat Zapobiegania i Ograniczania Skutków Katastrof, która odbyła się w Sendai (Japonia).”;

"

9)  w art. 15 ust. 1 otrzymuje brzmienie:"

„1. W razie wystąpienia klęski lub katastrofy na terytorium Unii lub groźby jej wystąpienia dotknięte państwo członkowskie może wystąpić o pomoc za pośrednictwem ERCC. Wniosek o pomoc musi być jak najbardziej szczegółowy. Wniosek o pomoc traci ważność po upływie maksymalnie 90 dni, chyba że ERCC otrzymało nowe informacje uzasadniające konieczność kontynuowania pomocy lub udzielenia dodatkowej pomocy.”;

"

10)  w art. 16 ust. 1 i 2 otrzymują brzmienie:"

„1. W razie wystąpienia klęski lub katastrofy poza Unią lub groźby jej wystąpienia dotknięte państwo może wystąpić o pomoc za pośrednictwem ERCC. O taką pomoc można również wystąpić za pośrednictwem ONZ i jej agencji lub innej odpowiedniej organizacji międzynarodowej; organizacje te mogą również same wystąpić o taką pomoc. Wniosek o pomoc traci ważność po upływie maksymalnie 90 dni, chyba że ERCC otrzymało nowe informacje uzasadniające konieczność kontynuowania pomocy lub udzielenia dodatkowej pomocy.

2.  Interwencje objęte zakresem niniejszego artykułu mogą być prowadzone jako samodzielne interwencje pomocowe albo jako wkład w interwencję kierowaną przez organizację międzynarodową. Koordynowanie operacji przez Unię musi być w pełni zintegrowane z całościową koordynacją prowadzoną przez Biuro Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej (OCHA) oraz odbywać się z poszanowaniem jego wiodącej roli. W przypadku katastrof spowodowanych przez człowieka lub złożonych sytuacji kryzysowych Komisja zapewnia spójność działań z Konsensusem europejskim w sprawie pomocy humanitarnej* oraz poszanowanie zasad humanitarnych.

__________________

* Dz.U. C 25 z 30.1.2008, s. 1.”;

"

11)  art. 19 ust. 1 otrzymuje brzmienie:"

„1. Pula środków finansowych na wdrożenie unijnego mechanizmu w latach 2014–2020 wynosi 574 028 000 EUR według cen bieżących.

Kwota 425 172 000 EUR według cen bieżących pochodzi z działu 3 »Bezpieczeństwo i obywatelstwo« wieloletnich ram finansowych, a kwota 148 856 000 EUR według cen bieżących – z działu 4 »Globalny wymiar Europy«.”;

"

12)  dodaje się artykuł w brzmieniu:"

„Artykuł 20a

Wyeksponowanie wkładu Unii i nagrody

1.  Każda pomoc lub finansowanie na mocy niniejszej decyzji muszą być odpowiednio wyeksponowane, włączając w to odpowiednio wyrazistą ekspozycję symbolu Unii w przypadku zdolności, o których mowa w art. 11 i 12 oraz art. 21 ust. 2 lit. c). Komisja opracowuje strategię komunikacyjną w celu wyeksponowania obywatelom konkretnych rezultatów działań podejmowanych w ramach unijnego mechanizmu.

2.  Komisja przyznaje medale, aby wyrazić uznanie i uhonorować długoterminowe zobowiązania i nadzwyczajne wkłady na rzecz ochrony ludności w Unii.”;

"

13)  w art. 21 wprowadza się następujące zmiany:

a)  ust. 1 lit. j) otrzymuje brzmienie:"

„j) ustanowienie zdolności rescEU, zarządzanie nimi i utrzymywanie ich zgodnie z art. 12;”;

"

b)  w ust. 2 wprowadza się następujące zmiany:

i)  lit. c) pierwszy akapit otrzymuje brzmienie:"

„c) koszty niezbędne do modernizacji lub naprawy zdolności reagowania w celu doprowadzenia ich do stanu gotowości i dostępności, tak aby mogły być rozmieszczane w ramach europejskiej puli ochrony ludności, zgodnie z wymogami jakości określonymi dla europejskiej puli ochrony ludności oraz, w stosownych przypadkach, zaleceń sformułowanych w procesie certyfikacji („koszty związane z adaptacją”). Koszty te mogą obejmować koszty związane z operacyjnością, interoperacyjnością modułów i innych zdolności reagowania, samodzielnością, samowystarczalnością, możliwością transportowania, pakowaniem i podobne koszty, o ile koszty te są konkretnie związane z uczestnictwem zdolności w europejskiej puli ochrony ludności.

Koszty związane z adaptacją mogą obejmować:

   (i) 75 % kosztów kwalifikowalnych w przypadku modernizacji, pod warunkiem że kwota ta nie przekracza 50 % średniego kosztu związanego z rozwijaniem zdolności; oraz
   (ii) 75 % kosztów kwalifikowalnych w przypadku naprawy.

Zdolności reagowania korzystające z finansowania, o którym mowa w ppkt (i) i (ii), udostępnia się w ramach europejskiej puli ochrony ludności przez minimalny okres powiązany z otrzymywaniem finansowania, który wynosi od trzech do dziesięciu lat od momentu ich rzeczywistej dostępności jako część europejskiej puli ochrony ludności, z wyjątkiem przypadków, gdy ich ekonomiczny okres użytkowania jest krótszy.

Koszty związane z adaptacją mogą składać się z kosztów jednostkowych lub kwot ryczałtowych określonych w zależności od rodzaju zdolności.”;

"

ii)  skreśla się lit. d) akapitu pierwszego oraz akapit drugi;

c)  dodaje się ustępy w brzmieniu:"

„3. Pomoc finansowa na działanie, o którym mowa w ust. 1 lit. j), obejmuje ▌koszty niezbędne do zapewnienia dostępności i możliwości rozmieszczenia zdolności rescEU w ramach unijnego mechanizmu, zgodnie z akapitem drugim niniejszego ustępu.

Komisja zapewnia, aby pomoc finansowa, o której mowa w niniejszym ustępie, odpowiadała co najmniej 80 % i nie więcej niż 90 % całkowitych szacowanych kosztów niezbędnych do zapewnienia dostępności i możliwości rozmieszczenia zdolności rescEU w ramach unijnego mechanizmu. Pozostała kwota pokrywana jest przez państwa członkowskie przyjmujące zdolności rescEU. Całkowite szacunkowe koszty dla każdego rodzaju zdolności rescEU określa się w drodze aktów wykonawczych przyjmowanych zgodnie z art. 32 ust. 1 lit. g). Całkowite szacunkowe koszty oblicza się z uwzględnieniem kategorii kosztów kwalifikowalnych określonych w załączniku Ia.

Komisja jest uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 30 w celu zmiany załącznika Ia w odniesieniu do kategorii kosztów kwalifikowalnych.

Pomoc finansowa, o której mowa w niniejszym ustępie, może być wdrażana w ramach wieloletnich programów prac. W przypadku działań trwających ponad rok zobowiązania budżetowe mogą być dzielone na transze roczne.

4.  W przypadku zdolności ustanowionych w celu reagowania na mało prawdopodobne ryzyko o poważnych skutkach, określone w drodze aktów wykonawczych przyjętych zgodnie z art. 32 ust. 1 lit. ha), pomoc finansowa Unii obejmuje wszystkie koszty niezbędne do zapewnienia dostępności i możliwości rozmieszczenia.

5.  Koszty, o których mowa w ▌ust. 3, mogą składać się z kosztów jednostkowych, kwot ryczałtowych lub stawek ryczałtowych określonych dla kategorii lub rodzaju zdolności, w zależności od sytuacji.”;

"

14)   w art. 23 wprowadza się następujące zmiany:

a)  ▌tytuł otrzymuje brzmienie:"

„Kwalifikowalne działania powiązane ze sprzętem i operacjami”

"

b)  dodaje się ustęp w brzmieniu:"

„1a. Kwota unijnej pomocy finansowej w odniesieniu do transportu zdolności, które nie zostały wcześniej zgłoszone do europejskiej puli ochrony ludności, rozmieszczonych w razie wystąpienia klęski lub katastrofy, lub groźby ich wystąpienia w Unii lub poza nią, nie może przekraczać 75 % łącznych kwalifikowalnych kosztów.”;

"

c)  ust. 2, 3 i 4 otrzymują brzmienie:"

„ ▌2. Kwota unijnej pomocy finansowej w odniesieniu do zdolności zgłoszonych do europejskiej puli ochrony ludności nie może przekraczać 75 % kosztów wykorzystania tych zdolności, w tym ich transportu, w razie wystąpienia klęski lub katastrofy, lub groźby jej wystąpienia, w Unii lub państwie uczestniczącym.

3.  Unijna pomoc finansowa w odniesieniu do transportu nie może przekraczać 75 % całkowitych kosztów kwalifikowalnych związanych z transportem zdolności wcześniej zgłoszonych do europejskiej puli ochrony ludności, jeżeli zostaną one rozmieszczone w razie wystąpienia klęski lub katastrofy, lub groźby jej wystąpienia, poza Unią zgodnie z art. 16.

4.  Unijna pomoc finansowa w odniesieniu do zasobów transportowych ▌może ponadto obejmować do 100 % łącznych kwalifikowalnych kosztów opisanych w lit. a), b), c) i d), jeżeli jest to niezbędne do tego, aby łączenie pomocy państw członkowskich było skuteczne pod względem operacyjnym, i jeżeli koszty odnoszą się do jednego z następujących:

   a) krótkoterminowy najem zdolności magazynowej w celu tymczasowego przechowywania pomocy pochodzącej z państw członkowskich z myślą o ułatwieniu koordynacji transportu;
   b) transport z państwa członkowskiego oferującego pomoc do państwa członkowskiego ułatwiającego jej skoordynowany transport;
   c) przepakowanie pomocy państw członkowskich w celu wykorzystania w jak największym stopniu dostępnych zdolności transportowych lub w celu spełnienia określonych wymogów operacyjnych; lub
   d) lokalny transport, tranzyt i magazynowanie pomocy połączonej w jedną pulę w celu zapewnienia skoordynowanej dostawy do miejsca przeznaczenia w państwie występującym o pomoc.

4a.  Jeżeli zdolności rescEU są wykorzystywane do celów krajowych zgodnie z art. 12 ust. 5, wszystkie koszty, w tym koszty utrzymania i naprawy, pokrywa państwo członkowskie korzystające ze zdolności.

4b.  W przypadku rozmieszczania zdolności rescEU w ramach unijnego mechanizmu, unijna pomoc finansowa obejmuje 75 % kosztów operacyjnych.

Na zasadzie odstępstwa od akapitu pierwszego unijna pomoc finansowa obejmuje 100 % kosztów operacyjnych zdolności rescEU niezbędnych w przypadku mało prawdopodobnych klęsk lub katastrof o poważnych skutkach, gdy zdolności te są rozmieszczane w ramach unijnego mechanizmu.

4c.  W przypadku rozmieszczania poza Unią, o którym mowa w art. 12 ust. 10, unijna pomoc finansowa obejmuje 100 % kosztów operacyjnych.

4d.  Jeżeli unijna pomoc finansowa, o której mowa w niniejszym artykule, nie obejmuje 100 % kosztów, pozostała kwota kosztów jest pokrywana przez występującego o pomoc, chyba że uzgodniono inaczej z państwem członkowskim oferującym pomoc lub państwem członkowskim przyjmującym zdolności rescEU.”;

"

d)  dodaje się ustęp w brzmieniu:"

„8. Koszty transportu mogą składać się z kosztów jednostkowych, sum ryczałtowych lub stawek ryczałtowych określonych dla kategorii kosztu.”;

"

15)  art. 26 ust. 1 i 2 otrzymują brzmienie:"

„1. Działania, na których realizację przyznawana jest pomoc finansowa na mocy niniejszej decyzji, nie mogą być wspierane w ramach innych unijnych instrumentów finansowych. Jednakże, zgodnie z art. 191 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2018/1046* pomoc finansowa przyznana na podstawie art. 21, 22 i 23 niniejszej decyzji nie uniemożliwia otrzymania finansowania z innych instrumentów unijnych zgodnie z określonymi w nich warunkami.

Komisja zapewnia, aby podmioty wnioskujące o pomoc finansową na mocy niniejszej decyzji oraz beneficjenci takiej pomocy udzielali Komisji informacji dotyczących pomocy finansowej otrzymywanej z innych źródeł, w tym z budżetu ogólnego Unii, oraz dotyczących aktualnie rozpatrywanych wniosków o taką pomoc.

2.  Synergie, komplementarność i zwiększoną koordynację rozwija się z wykorzystaniem innych instrumentów Unii, takich jak instrumenty wspierające polityki w zakresie spójności, rozwoju obszarów wiejskich, badań naukowych, opieki zdrowotnej, ▌migracji i bezpieczeństwa, a także Fundusz Solidarności Unii Europejskiej. W przypadku reagowania na kryzysy humanitarne w państwach trzecich Komisja zapewnia komplementarność i spójność działań finansowanych na mocy niniejszej decyzji z działaniami finansowanymi na mocy rozporządzenia (WE) nr 1257/96, oraz to, aby takie działania były zgodne z Konsensusem europejskim w sprawie pomocy humanitarnej.

_____________________________________________________

* Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) z dnia 18 lipca 2018 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii, zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1296/2013, (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013, (UE) nr 1304/2013, (UE) nr 1309/2013, (UE) nr 1316/2013, (UE) nr 223/2014 i (UE) nr 283/2014 oraz decyzję nr 541/2014/UE, a także uchylające rozporządzenie (UE, Euratom) nr 966/2012 (Dz.U. L 193 z 30.7.2018, s. 1).”;

"

16)  w art. 28 wprowadza się następujące zmiany:

a)  ust. 1 otrzymuje brzmienie:"

„1. W unijnym mechanizmie mogą uczestniczyć także:

   a) państwa należące do Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) będące członkami Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG), na warunkach ustanowionych w Porozumieniu EOG, oraz inne państwa europejskie, jeżeli przewidują to umowy i procedury;
   b) państwa przystępujące, państwa kandydujące i potencjalne państwa kandydujące, zgodnie z ogólnymi zasadami i ogólnymi warunkami udziału tych państw w programach Unii ustanowionymi w odpowiednich umowach ramowych i decyzjach rady stowarzyszenia lub podobnych porozumieniach.

1a.  Udział w unijnym mechanizmie obejmuje uczestnictwo w jego działaniach zgodnie z celami, wymogami, kryteriami, procedurami i terminami przewidzianymi w niniejszej decyzji oraz musi być zgodny ze szczególnymi warunkami określonymi w umowach zawartych między Unią a państwem uczestniczącym. ”;

"

b)  ust. 3 otrzymuje brzmienie:"

„3. Organizacje międzynarodowe lub regionalne lub państwa objęte europejską polityką sąsiedztwa mogą współpracować w działaniach w ramach unijnego mechanizmu, jeżeli zezwalają na to odpowiednie umowy dwustronne lub wielostronne zawarte między tymi organizacjami lub państwami a Unią.”;

"

17)  art. 30 otrzymuje brzmienie::"

Artykuł 30

Wykonywanie przekazanych uprawnień

1.  Powierzenie Komisji uprawnień do przyjmowania aktów delegowanych podlega warunkom określonym w niniejszym artykule.

2.  Uprawnienia do przyjmowania aktów delegowanych, o których mowa w art. 19 ust. 5 i 6 powierza się Komisji do dnia 31 grudnia 2020 r.

3.  Uprawnienia do przyjmowania aktów delegowanych, o których mowa w art. 21 ust. 3, powierza się Komisji na czas nieokreślony od dnia … [data wejścia w życie niniejszej decyzji zmieniającej].

4.  Przekazanie uprawnień, o którym mowa w art. 19 ust. 5 i 6 oraz art. 21 ust. 3, może zostać w dowolnym momencie odwołane przez Parlament Europejski lub przez Radę. Decyzja o odwołaniu kończy przekazanie określonych w niej uprawnień. Decyzja o odwołaniu staje się skuteczna następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej lub w późniejszym terminie określonym w tej decyzji. Nie wpływa ona na ważność już obowiązujących aktów delegowanych.

5.  Przed przyjęciem aktu delegowanego Komisja konsultuje się z ekspertami wyznaczonymi przez każde państwo członkowskie zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa.

6.  Niezwłocznie po przyjęciu aktu delegowanego Komisja przekazuje go równocześnie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.

7.  Akt delegowany przyjęty na podstawie art. 19 ust. ust. 5 i 6 oraz art. 21 ust. 3 wchodzi w życie tylko wówczas, gdy ani Parlament Europejski, ani Rada nie wyraziły sprzeciwu w terminie [dwóch miesięcy] od przekazania tego aktu Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, lub gdy, przed upływem tego terminu, zarówno Parlament Europejski, jak i Rada poinformowały Komisję, że nie wniosą sprzeciwu. Termin ten przedłuża się o dwa miesiące z inicjatywy Parlamentu Europejskiego lub Rady.”;

"

18)  art. 32 ust. 1 lit. g) i h) otrzymują brzmienie:"

„g) ustanowienie zdolności rescEU, zarządzanie nimi i ich utrzymywanie, jak przewidziano w art. 12, w tym kryteria podejmowania decyzji o rozmieszczeniu, procedury operacyjne, a także koszty, o których mowa w art. 21 ust. 3;

   h) utworzenie i organizacja unijnej sieci wiedzy w zakresie ochrony ludności, jak przewidziano w art. 13;
   ha) kategorie mało prawdopodobnego ryzyka o poważnych skutkach oraz odpowiednie zdolności do zarządzania nimi, o czym mowa w art. 21 ust. 4;
   hb) kryteria i procedury uznawania długoterminowego zobowiązania i nadzwyczajnych wkładów na rzecz ochrony ludności w Unii, o czym mowa w art. 20 lit. a).”;

"

19)  art. 34 otrzymuje brzmienie:"

„Artykuł 34

Ocena

1.  Działania objęte pomocą finansową są regularnie monitorowane w celu śledzenia postępów w ich realizacji.

2.  Komisja co dwa lata przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie dotyczące operacji oraz postępów w działaniach realizowanych na podstawie art. 11 i 12. Sprawozdanie zawiera informacje dotyczące postępów w osiąganiu celów w zakresie zdolności oraz dotyczące pozostałych braków, o czym mowa w art. 11 ust. 2, z uwzględnieniem ustanowienia zdolności rescEU zgodnie z art. 12. Sprawozdanie zawiera również przegląd zmian budżetu i kosztów odnoszących się do zdolności reagowania oraz ocenę potrzeby dalszego rozwoju tych zdolności.

3.  Komisja ocenia stosowanie niniejszej decyzji oraz przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, do dnia 31 grudnia 2023 r., a następnie co pięć lat, komunikat w sprawie skuteczności, efektywności pod względem kosztów i dalszego wdrażania niniejszej decyzji, w szczególności w odniesieniu do art. 6 ust. 4, a także zdolności rescEU. W stosownych przypadkach Komisja może dołączyć do tego komunikatu wnioski dotyczące zmian niniejszej decyzji.”;

"

20)  art. 35 otrzymuje brzmienie:"

„Artykuł 35

Przepisy przejściowe

Do dnia 1 stycznia 2025 r. można udzielić unijnej pomocy finansowej na pokrycie 75 % kosztów niezbędnych do zapewnienia szybkiego dostępu do zdolności krajowych odpowiadających zdolnościom zdefiniowanym zgodnie z art. 12 ust. 2. W tym celu Komisja może bezpośrednie przyznać państwom członkowskim dotacje bez zaproszenia do składania wniosków.

Zdolności, o których mowa w akapicie pierwszym, określa się jako zdolności rescEU aż do końca okresu przejściowego.

Na zasadzie odstępstwa od art. 12 ust. 6 decyzja w sprawie rozmieszczenia zdolności, o których mowa w akapicie pierwszym, podejmowana jest przez państwo członkowskie, które udostępniło je jako zdolności rescEU. W przypadku gdy krajowa sytuacja kryzysowa, siła wyższa lub, w wyjątkowych przypadkach, poważne przyczyny uniemożliwiają państwu członkowskiemu udostępnienie tych zdolności w przypadku konkretnej klęski lub katastrofy, to państwo członkowskie jak najszybciej informuje o tym Komisję, odwołując się do niniejszego artykułu.”;

"

21)  uchyla się art. 38;

22)  odniesienia do „europejskiej zdolności reagowania kryzysowego”, „EERC” i „dobrowolnej puli” w całym tekście decyzji zastępuje się odniesieniem do „europejskiej puli ochrony ludności”;

23)  dodaje się załącznik Ia określony w załączniku do niniejszej decyzji.

Artykuł 2

Niniejsza decyzja wchodzi w życie następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Istniejące porozumienia objęte zakresem art. 28 decyzji nr 1313/2013/UE stosuje się nadal do czasu ich zastąpienia, stosownie do przypadku.

Sporządzono w ….

W imieniu Parlamentu Europejskiego W imieniu Rady

Przewodniczący Przewodniczący

Załącznik

„Załącznik Ia

Kategorie kosztów kwalifikujących się w związku z obliczaniem całkowitych szacunkowych kosztów zgodnie z art. 21 ust. 3

1.  Koszty wyposażenia

2.  Koszty utrzymania, w tym koszty naprawy

3.  Koszty ubezpieczenia

4.  Koszty szkoleń

5.  Koszty magazynowania

6.  Koszty rejestracyjne i certyfikacyjne

7.  Koszty materiałów eksploatacyjnych

8.  Koszty personelu wymaganego do zapewnienia dostępności i możliwości rozmieszczenia zdolności rescEU.”.

ZAŁĄCZNIK DO REZOLUCJI USTAWODAWCZEJ

Wspólne oświadczenie Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji

Dodatkową pulę środków finansowych na wdrożenie unijnego mechanizmu ochrony ludności w 2019 i 2020 r. ustalono na 205,6 mln EUR. Bez uszczerbku dla uprawnień władzy budżetowej część całkowitego wzrostu budżetu rescEU powinna zostać udostępniona w drodze przesunięć środków w dziale 3 (bezpieczeństwo i obywatelstwo) i dziale 4 (globalny wymiar Europy) wieloletnich ram finansowych na lata 2014-2020. Trzy instytucje przypominają, że część przesunięć środków jest już uwzględniona w budżecie na 2019 r., a 15,34 mln EUR zostało już uwzględnione w programowaniu finansowym na 2020 r.

W ramach procedury budżetowej na 2020 r. wzywa się Komisję do zaproponowania dodatkowych 18,24 mln EUR w postaci przesunięć środków, tak aby w tych samych działach osiągnąć 50 % w 2019 i 2020 r.

(1) Dotychczas nieopublikowana w Dzienniku Urzędowym.
(2)Dz. U. C 361 z 5.10.2018, s. 37.
(3)Opinia z dnia 18 października 2018 r. (dotychczas nieopublikowana w Dzienniku Urzędowym).
(4)Dz. U. C 361 z 5.10.2018, s. 37.
(5)Stanowisko Parlamentu Europejskiego z dnia 12 lutego 2019 r.
(6)Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1313/2013/UE z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 924).
(7)Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 320).
(8)Dyrektywa 2007/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. w sprawie oceny ryzyka powodziowego i zarządzania nim (Dz.U. L 288 z 6.11.2007, s. 27).
(9)Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2018/1046 z dnia 18 lipca 2018 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii, zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1296/2013, (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013, (UE) nr 1304/2013, (UE) nr 1309/2013, (UE) nr 1316/2013, (UE) nr 223/2014 i (UE) nr 283/2014 oraz decyzję nr 541/2014/UE, a także uchylające rozporządzenie (UE, Euratom) nr 966/2012 (Dz.U. L 193 z 30.7.2018, s. 1).
(10)Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1082/2013/UE z dnia 22 października 2013 r. w sprawie poważnych transgranicznych zagrożeń zdrowia oraz uchylająca decyzję nr 2119/98/WE (Dz.U. L 293 z 5.11.2013, s. 1).
(11)Dz.U. L 123 z 12.5.2016, s. 1.
(12)Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 z dnia 16 lutego 2011 r. ustanawiające przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję (Dz.U. L 55 z 28.2.2011, s. 13).


Minimalne wymogi dotyczące ponownego wykorzystania wody ***I
PDF 386kWORD 90k
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie minimalnych wymogów dotyczących ponownego wykorzystania wody (COM(2018)0337 – C8-0220/2018 – 2018/0169(COD))
P8_TA(2019)0071A8-0044/2019

Prace nad tym tekstem wciąż trwają, aby umożliwić publikację w wybranym języku. Wersja PDF lub WORD jest już dostępna. Proszę kliknąć na ikonę w prawym górnym rogu.


Homologacja i nadzór rynku pojazdów rolniczych i leśnych ***I
PDF 180kWORD 54k
Rezolucja
Tekst skonsolidowany
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zmiany i sprostowania rozporządzenia (UE) nr 167/2013 w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów rolniczych i leśnych (COM(2018)0289 – C8-0183/2018 – 2018/0142(COD))
P8_TA-PROV(2019)0072A8-0318/2018

(Zwykła procedura ustawodawcza: pierwsze czytanie)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając wniosek Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2018)0289),

–  uwzględniając art. 294 ust. 2 i art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z którymi wniosek został przedstawiony Parlamentowi przez Komisję (C8-0183/2018),

–  uwzględniając art. 294 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 19 września 2018 r.(1),

–  uwzględniając wstępne porozumienie zatwierdzone przez komisję przedmiotowo właściwą na podstawie art. 69f ust. 4 Regulaminu oraz przekazane pismem z dnia 16 stycznia 2018 r. zobowiązanie przedstawiciela Rady do zatwierdzenia stanowiska Parlamentu, zgodnie z art. 294 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 59 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów (A8-0318/2018),

1.  przyjmuje poniższe stanowisko w pierwszym czytaniu;

2.  zwraca się do Komisji o ponowne przekazanie mu sprawy, jeśli zastąpi ona pierwotny wniosek, wprowadzi w nim istotne zmiany lub planuje ich wprowadzenie;

3.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji oraz parlamentom narodowym.

Stanowisko Parlamentu Europejskiego przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 12 lutego 2019 r. w celu przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/...
w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) nr 167/2013 w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów rolniczych i leśnych

P8_TC1-COD(2018)0142


(Tekst mający znaczenie dla EOG)

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 114,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego(2),

stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą(3),

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)  Opisy pojazdów kategorii T1 i T2 zawarte w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 167/2013(4) wymagają wyjaśnienia w odniesieniu do kwestii położenia osi znajdującej się najbliżej kierowcy w przypadku ciągników ze zmianą pozycji przy zmienionym kierunku jazdy oraz kwestii metody obliczania wysokości środka ciężkości. W celu dokładnego i jednolitego ustalania wysokości środka ciężkości w przypadku pojazdów kategorii T2 należy wprowadzić odniesienie do mających zastosowanie na poziomie międzynarodowym norm określających środek ciężkości ciągnika.

(2)  Dla prawidłowego i całkowitego wdrożenia niniejszego rozporządzenia oraz aktów delegowanych i wykonawczych przyjętych w jego ramach niezwykle ważna jest dokładna definicja różnych cech ciągników rolniczych oparta na analizie ich specyfikacji technicznej. Biorąc pod uwagę, że dyskusje dotyczące definicji kategorii prowadzone są na odpowiednich forach międzynarodowych, których stroną jest Unia, Komisja powinna uwzględnić te prace, aby zapobiec wszelkiemu niewspółmiernemu i negatywnemu wpływowi na wymogi techniczne i procedury badań, a także wszelkim negatywnym skutkom dla producentów, w szczególności producentów wysoce specjalistycznych ciągników.

(3)  W rozporządzeniu (UE) nr 167/2013 należy wyjaśnić, że termin „maszyny wymienne” oznacza „wymienne urządzenia▌”, w celu zapewnienia spójnego stosowania terminologii w całym tym rozporządzeniu.

(4)  W rozporządzeniu (UE) nr 167/2013 od importerów wymaga się zachowania kopii świadectwa zgodności w odniesieniu do produktów, które nie są zgodne z tym rozporządzeniem lub które stanowią poważne zagrożenie. Należy wyjaśnić, że odniesienie dotyczy świadectwa homologacji typu UE. Należy zatem zmienić to rozporządzenie, wprowadzając odniesienie do odpowiedniego dokumentu.

(5)  Rozporządzenie (UE) nr 167/2013 wymaga, aby świadectwo homologacji typu UE zawierało w załączniku wyniki badań. Należy wyjaśnić, że odniesienie dotyczy arkusza wyników badań. Należy zatem zmienić to rozporządzenie, wprowadzając odniesienie do odpowiedniego załącznika.

(6)  Rozporządzeniem (UE) nr 167/2013 przyznano Komisji uprawnienia do przyjmowania aktów delegowanych na okres pięciu lat, który upłynął w dniu 21 marca 2018 r. Ze względu na stałą potrzebę aktualizacji różnych elementów procesu homologacji typu określonych w tym rozporządzeniu i aktach przyjętych na jego podstawie, w szczególności w celu dostosowania ich do postępu technicznego lub wprowadzenia korekt, należy przedłużyć okres wykonywania przekazanych uprawnień z możliwością jego automatycznego przedłużenia.

(7)  Rozporządzenie (UE) nr 167/2013 zawiera odniesienie do uchylenia dyrektywy Rady 74/347/EWG(5), a powinno odnosić się do uchylenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/2/WE(6), która zawiera tekst jednolity tej pierwszej dyrektywy. Należy zatem zmienić odpowiednie odniesienie w rozporządzeniu (UE) nr 167/2013.

(8)  Ponieważ niniejsze rozporządzenie zmienia rozporządzenie (UE) nr 167/2013 bez poszerzenia jego treści normatywnej, a cele niniejszego rozporządzenia nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast ze względu na rozmiary i skutki działań możliwe jest ich lepsze osiągnięcie na poziomie Unii, może ona podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów.

(9)  Należy zatem odpowiednio zmienić rozporządzenie (UE) nr 167/2013,

PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

Artykuł 1

Zmiany w rozporządzeniu (UE) nr 167/2013

W rozporządzeniu (UE) nr 167/2013 wprowadza się następujące zmiany:

1)  art. 2 ust. 2 otrzymuje brzmienie:"

„2. Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do wymiennych urządzeń całkowicie unoszonych ponad ziemię lub niezdolnych do obracania się wokół osi pionowej, gdy pojazd, do którego są doczepione, porusza się po drodze.”;

"

2)   art. 4 pkt 2 i 3 otrzymują brzmienie:"

„2) „kategoria T1” obejmuje ciągniki kołowe, w których rozstaw kół osi położonej najbliżej kierowcy wynosi nie mniej niż 1 150 mm, masa własna w stanie gotowości do jazdy przekracza 600 kg, a prześwit jest nie większy niż 1 000 mm; w przypadku ciągników ze zmianą pozycji przy zmienionym kierunku jazdy (z odwracanym siedzeniem i kołem kierownicy) oś najbliższa kierowcy to oś wyposażona w opony o największej średnicy;

   3) „kategoria T2” obejmuje ciągniki kołowe o minimalnym rozstawie kół mniejszym niż 1 150 mm, masie własnej w stanie gotowości do jazdy przekraczającej 600 kg, prześwicie nie większym niż 600 mm; jeżeli iloraz wysokości środka ciężkości ciągnika (określonej zgodnie z normą ISO 789-6:1982 i mierzonej od podłoża) przez średni minimalny rozstaw kół każdej osi przekracza 0,90, maksymalna prędkość konstrukcyjna jest ograniczona do 30 km/h;”;

"

3)  art. 12 ust. 3 otrzymuje brzmienie:"

„3. Przez okres 10 lat od chwili wprowadzenia pojazdu do obrotu i przez okres pięciu lat od chwili wprowadzenia do obrotu układu, komponentu lub oddzielnego zespołu technicznego importerzy przechowują kopię świadectwa homologacji typu UE do wglądu organów udzielających homologacji i organów nadzoru rynku oraz zapewniają możliwość udostępnienia tym organom na ich żądanie pakietu informacyjnego, o którym mowa w art. 24 ust. 10.”;

"

4)  art. 25 ust. 1 lit. b) otrzymuje brzmienie:"

„b) arkusz wyników badań;”;

"

5)  art. 39 ust. 1 akapit drugi otrzymuje brzmienie:"

„Akapit pierwszy ma zastosowanie wyłącznie do pojazdów znajdujących się na terytorium Unii, które w chwili produkcji były objęte ważną homologacją typu UE, ale nie zostały zarejestrowane ani dopuszczone, zanim ta homologacja typu UE utraciła ważność.”;

"

6)   art. 71 ust. 2 otrzymuje brzmienie:"

„2. Uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych, o których mowa w art. 17 ust. 5, art. 18 ust. 4, art. 19 ust. 6, art. 20 ust. 8, art. 27 ust. 6, art. 28. ust. 6, art. 45 ust. 4, art. 49 ust. 3, art. 53 ust. 12, art. 61 i 70, powierza się Komisji na okres pięciu lat od dnia 22 marca 2013 r. Przekazanie uprawnień zostaje automatycznie przedłużone na takie same okresy, chyba że Parlament Europejski lub Rada sprzeciwią się takiemu przedłużeniu nie później niż trzy miesiące przed końcem każdego okresu. Komisja sporządza sprawozdanie dotyczące przekazania uprawnień nie później niż w dniu 22 czerwca 2022 r. oraz na dziewięć miesięcy przed końcem każdego kolejnego pięcioletniego okresu.”;

"

7)  art. 76 ust. 1 otrzymuje brzmienie:"

„1. Bez uszczerbku dla art. 73 ust. 2 niniejszego rozporządzenia, dyrektywy 76/432/WE, 76/763/EWG, 77/537/EWG, 78/764/EWG, 80/720/EWG, 86/297/EWG, 86/298/EWG, 86/415/EWG, 87/402/EWG, 2000/25/EWG, 2003/37/WE, 2008/2/WE, 2009/57/WE, 2009/58/WE, 2009/59/WE, 2009/60/WE, 2009/61/WE, 2009/63/WE, 2009/64/WE, 2009/66/WE, 2009/68/WE, 2009/75/WE, 2009/76/WE oraz 2009/144/WE tracą moc ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2016 r.”.

"

Artykuł 2

Wejście w życie

Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.

Sporządzono w […] dnia […] r.

W imieniu Parlamentu Europejskiego W imieniu Rady

Przewodniczący Przewodniczący

(1) Dz.U. C 440 z 6.12.2018, s. 10.
(2) Dz.U. C 440 z 6.12.2018, s. 104.
(3)Stanowisko Parlamentu Europejskiego z dnia 12 lutego 2019 r.
(4)Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 167/2013 z dnia 5 lutego 2013 r. w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów rolniczych i leśnych (Dz.U. L 60 z 2.3.2013, s. 1).
(5) Dyrektywa Rady 74/347/EWG z dnia 25 czerwca 1974 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do pola widzenia i wycieraczek szyb przednich w kołowych ciągnikach rolniczych lub leśnych (Dz.U. L 191 z 15.7.1974, s. 5).
(6) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/2/WE z dnia 15 stycznia 2008 r. w sprawie pola widzenia i wycieraczek szyb przednich w kołowych ciągnikach rolniczych i leśnych (Dz.U. L 24 z 29.1.2008, s. 30).


Program na rzecz jednolitego rynku, konkurencyjności przedsiębiorstw oraz statystyki europejskiej ***I
PDF 497kWORD 131k
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program na rzecz jednolitego rynku, konkurencyjności przedsiębiorstw, w tym małych i średnich przedsiębiorstw, oraz statystyk europejskich oraz uchylającego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 99/2013, (UE) nr 1287/2013, (UE) nr 254/2014, (UE) nr 258/2014, (UE) nr 652/2014 i (UE) 2017/826 (COM(2018)0441 – C8-0254/2018 – 2018/0231(COD))
P8_TA(2019)0073A8-0052/2019

Prace nad tym tekstem wciąż trwają, aby umożliwić publikację w wybranym języku. Wersja PDF lub WORD jest już dostępna. Proszę kliknąć na ikonę w prawym górnym rogu.


VAT: docelowy system opodatkowania handlu między państwami członkowskimi *
PDF 235kWORD 64k
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2006/112/WE w zakresie wprowadzenia szczegółowych środków technicznych dotyczących funkcjonowania docelowego systemu VAT dotyczącego opodatkowania wymiany handlowej między państwami członkowskimi (COM(2018)0329 – C8-0317/2018 – 2018/0164(CNS))
P8_TA-PROV(2019)0074A8-0028/2019

(Specjalna procedura ustawodawcza – konsultacja)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając wniosek Komisji przedstawiony Radzie (COM(2018)0329),

–  uwzględniając art. 113 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C8-0317/2018),

–  uwzględniając art. 78c Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Gospodarczej i Monetarnej (A8-0028/2019),

1.  zatwierdza po poprawkach wniosek Komisji;

2.  zwraca się do Komisji o odpowiednią zmianę jej wniosku, zgodnie z art. 293 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej;

3.  zwraca się do Rady o poinformowanie go, jeśli uzna ona za stosowne odejście od tekstu przyjętego przez Parlament;

4.  zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do wniosku Komisji;

5.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie, Komisji i parlamentom narodowym.

Tekst proponowany przez Komisję   Poprawka
Poprawka 1
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 1
(1)  W 1967 r., gdy Rada przyjęła na podstawie dyrektyw Rady 62/227/EWG1 i 67/228/EWG2 wspólny system podatku od wartości dodanej (VAT), podjęto zobowiązanie do ustanowienia docelowego systemu VAT dotyczącego opodatkowania wymiany handlowej między państwami członkowskimi funkcjonującego w podobny sposób, jakby miało to miejsce w jednym państwie członkowskim. Ponieważ nie było odpowiednich warunków politycznych i technicznych do wprowadzenia takiego systemu, po zniesieniu z końcem 1992 r. granic fiskalnych między państwami członkowskimi przyjęto przepisy przejściowe dotyczące VAT. Obowiązująca dyrektywa Rady 2006/112/WE3 przewiduje, że te przepisy przejściowe należy zastąpić przepisami docelowymi opartymi, co do zasady, na opodatkowaniu dostaw towarów i świadczenia usług w państwie członkowskim pochodzenia.
(1)  W 1967 r., gdy Rada przyjęła na podstawie dyrektyw Rady 62/227/EWG1 i 67/228/EWG2 wspólny system podatku od wartości dodanej (VAT), podjęto zobowiązanie do ustanowienia docelowego systemu VAT dotyczącego opodatkowania wymiany handlowej między państwami członkowskimi funkcjonującego w podobny sposób, jakby miało to miejsce w jednym państwie członkowskim. Ponieważ nie było odpowiednich warunków politycznych i technicznych do wprowadzenia takiego systemu, po zniesieniu z końcem 1992 r. granic fiskalnych między państwami członkowskimi przyjęto przepisy przejściowe dotyczące VAT. Obowiązująca dyrektywa Rady 2006/112/WE3 przewiduje, że te przepisy przejściowe należy zastąpić przepisami docelowymi opartymi, co do zasady, na opodatkowaniu dostaw towarów i świadczenia usług w państwie członkowskim pochodzenia. Te przepisy przejściowe obowiązują już jednak od dziesięcioleci, w wyniku czego powstał skomplikowany tymczasowy system VAT podatny na wewnątrzunijne transgraniczne oszustwa związane z VAT. Te przepisy przejściowe mają szereg wad, które powodują, że system VAT ani nie jest w pełni efektywny, ani nie spełnia wymogów prawdziwie jednolitego rynku. Słabość tymczasowego systemu VAT stała się widoczna już po kilku latach od jego wprowadzenia. Od tego czasu podjęto szereg działań o charakterze ustawodawczym (poprawa współpracy administracyjnej, krótsze terminy przekazywania informacji podsumowujących, sektorowy mechanizm odwrotnego obciążenia) i nieustawodawczym. Niedawno przeprowadzone badania na temat luki w podatku VAT wykazały jednak, że kwoty niepobranego VAT są nadal ogromne. Jest to pierwszy wniosek ustawodawczy od wprowadzenia w 1992 r. obecnie obowiązujących przepisów dotyczących VAT, a jego celem jest wyeliminowanie przyczyny oszustw transgranicznych. W komunikacie z 28 października 2015 r. pt. „Usprawnianie jednolitego rynku: więcej możliwości dla obywateli i przedsiębiorstw” Komisja uznała złożoność obecnych przepisów o VAT za jedną z głównych przeszkód dla urzeczywistnienia jednolitego rynku. W tym samym czasie luka w podatku VAT, definiowana jako różnica kwoty rzeczywistych wpływów z VAT i teoretycznie należnej kwoty tych wpływów, wzrastała, osiągając w 2015 r. 151,5 mld EUR w UE-28. Świadczy to o potrzebie pilnej i kompleksowej reformy systemu VAT z myślą o wprowadzeniu docelowego systemu VAT, aby ułatwić i uprościć transgraniczny handel wewnątrzunijny i w większym stopniu uodpornić ten system na oszustwa.
__________________
__________________
1 Pierwsza dyrektywa Rady 67/227/EWG z dnia 11 kwietnia 1967 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich dotyczących podatków obrotowych (Dz.U. 71 z 14.4.1967, s. 1301).
1 Pierwsza dyrektywa Rady 67/227/EWG z dnia 11 kwietnia 1967 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich dotyczących podatków obrotowych (Dz.U. 71 z 14.4.1967, s. 1301).
2 Druga dyrektywa Rady 67/228/EWG z dnia 11 kwietnia 1967 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich dotyczących podatków obrotowych – struktura i warunki stosowania wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. 71 z 14.4.1967, s. 1303).
2 Druga dyrektywa Rady 67/228/EWG z dnia 11 kwietnia 1967 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich dotyczących podatków obrotowych – struktura i warunki stosowania wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. 71 z 14.4.1967, s. 1303).
3 Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. L 347 z 11.12.2006, s. 1).
3 Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. L 347 z 11.12.2006, s. 1).
Poprawka 2
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 1 a (nowy)
(1a)  Ponadto w przeszłości Komisja, wspierana przez Parlament Europejski, zawsze wskazywała, że system VAT oparty na opodatkowaniu w miejscu pochodzenia stanowi właściwe rozwiązanie służące lepszemu uodpornieniu unijnego systemu VAT na oszustwa i że taki system jest najlepiej dostosowany do prawidłowo funkcjonującego jednolitego rynku. Obecna inicjatywa opiera się jednak na preferowanym przez państwa członkowskie podejściu przewidującym opodatkowanie w miejscu przeznaczenia, które zapewni im pewną elastyczność w ustalaniu stawek VAT.
Poprawka 3
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 2
(2)  Rada, przy wsparciu Parlamentu Europejskiego1 i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego2, potwierdziła, że system oparty na miejscu pochodzenia jest niemożliwy do osiągnięcia, i zachęciła Komisję do prowadzenia dogłębnych prac technicznych oraz szerokiego dialogu z państwami członkowskimi w celu dokonania szczegółowej analizy różnych możliwych sposobów wdrożenia zasady miejsca przeznaczenia3.
(2)  Rada, przy wsparciu Parlamentu Europejskiego1 i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego2, potwierdziła, że system oparty na miejscu pochodzenia jest niemożliwy do osiągnięcia, i zachęciła Komisję do prowadzenia dogłębnych prac technicznych oraz szerokiego dialogu z państwami członkowskimi w celu dokonania szczegółowej analizy różnych możliwych sposobów wdrożenia zasady miejsca przeznaczenia3, aby zapewnić opodatkowanie dostaw towarów z jednego państwa członkowskiego do drugiego w taki sposób, jakby były one dostarczane i nabywane w jednym państwie członkowskim. Utworzenie jednolitego unijnego obszaru VAT ma kluczowe znaczenie dla zmniejszenia kosztów przestrzegania przepisów ponoszonych przez przedsiębiorstwa, w szczególności MŚP prowadzące działalność transgraniczną, ograniczenia ryzyka transgranicznych oszustw związanych z VAT i uproszczenia procedur związanych z VAT. Docelowy system VAT wzmocni rynek wewnętrzny i stworzy lepsze warunki biznesowe dla handlu transgranicznego. Powinien on uwzględniać zmiany, które są konieczne ze względu na rozwój technologii i cyfryzację. Niniejsza dyrektywa ustanawia środki techniczne na potrzeby wdrożenia tzw. kamieni węgielnych określonych przez Komisję we wniosku z 18 stycznia 2018 r.3a Państwa członkowskie powinny zatem podejmować decyzje na podstawie wspomnianych wyżej „kamieni węgielnych” w celu szybkiego przystąpienia do wdrażania niniejszej dyrektywy.
__________________
__________________
1 Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 października 2011 r. w sprawie przyszłości podatku VAT (P7_TA(2011)0436) http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?type=TA&language=PL&reference=P7-TA-2011-0436
1 Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 października 2011 r. w sprawie przyszłości podatku VAT (P7_TA(2011)0436) http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?type=TA&language=PL&reference=P7-TA-2011-0436
2 Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 14 lipca 2011 r. w sprawie: „Zielona księga w sprawie przyszłości podatku VAT – W stronę prostszego, solidniejszego i wydajniejszego systemu podatku VAT” http://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=celex:52011AE1168
2 Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 14 lipca 2011 r. w sprawie: „Zielona księga w sprawie przyszłości podatku VAT – W stronę prostszego, solidniejszego i wydajniejszego systemu podatku VAT” http://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=celex:52011AE1168
3 Konkluzje Rady w sprawie przyszłości VAT – 3167. posiedzenie Rady do Spraw Gospodarczych i Finansowych, Bruksela, 15 maja 2012 r. (zob. w szczególności pkt B 4) http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/ecofin/130257.pdf
3 Konkluzje Rady w sprawie przyszłości VAT – 3167. posiedzenie Rady do Spraw Gospodarczych i Finansowych, Bruksela, 15 maja 2012 r. (zob. w szczególności pkt B 4) http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/ecofin/130257.pdf
3a Wniosek dotyczący dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2006/112/WE w zakresie stawek podatku od wartości dodanej, COM(2018)0020, 2018/0005(CNS).
Poprawka 4
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 3
(3)  W planie działania w sprawie VAT1 Komisja określa zmiany systemu VAT niezbędne do opracowania dla handlu wewnątrzunijnego takiego systemu, który byłby oparty na opodatkowaniu transgranicznych dostaw towarów w miejscu przeznaczenia. Następnie Rada potwierdziła konkluzje zawarte w planie działania i stwierdziła między innymi, że w jej opinii zasadę kraju pochodzenia, jaką przewiduje się dla docelowego systemu VAT, należy zastąpić zasadą opodatkowania w państwie członkowskim przeznaczenia2.
(3)  W planie działania w sprawie VAT1 Komisja określa zmiany systemu VAT niezbędne do opracowania dla handlu wewnątrzunijnego takiego systemu, który byłby oparty na opodatkowaniu transgranicznych dostaw towarów w miejscu przeznaczenia. Następnie Rada potwierdziła konkluzje zawarte w planie działania i stwierdziła między innymi, że w jej opinii zasadę kraju pochodzenia, jaką przewiduje się dla docelowego systemu VAT, należy zastąpić zasadą opodatkowania w państwie członkowskim przeznaczenia2. Zmiana ta powinna przyczynić się do ograniczenia oszustw transgranicznych związanych z VAT o kwotę szacowaną na 50 mld EUR rocznie.
__________________
__________________
1 Plan działania w sprawie VAT „W kierunku jednolitego unijnego obszaru VAT – czas na decyzje” (COM(2016) 148 final z 7.4.2016).
1 Plan działania w sprawie VAT „W kierunku jednolitego unijnego obszaru VAT – czas na decyzje” (COM(2016) 148 final z 7.4.2016).
2 Zob.: http://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2016/05/25-conclusions-vat-action-plan/
2 Zob.: http://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2016/05/25-conclusions-vat-action-plan/
Poprawka 5
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 4 a (nowy)
(4a)   W celu zapewnienia skutecznej współpracy między państwami członkowskimi Komisja powinna zagwarantować przejrzystość systemu, w szczególności przez obowiązkowe podawanie co roku do wiadomości publicznej oszustw popełnionych w każdym państwie członkowskim. Przejrzystość jest również ważna dla zrozumienia skali oszustw, podnoszenia świadomości ogółu społeczeństwa i wywierania nacisku na państwa członkowskie.
Poprawka 6
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 5 a (nowy)
(5a)   Należy zwrócić szczególną uwagę na stanowiska Parlamentu Europejskiego przyjęte w rezolucjach ustawodawczych z 3 października 2018 r. w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2006/112/WE w odniesieniu do harmonizacji i uproszczenia niektórych przepisów w systemie podatku od wartości dodanej oraz wprowadzenia docelowego systemu opodatkowania handlu między państwami członkowskimi (COM(2017)0569 – C8-0363/2017 – -2017/0251(CNS)) oraz w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2006/112/WE w zakresie stawek podatku od wartości dodanej (COM(2018)0020 – C8-0023/2018 – 2018/0005(CNS)), a także w rezolucji ustawodawczej z 3 lipca 2018 r. w sprawie zmienionego wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 904/2010 w odniesieniu do środków wzmacniania współpracy administracyjnej w dziedzinie podatku od wartości dodanej (COM(2017)0706 – C8-0441/2017 – 2017/0248(CNS)).
Poprawka 7
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 13
(13)  Ogólny przepis dotyczący dostaw towarów, w tym wewnątrzunijnych dostaw towarów, i świadczenia usług powinien przewidywać, że to dostawca jest zobowiązany do zapłaty VAT.
(13)  Ogólny przepis dotyczący dostaw towarów, w tym wewnątrzunijnych dostaw towarów, i świadczenia usług powinien przewidywać, że to dostawca jest zobowiązany do zapłaty VAT. Te nowe zasady umożliwią państwom członkowskim skuteczniejszą walkę z oszustwami związanymi z VAT, zwłaszcza z wewnątrzwspólnotowymi oszustwami typu „znikający podmiot gospodarczy”, które powodują straty rzędu co najmniej 50 mld EUR rocznie.
Poprawka 8
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 14 a (nowy)
(14a)   Należy wprowadzić ścisłe kryteria, stosowane w sposób zharmonizowany przez wszystkie państwa członkowskie, pozwalające określić, które przedsiębiorstwa mogą skorzystać ze statusu podatnika certyfikowanego. Należy także ustanowić wspólne zasady i przepisy, które pozwolą na nakładanie grzywien i kar w przypadku naruszeń.
Poprawka 9
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 14 b (nowy)
(14b)   Komisja powinna być odpowiedzialna za przedstawienie dalszych wytycznych oraz powinna kontrolować poprawność stosowania takich zharmonizowanych kryteriów przez państwa członkowskie w całej Unii.
Poprawka 10
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 15
(15)  Należy zmienić przepisy dotyczące tymczasowego stosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia w odniesieniu do towarów ruchomych, aby zapewnić spójność tych przepisów z nowymi przepisami dotyczącymi osoby zobowiązanej do zapłaty VAT w odniesieniu do wewnątrzunijnych dostaw towarów.
(15)  Należy zmienić przepisy dotyczące tymczasowego stosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia w odniesieniu do towarów ruchomych, aby zapewnić spójność tych przepisów z nowymi przepisami dotyczącymi osoby zobowiązanej do zapłaty VAT w odniesieniu do wewnątrzunijnych dostaw towarów. W związku z wdrożeniem niniejszej dyrektywy tymczasowe stosowanie mechanizmu odwrotnego obciążenia może nie być już wymagane. Komisja powinna w związku z tym przeanalizować w odpowiednim czasie potrzebę uchylenia wniosku dotyczącego tymczasowego stosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia.
Poprawka 11
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 23
(23)  W celu zapewnienia spójności obowiązków związanych ze sprawozdawczością VAT nakładanych na duże przedsiębiorstwa, należy zmienić częstotliwość składania deklaracji VAT w ramach opisywanej procedury szczególnej; w tym celu należy nałożyć na podatników korzystających z tej procedury obowiązek składania comiesięcznych deklaracji VAT w ramach procedury, jeżeli ich roczny obrót w Unii przekracza 2 500 000 EUR.
(23)  W celu zapewnienia spójności obowiązków związanych ze sprawozdawczością VAT nakładanych na duże przedsiębiorstwa, należy zmienić częstotliwość składania deklaracji VAT w ramach opisywanej procedury szczególnej; w tym celu należy nałożyć na podatników korzystających z tej procedury obowiązek składania comiesięcznych deklaracji VAT w ramach procedury, jeżeli ich roczny obrót w Unii podlegający opodatkowaniu VAT przekracza 2 500 000 EUR.
Poprawka 12
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 25 a (nowy)
(25a)   Wysoki stopień niezgodności z przepisami nie tylko powoduje straty ekonomiczne dla sumiennych podatników, ale stanowi także zagrożenie dla spójności i zborności systemu fiskalnego i wywołuje uogólnione poczucie niesprawiedliwości poprzez zakłócenie konkurencji. Skuteczny i zrozumiały system ma kluczowe znaczenie dla generowania dochodów publicznych i kształtowania poczucia odpowiedzialności zarówno obywateli, jak i przedsiębiorstw.
Poprawka 13
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 26 a (nowy)
(26a)   Statystyki pokazują, że oszuści wykorzystują słabość systemu i śledzą rozwój gospodarki oraz dynamiczny wzrost zapotrzebowania na określone dostawy. Konieczne jest zatem ustanowienie systemu, który byłby wystarczająco dynamiczny, by poradzić sobie ze szkodliwymi praktykami i ograniczyć skalę zarówno celowego nieprzestrzegania przepisów (oszustw), jak i nieintencjonalnej niezgodności z przepisami.
Poprawka 14
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 26 b (nowy)
(26b)   Aby ułatwić handel i zwiększyć pewność prawa w obrębie jednolitego rynku, Komisja – koncentrując się w szczególności na potrzebach MŚP, które prowadzą wewnątrzwspólnotową transgraniczną działalność gospodarczą – powinna we współpracy z państwami członkowskimi stworzyć kompleksowy i publicznie dostępny unijny internetowy portal informacyjny dla przedsiębiorstw dotyczący VAT. Ten wielojęzyczny portal powinien umożliwić szybki dostęp do dokładnych, aktualnych i istotnych informacji o funkcjonowaniu systemu VAT w poszczególnych państwach członkowskich, a w szczególności o prawidłowych stawkach VAT na różne produkty i usługi w poszczególnych państwach członkowskich, a także o warunkach stosowania stawki zerowej. Taki portal mógłby również pomóc w rozwiązaniu problemu, jakim jest luka w podatku VAT.
Poprawka 15
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 26 c (nowy)
(26c)   Punkty kompleksowej obsługi stanowią główny element nowego systemu opartego na zasadzie miejsca przeznaczenia, bez którego to elementu złożoność systemu VAT i obciążenia administracyjne znacznie by się zwiększyły. Aby zapewnić interoperacyjność, łatwość użytkowania i odporność na oszustwa w przyszłości, punkty kompleksowej obsługi dla przedsiębiorstw powinny korzystać ze zharmonizowanego transgranicznego systemu informatycznego, opartego na wspólnych normach i umożliwiającego automatyczne wyszukiwanie i wprowadzanie danych, na przykład dzięki zastosowaniu ujednoliconych standardowych formularzy.
Poprawka 16
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 28
(28)  W wyniku wprowadzenia, jako nowej koncepcji, wewnątrzunijnej dostawy towarów należy zastąpić termin „Wspólnota” terminem „Unia”, aby zapewnić zaktualizowane i spójne stosowanie tego terminu.
(28)  W wyniku wprowadzenia, jako nowej koncepcji, wewnątrzunijnej dostawy towarów należy zastąpić termin „Wspólnota” terminem „Unia” w całej dyrektywie, aby zapewnić zaktualizowane i spójne stosowanie tego terminu.
Poprawka 17
Wniosek dotyczący dyrektywy
Motyw 30 a (nowy)
(30a)  Środki ustawodawcze mające na celu reformę systemu VAT, zwalczanie oszustw związanych z VAT oraz zmniejszenie luki w podatku VAT mogą być skuteczne tylko wówczas, gdy administracje podatkowe państw członkowskich będą ściślej współpracować w duchu wzajemnego zaufania i wymieniać się istotnymi informacjami, aby być w stanie realizować swoje zadania.
Poprawka 18
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 4 a (nowy)
Dyrektywa 2006/112/WE
Artykuł 8
4a)  art. 8 otrzymuje brzmienie:
„Artykuł 8
„Artykuł 8
Jeżeli Komisja uzna, że przepisy przewidziane w art. 6 i 7 nie mają już uzasadnienia, szczególnie w kategoriach neutralnych warunków konkurencji lub zasobów własnych, przedstawia ona Radzie odpowiednie wnioski.”
Jeżeli Komisja uzna, że przepisy przewidziane w art. 6 i 7 nie mają już uzasadnienia, szczególnie w kategoriach uczciwej konkurencji lub zasobów własnych, przedstawia ona Parlamentowi Europejskiemu i Radzie odpowiednie wnioski.”;
Poprawka 19
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 7
Dyrektywa 2006/112/WE
Artykuł 13 a – ustęp 1 – akapit 3
Jeżeli wnioskodawca jest podatnikiem, któremu przyznano status upoważnionego przedsiębiorcy na potrzeby celne, kryteria określone w ust. 2 uznaje się za spełnione.
Jeżeli wnioskodawca jest podatnikiem, któremu przyznano status upoważnionego przedsiębiorcy na potrzeby celne, kryteria określone w ust. 2 uznaje się za spełnione do celów niniejszej dyrektywy.
Poprawka 20
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 7
Dyrektywa 2006/112/WE
Artykuł 13 a – ustęp 2 – litera a a (nowa)
aa)   braku skazania za poważne przestępstwo związane z działalnością gospodarczą wnioskodawcy, takie jak między innymi:
(i)  pranie pieniędzy;
(ii)  uchylanie się od opodatkowania i oszustwo podatkowe;
(iii)  nadużycia związane z programami i funduszami unijnymi;
(iv)  oszukańcze bankructwo (niewypłacalność);
(v)  oszustwo ubezpieczeniowe lub inne oszustwo finansowe;
(vi)  przekupstwo i/lub korupcja;
(vii)  cyberprzestępczość;
(viii)  przynależność do organizacji przestępczej;
(ix)  przestępstwa w dziedzinie prawa konkurencji;
(x)  bezpośrednie lub pośrednie zaangażowanie w działalność terrorystyczną;
Poprawka 21
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 7
Dyrektywa 2006/112/WE
Artykuł 13 a – ustęp 2 – litera c
c)  dowodu wypłacalności finansowej wnioskodawcy, którą uznaje się za udowodnioną, gdy wnioskodawca ma dobrą sytuację finansową pozwalającą mu na wypełnianie zobowiązań, stosownie do rodzaju prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, lub gdy posiada gwarancje udzielone przez zakład ubezpieczeń lub inną instytucję finansową lub przez inne wiarygodne gospodarczo osoby trzecie.
c)  dowodu wypłacalności finansowej wnioskodawcy w ostatnich trzech latach, którą uznaje się za udowodnioną, gdy wnioskodawca ma dobrą sytuację finansową pozwalającą mu na wypełnianie zobowiązań, stosownie do rodzaju prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, lub gdy posiada gwarancje udzielone przez zakład ubezpieczeń lub inną instytucję finansową lub przez inne wiarygodne gospodarczo osoby trzecie. Wnioskodawca musi posiadać rachunek bankowy w instytucji finansowej mającej siedzibę w Unii.
Poprawka 22
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 7
Dyrektywa 2006/112/WE
Artykuł 13 a – ustęp 2 a (nowy)
2a.   Aby zapewnić zharmonizowaną interpretację kryteriów przyznawania statusu podatnika certyfikowanego, Komisja przyjmuje w drodze aktu wykonawczego dalsze wytyczne dla państw członkowskich dotyczące oceny tych kryteriów, które będą obowiązywać w całej Unii. Pierwszy akt wykonawczy zostanie przyjęty nie później niż miesiąc po dacie wejścia w życie niniejszej dyrektywy.
Poprawka 23
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 7
Dyrektywa 2006/112/WE
Artykuł 13 a – ustęp 3 a (nowy)
3a.   Aby zachęcać do składania wniosków o otrzymanie statusu podatnika certyfikowanego, Komisja wprowadza procedurę dostosowaną do małych i średnich przedsiębiorstw.
Poprawka 24
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 7
Dyrektywa 2006/112/WE
Artykuł 13 a – ustęp 4 – akapit 1
Podatnik, który ubiega się o status podatnika certyfikowanego, musi dostarczyć organom podatkowym wszystkie wymagane przez nie informacje, aby umożliwić im podjęcie decyzji.
Podatnik, który ubiega się o status podatnika certyfikowanego, musi dostarczyć organom podatkowym wszystkie stosowne wymagane przez nie informacje, aby umożliwić im podjęcie decyzji. Organy podatkowe bezzwłocznie rozpatrują wniosek i powinny podlegać we wszystkich państwach członkowskich zharmonizowanym kryteriom w zakresie dostarczania informacji.
Poprawka 25
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 7
Dyrektywa 2006/112/WE
Artykuł 13 a – ustęp 4 a (nowy)
4a.   W przypadku przyznania statusu podatnika certyfikowanego odnośną informację udostępnia się za pośrednictwem systemu wymiany informacji o VAT. Zmiany tego statusu są niezwłocznie aktualizowane w tym systemie.
Poprawka 26
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 7
Dyrektywa 2006/112/WE
Artykuł 13 a – ustęp 5
5.  W przypadku odrzucenia wniosku organy podatkowe przekazują wnioskodawcy decyzję wraz z uzasadnieniem odmowy. Państwa członkowskie zapewniają, aby wnioskodawca miał prawo odwołania się od ewentualnej decyzji o odrzuceniu wniosku.
5.  W przypadku odrzucenia wniosku organy podatkowe niezwłocznie podają wnioskodawcy podstawę odmowy wraz z decyzją, w której jasno sformułowano podstawę odmowy. Państwa członkowskie zapewniają, aby wnioskodawca miał prawo odwołania się w rozsądnych ramach czasowych od ewentualnej decyzji o odrzuceniu wniosku.
Poprawka 27
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 7
Dyrektywa 2006/112/WE
Artykuł 13 a – ustęp 5 a (nowy)
5a.   W przypadku odrzucenia wniosku o decyzji tej, jak również o podstawie odmowy powiadamia się organy podatkowe innych państw członkowskich.
Poprawka 28
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 7
Dyrektywa 2006/112/WE
Artykuł 13 a – ustęp 6
6.  Podatnik, który uzyskał status podatnika certyfikowanego, niezwłocznie informuje organy podatkowe o wszelkich okolicznościach zaistniałych po wydaniu decyzji, a mogących wpływać na dalsze obowiązywanie tego statusu. Organy podatkowe cofają status podatkowy, jeżeli kryteria określone w ust. 2 nie są już spełnione.
6.  Podatnik, który uzyskał status podatnika certyfikowanego, w ciągu jednego miesiąca informuje organy podatkowe o wszelkich okolicznościach zaistniałych po wydaniu decyzji, a mogących wpływać na dalsze obowiązywanie tego statusu. Organy podatkowe cofają status podatkowy, jeżeli kryteria określone w ust. 2 nie są już spełnione. Organy podatkowe państw członkowskich, które przyznały status podatnika certyfikowanego, dokonują przeglądu tej decyzji co najmniej raz na dwa lata, aby upewnić się, że warunki są nadal spełniane. Jeżeli podatnik nie powiadomił organów podatkowych o jakichkolwiek okolicznościach mogących mieć wpływ na status podatnika certyfikowanego, zgodnie z aktem wykonawczym, lub celowo zataił te okoliczności, podatnik ten podlega proporcjonalnym, skutecznym i odstraszającym sankcjom, w tym utracie statusu podatnika certyfikowanego.
Poprawka 29
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 7
Dyrektywa 2006/112/WE
Artykuł 13 a – ustęp 6 a (nowy)
6a.   Podatnik, któremu odmówiono statusu certyfikowanego podatnika lub który z własnej inicjatywy poinformował organ podatkowy, że przestał spełniać kryteria określone w ust. 2, może ponownie ubiegać się o status podatnika certyfikowanego nie wcześniej niż sześć miesięcy od daty odmowy lub cofnięcia tego statusu, pod warunkiem spełnienia wszystkich kryteriów.
Poprawka 30
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 7
Dyrektywa 2006/112/WE
Artykuł 13 a – ustęp 6 b (nowy)
6b.   Komisja przyjmuje odpowiednie wytyczne w celu zapewnienia jednolitych norm monitorowania, czy podatnik kwalifikuje się do utrzymania statusu podatnika certyfikowanego, a także norm cofnięcia tego statusu w państwie członkowskim i państwach członkowskich.
Poprawka 31
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 7
Dyrektywa 2006/112/WE
Artykuł 13 a – ustęp 6 c (nowy)
6c.   Jeżeli w ciągu ostatnich trzech lat wnioskodawcy odmówiono przyznania statusu upoważnionego przedsiębiorcy zgodnie z unijnym kodeksem celnym, wnioskodawcy temu nie można przyznać statusu podatnika certyfikowanego.
Poprawka 32
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 7
Dyrektywa 2006/112/WE
Artykuł 13 a – ustęp 7
7.  Status podatnika certyfikowanego w jednym państwie członkowskim jest uznawany przez organy podatkowe wszystkich państw członkowskich.”;
7.  Status podatnika certyfikowanego w jednym państwie członkowskim jest uznawany przez organy podatkowe wszystkich państw członkowskich. Do wewnętrznych sporów dotyczących VAT między danym podatnikiem a krajowym organem podatkowym nadal będą miały zastosowanie mechanizmy krajowe.
Poprawka 33
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 56 a (nowy)
Dyrektywa 2006/112/WE
Artykuł 145 – ustęp 1
56a)  art. 145 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„1. Komisja przedstawia Radzie, w razie potrzeby, możliwie najszybciej, wnioski mające na celu sprecyzowanie zakresu stosowania zwolnień przewidzianych w art. 143 i 144 oraz określenie szczegółowych zasad ich wprowadzania.”
„1. Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, w razie potrzeby, możliwie najszybciej, wnioski mające na celu sprecyzowanie zakresu stosowania zwolnień przewidzianych w art. 143 i 144 oraz określenie szczegółowych zasad ich wprowadzania.”;
Poprawka 34
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 59 a (nowy)
Dyrektywa 2006/112/WE
Artykuł 150 – ustęp 1
59a)  art. 150 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„1. Komisja przedstawia Radzie, w razie potrzeby, możliwie najszybciej, wnioski mające na celu sprecyzowanie zakresu stosowania zwolnień przewidzianych w art. 148 oraz ustalenie szczegółowych zasad ich stosowania.”
„1. Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, w razie potrzeby, możliwie najszybciej, wnioski mające na celu sprecyzowanie zakresu stosowania zwolnień przewidzianych w art. 148 oraz ustalenie szczegółowych zasad ich stosowania.”;
Poprawka 35
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 68 a (nowy)
Dyrektywa 2006/112/WE
Artykuł 166
68a)  art. 166 otrzymuje brzmienie
Artykuł 166
Artykuł 166
„Komisja przedkłada Radzie, w razie potrzeby, możliwie najszybciej, wnioski dotyczące wspólnych zasad stosowania VAT do transakcji, o których mowa w sekcjach 1 i 2.”
„Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, w razie potrzeby, możliwie najszybciej, wnioski dotyczące wspólnych zasad stosowania VAT do transakcji, o których mowa w sekcjach 1 i 2.”;
Poprawka 36
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 123 a (nowy)
Dyrektywa 2006/112/WE
Artykuł 293 – akapit 1 – wprowadzenie
123a)  wprowadzenie w art. 293 akapit pierwszy otrzymuje brzmienie:
„Co cztery lata począwszy od przyjęcia niniejszej dyrektywy, na podstawie informacji uzyskanych od państw członkowskich, Komisja przedstawia Radzie sprawozdanie na temat stosowania przepisów niniejszego rozdziału oraz, w razie potrzeby i uwzględniając konieczność zapewnienia długoterminowej zbieżności przepisów krajowych, wnioski dotyczące następujących kwestii:”
„Co cztery lata począwszy od przyjęcia niniejszej dyrektywy, na podstawie informacji uzyskanych od państw członkowskich, Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie na temat stosowania przepisów niniejszego rozdziału oraz, w razie potrzeby i uwzględniając konieczność zapewnienia długoterminowej zbieżności przepisów krajowych, wnioski dotyczące następujących kwestii:”;
Poprawka 37
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 166 a (nowy)
Dyrektywa 2006/112/WE
Artykuł 395 – ustęp 3
166a)  art. 395 ust. 3 otrzymuje brzmienie:
„3. W terminie trzech miesięcy od przesłania powiadomienia, o którym mowa w ust. 2 akapit drugi, Komisja przedstawia Radzie stosowny wniosek lub, jeżeli wniosek o odstępstwo budzi jej zastrzeżenia, komunikat przedstawiający te zastrzeżenia.”
„3. W terminie trzech miesięcy od przesłania powiadomienia, o którym mowa w ust. 2 akapit drugi, Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie stosowny wniosek lub, jeżeli wniosek o odstępstwo budzi jej zastrzeżenia, komunikat przedstawiający te zastrzeżenia.”;
Poprawka 38
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 166 b (nowy)
Dyrektywa 2006/112/WE
Artykuł 396 – ustęp 3
166b)  art. 396 ust. 3 otrzymuje brzmienie:
„3. W terminie trzech miesięcy od przesłania powiadomienia, o którym mowa w ust. 2 akapit drugi, Komisja przedstawia Radzie stosowny wniosek lub, jeżeli wniosek o odstępstwo budzi jej zastrzeżenia, komunikat przedstawiający te zastrzeżenia.”
„3. W terminie trzech miesięcy od przesłania powiadomienia, o którym mowa w ust. 2 akapit drugi, Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie stosowny wniosek lub, jeżeli wniosek o odstępstwo budzi jej zastrzeżenia, komunikat przedstawiający te zastrzeżenia.”;
Poprawka 39
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 169 a (nowy)
Dyrektywa 2006/112/WE
Artykuł 404 a (nowy)
169a)  po art. 404 dodaje się nowy artykuł w brzmieniu:
„Artykuł 404a
W ciągu czterech lat od przyjęcia dyrektywy Rady (UE) .../...* + Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, na podstawie informacji uzyskanych od państw członkowskich, sprawozdanie na temat wdrażania i stosowania nowych przepisów niniejszej dyrektywy oraz wnioski, w razie potrzeby [i uwzględniając konieczność zapewnienia długoterminowej zbieżności przepisów krajowych].”;
_______________
* Dyrektywa Rady (UE) .../... z dnia ... zmieniająca ... (Dz.U...).
+ Dz.U.: proszę wpisać w tekście numer dyrektywy zawarty w dokumencie PE-CONS ... (2018/0164(CNS)) oraz podać w przypisie numer, datę i tytuł tej dyrektywy wraz z odniesieniem do Dz.U.
Poprawka 40
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 169 b (nowy)
Dyrektywa 2006/112/WE
Artykuł 404 b (nowy)
169b)  po art. 404a dodaje się nowy artykuł w brzmieniu:
„Artykuł 404b
W ciągu dwóch lat od przyjęcia dyrektywy Rady (UE) .../...* + Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie na temat skuteczności wymiany istotnych informacji między administracjami podatkowymi państw członkowskich, zważywszy na znaczenie wzajemnego zaufania dla sukcesu docelowego systemu VAT.”;
________________
* Dyrektywa Rady (UE) .../... z dnia ... zmieniająca ... (Dz.U...).
+ Dz.U.: proszę wpisać w tekście numer dyrektywy zawarty w dokumencie PE-CONS ... (2018/0164(CNS)) oraz podać w przypisie numer, datę i tytuł tej dyrektywy wraz z odniesieniem do Dz.U.
Poprawka 41
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 173 a (nowy)
Dyrektywa 2006/112/WE
Artykuł 411 a (nowy)
173a)   dodaje się nowy art. 411a w brzmieniu:
„Artykuł 411a
Do dnia 1 czerwca 2020 r. Komisja, we współpracy z państwami członkowskimi, uruchamia kompleksowy, wielojęzyczny i publicznie dostępny unijny internetowy portal informacyjny dotyczący VAT, umożliwiający przedsiębiorstwom i konsumentom uzyskanie w szybki i efektywny sposób szczegółowych informacji na temat stawek VAT – w tym na temat tego, które towary i usługi są objęte stawkami obniżonymi lub zwolnieniami – oraz wszelkich stosownych informacji na temat wdrożenia docelowego systemu VAT w poszczególnych państwach członkowskich.
W uzupełnieniu do portalu ustanawia się mechanizm automatycznego powiadamiania. Mechanizm ten zapewnia automatyczne powiadamianie podatników o zmianach i aktualizacjach stawek VAT w państwach członkowskich. Takie automatyczne powiadomienia są aktywowane, zanim zmiana zacznie obowiązywać oraz najpóźniej pięć dni po podjęciu decyzji.”;
Poprawka 42
Wniosek dotyczący dyrektywy
Artykuł 1 a (nowy)
Rozporządzenie (UE) nr 904/2010
Artykuł 34 i Artykuł 49 a (nowy)
Artykuł 1a
Zmiana w rozporządzeniu (UE) nr 904/2010
W rozporządzeniu (UE) nr 904/2010 wprowadza się następujące zmiany:
1)  art. 34 otrzymuje brzmienie:
Artykuł 34
„Artykuł 34
1.  Państwa członkowskie uczestniczą w wybranych przez siebie dziedzinach roboczych Eurofisc; mogą również podjąć decyzję o zaprzestaniu swojego uczestnictwa.
1.  Komisja zapewnia Eurofisc niezbędne wsparcie techniczne i logistyczne. Komisja posiada dostęp do informacji, o których mowa w art. 1 i które mogą być wymieniane w ramach Eurofisc, w sytuacjach przewidzianych w art. 55 ust. 2.
2.  Państwa członkowskie, które zdecydowały się na uczestniczenie w wybranej dziedzinie roboczej Eurofisc, biorą aktywny udział w wielostronnej wymianie ukierunkowanych informacji między wszystkimi uczestniczącymi państwami członkowskimi.
2.  Państwa członkowskie uczestniczą w dziedzinach roboczych Eurofisc oraz biorą aktywny udział w wielostronnej wymianie informacji.
3.  Wymieniane informacje są poufne, zgodnie z art. 55.
3.   Koordynatorzy dziedzin roboczych Eurofisc mogą, z własnej inicjatywy lub na wniosek, przekazywać Europolowi oraz Europejskiemu Urzędowi ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) istotne informacje na temat najpoważniejszych przestępstw transgranicznych związanych z VAT.
3a.  Koordynatorzy dziedzin roboczych Eurofisc mogą zwrócić się do Europolu i OLAF o udzielenie stosownych informacji. Koordynatorzy dziedzin roboczych Eurofisc udostępniają informacje otrzymane z Europolu i OLAF pozostałym uczestniczącym urzędnikom łącznikowym Eurofisc; informacje te są wymieniane drogą elektroniczną.”;
2)  dodaje się nowy art. 49a w brzmieniu:
„Artykuł 49a
Państwa członkowskie i Komisja ustanawiają wspólny system gromadzenia danych statystycznych dotyczących wewnątrzwspólnotowych oszustw związanych z VAT i nieintencjonalnej niezgodności z przepisami oraz publikują co roku krajowe szacunki utraconych należności z tytułu VAT w wyniku tych oszustw, jak również szacunki dla Unii jako całości. Komisja przyjmuje w drodze aktów wykonawczych praktyczne ustalenia dotyczące tego rodzaju systemu statystycznego. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 58 ust. 2.”.
(https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32010R0904)

Strategie na rzecz integracji Romów
PDF 150kWORD 54k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie konieczności wzmocnienia strategicznych unijnych ram dotyczących krajowych strategii integracji Romów po 2020 r. i bardziej zdecydowanej walki z antycygańskością (2019/2509(RSP))
P8_TA-PROV(2019)0075B8-0098/2019

Parlament Europejski,

–  uwzględniając Traktat o Unii Europejskiej, Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej,

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 5 kwietnia 2011 r. zatytułowany „Unijne ramy dotyczące krajowych strategii integracji Romów do 2020 r.” (COM(2011)0173) oraz późniejsze sprawozdania z wdrażania i oceny,

–  uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka oraz Europejską konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności,

–  uwzględniając orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dotyczące uznania Romów za grupę wymagającą szczególnej ochrony przed dyskryminacją,

–  uwzględniając rezolucję Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy nr 2153 z 2017 r. zatytułowaną „Promowanie integracji Romów i Trawelerów”,

–  uwzględniając dyrektywę Rady 2000/43/WE z dnia 29 czerwca 2000 r. wprowadzającą w życie zasadę równego traktowania osób bez względu na pochodzenie rasowe lub etniczne(1),

–  uwzględniając zalecenie Rady z dnia 9 grudnia 2013 r. w sprawie skutecznych środków integracji Romów w państwach członkowskich(2), a także konkluzje Rady z dnia 8 grudnia 2016 r. w sprawie przyspieszenia procesu integracji Romów i z dnia 13 października 2016 r. w sprawie sprawozdania specjalnego nr 14/2016 Europejskiego Trybunału Obrachunkowego,

–  uwzględniając decyzję ramową Rady 2008/913/WSiSW z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie zwalczania pewnych form i przejawów rasizmu i ksenofobii za pomocą środków prawnokarnych(3),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 25 października 2017 r. w sprawie aspektów praw podstawowych w integracji Romów w UE: walka z antycygańskością(4),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 kwietnia 2015 r. w sprawie Międzynarodowego Dnia Romów – antycygańskość w Europie i uznanie przez UE dnia pamięci o ludobójstwie Romów podczas drugiej wojny światowej(5),

–  uwzględniając sprawozdanie w sprawie praw podstawowych za 2016 r. przygotowane przez Agencję Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA), a także pierwsze i drugie Badanie Unii Europejskiej na temat mniejszości i dyskryminacji (EU-MIDIS I i II) opracowane przez FRA oraz różne inne badania i sprawozdania dotyczące Romów,

–  uwzględniając europejską inicjatywę obywatelską „Minority SafePack” zarejestrowaną w dniu 3 kwietnia 2017 r.,

–  uwzględniając odpowiednie sprawozdania i zalecenia romskiego społeczeństwa obywatelskiego, organizacji pozarządowych i ośrodków badawczych,

–  uwzględniając art. 123 ust. 2 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że antycygańskość(6) jest szczególnym rodzajem rasizmu, ideologią opartą na wyższości rasowej, formą odczłowieczenia i rasizmu instytucjonalnego, dla której pożywką jest dyskryminacja historyczna, a której przejawami są między innymi przemoc, mowa nienawiści, wyzysk, stygmatyzacja i dyskryminacja w najbardziej jaskrawej formie(7);

B.  mając na uwadze, że Romowie(8) w Europie są nadal pozbawieni podstawowych praw człowieka;

C.  mając na uwadze, że w ustaleniach zawartych w sprawozdaniu Komisji z oceny Unijnych ram dotyczących krajowych strategii integracji Romów do 2020 r. (COM(2018)0785) podkreśla się, że „ramy miały zasadnicze znaczenie dla rozwoju unijnych i krajowych instrumentów i struktur mających na celu promowanie integracji Romów, lecz ambitne założenie »położenia kresu wykluczeniu Romów« nie zostało zrealizowane”;

D.  mając na uwadze, że ocena przeprowadzona przez Komisję wykazała, iż strategie integracji muszą uwzględniać różne cele jednocześnie oraz w ramach kompleksowego podejścia koncentrującego się w większym stopniu na walce z antycygańskością; mając na uwadze, że obok czterech celów dotyczących integracji Romów (edukacja, sytuacja mieszkaniowa, zatrudnienie i ochrona zdrowia) powinien znaleźć się szczegółowy cel w postaci niedyskryminacji;

E.  mając na uwadze, że postępy na drodze do integracji Romów są, ogólnie rzecz biorąc, ograniczone; mając na uwadze, że zaobserwowano poprawę sytuacji w odniesieniu do przedwczesnego kończenia nauki i do wczesnej edukacji, ale sytuacja pod względem segregacji w szkołach uległa pogorszeniu; mając na uwadze, że poprawiła się samoocena stanu zdrowia Romów, ale ich dostęp do opieki medycznej jest nadal ograniczony; mając na uwadze, że w większości państw członkowskich nie odnotowano poprawy w dostępie do zatrudnienia, a do tego wzrósł udział młodych Romów niekształcących się, niepracujących ani nieszkolących się; mając na uwadze, że sytuacja mieszkaniowa budzi poważne obawy, a w kwestii ubóstwa osiągnięto jedynie niewielki postęp; mając na uwadze, że źródłem poważnych obaw nadal jest też antycygańskość i jej przejawy, takie jak przestępstwa z nienawiści i mowa nienawiści – w internecie i poza nim; mając na uwadze, że działanie UE uznano za wnoszące istotną wartość dodaną do krajowych strategii na rzecz Romów i ich wdrażania z wykorzystaniem obszarów polityki, zarządzania i finansów;

F.  mając na uwadze, że w ocenie odnotowano niedociągnięcia w pierwotnym projekcie ram oraz ich ograniczoną skuteczność podczas wdrażania;

G.  mając na uwadze, że w ocenie zwrócono uwagę na potrzebę wzmocnienia pozycji Romów i ich uczestnictwa za pomocą specjalnych środków; mając na uwadze, że takie wzmocnienie pozycji Romów i organizacji pozarządowych oraz budowanie ich zdolności ma kluczowe znaczenie;

H.  mając na uwadze, że w ocenie wskazuje się, że w unijnych ramach nie zwrócono wystarczającej uwagi na ukierunkowanie na konkretne grupy Romów, że należy zająć się dyskryminacją z wielu przyczyn jednocześnie i dyskryminacją krzyżową oraz że w strategiach należy uwzględnić wyraźnie zaakcentowany aspekt płci i podejście skupiające uwagę na potrzebach dzieci;

I.  mając na uwadze, że w obecnych unijnych ramach brakuje jasnych założeń i wymiernych celów; mając na uwadze, że procedury monitorowania pod względem jakościowym i ilościowym są niewystarczające, a zalecenia dla poszczególnych krajów nie są wiążące; mając na uwadze, że działania podejmowane w dążeniu do rozwiązania problemu ograniczonego udziału Romów i społeczności romskich w projektowaniu tych ram, ich wdrażaniu i monitorowaniu oraz ocenie środków, programów i projektów dotyczących Romów są niewystarczające;

J.  mając na uwadze, że w większości głównych programów nie uwzględnia się Romów, a także mając na uwadze, że ukierunkowane działania objęte funduszami strukturalnymi nie doprowadziły do trwałych pozytywnych zmian w życiu Romów znajdujących się w najbardziej niekorzystnej sytuacji;

K.  mając na uwadze, że państwa członkowskie ponoszą jednoznaczną odpowiedzialność za podejmowanie środków naprawczych przeciwdziałających praktykom dyskryminującym Romów;

L.  mając na uwadze, że kwestia budowania zaufania między Romami i nie-Romami ma kluczowe znaczenie dla poprawy warunków życia i szans życiowych Romów; mając na uwadze, że zaufanie ma zasadnicze znaczenie dla całego społeczeństwa;

1.  podtrzymuje swoje stanowisko, apele i zalecenia przedstawione i przyjęte w rezolucji z dnia 25 października 2017 r. w sprawie aspektów praw podstawowych w integracji Romów w UE: walka z antycygańskością; wyraża ubolewanie z powodu ograniczonego zakresu działań podjętych w związku z zaleceniami przedstawionymi w tej rezolucji;

2.  wzywa Komisję do:

   (i) podjęcia działań w odpowiedzi na apele Parlamentu, Rady oraz licznych organizacji pozarządowych i ekspertów i zaproponowania strategicznych unijnych ram dotyczących krajowych strategii integracji Romów na okres po 2020 r., zawierających szerszy zestaw obszarów priorytetowych, jasne i wiążące cele, harmonogramy i wskaźniki z myślą o monitorowaniu i rozwiązywaniu konkretnych wyzwań oraz odzwierciedleniu różnorodności społeczności romskich, a także do przeznaczenia na ten cel znacznych funduszy publicznych;
   (ii) należytego angażowania przedstawicieli Romów, organizacji pozarządowych i europejskiej sieci krajowych organów ds. równości (Equinet) w proces opracowywania unijnych ram strategicznych, w tym przez widoczną i dostępną procedurę konsultacji, oraz do zapewnienia im znaczącego udziału we wdrażaniu, monitorowaniu i ocenie tego procesu, a tym samym wzmocnienia ich podmiotowości;
   (iii) uznania walki z antycygańskością za główny element unijnych ram strategicznych, w tym przez wprowadzenie celu szczegółowego w postaci przeciwdziałania dyskryminacji, jak również innych celów, takich jak włączenie Romów do zrównoważonego środowiskowo, cyfrowego społeczeństwa i ich sprawiedliwa reprezentacja we wszystkich dziedzinach życia, a także zachęcania państw członkowskich, by opracowywały ukierunkowane strategie i konkretne działania mające na celu walkę z antycygańskością w uzupełnieniu do walki z jednym z jej przejawów, jakim jest wykluczenie społeczne i ekonomiczne;
   (iv) dopilnowania, by w unijnych ramach strategicznych odpowiednio uwzględniono dyskryminację z wielu przyczyn jednocześnie i dyskryminację krzyżową, aspekt płci oraz podejście skupiające uwagę na potrzebach dzieci;
   (v) zapewnienia przydziału odpowiednich zasobów ludzkich i finansowych, tak aby stworzyć niezbędne możliwości w zakresie monitorowania, wspierania i udzielania wytycznych w odniesieniu do wdrażania krajowych strategii integracji Romów, w tym wytycznych dla krajowych punktów kontaktowych ds. Romów;
   (vi) wzmocnienia Agencji Praw Podstawowych (FRA) w zakresie jej mandatu, potencjału instytucjonalnego, zasobów ludzkich i budżetu, aby umożliwić jej udzielanie pomocy w opracowywaniu, wdrażaniu, monitorowaniu i ocenie krajowych strategii integracji Romów;
   (vii) przyjęcia strategii na rzecz różnorodności i integracji siły roboczej z myślą o zatrudnianiu Romów w instytucjach unijnych;
   (viii) zwrócenia uwagi w unijnych ramach strategicznych na określone grupy społeczności romskiej, takie jak Romowie w UE, którzy korzystają z prawa do swobodnego przemieszczania się, obywatele państw trzecich i Romowie w krajach przystępujących;
   (ix) ujęcia w unijnych ramach strategicznych procesu prawdy, uznania i pojednania przez wzgląd na budowanie zaufania oraz zwracania uwagi na określone środki i inicjatywy kulturalne i strukturalne wspierane z funduszy UE;
   (x) dalszego sprawdzania integracyjnego charakteru głównych dziedzin polityki publicznej państw członkowskich zgodnie z europejskim semestrem w ramach strategii „Europa 2020”, a także do utrzymywania ścisłego powiązania między integracyjnymi reformami strukturalnymi, realizacją celów w zakresie integracji Romów i wykorzystaniem finansowania ze środków UE w państwach członkowskich;

3.  wzywa państwa członkowskie do:

   (i) opracowania krajowych strategii integracji Romów na okres po 2020 r., zawierających szeroki zestaw obszarów priorytetowych, jasne i wiążące cele, harmonogramy i wskaźniki z myślą o monitorowaniu i rozwiązywaniu konkretnych wyzwań oraz odzwierciedleniu różnorodności społeczności romskich, a także do przeznaczenia na ten cel znacznych funduszy publicznych;
   (ii) stosowania podejścia oddolnego i angażowania przedstawicieli Romów, społeczności, organizacji pozarządowych i organów ds. równości w opracowywanie krajowych strategii integracji Romów oraz do zapewnienia im znaczącego udziału we wdrażaniu, monitorowaniu i ocenie tych strategii;
   (iii) uznania walki z antycygańskością za główny element ich strategii w uzupełnieniu do walki z jednym z przejawów antycygańskości, jakim jest wykluczenie społeczne i ekonomiczne; opracowania ukierunkowanych strategii i konkretnych działań mających na celu walkę z antycygańskością, takich jak badanie przypadków ataków rasistowskich przeciwko Romom, do których dochodzi obecnie i doszło w przeszłości, a także do zachęcania do sprawiedliwej reprezentacji Romów we wszystkich sferach życia, w tym w mediach, instytucjach publicznych i organach politycznych;
   (iv) dopilnowania, by w ich strategiach odpowiednio uwzględniono dyskryminację z wielu przyczyn jednocześnie i dyskryminację krzyżową, aspekt płci oraz podejście skupiające uwagę na potrzebach dzieci;
   (v) jednoznacznego uznania dzieci za priorytet przy programowaniu i wdrażaniu swoich krajowych strategii integracji Romów; ponownie podkreśla znaczenie ochrony i promowania równego dostępu romskich dzieci do wszelkich praw;
   (vi) wzmocnienia mandatu, zdolności instytucjonalnej, zasobów ludzkich i budżetu krajowych punktów kontaktowych ds. Romów oraz zapewnienia im odpowiedniej pozycji w strukturze organów administracji publicznej, tak aby mogły wykonywać swą pracę w ramach skutecznej koordynacji międzysektorowej;
   (vii) zwrócenia uwagi w ich strategiach na określone grupy społeczności romskiej, takie jak Romowie w UE, którzy korzystają z prawa do swobodnego przemieszczania się, i obywatele państw trzecich, w tym Romowie z krajów przystępujących;
   (viii) uwzględnienia w ich strategiach procesu prawdy, uznania i pojednania przez wzgląd na budowanie zaufania oraz zwracania uwagi na określone środki i inicjatywy kulturalne i strukturalne wspierane z funduszy publicznych;
   (ix) zapewnienia i zabezpieczenia prawdziwie włączającego charakteru głównych dziedzin ich polityki publicznej, wykorzystywania dostępnych funduszy strukturalnych UE w celu poprawy warunków bytowych i szans życiowych Romów w przejrzysty i odpowiedzialny sposób; badania przypadków wykorzystania stosownych funduszy niezgodnie z przeznaczeniem, które mają miejsce obecnie lub miały miejsce w przeszłości, oraz podejmowania kroków prawnych przeciwko sprawcom; podjęcia niezbędnych kroków w celu zabezpieczenia absorpcji wszystkich funduszy skierowanych do społeczności romskich, także do końca okresu obowiązywania bieżących WRF;

4.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Komisji, Radzie, rządom i parlamentom państw członkowskich i krajów kandydujących, Agencji Praw Podstawowych UE, Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, Komitetowi Regionów w celu przekazania parlamentom i radom na poziomie niższym niż krajowy, Radzie Europy i Organizacji Narodów Zjednoczonych.

(1) Dz.U. L 180 z 19.7.2000, s. 22.
(2) Dz.U. C 378 z 24.12.2013, s. 1.
(3) Dz.U. L 328 z 6.12.2008, s. 55.
(4) Dz.U. C 346 z 27.9.2018, s. 171.
(5) Dz.U. C 328 z 6.9.2016, s. 4.
(6) Angielski termin anti-Gypsyism oznaczający antycygańskość bywa różnie zapisywany, a w poszczególnych państwach członkowskich zjawisko to określa się niekiedy w nieco odmienny sposób, np. jako Antiziganismus.
(7) Zalecenie nr 13 Europejskiej Komisji przeciwko Rasizmowi i Nietolerancji (ECRI) dotyczące ogólnej polityki zwalczania antycygańskości i dyskryminacji Romów.
(8) Słowa „Romowie” używa się jako ogólnego terminu obejmującego różne powiązane grupy z całej Europy, prowadzące zarówno osiadły, jak i wędrowny tryb życia, takie jak Romowie, Trawelerzy, Sinti, Manusze, Kalé, Romaniczale, Bojasze, Aszkali, Egipcjanie Bałkańscy, Jenisze, Domowie i Lomowie, które mogą różnić się między sobą kulturą i stylem życia.


Stosowanie postanowień Traktatu dotyczących obywatelstwa UE
PDF 204kWORD 66k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie stosowania postanowień Traktatu dotyczących obywatelstwa UE (2018/2111(INI))
P8_TA-PROV(2019)0076A8-0041/2019

Parlament Europejski,

–  uwzględniając art. 2, 3, 6, 9, 10, 11, 12, 21 i 23 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE), a także art. 8, 9, 10, 15, 18, 20, 21, 22, 23 24, 26, 45, 46, 47, 48, 153 i 165 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE),

–  uwzględniając art. 10 i 11 TUE oraz art. 10 ust. 3, który stanowi, że „[k]ażdy obywatel ma prawo uczestniczyć w życiu demokratycznym Unii”,

–  uwzględniając art. 3 ust. 2 TUE, w którym zapewnia się swobodę przepływu osób,

–  uwzględniając Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej,

–  uwzględniając wieloletnie ramy finansowe na lata 2020–2027,

–   uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji(1),

–  uwzględniając dyrektywę 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, zmieniającą rozporządzenie (EWG) nr 1612/68 i uchylającą dyrektywy 64/221/EWG, 68/360/EWG, 72/194/EWG, 73/148/EWG, 75/34/EWG, 75/35/EWG, 90/364/EWG, 90/365/EWG i 93/96/EWG(2),

–  uwzględniając rozporządzenie Rady (UE) nr 390/2014 z dnia 14 kwietnia 2014 r. ustanawiające program „Europa dla obywateli”(3) na okres 2014-2020,

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 492/2011 z dnia 5 kwietnia 2011 r. w sprawie swobodnego przepływu pracowników wewnątrz Unii(4),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/589 z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie europejskiej sieci służb zatrudnienia (EURES), dostępu pracowników do usług w zakresie mobilności i dalszej integracji rynków pracy oraz zmiany rozporządzeń (UE) nr 492/2011 i (UE) nr 1296/2013(5),

–  uwzględniając dyrektywę 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych(6),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/55/UE z dnia 20 listopada 2013 r. zmieniającą dyrektywę 2005/36/WE w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych i rozporządzenie (UE) nr 1024/2012 w sprawie współpracy administracyjnej za pośrednictwem systemu wymiany informacji na rynku wewnętrznym(7),

–  uwzględniając wniosek dotyczący dyrektywy Rady ustanawiającej unijny tymczasowy dokument podróży i uchylającej decyzję 96/409/WPZiB (COM(2018)0358),

–  uwzględniając dyrektywę Rady (UE) 2015/637 z dnia 20 kwietnia 2015 r. w sprawie środków koordynacji i współpracy mających ułatwić ochronę konsularną niereprezentowanych obywateli Unii w państwach trzecich oraz uchylającą decyzję 95/553/WE(8),

–  uwzględniając wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program „Prawa i Wartości” (COM(2018)0383),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 2 lipca 2009 r. pt. „Wytyczne w celu skuteczniejszej transpozycji i stosowania dyrektywy 2004/38/WE w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich” (COM(2009)0313),

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji z dnia 24 stycznia 2017 r. zatytułowane „Wzmocnienie praw obywateli w Unii demokratycznych zmian. Sprawozdanie na temat obywatelstwa UE z 2017 r.” (COM(2017)0030),

–  uwzględniając zalecenie Komisji z dnia 12 września 2018 r. w sprawie sieci współpracy wyborczej, przejrzystości w internecie, ochrony przed cyberincydentami i przeciwdziałania kampaniom dezinformacyjnym w kontekście wyborów do Parlamentu Europejskiego (C(2018)5949),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie poprawy funkcjonowania Unii Europejskiej dzięki wykorzystaniu potencjału traktatu z Lizbony(9),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 28 października 2015 r. w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej(10) oraz wniosek Komisji dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej (COM(2017)0482),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 stycznia 2014 r. w sprawie obywatelstwa UE na sprzedaż(11),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 12 kwietnia 2016 r. w sprawie zdobywania wiedzy o UE w szkole(12),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 2 marca 2017 r. w sprawie wdrożenia rozporządzenia Rady (UE) nr 390/2014 z dnia 14 kwietnia 2014 r. ustanawiającego program „Europa dla Obywateli” na lata 2014–2020(13),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie przeszkód utrudniających obywatelom UE swobodne przemieszczanie się i podejmowanie pracy na rynku wewnętrznym(14),

–  uwzględniając opinię Komitetu Regionów z dnia 31 stycznia 2013 r. pt. „Wzmocnienie obywatelstwa UE poprzez propagowanie praw wyborczych obywateli UE”,

–  uwzględniając badania opublikowane w 2016 r. przez Departament Tematyczny C Parlamentu Europejskiego pt. „Przeszkody w prawie do swobodnego przemieszczania się i pobytu obywateli UE i ich rodzin”,

–  uwzględniając sprawozdanie Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej z 2018 r. pt. „Urzeczywistnienie praw obywateli UE: sądy krajowe egzekwujące swobodę przemieszczania się i powiązane prawa”,

–  uwzględniając wyniki badania Eurobarometr 89/2018,

–   uwzględniając swoją rezolucję z dnia 7 lutego 2018 r. w sprawie składu Parlamentu Europejskiego(15),

–   uwzględniając swoje stanowisko z dnia 4 lipca 2018 r. w sprawie projektu decyzji Rady zmieniającej Akt dotyczący wyborów przedstawicieli do Parlamentu Europejskiego w powszechnych wyborach bezpośrednich, załączony do decyzji Rady 76/787/EWWiS, EWG, Euratom z dnia 20 września 1976 r. („akt wyborczy”)(16),

–  uwzględniając swoją decyzję z dnia 7 lutego 2018 r. w sprawie przeglądu porozumienia ramowego dotyczącego stosunków między Parlamentem Europejskim a Komisją(17),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027 i zasobów własnych(18),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 listopada 2018 r. w sprawie wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027 – stanowisko Parlamentu z myślą o osiągnięciu porozumienia(19),

–   uwzględniając komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów z dnia 12 września 2018 r. zatytułowany „Zapewnienie wolnych i uczciwych wyborów europejskich” (COM(2018)0637),

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu, a także art. 1 ust. 1 lit. e) decyzji Konferencji Przewodniczących z dnia 12 grudnia 2002 r. w sprawie procedury udzielania zgody na sporządzenie sprawozdań z własnej inicjatywy i załącznik 3 do tej decyzji,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Konstytucyjnych oraz opinie przedstawione przez Komisję Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych i Komisję Petycji (A8-0041/2019),

A.  mając na uwadze, że obywatelstwo UE i powiązane z nim prawa zostały wprowadzone po raz pierwszy w 1992 r. na mocy traktatu z Maastricht, a następnie zostały wzmocnione w Traktacie z Lizbony, który wszedł w życie w grudniu 2009 r., lecz zostały wdrożone tylko częściowo;

B.  mając na uwadze, że zgodnie z prawami, wartościami i zasadami, na których opiera się Unia i które zostały podkreślone w art. 2 i 6 TUE, obywatel znajduje się w samym centrum projektu europejskiego; mając na uwadze, że debata na temat przyszłości Europy obejmuje zatem również refleksję na temat siły naszej wspólnej tożsamości;

C.  mając na uwadze, że zasady przejrzystości, uczciwości i rozliczalności instytucji UE i procesów decyzyjnych, zapisane w art. 10 i 11 TUE oraz w art. 41 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, są istotnymi elementami koncepcji obywatelstwa i mają zasadnicze znaczenie dla budowania i wzmacniania wiarygodności i zaufania do Unii jako całości; mając na uwadze, że sięganie do tymczasowych ustaleń i instrumentów międzyrządowych w różnych obszarach polityki UE, a także zwracanie się do nieformalnych organów decyzyjnych, obchodząc przy tym zwykłą unijną procedurę legislacyjną i powodując jej dezinstytucjonalizację, grozi poważnym naruszeniem takich zasad;

D.  mając na uwadze, że UE napotykała trudności w sprostaniu licznym kryzysom o poważnych konsekwencjach społeczno-gospodarczych, które doprowadziły do pojawienia się ideologii populistycznych i nacjonalistycznych opartych na tożsamości sprzyjającej wykluczeniu i kryteriach supremacji, które są sprzeczne z wartościami europejskimi;

E.  mając na uwadze, że niezadowalające zarządzanie różnymi kryzysami pogłębiło rozczarowanie obywateli niektórymi wynikami projektu integracji z UE; mając na uwadze, że kluczowe znaczenie ma zagwarantowanie, by obywatelstwo UE było uznawane za ceniony przywilej wśród obywateli, w tym dzięki przywróceniu zaufania do projektu UE, przyznaniu pierwszeństwa promowaniu wszystkich praw obywatelskich, w tym praw cywilnych, politycznych i społecznych, poprawie jakości demokracji w Unii, praktycznemu korzystaniu z podstawowych praw i wolności oraz możliwości udziału każdego obywatela w życiu demokratycznym Unii, przy jednoczesnym zapewnieniu większego zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego w procesy podejmowania decyzji i ich wdrażania;

F.  mając na uwadze, że obecny przegląd europejskiej inicjatywy obywatelskiej ma na celu poprawę jej skuteczności oraz wzmocnienie demokracji partycypacyjnej i aktywnego obywatelstwa;

G.  mając na uwadze, że dostęp do obywatelstwa UE uzyskuje się w drodze posiadania obywatelstwa państwa członkowskiego, które regulowane jest prawem krajowym; mając jednocześnie na uwadze, że prawa i obowiązki wynikające z obywatelstwa UE są określone w prawie UE i nie są zależne od państw członkowskich, w związku z czym państwa członkowskie nie mogą ich ograniczać w nieuzasadniony sposób;

H.  mając na uwadze, że w kwestii dostępu do obywatelstwa krajowego państwa członkowskie powinny kierować się zasadami prawa UE, takimi jak zasady proporcjonalności, praworządności i niedyskryminacji, które zostały dokładnie rozwinięte w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej;

I.  mając na uwadze, że perspektywa brexitu uwidoczniła znaczenie praw obywatelskich UE, zwłaszcza wśród młodych Europejczyków, oraz ich rolę w życiu milionów obywateli UE, a ponadto zwiększyła w UE wiedzę na temat konsekwencji potencjalnej utraty takich praw po obu stronach;

J.  mając na uwadze, że średnia frekwencja w wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2014 r. wyniosła 42,6 %; mając na uwadze, że według najnowszego badania Eurobarometr z maja 2018 r. tylko 19 % ankietowanych Europejczyków znało datę kolejnych wyborów europejskich;

K.  mając na uwadze, że obywatele UE praktycznie nie znają biur Europe Direct, mimo że odgrywają one główną rolę informacyjną;

L.  mając na uwadze, że w całej UE istnieje ponad 400 centrów informacyjnych Europe Direct, które przyczyniają się do przekazywania przez Komisję informacji na temat polityki Unii Europejskiej mającej bezpośrednie znaczenie dla obywateli, w celu utrzymania kontaktu z obywatelami na szczeblu lokalnym i regionalnym;

M.  mając na uwadze, że koncepcja obywatelstwa definiuje relacje obywateli ze społecznością polityczną, w tym ich prawa, obowiązki i odpowiedzialność; mając na uwadze, że art. 20 TFUE daje obywatelom UE prawo do głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego oraz w wyborach lokalnych w państwie członkowskim miejsca zamieszkania na takich samych warunkach jak obywatele tego państwa;

N.  mając na uwadze, że obywatele europejscy są bezpośrednio reprezentowani w Parlamencie Europejskim, a każdy obywatel musi być traktowany przez instytucje UE z jednakową uwagą; mając na uwadze, że art. 8 TFUE ustanawia zasadę uwzględniania problematyki płci, stanowiąc, że „we wszystkich swoich działaniach Unia zmierza do zniesienia nierówności oraz wspierania równości mężczyzn i kobiet”;

O.  mając na uwadze, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) orzekł w szeregu spraw, iż obywatele państwa członkowskiego mogą powoływać się na prawo wynikające z obywatelstwa UE wobec tego państwa(20);

P.  mając na uwadze, że wiele państw członkowskich oferuje tzw. programy złotych wiz i systemy inwestycyjne jako sposób na uzyskanie obywatelstwa;

Q.  mając na uwadze, że swoboda przemieszczania się daje obywatelom Unii możliwość podróżowania, studiowania, pracy i życia w innych państwach UE; mając na uwadze, że ponad 16 milionów Europejczyków korzysta z przysługującego im prawa do pobytu w innym państwie UE;

R.  mając na uwadze, że prawo do swobodnego przemieszczania się ma kluczowe znaczenie dla obywatelstwa UE oraz uzupełnia inne swobody na rynku wewnętrznym UE; mając na uwadze, że młodzi Europejczycy są szczególnie przywiązani do swobody przemieszczania się, którą uważa się za najbardziej pozytywne osiągnięcie UE po zapewnieniu pokoju w Europie;

S.  mając na uwadze, że wdrożenie dyrektywy 2004/38/WE napotkało trudności praktyczne, a Europejczycy wciąż mogą mieć trudności z przemieszczaniem się do innego państwa członkowskiego lub zamieszkaniem w nim w wyniku dyskryminacji ze względu na przynależność państwową, wymogi związane z wjazdem i pobytem; mając na uwadze, że Trybunał Sprawiedliwości w wielu orzeczeniach dążył do uściślenia kluczowych koncepcji związanych z mobilnością obywateli UE;

T.  mając na uwadze, że prawo do ochrony konsularnej zostało zagwarantowane w art. 20 i 23 TFUE, w związku z czym obywatele UE przebywający na terytorium państwa trzeciego, w którym państwo członkowskie ich przynależności państwowej nie jest reprezentowane, mają prawo do ochrony udzielanej przez dowolne inne państwo członkowskie na tych samych warunkach, na jakich udziela ono ochrony swoim obywatelom; mając na uwadze, że obywatele europejscy z państwa członkowskiego nieposiadającego reprezentacji w danym państwie trzecim mogą być narażeni na sytuacje kryzysowe, klęski żywiołowe lub wydarzenia takie jak ataki terrorystyczne;

U.  mając na uwadze, że Komisja przedstawiła w sprawozdaniu w sprawie obywatelstwa UE z 2017 r. zobowiązanie do zorganizowania ogólnounijnej kampanii informacyjnej na temat obywatelstwa UE, aby pomóc obywatelom lepiej zrozumieć przysługujące im prawa; mając na uwadze, że tę powinność lepszego informowania obywateli UE o ich prawach i obowiązkach muszą wypełniać zarówno państwa członkowskie, jak i społeczeństwo obywatelskie;

V.  mając na uwadze, że według sprawozdania Komisji na temat obywatelstwa UE z 2017 r. od 2012 r. coraz więcej osób zgłasza, że doświadczyło jakiejś formy dyskryminacji;

W.  mając na uwadze, że utworzenie strefy Schengen oraz włączenie dorobku Schengen do unijnych ram prawnych znacznie zwiększyło swobodę przemieszczania się na terytorium UE i jest jednym z największych osiągnięć procesu integracji europejskiej;

X.  mając na uwadze, że wprowadzenie obywatelstwa europejskiego jest zwieńczeniem europejskiego projektu, którego potencjał nie został jeszcze w pełni zrealizowany; podkreśla, że jest to unikalna struktura, niespotykana nigdzie indziej na świecie;

1.  uważa, że nie wdrożono wszystkich postanowień dotyczących obywatelstwa UE w stopniu odpowiadającym ich pełnemu potencjałowi, mimo że takie wdrożenie umożliwiłoby konsolidację tożsamości europejskiej; podkreśla, że stworzenie obywatelstwa UE dowiodło, iż może istnieć forma obywatelstwa, którego nie określa narodowość i które stanowi podstawę obszaru politycznego, z którego wynikają prawa i obowiązki określone przez Unię Europejską, a nie przez państwo; wzywa instytucje Unii do przyjęcia niezbędnych środków w celu poprawy wdrażania, zakresu i skuteczności postanowień Traktatu dotyczących obywatelstwa, a także odpowiednich postanowień zapisanych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej; zwraca uwagę, że obywatele europejscy nie są wystarczająco świadomi swoich praw wynikających z obywatelstwa UE;

2.  przypomina, że obywatelstwo UE uzupełnia obywatelstwo państwa członkowskiego; podkreśla, że obywatelstwo UE umożliwia obywatelom komplementarność wielu tożsamości, natomiast radykalny nacjonalizm i ideologie populistyczne ograniczają taką możliwość; jest zdania, że aktywne obywatelstwo i zachęcanie do aktywności obywatelskiej mają kluczowe znaczenie dla wzmocnienia poczucia przynależności do projektu politycznego, aby wspierać pogłębianie wspólnego poczucia tożsamości europejskiej, wzajemne zrozumienie, dialog międzykulturowy i współpracę transnarodową oraz tworzenie otwartych, inkluzywnych, spójnych i odpornych społeczeństw;

3.  uważa, że pełne wdrożenie przez unijne instytucje, organy, urzędy i agencje Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz aktywne promowanie praw i zasad w niej przewidzianych stanowi jeden z kluczowych czynników zagwarantowania skutecznego zaangażowania obywateli w demokratyczny proces unijny oraz nadaje konkretny wymiar postanowieniom zawartym w art. 20 TFUE;

4.  podkreśla, że zbiór praw i obowiązków wynikających z obywatelstwa Unii nie może być ograniczany bez uzasadnienia; w związku z powyższym wzywa państwa członkowskie, by skorzystały ze swoich prerogatyw w zakresie przyznawania obywatelstwa w duchu uczciwej współpracy, w tym w przypadku dzieci obywateli UE mających trudności w spełnieniu kryteriów obywatelstwa zgodnie z przepisami krajowymi; podkreśla, że pomyślne korzystanie z praw obywatelskich zakłada ochronę i promowanie wszystkich praw i wolności zapisanych w Karcie praw podstawowych UE, w tym dotyczących osób z niepełnosprawnością, które powinny móc korzystać ze swoich praw podstawowych w taki sam sposób jak pozostali obywatele, oraz że uwzględnianie aspektu płci jest wdrażane w celu zapewnienia kobietom pełnego korzystania z praw związanych z obywatelstwem UE;

5.  przypomina, że obywatelstwo UE niesie również szerzej zakrojone skutki i przyznaje prawa w zakresie uczestnictwa w życiu demokratycznym wynikające z art. 10 i 11 TUE; podkreśla, że na potrzeby korzystania z prawa do udziału w życiu demokratycznym Unii decyzje powinny być podejmowane w sposób jak najbardziej otwarty i jak najbliższy obywatelowi, w związku z czym zasadnicze znaczenie ma zapewnienie odpowiednich gwarancji przejrzystości w procesie decyzyjnym oraz zwalczanie korupcji;

6.  wyraża ubolewanie, że w niektórych państwach członkowskich stosuje się odstępstwa od części Traktatów, co podważa prawa obywateli, które na mocy Traktatów powinny być takie same dla wszystkich, i de facto powoduje powstawanie różnic w przestrzeganiu tych praw;

7.  zwraca uwagę, że program Erasmus+, program „Prawa, równość i obywatelstwo” i program „Europa dla Obywateli” zapewniają obywatelom UE, a zwłaszcza młodzieży, ogromne korzyści dzięki zwiększeniu ich wiedzy na temat ich statusu jako obywateli UE oraz na temat praw wynikających z tego statusu i wartości leżących u jego podstaw; jest zdania, że europejskie programy wolontariatu, takie jak wolontariat europejski i Europejski Korpus Solidarności również stanowią integralną część budowania obywatelstwa europejskiego; podkreśla kluczowe znaczenie takich programów, zwłaszcza wśród młodzieży, i wzywa do ich większego wspierania finansowego;

Prawa polityczne

8.  wyraża zaniepokojenie tendencją do spadku frekwencji wyborczej zarówno w wyborach krajowych, jak i w wyborach do Parlamentu Europejskiego, zwłaszcza wśród młodych ludzi; jest przekonany, że wzmocnienie sfery publicznej UE oraz pełne wdrożenie obywatelstwa europejskiego może potencjalnie pomóc w odwróceniu tej tendencji poprzez zwiększenie wśród obywateli poczucia przynależności do społeczności europejskiej i pobudzanie demokracji pośredniej;

9.  dostrzega wysiłki Komisji mające na celu promowanie programów wzmacniających obywatelstwo europejskie i znajomość wśród obywateli ich praw politycznych; dostrzega jednak niewielkie postępy we wdrażaniu art. 165 TFUE jako podstawy prawnej promowania europejskiego wymiaru w edukacji obywatelskiej; uznaje za kluczowe promowanie uczestnictwa obywateli w życiu demokratycznym UE i uważa, że opracowanie unijnych programów w systemach kształcenia powinno być priorytetem umożliwiającym dalsze wykorzystanie potencjału obywatelstwa UE;

10.  ponownie wyraża ubolewanie wobec faktu, że niektórzy obywatele UE są pozbawiani prawa wyborczego w państwie członkowskim ich przynależności państwowej i nie mogą uczestniczyć w krajowych wyborach parlamentarnych w państwie członkowskim zamieszkania; podkreśla, że utrata praw wyborczych wynikająca ze stałego pobytu w innym państwie członkowskim mogłaby zniechęcać obywateli do przenoszenia się do innego państwa członkowskiego, a tym samym stanowić potencjalne naruszenie art. 18 TFUE;

11.   uważa, że w systemie demokracji przedstawicielskiej istotne jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania instytucji UE w celu ochrony wszystkich praw politycznych obywateli UE; podkreśla znaczenie dostępności informacji na temat obywatelstwa UE oraz praw wynikających z jego posiadania we wszystkich językach urzędowych Unii Europejskiej, tak by wzmocnić pojęcie obywatelstwa UE; ubolewa, że od wejścia w życie Traktatu z Lizbony art. 15 ust. 3 TFUE, który stał się podstawą prawną publicznego dostępu do dokumentów i który obejmuje przepisami dotyczącymi dostępu wszystkie unijne instytucje, organy, agencje i urzędy, nie został jeszcze w pełni wdrożony; uważa, że państwa członkowskie stale utrudniają postępy w dążeniu do przyjęcia nowego rozporządzenia;

Swoboda przemieszczania się

12.  przyjmuje z zadowoleniem korzyści, które swobodne przemieszczanie się przynosi obywatelom UE i gospodarkom państw członkowskim; podkreśla, że prawa wynikające z dyrektywy 2004/38/WE w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich nie zawsze są znane i respektowane, co skutkuje przeszkodami w swobodnym przemieszczaniu się i pobycie obywateli UE i członków ich rodzin, a także ich dyskryminacją; przypomina, że państwa członkowskie mają obowiązek ochrony praw do swobodnego przemieszczania się, w tym prawa do łączenia rodzin, w przypadku małżonków tej samej płci;

13.  jest zaniepokojony faktem, że wykładnia określonych przepisów i pojęć zawartych w dyrektywie 2004/38/WE przez sądy krajowe różni się nie tylko między państwami członkowskimi, lecz czasami również w obrębie tej samej jurysdykcji; odnotowuje z zaniepokojeniem, że organy krajowe nie zawsze mają pełną świadomość praw i obowiązków ustanowionych w dyrektywie 2004/38/WE;

14.  podkreśla problem braku informacji lub przekazywania nieprawidłowych lub mylących informacji dotyczących wymogów wizowych dla członków rodzin lub praw pobytu; nalega, by państwa członkowskie zapewniły wyeliminowanie niepotrzebnych przeszkód utrudniających korzystanie z prawa wjazdu/pobytu, w szczególności dla obywateli państw trzecich, którzy są członkami rodzin obywateli UE;

15.  wyraża zaniepokojenie z powodu trudności, jakie obywatele napotykają w procesie uznawania ich kwalifikacji zawodowych na terytorium Europy; wyraża przekonanie, że dyrektywa w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych i europejskie ramy kwalifikacji pomogły w ułatwieniu uznawania kwalifikacji zawodowych między państwami członkowskimi; uważa również, że uznawanie kwalifikacji zawodowych jest kluczowe dla zagwarantowania wyższego stopnia mobilności zarówno studentów, jak i pracowników; apeluje do Komisji Europejskiej, by nadal dążyła do ułatwiania w jak największym zakresie uznawania kwalifikacji zawodowych;

16.  wyraża głębokie zaniepokojenie ustaleniami wynikającymi z badania przeprowadzonego przez Agencję Praw Podstawowych Unii Europejskiej, która stwierdziła dyskryminację w dostępie do zatrudnienia, dostępie do różnych usług, takich jak wynajem samochodu lub mieszkania, lub niektórych usług bankowych, a także w dziedzinie kształcenia i opodatkowania; podkreśla, że dyskryminacja ze względu na przynależność państwową może stwarzać bariery dla swobodnego przemieszczania się obywateli Unii; wzywa UE i państwa członkowskie do zwrócenia szczególnej uwagi na monitorowanie takich przypadków dyskryminacji oraz do podjęcia zdecydowanych działań w celu zapobieżenia im;

17.  podkreśla rolę, jaką w rozwoju osobistym osób młodych odgrywa mobilność sprzyjająca uczeniu się i wymianie kulturowej oraz lepszemu zrozumieniu aktywnego obywatelstwa i jego praktycznego wymiaru; zachęca państwa członkowskie do wspierania unijnych programów promujących mobilność;

18.  docenia znaczenie kultury, sztuki i nauki jako nieodłącznych aspektów aktywnego obywatelstwa UE; podkreśla ich rolę w umacnianiu wśród obywateli wspólnego poczucia przynależności do Unii, lepszego wzajemnego zrozumienia i pobudzania dialogu międzykulturowego;

Ochrona konsularna

19.  zwraca uwagę, że prawie 7 mln obywateli UE mieszka obecnie w krajach poza UE i oczekuje się, że do 2020 r. liczba ta wzrośnie do co najmniej 10 mln;

20.  uważa, że prawo do ochrony konsularnej służy wszystkim obywatelom UE i przypomina, że dyrektywa Rady 2015/637 zawiera możliwie jak najszerszą wykładnię ochrony konsularnej, rozumianej jako wszelki rodzaj wsparcia konsularnego; podkreśla, że świadomość tych praw pozostaje ograniczona;

21.  wzywa Komisję do opublikowania oceny wdrożenia dyrektywy (UE) 2015/637 i uruchomienia postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego tam, gdzie takie postępowanie ma zastosowanie; wzywa państwa członkowskie do opracowania protokołów awaryjnych uwzględniających niereprezentowanych obywateli w celu poprawy komunikacji w sytuacjach awaryjnych w koordynacji z przedstawicielstwami innych państw członkowskich i delegaturami UE; przypomina o swoich wielokrotnych apelach o wzmocnienie roli delegatur UE w państwach trzecich i podkreśla wartość dodaną sieci dyplomatycznej UE obecnej na miejscu;

Petycja do Parlamentu Europejskiego oraz skarga do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich

22.  podkreśla znaczenie prawa do składania petycji, ustanowionego odpowiednio w art. 227 TFUE i art. 44 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, a także prawa do zwracania się do Rzecznika Praw Obywatelskich zapisanego w art. 228 TFUE i art. 43 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej; pochwala pracę Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w obszarze przeciwdziałania niewłaściwemu administrowaniu w instytucjach, organach i agencjach Unii, a w szczególności w dziedzinie przejrzystości; podkreśla, że przejrzystość ma duże znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania demokracji i uczestnictwa w życiu demokratycznym Unii, oraz budzi zaufanie wśród jej obywateli; w związku z powyższym popiera zalecenia Rzecznika Praw Obywatelskich zawarte w niedawnym sprawozdaniu specjalnym w sprawie przejrzystości procesu legislacyjnego Rady;

Zalecenia

23.  zaleca Komisji, by korzystała z prerogatyw powierzonych jej na mocy  art. 258 TFUE i by zwróciła się do TSUE o orzeczenie, czy pozbawienie praw wyborczych z powodu stałego pobytu w innym państwie członkowskim UE powinno zostać uznane za naruszenie swobody przemieszczania się i pobytu; ponownie apeluje do państw członkowskich o wdrożenie opracowanego przez Komisję Wenecką Kodeksu dobrej praktyki w sprawach wyborczych, w tym zakazu pozbawiania ekspatriantów prawa głosu w wyborach do parlamentów krajowych;

24.  proponuje Komisji, aby w ramach procedury ustanowionej w art. 25 TFUE rozszerzyła prawa wymienione w art. 20 ust. 2 TFUE, tak by dać obywatelom UE możliwość wyboru miejsca głosowania albo w państwie członkowskim przynależności państwowej, albo w państwie członkowskim zamieszkania, oraz by objąć taką możliwością wszystkie wybory, zgodnie z możliwościami konstytucyjnymi każdego państwa członkowskiego;

25.  wzywa państwa członkowskie do wprowadzenia narzędzi e-demokracji na szczeblu lokalnym i krajowym oraz do ich prawidłowego wdrożenia do procesu politycznego w celu ułatwienia demokratycznego uczestnictwa zarówno obywatelom, jak i rezydentom;

26.  uważa, że przegląd ram prawnych regulujących europejską inicjatywę obywatelską stanowi okazję do zwiększenia udziału obywateli w kształtowaniu polityki UE dzięki mniej biurokratycznym i bardziej dostępnym instrumentom;

27.  wzywa Komisję do opracowania solidniejszych praktyk w zakresie politycznych i prawnych działań następczych dotyczących udanej europejskiej inicjatywy obywatelskiej;

28.  domaga się, by inwestować większe środki w tworzenie i realizację dodatkowych programów i inicjatyw sprzyjających rozwojowi europejskiej przestrzeni publicznej, w której korzystanie z podstawowych praw i swobód, dobrobyt społeczny i przestrzeganie wartości europejskich stają się wzorem tożsamości obywatelskiej; z zadowoleniem przyjmuje program „Prawa i Wartości” jako cenny przykład aktywnego wsparcia Unii na rzecz wartości i praw, które wynikają z obywatelstwa UE i są zapisane w Traktatach, w tym przez wspieranie organizacji społeczeństwa obywatelskiego, które promują i chronią te prawa i wartości; podkreśla znaczenie utrzymania obecnego budżetu na program „Prawa i Wartości”; zdecydowanie sprzeciwia się jego ograniczeniu w nowych wieloletnich ramach finansowych na lata 2021–2027, co zaproponowała Komisja;

29.  zdecydowanie zachęca europejskie partie polityczne i ich członków do zapewnienia zrównoważonej pod względem płci reprezentacji kandydatów przez wykorzystanie list w systemie suwakowym lub innych równoważnych metod;

30.  proponuje, aby znacznie zwiększyć widoczność biur Europe Direct; podkreśla, że biura te powinny działać jako pośrednicy współpracujący z administracją publiczną w państwach członkowskich i organizacjami społeczeństwa obywatelskiego (w tym związkami zawodowymi, stowarzyszeniami biznesowymi oraz organami publicznymi i prywatnymi) w celu aktywnego informowania obywateli europejskich o ich prawach i obowiązkach, a także w celu zwiększenia udziału obywateli na szczeblu lokalnym w życiu demokratycznym Unii Europejskiej; zachęca państwa członkowskie i jednostki działające na szczeblach regionalnym i lokalnym do aktywnej współpracy z tymi biurami; podkreśla, że takie biura powinny tworzyć synergię z programami takimi jak Europa dla Obywateli; zwraca się do Komisji o dopilnowanie, by te biura zapewniły centralizację odpowiednich informacji, które umożliwią obywatelom UE korzystanie z przysługujących im praw oraz ułatwią korzystanie z praw wynikających z obywatelstwa UE; uważa, że należy jeszcze bardziej usprawnić system SOLVIT, aby skuteczniej działać w celu ochrony praw obywateli UE, zanim skorzystają oni z wszelkich sądowych lub administracyjnych środków odwoławczych;

31.  w związku z powyższym wzywa Komisję do przedstawienia wniosku wzmacniającego zarówno rolę biur Europe Direct, jak i korzystanie z obywatelstwa UE w oparciu o prawa przysługujące pracownikom w związku ze stosowaniem dyrektywy 2014/54/UE, w tym prawa obywateli UE do ochrony przed dyskryminacją, do korzystania z prawa do głosowania na mocy art. 22 TFUE, do swobodnego przemieszczania się na mocy art. 21 TFUE i dyrektywy 2004/38/WE oraz prawa członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się;

32.  wzywa Komisję do systematycznego reagowania na przypadki naruszenia dyrektywy 2004/38/WE przez państwa członkowskie i zwraca się o przeredagowanie unijnych wytycznych w sprawie stosowania i interpretowania przepisów dotyczących obywateli UE, tak aby uwzględnić ostatnie orzeczenia TSUE i tym samym zapewnić pełną skuteczność prawa UE;

33.  wzywa do spójnego uwzględniania problematyki płci we wszystkich działaniach UE, w szczególności podczas przyjmowania prawodawstwa lub wdrażania polityk związanych z obywatelstwem UE;

34.  przypomina, że od 2014 r. Parlament wielokrotnie wyrażał zaniepokojenie, iż wszelkie krajowe programy, które przewidują bezpośrednią lub pośrednią sprzedaż obywatelstwa UE, są sprzeczne z samą istotą obywatelstwa europejskiego; zwraca się do Komisji o monitorowanie takich programów i przygotowanie sprawozdania na temat krajowych systemów przyznawania obywatelstwa UE inwestorom, tak jak przewidziano w sprawozdaniu na temat obywatelstwa z 2017 r.;

35.  wyraża ubolewanie, że w sprawozdaniu Komisji na temat obywatelstwa z 2017 r. nie zawarto żadnego odniesienia do Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, prawa do składania petycji, prawa do odwoływania się do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, prawa dostępu do dokumentów ani praw do popierania EIO; wzywa Komisję do pełnego uwzględnienia postanowień Karty i zaradzenia wspomnianym brakom w następnej ocenie;

36.  zwraca uwagę na rosnącą liczbę obywateli Unii, którzy ucierpieli w zamachach terrorystycznych poza terytorium własnego kraju, w związku z czym pilnie wzywa do ustanowienia w państwach członkowskich protokołów dotyczących udzielania pomocy Europejczykom, którzy nie są obywatelami tych państw, w razie ataku terrorystycznego, zgodnie z dyrektywą (UE) 2017/541 w sprawie zwalczania terroryzmu;

37.  proponuje państwom członkowskim, by ustanowiły europejskie święto publiczne w dniu 9 maja w celu wzmocnienia europejskiego poczucia przynależności i stworzenia przestrzeni dla ruchów i działań obywatelskich;

38.  ponownie wzywa Komisję do przedstawienia wniosku dotyczącego wdrożenia zaleceń Parlamentu dotyczących unijnego mechanizmu na rzecz demokracji, praworządności i praw podstawowych;

39.  jest głęboko przekonany, że zasada niedyskryminacji stanowi fundament obywatelstwa europejskiego oraz jest zarówno ogólną zasadą, jak i podstawową wartością prawa Unii zgodnie z art. 2 TUE; wzywa Radę do ostatecznego przyjęcia horyzontalnej dyrektywy UE w sprawie niedyskryminacji, dającej dodatkową gwarancję praw podstawowych w Unii Europejskiej w drodze przyjęcia konkretnego unijnego prawodawstwa pozwalającego w pełni wdrożyć art. 18 i 19 TFUE przy zastosowaniu podejścia horyzontalnego; wyraża ubolewanie, że po dziesięciu latach od opublikowania wniosku Komisji Rada nadal blokuje dyrektywę w sprawie niedyskryminacji;

40.  zwraca uwagę na ustanowione w Traktatach zobowiązanie do przystąpienia do europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (EKPC); wzywa Komisję do podjęcia niezbędnych kroków w celu sfinalizowania przystąpienia Unii do EKPC oraz w celu przyjęcia przystąpienia do Europejskiej karty społecznej;

41.  podkreśla, że wysokiej jakości edukacja obywatelska (formalna i nieformalna) dla osób w każdym wieku ma kluczowe znaczenie dla swobodnego korzystania z demokratycznych praw obywateli i prawidłowego funkcjonowania demokratycznego społeczeństwa; zwraca uwagę, że tylko ciągłe działania edukacyjne mogą zapewnić większy udział w wyborach na szczeblu europejskim oraz zwiększyć zrozumienie międzykulturowe i solidarność w Europie, a także przezwyciężyć dyskryminację, uprzedzenia i różnice w traktowaniu kobiet i mężczyzn; zaleca, by zastosować art. 165, 166 i 167 TFUE jako podstawę prawną badania potencjału polityki w dziedzinie edukacji, szkolenia zawodowego i młodzieży;

42.  przypomina o tym, że partie polityczne na szczeblu europejskim powinny przyczyniać się „do kształtowania europejskiej świadomości politycznej i wyrażania woli obywateli Unii” (art. 10 ust. 4 TUE); apeluje w związku z tym, aby umożliwić poszczególnym obywatelom Unii bezpośrednie ubieganie się o członkostwo w partiach politycznych na szczeblu europejskim;

43.  przypomina, że należy promować europejski wymiar wyborów do Parlamentu Europejskiego w celu wniesienia wkładu w potencjalne przyszłe prace Parlamentu w drodze korzystania z przysługującego mu prawa inicjatywy ustawodawczej na mocy art. 225 TFUE; wzywa Komisję i państwa członkowskie do wzmocnienia działań na rzecz promowania praw obywatelskich wśród obywateli europejskich, w szczególności praw wyborczych; podkreśla, że lepsze i bardziej ukierunkowane informacje na temat polityki europejskiej oraz wpływu prawodawstwa UE na codzienne życie obywateli przyczyniłoby się do poprawy frekwencji w wyborach europejskich; przypomina o potrzebie promowania udziału w wyborach europejskich przez zwiększenie widoczności europejskich partii politycznych; ponownie podkreśla, że promowanie udziału w wyborach europejskich stanowi wspólną odpowiedzialność obywateli, państw członkowskich i UE; podkreśla potrzebę poinformowania obywateli o ostatniej reformie prawa wyborczego, w tym o systemie „głównych kandydatów” (Spitzenkandidat); podkreśla znaczenie polityczne i symbolikę tej postaci pod względem wzmocnienia obywatelstwa UE;

44.  przypomina, że Parlament Europejski jest parlamentem całej Unii i że odgrywa on istotną rolę w zapewnieniu legitymacji instytucji politycznych UE w drodze pociągania ich do odpowiedzialności przez zapewnienie właściwej kontroli parlamentarnej; dlatego nalega, by zagwarantować, skonsolidować i wzmocnić uprawnienia legislacyjne i kontrolne Parlamentu Europejskiego;

45.  przypomina o wytycznych Komisji dotyczących stosowania unijnych przepisów o ochronie danych osobowych w kontekście wyborczym oraz komunikat z dnia 12 września 2018 r. w sprawie zapewnienia wolnych i uczciwych wyborów europejskich (COM(2018)0637); apeluje o podjęcie wszelkich starań w celu zadbania o to, by wybory były wolne od wszelkich ingerencji stanowiących nadużycie; podkreśla zapotrzebowanie na sprecyzowaną politykę UE w celu zwalczania antyeuropejskiej propagandy i celowego wprowadzania w błąd;

46.  zachęca Komisję do intensywniejszego promowania udziału demokratycznego w drodze wzmożonego dialogu Komisji z obywatelami, szerzenia wśród nich wiedzy na temat roli prawodawstwa UE w ich codziennym życiu oraz podkreślania przysługującego im czynnego i biernego prawa wyborczego w wyborach lokalnych, krajowych i europejskich;

47.  zachęca Komisję, by wykorzystała w tym celu media społecznościowe i narzędzia cyfrowe, przy czym należy położyć szczególny nacisk na zwiększenie udziału młodzieży i osób z niepełnosprawnościami; wzywa do opracowywania i wdrażania narzędzi e-demokracji, takich jak platformy internetowe, tak by bardziej bezpośrednio włączyć obywateli w życie demokratyczne UE, zwiększając w ten sposób ich zaangażowanie;

48.  popiera wydawanie i rozpowszechnianie prasy i materiałów multimedialnych we wszystkich językach urzędowych UE, których celem jest szerzenie wiedzy wśród obywateli UE na temat ich praw i poprawa ich zdolności do skutecznego egzekwowania tych praw w każdym państwie członkowskim;

49.  uważa, że z uwagi coraz większy wpływ mediów społecznościowych na życie obywateli, instytucje europejskie powinny dalej rozwijać nowe mechanizmy i publiczne strategie polityczne, które mają służyć ochronie praw podstawowych jednostek w środowisku cyfrowym; podkreśla potrzebę bezpiecznej, uczciwej i przejrzystej wymiany danych dotyczących obywateli; podkreśla, że wolne media i dostęp do mnogości opinii są nieodzownym elementem zdrowej demokracji oraz że umiejętność korzystania z mediów ma zasadnicze znaczenie i należy ją rozwijać od najmłodszych lat;

50.  zachęca do stosowania art. 25 TFUE w celu podjęcia działań, które mogłyby ułatwić korzystanie z obywatelstwa europejskiego na co dzień;

51.  zwraca się do Komisji, aby w kolejnym sprawozdaniu na temat obywatelstwa zgodnie z art. 25 TFUE uwzględniła ewolucję praw wynikających z obywatelstwa UE w prawodawstwie wtórnym i orzecznictwie, a także by zaproponowała plan działania rekapitulujący wszystkie te postępy w celu formalnego uwzględnienia rozwoju Unii w tej dziedzinie;

52.  podkreśla, że ostatecznym celem tych działań, zgodnie z procedurą określoną w art. 25 TFUE, byłoby podjęcie konkretnych inicjatyw na rzecz konsolidacji praw i wolności obywatelskich określonych w statucie obywatelstwa UE, na wzór inicjatyw na rzecz Europejskiego filaru praw socjalnych, w tym podstawowych praw i wolności zapisanych w Karcie praw podstawowych UE, wraz z prawami socjalnymi określonymi w Europejskim filarze praw socjalnych i wartościami ustanowionymi w art. 2 TUE, jako podstawowych elementów europejskiej „przestrzeni publicznej”, obejmującej między innymi model zarządzania adekwatny do tej przestrzeni publicznej, oparty na zasadach godności, wolności, praworządności, demokracji, pluralizmu, tolerancji, sprawiedliwości i solidarności, równości i niedyskryminacji, które zostałyby uwzględnione w przyszłej lub ewentualnej reformie traktatów;

o
o   o

53.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji oraz państwom członkowskim.

(1) Dz.U. L 145 z 31.5.2001, s. 43.
(2) Dz.U. L 158 z 30.4.2004, s. 77.
(3) Dz.U. L 115 z 17.4.2014, s. 3.
(4) Dz.U. L 141 z 27.5.2011, s. 1.
(5) Dz.U. L 107 z 22.4.2016, s. 1.
(6) Dz.U. L 255 z 30.9.2005, s. 22.
(7) Dz.U. L 354 z 28.12.2013, s. 132.
(8) Dz.U. L 106 z 24.4.2015, s. 1.
(9) Dz.U. C 252 z 18.7.2018, s. 215.
(10) Dz.U. C 355 z 20.10.2017, s. 17.
(11) Dz.U. C 482 z 23.12.2016, s. 117.
(12) Dz.U. C 58 z 15.2.2018, s. 57.
(13) Dz.U. C 263 z 25.7.2018, s. 28.
(14) Dz.U. C 263 z 25.7.2018, s. 98.
(15) Dz.U. C 463 z 21.12.2018, s. 83.
(16) Teksty przyjęte, P8_TA(2018)0282.
(17) Dz.U. C 463 z 21.12.2018, s. 89.
(18) Teksty przyjęte, P8_TA(2018)0226.
(19) Teksty przyjęte, P8_TA(2018)0449.
(20) Na przykład wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 8 marca 2011 r. w sprawie C-34/09 Gerardo Ruiz Zambrano przeciwko Office national de l’emploi (ONEM), ECLI:EU:C:2011:124, wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 2 marca 2010 r. w sprawie C-135/08 Janko Rottman przeciwko Freistaat Bayern, ECLI:EU:C:2010:104, wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 5 maja 2011 r. w sprawie C-434/09 Shirley McCarthy przeciwko Secretary of State for the Home Department, ECLI:EU:C:2011:277 oraz wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 15 listopada 2011 r. w sprawie C-256/11 Muat Dereci i in. przeciwko Bundesministerium für Inneres, ECLI:EU:C:2011:734.


Stosowanie postanowień Traktatu dotyczących wzmocnionej współpracy
PDF 176kWORD 55k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie stosowania postanowień Traktatu dotyczących wzmocnionej współpracy (2018/2112(INI))
P8_TA-PROV(2019)0077A8-0038/2019

Parlament Europejski,

–  uwzględniając postanowienia Traktatów dotyczące wzmocnionej współpracy, w szczególności art. 20, art. 42 ust. 6, art. 44, 45 i 46 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) oraz art. 82, 83, 86, 87, 187, 188, 326, 327, 328, 329, 330, 331, 332, 333 i 334 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE),

–  uwzględniając postanowienia Traktatów dotyczące innych istniejących form zróżnicowanej integracji, a w szczególności art. 136, 137 i 138 TFUE zawierające postanowienia dotyczące konkretnych państw członkowskich, których walutą jest euro,

–  uwzględniając Traktat o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w unii gospodarczej i walutowej (TSCG),

–  uwzględniając Protokół nr 10 w sprawie stałej współpracy strukturalnej ustanowionej na mocy artykułu 42 Traktatu o Unii Europejskiej, Protokół nr 14 w sprawie Eurogrupy i Protokół nr 19 w sprawie dorobku Schengen włączonego w ramy Unii Europejskiej,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie poprawy funkcjonowania Unii Europejskiej dzięki wykorzystaniu potencjału Traktatu z Lizbony(1),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie ewentualnych zmian i dostosowań w obecnej strukturze instytucjonalnej Unii Europejskiej(2),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie mechanizmu zdolności fiskalnej dla strefy euro(3),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 marca 2017 r. w sprawie skutków konstytucyjnych, prawnych i instytucjonalnych wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony – możliwości oferowane przez Traktat z Lizbony(4),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 17 stycznia 2019 r. w sprawie zróżnicowanej integracji(5),

–  uwzględniając białą księgę Komisji z dnia 1 marca 2017 r. (COM(2017)2025) oraz pięć dalszych dokumentów otwierających debatę (COM(2017)0206), COM(2017)0240, COM(2017)0291, COM(2017)0315, COM(2017)0358),

–  uwzględniając deklarację rzymską z dnia 25 marca 2017 r.,

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu, art. 1 ust. 1 lit. e) decyzji Konferencji Przewodniczących z dnia 12 grudnia 2002 r. w sprawie procedury udzielania zgody na sporządzenie sprawozdań z własnej inicjatywy i załącznik 3 do tej decyzji,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Konstytucyjnych oraz opinię Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A8-0038/2019),

A.  mając na uwadze, że Unia jest szczególnie zainteresowana wdrożeniem wzmocnionej współpracy w niektórych obszarach kompetencji niewyłącznych UE w celu przyspieszenia realizacji projektu europejskiego i ułatwienia życia obywatelom;

B.  mając na uwadze, że zgodnie z art. 20 ust. 2 TUE wzmocniona współpraca oznacza środek przyjmowany w ostateczności na wypadek gdyby nie można było osiągnąć celów takiej współpracy w rozsądnym terminie przez Unię jako całość;

C.  mając na uwadze, że wzmocnionej współpracy nie należy postrzegać jako instrumentu wykluczenia lub podziału państw członkowskich, lecz jako pragmatyczne rozwiązanie służące pogłębianiu integracji europejskiej;

D.  mając na uwadze, że delikatny charakter niektórych obszarów polityki utrudnia przyjmowanie aktów prawnych w drodze zwykłej procedury ustawodawczej, nie tylko ze względu na wymóg jednomyślności, ale również ze względu na ugruntowaną praktykę Rady, która zawsze dąży do osiągnięcia konsensusu między państwami członkowskimi, nawet jeśli kwalifikowana większość byłaby wystarczająca do podjęcia decyzji;

E.  mając na uwadze, że z wyjątkiem podatku od transakcji finansowych wszystkie dotychczasowe inicjatywy, które objęto wzmocnioną współpracą, mogły zostać przyjęte przez Radę kwalifikowaną większością głosów, gdyby było to wymagane zamiast jednomyślności;

F.  mając na uwadze, że istnieje szereg przypadków grup państw członkowskich współpracujących ze sobą w różnych dziedzinach, takich jak obronność, w ramach współpracy dwustronnej lub wielostronnej poza ramami Traktatów; mając na uwadze, że spowodowana kryzysem gospodarczym i walutowym presja wymuszająca szybkie decyzje i uniknięcie wymogu jednomyślności w niektórych obszarach doprowadziła do przyjęcia instrumentów międzyrządowych poza ramami prawnymi UE, takich jak Europejski Mechanizm Stabilności (EMS) oraz Traktat o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w unii gospodarczej i walutowej („pakt fiskalny”);

G.  mając na uwadze, że wzmocniona współpraca jest procedurą, w ramach której co najmniej dziewięć państw członkowskich może ustanowić zaawansowaną współpracę w danej dziedzinie w obrębie struktur UE, jednak bez udziału pozostałych państw członkowskich; mając na uwadze, że wzmocniona współpraca umożliwia uczestniczącym państwom członkowskim realizację wspólnego celu lub inicjatywy oraz rozwiązanie problemu paraliżu w negocjacjach lub zablokowania działania przez inne państwo członkowskie lub państwa członkowskie w przypadku gdy wymagana jest jednomyślność; mając na uwadze, że zgodnie z art. 20 ust. 4 TUE akty przyjęte w ramach wzmocnionej współpracy powinny być wiążące wyłącznie dla uczestniczących państw członkowskich; mając na uwadze, że wzmocniona współpraca ogranicza się do obszarów, w których UE nie posiada wyłącznych kompetencji;

H.  mając na uwadze, że zgodnie z art. 328 ust. 1 TFUE „Komisja i Państwa Członkowskie uczestniczące we wzmocnionej współpracy zapewniają wsparcie dla uczestnictwa w niej możliwie największej liczby Państw Członkowskich”;

I.  mając na uwadze, że doświadczenie wykazało, iż wzmocniona współpraca przyniosła zadowalające wyniki w dziedzinie prawa rozwodowego(6) i zapewnia interesujące perspektywy w dziedzinie przepisów dotyczących ustrojów majątkowych(7), jednolitego patentu i Prokuratury Europejskiej;

J.  mając na uwadze, że pierwsze doświadczenia ze wzmocnioną współpracą uwypukliły trudności związane z zastosowaniem tego modelu współpracy ze względu na ograniczone postanowienia Traktatów dotyczące praktycznego wdrażania wzmocnionej współpracy oraz brak wystarczających działań następczych podejmowanych przez instytucje Unii;

K.  mając na uwadze, że analiza różnych modeli współpracy stosowanych na szczeblu federalnym w państwach członkowskich UE oraz w państwach federalnych poza Unią wykazała, że elastyczne mechanizmy współpracy są często wykorzystywane przez jednostki szczebla poniżej federalnego w obszarach wspólnego zainteresowania;

L.  mając na uwadze, że bez stosowania klauzul pomostowych w celu zmiany głosowania jednomyślnego na głosowanie większością kwalifikowaną w Radzie oraz wobec braku gruntownej reformy Traktatów wydaje się możliwe, iż w przyszłości państwa członkowskie będą musiały korzystać ze wzmocnionej współpracy w celu rozwiązania wspólnych problemów i osiągnięcia wspólnych celów;

M.  mając na uwadze, że dla sprawnego stosowania wzmocnionej współpracy istotne jest ustalenie listy kwestii, które należy rozstrzygnąć, oraz opracowanie planu działania na rzecz skutecznego funkcjonowania wzmocnionej współpracy zgodnie z duchem i literą Traktatów;

Główne uwagi

1.  wyraża zaniepokojenie faktem, że chociaż wzmocniona współpraca zapewnia możliwość rozwiązania wspólnego problemu przez wykorzystanie przez uczestniczące państwa członkowskie struktury instytucjonalnej UE i w ten sposób obniżenie kosztów administracyjnych, nie wyeliminowała ona całkowicie potrzeby poszukiwania rozwiązań w ramach grup międzyrządowych poza ramami wynikającymi z Traktatów, co negatywnie wpływa na spójność stosowania ram prawnych UE, prowadząc do braku odpowiedniej kontroli demokratycznej;

2.  uważa, że jednolite ramy instytucjonalne UE powinny zostać zachowane, aby służyć osiągnięciu wspólnych celów Unii i zagwarantować zasadę równości wszystkich obywateli; domaga się utrzymania metody wspólnotowej lub unijnej;

3.  podkreśla, że w przeciwieństwie do traktatów międzyrządowych wzmocniona współpraca stanowi narzędzie rozwiązywania problemów, które jest nie tylko usankcjonowane prawem, ale także wygodne, ponieważ opiera się na postanowieniach Traktatów i funkcjonuje w ramach struktury instytucjonalnej Unii;

4.  zwraca uwagę, że chociaż wzmocniona współpraca – ze względu na ostateczny charakter tego środka – nie była szeroko stosowana od czasu wprowadzenia tego mechanizmu w traktacie z Amsterdamu, obecnie wydaje się zyskiwać na znaczeniu i przynosi wymierne rezultaty;

5.  zauważa, że bazując na dotychczasowych doświadczeniach państwa podejmują wzmocnioną współpracę najczęściej w obszarach podlegających specjalnej procedurze ustawodawczej wymagającej jednomyślności oraz wykorzystują ten typ współpracy przede wszystkim w obszarze wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych;

6.  zwraca uwagę, że jak dotąd procedura podejmowania i wdrażania wzmocnionej współpracy była dość długa, w szczególności z powodu niejasnej definicji rozsądnego terminu, po którego upływie można stwierdzić, że nie uda się uzyskać wymaganej większości głosów, oraz z powodu braku silnej woli politycznej, by czynić szybsze postępy;

7.  zauważa, że brak wyraźnych wytycznych operacyjnych co do nawiązywania i prowadzenia wzmocnionej współpracy, na przykład w zakresie prawa właściwego dotyczącego wspólnych instytucji lub procedur wystąpienia z istniejącej współpracy, mógł zmniejszyć prawdopodobieństwo nawiązania wzmocnionej współpracy;

8.  przypomina, że jakkolwiek państwa członkowskie uczestniczące we wzmocnionej współpracy mogą korzystać z instytucji i porządku prawnego Unii, nie przewiduje się automatycznego włączania przyjmowanych w jej ramach aktów do dorobku;

9.  uważa, że chociaż wzmocniona współpraca jest uznawana za rozwiązanie zastępcze, pozostaje ona realnym narzędziem rozwiązywania problemów na szczeblu Unii i narzędziem umożliwiającym przezwyciężenie niektórych impasów instytucjonalnych;

10.  jest zdania, że należy ustalić wspólną listę kwestii do rozstrzygnięcia, aby móc skutecznie wdrożyć i zorganizować wzmocnioną współpracę niezależnie od dziedziny polityki, której dotyczy, lub jej formy;

Zalecenia

11.  w związku z tym proponuje, aby rozstrzygnąć te wszystkie kwestie i postępować zgodnie z opisanym poniżej planem działania, aby zapewnić sprawne i skuteczne wdrożenie wzmocnionej współpracy;

Proces podejmowania decyzji

12.  wskazuje, że polityczny impuls do podjęcia wzmocnionej współpracy powinien pochodzić od państw członkowskich, ale dyskusje nad jego zakresem powinny opierać się na wniosku Komisji;

13.  przypomina, że art. 225 TFUE przyznaje Parlamentowi prawo inicjatywy quasi-ustawodawczej, którą należy interpretować jako możliwość zainicjowania przez Parlament wzmocnionej współpracy na podstawie wniosku Komisji, dla którego nie zdołano osiągnąć porozumienia w drodze zwykłej procedury decyzyjnej w okresie dwóch kolejnych prezydencji Rady;

14.  uważa, że jeżeli w okresie obejmującym dwie kolejne prezydencje Rady nie poczyniono w Radzie znacznych postępów, można stwierdzić, iż cele takiej współpracy nie mogą zostać osiągnięte przez Unię jako całość, jak tego wymaga art. 20 TUE;

15.  zaleca, aby wnioski państw członkowskich pragnących ustanowić między sobą wzmocnioną współpracę opierały się zasadniczo na celach co najmniej tak ambitnych, jak cele przedstawione przez Komisję zanim zostanie ustalone, że nie można ich osiągnąć w rozsądnym terminie przez Unię jako całość;

16.  zdecydowanie zaleca, aby specjalna klauzula pomostowa przewidziana w art. 333 TFUE została zastosowana w celu zmiany głosowania jednomyślnego na głosowanie większością kwalifikowaną lub zmiany specjalnej procedury ustawodawczej na zwykłą procedurę ustawodawczą natychmiast po zatwierdzeniu przez Radę rozpoczęcia wzmocnionej współpracy, tak aby uniknąć blokowania inicjatyw w przypadku dużej liczby uczestniczących państw członkowskich;

17.  uważa, że decyzja upoważniająca do podjęcia wzmocnionej współpracy powinna określać ramy stosunków z nieuczestniczącymi państwami członkowskimi; uważa, że państwa członkowskie nieuczestniczące w takiej wzmocnionej współpracy powinny jednak uczestniczyć w obradach na temat, którego ta współpraca dotyczy;

18.  przypomina, że sekretariaty Komisji i Rady mają do odegrania ważną rolę w zapewnianiu, aby państwa członkowskie nieuczestniczące we wzmocnionej współpracy nie zostały pominięte w sposób, który utrudni ich uczestnictwo na późniejszym etapie;

Administracja

19.  zaleca, aby Komisja odgrywała aktywną rolę na wszystkich etapach wzmocnionej współpracy, tj. od skierowania wniosku, poprzez obrady i skończywszy na wdrożeniu wzmocnionej współpracy;

20.  potwierdza, że jedność instytucji UE powinna zostać utrzymana, a wzmocniona współpraca nie powinna prowadzić do utworzenia równoległych porozumień instytucjonalnych, natomiast mogłaby umożliwiać ustanowienie w stosownych przypadkach specjalnych organów działających w ramach prawnych UE, z zastrzeżeniem kompetencji i roli instytucji i organów Unii;

Kontrola parlamentarna

21.  przypomina, że Parlament jest odpowiedzialny za kontrolę parlamentarną nad procedurą wzmocnionej współpracy; apeluje o większe zaangażowanie ze strony parlamentów narodowych, a także w państwach członkowskich, w których jest to istotne – ze strony parlamentów regionalnych, wraz z Parlamentem Europejskim, w demokratyczną kontrolę nad procedurą wzmocnionej współpracy, jeżeli dotyczy ona obszarów polityki będących przedmiotem wspólnych kompetencji; podkreśla możliwość ustanowienia – w razie konieczności i nie naruszając uprawnień Parlamentu – forum międzyparlamentarnego na przykład na wzór konferencji międzyparlamentarnej określonej w art. 13 Traktatu o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w unii gospodarczej i walutowej oraz międzyparlamentarnej konferencji na rzecz wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB) oraz wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO);

22.  podkreśla, że państwa członkowskie uczestniczące we wzmocnionej współpracy powinny włączyć do niej regiony posiadające uprawnienia ustawodawcze w dziedzinach, które dotyczą tych regionów, tak aby zapewnić poszanowanie wewnętrznego podziału kompetencji i wzmocnić legitymizację społeczną takiej wzmocnionej współpracy;

23.  zaleca, aby Parlament odgrywał bardziej zdecydowaną rolę we wzmocnionej współpracy i zaproponował w tym celu Komisji nowe formy współpracy na podstawie art. 225 TFUE, a także monitorował wnioski lub przebieg istniejącej współpracy; wyraża przekonanie, że Parlament powinien być zaangażowany w każdy etap procedury, co nie powinno ograniczać się tylko do oczekiwania na jego zgodę, oraz że powinien on otrzymywać regularne sprawozdania i mieć możliwość zgłaszania uwag na temat wdrażania wzmocnionej współpracy;

24.  wzywa Radę do nawiązania z Parlamentem w przyszłości procedury wzmocnionej współpracy przed złożeniem wniosku o zgodę Parlamentu w sprawie ostatecznej wersji tekstu, aby zapewnić jak najściślejszą współpracę między współprawodawcami Unii;

25.  ubolewa jednak, że pomimo konstruktywnego i rozważnego podejścia Parlamentu do procedury wzmocnionej współpracy Rada wykazała niewielkie zainteresowanie zaangażowaniem się w formalne stosunki z Parlamentem przed złożeniem wniosku o wyrażenie zgody przez Parlament na końcowy wynegocjowany tekst;

26.  uważa, że Parlament powinien bezwzględnie poprawić swoją organizację wewnętrzną w odniesieniu do wzmocnionej współpracy; uważa w związku z tym, że właściwa komisja stała powinna w każdym przypadku śledzić przebieg wzmocnionej współpracy i zaleca, aby Regulamin Parlamentu przewidywał przepisy zezwalające na utworzenie podkomitetów ad hoc, w których pełne członkostwo jest przyznawane przede wszystkim posłom wybranym w państwach członkowskich uczestniczących we wzmocnionej współpracy;

Środki finansowe

27.  jest zdania, że wydatki operacyjne związane ze wzmocnioną współpracą powinny być ponoszone przez uczestniczące państwa członkowskie, a jeżeli koszty te są pokrywane z budżetu UE, nieuczestniczące państwa członkowskie powinny otrzymać zwrot kosztów, chyba że Rada – po zasięgnięciu opinii Parlamentu – postanowi zgodnie z art. 332 TFUE, że taka współpraca ma być finansowana z budżetu UE, co w konsekwencji oznacza, że skoro wydatki na ten cel pochodzą z budżetu, to podlegają rocznej procedurze budżetowej;

28.  uważa, że ewentualne dochody uzyskane w wyniku działalności w ramach wzmocnionej współpracy powinny zostać przeznaczone na pokrycie wydatków operacyjnych związanych ze wzmocnioną współpracą;

Jurysdykcja

29.  jest przekonany, że wzmocniona współpraca powinna podlegać bezpośredniej jurysdykcji Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), z zastrzeżeniem możliwości ustanowienia specjalnej procedury arbitrażowej lub procedury rozstrzygania sporów w sądzie pierwszej instancji, jeżeli byłoby to konieczne dla zapewnienia przebiegu danej procedury wzmocnionej współpracy, chyba że Traktat stanowi inaczej, co należy zaznaczyć w akcie prawnym ustanawiającym taką wzmocnioną współpracę;

30.  zwraca uwagę, że jeżeli dane porozumienie o wzmocnionej współpracy wymaga wprowadzenia specjalnego mechanizmu lub trybunału arbitrażowego, ostatecznym organem arbitrażowym powinien być zawsze TSUE;

Dostosowanie do struktury instytucjonalnej Unii

31.  proponuje utworzenie w Komisji specjalnego działu ds. wzmocnionej współpracy, pod kierownictwem komisarza odpowiedzialnego za stosunki międzyinstytucjonalne, na potrzeby koordynowania i usprawniania tworzenia struktury instytucjonalnej inicjatyw wzmocnionej współpracy;

32.  uważa, że sekretariaty Komisji i Rady muszą odgrywać aktywniejszą rolę w kontekście wzmocnionej współpracy, dlatego proponuje, aby aktywnie poszukiwały one, we współpracy z Komitetem Regionów, a zwłaszcza z Platformą Europejskich Ugrupowań Współpracy Terytorialnej (EUWT), obszarów, w których wzmocniona współpraca mogłaby być przydatna dla rozwoju projektu europejskiego, lub obszarów na styku z obszarami objętymi dotychczasowymi formami wzmocnionej współpracy, w celu uniknięcia powielania lub niezgodności;

Wystąpienie lub wykluczenie państwa członkowskiego ze wzmocnionej współpracy

33.  zwraca uwagę, że z wyjątkiem stałej współpracy strukturalnej (PESCO) Traktaty nie zawierają postanowień dotyczących możliwości wystąpienia lub wykluczenia państwa członkowskiego z porozumienia o wzmocnionej współpracy;

34.  uważa, że we wszystkich porozumieniach o wzmocnionej współpracy należy ustanowić jasne zasady wystąpienia państwa członkowskiego, które nie chce już uczestniczyć we współpracy, oraz zasady wykluczenia państwa członkowskiego, które przestało spełniać warunki wzmocnionej współpracy; zaleca, aby warunki wystąpienia lub wykluczenia państwa członkowskiego zostały określone w akcie ustanawiającym wzmocnioną współpracę;

Zalecenia dotyczące dalszego rozwoju wzmocnionej współpracy

35.  uważa, że konieczne jest opracowanie przyspieszonej procedury zatwierdzania wzmocnionej współpracy w dziedzinach o dużym znaczeniu politycznym, a okres trwania tej procedury nie powinien przekraczać czasu trwania dwóch kolejnych prezydencji Rady;

36.  wzywa państwa członkowskie uczestniczące we wzmocnionej współpracy, aby dążyły do włączenia aktów przyjmowanych w ramach wzmocnionej współpracy do dorobku;

37.  zwraca się do Komisji, by wystąpiła z wnioskiem dotyczącym rozporządzenia na podstawie art. 175 akapit trzeci lub art. 352 TFUE w celu uproszczenia i ujednolicenia ram prawnych obowiązujących w odniesieniu do wzmocnionej współpracy (na przykład wytycznych w zakresie prawa właściwego dla wspólnych instytucji lub wystąpienia państwa członkowskiego ze współpracy) i ułatwienia w ten sposób nawiązywania takiej współpracy;

38.  proponuje, by przy okazji kolejnej rewizji Traktatów zbadać możliwość udziału regionów lub podmiotów szczebla niższego niż krajowy we wzmocnionej współpracy, jeżeli dotyczy ona zakresu kompetencji wyłącznych dla danego szczebla, z należytym poszanowaniem przepisów konstytucji krajowej danego państwa;

o
o   o

39.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji oraz parlamentom narodowym.

(1) Dz.U. C 252 z 18.7.2018, s. 215.
(2) Dz.U. C 252 z 18.7.2018, s. 201.
(3) Dz.U. C 252 z 18.7.2018, s. 235.
(4) Dz.U. C 263 z 25.7.2018, s. 125.
(5) Teksty przyjęte, P8_TA(2019)0044.
(6) Rozporządzenie Rady (UE) nr 1259/2010 z dnia 20 grudnia 2010 r. w sprawie wprowadzenia w życie wzmocnionej współpracy w dziedzinie prawa właściwego dla rozwodu i separacji prawnej, Dz.U. L 343 z 29.12.2010, s. 10.
(7) Rozporządzenie Rady (UE) 2016/1103 z dnia 24 czerwca 2016 r. wdrażające wzmocnioną współpracę w dziedzinie jurysdykcji, prawa właściwego oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach dotyczących małżeńskich ustrojów majątkowych, Dz.U. L 183 z 8.7.2016, s. 1.


Stosowanie postanowień Traktatu dotyczących uprawnień Parlamentu do sprawowania kontroli politycznej nad Komisją
PDF 168kWORD 59k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie stosowania postanowień Traktatu dotyczących uprawnień Parlamentu do sprawowania kontroli politycznej nad Komisją (2018/2113(INI))
P8_TA-PROV(2019)0078A8-0033/2019

Parlament Europejski,

–  uwzględniając postanowienia Traktatów dotyczące sprawowania przez Parlament kontroli politycznej nad Komisją Europejską, a w szczególności art. 14, 17 i 25 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) oraz art. 121, 159, 161, 175, 190, 225, 226, 230, 233, 234, 249, 290, 291, 319 i 325 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE),

–  uwzględniając art. 17 TUE powierzający Komisji wspieranie ogólnego interesu Unii oraz, „w tym celu”, monopol w zakresie inicjatywy,

–  uwzględniając porozumienie ramowe w sprawie stosunków między Parlamentem Europejskim i Komisją Europejską,

–  uwzględniając porozumienie międzyinstytucjonalne w sprawie lepszego stanowienia prawa z 2016 r. oraz porozumienie międzyinstytucjonalne w sprawie dyscypliny budżetowej, współpracy w kwestiach budżetowych i należytego zarządzania finansami z 2013 r.,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie poprawy funkcjonowania Unii Europejskiej dzięki wykorzystaniu potencjału Traktatu z Lizbony(1),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie ewentualnych zmian i dostosowań w obecnej strukturze instytucjonalnej Unii Europejskiej(2),

–  uwzględniając swoją decyzję z dnia 7 lutego 2018 r. w sprawie nowelizacji Porozumienia ramowego w sprawie stosunków między Parlamentem Europejskim i Komisją Europejską, a w szczególności jej ust. 2 i 8, które ponownie potwierdzają, że system głównych kandydatów („Spitzenkandidaten”) opiera się na skutecznej konstytucyjnej i politycznej praktyce odzwierciedlającej równowagę przewidzianą postanowieniami Traktatów(3),

–  uwzględniając swoją rezolucję ustawodawczą z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego w sprawie szczegółowych przepisów regulujących wykonywanie przez Parlament Europejski uprawnień śledczych i zastępującego decyzję 95/167/WE, Euratom, EWWiS Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji(4), a także uwzględniając toczące się negocjacje międzyinstytucjonalne;

–  uwzględniając sprawozdanie Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczące posiedzeń i kontroli dokumentów – sprawy połączone 488/2018/KR i 514/2018/KR dotyczące mianowania nowego sekretarza generalnego Komisji, a także uwzględniając zalecenia w tych sprawach,

–  uwzględniając swój Regulamin, w tym art. 52, a także art. 1 ust. 1 lit. e) decyzji Konferencji Przewodniczących z dnia 12 grudnia 2002 r. w sprawie procedury udzielania zgody na sporządzenie sprawozdań z własnej inicjatywy oraz załącznik 3 do tej decyzji,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Konstytucyjnych oraz opinię Komisji Kontroli Budżetowej (A8-0033/2019),

A.  mając na uwadze, że ramy instytucjonalne Unii zapisane w Traktatach przyznają Parlamentowi jako organowi prawodawczemu Unii odpowiedzialność za kontrolę polityczną nad Komisją;

B.  mając na uwadze, że Parlament dysponuje szeregiem instrumentów umożliwiających mu rozliczanie Komisji z jej działalności, takie jak wotum nieufności (art. 17 TUE i art. 234 TFUE), możliwość zwrócenia się do przewodniczącego Komisji o wycofanie poparcia dla danego komisarza (art. 118 ust. 10 Regulaminu Parlamentu Europejskiego), uprawnienia śledcze (art. 226 TFUE), uprawnienia kontrolne w zakresie aktów delegowanych i wykonawczych (art. 290 i 291 TFUE), prawo do wnoszenia pytań wymagających odpowiedzi ustnej i pytań wymagających odpowiedzi na piśmie (art. 230 ust. 2 TFUE) oraz możliwość wniesienia skargi do Trybunału Sprawiedliwości przeciwko Komisji w celu kontroli legalności (art. 263 TFUE) lub z powodu zaniechania działania przez Komisję;

C.  mając na uwadze, że oprócz tych instrumentów Parlament dysponuje szeregiem narzędzi do sprawowania kontroli służącej ukierunkowaniu polityki, dzięki którym może aktywnie kształtować europejski program polityczny;

D.  mając na uwadze, że budżet jest najważniejszym narzędziem Unii Europejskiej służącym do realizacji jej celów i strategii, w związku z czym kontrola budżetowa ma ogromne znaczenie;

E.  mając na uwadze, że system głównych kandydatów („Spitzenkandidaten”) odzwierciedla równowagę międzyinstytucjonalną między Parlamentem a Komisją, przez co znacząco skonsolidował i wzmocnił powiązania między obiema instytucjami, prowadząc do większego upolitycznienia Komisji, co powinno doprowadzić do zwiększenia parlamentarnej kontroli wykonywania funkcji wykonawczych przez Komisję;

F.  mając na uwadze, że art. 17 TUE przewiduje, iż przewodniczący Komisji jest wybierany przez Parlament na wniosek szefów państw i rządów UE z uwzględnieniem wyników wyborów do Parlamentu Europejskiego oraz konsultacji z Parlamentem; mając na uwadze, że art. 17 TUE przewiduje również, że te same procedury – łącznie z konsultacjami z Parlamentem – należy stosować, gdyby Parlament odrzucił proponowanego kandydata;

G.  mając na uwadze, że wszyscy kandydaci na komisarzy podlegają przesłuchaniu przed powołaniem kolegium komisarzy, a także mając na uwadze, że w ramach swojego mandatu Parlament może dokonać przeglądu zobowiązań i priorytetów wymienionych przez kandydatów na komisarzy podczas przesłuchań, w tym także ocenić, czy przebieg ich życia kwalifikuje ich do spełnienia wymogów związanych z pełnieniem urzędu;

H.  mając na uwadze, że Traktaty przyznają Parlamentowi prawo do głosowania nad wnioskiem o wotum nieufności wobec całej Komisji, ale nie przyznają mu prawa do wycofania poparcia udzielonego komisarzowi;

I.  mając na uwadze, że niezależnie od zbiorowej odpowiedzialności kolegium komisarzy przed Parlamentem ten ostatni powinien zapewnić skuteczną kontrolę polityczną nad działalnością każdego z komisarzy;

J.  mając na uwadze, że niedawne mianowanie nowego sekretarza generalnego Komisji wzbudziło poważne obawy co do roli i wpływu politycznego wywieranego przez wyższych urzędników Komisji;

K.  mając na uwadze, że do mianowania nowego przewodniczącego Komisji oraz nowych komisarzy w 2019 r. należy zastosować nową zgodną z przepisami zasadę mianowania na stanowisko sekretarza generalnego Komisji;

L.  mając na uwadze, że Komisja ma wynikające z Traktatu obowiązki dotyczące regularnego składania Parlamentowi sprawozdań: rocznego ogólnego sprawozdania z działalności Unii (art. 249 TFUE); co trzy lata – sprawozdania dotyczącego stosowania postanowień dotyczących niedyskryminacji i obywatelstwa Unii (art. 25 TFUE); sprawozdania dotyczącego rezultatów wielostronnego nadzoru polityki gospodarczej (art. 121 ust. 5 TFUE); co trzy lata – sprawozdania dotyczącego postępów w osiąganiu celów w zakresie polityki społecznej (art. 159 i 161 TFUE); co trzy lata – sprawozdania dotyczącego postępów w urzeczywistnianiu spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej (art. 175 TFUE); rocznego sprawozdania dotyczącego działań w zakresie badań w Unii (art. 190 TFUE); rocznego sprawozdania dotyczącego zwalczania nadużyć finansowych (art. 325 TFUE); sprawozdania z postępu w rokowaniach prowadzonych z państwami trzecimi lub organizacjami międzynarodowymi (art. 207 TFUE);

M.  mając ponadto na uwadze, że w prawie wtórnym Komisja jest odpowiedzialna za dokonywanie przeglądu i oceny różnych dyrektyw i rozporządzeń oraz przedstawianie sprawozdań ze swoich ustaleń;

N.  mając na uwadze, że wraz z przyjęciem porozumienia ramowego w sprawie stosunków między Parlamentem Europejskim i Komisją Europejską Parlament zyskał dodatkową siłę nacisku w procesie opracowywania programu ustawodawczego proponowanego przez Komisję co roku w programie prac Komisji;

O.  mając na uwadze, że od czasu przyjęcia Traktatu z Lizbony Parlament stał się faktycznym współprawodawcą w odniesieniu do budżetu i jest odpowiedzialny za udzielenie absolutorium Komisji z wykonania budżetu Unii;

P.  mając na uwadze, że po wejściu w życie Traktatu z Lizbony Parlament zaczął odgrywać większą rolę w zakresie kontroli polityki zewnętrznej UE, uzyskując prawo do wyrażania zgody na zawieranie umów międzynarodowych, z którym związane jest zobowiązanie Komisji do natychmiastowego i pełnego informowania Parlamentu na wszystkich etapach negocjacji takich umów (art. 218 TFUE, art. 50 TUE);

Q.  mając na uwadze, że negocjacje ze Zjednoczonym Królestwem w sprawie wystąpienia tego kraju z Unii Europejskiej przebiegły we wzorowych warunkach opartych na przejrzystości oraz zaangażowaniu Parlamentu;

R.  mając na uwadze, że zakres uprawnień kontrolnych Parlamentu w odniesieniu do aktów delegowanych różni się znacznie od zakresu jego uprawnień w odniesieniu do aktów wykonawczych; mając na uwadze, że Parlament ma prawo zawetowania aktu delegowanego lub odwołania przekazanych uprawnień, podczas gdy jego wpływ w zakresie aktów wykonawczych jest znacznie bardziej ograniczony;

S.  mając na uwadze, że obecna struktura instytucjonalna Unii i brak precyzyjnej definicji władzy wykonawczej w Traktatach sprawiają, że władza wykonawcza UE ma złożony charakter i jest współdzielona przez szczeble unijny, krajowy i regionalny;

T.  mając na uwadze, że ściślejsza współpraca między Parlamentem Europejskim a parlamentami narodowymi i regionalnymi, zgodnie z ich odpowiednimi konstytucyjnymi uprawnieniami i zgodnie z art. 10 ust. 2 TUE, ma zasadnicze znaczenie dla rozwiązania kwestii parlamentarnej kontroli sprawowania funkcji wykonawczych w zakresie wdrażania przepisów Unii;

U.  mając na uwadze, że przejrzystość oraz silne zaangażowanie Parlamentu w negocjacje ze Zjednoczonym Królestwem miały pozytywny wpływ na wynik tego procesu, tworząc klimat zaufania i jedności, i dlatego powinny służyć za inspirację do prowadzenia przyszłych międzynarodowych negocjacji;

Główne wnioski

1.  przypomina, że kontrola organów UE stanowi jedną z głównych funkcji Parlamentu Europejskiego, a odpowiedzialność Komisji wobec Parlamentu jest podstawową zasadą funkcjonowania UE i wewnętrznej kontroli demokratycznej;

2.  uważa, że Parlament nie wykorzystuje w pełni wszystkich przysługujących mu instrumentów politycznej kontroli nad władzą wykonawczą z różnych powodów, z których niektóre są ściśle związane ze strukturą instytucjonalną Unii, a inne są wynikiem np. zmian dynamiki międzyinstytucjonalnej, które spowodowały, że niektóre instrumenty są trudne do zastosowania lub niewystarczająco skuteczne;

3.  dostrzega potencjał i udane zastosowanie systemu głównych kandydatów, kiedy to wszyscy obywatele Unii wpływają bezpośrednio na wybór przewodniczącego Komisji dzięki głosowaniu na listę pod przewodnictwem preferowanego przez siebie kandydata; w związku z tym zdecydowanie popiera kontynuowanie tej praktyki w przyszłych wyborach europejskich i zachęca wszystkie siły polityczne do udziału w tym procesie;

4.  przypomina, że kontrola parlamentarna nad Komisją nie powinna stać się mniej restrykcyjna w następstwie zacieśnienia powiązań politycznych między Parlamentem i Komisją po wprowadzeniu systemu głównych kandydatów;

5.  przypomina, że określony w Traktatach próg większości głosów wymaganej do uchwalenia wotum nieufności ma służyć zachowaniu rzeczywistego stosowania tego instrumentu do poważnych przypadków; przyznaje, że w większości demokracji parlamentarnych możliwość wystąpienia z wotum nieufności działa przeważnie jako środek odstraszający; proponuje jednakże, aby w kontekście przyszłej zmiany Traktatu przeanalizować możliwość obniżenia tego progu w umiarkowany sposób, zachowując jednocześnie równowagę międzyinstytucjonalną przewidzianą w Traktatach;

6.  wskazuje, że upolitycznienie Komisji jest bezpośrednią konsekwencją zmian wprowadzonych Traktatem z Lizbony; zauważa, że zmiany te nie obejmowały przyjęcia postanowień umożliwiających rozliczanie poszczególnych komisarzy;

7.  głęboko ubolewa, że zdaniem Rzecznik Praw Obywatelskich w trakcie procedury mianowania sekretarza generalnego „Komisja nie zastosowała właściwie odnośnych przepisów ani co do litery, ani co do ducha”;

8.  zwraca uwagę, że Traktaty nie zawierają jasnej definicji władzy wykonawczej UE i że władza wykonawcza jest sprawowana przez różne instytucje w zależności od dziedziny polityki, tj. w zależności od tego, czy dana dziedzina należy do kompetencji dzielonych czy wyłącznych kompetencji Unii;

9.  uważa, że konieczne jest ustanowienie prawdziwie dwuizbowego systemu władzy ustawodawczej z udziałem Rady i Parlamentu, w którym Komisja sprawowałaby władzę wykonawczą;

10.  zwraca uwagę, że rolę Parlamentu w zakresie kontroli nad władzą wykonawczą uzupełniają podobne uprawnienia parlamentów narodowych w stosunku do ich egzekutywy w sprawach dotyczących UE; uważa, że taka rozliczalność jest podstawą roli narodowych izb parlamentarnych w Unii Europejskiej;

11.  uważa, że sprawowanie przez Parlament kontroli nad władzą wykonawczą zgodnie z art. 14 TUE jest utrudnione, a czasami wręcz niemożliwe z powodu braku jasnego wykazu unijnych uprawnień i polityk oraz z powodu rozdziału uprawnień pomiędzy szczeble unijny, krajowy i regionalny;

12.  przypomina, że Traktaty nie przyznają Radzie Europejskiej żadnej funkcji ustawodawczej ani prawa inicjatywy ustawodawczej, wyrażając przy tym zaniepokojenie, że w ostatnich latach Rada Europejska podjęła, wbrew duchowi Traktatów, szereg ważnych decyzji politycznych wykraczających poza ramy Traktatów, de facto wyłączając te decyzje spod kontroli Parlamentu i podważając zasadę demokratycznej odpowiedzialności, której poszanowanie jest niezbędne w odniesieniu do takich decyzji;

13.  przypomina, że Traktat zapewnia Parlamentowi znaczne uprawnienia w zakresie kontroli politycznej w ramach rocznej procedury budżetowej i rocznej procedury udzielania absolutorium;

14.  przypomina, że​absolutorium to coroczna procedura polityczna zapewniająca kontrolę demokratyczną ex post nad wykonaniem budżetu Unii Europejskiej przez Komisję, na własną odpowiedzialność i we współpracy z państwami członkowskimi;

15.  zaznacza, że procedura udzielania absolutorium okazała się potężnym narzędziem, które miało wpływ na pozytywną ewolucję systemu budżetowego UE, zarządzanie finansami, kształtowanie programu oraz na sposób określania i wdrażania strategii politycznych, przyczyniając się jednocześnie do zwiększenia wpływu politycznego Parlamentu;

16.  podkreśla, że art. 318 TFUE dodaje nowy instrument do zestawu narzędzi absolutorium budżetowego: ocenę finansów Unii w oparciu o osiągnięte wyniki;

17.  z obawą zwraca uwagę na brak faktycznych sankcji prawnych na wypadek decyzji Parlamentu o nieudzieleniu absolutorium Komisji; uważa jednak, że nieudzielenie absolutorium stanowi silny sygnał polityczny, ponieważ oznacza, iż Parlament nie ma wystarczającego zaufania do rozliczalności Komisji, w związku z czym Komisja musi zareagować na taką odmowę i podjąć konkretne działania następcze mające na celu poprawę sytuacji;

18.  ubolewa, że wobec braku lojalnej współpracy ze strony Rady instytucjonalna praktyka absolutoriów budżetowych w Parlamencie nie pozwala na kontrolowanie budżetu Rady i że sytuacja ta stanowi poważne uchybienie zobowiązaniom wynikającym z Traktatu, który określa, że Parlament sprawuje kontrolę nad całością budżetu UE;

19.  sugeruje, by z myślą o umożliwieniu rozszerzenia sprawowanej przez Parlament kontroli budżetowej na cały budżet Unii rozpocząć negocjacje między Radą, Komisją i Parlamentem, tak aby zagwarantowane zostało prawo Parlamentu do uzyskania dostępu do informacji na temat wykonania budżetu Rady, bezpośrednio lub za pośrednictwem Komisji, oraz aby Rada odpowiadała na pytania Parlamentu wymagające odpowiedzi na piśmie i aby jej przedstawiciele przybywali na wysłuchania i debaty dotyczące wykonania jej budżetu; uważa, że w razie fiaska tych negocjacji Parlament powinien udzielić absolutorium tylko Komisji i uwzględnić w tym ogólnym absolutorium odrębne rezolucje dotyczące poszczególnych instytucji, organów i agencji Unii, gwarantując tym samym, że żadna sekcja budżetu nie zostanie wykonana bez należytej kontroli;

20.  przypomina, że trzy instytucje nie wywiązały się do tej pory z zobowiązania do ustanowienia kryteriów określających zakres aktów delegowanych i zakres aktów wykonawczych, mimo że w porozumieniu międzyinstytucjonalnym w sprawie lepszego stanowienia prawa poprawiono przejrzystość procedury przyjmowania aktów delegowanych;

21.  przypomina, że zgodnie z art. 247 rozporządzenia finansowego Komisja musi przekazać Parlamentowi do 31 lipca następnego roku budżetowego zintegrowany zestaw sprawozdań finansowych i sprawozdań w zakresie rozliczalności, w tym w szczególności końcowe skonsolidowane sprawozdanie finansowe, roczne sprawozdanie z zarządzania i wyników oraz ocenę finansów Unii w oparciu o osiągnięte wyniki, o których mowa w art. 318 TFUE; kładzie nacisk na fakt, że roczne sprawozdanie z zarządzania i wyników powinno zawierać ocenę wszystkich środków zapobiegawczych i naprawczych podejmowanych w obliczu finansowania będącego przedmiotem korupcji lub konfliktu interesów;

Zalecenia

22.  sugeruje połączenie instrumentów w zakresie rozliczalności Komisji i instrumentów kontroli służącej ukierunkowaniu polityki w celu zmaksymalizowania ich skuteczności;

23.  domaga się zagwarantowania, konsolidacji i wzmocnienia uprawnień ustawodawczych i prawa do kontroli posiadanych przez Parlament Europejski, w tym w drodze porozumień międzyinstytucjonalnych oraz zastosowania przez Komisję odpowiedniej podstawy prawnej;

24.  uważa, że niezbędne jest zreformowanie przez Parlament metod pracy w celu wzmocnienia parlamentarnej kontroli politycznej nad Komisją;

25.  wzywa Komisję do poważniejszego brania pod uwagę inicjatyw ustawodawczych podejmowanych przez Parlament na podstawie art. 225 TFUE; wzywa następnego przewodniczącego Komisji do zobowiązania się do osiągnięcia tego celu i przyjmuje z zadowoleniem odpowiednie deklaracje głównych kandydatów w tym zakresie; pragnąłby, aby więcej inicjatyw zaowocowało wnioskami ustawodawczymi; przypomina, że zgodnie z art. 10 porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa Komisja ma obowiązek szybkiego i dogłębnego rozpatrywania żądań przedłożenia wniosków dotyczących aktów Unii;

26.  pochwala Komisję za pozytywne działania podjęte w następstwie zaleceń Parlamentu zawartych w rezolucji z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie poprawy funkcjonowania Unii Europejskiej dzięki wykorzystaniu potencjału Traktatu z Lizbony;

27.   przypomina, że chociaż zgodnie z obowiązującymi Traktatami Parlament nie ma formalnego prawa inicjatywy ustawodawczej, należy poważnie rozważyć możliwość przyznania mu takiego prawa przy okazji przyszłej zmiany Traktatu;

28.  zachęca do wymiany najlepszych praktyk w zakresie kontroli parlamentarnej pomiędzy parlamentami narodowymi, np. do odbywania regularnych debat pomiędzy odnośnymi ministrami a wyspecjalizowanymi komisjami w parlamentach narodowych przed spotkaniami w Radzie i po nich, a także z członkami Komisji Europejskiej w odpowiednich okolicznościach i ramach czasowych, jak również spotkań Parlamentu Europejskiego z parlamentami narodowymi; zachęca do ustanowienia regularnej wymiany urzędników i pracowników grup politycznych między administracjami Parlamentu Europejskiego i parlamentów narodowych, Europejskiego Komitetu Regionów oraz regionów państw członkowskich posiadających uprawnienia ustawodawcze;

29.  uważa, że ustanowienie corocznego tygodnia europejskiego pozwoliłoby zarówno posłom do PE, jak i komisarzom, zwłaszcza wiceprzewodniczącym odpowiedzialnym za klastry, na zabranie głosu przed wszystkimi krajowymi zgromadzeniami parlamentarnymi w celu omówienia i wyjaśnienia europejskiego programu działania wraz z posłami do parlamentów narodowych i przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego; sugeruje, że inicjatywa ta mogłaby sprzyjać demokratycznej rozliczalności Komisji wymaganej przez Traktat z Lizbony;

30.  wzywa Parlament do wzmocnienia zdolności w zakresie kontroli nad opracowywaniem i wdrażaniem aktów delegowanych i wykonawczych;

31.  z zadowoleniem przyjmuje wysiłki podejmowane obecnie przez trzy instytucje, by określić jasne kryteria rozgraniczenia stosowania aktów delegowanych i wykonawczych; apeluje o jak najszybsze wdrożenie tych kryteriów;

32.  zachęca parlamenty narodowe, a także, w stosownych przypadkach, parlamenty regionalne do zwiększenia ich zdolności w zakresie kontrolowania podległych im organów wykonawczych przy wydawaniu decyzji lub proponowaniu przepisów niezbędnych do wprowadzenia w życie aktów wykonawczych lub delegowanych;

33.  uważa, że przy okazji przyszłej zmiany Traktatu niezbędne jest ulepszenie instrumentów pociągania komisarzy do osobistej odpowiedzialności przed Parlamentem w trakcie ich kadencji, co jest już przewidziane w ograniczonym zakresie w porozumieniu ramowym dotyczącym stosunków między Parlamentem Europejskim a Komisją Europejską;

34.  wzywa Komisję i Radę, by zgodnie z zasadą lojalnej współpracy ustanowiły dialog polityczny w sprawie projektu Parlamentu dotyczącego rozporządzenia w sprawie uprawnień śledczych w celu powierzenia Parlamentowi skutecznych uprawnień umożliwiających mu korzystanie z tego podstawowego instrumentu kontroli parlamentarnej służącego kontrolowaniu władzy wykonawczej i bezwzględnie nieodzownego w systemach parlamentarnych na całym świecie;

35.  jest przekonany o przydatności pytań poselskich jako narzędzia kontroli; uważa zatem za konieczne dokonywanie szczegółowych ocen jakości odpowiedzi udzielanych przez Komisję na pytania posłów, a także jakości i liczby pytań zadanych przez posłów;

36.  uważa, że tura pytań jest ważnym elementem kontroli parlamentarnej nad władzą wykonawczą; zwraca się do Konferencji Przewodniczących o przywrócenie tury pytań do porządku posiedzenia plenarnego, zgodnie z art. 129 Regulaminu;

37.  ponownie wzywa Komisję do przeglądu jej procedur administracyjnych dotyczących nominowania sekretarza generalnego Komisji, dyrektorów generalnych i dyrektorów, tak aby w pełni zagwarantować wybór najlepszych kandydatów przy zapewnieniu maksymalnej przejrzystości i równości szans;

o
o   o

38.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji, parlamentom narodowym państw członkowskich oraz Europejskiemu Komitetowi Regionów.

(1) Dz.U. C 252 z 18.7.2018, s. 215.
(2) Dz.U. C 252 z 18.7.2018, s. 201.
(3) Dz.U. C 463 z 21.12.2018, s. 89.
(4) Dz.U. C 443 z 22.12.2017, s. 39.


Stosowanie Karty praw podstawowych Unii Europejskiej w ramach instytucjonalnych UE
PDF 195kWORD 64k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie stosowania Karty praw podstawowych Unii Europejskiej w ramach instytucjonalnych UE (2017/2089(INI))
P8_TA-PROV(2019)0079A8-0051/2019

Parlament Europejski,

–  uwzględniając Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 2, 3, 6, 7, 9, 10, 11, 21, 23 i 49 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) oraz art. 8, 9, 10, 11, 12, 15, 16, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, art. 67 ust. 1, art. 258, 263, 267 i 352 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE),

–  uwzględniając europejską Konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (EKPC) oraz orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPC),

–  uwzględniając protokół ustaleń między Radą Europy a Unią Europejską,

–  uwzględniając opinie i listę kontrolną Komisji Weneckiej dotyczącą praworządności,

–  uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka, Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych oraz Międzynarodowy pakt praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych,

–  uwzględniając Konwencję Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej (konwencję stambulską) oraz swoją rezolucję z dnia 12 września 2017 r. w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Rady w sprawie zawarcia, w imieniu Unii Europejskiej, Konwencji Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej(1),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 marca 2007 r. w sprawie przestrzegania Karty Praw Podstawowych we wnioskach legislacyjnych Komisji – metodologia ścisłej i systematycznej kontroli(2),

–  uwzględniając swoje coroczne rezolucje w sprawie stanu praw podstawowych w UE,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 25 października 2016 r. zawierającą zalecenia dla Komisji w kwestii utworzenia unijnego mechanizmu dotyczącego demokracji, praworządności i praw podstawowych(3),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 19 stycznia 2017 r. w sprawie europejskiego filaru praw socjalnych(4),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 września 2017 r. w sprawie rozliczalności, przejrzystości i rzetelności w instytucjach UE(5),

–  uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji(6),

–  uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 168/2007 z dnia 15 lutego 2007 r. ustanawiające Agencję Praw Podstawowych Unii Europejskiej(7),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 27 kwietnia 2005 r. pt. „Przestrzeganie Karty praw podstawowych we wnioskach legislacyjnych Komisji – Metodologia zapewniająca systematyczną i ścisłą kontrolę” (COM(2005)0172),

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji z dnia 29 kwietnia 2009 r. z praktycznego stosowania metodologii zapewniającej systematyczną i ścisłą kontrolę przestrzegania Karty praw podstawowych (COM(2009)0205),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 19 października 2010 r. pt. „Strategia skutecznego wprowadzania w życie Karty praw podstawowych przez Unię Europejską” (COM(2010)0573),

–  uwzględniając dokument roboczy służb Komisji z dnia 6 maja 2011 r. pt. „Operational Guidance on taking account of Fundamental Rights in Commission Impact Assessments” [Wytyczne operacyjne w sprawie uwzględniania praw podstawowych w ocenach skutków przeprowadzanych przez Komisję] (SEC(2011)0567),

–  uwzględniając wspólny komunikat Komisji oraz Wysokiego Przedstawiciela Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa do Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2011 r. pt. „Prawa człowieka i demokracja w centrum działań zewnętrznych UE – dążenie do bardziej skutecznego podejścia” (COM(2011)0886),

–  uwzględniając dokument z dnia 25 czerwca 2012 r. dotyczący ram strategicznych i planu działania UE w zakresie praw człowieka i demokracji,

–  uwzględniając wytyczne Rady z dnia 20 stycznia 2015 r. w sprawie działań w zakresie metodyki, które należy podjąć, aby sprawdzić zgodność z prawami podstawowymi w przypadku organów przygotowawczych Rady,

–  uwzględniając wytyczne dla organów przygotowawczych Rady dotyczące zgodności z prawami podstawowymi,

–  uwzględniając sprawozdanie prezydencji Rady z seminarium z dnia 13 maja 2016 r. pt. „National policy application of the EU Charter of Fundamental Rights” [Stosowanie Karty praw podstawowych Unii Europejskiej w ramach polityki krajowej],

–  uwzględniając wytyczne Komisji z dnia 19 maja 2015 r. dotyczące analizy wpływu na prawa człowieka w ramach ocen skutków inicjatyw politycznych związanych z handlem,

–  uwzględniając sprawozdania roczne Komisji w sprawie stosowania Karty praw podstawowych UE,

–  uwzględniając doroczne seminaria Komisji w sprawie praw podstawowych,

–  uwzględniając wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 20 września 2016 r. w sprawach połączonych od C-8/15 P do C-10/15 P, Ledra Advertising Ltd przeciwko Komisji Europejskiej i Europejskiemu Bankowi Centralnemu (EBC)(8),

–  uwzględniając wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 6 listopada 2018 r. w sprawach połączonych C-569/16 i C-570/16, Stadt Wuppertal przeciwko Marii Elisabeth Bauer i Volker Willmeroth przeciwko Martinie Broßonn(9),

–  uwzględniając opinię 2/13 Trybunału Sprawiedliwości z dnia 18 grudnia 2014 r. w sprawie przystąpienia Unii Europejskiej do europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności(10),

–  uwzględniając opinię 4/2018 Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA) z dnia 24 września 2018 r. pt. „Challenges and opportunities for the implementation of the Charter of Fundamental Rights” [Wyzwania i możliwości w zakresie wprowadzania w życie Karty praw podstawowych],

–  uwzględniając sprawozdania roczne FRA w sprawie praw podstawowych,

–  uwzględniając podręcznik opracowany w październiku 2018 r. przez FRA pt. „Applying the Charter of Fundamental Rights of the European Union in law and policymaking at national level – Guidance” [Podręcznik stosowania Karty praw podstawowych Unii Europejskiej w prawie i procesie kształtowania polityki na szczeblu krajowym – Wytyczne],

–  uwzględniając Zestaw instrumentów służących lepszemu stanowieniu prawa, w szczególności instrument nr 28 „Fundamental rights & human rights” [Prawa podstawowe i prawa człowieka],

–  uwzględniając art. 38 Regulaminu,

–  uwzględniając opinię Sekretarza Generalnego Rady Europy z dnia 2 grudnia 2016 r. w sprawie inicjatywy Unii Europejskiej dotyczącej ustanowienia Europejskiego filaru praw socjalnych,

–  uwzględniając dokument z listopada 2017 r. przedłożony przez delegację niderlandzką na Konferencji Komisji do Spraw Europejskich (COSAC) w sprawie przejrzystości UE pt. „Opening up closed doors: Making the EU more transparent for its citizens” [Otwieranie zamkniętych drzwi: UE bardziej przejrzysta dla swoich obywateli], a także pismo skierowane przez delegacje COSAC do instytucji UE z dnia 20 grudnia 2017 r. w sprawie przejrzystości politycznych procesów decyzyjnych w UE,

–  uwzględniając badania pt. „The implementation of the Charter of Fundamental Rights in the EU institutional framework” [Stosowanie Karty praw podstawowych w ramach instytucjonalnych UE], „The interpretation of Article 51 of the EU Charter of Fundamental Rights: the Dilemma of Stricter or Broader Application of the Charter to National Measures” [Wykładnia art. 51 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej: dylemat węższego lub szerszego stosowania Karty do środków krajowych] oraz „The European Social Charter in the context of implementation of the EU Charter of Fundamental Rights” [Europejska karta społeczna w kontekście stosowania Karty praw podstawowych UE] opublikowane przez Dyrekcję Generalną ds. Polityki Wewnętrznej Unii Europejskiej odpowiednio w dniach 22 listopada 2016 r., 15 lutego 2016 r. i 12 stycznia 2016 r.(11),

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu, art. 1 ust. 1 lit. e) decyzji Konferencji Przewodniczących z dnia 12 grudnia 2002 r. w sprawie procedury udzielania zgody na sporządzenie sprawozdań z własnej inicjatywy i załącznik 3 do tej decyzji,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Konstytucyjnych i opinie Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych, Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych, Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia oraz Komisji Petycji (A8-0051/2019),

A.  mając na uwadze, że w traktacie lizbońskim nadano Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”) status prawa pierwotnego w ramach prawnych UE, o takiej samej mocy prawnej jak traktaty;

B.  mając na uwadze, że w niniejszym sprawozdaniu nie ocenia się poszczególnych praw zawartych w Karcie, lecz analizuje się stosowanie Karty jako instrumentu prawa pierwotnego;

C.  mając na uwadze, że postanowienia socjalne stanowią zasadniczą część Karty i struktury prawnej Unii; mając na uwadze, że ważne jest zapewnienie poszanowania praw podstawowych w całej Unii i podkreślanie ich znaczenia;

D.  mając na uwadze, że według TSUE prawa podstawowe uznane w Karcie leżą u podstaw struktury prawnej UE i ich poszanowanie jest niezbędnym warunkiem wstępnym legalności każdego aktu UE;

E.  mając na uwadze, że Karta, zgodnie z wymogami międzynarodowego prawa dotyczącego praw człowieka oraz jej art. 51, obejmuje zobowiązania zarówno negatywne (nienaruszanie postanowień), jak i pozytywne (aktywne promowanie), które należy w równym stopniu wypełniać w celu osiągnięcia pełnej operacyjności jej postanowień;

F.  mając na uwadze, że art. 51 Karty ogranicza zakres jej stosowania w związku z przestrzeganiem zasady pomocniczości, uwzględnianiem kompetencji państw członkowskich i Unii oraz poszanowaniem granic kompetencji Unii powierzonych jej w traktatach;

G.  mając na uwadze, że art. 51 ust. 2 Karty wyraźnie stanowi, że Karta nie rozszerza zakresu zastosowania prawa Unii poza kompetencje Unii, nie ustanawia nowych kompetencji ani zadań Unii, ani też nie zmienia kompetencji i zadań określonych w traktatach;

H.  mając na uwadze, że instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii są stale związane postanowieniami Karty, nawet wtedy gdy działają poza ramami prawnymi UE;

I.  mając na uwadze, że na mocy art. 51 postanowienia Karty mają zastosowanie do państw członkowskich wyłącznie w zakresie, w jakim stosują one prawo Unii; mając jednak na uwadze, że niejasne ograniczenia dotyczące tego wymogu sprawiają, iż trudno jest określić, czy i w jaki sposób Karta ma zastosowanie w konkretnych przypadkach;

J.  mając na uwadze, że dotychczas nie wykorzystano odpowiednio potencjału praw socjalnych i gospodarczych określonych w Karcie; mając na uwadze, że zgodnie z opinią Sekretarza Generalnego Rady Europy przestrzeganie praw socjalnych stanowi nie tylko nakaz etyczny i obowiązek prawny, ale także konieczność ekonomiczną;

K.  mając na uwadze, że również w art. 6 TUE podkreślono, że prawa podstawowe zagwarantowane w EKPC muszą być zasadami ogólnymi prawa Unii;

L.  mając na uwadze, że art. 151 TFUE odnosi się do podstawowych praw socjalnych, w tym praw wskazanych w Europejskiej karcie społecznej;

M.  mając na uwadze, że w badaniu z dnia 22 listopada 2016 r. pt. „The Implementation of the Charter of Fundamental Rights in the EU institutional framework” [Stosowanie Karty praw podstawowych w ramach instytucjonalnych UE](12) stwierdzono m.in. znaczenie Karty dla działań Komisji realizowanych na mocy Porozumienia ustanawiającego Europejski Mechanizm Stabilności (Porozumienia ustanawiającego EMS) oraz w kontekście europejskiego semestru; mając na uwadze, że w zarządzaniu gospodarczym Unii niewiele uwagi poświęca się prawom socjalnym określonym w Karcie; mając na uwadze, że prawa te muszą zostać uznane za rzeczywiste prawa podstawowe;

N.  mając na uwadze, że zawarte w Europejskim filarze praw socjalnych zobowiązanie do zapewnienia obywatelom nowych i skuteczniejszych praw w obszarach takich, jak równość szans i dostęp do rynku pracy, uczciwe warunki pracy oraz ochrona socjalna i włączenie społeczne, dodatkowo wzmacnia prawa zapisane w Karcie;

O.  mając na uwadze, że zasada równouprawnienia płci stanowi podstawową zasadę UE i jest zapisana w traktatach UE oraz w Karcie; mając na uwadze, że art. 8 TFUE ustanawia zasadę uwzględniania problematyki płci, stanowiąc, że „we wszystkich swoich działaniach Unia zmierza do zniesienia nierówności oraz wspierania równości mężczyzn i kobiet”;

P.  mając na uwadze, że przejrzystość unijnych procesów prawodawczych i decyzyjnych wywodzi się z prawa do dobrej administracji przewidzianego w art. 41 Karty i jest zasadniczym warunkiem wstępnym umożliwiającym obywatelom ocenę i prawidłowe monitorowanie stosowania Karty przez instytucje UE;

Q.  mając na uwadze, że promowanie przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii szerokiego zakresu przewidzianych w Karcie praw – począwszy od praw obywatelskich i politycznych po prawa socjalne i gospodarcze oraz prawa trzeciej generacji – stanowiłoby niezbędny impuls prowadzący do rozwoju europejskiej przestrzeni publicznej i do nadania konkretnego wyrazu pojęciu obywatelstwa europejskiego i partycypacyjnego wymiaru UE ujętego w traktatach;

R.  mając na uwadze, że FRA w swoich opiniach zatytułowanych „Improving access to remedy in the area of business and human rights at the EU level” [Poprawa dostępu do środków prawnych w obszarze biznesu i praw człowieka na szczeblu UE](13) oraz „Challenges and opportunities for the implementation of the Charter of Fundamental Rights” [Wyzwania i możliwości w zakresie wdrażania Karty praw podstawowych](14) sformułowała szereg zaleceń dotyczących skutecznego wdrażania Karty;

S.  mając na uwadze, że w art. 24 Karty przewidziane są prawa dziecka, które zobowiązują władze publiczne i instytucje prywatne do kierowania się przede wszystkim najlepszym interesem dziecka;

T.  mając na uwadze, że art. 14 Karty podkreśla prawo każdego dziecka do nauki na sprawiedliwych zasadach;

Pełniejsze uwzględnienie Karty w procesach legislacyjnych i decyzyjnych

1.  jest głęboko przekonany, że opracowana przez Komisję strategia skutecznego wprowadzania w życie Karty praw podstawowych przez Unię Europejską (COM(2010)0573) była wyrazem początkowych wysiłków podjętych tuż po wejściu Karty w życie, ale wymaga pilnej aktualizacji; z zadowoleniem przyjmuje roczne sprawozdania w sprawie stosowania Karty przez Komisję i wzywa do przeglądu strategii opracowanej w 2010 r. w celu jej aktualizacji z uwzględnieniem nowych wyzwań i realiów instytucjonalnych, zwłaszcza po brexicie;

2.  uznaje kilka istotnych kroków podjętych przez instytucje UE, mających na celu uwzględnienie Karty w procesach legislacyjnych i decyzyjnych UE; zauważa, że podstawową rolą Karty jest zapewnienie pełnej zgodności unijnego prawodawstwa z zapisanymi w niej prawami i zasadami oraz uznaje również trudności z aktywnym ich promowaniem i egzekwowaniem;

3.  podkreśla znaczenie poszanowania praw podstawowych zapisanych w Karcie we wszystkich wnioskach ustawodawczych Unii;

4.  przypomina, że ustanowione przez instytucje UE procedury oceny zgodności wniosków ustawodawczych z Kartą mają głównie charakter wewnętrzny; podkreśla konieczność zapewnienia lepszych form przeprowadzania konsultacji, ocen skutków, w tym szczególnych ocen wpływu w aspekcie płci, i kontroli prawnej przy zaangażowaniu niezależnych ekspertów w dziedzinie praw podstawowych; apeluje do Komisji o wspieranie usystematyzowanej i uregulowanej współpracy z organami działającymi na rzecz praw człowieka, takimi jak Agencja Praw Podstawowych (FRA), Europejski Instytut ds. Równości Kobiet i Mężczyzn (EIGE) i odnośne organy Rady Europy oraz Organizacji Narodów Zjednoczonych, a także organizacje społeczeństwa obywatelskiego działające w tym obszarze, w każdym przypadku gdy dokument legislacyjny potencjalnie wspiera prawa podstawowe lub ma na nie negatywny wpływ;

5.  apeluje do Komisji, Rady i Parlamentu o zmianę rozporządzenia (WE) nr 168/2007, aby umożliwić FRA przekazywanie z własnej inicjatywy niewiążących opinii dotyczących projektów unijnego prawodawstwa, a także o wspieranie systematycznych konsultacji z Agencją Praw Podstawowych;

6.  wzywa Komisję, pozostałe instytucje UE oraz rządy krajowe i regionalne do konsultowania się z Agencją Praw Podstawowych w przypadkach dotyczących praw podstawowych;

7.  uznaje kluczową rolę FRA w ocenie przestrzegania Karty i pozytywnie odnosi się do wykonywanych przez nią prac; zachęca FRA do dalszego doradzania instytucjom UE i państwom członkowskim w kwestiach poprawy kultury praw podstawowych w całej Unii oraz do wspierania ich w tym zakresie; z zadowoleniem odnosi się do przyjętej niedawno strategii FRA na lata 2018–2022;

8.  zwraca uwagę na opracowane przez FRA interaktywne narzędzie internetowe CLARITY, które ma ułatwić określanie najwłaściwszego organu spoza wymiaru sprawiedliwości dysponującego kompetencjami w zakresie praw człowieka w konkretnych kwestiach związanych z prawami podstawowymi;

9.  wzywa Komisję do zapewnienia kompleksowej oceny skutków poprzez wyważoną ocenę skutków gospodarczych, społecznych i środowiskowych, a także do zmiany jej decyzji dotyczącej podziału rozważań na temat praw podstawowych na trzy kategorie: skutki gospodarcze, społeczne oraz wpływ na środowisko i aby stworzyła dwie osobne kategorie: „skutki w odniesieniu do praw podstawowych” i „ocena wpływu w aspekcie płci”, ponieważ w ten sposób można zapewnić ocenę wszystkich aspektów praw podstawowych;

10.  apeluje do Komisji o podjęcie systematycznych działania na szczeblu Unii w celu przestrzegania i spełnienia postanowień Karty oraz zapewnienie, aby prawo Unii zostało dostosowane w taki sposób, by uwzględniało zmiany w prawie i orzecznictwie w zakresie międzynarodowego prawa dotyczącego praw człowieka; w związku z tym ponownie podkreśla swój apel do Komisji o przedłożenie wniosku wprowadzającego w życie rezolucję Parlamentu z dnia 25 października 2016 r. w sprawie ustanowienia unijnego mechanizmu na rzecz demokracji, praworządności i praw podstawowych(15), który umożliwiałby systematyczne monitorowanie rozwoju sytuacji w instytucjach i organach UE oraz w państwach członkowskich domagających się podjęcia działań w celu ochrony i przestrzegania praw, wolności i zasad zapisanych w Karcie; sugeruje w szczególności, aby warunki dotyczące praw podstawowych określone w kryteriach kopenhaskich nie były wykorzystywane wyłącznie jednorazowo jako warunki wstępne przystąpienia, ale by państwa członkowskie poddawały się okresowej ocenie w celu ustalenia poziomu zgodności z tymi prawami;

11.  zauważa, że w kontekście Karty ważną rolę w zagwarantowaniu poszanowania praw podstawowych odgrywa także Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich, nie tylko w świetle samego art. 41 określającego prawo do dobrej administracji, ale również biorąc pod uwagę, że dobra administracja jest sama w sobie fundamentem zabezpieczenia innych praw podstawowych; przypomina wzorową pracę Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich między innymi w dziedzinie przejrzystości i wolności informacji, jak również sprawozdanie specjalne dotyczące Fronteksu(16) przedłożone w bieżącej kadencji parlamentarnej, dotyczące w szczególności prawa do składania skarg przez osoby ubiegające się o azyl i migrantów;

12.  rozumie, że orzecznictwo będzie miało wpływ na zakres Karty i należy wziąć ten fakt pod uwagę;

13.  apeluje do prawodawców UE o uznanie wyników wyroku Sądu z dnia 22 marca 2018 r. (sprawa T-540/15) dotyczącego dostępu do dokumentów z posiedzeń trójstronnych(17) oraz o podjęcie stosownych działań; podkreśla konieczność zwiększenia przejrzystości i dostępu do dokumentów między instytucjami UE, aby rozwinąć skuteczniejszą współpracę międzyinstytucjonalną, także w zakresie odpowiedzialności w sprawach dotyczących praw podstawowych; wzywa Radę do szybkiego zajęcia się kwestią obaw wyrażanych w odniesieniu do przejrzystości procesu decyzyjnego i dostępu do dokumentów zgodnie z odpowiednimi zaleceniami Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich;

Uwzględnienie Karty w politykach UE

14.  przypomina, że proces kształtowania polityki UE opiera się na zasadach i celach określonych w art. 2, 3, 4, 5 i 6 TUE, a jednocześnie powinien w pełni wspierać i wprowadzać w życie wymogi ujęte w mających ogólne zastosowanie postanowieniach zawartych w tytule II części I TFUE;

15.  wzywa instytucje UE do skuteczniejszego uwzględniania aspektu płci we wszystkich działaniach UE w celu zwalczania dyskryminacji ze względu na płeć, a także w celu promowania równości płci;

16.  potwierdza, że wszystkie akty prawne przyjęte przez Unię muszą w pełni uwzględniać wszystkie postanowienia Karty, w tym jej przepisy socjalne; podkreśla znaczenie uwzględnienia wyraźnych odniesień do Karty w ramach prawnych regulujących politykę gospodarczą i monetarną UE; podkreśla, że uciekanie się do ustaleń międzyrządowych nie zwalnia instytucji UE ze zobowiązań w zakresie oceny zgodności tych instrumentów z prawem Unii, w tym Kartą;

17.  uważa za konieczne podjęcie przez Unię zdecydowanych kroków, aby wzmocnić własne zaangażowanie w zagwarantowanie możliwości korzystania z wszystkich praw zapisanych w Karcie, w tym praw socjalnych;

18.  wzywa Komisję do dopilnowania, aby proces europejskiego semestru, łącznie z zaleceniami dla poszczególnych krajów oraz zaleceniami zawartymi w rocznej analizie wzrostu gospodarczego, był zgodny z elementami normatywnymi Karty w zakresie praw socjalnych;

19.  popiera wprowadzenie mocnych i spójnych klauzul dotyczących praw podstawowych w tekstach normatywnych projektów rozporządzeń ustanawiających fundusze UE;

20.  wzywa Komisję i Radę do podejmowania decyzji makroekonomicznych z należytym uwzględnieniem ocen w zakresie praw człowieka, w oparciu o pełne spektrum praw obywatelskich, politycznych i socjalnych gwarantowanych przez instrumenty europejskiego i międzynarodowego prawa dotyczącego praw człowieka;

21.  zachęca Komisję, by przeanalizowała działania niezbędne do przystąpienia przez UE do Europejskiej karty społecznej oraz zaproponowała harmonogram osiągnięcia tego celu;

22.  przypomina, że z uwagi na kompetencje określone w Traktatach do zakresu odpowiedzialności przede wszystkim państw członkowskich należy praktyczne stosowanie polityki społecznej, a także nadanie konkretnego wyrazu ujętym w Karcie postanowieniom dotyczącym spraw socjalnych; w kontekście ewentualnej zmiany traktatów przypomina jednak swój wniosek dotyczący włączenia do nich protokołu społecznego w celu wzmocnienia podstawowych praw socjalnych w odniesieniu do swobód gospodarczych;

23.  przyjmuje do wiadomości faktycznie kluczową, ale nieformalną rolę Eurogroupy w zarządzaniu gospodarczym strefą euro oraz wpływ, jaki jej decyzje, które nie są równoważone przez właściwe mechanizmy demokratycznej rozliczalności i kontroli sądowej, mogą wywierać na proces kształtowania polityki; przypomina jej członkom o ich zobowiązaniach w ujęciu horyzontalnym, wynikających z art. 2 i 6 TUE oraz Karty;

24.  wzywa Komisję i Europejski Bank Centralny do pełnego przestrzegania Karty przy wypełnianiu ich zadań w ramach Europejskiego Mechanizmu Stabilności, w tym w praktykach udzielania pożyczek przez Bank, w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości.

25.  przypomina, że działania Unii na arenie międzynarodowej muszą opierać się na zasadach ujętych w art. 21 ust. 1 TUE; jest przekonany, że pełne poszanowanie i promowanie postanowień Karty w UE stanowi punkt odniesienia w ocenie legalności i wiarygodności postępowania Unii w stosunkach międzynarodowych, w tym w ramach procesu rozszerzenia na mocy art. 49 TUE;

26.  zwraca uwagę na ograniczoną jurysdykcję TSUE w zakresie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB) i ostrzega przed jakimkolwiek potencjalnym ograniczaniem praw do skutecznego środka zaradczego ujętego w Karcie;

27.  przypomina instytucjom UE o wynikających z Karty obowiązkach w zakresie praw człowieka, również w dziedzinie polityki handlowej; zachęca Komisję do przeprowadzenia szczegółowych ocen skutków w zakresie praw człowieka przed zakończeniem każdych negocjacji handlowych, z uwzględnieniem Wytycznych ONZ dotyczących ocen skutków umów handlowych i inwestycyjnych dla praw człowieka;

28.  przypomina, że zarówno traktaty, jak i Karta zawierają odniesienie do ochrony mniejszości narodowych i do dyskryminacji ze względu na język; apeluje o podjęcie konkretnych kroków administracyjnych w instytucjach UE, aby zachęcić rządy krajowe do znalezienia trwałych rozwiązań i do propagowania kultury różnorodności językowej w ich państwach członkowskich, wykraczającej poza języki urzędowe UE;

29.  przypomina o obowiązku przystąpienia do europejskiej konwencji praw człowieka (EKPC), o którym mowa w art. 6 TUE; apeluje do Komisji o podjęcie niezbędnych kroków, aby wyeliminować przeszkody prawne, które uniemożliwiają sfinalizowanie akcesji, oraz o przedstawienie nowego projektu porozumienia w sprawie przystąpienia Unii do EKPC, przedstawiając skuteczne rozwiązania w odpowiedzi na zastrzeżenia sformułowane przez Trybunał Sprawiedliwości w opinii 2/13 z dnia 18 grudnia 2014 r.; uważa, że zakończenie tego procesu byłoby równoznaczne z wprowadzeniem dalszych zabezpieczeń praw podstawowych obywateli i rezydentów Unii oraz zapewni dodatkowy mechanizm egzekwowania praw człowieka, a mianowicie możliwość odwoływania się do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w związku z naruszeniem praw człowieka wynikającym z działania jednej z instytucji UE lub państwa członkowskiego wdrażającego przepisy prawa UE, wchodzącym w zakres EKPC; uważa ponadto, że orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wniesie w związku z tym dodatkowy wkład w obecne i przyszłe działania UE na rzecz przestrzegania i upowszechniania praw człowieka i podstawowych wolności w dziedzinie swobód obywatelskich, wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, w uzupełnieniu orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości w tej dziedzinie;

30.  wzywa do bezzwłocznego przyjęcia horyzontalnej unijnej dyrektywy antydyskryminacyjnej(18) dającej dodatkową gwarancję praw podstawowych w Unii Europejskiej w wyniku konkretnego unijnego prawodawstwa;

Karta a agencje UE

31.  podkreśla potencjał niektórych agencji UE w zakresie zapewnienia wsparcia państwom członkowskim w wypełnianiu zobowiązań wynikających z Karty poprzez częste działanie jako powiązanie operacyjne między UE i sferami krajowymi; zauważa, że zadanie to można skutecznie wykonać tylko przez kształtowanie dojrzałej praktyki w zakresie praw podstawowych w agencjach działających w sferze wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych lub tych, których działalność może mieć wpływ na prawa i zasady wynikające z Karty, z uwzględnieniem zarówno wewnętrznego, jak i zewnętrznego wymiaru ochrony i promowania praw podstawowych;

32.  apeluje do właściwych agencji UE o wzmożenie prac na rzecz wdrożenia zasad równouprawnienia płci przewidzianych w Karcie, w tym przez zapewnienie, by wszystkie instytucje i agencje UE realizowały politykę zerowej tolerancji wobec wszystkich form przemocy seksualnej i nękania fizycznego lub psychicznego; wzywa wszystkie instytucje i agencje UE do pełnego wdrożenia rezolucji Parlamentu Europejskiego z dnia 26 października 2017 r. w sprawie przeciwdziałania molestowaniu i wykorzystywaniu seksualnemu w UE(19);

33.  zauważa zróżnicowany zakres polityk i instrumentów opracowanych przez różne agencje w celu wprowadzenia w życie ich podstawowych zobowiązań w zakresie praw człowieka, co prowadzi do zróżnicowania stopnia realizacji; podkreśla konieczność wspierania współpracy między agencjami UE, a także usystematyzowanego dialogu z niezależnymi ekspertami w dziedzinie praw człowieka, oraz korzystania z istniejących najlepszych praktyk w celu rozwijania powszechnych i wzmocnionych ram dotyczących praw człowieka;

34.  apeluje do agencji UE działających w sferze wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych lub tych, których działalność może mieć wpływ na prawa i zasady wynikające z Karty, o przyjęcie wewnętrznych strategii w dziedzinie praw podstawowych i promowanie regularnych szkoleń dla personelu na wszystkich szczeblach na temat praw podstawowych i Karty;

35.  wyraża ubolewanie, że w wielu rozporządzeniach ustanawiających agencje UE brakuje jednoznacznego odniesienia do Karty; apeluje do współprawodawców, by wypełniali tę lukę w razie konieczności za każdym razem, gdy przepisy lub decyzje ustanawiające agencje są opracowywane lub zmieniane, a także o zapewnienie, z uwzględnieniem mandatu i specyfiki każdej agencji, dodatkowych mechanizmów operacyjnych zapewniających zgodność z Kartą;

Wspieranie państw członkowskich w stosowaniu Karty na szczeblu krajowym

36.  przypomina, że wymiar unijny i wymiary krajowe Karty są ze sobą nierozerwalnie związane i uzupełniają się wzajemnie w zapewnianiu konsekwentnego stosowania postanowień Karty w ogólnych ramach prawnych UE;

37.  podkreśla utrzymującą się lukę informacyjną w odniesieniu do Karty, jej zakresu i stopnia jej stosowania zarówno przez osoby, które korzystają z ochrony w oparciu o Kartę, jak i przez ekspertów w dziedzinie prawa i praw człowieka; wyraża ubolewanie z powodu bardzo nielicznych działań krajowych poświęconych wyeliminowaniu tego niedociągnięcia;

38.  wzywa Komisję do wzmocnienia działań mających na celu podnoszenie świadomości na temat Karty, przy pełnym zaangażowaniu organizacji społeczeństwa obywatelskiego, oraz do promowania i finansowania modułów szkoleniowych ukierunkowanych na Kartę, przeznaczonych dla sędziów krajowych, prawników praktyków, a także urzędników służby cywilnej, mających na celu poszerzenie wiedzy na temat unijnych polityk i prawa Unii – m.in. na temat prawa materialnego i prawa formalnego, wykorzystania unijnych instrumentów współpracy sądowej, właściwego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, języka prawnego i prawniczego oraz prawa porównawczego; ponadto apeluje do Komisji o wyposażenie państw członkowskich w praktyczne wytyczne pomocne w stosowaniu Karty na szczeblu krajowym; w związku z tym apeluje do Komisji o popularyzację opublikowanego ostatnio przez Agencję Praw Podstawowych podręcznika zatytułowanego „Handbook on Applying the Charter of Fundamental Rights of the European Union in law and policymaking at national level” [Podręcznik stosowania Karty praw podstawowych Unii Europejskiej w prawie i procesie kształtowania polityki na szczeblu krajowym];

39.  zachęca państwa członkowskie do regularnej wymiany informacji i doświadczeń dotyczących używania, stosowania i nadzorowania Karty oraz do uwzględnienia przykładów najlepszych praktyk już opracowanych na szczeblu krajowym; zachęca państwa członkowskie do dokonania przeglądu przepisów proceduralnych dotyczących analizy prawnej i oceny skutków projektów ustaw pod kątem Karty; zwraca uwagę, że procedury te powinny wyraźnie odnosić się do Karty, podobnie jak do krajowych instrumentów ochrony praw człowieka, w celu zminimalizowania ryzyka pominięcia Karty;

40.  zwraca uwagę, że luki w transpozycji i prawidłowym wdrażaniu prawa Unii w państwach członkowskich mogą mieć realny wpływ na korzystanie z praw podstawowych UE; w tym kontekście przypomina o roli Komisji jako strażniczki traktatów i o tym, że zatem to ostatecznie – jeśli nie przede wszystkim – na niej spoczywa odpowiedzialność za zapewnienie przestrzegania praw podstawowych, w razie potrzeby w drodze postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego; w związku z tym wzywa do bardziej zdecydowanego przywództwa w zapewnianiu właściwego wykonywania unijnego prawodawstwa;

Dążenie do bardziej spójnej interpretacji Karty

41.  jest przekonany, że różnice w interpretacji dotyczące stosowania przepisów Karty między instytucjami UE, organami, biurami i agencjami Unii i państwami członkowskimi mają szkodliwy wpływ na wartość dodaną wnoszoną przez Kartę, tj. reprezentującą zestaw wspólnych minimalnych standardów ochrony przeznaczony do stosowania w ujęciu horyzontalnym w odniesieniu do wszystkich podmiotów instytucjonalnych oraz polityk i działań powiązanych ze sferą UE;

42.  podkreśla, że włączenie Karty do pierwotnego prawa UE, mimo że nie poszerza zakresu kompetencji Unii i jest zgodne z zasadą pomocniczości określonej w jej art. 51, stwarza nowe rodzaje odpowiedzialności po stronie instytucji podejmujących i wykonujących decyzje, a także po stronie państw członkowskich, gdy wdrażają one prawo unijne na szczeblu krajowym, oraz że postanowienia Karty stały się przez to możliwe do bezpośredniego stosowania przez sądy europejskie i krajowe;

43.  zachęca instytucje UE i państwa członkowskie, by umożliwiły bardziej bezpośrednie stosowanie Karty jako całości;

44.  wyraża ubolewanie, że do tej pory Rzeczpospolita Polska i Zjednoczone Królestwo nie zdecydowały się na wycofanie z protokołu nr 30 do Traktatów;

o
o   o

45.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie oraz Komisji, a także rządom i parlamentom państw członkowskich.

(1) Dz.U. C 337 z 20.9.2018, s. 167.
(2) Dz.U. C 301 E z 13.12.2007, s. 229.
(3) Dz.U. C 215 z 19.6.2018, s. 162.
(4) Dz.U. C 242 z 10.7.2018, s. 24.
(5) Dz.U. C 337 z 20.9.2018, s. 120.
(6) Dz.U. L 145 z 31.5.2001, s. 43.
(7) Dz.U. L 53 z 22.2.2007, s. 1.
(8) ECLI:EU:C:2016:701.
(9) ECLI:EU:C:2018:871.
(10) ECLI:EU:C:2014:2454.
(11) Badanie pt. „The Implementation of the Charter of Fundamental Rights in the EU institutional framework” [Stosowanie Karty praw podstawowych w ramach instytucjonalnych UE], Parlament Europejski, Dyrekcja Generalna ds. Polityki Wewnętrznej, Departament Tematyczny C, 22 listopada 2016 r.; badanie pt. „The interpretation of Article 51 of the EU Charter of Fundamental Rights: the Dilemma of Stricter or Broader Application of the Charter to National Measures” [Wykładnia art. 51 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej: dylemat węższego lub szerszego stosowania Karty do środków krajowych], Dyrekcja Generalna ds. Polityki Wewnętrznej, Departament Tematyczny C, 15 lutego 2016 r.; badanie pt. „The European Social Charter in the context of implementation of the EU Charter of Fundamental Rights” [Europejska karta społeczna w kontekście stosowania Karty praw podstawowych UE] z dnia 12 stycznia 2016 r.
(12) „The Implementation of the Charter of Fundamental Rights in the EU institutional framework” [Stosowanie Karty praw podstawowych w ramach instytucjonalnych UE], Parlament Europejski, Dyrekcja Generalna ds. Polityki Wewnętrznej, Departament Tematyczny C – Prawa obywatelskie i sprawy konstytucyjne, 22 listopada 2016 r.
(13) Opinia FRA nr 1/2017 z dnia 10 kwietnia 2017 r.
(14) Opinia FRA nr 4/2018 z dnia 24 września 2018 r.
(15) Dz.U. C 215 z 19.6.2018, s. 162.
(16) Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 2 grudnia 2015 r. dotycząca sprawozdania specjalnego Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie dochodzenia z własnej inicjatywy OI/5/2012/BEH-MHZ dotyczącego Fronteksu (Dz.U. C 399 z 24.11.2017, s. 2).
(17) Wyrok Sądu z dnia 22 marca 2018 r., Emilio de Capitani przeciwko Parlamentowi Europejskiemu, sprawa T-540/15, ECLI:EU:T:2018:167.
(18) Wniosek Komisji dotyczący dyrektywy Rady z dnia 2 lipca 2008 r. w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania osób bez względu na religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną (COM(2008)0426)).
(19) Dz.U. C 346 z 27.9.2018, s. 192.


Przepisy i ogólne warunki regulujące wykonywanie funkcji Rzecznika Praw Obywatelskich (Statut Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich)
PDF 195kWORD 56k
Rezolucja
Załącznik
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie projektu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego ustanawiającego przepisy i ogólne warunki regulujące wykonywanie funkcji Rzecznika Praw Obywatelskich (Statut Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich) i uchylającego decyzję 94/262/EWWiS, WE, Euratom (2018/2080(INL)2019/0900(APP))
P8_TA-PROV(2019)0080A8-0050/2019

Parlament Europejski,

–  uwzględniając art. 228 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 106a ust. 1 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej,

–  uwzględniając art. 41 i 43 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 45 i 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Konstytucyjnych oraz opinię Komisji Petycji (A8-0050/2019),

1.  przyjmuje załączony projekt rozporządzenia;

2.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania załączonego projektu rozporządzenia Radzie i Komisji zgodnie z procedurą określoną w art. 228 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej;

3.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do zarządzenia – po przedstawieniu opinii przez Komisję i udzieleniu zgody przez Radę na załączony projekt rozporządzenia – publikacji rozporządzenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

ZAŁĄCZNIK DO REZOLUCJI

Projekt rozporządzenia Parlamentu Europejskiego ustanawiającego przepisy i ogólne warunki regulujące wykonywanie funkcji Rzecznika Praw Obywatelskich (Statut Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich) i uchylającego decyzję 94/262/EWWiS, WE, Euratom

PARLAMENT EUROPEJSKI,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 228 ust. 4,

uwzględniając Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, w szczególności jego art. 106a ust. 1,

po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,

uwzględniając zgodę Rady,

uwzględniając opinię Komisji,

stanowiąc zgodnie ze specjalną procedurą ustawodawczą,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)  Przepisy i ogólne warunki regulujące wykonywanie funkcji Rzecznika Praw Obywatelskich powinny być ustanowione zgodnie z postanowieniami Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zwłaszcza jego art. 20 ust. 2 lit. d) i art. 228, Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej oraz Karty praw podstawowych Unii Europejskiej.

(2)  W szczególności art. 41 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej uznaje prawo do dobrej administracji za jedno z podstawowych praw obywateli Europy. Z kolei art. 43 Karty uznaje prawo do zwracania się do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w przypadkach niewłaściwego administrowania w działaniach instytucji, organów i jednostek organizacyjnych Unii. Aby prawa te były skuteczne i zwiększały zdolność Rzecznika Praw Obywatelskich do prowadzenia dokładnych i bezstronnych dochodzeń, powinien on otrzymać wszelkie narzędzia niezbędne do skutecznego wykonywania swoich obowiązków, o których mowa w traktatach i w niniejszym rozporządzeniu.

(3)  Decyzja Parlamentu Europejskiego 94/262/EWWiS, WE, Euratom(1) była zmieniana ostatni raz w 2008 r. Wraz z wejściem w życie traktatu lizbońskiego 1 grudnia 2009 r. ustanowiono nowe ramy prawne dla Unii. W szczególności art. 228 ust. 4 TFUE umożliwia Parlamentowi Europejskiemu, po zasięgnięciu opinii Komisji i za zgodą Rady, przyjmowanie rozporządzeń ustanawiających przepisy i ogólne warunki pełnienia funkcji Rzecznika Praw Obywatelskich. W związku z tym należy uchylić decyzję 94/262/EWWiS, WE, Euratom i zastąpić ją rozporządzeniem zgodnie z mającą obecnie zastosowanie podstawą prawną.

(4)  Ustalenie warunków, na jakich skarga może zostać przekazana Rzecznikowi Praw Obywatelskich, powinno być zgodne z zasadą pełnego, swobodnego i łatwego dostępu, niezależnie od szczególnych ograniczeń dotyczących zbiegu nowych lub toczących się postępowań sądowych i administracyjnych.

(5)  Rzecznik Praw Obywatelskich ma prawo do wydawania zaleceń w przypadku stwierdzenia, że instytucja, organ lub jednostka organizacyjna Unii nie stosuje prawidłowo orzeczenia sądu.

(6)  Należy ustanowić procedury działania w sytuacjach, gdy dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich ujawniają przypadki niewłaściwego administrowania. Należy także ustanowić przepisy dotyczące składania przez Rzecznika Praw Obywatelskich całościowego sprawozdania Parlamentowi Europejskiemu na zakończenie każdej sesji rocznej.

(7)  Aby umocnić rolę Rzecznika Praw Obywatelskich należy umożliwić mu – z zastrzeżeniem jego głównego obowiązku, jakim jest rozpatrywanie skarg – prowadzenie dochodzeń z własnej inicjatywy w celu wykrywania powtarzających się lub szczególnie poważnych przypadków niewłaściwego administrowania i w celu propagowania najlepszych praktyk administracyjnych w instytucjach, organach i jednostkach organizacyjnych Unii.

(8)  Aby zwiększyć skuteczność działań Rzecznika Praw Obywatelskich, powinien on być uprawniony do prowadzenia, z własnej inicjatywy lub na podstawie skargi, dochodzeń następczych w związku z wcześniejszymi dochodzeniami w celu ustalenia, czy i w jakim zakresie przedstawione zalecenia zostały uwzględnione przez daną instytucję, dany organ lub daną jednostkę organizacyjną. Rzecznik Praw Obywatelskich powinien mieć również prawo do umieszczania w swoim sprawozdaniu rocznym dla Parlamentu Europejskiego oceny stopnia zgodności z wydanymi zaleceniami oraz oceny adekwatności zasobów udostępnionych Rzecznikowi na potrzeby wykonywania obowiązków, o których mowa w traktatach i w niniejszym rozporządzeniu.

(9)  Rzecznik Praw Obywatelskich powinien dysponować wszelkimi środkami niezbędnymi do właściwego wykonywania swoich zadań. W tym celu należy zobowiązać instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii do dostarczania Rzecznikowi Praw Obywatelskich wszelkich informacji, jakich od nich zażąda, z zastrzeżeniem obowiązków Rzecznika na mocy rozporządzenia (WE) 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady(2). Dostęp do dokumentów lub informacji niejawnych powinien następować zgodnie z przepisami dotyczącymi przetwarzania informacji poufnych przez daną instytucję, dany organ lub daną jednostkę organizacyjną Unii. Instytucje, organy lub jednostki organizacyjne przekazujące niejawne informacje lub dokumenty powinny poinformować Rzecznika Praw Obywatelskich o takim utajnieniu. Do celów realizacji przepisów dotyczących przetwarzania informacji poufnych przez daną instytucję, dany organ lub daną jednostkę organizacyjną Unii Rzecznik Praw Obywatelskich powinien uzgodnić wcześniej z tą instytucją, tym organem lub tą jednostką organizacyjną warunki postępowania z dokumentami lub informacjami niejawnymi i innymi informacjami objętymi obowiązkiem zachowania tajemnicy zawodowej. W przypadku gdy Rzecznik nie otrzyma żądanej pomocy, powinien poinformować o tym Parlament Europejski, który może podjąć odpowiednie działania.

(10)  Należy zobowiązać Rzecznika Praw Obywatelskich oraz jego pracowników do zachowania dyskrecji co do informacji, które uzyskali oni w ramach wykonywania swoich obowiązków. Niemniej jednak Rzecznik Praw Obywatelskich powinien poinformować właściwe organy w przypadkach, gdy w trakcie dochodzenia uzyska wiedzę o faktach, które uważa za mogące pociągać za sobą odpowiedzialność karną. Rzecznik Praw Obywatelskich powinien także móc poinformować daną instytucję, dany organ lub daną jednostkę organizacyjną Unii o faktach świadczących o niewłaściwym postępowaniu podlegającego im pracownika.

(11)  Należy uwzględnić niedawne zmiany dotyczące ochrony interesów finansowych Unii przed przestępstwami kryminalnymi, w szczególności ustanowienie Prokuratury Europejskiej na mocy rozporządzenia Rady (UE) 2017/1939(3), tak aby umożliwić Rzecznikowi Praw Obywatelskich przekazywanie Prokuraturze Europejskiej informacji wchodzących w zakres jej kompetencji. Analogicznie, w celu pełnego poszanowania zasady domniemania niewinności i prawa do obrony zapisanych w art. 48 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, wskazane jest, aby w przypadkach, gdy Rzecznik Praw Obywatelskich powiadamia Prokuraturę Europejską o informacjach wchodzących w zakres jej kompetencji, poinformował o tym fakcie zainteresowaną osobę i skarżącego.

(12)  Zgodnie z odpowiednimi przepisami krajowymi należy ustanowić przepisy umożliwiające współpracę między Rzecznikiem Praw Obywatelskich a podobnymi organami istniejącymi w państwach członkowskich. Należy także podjąć działania, aby umożliwić Rzecznikowi Praw Obywatelskich współpracę z Agencją Praw Podstawowych Unii Europejskiej, ponieważ taka współpraca może zwiększyć skuteczność wykonywania przez Rzecznika Praw Obywatelskich jego obowiązków.

(13)  Do Parlamentu należy mianowanie Rzecznika Praw Obywatelskich na początku kadencji parlamentarnej i na okres jej trwania spośród osób, które są obywatelami Unii oraz dają wszelkie wymagane gwarancje niezależności i kompetencji. Należy również określić warunki zakończenia wykonywania funkcji przez Rzecznika Praw Obywatelskich, a także warunki zastąpienia Rzecznika.

(14)  Rzecznik Praw Obywatelskich powinien wykonywać swoje obowiązki w sposób całkowicie niezależny. Rzecznik Praw Obywatelskich powinien złożyć ślubowanie przed Trybunałem Sprawiedliwości przy obejmowaniu urzędu. Należy określić niepołączalność, wynagrodzenie, przywileje i immunitety Rzecznika Praw Obywatelskich.

(15)  Należy przyjąć przepisy dotyczące siedziby Rzecznika Praw Obywatelskich, którą powinna być siedziba Parlamentu Europejskiego. Należy również ustanowić przepisy dotyczące nie tylko powołanych do jego pomocy urzędników i innych pracowników sekretariatu Rzecznika Praw Obywatelskich, ale także jego budżetu.

(16)  Do Rzecznika Praw Obywatelskich należy przyjęcie przepisów wykonawczych do przedmiotowego rozporządzenia. Aby zagwarantować pewność prawa i najwyższe standardy podczas wykonywania zadań przez Rzecznika Praw Obywatelskich należy precyzyjnie określić w niniejszym rozporządzeniu minimalną treść przepisów wykonawczych, które mają zostać przyjęte.

PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

Artykuł 1

1.  Niniejsze rozporządzenie określa przepisy i ogólne warunki regulujące wykonywanie funkcji Rzecznika Praw Obywatelskich („Statut Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich”).

2.  Rzecznik Praw Obywatelskich działa w sposób niezależny od instytucji, organów i jednostek organizacyjnych Unii, odpowiednio do uprawnień przyznanych mu na mocy Traktatów, a także z należytym uwzględnieniem art. 20 ust. 2 lit. d) i art. 228 TFUE oraz art. 41 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej dotyczących prawa do dobrej administracji.

3.  W ramach wykonywania obowiązków, o których mowa w traktatach i w niniejszym rozporządzeniu, Rzecznik Praw Obywatelskich nie może interweniować w postępowaniach wszczętych przed sądem, nie może też kwestionować zasadności orzeczenia sądowego ani właściwości sądu do wydania orzeczenia.

Artykuł 2

1.  Rzecznik Praw Obywatelskich przyczynia się do ujawniania przypadków niewłaściwego administrowania w działaniach instytucji, organów i jednostek organizacyjnych Unii, z wyjątkiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wykonującego swoje funkcje sądowe, a także w stosownych przypadkach wydaje zalecenia w celu zaprzestania niewłaściwego administrowania. Działalność jakichkolwiek innych organów lub osób nie może być przedmiotem skargi do Rzecznika Praw Obywatelskich.

2.  Każdy obywatel Unii lub każda osoba fizyczna lub prawna z miejscem zamieszkania lub siedzibą statutową w państwie członkowskim może, bezpośrednio albo za pośrednictwem posła do Parlamentu Europejskiego, wnieść skargę do Rzecznika Praw Obywatelskich w odniesieniu do przypadku niewłaściwego administrowania w działaniach instytucji, organów lub jednostek organizacyjnych Unii, z wyjątkiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wykonującego swoje funkcje sądowe. Rzecznik Praw Obywatelskich informuje daną instytucję, dany organ lub daną jednostkę organizacyjną niezwłocznie po otrzymaniu skargi, z zachowaniem unijnych norm w zakresie ochrony danych osobowych.

3.  Skarga musi zawierać wyraźne odniesienie do jej przedmiotu i do tożsamości skarżącego. Skarżący może wnieść o zachowanie poufności skargi albo jej części.

4.  Skargę wnosi się w terminie trzech lat od daty stwierdzenia przez skarżącego stanu faktycznego, który jest przedmiotem skargi, przy czym jest ona poprzedzona odpowiednimi działaniami administracyjnymi wobec danych instytucji, organów i jednostek organizacyjnych.

5.  Rzecznik Praw Obywatelskich określa, czy skarga wchodzi w zakres jego kompetencji, a jeżeli tak, czy jest dopuszczalna. Jeżeli skarga nie wchodzi w zakres kompetencji lub jest niedopuszczalna, Rzecznik Praw Obywatelskich może, przed zamknięciem sprawy, zalecić skarżącemu skierowanie skargi do innego organu.

6.  Złożenie skargi do Rzecznika Praw Obywatelskich nie ma wpływu na bieg terminów do wnoszenia środków odwoławczych w postępowaniu sądowym lub administracyjnym.

7.  Jeżeli Rzecznik Praw Obywatelskich orzekł o niedopuszczalności skargi albo zaprzestał jej rozpatrywania z powodu toczącego się lub zakończonego postępowania sądowego dotyczącego zarzutów podniesionych w skardze, wyniki dotychczasowego postępowania Rzecznika są rejestrowane bez dalszych czynności.

8.  Niedopuszczalne jest składanie do Rzecznika Praw Obywatelskich skarg dotyczących stosunku pracy między instytucjami, organami i jednostkami organizacyjnymi Unii a ich urzędnikami i innymi pracownikami, z wyjątkiem skarg dotyczących molestowania seksualnego, dopóki zainteresowana osoba nie wyczerpie wszystkich możliwości przedłożenia wewnętrznych administracyjnych zażaleń i skarg, zwłaszcza procedur określonych w art. 90 Regulaminu pracowniczego urzędników Unii Europejskiej i warunków zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej, ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG, Euratom, EWWiS) nr 259/68(4) („regulamin pracowniczy”), oraz dopóki nie upłynie termin udzielenia odpowiedzi przez daną instytucję, dany organ lub daną jednostkę organizacyjną.

9.  Rzecznik Praw Obywatelskich jak najszybciej informuje skarżącego o działaniach podjętych w jego sprawie.

Artykuł 3

1.  Rzecznik Praw Obywatelskich, z inicjatywy własnej albo w wyniku skargi, wszczyna wszelkie dochodzenia, w tym dochodzenia następcze w związku z poprzednimi dochodzeniami, które uzna za uzasadnione, aby wyjaśnić wszelkie podejrzenia o niewłaściwe administrowanie w działaniach instytucji, organów lub jednostek organizacyjnych Unii. Rzecznik Praw Obywatelskich działa bez wymogu uzyskania uprzedniej zgody i informuje w odpowiednim czasie instytucję, organ lub jednostkę organizacyjną o takim działaniu. Zainteresowana instytucja, zainteresowany organ lub zainteresowana jednostka organizacyjna może przekazać Rzecznikowi wszelkie użyteczne uwagi lub dowody. Rzecznik Praw Obywatelskich może także zażądać, aby instytucja, organ lub jednostka organizacyjna przedłożyła takie uwagi lub dowody.

2.  Z zastrzeżeniem podstawowego obowiązku Rzecznika Praw Obywatelskich, jakim jest rozpatrywanie skarg, Rzecznik może prowadzić z własnej inicjatywy dochodzenia o charakterze bardziej strategicznym w celu wykrywania powtarzających się i szczególnie rażących przypadków niewłaściwego administrowania, w celu propagowania najlepszych praktyk administracyjnych w instytucjach, organach i jednostkach organizacyjnych Unii oraz w celu proaktywnego rozwiązywania problemów strukturalnych leżących w interesie publicznym, które wchodzą w zakres kompetencji Rzecznika Praw Obywatelskich.

3.  Rzecznik Praw Obywatelskich może zaangażować się w prowadzenie zorganizowanego i regularnego dialogu z instytucjami, organami i jednostkami organizacyjnymi Unii oraz w organizowanie konsultacji społecznych przed wydaniem zaleceń lub na dowolnym etapie po ich wydaniu. Rzecznik Praw Obywatelskich może również systematycznie analizować i oceniać postępy danej instytucji, danego organu lub danej jednostki organizacyjnej oraz wydawać dalsze zalecenia.

4.  Instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii przekazują Rzecznikowi Praw Obywatelskich informacje, o które Rzecznik się do nich zwraca, oraz umożliwiają mu dostęp do odpowiednich akt. Dostęp do dokumentów lub informacji niejawnych następuje zgodnie z przepisami dotyczącymi przetwarzania informacji poufnych przez daną instytucję, dany organ lub daną jednostkę organizacyjną Unii.

Instytucje, organy lub jednostki organizacyjne przekazujące niejawne informacje lub dokumenty zgodnie z akapitem pierwszym informują wcześniej Rzecznika Praw Obywatelskich o takim utajnieniu.

Do celów realizacji przepisów określonych w akapicie pierwszym Rzecznik Praw Obywatelskich uzgadnia wcześniej z daną instytucją, danym organem lub daną jednostką organizacyjną warunki postępowania z dokumentami lub informacjami niejawnymi.

Zainteresowane instytucje, organy i jednostki organizacyjne udostępniają dokumenty pochodzące z państw członkowskich, opatrzone na podstawie przepisów ustawowych klauzulą tajności, wyłącznie po wprowadzeniu przez służby Rzecznika Praw Obywatelskich odpowiednich środków i zabezpieczeń dotyczących postępowania z dokumentami, aby zagwarantować równoważny poziom poufności zgodnie z art. 9 rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 i zgodnie z przepisami w dziedzinie bezpieczeństwa danej instytucji, organu lub jednostki organizacyjnej Unii.

Urzędnicy i inni pracownicy instytucji, organów i jednostek organizacyjnych Unii na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich składają zeznania dotyczące faktów związanych z toczącym się dochodzeniem prowadzonym przez Rzecznika Praw Obywatelskich. Wypowiadają się oni w imieniu instytucji, organów lub jednostek organizacyjnych, które reprezentują. Są oni związani przepisami wynikającymi z regulaminów, które ich obowiązują. W przypadku związania tajemnicą służbową nie interpretuje się tego jako obejmującego informacje istotne w kontekście skarg i dochodzeń w sprawie molestowania lub niewłaściwego administrowania.

5.  Rzecznik Praw Obywatelskich dokonuje okresowej oceny procedur związanych z działaniami administracyjnymi instytucji, organów i jednostek organizacyjnych Unii oraz ocenia, czy są one w stanie skutecznie zapobiegać konfliktom interesów, zagwarantować bezstronność i zapewniać pełne przestrzeganie prawa do dobrej administracji. Rzecznik Praw Obywatelskich może stwierdzać i oceniać – na wszystkich szczeblach – ewentualne przypadki konfliktu interesów, które mogłyby stanowić źródło niewłaściwego administrowania; w takim przypadku Rzecznik Praw Obywatelskich formułuje konkretne wnioski i informuje Parlament o ustaleniach w tej sprawie.

6.  W zakresie, w jakim zezwala na to ich prawo krajowe, właściwe organy państw członkowskich przekazują Rzecznikowi Praw Obywatelskich w trybie pilnym, na jego wniosek lub z własnej inicjatywy, wszelkie informacje lub dokumenty, które mogą pomóc w wyjaśnieniu przypadków niewłaściwego administrowania w instytucjach, organach lub jednostkach organizacyjnych Unii. W przypadku gdy takie informacje lub dokumenty są regulowane prawem krajowym dotyczącym przetwarzania informacji poufnych lub przepisami uniemożliwiającymi ich przekazanie, zainteresowane państwo członkowskie może zezwolić Rzecznikowi Praw Obywatelskich na dostęp do tych informacji lub dokumentu, pod warunkiem że Rzecznik Praw Obywatelskich podejmuje się postępowania z nimi w porozumieniu z właściwym organem udostępniającym. W każdym przypadku należy podać opis dokumentu.

7.  W przypadku gdy Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdza, że żądana przez niego pomoc nie nadchodzi, informuje o tym Parlament Europejski, który podejmuje odpowiednie kroki.

8.  Jeżeli w wyniku dochodzenia stwierdzono przypadki niewłaściwego administrowania, Rzecznik Praw Obywatelskich informuje zainteresowaną instytucję, zainteresowany organ lub zainteresowaną jednostkę organizacyjną i, w stosownym przypadku, formułuje zalecenia. Instytucja, która została w ten sposób poinformowana, taki organ lub taka jednostka organizacyjna w ciągu trzech miesięcy przesyła Rzecznikowi Praw Obywatelskich szczegółową opinię. Na uzasadniony wniosek instytucji, organu lub jednostki organizacyjnej Rzecznik Praw Obywatelskich może przedłużyć ten termin o maksymalnie dwa miesiące. Jeżeli w terminie trzech miesięcy lub w przedłużonym terminie instytucja, organ lub jednostka organizacyjna nie wydadzą opinii, Rzecznik Praw Obywatelskich może zamknąć dochodzenie bez wydawania takiej opinii.

9.  Następnie Rzecznik Praw Obywatelskich przesyła sprawozdanie do danej instytucji, danego organu lub danej jednostki organizacyjnej, a także do Parlamentu Europejskiego, zwłaszcza jeżeli wymaga tego charakter lub skala wykrytego przypadku niewłaściwego administrowania. Rzecznik Praw Obywatelskich może w swoim sprawozdaniu formułować zalecenia. Skarżący jest informowany przez Rzecznika Praw Obywatelskich o wynikach dochodzenia, o opinii wyrażonej przez zainteresowaną instytucję, zainteresowany organ lub zainteresowaną jednostkę organizacyjną, a także o ewentualnych zaleceniach zawartych w sprawozdaniu Rzecznika Praw Obywatelskich.

10.  W stosownych przypadkach dotyczących dochodzenia w sprawie działalności instytucji, organu lub jednostki organizacyjnej Unii Rzecznik Praw Obywatelskich może wystąpić przed Parlamentem Europejskim, na wniosek własny Rzecznika Praw Obywatelskich lub na wniosek Parlamentu, na najbardziej odpowiednim szczeblu.

11.  W miarę możliwości Rzecznik Praw Obywatelskich poszukuje wspólnie z zainteresowaną instytucją, zainteresowanym organem lub zainteresowaną jednostką organizacyjną rozwiązania pozwalającego na wyeliminowanie niewłaściwego administrowania i na pozytywne rozstrzygnięcie skargi. Rzecznik Praw Obywatelskich informuje skarżącego o proponowanym rozwiązaniu oraz przekazuje mu ewentualne uwagi zainteresowanej instytucji, zainteresowanego organu lub zainteresowanej jednostki organizacyjnej. Jeżeli skarżący wyrazi taką wolę, ma on prawo – na każdym etapie postępowania – do przedstawienia Rzecznikowi Praw Obywatelskich swoich uwag lub dodatkowych informacji, które były nieznane w momencie składania skargi.

12.  Na koniec każdej sesji rocznej Rzecznik Praw Obywatelskich przedkłada Parlamentowi Europejskiemu sprawozdanie dotyczące wyników przeprowadzonych w danym okresie przez Rzecznika dochodzeń. Sprawozdanie zawiera ocenę stosowania się do zaleceń Rzecznika Praw Obywatelskich oraz ocenę adekwatności zasobów dostępnych na potrzeby wykonywania obowiązków przez Rzecznika Praw Obywatelskich. Oceny te mogą być również przedmiotem odrębnych sprawozdań.

Artykuł 4

Rzecznik Praw Obywatelskich i jego personel zajmują się wnioskami o publiczny dostęp do dokumentów innych niż te, o których mowa w art. 6 ust. 1, na warunkach i w granicach określonych w rozporządzeniu (WE) nr 1049/2001.

W odniesieniu do skarg dotyczących prawa publicznego dostępu do dokumentów urzędowych, Rzecznik Praw Obywatelskich – po należytej analizie i niezbędnym pełnym rozpatrzeniu – wydaje zalecenie dotyczące wydania wyżej wymienionych dokumentów, na które zainteresowana instytucja, zainteresowana jednostka organizacyjna lub zainteresowany organ odpowiadają w terminie przewidzianym w rozporządzeniu (WE) nr 1049/2001. Jeżeli zainteresowana instytucja nie zastosuje się do zalecenia dotyczącego wydania ww. dokumentów, musi należycie uzasadnić swoją odmowę. W takim przypadku Rzecznik Praw Obywatelskich informuje skarżącego o dostępnych środkach odwoławczych, w tym o procedurach służących odesłaniu sprawy przed Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Artykuł 5

Rzecznik Praw Obywatelskich regularnie dokonuje oceny strategii i przeglądów procedur obowiązujących w odpowiednich instytucjach, organach i jednostkach organizacyjnych Unii zgodnie z art. 22a regulaminu pracowniczego i w stosownych przypadkach formułuje konkretne zalecenia dotyczące usprawnień w celu zapewnienia pełnej ochrony urzędników lub innych pracowników zgłaszających fakty zgodnie z art. 22a regulaminu pracowniczego. Rzecznik Praw Obywatelskich może na wniosek w sposób poufny udzielać urzędnikom lub innym pracownikom informacji, bezstronnych porad i wytycznych eksperckich dotyczących należytego postępowania w obliczu faktów, o których mowa w art. 22 regulaminu pracowniczego, w tym zakresu stosowania odpowiednich przepisów prawa Unii.

Rzecznik Praw Obywatelskich może również wszczynać dochodzenia w oparciu o informacje dostarczone przez urzędników lub innych pracowników zgłaszających fakty zgodnie z art. 22 regulaminu pracowniczego, którzy mogą dokonywać poufnych i anonimowych zgłoszeń, w przypadku gdy opisane fakty mogłyby stanowić o niewłaściwym administrowaniu w instytucji, organie lub jednostce administracyjnej Unii. Aby umożliwić osiągnięcie tego celu, dopuszcza się odstąpienie od stosowania regulaminów obowiązujących pracowników w zakresie zachowania tajemnicy.

Artykuł 6

1.  Rzecznik Praw Obywatelskich i jego personel, do których stosuje się art. 339 TFUE i art. 194 traktatu Euratom, są zobowiązani do nierozpowszechniania informacji i dokumentów, z którymi zapoznali się w ramach przeprowadzanych dochodzeń. Z zastrzeżeniem ust. 2, osoby te są zobowiązane w szczególności nie ujawniać żadnych informacji ani dokumentów niejawnych dostarczonych Rzecznikowi Praw Obywatelskich, żadnych dokumentów, które wchodzą w zakres stosowania unijnych przepisów dotyczących ochrony danych osobowych, ani żadnych informacji, które mogłyby zaszkodzić skarżącemu lub każdej innej zainteresowanej osobie.

2.  Jeżeli Rzecznik Praw Obywatelskich uważa, że fakty, o których uzyskał wiedzę w ramach prowadzonego dochodzenia, mogą pociągać za sobą odpowiedzialność karną, informuje o tym właściwe organy krajowe oraz – w przypadku gdy wchodzi to w zakres ich kompetencji – Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych i Prokuraturę Europejską. W stosownych przypadkach Rzecznik Praw Obywatelskich powiadamia również instytucję Unii posiadającą władzę zwierzchnią nad danym urzędnikiem lub pracownikiem, taki organ lub taką jednostkę organizacyjną, które mogą zastosować art. 17 akapit drugi Protokołu w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej.

Rzecznik Praw Obywatelskich może również powiadomić zainteresowaną instytucję, zainteresowany organ lub zainteresowaną jednostkę organizacyjną Unii o faktach świadczących o niewłaściwym postępowaniu podlegającego im pracownika, a także o każdym uporczywym działaniu, którego skutkiem jest utrudnianie prowadzenia dochodzenia.

Rzecznik Praw Obywatelskich informuje o takich powiadomieniach skarżącego i pozostałe zainteresowane osoby, których tożsamość jest znana.

Artykuł 7

1.  Rzecznik Praw Obywatelskich może współpracować z podobnymi organami istniejącymi w państwach członkowskich, jednak pod warunkiem, że Rzecznik Praw Obywatelskich przestrzega obowiązującego prawa krajowego.

2.  W ramach wykonywania swoich obowiązków Rzecznik Praw Obywatelskich współpracuje z Agencją Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz z innymi instytucjami i organami, unikając jednocześnie powielania ich działań.

Artykuł 8

1.  Rzecznik Praw Obywatelskich jest wybierany i może zostać ponownie mianowany, zgodnie z art. 228 ust. 2 TFUE.

2.  Rzecznik Praw Obywatelskich jest wybierany spośród osób, które są obywatelami Unii, korzystają z pełni praw obywatelskich i politycznych, dają pełne gwarancje niezależności, nie były członkami rządów krajowych lub instytucji unijnych w ciągu ostatnich trzech lat, spełniają warunki bezstronności równe tym, które są wymagane przy wysokich stanowiskach sądowych w ich kraju, oraz posiadają uznane kompetencje i doświadczenie niezbędne do wykonywania funkcji Rzecznika Praw Obywatelskich.

Artykuł 9

1.  Rzecznik Praw Obywatelskich kończy sprawowanie urzędu, o którym mowa w traktatach oraz w niniejszym rozporządzeniu, wraz z upływem kadencji lub z powodu rezygnacji bądź odwołania.

2.  Z wyjątkiem odwołania Rzecznika Praw Obywatelskich z urzędu Rzecznik pełni swoje obowiązki do momentu wyboru nowego Rzecznika.

3.  W przypadku wcześniejszego zakończenia wykonywania funkcji przez Rzecznika Praw Obywatelskich nowy Rzecznik zostaje mianowany w terminie trzech miesięcy od momentu wystąpienia wakatu, na okres pozostający do zakończenia kadencji Parlamentu Europejskiego. Do czasu wyboru nowego Rzecznika Praw Obywatelskich osoba odpowiedzialna za sekretariat, o której mowa w art. 13 ust. 2, jest odpowiedzialna za pilne sprawy wchodzące w zakres kompetencji Rzecznika Praw Obywatelskich.

Artykuł 10

Jeżeli Parlament Europejski zamierza złożyć wniosek o odwołanie Rzecznika Praw Obywatelskich zgodnie z art. 228 ust. 2 TFUE, przed złożeniem takiego wniosku wysłuchuje Rzecznika Praw Obywatelskich.

Artykuł 11

1.  Podczas sprawowania urzędu, o którym mowa w traktatach i w niniejszym rozporządzeniu, Rzecznik Praw Obywatelskich działa zgodnie z art. 228 ust. 3 TFUE. Rzecznik Praw Obywatelskich powstrzymuje się od wszelkich działań nielicujących z charakterem rzeczonego urzędu.

2.  Przy obejmowaniu funkcji Rzecznik Praw Obywatelskich uroczyście zobowiązuje się przed zasiadającym w pełnym składzie Trybunałem Sprawiedliwości, że będzie całkowicie niezależnie i bezstronnie sprawował urząd, o którym mowa w traktatach i w niniejszym rozporządzeniu, oraz w pełni przestrzegał zobowiązań z niego wynikających w trakcie kadencji i po jej zakończeniu. Uroczyste zobowiązanie obejmuje w szczególności obowiązek uczciwości i roztropności przy przyjmowaniu niektórych funkcji lub korzyści po zakończeniu kadencji.

Artykuł 12

1.  Podczas kadencji Rzecznika Praw Obywatelskich Rzecznik nie może sprawować żadnych innych funkcji politycznych lub administracyjnych ani prowadzić żadnej innej zarobkowej lub niezarobkowej działalności zawodowej.

2.  W kwestiach wynagrodzenia, dodatków i emerytury Rzecznik Praw Obywatelskich ma ten sam status co sędzia Trybunału Sprawiedliwości.

3.  Art. 11–14 i 17 Protokołu nr 7 stosują się także do Rzecznika Praw Obywatelskich oraz urzędników i innych pracowników jego sekretariatu.

Artykuł 13

1.  Rzecznikowi Praw Obywatelskich przyznaje się odpowiedni budżet, wystarczający do zagwarantowania niezależności Rzecznika Praw Obywatelskich i do wykonywania obowiązków, o których mowa w traktatach i w niniejszym rozporządzeniu.

2.  Rzecznik Praw Obywatelskich wspomagany jest przez sekretariat. Rzecznik Praw Obywatelskich mianuje osobę odpowiedzialną za sekretariat.

3.  Rzecznik Praw Obywatelskich powinien dążyć do osiągnięcia parytetu płci w składzie sekretariatu Rzecznika Praw Obywatelskich.

4.  Urzędnicy i inni pracownicy sekretariatu Rzecznika Praw Obywatelskich podlegają regulaminom i przepisom stosowanym wobec urzędników i innych pracowników Unii. Ich liczba jest ustalana co roku w ramach procedury budżetowej i jest odpowiednia do właściwego wykonywania obowiązków przez Rzecznika Praw Obywatelskich i sprostania obciążeniu pracą.

5.  Wyznaczeni do pracy w sekretariacie Rzecznika Praw Obywatelskich urzędnicy i inni pracownicy Unii oraz państw członkowskich zostają oddelegowani w interesie służbowym, z gwarancją powrotu do macierzystej instytucji, macierzystego organu lub macierzystej jednostki organizacyjnej.

6.  W kwestiach związanych z personelem Rzecznika Praw Obywatelskich Rzecznik ma ten sam status co instytucje w rozumieniu art. 1a regulaminu pracowniczego.

Artykuł 14

Rzecznik Praw Obywatelskich dokonuje oceny wprowadzonych procedur zapobiegania wszelkiego rodzaju molestowaniu w instytucjach, organach i jednostkach organizacyjnych Unii, a także mechanizmów karania osób odpowiedzialnych za molestowanie. Rzecznik Praw Obywatelskich wyciąga odpowiednie wnioski dotyczące tego, czy procedury te są zgodne z zasadami proporcjonalności, adekwatności i stanowczości oraz czy zapewniają ofiarom skuteczną ochronę i wsparcie.

Rzecznik Praw Obywatelskich w odpowiednim czasie bada, czy instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii odpowiednio zajmują się przypadkami nękania lub molestowania niezależnie od ich rodzaju i charakteru, dzięki właściwemu stosowaniu procedur przewidzianych w związku ze skargami. Rzecznik Praw Obywatelskich opracowuje odpowiednie wnioski w tym zakresie.

Rzecznik wyznacza w swoim sekretariacie osobę lub tworzy strukturę z wiedzą fachową w zakresie molestowania, która jest w stanie ocenić w odpowiednim czasie, czy przypadki molestowania wszelkiego rodzaju i o dowolnym charakterze, w tym molestowania seksualnego, są odpowiednio traktowane w instytucjach, agencjach i jednostkach organizacyjnych Unii oraz, w stosownych przypadkach, udzielić porad ich urzędnikom i innym pracownikom.

Artykuł 15

Siedzibą Rzecznika Praw Obywatelskich jest siedziba Parlamentu Europejskiego.

Artykuł 16

Komunikaty kierowane do władz krajowych państw członkowskich w celu wykonania niniejszego rozporządzenia są przekazywane za pośrednictwem stałych przedstawicielstw tych państw przy Unii.

Artykuł 17

Rzecznik Praw Obywatelskich przyjmuje przepisy wykonawcze do niniejszego rozporządzenia. Muszą one być zgodne z niniejszym rozporządzeniem i zawierać co najmniej przepisy dotyczące:

a)  praw proceduralnych skarżącego oraz zainteresowanej instytucji, zainteresowanego organu lub zainteresowanej jednostki organizacyjnej;

b)  zapewnienia ochrony urzędników lub innych pracowników zgłaszających przypadki molestowania seksualnego i naruszania prawa Unii bądź zgłaszania nieprawidłowości w instytucjach, organach lub jednostkach administracyjnych Unii, zgodnie z art. 22a regulaminu pracowniczego;

c)  przyjmowania, rozpatrywania i zamykania skargi;

d)  dochodzeń z własnej inicjatywy;

e)  dochodzeń następczych; i

f)  działań w zakresie gromadzenia informacji.

Artykuł 18

Uchyla się decyzję 94/262/EWWiS, WE, Euratom.

Artykuł 19

Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu jego opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.

Sporządzono w ...

W imieniu Parlamentu Europejskiego

Przewodniczący

(1) Decyzja Parlamentu Europejskiego 94/262/EWWiS, WE, Euratom z dnia 9 marca 1994 r. w sprawie przepisów i ogólnych warunków regulujących wykonywanie funkcji Rzecznika Praw Obywatelskich (Dz.U. L 113 z 4.5.1994, s. 15).
(2) Rozporządzenie (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji (Dz.U. L 145 z 31.5.2001, s. 43).
(3) Rozporządzenie Rady (UE) 2017/1939 z dnia 12 października 2017 r. wdrażające wzmocnioną współpracę w zakresie ustanowienia Prokuratury Europejskiej (Dz.U. L 283 z 31.10.2017, s. 1).
(4) Dz.U. L 56 z 4.3.1968, s. 1.


Kompleksowa europejska polityka przemysłowa w dziedzinie sztucznej inteligencji i robotyki
PDF 266kWORD 86k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie kompleksowej europejskiej polityki przemysłowej w dziedzinie sztucznej inteligencji i robotyki (2018/2088(INI))
P8_TA-PROV(2019)0081A8-0019/2019

Parlament Europejski,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 lutego 2017 r. zawierającą zalecenia dla Komisji w sprawie przepisów prawa cywilnego dotyczących robotyki(1),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 1 czerwca 2017 r. w sprawie cyfryzacji europejskiego przemysłu(2),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 12 września 2018 r. w sprawie autonomicznych systemów uzbrojenia(3),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 11 września 2018 r. w sprawie równości językowej w erze cyfrowej(4),

–  uwzględniając wniosek Komisji ustanawiający program „Cyfrowa Europa” na lata 2021–2027, opublikowany dnia 6 czerwca 2018 r. (COM(2018)0434),

–  uwzględniając rozporządzenie Rady (UE) 2018/1488 z dnia 28 września 2018 r. w sprawie ustanowienia Wspólnego Przedsięwzięcia w dziedzinie Europejskich Obliczeń Wielkiej Skali(5),

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii oraz opinie przedstawione przez Komisję Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów, Komisję Prawną, Komisję Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz Komisję Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (A8-0019/2019),

A.  mając na uwadze, że przejrzysta i oparta na założeniach etycznych sztuczna inteligencja i robotyka mogą wzbogacić nasze życie i poszerzyć nasze możliwości zarówno na poziomie jednostek, jak i dobra ogółu;

B.  mając na uwadze, że rozwój sztucznej inteligencji dokonuje się w szybkim tempie oraz że sztuczna inteligencja już od wielu lat jest obecna w naszym codziennym życiu; mając na uwadze, że sztuczna inteligencja i robotyka pobudzają innowacje oraz leżą u podstaw nowych modeli biznesowych i odgrywają kluczową rolę w transformacji społecznej i w cyfryzacji gospodarek w wielu sektorach, takich jak przemysł, opieka zdrowotna, budownictwo i transport;

C.  mając na uwadze, że coraz częstsze stosowanie robotyki w systemach ludzkich wymaga zdecydowanych wytycznych politycznych dotyczących sposobów maksymalizacji korzyści i minimalizacji ryzyka społecznego oraz zapewnienia bezpiecznego i sprawiedliwego rozwoju sztucznej inteligencji;

D.  mając na uwadze, że sztuczna inteligencja jest jedną ze strategicznych technologii XXI wieku, zarówno w Europie, jak i na świecie, która przynosi pozytywne zmiany gospodarce europejskiej, zwiększając innowacyjność, produktywność, konkurencyjność i dobrobyt;

E.  mając na uwadze, że około jednej czwartej wszystkich robotów przemysłowych oraz połowę wszystkich profesjonalnych robotów usługowych na świecie produkują przedsiębiorstwa europejskie, w związku z czym UE posiada już istotne atuty, na których powinna oprzeć europejską politykę przemysłową;

F.  mając na uwadze, że sztuczna inteligencja i robotyka mogą przekształcić liczne dziedziny przemysłu i zwiększyć wydajność produkcyjną, a ponadto sprawić, że europejski przemysł i MŚP staną się bardziej konkurencyjne na poziomie światowym; mając na uwadze, że dostępność dużych zbiorów danych oraz zaplecza testowego i doświadczalnego ma zasadnicze znaczenie dla rozwoju sztucznej inteligencji;

G.  mając na uwadze, że wspólne podejście ułatwi rozwój technologii sztucznej inteligencji z korzyścią dla obywateli, a jednocześnie przyczyni się do sprostania wyzwaniom związanym z tymi technologiami w dążeniu do wsparcia innowacji, poprawy jakości produktów i usług opartych na sztucznej inteligencji, zwiększenia zadowolenia konsumentów i ich zaufania do technologii sztucznej inteligencji i robotyki oraz do uniknięcia rozdrobnienia rynku wewnętrznego;

H.  mając na uwadze konieczność utrzymania unijnych zdolności obliczeniowych na najwyższym poziomie, które powinny zapewnić możliwości dla branży zaopatrzeniowej w UE, a także zwiększyć skuteczność działań, aby rozwój technologii stał się bardziej zorientowany na popyt i zastosowanie produktów i usług, w wyniku czego opracowywane technologie będą wdrażane w wielkoskalowych i powstających zastosowaniach opartych na sztucznej inteligencji;

I.  mając na uwadze pilną potrzebę przyjęcia skoordynowanego podejścia na szczeblu europejskim, aby móc konkurować z potężnymi inwestycjami państw trzecich, w szczególności USA i Chin;

J.  mając na uwadze, że w dniu 25 kwietnia 2018 r.(6) Komisja zobowiązała się do zaproponowania europejskiego podejścia do sztucznej inteligencji poprzez opracowanie projektu wytycznych dotyczących sztucznej inteligencji we współpracy z zainteresowanymi stronami w ramach sojuszu na rzecz sztucznej inteligencji oraz grupą ekspertów ds. sztucznej inteligencji, w celu rozwoju w Europie zastosowań i przedsiębiorstw opierających się na sztucznej inteligencji;

K.  mając na uwadze, że należy dokonać oceny i, w razie konieczności, zmiany istniejących przepisów i procesów w taki sposób, aby uwzględniały sztuczną inteligencję i robotykę;

L.  mając na uwadze, że należy rozwijać europejskie ramy dla sztucznej inteligencji przy pełnym poszanowaniu praw zapisanych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, a w szczególności zasad ochrony danych, prywatności i bezpieczeństwa;

M.  mając na uwadze, że rozwój sztucznej inteligencji można i należy ukształtować w taki sposób, aby zapewnić poszanowanie godności jednostki, jej niezależności i prawa do samostanowienia;

N.  mając na uwadze, że w rezolucji z dnia 16 lutego 2017 r. zawierającej zalecenia dla Komisji w sprawie przepisów prawa cywilnego dotyczących robotyki Parlament wezwał Komisję do zaproponowania spójnych ram prawnych dotyczących rozwoju robotyki, w tym autonomicznych systemów i inteligentnych robotów autonomicznych;

O.  mając na uwadze, że rozwój sztucznej inteligencji i robotyki musi obejmować wszystkich obywateli; mając jednak na uwadze, że w 2017 r. obszary wiejskie były w dużej mierze pozbawione możliwości korzystania z zalet sztucznej inteligencji, ponieważ 8 % gospodarstw domowych nie było objętych żadną siecią stacjonarną, a 53 % nie było objętych żadną technologią dostępu nowej generacji (VDSL, Cable Docsis 3.0 czy FTTP);

P.  mając na uwadze, że rozwój usług i produktów opartych na sztucznej inteligencji wymaga łączności, swobodnego przepływu danych i dostępności danych w obrębie UE; mając na uwadze, że stosowanie zaawansowanych technik eksploracji danych w usługach i produktach może przyczynić się do poprawy jakości procesu podejmowania decyzji, a tym samym zwiększyć możliwości wyboru dostępne konsumentom, oraz do poprawy wyników działalności gospodarczej;

Q.  mając na uwadze, że rozwój technologiczny w dziedzinie inteligentnych produktów i usług może przynieść korzyści gospodarce opartej na wiedzy – która zależy od ilości, jakości i dostępności zgromadzonych informacji – a tym samym może skutkować lepszym dostosowywaniem się do potrzeb konsumentów;

R.  mając na uwadze, że cyberbezpieczeństwo jest niezwykle istotne, by móc zagwarantować, że dane nie są złośliwie fałszowane ani wykorzystywane niezgodnie z przeznaczeniem w taki sposób, by sztuczna inteligencja działała na szkodę obywateli lub przedsiębiorstw, co podważyłoby zaufanie firm i konsumentów do sztucznej inteligencji; mając na uwadze, że rozwój sztucznej inteligencji zwiększa uzależnienie działań i decyzji od tych systemów, co z kolei rodzi potrzebę zapewnienia wysokich standardów cyberodporności w UE, aby chronić się przed naruszeniami i lukami w systemie cyberbezpieczeństwa;

S.  mając na uwadze, że tendencja do automatyzacji wymaga, aby osoby zaangażowane w rozwój i komercjalizację rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji od samego początku kierowały się zasadami bezpieczeństwa i etyki, tak aby były świadome konieczności poniesienia odpowiedzialności prawnej za jakość technologii, którą tworzą;

T.  mając na uwadze, że budowa zaufanego ekosystemu dla rozwoju technologii sztucznej inteligencji powinna opierać się na strukturze polityki w zakresie danych; mając na uwadze, że oznacza to stworzenie płynnych i uproszczonych programów gromadzenia danych i zarządzania nimi do celów badań edukacyjnych, aby umożliwić rozwój sztucznej inteligencji w wielu dziedzinach, takich jak medycyna, finanse, biologia, energetyka, przemysł, chemia czy sektor publiczny; mając na uwadze, że ekosystem sztucznej inteligencji oparty na danych może obejmować ogólnoeuropejskie inicjatywy podejmowane w oparciu o otwarte standardy, wzajemne uznawanie certyfikatów i przejrzyste zasady interoperacyjności;

U.  mając na uwadze, że samo korzystanie ze sztucznej inteligencji nie jest gwarancją prawdy ani uczciwości, ponieważ błąd systematyczny może pojawiać się w sposobie gromadzenia danych i pisania algorytmów oraz może wynikać z tendencyjności występującej w społeczeństwie; mając na uwadze, że jakość danych, a także projektowanie algorytmiczne i ciągłe procesy ponownej oceny powinny uniemożliwiać błąd systematyczny;

V.  mając na uwadze, że sztuczna inteligencja i robotyka powinny być rozwijane i stosowane w sposób zorientowany na człowieka w celu wspierania go w pracy oraz w gospodarstwie domowym; mając na uwadze, że dzięki sztucznej inteligencji ludzie będą mogli także unikać wykonywania niebezpiecznych prac;

W.  mając na uwadze, że dalszy rozwój i rosnące wykorzystanie automatycznego podejmowania decyzji opartego na algorytmach niewątpliwie wywrze wpływ na wybory dokonywane zarówno przez osoby fizyczne (np. przedsiębiorców lub użytkowników internetu), jak i organy administracyjne, sądowe lub inne organy publiczne przy podejmowaniu ostatecznych decyzji dotyczących konsumentów, decyzji biznesowych lub decyzji o charakterze rozstrzygającym; mając na uwadze, że w procesie automatycznego podejmowania decyzji opartego na algorytmach konieczne jest zapewnienie zabezpieczeń oraz możliwości kontroli i weryfikacji przez człowieka;

X.  mając na uwadze, że uczenie się maszyn wiąże się również z wyzwaniami w postaci zapewnienia braku dyskryminacji, sprawiedliwości proceduralnej, przejrzystości i zrozumiałości w procesach podejmowania decyzji;

Y.  mając na uwadze, że sztuczna inteligencja stanowi istotne narzędzie umożliwiające stawienie czoła światowym wyzwaniom społecznym; mając na uwadze, że państwa członkowskie za pomocą prowadzonej polityki publicznej powinny wspierać inwestycje, udostępniać środki na prace badawczo-rozwojowe i eliminować bariery na drodze do rozwoju i wdrażania sztucznej inteligencji;

Z.  mając na uwadze, że komercyjne platformy wykorzystujące sztuczną inteligencję przeszły z etapu testów do prawdziwych zastosowań w opiece zdrowotnej, ochronie środowiska, energetyce i transporcie; mając na uwadze, że techniki uczenia się maszyn leżą u podstaw wszystkich głównych platform internetowych i rozwiązań wykorzystujących duże zbiory danych;

AA.  mając na uwadze, że naukowcy i przedsiębiorstwa w Europie pracują nad różnorodnymi zagadnieniami z zakresu łańcucha bloków, obejmującymi łańcuchy dostaw, usługi rządowe, finanse, internet rzeczy, opiekę zdrowotną, media, inteligentne miasta, energię i transport; mając na uwadze, że Europa zajmuje silną pozycję w istotnych dziedzinach związanych z łańcuchem bloków, takich jak sztuczna inteligencja; mając na uwadze, że łańcuch bloków może odgrywać ważną rolę w zwiększaniu innowacyjności w Europie;

AB.  mając na uwadze, że technologie z zakresu cyberbezpieczeństwa, takie jak tożsamości cyfrowe, kryptografia czy wykrywanie włamań, oraz ich zastosowanie w dziedzinach takich jak finanse, przemysł 4.0, energia, transport, opieka zdrowotna i administracja elektroniczna mają zasadnicze znaczenie dla zagwarantowania bezpieczeństwa i zaufania obywateli, administracji publicznych i przedsiębiorstw w związku z ich obecnością w internecie oraz realizowanymi przez nich transakcjami internetowymi;

AC.  mając na uwadze, że eksploracja tekstów i danych służy jako podstawa rozwiązań w zakresie sztucznej inteligencji i uczenia się maszyn oraz ma kluczowe znaczenie dla MŚP i przedsiębiorstw typu start-up, jako że umożliwia im dostęp do dużych ilości danych w celu trenowania algorytmów sztucznej inteligencji;

AD.  mając na uwadze, że sztuczna inteligencja może okazać się bardzo energochłonna; mając na uwadze, że w związku z tym ważne jest, aby wykorzystywanie sztucznej inteligencji było zgodne z istniejącymi celami UE w zakresie efektywności energetycznej i gospodarki o obiegu zamkniętym;

AE.  mając na uwadze, że sztuczna inteligencja powinna w pełni obsługiwać wszystkie europejskie języki, aby zapewnić wszystkim Europejczykom równe szanse w zakresie czerpania korzyści z rozwoju nowoczesnej sztucznej inteligencji w ramach wielojęzycznego społeczeństwa informacyjnego Europy;

AF.  mając na uwadze, że w przemyśle i usługach związanych z zaawansowanymi technologiami sztuczna inteligencja odgrywa kluczową rolę w upowszechnianiu w Europie przedsiębiorstw typu start-up przy wykorzystaniu najnowszych technologii do generowania wzrostu na tym kontynencie, w szczególności w dziedzinie technologii medycznej, usług i programów opieki zdrowotnej, opracowywania nowych leków, robotyki i chirurgicznej robotyki medycznej, leczenia chorób przewlekłych, obrazowania medycznego i dokumentacji medycznej, a także zapewnienia równowagi w środowisku i bezpiecznej produkcji żywności; mając na uwadze, że obecnie Europa pozostaje zdecydowanie w tyle za Ameryką Północną i Azją, jeśli chodzi o badania naukowe i patenty w dziedzinie sztucznej inteligencji;

AG.  mając na uwadze, że rozwój technologii sztucznej inteligencji może przyczynić się do poprawy jakości życia osób przewlekle chorych i niepełnosprawnych oraz stanowić odpowiedź na problemy społeczne, takie jak starzenie się społeczeństwa, dzięki temu, że pozwoli zwiększyć precyzję i skuteczność technologii medycznej wykorzystywanej w opiece zdrowotnej;

AH.  mając na uwadze, że sztuczna inteligencja i robotyka mogą znaleźć szerokie zastosowanie w opiece medycznej, np. do celów takich jak zarządzanie dokumentacją medyczną i danymi, wykonywanie powtarzalnych zadań (analiza badań, prześwietleń, tomografii komputerowej, wprowadzanie danych), planowanie leczenia, konsultacje cyfrowe (takie jak konsultacje medyczne oparte na osobistej historii medycznej i powszechnej wiedzy medycznej), wirtualne pielęgniarki, zarządzanie leczeniem farmakologicznym, tworzenie leków, medycyna precyzyjna (genetyka i genomika polegają bowiem na odkrywaniu mutacji i powiązań chorobowych na podstawie informacji zawartych w DNA), monitorowanie stanu zdrowia, analiza systemu opieki zdrowotnej;

AI.  mając na uwadze, że dostępność nie oznacza taki samych usług i urządzeń dla wszystkich; mając na uwadze, że dostępność sztucznej inteligencji i robotyki opiera się na planowaniu i projektowaniu sprzyjającym włączeniu społecznemu; mając na uwadze, że punktem wyjścia projektu powinny być potrzeby, życzenia i doświadczenia użytkowników;

AJ.  mając na uwadze, że autonomia robotów, ich oczywisty brak ludzkiej empatii oraz ich wpływ na stosunki między lekarzem a pacjentem budzą silne obawy o charakterze etycznym, psychologicznym i prawnym, które nie zostały jeszcze odpowiednio rozwiane na szczeblu Unii, w szczególności w odniesieniu do ochrony danych osobowych pacjentów, odpowiedzialności za działania oraz powstania nowych stosunków ekonomicznych i stosunków pracy; mając na uwadze, że autonomię jako taką można w pełni przypisać wyłącznie istotom ludzkim; mając na uwadze potrzebę stworzenia solidnych ram prawnych i etycznych dla sztucznej inteligencji;

AK.  mając na uwadze, że podstawą stosowania sztucznej inteligencji w obszarze zdrowia musi być zawsze zasada odpowiedzialności „człowiek obsługuje maszynę”;

1.Społeczeństwo wspierane przez sztuczną inteligencję i robotykę

1.1.Praca w erze sztucznej inteligencji i robotyki

1.  podkreśla, że automatyzacja w połączeniu ze sztuczną inteligencją zwiększy produktywność, a tym samym produkcję; zauważa, że podobnie jak w przypadku poprzednich rewolucji technologicznych, niektóre miejsca pracy znikną, lecz zostaną stworzone także nowe, co doprowadzi do zmiany trybu życia i charakteru pracy; podkreśla, że zwiększone wykorzystanie robotyki i sztucznej inteligencji powinno również zmniejszyć narażenie człowieka na szkodliwe i niebezpieczne warunki, a także przyczynić się do tworzenia większej liczby dobrej jakości i godnych miejsc pracy oraz zwiększenia wydajności;

2.  zachęca państwa członkowskie do skupienia się na przekwalifikowaniu pracowników w branżach, których najbardziej dotyczy automatyzacja zadań; podkreśla, że nowe programy edukacyjne powinny skupiać się na rozwoju umiejętności pracowników w taki sposób, aby obejmowały nowe stanowiska stworzone przez sztuczną inteligencję; zachęca do rozwoju programów w zakresie nabywania umiejętności cyfrowych w szkołach oraz rozwoju praktyk zawodowych i priorytetów w zakresie kształcenia zawodowego, aby pomóc pracownikom w dostosowaniu się do zmian technologicznych;

3.  zaleca, aby państwa członkowskie wraz z podmiotami sektora prywatnego określiły zagrożenia i opracowały strategie zapewniające rozwój stosownych programów przeszkolenia i przekwalifikowania; podkreśla, że same przedsiębiorstwa muszą inwestować w szkolenia i przekwalifikowanie obecnej siły roboczej, aby zaspokoić swoje potrzeby;

4.  podkreśla, że rozwój robotyki w UE będzie miał silny wpływ na stosunki przemysłowe; uważa, że kwestią tego wpływu należy zająć się w wyważony sposób, aby wspierać reindustrializację, a także umożliwić pracownikom czerpanie korzyści z zysków osiąganych dzięki wzrostowi produktywności;

5.  zauważa, że w obecnym krajobrazie przemysłowym istnieje delikatna równowaga między właścicielami a pracownikami; uważa, że postępom we wdrażaniu sztucznej inteligencji w przemyśle powinny towarzyszyć szerokie konsultacje z partnerami społecznymi, jako że potencjalna zmiana liczby osób pracujących w przemyśle wymaga proaktywnej polityki, aby pomóc pracownikom w przystosowaniu się do nowych wymagań i zapewnić szeroki podział zysków; zauważa, że wymaga to ponownego przemyślenia i przeprojektowania strategii politycznych dotyczących rynku pracy, systemów zabezpieczenia społecznego i opodatkowania;

6.  wzywa państwa członkowskie do wyeliminowania barier uniemożliwiających integrację na rynku pracy, takich jak nadmierne kwalifikacje;

7.  uważa, że umiejętności cyfrowe są jednym z najważniejszych czynników rozwoju sztucznej inteligencji w przyszłości; wzywa Komisję i państwa członkowskie do opracowania i wdrożenia strategii mających na celu szkolenie i przekwalifikowanie w zakresie umiejętności cyfrowych; zauważa, że umiejętności cyfrowe mogą stanowić podstawę szerokiego i integracyjnego uczestnictwa w rozwiązaniach gospodarki opartej na danych oraz ułatwić komunikację i współpracę ze wszystkimi zainteresowanymi stronami;

8.  odnotowuje, że ponieważ chodzi o obywateli w każdym wieku, konieczne jest dostosowanie programów kształcenia, w tym przez wyznaczenie nowych ścieżek edukacyjnych i wykorzystywanie nowych technologii służących do zapewniania kształcenia; podkreśla konieczność zwrócenia należytej uwagi na aspekty edukacyjne; uważa w szczególności, że zapotrzebowanie na umiejętności cyfrowe, w tym kodowanie, należy uwzględnić we wszystkich rodzajach nauczania i szkolenia, począwszy od wczesnych lat szkolnych, a skończywszy na uczeniu się przez całe życie;

1.2.Złośliwe zastosowanie sztucznej inteligencji a prawa podstawowe

9.  podkreśla, że złośliwe lub niedbałe wykorzystywanie sztucznej inteligencji może stanowić zagrożenie bezpieczeństwa cyfrowego i fizycznego, a także bezpieczeństwa publicznego, jako że sztuczna inteligencja może być wykorzystywana do prowadzenia zakrojonych na szeroką skalę, precyzyjnie wymierzonych i wysoce skutecznych ataków na usługi społeczeństwa informacyjnego i urządzenia połączone z siecią, a także do prowadzenia kampanii dezinformacyjnych i ogólnie do ograniczania prawa obywateli do samostanowienia; zwraca uwagę, że złośliwe lub niedbałe wykorzystywanie sztucznej inteligencji może również stanowić zagrożenie dla demokracji oraz praw podstawowych;

10.  wzywa Komisję do przedstawienia ram przewidujących kary za stosowanie praktyk manipulacji percepcją, jeżeli spersonalizowane treści lub przekazy informacyjne wywołują negatywne uczucia i prowadzą do zaburzeń postrzegania rzeczywistości mogących mieć negatywne konsekwencje (np. wyniki wyborów lub zaburzone postrzeganie kwestii społecznych, takich jak migracja);

11.  podkreśla znaczenie dostrzegania, rozpoznawania i monitorowania zaburzeń w rozwoju sztucznej inteligencji oraz zmian związanych z tym rozwojem; zachęca badaczy sztucznej inteligencji do skupienia się również na wykrywaniu przypadkowych lub złośliwych uszkodzeń sztucznej inteligencji i systemów robotycznych;

12.  wzywa Komisję do uwzględnienia wyzwań społecznych związanych z praktykami wynikającymi z rankingów obywateli; podkreśla, że obywatele nie powinni doświadczać dyskryminacji na podstawie ich pozycji w rankingu i powinni mieć możliwość otrzymania „drugiej szansy”;

13.  wyraża głębokie zaniepokojenie z powodu wykorzystywania zastosowań sztucznej inteligencji, w tym rozpoznawania twarzy i głosu, w programach „monitorowania emocjonalnego”, tj. monitorowania kondycji psychicznej pracowników i obywateli w celu zwiększenia produktywności i zachowania stabilności społecznej, czasem w połączeniu z systemami „kredytu społecznego”, co ma już miejsce np. w Chinach; podkreśla, że takie programy z natury są sprzeczne z europejskimi wartościami i normami ochrony praw i swobód jednostki;

2.Ścieżka technologiczna prowadząca ku sztucznej inteligencji i robotyce

2.1.Badania i rozwój

14.  przypomina, że Europa dysponuje przodującą w świecie społecznością naukowców prowadzących badania nad sztuczną inteligencją, która reprezentuje 32 % światowych placówek badawczych zajmujących się sztuczną inteligencją;

15.  z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji w sprawie programu „Cyfrowa Europa” i budżet w wysokości 2,5 mld EUR przeznaczony na cele związane ze sztuczną inteligencją, a także zwiększone finansowanie w ramach programu „Horyzont 2020”; podkreśla znaczenie finansowania UE jako uzupełnienia środków państw członkowskich i sektora przemysłu przeznaczonych na prace badawcze w zakresie sztucznej inteligencji oraz konieczność współpracy między publicznymi, prywatnymi i unijnymi programami badawczymi;

16.  popiera cele operacyjne programu „Cyfrowa Europa” dotyczące rozwoju i wzmocnienia podstawowych zdolności w zakresie sztucznej inteligencji w Unii, udostępnienia ich wszystkim przedsiębiorstwom i organom administracji publicznej oraz wzmocnienia obecnych placówek badawczych i doświadczalnych działających w obszarze sztucznej inteligencji w państwach członkowskich, a także łączenia ich w sieci;

17.  zachęca państwa członkowskie do rozwijania wielostronnych partnerstw między przemysłem i instytutami badawczymi oraz wspólnymi centrami doskonałości w dziedzinie sztucznej inteligencji;

18.  podkreśla, że badania nad sztuczną inteligencją powinny skupiać się nie tylko na rozwoju technologii i innowacji w tej dziedzinie, ale także na społecznych, etycznych i prawnych aspektach sztucznej inteligencji; uważa, że każdy zastosowany model powinien uwzględniać zasady etyczne już na etapie projektowania;

19.  podkreśla, że choć należy wspierać postęp na rzecz społeczeństwa i środowiska, badania naukowe nad sztuczną inteligencją oraz inne powiązane działania należy prowadzić zgodnie z zasadą ostrożności oraz przy poszanowaniu praw podstawowych; zwraca uwagę, że wszyscy zaangażowani w opracowywanie, wdrażanie, rozpowszechnianie sztucznej inteligencji i korzystanie z niej powinni brać pod uwagę i szanować godność ludzką, a także samostanowienie i dobrostan (zarówno fizyczny, jak i psychiczny) jednostek i całego społeczeństwa, przewidywać potencjalny wpływ na bezpieczeństwo, a także podejmować odpowiednie środki ostrożności proporcjonalne do poziomu ochrony, m.in. szybkie ujawnianie czynników, które mogłyby stanowić zagrożenie dla społeczeństwa lub środowiska;

20.  podkreśla, że konkurencyjne środowisko badawcze ma także kluczowe znaczenie dla rozwoju sztucznej inteligencji; zwraca uwagę na znaczenie wspierania doskonałych badań, w tym projektów w dziedzinie nauk podstawowych i obarczonych wysokim ryzykiem, które potencjalnie mogą przynieść duże korzyści, a także stymulowania europejskiego obszaru badawczego przez tworzenie atrakcyjnych warunków finansowania, mobilności i dostępu do infrastruktury i technologii w całej Unii w oparciu o zasadę otwartości na państwa trzecie i wiedzę fachową spoza Unii oraz w taki sposób, aby nie zagrażały one cyberbezpieczeństwu UE;

21.  podkreśla, że naukowcy z UE nadal zarabiają znacznie mniej niż ich koledzy w USA i w Chinach, co jest głównym powodem opuszczania przez nich Europy; wzywa Komisję i państwa członkowskie do skupienia się na przyciągnięciu najbardziej uzdolnionych osób do pracy w firmach europejskich, a państwa członkowskie do stworzenia im atrakcyjnych warunków;

22.  podkreśla, że wdrażane w Europie nowe wzorcowe inicjatywy w dziedzinie FET(7) muszą koncentrować się na sztucznej inteligencji, a także muszą zwracać szczególną uwagę na podejście ukierunkowane na człowieka oraz technologie językowe;

23.  uważa, że sztuczna inteligencja, uczenie się maszyn oraz olbrzymie postępy w odniesieniu do dostępności danych i przetwarzania w chmurze pomagają podejmować inicjatywy badawcze pozwalające zrozumieć biologię na poziomie molekularnym i komórkowym, udoskonalać metody leczenia i analizować strumienie danych w celu wykrywania zagrożeń dla zdrowia, przewidywania ognisk chorób i udzielania porad pacjentom; zauważa, że techniki eksploracji i nawigacji danych mogą być wykorzystywane do identyfikowania braków, zagrożeń, tendencji i wzorów w opiece;

24.  zwraca uwagę, że w przypadkach, gdy ryzyko stanowi nieunikniony i integralny element badań nad sztuczną inteligencją, należy opracować i stosować solidne protokoły oceny ryzyka i zarządzania nim, uwzględniając przy tym fakt, że ryzyko powstania szkody nie może być wyższe niż ryzyko mogące wystąpić w życiu codziennym (tj. ludzie nie mogą być narażeni na większe ryzyko lub ryzyko dodatkowe w stosunku do tego, na które są narażeni w życiu codziennym).

2.2.Inwestycje

25.  zauważa znaczenie wzrostu inwestycji w tym obszarze w celu zachowania konkurencyjności; uznaje, że choć to przedsiębiorstwa sektora prywatnego dokonują w tym obszarze największej liczby inwestycji i innowacji, należy również zachęcać państwa członkowskie i Komisję do dalszego inwestowania w badania w tym sektorze oraz do ustalenia swoich priorytetów rozwojowych; z zadowoleniem przyjmuje wniosek dotyczący programu InvestEU oraz inne partnerstwa publiczno-prywatne wspierające finansowanie ze środków sektora prywatnego; uważa, że należy wspierać koordynację inwestycji sektora prywatnego i publicznego, tak aby zapewnić ukierunkowany rozwój;

26.  podkreśla, że inwestycje w dziedzinie sztucznej inteligencji, które może charakteryzować znaczny poziom niepewności, powinny być uzupełnione finansowaniem UE, na przykład z funduszy Europejskiego Banku Inwestycyjnego, Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego lub za pośrednictwem programu InvestEU i Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych, które to systemy mogą przyczynić się do podziału ryzyka;

27.  apeluje, by Komisja nie pozwoliła, aby środki UE były przeznaczane na potrzeby finansowania uzbrojonej sztucznej inteligencji; wzywa Komisję do wykluczenia z unijnego finansowania przedsiębiorstw prowadzących prace badawczo-rozwojowe nad świadomością sztucznej inteligencji;

28.  zaleca, aby Komisja dopilnowała, by UE i europejskie uniwersytety zachowały prawa własności intelektualnej do badań prowadzonych z wykorzystaniem funduszy unijnych;

2.3.Innowacje, akceptacja społeczna i odpowiedzialność

29.  zauważa, że wszelkiego rodzaju znaczący postęp technologiczny zawsze wymagał okresu przejściowego, którego większość społeczeństwa potrzebowała, aby lepiej zrozumieć daną technologię i wdrożyć ją w codziennym życiu;

30.  zauważa, że przyszłość tej technologii uwarunkowana jest akceptacją społeczną oraz że należy kłaść większy nacisk na właściwe informowanie o płynących z niej korzyściach, aby zapewnić większe zrozumienie tej technologii i jej zastosowań; zauważa również, że brak informowania społeczeństwa o technologii sztucznej inteligencji obniży motywację do wprowadzania innowacji w tym sektorze;

31.  uważa, że publiczna akceptacja opiera się na sposobie informowania społeczeństwa o możliwościach i rozwoju sztucznej inteligencji oraz wyzwaniach z nią związanych; zaleca państwom członkowskim i Komisji zapewnienie łatwiejszego dostępu do wiarygodnych informacji uwzględniających główne obawy dotyczące sztucznej inteligencji i robotyki, w tym takie zagadnienia jak ochrona prywatności, bezpieczeństwo i przejrzystość podejmowanych decyzji;

32.  z zadowoleniem przyjmuje wykorzystywanie regulacyjnych środowisk testowych we wprowadzaniu innowacyjnych i nowych pomysłów wspólnie z organami regulacyjnymi, co od samego początku pozwoli na zintegrowanie technologii z zabezpieczeniami, co z kolei ułatwi i zachęci do wprowadzenia tych pomysłów na rynek; podkreśla potrzebę wprowadzenia środowisk testowych dla rozwiązań regulacyjnych w zakresie sztucznej inteligencji, aby testować bezpieczne i skuteczne wykorzystywanie technologii sztucznej inteligencji w środowisku rzeczywistym;

33.  zauważa, że aby zapewnić większą akceptację społeczną sztucznej inteligencji, konieczne jest zagwarantowanie, że wykorzystywane systemy są bezpieczne i pewne;

34.  zauważa, że sztuczna inteligencja i technologie językowe mogą zapewnić istotne rozwiązania sprzyjające jedności Europy w jej różnorodności: usługi zautomatyzowanych tłumaczeń, pośredników w rozmowach i osobistych asystentów, interfejsy robotów wykorzystujące język mówiony oraz internet rzeczy, inteligentne analizy, zautomatyzowane wykrywanie propagandy, nieprawdziwych wiadomości, mowy nienawiści w internecie;

2.4.Sprzyjające warunki: łączność, dostępność danych i obliczenia wielkiej skali oraz infrastruktura przetwarzania w chmurze

35.  podkreśla, że integracja robotyki i technologii sztucznej inteligencji z gospodarką i społeczeństwem wymaga infrastruktury cyfrowej, która zapewni powszechny dostęp;

36.  podkreśla, że łączność stanowi warunek wstępny, który pozwoli Europie stać się częścią społeczeństwa gigabitowego, a sztuczna inteligencja jest wyraźnym przykładem gwałtownego wzrostu popytu na szybką, bezpieczną i powszechną łączność wysokiej jakości; uważa, że Unia i państwa członkowskie powinny w dalszym ciągu wspierać środki pobudzające inwestycje w sieci o bardzo dużej przepustowości oraz ich wdrażanie w Unii Europejskiej;

37.  podkreśla, że szybki, bezpieczny i pewny rozwój sieci 5G jest niezbędny dla zapewnienia pełnego wykorzystania korzyści płynących ze sztucznej inteligencji w Unii i ochrony przed zagrożeniami cybernetycznymi, aby móc odnawiać i rozwijać sektory i usługi stanowiące trzon europejskiej gospodarki, a także wspierać powstawanie nowych usług, produkcji i rynków, co jest niezbędne dla zabezpieczenia nowych miejsc pracy i wysokiego poziomu zatrudnienia;

38.  przypomina, że dostępność wysokiej jakości istotnych danych jest niezbędna do osiągnięcia faktycznej konkurencyjności w branży sztucznej inteligencji, i wzywa organy publiczne, by zagwarantowały sposoby wytwarzania danych, ich udostępniania i zarządzania nimi przez uczynienie danych publicznych dobrem wspólnym przy jednoczesnym zapewnieniu ochrony prywatności i danych wrażliwych;

39.  podkreśla znaczenie jakości danych wykorzystywanych do głębokiego uczenia maszynowego; zauważa, że stosowanie niskiej jakości, nieaktualnych, niekompletnych lub nieprawidłowych danych może prowadzić do niekorzystnych prognoz, a co za tym idzie dyskryminacji i stronniczości;

40.  uważa, że nowy zbiór przepisów regulujących swobodny przepływ danych nieosobowych w Unii pozwala na udostępnianie coraz większej ilości danych na potrzeby innowacji opartych na danych, ułatwiając MŚP i przedsiębiorstwom typu start-up rozwijanie innowacyjnych usług opartych na sztucznej inteligencji i wchodzenie na nowe rynki, a jednocześnie umożliwiając obywatelom i przedsiębiorstwom korzystanie z lepszych produktów i usług;

41.  dostrzega potencjał sztucznej inteligencji w odniesieniu do zwiększenia wydajności, komfortu i dobrobytu w wielu sektorach, o ile zainteresowane podmioty branżowe o ugruntowanej pozycji podejmą współpracę z twórcami sztucznej inteligencji; zauważa ponadto, że obecnie zainteresowane podmioty dysponują znaczną ilością danych, innych niż dane osobowe, które mogą być wykorzystywane w drodze partnerstw do zwiększenia ich wydajności; uważa, że aby stało się to faktem, niezbędna jest współpraca użytkowników z twórcami sztucznej inteligencji;

42.  podkreśla znaczenie interoperacyjności i wiarygodności danych dla zapewnienia wysokiego poziomu niezawodności i standardów bezpieczeństwa nowych technologii;

43.  uważa, że powodzenie zastosowań sztucznej inteligencji, dostosowanych do potrzeb użytkowników w całej UE, często wymaga szerokiej znajomości lokalnych rynków oraz dostępu do odpowiednich lokalnych danych i ich wykorzystywania w celu trenowania zestawów danych, testowania i walidacji systemów, w szczególności w sektorach związanych z przetwarzaniem języka naturalnego; zwraca się do państw członkowskich o zachęcanie do udostępniania wysokiej jakości, interoperacyjnych i otwartych danych z sektora publicznego oraz prywatnego;

44.  podkreśla konieczność zapewnienia najwyższej zgodności z unijną polityką dotyczącą dużych zbiorów danych;

45.  z zadowoleniem przyjmuje środki na rzecz ułatwienia i wspierania transgranicznej wymiany i udostępniania danych;

46.  zauważa obecnie niewykorzystywany w pełni potencjał w zakresie wymiany danych oraz niedostateczne wykorzystywanie znacznych ilości danych;

47.  dostrzega niechęć do wymiany danych i podkreśla potrzebę podjęcia działań w celu zachęcenia do jej prowadzenia; zauważa, że brak wspólnych norm również ma istotne znaczenie w kontekście zdolności do wymiany danych;

48.  z zadowoleniem przyjmuje przepisy umożliwiające bardziej skuteczne i wydajne procesy, takie jak rozporządzenie w sprawie swobodnego przepływu danych, oraz jego wpływ na dziedziny takie jak sztuczna inteligencja;

49.  uznaje, że należy zapewnić większe zachęty rynkowe, aby zachęcić do dostępu do danych oraz ich wymiany; zauważa w pierwszej kolejności ryzyko stwarzane przez otwartość danych dla inwestowania w dane;

50.  wzywa do zwiększenia przejrzystości w zakresie zasad dotyczących własności danych i ustanowienia ram regulacyjnych; zauważa, że niepewność regulacyjna prowadzi do nadmiernie ostrożnych reakcji ze strony przemysłu;

51.  ponadto podkreśla znaczenie europejskich inicjatyw w zakresie przetwarzania w chmurze i obliczeń wielkiej skali, zapewniających dalsze wzmocnienie rozwoju algorytmów uczenia głębokiego i przetwarzania dużych zbiorów danych; zdecydowanie uważa, że pomyślność tych inicjatyw i ich znaczenie dla rozwoju sztucznej inteligencji wymaga otwartości infrastruktury zarówno wobec publicznych, jak i prywatnych podmiotów mających siedzibę w Unii lub poza nią, a także zarządzania tą infrastrukturą w oparciu o mniej restrykcyjne kryteria dostępu;

52.  z zadowoleniem przyjmuje ustanowienie Wspólnego Przedsięwzięcia w dziedzinie Europejskich Obliczeń Wielkiej Skali; podkreśla, że obliczenia superkomputerowe i infrastruktura danych mają istotne znaczenie dla zapewnienia konkurencyjnego ekosystemu innowacji w celu rozwoju technologii i zastosowań sztucznej inteligencji;

53.  podkreśla, że przetwarzanie w chmurze ma kluczowe znaczenie dla stymulowania wdrażania sztucznej inteligencji; zaznacza, że dostęp do usług przetwarzania w chmurze umożliwia przedsiębiorstwom prywatnym, instytucjom publicznym, badawczym i akademickim oraz użytkownikom opracowywanie i wykorzystywanie sztucznej inteligencji w efektywny i ekonomicznie uzasadniony sposób;

3.Polityka przemysłowa

54.  przypomina, że chociaż sztuczna inteligencja i robotyka już od dawna mają zastosowania przemysłowe, w tej dziedzinie wciąż dokonuje się postęp, który umożliwia szerokie i różnorodne zastosowania we wszystkich sferach działalności człowieka; uważa, że wszelkie ramy regulacyjne muszą charakteryzować się elastycznością umożliwiającą innowacje i swobodny rozwój nowych technologii i zastosowań w odniesieniu do sztucznej inteligencji;

55.  podkreśla, że opracowanie zakresu i zastosowań sztucznej inteligencji powinno stanowić wynik procesu projektowania opartego na potrzebach i zasadach uwzględniających zamierzone efekty oraz najlepszą drogę do ich osiągnięcia z gospodarczego i społecznego punktu widzenia; uważa, że istnienie jasnych polityk na wszystkich etapach rozwoju zapewni wdrażanie odpowiednie do zamierzonego celu oraz uwzględnienie ryzyka i negatywnych następstw;

56.  zaleca wykorzystywanie i promowanie partnerstw publiczno-prywatnych w celu poszukiwania rozwiązań najważniejszych wyzwań, takich jak budowa ekosystemu opartego na danych, promowanie dostępu do danych, ich udostępniania i przepływu przy jednoczesnej ochronie praw obywateli do prywatności;

57.  podkreśla, że znaczącym wyzwaniem dla przyszłości systemów sztucznej inteligencji jest niespójna jakość technologii produkcji oprogramowania, co wymaga pilnej normalizacji budowy i wykorzystywania systemów sztucznej inteligencji;

58.  odnotowuje wysiłki podejmowane na całym świecie i uznaje potrzebę proaktywnego działania we współpracy z partnerami, zwłaszcza w ramach OECD i G20, w kształtowaniu kierunku, w jakim zmierza branża, tak aby utrzymać konkurencyjność UE i zagwarantować, by wszystkie narody miały równy dostęp do sztucznej inteligencji, a korzyści płynące z jej stosowania miały możliwie jak najszerszy zasięg;

59.  z zaniepokojeniem zauważa, że szereg przedsiębiorstw spoza Europy i podmiotów z państw trzecich coraz częściej stosuje modele predyktywne oparte na sztucznej inteligencji w celu świadczenia usług i odbierania wartości dodanej z rynków UE, zwłaszcza na szczeblu lokalnym, oraz monitorowania i, ewentualnie, wpływania na nastroje polityczne, co potencjalnie zagraża suwerenności technologicznej obywateli UE;

60.  podkreśla, że publiczne wsparcie sztucznej inteligencji powinno koncentrować się na sektorach strategicznych, w których przemysł UE ma największe szanse na odegranie czołowej roli na szczeblu ogólnoświatowym i które zapewniają wartość dodaną pod względem ogólnego interesu publicznego;

3.1.Sektory priorytetowe

3.1.1.Sektor publiczny

61.  podkreśla, że sztuczna inteligencja i robotyka niosą za sobą liczne korzyści dla sektora publicznego, i z zadowoleniem przyjmuje wzrost inwestycji w badania i rozwój celem zapewnienia sukcesu w tym zakresie;

62.  podkreśla, że państwa członkowskie powinny również inwestować w programy edukacyjne i szkoleniowe w dziedzinie sztucznej inteligencji, aby wesprzeć pracowników sektora publicznego we wdrażaniu sztucznej inteligencji i robotyki; zauważa, że należy również prowadzić kampanie informacyjne dla obywateli korzystających z usług sektora publicznego świadczonych przez systemy sztucznej inteligencji i robotyki, aby rozwiać ich obawy dotyczące utraty kontroli nad swoimi danymi osobowymi oraz by zyskać ich zaufanie;

63.  podkreśla, że informacje z sektora publicznego stanowią nadzwyczajne źródło danych, które może przyczynić się do osiągnięcia szybkich postępów i stworzenia nowej strategii na rzecz wdrażania nowych technologii cyfrowych, zwłaszcza sztucznej inteligencji;

64.  uważa, że godna zaufania sztuczna inteligencja może zdecydowanie wesprzeć reformę administracji publicznej w odniesieniu do procesu podejmowania decyzji oraz udoskonalić usługi publiczne, a także może przyczynić się do szerszego wdrażania sztucznej inteligencji w innych sektorach;

65.  dostrzega stosowanie zrobotyzowanej automatyzacji procesów oraz jej skutki dla poprawy procesów sektora publicznego; zauważa jej interoperacyność z dotychczasowymi systemami;

66.  zwraca się do państw członkowskich o przewodzenie tej cyfrowej transformacji z pozycji głównych odpowiedzialnych użytkowników i nabywców technologii sztucznej inteligencji; podkreśla, w tym kontekście, że państwa członkowskie muszą dostosować swoje strategie polityczne dotyczące między innymi publicznego zbierania danych, ich wykorzystywania, repozytoriów i wpisów, aby umożliwić zastosowanie sztucznej inteligencji we wszystkich sektorach publicznych;

67.  podkreśla potrzebę włączenia opinii publicznej w proces rozwoju sztucznej inteligencji; wzywa zatem Komisję do publikowania w ramach otwartego oprogramowania wszelkich algorytmów, narzędzi i technologii finansowanych lub współfinansowanych ze środków publicznych;

68.  uważa, że sztuczna inteligencja będzie wielkim atutem przy wdrażaniu zasady jednorazowości, gdyż umożliwia łączenie baz danych i informacji z różnych źródeł, a tym samym ułatwia obywatelom komunikowanie się z administracją publiczną;

69.  wzywa Komisję do zagwarantowania ochrony obywateli przed wszelkimi systemami podejmowania decyzji na podstawie rankingów tworzonych przez sztuczną inteligencję w organach administracji publicznej, podobnych do systemów, których wykorzystanie jest planowane w Chinach;

3.1.2.Zdrowie

70.  podkreśla, że kontakt z drugim człowiekiem stanowi kluczowy aspekt sprawowania opieki nad ludźmi;

71.  zauważa, że z uwagi na rosnące średnie dalsze trwanie życia sztuczna inteligencja i robotyka niosą za sobą potencjalne korzyści dla sektora opieki, na przykład wspomagając lekarzy, a także pielęgniarzy i pielęgniarki przez zapewnienie im większej ilości czasu na działania o wysokiej wartości (takie jak komunikacja z pacjentem);

72.  odnotowuje obecny wpływ sztucznej inteligencji na dobrostan, profilaktykę, diagnostykę, badania, jak również wielki potencjał w zakresie kształtowania spersonalizowanej opieki; uważa, że ostatecznie prowadzi to do osiągnięcia bardziej zrównoważonego, wydajnego ekosystemu opieki zdrowotnej opartego na wynikach;

73.  odnotowuje, że w przypadku połączenia sztucznej inteligencji z diagnozą ludzką poziom błędu zwykle jest znacznie niższy niż w przypadku zastosowania wyłącznie diagnozy ludzkiej(8);

74.  podkreśla, że wykorzystywanie danych w sektorze zdrowia musi być uważnie i etycznie monitorowane oraz nie może w żaden sposób utrudniać dostępu do ochrony socjalnej ani ubezpieczenia;

75.  uważa, że kiedy sztuczna inteligencja jest stosowana we wszczepionych wyrobach medycznych, osoba, w której ciele znajduje się implant, powinna mieć prawo do sprawdzenia i zmodyfikowania kodu źródłowego zastosowanego w wyrobie;

76.  należy zwrócić szczególną uwagę na wykorzystanie w ochronie zdrowia dużych zbiorów danych w celu zmaksymalizowania możliwości, jakie może ono przynieść – takich jak poprawa zdrowia poszczególnych pacjentów, a także wyników publicznych systemów opieki zdrowotnej państw członkowskich – bez obniżania standardów etycznych i bez uszczerbku dla prywatności lub bezpieczeństwa obywateli;

77.  podkreśla jednak, że obowiązujący system zatwierdzania wyrobów medycznych może nie być odpowiednio dostosowany do technologii sztucznej inteligencji; wzywa Komisję, by uważnie śledziła postępy w dziedzinie tych technologii oraz, w razie konieczności, zaproponowała zmiany ram prawnych w trosce o zapewnienie jasnych przepisów dotyczących podziału odpowiedzialności cywilnej między użytkownika (lekarza / pracownika medycznego), producenta danego rozwiązania technologicznego i placówkę opieki zdrowotnej prowadzącą leczenie; zwraca uwagę na szczególne znaczenie kwestii odpowiedzialności prawnej za szkody w sektorze opieki zdrowotnej w związku z wykorzystaniem sztucznej inteligencji; podkreśla w związku z tym, że nie można dopuścić do sytuacji, w której użytkownik będzie się zawsze skłaniał ku rozwiązaniu diagnostycznemu czy leczeniu sugerowanemu przez narzędzie technologiczne z obawy, że zostanie pociągnięty do odpowiedzialności cywilnej, gdy po dokonaniu profesjonalnego i świadomego osądu sformułuje wnioski choć w części odmienne;

78.  wzywa państwa członkowskie i Komisję, by zwiększyły finansowanie technologii sztucznej inteligencji związanych z ochroną zdrowia w sektorze publicznym i prywatnym; z zadowoleniem przyjmuje w tym kontekście podpisanie przez 24 państwa członkowskie i Norwegię deklaracji współpracy mającej na celu zwiększenie wpływu inwestycji w sztuczną inteligencję na szczeblu europejskim; zwraca się do państw członkowskich i Komisji o zastanowienie się, czy programy szkoleń personelu medycznego nie powinny być aktualizowane i standaryzowane na szczeblu europejskim, aby zapewnić wysoki poziom kompetencji i równe szanse poszczególnych państw członkowskich, jeśli chodzi o znajomość i wykorzystanie najbardziej zaawansowanych narzędzi technologicznych z zakresu robotyki chirurgicznej i biomedycznej oraz obrazowania biomedycznego z użyciem sztucznej inteligencji;

79.  wzywa Komisję do opracowania strategii i polityk umożliwiających UE objęcie roli światowego lidera w zwiększającym się obszarze technologii opieki zdrowotnej przy jednoczesnym zapewnieniu dostępu pacjentów do sprawnej i skutecznej opieki medycznej;

80.  uznaje, że lepsza diagnostyka mogłaby służyć milionom istnień, ponieważ według Światowej Organizacji Zdrowia 89 % przedwczesnych zgonów w Europie spowodowanych jest chorobami niezakaźnymi;

81.  wspiera wkład sztucznej inteligencji i robotyki w innowacje w zakresie profilaktycznych, klinicznych i rehabilitacyjnych praktyk i technik w sektorze zdrowia, ze szczególnym uwzględnieniem korzyści dla pacjentów z niepełnosprawnością;

82.  uznaje, że wzrost wykorzystania czujników w obszarze robotyki zwiększył zakres opieki i umożliwia pacjentom otrzymywanie bardziej zindywidualizowanego leczenia i usług oraz zdalne otrzymywanie opieki w swoich domach, przy jednoczesnym tworzeniu bardziej istotnych danych;

83.  uznaje, że według badania Eurobarometr z maja 2017 r.(9) myśl o stosowaniu robotów w codziennej opiece zdrowotnej wciąż budzi niepokój europejskich obywateli; wzywa Komisję i państwa członkowskie do opracowania strategii i kampanii komunikacyjnych ukierunkowanych na zwiększenie wiedzy na temat korzyści płynących z wykorzystywania robotów w codziennym życiu; zauważa w szczególności ambicje japońskiej strategii na rzecz robotyki;

3.1.3.Energia

84.  zauważa, że sztuczna inteligencja umożliwia dostawcom energii przejście z prewencyjnego do predykcyjnego zarządzania aktywami i osiągnięcie wydajniejszej produkcji energii poprzez zwiększenie niezawodności, zwłaszcza w odniesieniu do odnawialnych źródeł energii, oraz poprzez określenie najbardziej efektywnych lokalizacji dla nowych instalacji, a tym samym zapewnienie lepszego zarządzania reagowaniem na popyt;

85.  uznaje, że dokładniejsze dane generowane przez sztuczną inteligencję w zakresie potencjału produkcji energii ze źródeł odnawialnych zapewnią większą pewność inwestycyjną dla przedsiębiorstw i osób fizycznych, przyspieszając w ten sposób transformację energetyki w kierunku wykorzystania odnawialnych źródeł energii i przyczyniając się do realizacji długoterminowej strategii Unii na rzecz gospodarki neutralnej dla klimatu;

86.  zauważa, że rozwiązania obejmujące czujniki są już używane w zarządzaniu zużyciem energii oraz że prowadzi to do znacznych oszczędności energetycznych i finansowych;

87.  przyjmuje z zadowoleniem potencjał sztucznej inteligencji w zakresie modelowania, określania i łagodzenia wpływu działalności człowieka na klimat; zauważa, że choć zwiększona cyfryzacja niesie ze sobą również nowe zapotrzebowanie na energię, może zarazem przyczynić się do większej wydajności w energochłonnych sektorach i umożliwić lepsze zrozumienie procesów z myślą o ich poprawie;

88.  podkreśla, że na skutek większej cyfryzacji sektora energetycznego sieci energetyczne powiększają się i stają się bardziej narażone na zagrożenia cybernetyczne; wzywa państwa członkowskie i Komisję do uzupełnienia cyfrowej transformacji w sektorach energetycznych o środki poprawy cyberbezpieczeństwa, takie jak sztuczna inteligencja;

3.1.4.Transport

89.  przyjmuje z zadowoleniem zdolność sztucznej inteligencji i robotyki do znacznej poprawy naszych systemów transportowych dzięki wprowadzeniu autonomicznych pociągów i pojazdów silnikowych; wzywa do większej liczby badań i inwestycji w tym obszarze w celu zapewnienia jego bezpiecznego i efektywnego rozwoju; podkreśla ogromne szanse zarówno dla większych przedsiębiorstw technologicznych, jak i dla MŚP;

90.  zauważa, że dzięki ograniczeniu czynnika błędu ludzkiego w sektorze transportu system potencjalnie może stać się wydajniejszy, jako że zmniejszy się liczba wypadków (dzięki jaśniejszym ocenom i predykcyjnemu charakterowi technologii), ograniczone zostaną opóźnienia (dzięki możliwości mapowania schematów ruchu i dostarczania usług zgodnie z planem) oraz wzrosną oszczędności (dzięki zmniejszeniu liczby błędów spowodowanych przez kierowców i optymalizacji procesów wewnętrznych);

91.  zauważa, że rozpowszechnienie pojazdów autonomicznych w przyszłości stwarza szereg zagrożeń pod względem ochrony danych i usterek technicznych oraz spowoduje przeniesienie odpowiedzialności z kierowcy na producenta, co zmusi ubezpieczycieli do zmiany sposobu, w jaki ujmują ryzyko w swoich polisach;

92.  zauważa, że komunikacja głosowa jest coraz częściej wykorzystywana w interakcji z pojazdami i systemami transportowymi, lecz funkcje te są dostępne jedynie dla wąskiej grupy europejskich języków, zatem należy zapewnić, aby wszyscy Europejczycy mogli korzystać z tych możliwości w swoim języku ojczystym;

3.1.5.Rolnictwo i łańcuch żywnościowy

93.  zauważa, że sztuczna inteligencja ma potencjał przyspieszenia przełomowej transformacji obecnego systemu dostaw żywności w kierunku bardziej zróżnicowanego, odpornego, dostosowanego na szczeblu regionalnym i zdrowego modelu na przyszłość;

94.  zauważa rolę, jaką sztuczna inteligencja może odegrać w wysiłkach na rzecz rozwiązania problemów związanych z bezpieczeństwem żywnościowym, przewidywania epidemii głodu i chorób przenoszonych przez żywność, ograniczenia strat i marnotrawienia żywności, poprawy zrównoważonego gospodarowania gruntami, zasobami wodnymi i innymi zasobami mającymi kluczowe znaczenie dla właściwej kondycji ekosystemów;

95.  podkreśla, że sztuczna inteligencja może być wykorzystywana w najważniejszych punktach łańcucha wartości systemu żywnościowego od produkcji do konsumpcji, a także może zwiększyć zdolność UE do dokonania zasadniczej zmiany sposobów produkcji, przetwarzania i zakupu żywności poprzez bardziej świadome zagospodarowanie przestrzenne;

96.  zauważa, że sztuczna inteligencja może prowadzić do poprawy zarządzania zasobami i wydajności czynników produkcji, przyczyniać się do ograniczenia odpadów po zbiorach i wywierać wpływ na decyzje dotyczące konsumpcji;

97.  zauważa, że sztuczna inteligencja w formie rolnictwa precyzyjnego ma potencjał dokonania przełomowej transformacji produkcji rolnej, a także szerszego gospodarowania gruntami, przez poprawę zagospodarowania przestrzennego, prognozowanie zmian w użytkowaniu gruntów i monitorowanie kondycji upraw, a jednocześnie może potencjalnie przekształcić sposób przewidywania ekstremalnych zjawisk pogodowych;

98.  zauważa, że sztuczna inteligencja może zasadniczo zmienić sposób dostarczania czynników produkcji, zwalczania szkodników i zarządzania gospodarstwami, wywrzeć wpływ na praktyki rolnicze, zmienić sposób dostarczania produktów ubezpieczeniowych oraz przyczynić się do prognozowania epidemii głodu i poważnego ostrego niedożywienia oraz zapobiegania ich występowaniu w przyszłości;

99.  zauważa, że sztuczna inteligencja może prowadzić do lepszych decyzji w zakresie sposobów zarządzania systemami rolniczymi i pobudzić rozwój systemów wspierania decyzji oraz zaleceń przez poprawę wydajności i zdrowia w gospodarstwie;

3.1.6.Cyberbezpieczeństwo

100.  zauważa, że cyberbezpieczeństwo stanowi istotny aspekt sztucznej inteligencji, zwłaszcza ze względu na wyzwania dotyczące przejrzystości sztucznej inteligencji wysokiego poziomu; uważa, że perspektywa technologiczna, w tym audyty kodów źródłowych i wymogów dotyczących przejrzystości i odpowiedzialności, powinna być uzupełniona podejściem instytucjonalnym przez podjęcie wyzwań związanych z wprowadzeniem sztucznej inteligencji opracowanej w innych krajach na jednolity rynek UE;

101.  apeluje o szybkiego wdrożenie aktu prawnego dotyczącego cyberbezpieczeństwa; zauważa, że opracowanie unijnych systemów certyfikacji powinno zapewnić większą elastyczność w zakresie rozwoju i stosowania bezpiecznych systemów sztucznej inteligencji i robotyki;

102.  uważa, że sztuczna inteligencja może być jednocześnie zagrożeniem dla cyberbezpieczeństwa i narzędziem walki z cyberatakami; uważa, że Agencja Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Sieci i Informacji (ENISA) powinna opracować plan działania na rzecz cyberbezpieczeństwa w dziedzinie sztucznej inteligencji, w ramach którego należy ocenić zagrożenia i słabe punkty specyficzne dla sztucznej inteligencji oraz im zaradzić;

103.  podkreśla znaczenie wzmocnienia bazy przemysłowej jako strategicznego komponentu bezpiecznego rozwoju sztucznej inteligencji; podkreśla, że aby zapewnić ambitny poziom cyberbezpieczeństwa, ochrony danych i zaufanych usług ICT, Europa musi inwestować w swoją niezależność technologiczną; podkreśla pilną potrzebę rozwoju unijnej infrastruktury, ośrodków danych, systemów chmur obliczeniowych i komponentów, takich jak procesory graficzne i układy scalone;

104.  zauważa, że sztuczna inteligencja ewoluuje, a hakerzy podejmują coraz bardziej wyrafinowane działania, dlatego niezwykle istotne jest zapewnienie solidnych rozwiązań w dziedzinie cyberbezpieczeństwa;

105.  uznaje, że wdrożenie sztucznej inteligencji w dziedzinie cyberbezpieczeństwa umożliwi przewidywanie zagrożeń, zapobieganie im i łagodzenie ich skutków;

106.  podkreśla, że podczas gdy sztuczna inteligencja zapewni większe możliwości wykrywania zagrożeń, konieczna jest interpretacja tych zagrożeń przez człowieka w celu określenia, czy są one rzeczywiste;

107.  wzywa Komisję do zbadania wykorzystania rozwiązań z zakresu cyberbezpieczeństwa opartych na łańcuchach bloków, które poprawiają odporność i niezawodność infrastruktur sztucznej inteligencji, a także zwiększają zaufanie do nich, dzięki bezpośrednim modelom szyfrowania danych; wzywa Komisję do zbadania możliwości wynagradzania obywateli za ich dane za pomocą tokenów;

108.  wzywa Komisję do wzmocnienia zdolności UE w zakresie cyberbezpieczeństwa przez dalsze łączenie i koordynowanie wysiłków w całej Europie;

3.1.7.Małe i średnie przedsiębiorstwa

109.  uznaje znaczenie MŚP dla powodzenia sztucznej inteligencji; przyjmuje z zadowoleniem inicjatywę Komisji dotyczącą stworzenia platformy sztucznej inteligencji na żądanie, która pobudzi transfer technologii i przyspieszy wzrost przedsiębiorstw typu start-up oraz MŚP; wzywa Komisję do promowania ośrodków innowacji cyfrowych ds. sztucznej inteligencji, których działalność nie skutkuje tworzeniem dodatkowych szczebli administracyjnych, ale jest za to ukierunkowana na przyspieszanie inwestycji w projekty, które okazały się skuteczne;

110.  zauważa, że koszty inwestycji w sztuczną inteligencję prowadzą do poważnych barier w dostępie dla MŚP; uznaje, że powszechne wdrażanie sztucznej inteligencji przez konsumentów obniżyłoby ryzyko dla MŚP w zakresie tych inwestycji;

111.  podkreśla potrzebę promowania zarówno wdrażania sztucznej inteligencji przez MŚP, jak i jej wykorzystania wśród konsumentów;

112.  podkreśla, jak ważne są środki ukierunkowane na zapewnienie MŚP oraz przedsiębiorstwom typu start-up możliwości przyswajania technologii sztucznej inteligencji i czerpania z nich korzyści; uważa, że oceny skutków nowych przepisów UE dotyczących rozwoju technologicznego sztucznej inteligencji powinny być obowiązkowe oraz że należy rozważyć takie oceny skutków również na poziomie krajowym;

113.  podkreśla, że sztuczna inteligencja może stanowić czynnik umożliwiający rozwój MŚP, lecz jednocześnie zwiększa efektywność dużych podmiotów, które wdrożą tę technologię na wczesnym etapie, oraz twórców; zwraca zatem uwagę, że z perspektywy konkurencyjności należy zapewnić, aby odpowiednio oceniano nowe zakłócenia i reagowano na nie;

4.Ujęcie sztucznej inteligencji i robotyki w ramy prawne

114.  wzywa Komisję, aby z myślą o otoczeniu regulacyjnym sprzyjającym rozwojowi sztucznej inteligencji i zgodnie z zasadą lepszego stanowienia prawa regularnie poddawała ocenie obowiązujące przepisy, aby zadbać o to, by były one adekwatne do celów względem sztucznej inteligencji, przy jednoczesnym poszanowaniu podstawowych wartości UE, oraz dążyła do zmiany przepisów lub zastąpienia ich nowymi w przypadkach, w których zostanie wykazane, że tak nie jest;

115.  z zadowoleniem przyjmuje ustanowienie platform partycypacyjnych opartych na sztucznej inteligencji, umożliwiających faktyczne wysłuchanie obywateli i pozwalających im na interakcję z rządami przez zgłaszanie wniosków, w tym za pomocą budżetów partycypacyjnych i innych instrumentów demokracji bezpośredniej; podkreśla, że oddolne projekty mogą sprzyjać uczestnictwu obywateli i pomóc w podejmowaniu świadomych decyzji w skuteczniejszy i bardziej demokratyczny sposób;

116.  zauważa, że pojęcie sztucznej inteligencji obejmuje szeroką gamę produktów i zastosowań, od automatyki, algorytmów i wąskiej sztucznej inteligencji po ogólną sztuczną inteligencję; uważa, że należy zachować ostrożność przy opracowywaniu kompleksowych przepisów i uregulowań w dziedzinie sztucznej inteligencji, ponieważ uregulowania sektorowe mogą zapewniać polityki o wystarczająco ogólnym charakterze, ale także stopniu szczegółowości, który zapewnia istotne oddziaływanie na sektor przemysłu;

117.  podkreśla, że ramy tej polityki muszą być opracowane w taki sposób, aby zachęcać do rozwoju wszelkiego rodzaju sztucznej inteligencji, a nie tylko systemów uczenia głębokiego, które wymagają ogromnej ilości danych;

4.1.Wewnętrzny rynek dla sztucznej inteligencji

118.  podkreśla znaczenie zasady wzajemnego uznawania w transgranicznym stosowaniu inteligentnych towarów, w tym robotów i systemów robotycznych; przypomina, że w razie potrzeby testy, certyfikaty i bezpieczeństwo produktów powinny gwarantować, że pewne towary są bezpieczne, gdyż tak je domyślnie zaprojektowano; w tym kontekście zwraca uwagę na znaczenie, jakie mają również prace nad aspektami etycznymi sztucznej inteligencji;

119.  podkreśla, że prawodawstwo UE związane z wdrażaniem strategii jednolitego rynku cyfrowego winno znieść bariery dla stosowania sztucznej inteligencji; zwraca się do Komisji o dokonanie oceny aspektów wymagających aktualizacji polityki i ram regulacyjnych w celu budowy jednolitego europejskiego rynku sztucznej inteligencji;

120.  jest świadom, że technologie robotyczne i technologie sztucznej inteligencji są coraz szerzej stosowane w pojazdach autonomicznych, takich jak samochody autonomiczne czy drony; zauważa, że niektóre państwa członkowskie już uchwalają przepisy dotyczące konkretnie tej dziedziny lub prowadzą prace nad uchwaleniem takich przepisów, co może doprowadzić do fragmentacji przepisów krajowych utrudniającej rozwój pojazdów autonomicznych; wzywa w związku z tym do ustanowienia jednolitego zbioru przepisów unijnych, w którym zachowana zostanie właściwa równowaga między interesami użytkowników, przedsiębiorstw i innych zainteresowanych stron a potencjalnymi zagrożeniami, lecz bez nadmiernej regulacji w odniesieniu do systemów robotycznych i systemów sztucznej inteligencji;

121.  wzywa państwa członkowskie do unowocześnienia ich systemów szkolenia zawodowego i kształcenia w celu uwzględnienia postępu naukowego i rozwoju w dziedzinie sztucznej inteligencji zgodnie z dyrektywą w sprawie analizy proporcjonalności(10) i z dyrektywą w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych(11), a także do sprawienia, by unijne usługi świadczone w ramach zawodów regulowanych stały się w nadchodzących dziesięcioleciach konkurencyjne w skali światowej;

122.  podkreśla, że sztuczna inteligencja jest wykorzystywana w różnych sektorach, w których duże znaczenie ma normalizacja, takich jak inteligentna produkcja, robotyka, pojazdy autonomiczne, wirtualna rzeczywistość, opieka zdrowotna i analiza danych, oraz uważa, że ogólnounijne normy w dziedzinie sztucznej inteligencji będą sprzyjać innowacjom i gwarantować wysoki poziom ochrony konsumentów; przyznaje, że choć istnieje już wiele norm związanych z ochroną, niezawodnością, interoperacyjnością i bezpieczeństwem, potrzebne są dalsze starania o nie i opracowanie wspólnych norm w dziedzinie robotyki i sztucznej inteligencji oraz że powinny one być jednym z priorytetów Unii; wzywa Komisję, by we współpracy z unijnymi organami normalizacyjnymi nadal aktywnie angażowała się wraz z międzynarodowymi organami normalizacyjnymi w udoskonalenie norm w tej dziedzinie;

123.  przypomina, że wiele aspektów politycznych istotnych z punktu widzenia usług opartych na sztucznej inteligencji, w tym przepisy dotyczące ochrony konsumentów oraz zasady etyki i odpowiedzialności, wchodzi w zakres obowiązujących ram regulacyjnych dotyczących usług, a mianowicie dyrektywy usługowej(12), dyrektywy w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych i dyrektywy w sprawie handlu elektronicznego(13); podkreśla w tym kontekście, że za podjęcie decyzji musi zawsze ostatecznie odpowiadać człowiek, zwłaszcza w przypadku usług świadczonych w ramach wolnych zawodów, takich jak zawody medyczne, prawnicze i księgowe; uważa, że należy zastanowić się, czy w trosce o ochronę uzasadnionych celów leżących w interesie publicznym i o świadczenie wysokiej jakości usług nie byłby konieczny nadzór ze strony wykwalifikowanego specjalisty;

124.  uznaje znaczenie zaawansowanych usług cyfrowych, takich jak wirtualni asystenci, wirtualni doradcy i wirtualne osoby, przysparzających niespotykanych dotąd korzyści operacyjnych, jednocześnie zwracając uwagę na potrzebę rozwoju sztucznej inteligencji zorientowanej na człowieka i opartej na zasadach rynkowych w celu uzyskania lepszych i bardziej wiarygodnych decyzji w obliczu ograniczonej autonomii sztucznej inteligencji i systemów robotycznych;

4.2.Dane osobowe i prywatność

125.  podkreśla, że należy zapewnić wysoki poziom bezpieczeństwa, ochrony i prywatności w odniesieniu do danych wykorzystywanych w komunikacji między ludźmi a robotami i sztuczną inteligencją; w związku z tym wzywa Komisję i państwa członkowskie do włączenia zasad uwzględniania bezpieczeństwa i ochrony prywatności na etapie projektowania do ich polityk w zakresie robotyki i sztucznej inteligencji;

126.  przypomina, że zapisane w art. 7 i 8 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz w art. 16 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej prawo do ochrony życia prywatnego i prawo do ochrony danych osobowych ma zastosowanie do wszystkich obszarów robotyki i sztucznej inteligencji oraz należy w pełni przestrzegać unijnych ram prawnych dotyczących ochrony danych; podkreśla odpowiedzialność podmiotów projektujących systemy robotyczne i sztuczną inteligencję za opracowywanie nowych produktów w taki sposób, aby były bezpieczne, pewne i dostosowane do celu, a także zgodne z procedurami dotyczącymi przetwarzania danych, podlegającymi obowiązującym przepisom, zasadzie poufności, anonimowości, sprawiedliwego traktowania i rzetelnego procesu;

127.  wzywa Komisję do zapewnienia, aby wszelkie przepisy Unii dotyczące sztucznej inteligencji obejmowały środki i zasady uwzględniające szybki rozwój technologiczny w tej dziedzinie w celu zapewnienia, że prawodawstwo Unii nie pozostanie w tyle za rozwojem i stosowaniem technologii; podkreśla, że te przepisy muszą być zgodne z przepisami o ochronie prywatności i danych; wzywa do przeglądu przepisów, zasad i kryteriów dotyczących korzystania z kamer i czujników, robotyki i odnoszących się do sztucznej inteligencji w zgodzie z unijnymi ramami prawnymi dotyczącymi ochrony danych;

128.  wzywa Komisję do zadbania o to, aby wszelkie unijne ramy prawne dotyczące sztucznej inteligencji wprowadzane w przyszłości gwarantowały prywatność i poufność komunikacji, ochronę danych osobowych, a także przestrzeganie zasad: zgodności z prawem, rzetelności i przejrzystości, ochrony danych już w fazie projektowania oraz domyślnej ochrony danych, celowości, ograniczenia przechowywania danych, ich dokładności i minimalizacji przy pełnym poszanowaniu unijnego prawa ochrony danych, a także by gwarantowały bezpieczeństwo, ochronę indywidualną oraz inne prawa podstawowe, takie jak prawo do wolności wypowiedzi i swobodnego dostępu do informacji;

129.  podkreśla, że prawo do prywatności musi być zawsze szanowane, a osoby fizyczne nie mogą być rozpoznawalne jako takie; podkreśla, że projektant sztucznej inteligencji powinien zawsze mieć wyraźne, jednoznaczne i świadome przyzwolenie oraz że projektanci sztucznej inteligencji są odpowiedzialni za rozwijanie i przestrzeganie procedur w zakresie ważnej zgody, poufności, anonimowości, sprawiedliwego traktowania i należytego postępowania; podkreśla, że projektanci muszą stosować się do każdego wniosku o zniszczenie lub usunięcie jakichkolwiek powiązanych danych z wszelkich zestawów danych;

130.  przypomina, że rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1807 z dnia 14 listopada 2018 r. w sprawie swobodnego przepływu danych nieosobowych(14) stanowi, że jeżeli rozwój technologiczny umożliwia przekształcanie zanonimizowanych danych w dane osobowe, takie dane należy traktować jako dane osobowe i stosować ogólne rozporządzenie o ochronie danych (RODO)(15);

4.3.Odpowiedzialność

131.  z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji dotyczącą utworzenia grupy ekspertów ds. odpowiedzialności i nowych technologii w celu zapewnienia UE wiedzy fachowej na temat stosowania dyrektywy w sprawie odpowiedzialności za produkty(16) w odniesieniu do produktów tradycyjnych, nowych technologii i nowych wyzwań społecznych (tworzenie dyrektywy w sprawie odpowiedzialności za produkty) oraz wspierania UE w opracowywaniu zasad, które mogą służyć jako wytyczne dotyczące ewentualnego dostosowania obowiązujących przepisów na szczeblu unijnym i krajowym w odniesieniu do nowych technologii (tworzenie nowych technologii);

132.  ubolewa jednak, że w trakcie obecnej kadencji nie przedstawiono żadnego wniosku ustawodawczego, co opóźnia aktualizację przepisów dotyczących odpowiedzialności na szczeblu UE i zagraża pewności prawa w tej dziedzinie w całej UE zarówno dla przedsiębiorców, jak i konsumentów;

133.  dostrzega konieczność zapewnienia dalszej odpowiedzialności inżynierów zajmujących się sztuczną inteligencją lub zatrudniających ich przedsiębiorstw w odniesieniu do skutków społecznych, środowiskowych i konsekwencji dla zdrowia ludzkiego, jakie systemy sztucznej inteligencji lub robotyka mogą przynieść dla obecnych i przyszłych pokoleń;

4.4.Ochrona i upodmiotowienie konsumentów

134.  podkreśla, że zaufanie konsumentów ma zasadnicze znaczenie dla rozwoju sztucznej inteligencji oraz że systemy oparte na sztucznej inteligencji przetwarzają coraz większą ilość danych konsumentów, co sprawia, że systemy te są głównym celem cyberataków; podkreśla również fakt, że sztuczna inteligencja musi funkcjonować tak, by nie działać na szkodę obywateli i konsumentów, oraz uważa, że należy w związku z tym zapewnić integralność danych i algorytmów, na których opiera się sztuczna inteligencja;

135.  uważa, że technologie sztucznej inteligencji – zarówno te opracowywane do celów produkcyjnych, jak i te przeznaczone dla użytkowników indywidualnych – powinny podlegać kontrolom bezpieczeństwa produktów przeprowadzanym przez organy nadzoru rynku, a przepisy dotyczące ochrony konsumentów powinny w stosownych przypadkach gwarantować minimalne normy bezpieczeństwa oraz przeciwdziałać ryzyku wypadków, które mogą się wydarzyć w wyniku interakcji z ludźmi lub działania w pobliżu ludzi; jest zdania, że we wszelkich strategiach politycznych dotyczących sztucznej inteligencji należy uwzględnić kwestie etyczne i zagadnienia z zakresu ochrony danych, w tym danych pozyskanych od osób trzecich i danych osobowych, odpowiedzialności cywilnej oraz cyberbezpieczeństwa;

4.5.Prawa własności intelektualnej

136.  przypomina wspomnianą wyżej rezolucję z 16 lutego 2017 r., w której Parlament stwierdził, że nie istnieją żadne przepisy prawne, które mają zastosowanie konkretnie do robotyki, ale że istniejące systemy prawne i doktryny mogą być z łatwością zastosowane do robotyki, chociaż niektóre aspekty wydają się wymagać szczególnego rozważenia; ponawia zawarty w rezolucji apel do Komisji, aby wspierała przekrojowe i neutralne pod względem technicznym podejście do własności intelektualnej mające zastosowanie do poszczególnych sektorów, w których możliwe jest zastosowanie robotyki;

137.  pod tym względem z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji skierowany do pozostałych instytucji w sprawie wytycznych dotyczących niektórych aspektów dyrektywy 2004/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej(17) (COM(2017)0708), ale podkreśla potrzebę monitorowania adekwatności i skuteczności przepisów dotyczących praw własności intelektualnej w celu zarządzania rozwojem sztucznej inteligencji; podkreśla w tym kontekście znaczenie ocen adekwatności;

5.Aspekty etyczne

138.  uważa, że działania i zastosowania sztucznej inteligencji powinny być zgodne z zasadami etycznymi i stosownym prawem krajowym, unijnym i międzynarodowym;

139.  wzywa do utworzenia karty etycznej najlepszych praktyk w zakresie sztucznej inteligencji i robotyki, która obowiązywałaby przedsiębiorstwa i ekspertów;

140.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do wspierania ścisłej i przejrzystej współpracy między sektorem publicznym, sektorem prywatnym i środowiskami akademickimi, która wzmocniłaby wymianę wiedzy, a także do wspierania edukacji i szkoleń dla projektantów na temat uwarunkowań etycznych, bezpieczeństwa i poszanowania praw podstawowych, jak również dla konsumentów na temat wykorzystywania robotyki i sztucznej inteligencji, ze szczególnym uwzględnieniem bezpieczeństwa i prywatności danych;

141.  wzywa Komisję do zapewnienia, aby zastosowania oparte na sztucznej inteligencji nie wykorzystywały danych zgromadzonych z wielu źródeł bez uzyskania najpierw zgody osoby, której dane dotyczą; wzywa Komisję do stworzenia ram zapewniających, aby zgoda udzielona przez osobę, której dane dotyczą, umożliwiała generowanie danych tylko w zamierzonych celach;

142.  wzywa Komisję do poszanowania prawa obywateli do życia poza internetem oraz zapewnienia braku dyskryminacji tych obywateli, co do których nie zapisano żadnych danych;

5.1.Technologia ukierunkowana na człowieka

143.  podkreśla, że należy wprowadzić zasady etyczne w celu zapewnienia rozwoju sztucznej inteligencji ukierunkowanego na człowieka, odpowiedzialności i przejrzystości algorytmicznych systemów podejmowania decyzji, jasnych zasad odpowiedzialności oraz uczciwości;

144.  przyjmuje z zadowoleniem inicjatywę Komisji dotyczącą ustanowienia grupy ekspertów wysokiego szczebla ds. sztucznej inteligencji oraz unijnej sieci partnerów ds. sztucznej inteligencji, aby wydać wskazówki etyczne w odniesieniu do sztucznej inteligencji; zwraca się do Komisji o zapewnienie możliwie najszerszego wdrożenia tych wskazówek etycznych przez przemysł, środowisko akademickie i organy władzy publicznej; zaleca, aby państwa członkowskie włączyły swoje wskazówki do krajowych strategii w zakresie sztucznej inteligencji i opracowały rzeczywiste struktury odpowiedzialności dla przemysłu i rządów podczas projektowania i stosowania sztucznej inteligencji;

145.  uważa za konieczne stałe monitorowanie wdrażania wskazówek etycznych w dziedzinie sztucznej inteligencji oraz ich wpływu na rozwój sztucznej inteligencji ukierunkowanej na człowieka; zwraca się do Komisji o przeanalizowanie, czy dobrowolne wskazówki etyczne są wystarczające dla zapewnienia, że integracyjne wdrażanie sztucznej inteligencji z uwzględnieniem zasad etycznych nie doprowadzi do podziałów ekonomicznych i społecznych w społeczeństwie UE, oraz sugeruje przyjęcie – w razie konieczności – środków regulacyjnych i politycznych;

146.  dostrzega najnowsze zmiany w monitorowaniu i przystosowywaniu się do analiz zachowania; wzywa Komisję do opracowania ram etycznych ograniczających stosowanie tego rodzaju analiz; wzywa Komisję do szerzenia wiedzy i zainicjowania kampanii informacyjnej na temat sztucznej inteligencji i jej stosowania w analizie zachowania;

5.2.Wartości związane z technologią – „etyczny z założenia”

147.  wskazuje, że pełniące rolę wytycznych ramy etyczne powinny opierać się na zasadzie przynoszenia korzyści, nieszkodliwości, autonomii i sprawiedliwości oraz na zasadach i wartościach zapisanych w art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej oraz w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, takich jak godność ludzka, równość, sprawiedliwość i równouprawnienie, brak dyskryminacji, świadoma zgoda, ochrona życia prywatnego i rodzinnego oraz ochrona danych, a także na innych zasadach i wartościach stanowiących podstawę prawa UE, takich jak brak stygmatyzacji, przejrzystość, autonomia, odpowiedzialność jednostki, jak również na obowiązujących kodeksach etycznych i praktykach stosowanych w tej dziedzinie;

148.  uważa, że Europa powinna odgrywać wiodącą rolę na świecie i stosować wyłącznie sztuczną inteligencję uwzględniającą zasady etyczne; podkreśla, że aby to osiągnąć, należy zapewnić na różnych poziomach zarządzanie kwestiami etycznymi w ramach sztucznej inteligencji; zaleca, aby państwa członkowskie powołały organy ds. monitorowania i nadzoru sztucznej inteligencji oraz zachęcały przedsiębiorstwa opracowujące rozwiązania z zakresu sztucznej inteligencji do ustanowienia rad ds. etyki i stworzenia przewodników etycznych dla twórców sztucznej inteligencji;

149.  podkreśla, że europejskie normy dotyczące sztucznej inteligencji muszą opierać się na zasadach etyki cyfrowej, godności ludzkiej, poszanowania praw podstawowych, ochrony danych i bezpieczeństwa, przyczyniając się tym samym do budowania zaufania wśród użytkowników; podkreśla, jak ważne jest wykorzystanie potencjału UE do stworzenia z myślą o systemach sztucznej inteligencji silnej infrastruktury opartej na wysokich standardach ochrony danych i na szacunku dla ludzi; zauważa, że w rozwoju sztucznej inteligencji należy uwzględnić przejrzystość i wytłumaczalność;

150.  zauważa, że w kontekście zautomatyzowanych systemów uzbrojenia należy w dalszym ciągu stosować podejście do sztucznej inteligencji zakładające weryfikację przez człowieka;

5.3.Podejmowanie decyzji – ograniczenia autonomii sztucznej inteligencji i robotyki

151.  podkreśla trudny i złożony charakter przewidywania przyszłego zachowania wielu złożonych systemów sztucznej inteligencji i nowych zachowań systemów sztucznej inteligencji wzajemnie na siebie oddziałujących; zwraca się do Komisji o dokonanie, czy konieczne jest wprowadzenie szczególnych uregulowań w odniesieniu do procesów podejmowania decyzji wykorzystujących sztuczną inteligencję;

152.  zauważa, że sztuczna inteligencja pozostanie przydatnym narzędziem wspierającym działania człowieka w celu ich usprawnienia i ograniczenia błędów;

153.  apeluje, aby ludzie mieli prawo do wiedzy, do odwołania się i do dochodzenia roszczeń w przypadku, gdy sztuczną inteligencję wykorzystuje się do podejmowania decyzji wpływających na daną osobę, które stwarzają istotne ryzyko pod względem praw lub swobód jednostki i mogą wyrządzić jej szkodę;

154.  podkreśla, że algorytmy stosowane w systemach podejmowania decyzji nie powinny być wdrażane bez uprzedniej oceny skutków algorytmu, chyba że ewidentnie nie mają one istotnego wpływu na życie osób;

155.  uważa, że sztuczna inteligencja, zwłaszcza systemy z wbudowaną autonomią, włączając w to zdolność do niezależnego wyodrębniania, zbierania i udostępniania danych podlegających szczególnej ochronie rozmaitym zainteresowanym stronom, a także możliwość samodzielnego uczenia się lub nawet ewoluowania do umiejętności samodzielnej modyfikacji, powinna podlegać solidnym zasadom; podkreśla, że systemy sztucznej inteligencji nie mogą przechowywać ani ujawniać poufnych danych osobowych bez wyraźnej zgody ze strony źródła tych danych;

5.4.Przejrzystość, błąd systematyczny i wytłumaczalność algorytmów

156.  wskazuje, że pomimo ogromnych korzyści dla automatyzacji i procesu podejmowania decyzji, sztuczna inteligencja niesie za sobą nieodłączne ryzyko związane ze statycznymi i nieprzejrzystymi algorytmami; w tym kontekście podkreśla potrzebę zapewnienia większej przejrzystości odnośnie do algorytmów;

157.  wzywa Komisję, państwa członkowskie i organy ochrony danych do określenia i podjęcia wszelkich możliwych środków, aby zapobiec dyskryminacji i tendencyjności algorytmicznej lub ograniczyć je do minimum, a także do opracowania solidnych wspólnych ram etycznych na potrzeby przejrzystego przetwarzania danych osobowych i zautomatyzowanego podejmowania decyzji, aby ramy te mogły być pomocą w korzystaniu z danych i egzekwowaniu prawa Unii;

158.  podkreśla, że wszelkie systemy sztucznej inteligencji muszą być opracowywane przy poszanowaniu zasad przejrzystości i odpowiedzialności za algorytm, które umożliwiają zrozumienie działań tych systemów przez człowieka; zauważa, że aby zbudować zaufanie do sztucznej inteligencji i umożliwić jej rozwój, użytkownicy muszą być świadomi tego, w jaki sposób wykorzystuje się ich dane, inne dane oraz dane zaczerpnięte z ich danych, gdy komunikują się lub nawiązują kontakt z systemem sztucznej inteligencji lub z osobami wspieranymi przez taki system; uważa, że przyczyni się to do lepszego zrozumienia i większego zaufania ze strony użytkowników; podkreśla, że zasada zrozumiałości decyzji musi być normą unijną zgodnie z art. 13, 14 i 15 RODO; przypomina, że w RODO przewidziano już prawo do informacji o zasadach rządzących przetwarzaniem danych; zwraca uwagę, że zgodnie z art. 22 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osoby fizyczne mają prawo do interwencji ze strony człowieka w przypadkach, gdy na ich sytuację w znacznym stopniu wpływa decyzja oparta na zautomatyzowanym przetwarzaniu;

159.  podkreśla, że Komisja, Europejska Rada Ochrony Danych, krajowe organy ochrony danych i inne niezależne organy nadzorcze powinny odtąd odgrywać kluczową rolę w promowaniu przejrzystości, sprawiedliwości proceduralnej oraz pewności prawa w ogóle, a w szczególności konkretnych standardów ochrony praw podstawowych i gwarancji związanych z wykorzystywaniem przetwarzania i analizy danych; wzywa do ściślejszej współpracy między organami odpowiedzialnymi za nadzór lub regulację zachowania w środowisku cyfrowym; wzywa do zapewnienia tym organom odpowiednich środków finansowych i zasobów kadrowych;

160.  uznaje, że algorytmy uczenia maszynowego są trenowane do samodzielnego uczenia się, co przynosi korzyści dla automatyzacji i procesu podejmowania decyzji; apeluje, aby we wskazówkach etycznych dotyczących sztucznej inteligencji uwzględniono kwestie związane z przejrzystością, wytłumaczalnością, odpowiedzialnością i uczciwością algorytmów;

161.  podkreśla znaczenie wytłumaczalności wyników, procesów i wartości systemów sztucznej inteligencji, aby były one zrozumiałe dla odbiorców nieposiadających wykształcenia technicznego i dostarczały im istotnych informacji, co jest konieczne do oceny uczciwości i zdobycia zaufania;

162.  wskazuje, że brak przejrzystości pod względem tych technologii i ich zastosowań powoduje wzrost liczby problemów etycznych;

163.  zauważa, że systemy sztucznej inteligencji powinny być wytłumaczalne dla ludzi i powinny zapewniać istotne informacje, aby umożliwić przekazywanie informacji zwrotnych; uznaje, że solidność modeli sztucznej inteligencji zależy od przekazywania informacji zwrotnych i ponownej oceny, oraz zachęca do tego procesu;

164.  zauważa, że obywatele są zaniepokojeni brakiem wiedzy na temat sytuacji, w których wykorzystywana jest sztuczna inteligencja oraz danych podlegających przetwarzaniu; zaleca wyraźne informowanie obywateli, ilekroć korzystają oni ze sztucznej inteligencji; podkreśla, że utrzymanie zaufania konsumentów wymaga zachowania bezpieczeństwa przekazywanych danych;

165.  uważa, że odpowiedzialność algorytmiczna powinna być regulowana przez decydentów przez ocenę skutków opartą na ustalonych parametrach;

166.  zauważa, że samo ujawnienie kodu komputerowego nie rozwiąże problemu przejrzystości sztucznej inteligencji, ponieważ nie wykazywałoby nieodłącznych błędów systematycznych i nie tłumaczyłoby procesu uczenia się maszynowego; podkreśla, że przejrzystość oznacza nie tylko przejrzystość kodu, ale także danych i automatycznego podejmowania decyzji;

167.  uznaje, że ujawnienie kodu źródłowego mogłoby prowadzić do niewłaściwego wykorzystywania algorytmów i prób wyszukiwania w nich luk;

168.  zwraca uwagę na znaczenie zajęcia się kwestią tendencyjności podejścia programistów w programowaniu, a tym samym na zapotrzebowanie na zróżnicowaną siłę roboczą we wszystkich dziedzinach sektora informatyki, a także na mechanizmy ochronne, które umożliwiłyby uniknięcie wbudowywania w systemy sztucznej inteligencji uprzedzeń dotyczących płci i wieku;

169.  uznaje, że ujawnienie kodu lub tajemnic handlowych zniechęcałoby firmy do badań nad nowymi kodami i ich rozwoju z uwagi na ryzyko związane z własnością intelektualną; zauważa, że rozwój sztucznej inteligencji powinien zamiast tego zachęcać do interoperacyjności modeli i ich interakcji z danymi wejściowymi i treningowymi;

170.  uznaje, że chociaż przejrzystość i wytłumaczalność może ujawnić braki, nie gwarantuje to wiarygodności, bezpieczeństwa i uczciwości; uważa zatem, że odpowiedzialność jest integralną częścią tworzenia wiarygodnej sztucznej inteligencji, co można osiągnąć za pomocą różnych środków, takich jak oceny skutków algorytmów, audyt i certyfikacja;

171.  podkreśla potrzebę rozwoju protokołów stałego monitorowania i wykrywania algorytmicznych błędów systematycznych;

172.  wskazuje, że projektanci algorytmów powinni zapewnić, że spełnione są zasadnicze wymogi, takie jak uczciwość i wytłumaczalność, od początku etapu projektowania i na przestrzeni całego cyklu rozwoju;

173.  zauważa potrzebę wytycznych opisujących praktyki dobrego rozwoju;

174.  podkreśla znaczenie wskazywania pochodzenia w celu zapewnienia możliwości śledzenia historii modelu sztucznej inteligencji; uważa, że poprawi to zrozumienie modeli i pomoże w budowaniu zaufania opartego na ich historii;

175.  podkreśla, że stosowanie systemów sztucznej inteligencji musi być jasno określone w interakcjach z użytkownikami;

176.  podkreśla, że rozpowszechnianie sztucznej inteligencji i robotyki musi odbywać się z pełnym poszanowaniem praw człowieka oraz że w maszynach i robotach nie należy powielać stereotypów dotyczących kobiet ani żadnej innej formy dyskryminacji;

177.  zauważa, że nawet wysokiej jakości dane do trenowania algorytmów, wykorzystywane w sposób nieostrożny i nieświadomy, mogą prowadzić do utrwalania dotychczasowej dyskryminacji i niesprawiedliwości; zauważa, że wykorzystywanie złej jakości, przestarzałych, niepełnych lub nieprawidłowych danych na różnych etapach przetwarzania może skutkować nietrafnymi prognozami i ocenami, a co za tym idzie, tendencyjnością, co w efekcie może prowadzić do naruszania praw podstawowych osób fizycznych lub całkowicie nieprawidłowych wniosków lub fałszywych wyników; dlatego też uważa, że w epoce dużych zbiorów danych należy dołożyć starań, aby algorytmy były trenowane w oparciu o reprezentatywne próby wysokiej jakości danych w celu osiągnięcia równowagi statystycznej; podkreśla, że nawet przy wykorzystaniu dokładnych danych wysokiej jakości analiza predykcyjna oparta na sztucznej inteligencji może dać jedynie prawdopodobieństwo statystyczne; przypomina, że na mocy RODO dalsze przetwarzanie danych osobowych do celów statystycznych, w tym do trenowania sztucznej inteligencji, może prowadzić jedynie do powstania danych zagregowanych, których nie można ponownie zastosować do osób fizycznych;

178.  wzywa Komisję do zapewnienia, aby każdy, kto wytwarza materiały typu „deepfake”, wygenerowane nagrania wideo lub inne realistyczne wygenerowane nagrania wideo, wyraźnie stwierdzał, że nie są one prawdziwe;

179.  zauważa, że sztuczna inteligencja jest nieodzownie zależna od gromadzenia dużych ilości danych, a często od tworzenia nowych baz danych wykorzystywanych do przyjmowania określonych założeń wobec ludzi; uważa, że należy położyć nacisk na określenie i stworzenie mechanizmów reagowania na potencjalne zagrożenia, aby zapewnić łagodzenie negatywnych skutków;

180.  ponownie podkreśla, że systemy sztucznej inteligencji nie powinny prowadzić do tendencyjności lub jej wzmocnienia; podkreśla, że podczas opracowywania i stosowania algorytmów należy na wszystkich etapach uwzględnić kwestie tendencyjności i uczciwości, od projektowania do wdrażania; podkreśla, że zestaw danych i algorytm muszą być poddane ocenie i regularnie sprawdzane, aby zapewnić rzetelne podejmowanie decyzji;

6.Zarządzanie

6.1.Koordynacja na szczeblu Unii

181.  wzywa Komisję do podjęcia działań w celu wypracowania solidnego przywództwa UE, aby zapobiec powieleniu i rozdrobnieniu wysiłków oraz zapewnić spójne strategie polityczne na szczeblu krajowym oraz wymianę najlepszych praktyk w celu szerszego wykorzystywania sztucznej inteligencji;

182.  przyjmuje z zadowoleniem różne strategie krajowe opracowywane przez państwa członkowskie; przyjmuje z zadowoleniem skoordynowany plan dotyczący sztucznej inteligencji, opublikowany przez Komisję w dniu 7 grudnia 2018 r.; wzywa do lepszej współpracy w tej dziedzinie między państwami członkowskimi i Komisją;

183.  zauważa, że niektóre państwa członkowskie posiadają już własne strategie w dziedzinie sztucznej inteligencji, i z zadowoleniem przyjmuje fakt, że wszystkie państwa członkowskie podpisały w kwietniu 2018 r. deklarację w sprawie współpracy w dziedzinie sztucznej inteligencji; przyjmuje z zadowoleniem przyszły skoordynowany plan w sprawie sztucznej inteligencji opracowany przez Komisję wraz z państwami członkowskimi, lecz wzywa wszystkie zaangażowane strony, aby dążyły do jak najściślejszej współpracy;

184.  uważa, że konieczna jest aktywniejsza współpraca między państwami członkowskimi a Komisją, aby zagwarantować w Unii spójne zasady transgraniczne zachęcające europejskie gałęzie przemysłu do współpracy, a także umożliwiające rozmieszczanie w całej Unii sztucznej inteligencji, która będzie spójna, jeżeli chodzi o wymagany poziom bezpieczeństwa i ochrony, a także zasady etyczne zapisane w prawie Unii;

185.  podkreśla, że zharmonizowane, postępowe i oparte na ryzyku ramy polityczne UE dotyczące danych umożliwiłyby zwiększenie zaufania i wsparcia dla projektu sztucznej inteligencji w Europie, a w ten sposób zapewniłyby ukończenie jednolitego rynku cyfrowego i zwiększyły wydajność przedsiębiorstw mających siedzibę w Europie;

186.  zaleca, aby obecne i przyszłe inicjatywy i projekty pilotażowe dotyczące sztucznej inteligencji prowadzone przez Komisję były ściśle koordynowane, ewentualnie pod kierunkiem proponowanego mechanizmu nadzoru, aby zapewnić efekty synergii i tworzenie prawdziwej wartości dodanej, zapobiegając powstawaniu kosztownych podwójnych struktur;

187.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do rozważenia utworzenia europejskiej agencji regulacyjnej ds. sztucznej inteligencji i podejmowania decyzji opartego na algorytmach, mającej następujące zadania:

   stworzenie matrycy oceny ryzyka w celu klasyfikacji typów i obszarów zastosowania algorytmów pod względem ich możliwości wywarcia znaczącego negatywnego wpływu na obywateli;
   badanie wykorzystywania systemów algorytmicznych w przypadku podejrzenia naruszenia praw człowieka (np. w świetle dowodów przedstawionych przez sygnalistę);
   doradztwo na rzecz innych agencji regulacyjnych w odniesieniu do systemów algorytmicznych, które wchodzą w zakres ich kompetencji;
   zwiększanie skuteczności mechanizmu odpowiedzialności deliktowej jako środka umożliwiającego regulację odpowiedzialności systemów algorytmicznych przez zapewnienie punktu kontaktowego dla obywateli, którzy nie są zaznajomieni z procedurami prawnymi;
   audyty ocen skutków algorytmów dotyczących systemów o wysokim poziomie oddziaływania w celu akceptacji lub odrzucania proponowanych sposobów wykorzystywania algorytmicznego podejmowania decyzji w obszarach wysoce newralgicznych lub mających kluczowe znaczenie pod względem bezpieczeństwa (np. prywatna opieka zdrowotna); ocena skutków algorytmów dla zastosowań w sektorze prywatnym mogłaby przebiegać w analogiczny sposób do oceny zaproponowanej dla sektora publicznego, przy czym ewentualna różnica mogłaby polegać na tym, że poszczególne etapy podawania informacji do wiadomości publicznej mogłyby być realizowane na zasadach poufnego powiadamiania agencji regulacyjnej (na podstawie umowy o zachowaniu poufności) w celu zabezpieczenia najważniejszych tajemnic handlowych;
   badanie przypadków podejrzewanych naruszeń praw przez algorytmiczne systemy podejmowania decyzji zarówno pod względem indywidualnych decyzji (np. pojedyncze anormalne wyniki), jak i statystycznych wzorców decyzyjnych (np. dyskryminacyjny błąd systematyczny); badania mogłyby być inicjowane w następstwie złożenia skargi lub na podstawie dowodów przedstawionych przez sygnalistów, dziennikarzy śledczych lub niezależnych badaczy (w tym organizacji pozarządowych i naukowców);

188.  odnotowuje bieżące prace Międzynarodowej Organizacji Normalizacyjnej (ISO) nad sztuczną inteligencją i wzywa państwa członkowskie do koordynowania działań swoich członków ISO, aby zapewnić, że europejskie interesy będą odpowiednio reprezentowane przy opracowywaniu norm w tej dziedzinie;

6.2.Zarządzanie międzynarodowe

189.  przyjmuje z zadowoleniem utworzenie Obserwatorium Polityki w zakresie Sztucznej Inteligencji OECD i wzywa do zwiększenia ambicji dotyczących opracowania planu dalszej współpracy;

190.  podkreśla, że w państwach trzecich, szczególnie w Stanach Zjednoczonych, Chinach, Rosji i Izraelu, opracowywane są już różne modele, oraz zwraca uwagę na podejście oparte na wartościach stosowane w Europie; zauważa również potrzebę współpracy z partnerami międzynarodowymi w kontekstach dwustronnych i wielostronnych w celu etycznego rozwoju i wdrażania sztucznej inteligencji; uznaje, że technologia ta jest pozbawiona granic i wymaga współpracy wykraczającej poza państwa członkowskie UE;

191.  wzywa Komisję do działania na szczeblu międzynarodowym w celu zapewnienia jak największej zgodności pomiędzy międzynarodowymi graczami i propagowania zasad etycznych UE na całym świecie;

192.  podkreśla, że sztuczna inteligencja jest technologią wywierającą wpływ na całym świecie, niosącą wspólne korzyści i stwarzającą podobne wyzwania; zaznacza, że potrzebne jest globalne podejście, podobnie jak w przypadku systemu gospodarczego, a zwłaszcza w przypadku technologii mających znaczący wpływ na rynki; podkreśla, że kwestię sztucznej inteligencji należy ująć w programach istniejących instytucji i organizacji, oraz wzywa do dokonania oceny dodatkowych forów, które należy w razie konieczności powołać;

o
o   o

193.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.

(1) Dz.U. C 252 z 18.7.2018, s. 239.
(2) Dz.U. C 307 z 30.8.2018, s. 163.
(3) Teksty przyjęte, P8_TA(2018)0341.
(4) Teksty przyjęte, P8_TA(2018)0332.
(5) Dz.U. L 252 z 8.10.2018, s. 1.
(6) COM(2018)0237.
(7) Przyszłe i powstające technologie.
(8) OECD „Digital Economy Outlook 2017” [„Przyszłość gospodarki cyfrowej 2017”].
(9) Specjalne badanie Eurobarometr nr 460.
(10) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/958 z dnia 28 czerwca 2018 r. w sprawie analizy proporcjonalności przed przyjęciem nowych regulacji dotyczących zawodów, Dz.U. L 173 z 9.7.2018, s. 25.
(11) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/55/UE z dnia 20 listopada 2013 r. zmieniająca dyrektywę 2005/36/WE w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych i rozporządzenie (UE) nr 1024/2012 w sprawie współpracy administracyjnej za pośrednictwem systemu wymiany informacji na rynku wewnętrznym („rozporządzenie w sprawie IMI”), Dz.U. L 354 z 28.12.2013, s. 132.
(12) Dyrektywa 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotycząca usług na rynku wewnętrznym, Dz.U. L 376 z 27.12.2006, s. 36.
(13) Dyrektywa 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego („dyrektywa o handlu elektronicznym”), Dz.U. L 178 z 17.7.2000, s. 1.
(14) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1807 z dnia 14 listopada 2018 r. w sprawie możliwości transgranicznego przenoszenia na rynku wewnętrznym usług online w zakresie treści, Dz.U. L 303 z 28.11.2018, s. 59.
(15) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE , Dz.U. L 119 z 4.5.2016 , s. 1.
(16) Dyrektywa Rady 85/374/EWG z dnia 25 lipca 1985 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich dotyczących odpowiedzialności za produkty wadliwe, Dz.U. L 210 z 7.8.1985, s. 29.
(17) Dz.U. L 195,z 2.6.2004, s. 16.


Zrównoważone stosowanie pestycydów
PDF 204kWORD 70k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie wdrażania dyrektywy 2009/128/WE w sprawie zrównoważonego stosowania pestycydów (2017/2284(INI))
P8_TA-PROV(2019)0082A8-0045/2019

Parlament Europejski,

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/128/WE z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającą ramy wspólnotowego działania na rzecz zrównoważonego stosowania pestycydów(1),

–  uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 850/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. dotyczące trwałych zanieczyszczeń organicznych i zmieniające dyrektywę 79/117/EWG(2),

–  uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 lutego 2005 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w żywności i paszy pochodzenia roślinnego i zwierzęcego oraz na ich powierzchni, zmieniające dyrektywę Rady 91/414/EWG (rozporządzenie w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości)(3),

–  uwzględniając art. 191 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE(4),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin i uchylające dyrektywy Rady 79/117/EWG i 91/414/EWG(5);

–  uwzględniając europejską ocenę wdrożenia rozporządzenia oraz odnośne załączniki do niej, opublikowane przez Biuro Analiz Parlamentu Europejskiego (EPRS) w kwietniu 2018 r.,

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009(6),

–  uwzględniając dyrektywę Rady 98/24/WE z dnia 7 kwietnia 1998 r. w sprawie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników przed ryzykiem związanym ze środkami chemicznymi w miejscu pracy(7) oraz dyrektywę 2004/37/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie ochrony pracowników przed zagrożeniem dotyczącym narażenia na działanie czynników rakotwórczych lub mutagenów podczas pracy(8),

–  uwzględniając dyrektywę Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (dyrektywa siedliskowa)(9) oraz dyrektywę 2009/147/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (dyrektywa ptasia)(10),

–  uwzględniając dyrektywę Rady 98/83/WE z dnia 3 listopada 1998 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi(11),

–  uwzględniając dyrektywę 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającą ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej(12),

–  uwzględniając dyrektywę Komisji 2009/90/WE z dnia 31 lipca 2009 r. ustanawiającą, na mocy dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, specyfikacje techniczne w zakresie analizy i monitorowania stanu chemicznego wód(13),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/127/WE z dnia 21 października 2009 r. zmieniającą dyrektywę 2006/42/WE w odniesieniu do maszyn do stosowania pestycydów(14),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/39/UE z dnia 12 sierpnia 2013 r. zmieniającą dyrektywy 2000/60/WE i 2008/105/WE w zakresie substancji priorytetowych w dziedzinie polityki wodnej(15),

–  uwzględniając wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia na podstawie planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 i rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 (COM(2018)0392),

–  uwzględniając dokument roboczy służb Komisji pt. „Rolnictwo i zrównoważona gospodarka wodna w UE” (SWD(2017)0153),

–  uwzględniając komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów z dnia 12 lipca 2006 r. – Strategia tematyczna w sprawie zrównoważonego stosowania pestycydów (COM(2006)0373 – SEC(2006)0894 - SEC(2006)0895 - SEC(2006) 0914)(16),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 7 czerwca 2016 r. w sprawie zwiększania innowacji i rozwoju gospodarczego w przyszłym zarządzaniu gospodarstwami rolnymi w Europie(17),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 7 czerwca 2016 r. w sprawie rozwiązań technologicznych dla zrównoważonego rolnictwa w UE(18),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 lutego 2017 r. w sprawie pestycydów niskiego ryzyka pochodzenia biologicznego(19),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 24 października 2017 r. w sprawie projektu rozporządzenia wykonawczego Komisji w sprawie odnowienia zatwierdzenia substancji czynnej glifosat, zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 dotyczącym wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin, oraz w sprawie zmiany załącznika do rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 540/2011(20),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 1 marca 2018 r. w sprawie perspektyw i wyzwań dla unijnego sektora pszczelarskiego(21),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 września 2018 r. w sprawie wykonania rozporządzenia w sprawie środków ochrony roślin (WE) nr 1107/2009(22),

–  uwzględniając trwającą europejską ocenę wdrożenia dyrektywy 2009/128/WE ustanawiającej ramy wspólnotowego działania na rzecz zrównoważonego stosowania pestycydów oraz sprawozdanie opublikowane 15 października 2018 r. przez Biuro Analiz Parlamentu Europejskiego (EPRS),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1185/2009 z dnia 25 listopada 2009 r. w sprawie statystyk dotyczących pestycydów(23),

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wdrożenia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1185/2009 z dnia 25 listopada 2009 r. w sprawie statystyk dotyczących pestycydów (COM(2017)0109),

–  uwzględniając sprawozdanie specjalne Europejskiego Trybunału Obrachunkowego z 2014 r. pt. „Włączenie celów polityki wodnej UE do WPR: częściowy sukces”,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji z dnia 10 października 2017 r. w sprawie krajowych planów działania państw członkowskich oraz postępów we wdrażaniu dyrektywy 2009/128/WE w sprawie zrównoważonego stosowania pestycydów (COM(2017)0587),

–  uwzględniając sprawozdanie ogólne Dyrekcji Generalnej Komisji Europejskiej ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności (DG SANTE) z października 2017 r. w sprawie wdrażania przez państwa członkowskie środków na rzecz osiągnięcia zrównoważonego stosowania pestycydów zgodnie z dyrektywą 2009/128/WE(24),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 22 listopada 2016 r. pt. „Kolejne kroki w kierunku zrównoważonej przyszłości Europy – Europejskie działania na rzecz zrównoważonego rozwoju” (COM(2016)0739),

–  uwzględniając siódmy unijny program działań w zakresie środowiska(25),

–  uwzględniając sprawozdanie specjalnego sprawozdawcy ONZ ds. prawa do pożywienia z 2017 r., sporządzone zgodnie z rezolucjami Rady Praw Człowieka ONZ nr 6/2, 31/10 i 32/8(26),

–  uwzględniając plan wdrażania dotyczący zwiększenia dostępności środków ochrony roślin niskiego ryzyka i przyspieszenia wprowadzania integrowanej ochrony roślin w państwach członkowskich, opracowany przez grupę ekspertów ds. zrównoważonej ochrony roślin i zatwierdzony przez Radę 28 czerwca 2016 r.(27),

–  uwzględniając rezolucję Senatu Francji z 19 maja 2017 r. w sprawie ograniczenia stosowania pestycydów w Unii Europejskiej(28),

–  uwzględniając swoją rezolucję z 16 stycznia 2019 r. w sprawie unijnej procedury wydawania zezwoleń na dopuszczenie pestycydów do obrotu(29),

–  uwzględniając badanie naukowe dotyczące biomasy owadów latających opublikowane 18 października 2017 r.(30),

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu oraz art. 1 ust. 1 lit. e) decyzji Konferencji Przewodniczących z dnia 12 grudnia 2002 r. w sprawie procedury udzielania zgody na sporządzenie sprawozdań z własnej inicjatywy i załącznik 3 do tej decyzji,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności oraz opinię Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi (A8-0045/2019),

A.  mając na uwadze, że dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/128/WE w sprawie zrównoważonego stosowania pestycydów (zwana dalej „dyrektywą”) przewiduje szereg działań mających na celu osiągnięcie zrównoważonego stosowania pestycydów w UE przez zmniejszenie zagrożenia związanego ze stosowaniem pestycydów i wpływu ich stosowania na zdrowie ludzi i na środowisko, a także przez zachęcanie do stosowania integrowanej ochrony roślin oraz alternatywnych rozwiązań i technik w zakresie ochrony roślin, takich jak alternatywne środki niechemiczne i środki ochrony roślin (ŚOR) niskiego ryzyka zdefiniowane w rozporządzeniu (WE) nr 1107/2009, aby ograniczać zależność od pestycydów oraz chronić zdrowie ludzi i zwierząt oraz środowisko;

B.  mając na uwadze, że dyrektywa jest cennym narzędziem gwarantującym, że środowisko, ekosystemy oraz zdrowie ludzi i zwierząt są dobrze chronione przed niebezpiecznymi substancjami występującymi w pestycydach, a jednocześnie zapewnia zrównoważone i ekologiczne rozwiązania w ramach szerszego i bardziej zróżnicowanego zestawu narzędzi, aby eliminować straty plonów powodowane przez szkodniki, choroby, chwasty i inwazyjne gatunki obce i zapobiegać im oraz przeciwdziałać rozwojowi oporności przez patogeny; mając na uwadze, że pełne i kompleksowe wdrożenie dyrektywy jest warunkiem wstępnym osiągnięcia wysokiego stopnia ochrony i przejścia na zrównoważone rolnictwo, produkcji bezpiecznej i zdrowej żywności oraz nietoksycznego środowiska, które zapewnia wysoki poziom ochrony zdrowia ludzi i zwierząt;

C.  mając na uwadze, że choć integrowana ochrona roślin może pomóc w zapobieganiu stratom plonów powodowanym przez szkodniki, jej głównym celem jest umożliwienie użytkownikom pestycydów przestawienia się na praktyki i produkty o najniższym ryzyku dla zdrowia ludzi i dla środowiska, jak określono w art. 14 dyrektywy; zauważa, że w każdym razie wiele badań wykazało, iż stosowanie pestycydów można znacznie ograniczyć bez negatywnego wpływu na plony;

D.  mając na uwadze, że dyrektywę należy odczytywać w związku z dwoma pozostałymi głównymi aktami prawnymi obejmującymi pełny cykl życia pestycydów, począwszy od wprowadzenia do obrotu (rozporządzenie (WE) nr 1107/2009), a skończywszy na ustaleniu maksymalnych poziomów pozostałości (rozporządzenie (WE) nr 396/2005); mając na uwadze, że niemożliwe jest zatem osiągnięcie celu dyrektywy polegającego na ochronie zdrowia ludzi oraz środowiska przed zagrożeniami związanymi ze stosowaniem pestycydów bez pełnego wdrożenia i właściwego egzekwowania całego „pakietu dotyczącego pestycydów”;

E.  mając na uwadze, że aby ograniczyć zagrożenia związane ze stosowaniem pestycydów i jego wpływ na zdrowie ludzi i na środowisko, Komisja i państwa członkowskie powinny zająć się kwestią podrabianych i nielegalnych pestycydów, a także niepokojącym problemem importowanych produktów rolnych poddawanych działaniu substancji chemicznych, których stosowanie jest zakazane lub ograniczone w UE;

F.  mając na uwadze, że obecne praktyki stosowane przez Komisję i państwa członkowskie w zakresie zatwierdzania substancji czynnych i udzielania zezwoleń na środki ochrony roślin nie są zgodne z celami i założeniem dyrektywy; mając na uwadze, że praktyki te utrudniają osiągnięcie najwyższego możliwego poziomu ochrony i doprowadzenie do przejścia na zrównoważone rolnictwo oraz zapewnienie nietoksycznego środowiska;

G.  mając na uwadze, że dostępne dowody jasno pokazują, iż wdrażanie dyrektywy nie jest w wystarczającym stopniu dostosowane do powiązanych polityk UE w dziedzinie pestycydów, rolnictwa i zrównoważonego rozwoju, w szczególności, ale nie wyłącznie, do wspólnej polityki rolnej (WPR) i rozporządzenia w sprawie środków ochrony roślin; mając na uwadze, że dyrektywa, jak również powiązane działania na szczeblu UE mają ogromny potencjał do dalszego umacniania i zwiększania wartości dodanej krajowych wysiłków i działań w sektorze rolnym oraz poprawy ochrony środowiska i zdrowia ludzi;

H.  mając na uwadze, że obecne ramy regulacyjne, w tym wymogi dotyczące danych, zostały opracowane z myślą o ocenie chemicznych ŚOR i zarządzaniu tymi środkami, a zatem nie są dopasowane do biologicznych substancji czynnych i środków niskiego ryzyka; mając na uwadze, że te niedopasowane ramy znacznie spowalniają wprowadzanie na rynek biologicznych ŚOR niskiego ryzyka, często zniechęcając wnioskodawców; mając na uwadze, że hamuje to innowacyjność i utrudnia konkurencyjność rolnictwa w UE; mając na uwadze, że prowadzi to również do sytuacji, w której ponad 60 substancji czynnych wskazanych przez Komisję jako kwalifikujące się do zastąpienia nie jest zastępowanych z uwagi na brak bezpieczniejszych alternatyw, w tym biologicznych substancji czynnych niskiego ryzyka;

I.  mając na uwadze, że brakuje dostępnych ŚOR niskiego ryzyka, w tym środków biologicznych; mając na uwadze, że z łącznej liczby prawie 500 substancji dostępnych na rynku UE tylko trzynaście zostało zatwierdzonych jako substancje aktywne niskiego ryzyka, z czego 12 to środki biologiczne; mając na uwadze, że niewystarczające wdrożenie dyrektywy stworzyło de facto nierówne warunki działania w Europie, przy czym rozbieżne praktyki krajowe utrudniają optymalne upowszechnianie na rynku zrównoważonych rozwiązań alternatywnych; mając na uwadze, że sytuacja ta utrudniła wystarczającą penetrację rynku UE przez alternatywne środki niskiego ryzyka i produkty niechemiczne, co zmniejsza ich atrakcyjność dla rolników, którzy zamiast tego mogą wybierać bardziej opłacalne w perspektywie krótkoterminowej inne rozwiązania; mając na uwadze, że brak dostępnych ŚOR niskiego ryzyka, w tym środków biologicznych, utrudnia rozwój i wdrażanie integrowanej ochrony roślin;

J.  mając na uwadze, że rolnictwo ekologiczne odgrywa ważną rolę jako system, w którym stosuje się niską dawkę pestycydów, i należy je dodatkowo wspierać;

K.  mając na uwadze, że coraz częściej pojawiają się dowody na masowy spadek populacji owadów w Europie, który wiąże się z obecnymi poziomami stosowania pestycydów; mając na uwadze, że zaobserwowany gwałtowny spadek liczby owadów ma negatywny wpływ na cały ekosystem i różnorodność biologiczną, ale także na sektor rolny i jego przyszły dobrobyt ekonomiczny i produkcję;

L.  mając na uwadze, że Europa stoi obecnie na rozdrożu, na którym przesądzona zostanie przyszłość sektora rolnego i możliwości osiągnięcia przez Unię zrównoważonego stosowania pestycydów, w szczególności w drodze reformy WPR; mając na uwadze, że zreformowanie WPR niesie ze sobą znaczny potencjał większego usprawnienia i harmonizacji polityk, a także wdrożenia dyrektywy i ułatwienia przejścia na bardziej zrównoważone środowiskowo praktyki rolne;

M.  mając na uwadze, że stosowanie konwencjonalnych ŚOR jest coraz częściej przedmiotem debaty publicznej ze względu na potencjalne zagrożenia, jakie środki te stwarzają dla zdrowia ludzi i zwierząt oraz środowiska;

N.  mając na uwadze, że należy wspierać opracowywanie alternatywnych procedur lub technik, aby zmniejszyć zależność od konwencjonalnych pestycydów i poradzić sobie z rosnącą odpornością na konwencjonalne ŚOR;

O.  mając na uwadze, że rozporządzenie (WE) nr 1107/2009 zobowiązuje Radę, aby dopilnowała włączenia do wymogów podstawowych w zakresie zarządzania, określonych w załączniku III do rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników(31), zasad integrowanej ochrony roślin, w tym dobrej praktyki ochrony roślin i niechemicznych metod ochrony roślin oraz metod ochrony przed szkodnikami i zarządzania uprawami;

P.  mając na uwadze, że zgodnie z dyrektywą wdrożenie integrowanej ochrony roślin jest w UE obowiązkowe; mając na uwadze, że państwa członkowskie i władze lokalne powinny kłaść większy nacisk na zrównoważone stosowanie pestycydów, w tym stosowanie alternatywnych rozwiązań o niskim ryzyku w zakresie ochrony roślin;

Q.  mając na uwadze, że „zrównoważone stosowanie” pestycydów nie jest możliwe bez uwzględnienia narażenia ludzi na kombinacje substancji czynnych i składników obojętnych, a także ich skumulowanych i możliwych zbiorczych oraz synergicznych skutków dla zdrowia ludzi;

Główne wnioski

1.  przypomina szczegółowe cele strategii tematycznej w sprawie zrównoważonego stosowania pestycydów, takie jak między innymi minimalizacja zagrożeń i ryzyka dla zdrowia i środowiska wynikających ze stosowania pestycydów; poprawa kontroli stosowania i dystrybucji pestycydów; zmniejszenie poziomów szkodliwych substancji czynnych, w tym przez zastąpienie najgroźniejszych substancji bezpieczniejszymi, takimi jak niechemiczne środki alternatywne, zachęcanie do stosowania niskich dawek lub prowadzenia upraw wolnych od pestycydów; oraz stworzenie przejrzystego systemu sprawozdawczości i monitorowania postępów w realizacji celów strategii łącznie z opracowaniem odpowiednich wskaźników;

2.  uważa, że zasadnicze znaczenie ma ocena wdrożenia dyrektywy w związku z nadrzędną polityką UE w zakresie pestycydów, w tym przepisami określonymi w rozporządzeniu w sprawie środków ochrony roślin, rozporządzeniu (UE) nr 528/2012 (rozporządzenie w sprawie produktów biobójczych)(32), rozporządzeniu w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości, a także rozporządzeniu (WE) nr 178/2002 (przepisy ogólne prawa żywnościowego)(33);

3.  ubolewa, że mimo podjętych wysiłków ogólne postępy we wdrażaniu dyrektywy przez państwa członkowskie są niewystarczające do osiągnięcia jej głównych celów i wykorzystania jej pełnych możliwości w zakresie ograniczenia ogólnego zagrożenia związanego ze stosowaniem pestycydów przy jednoczesnym ograniczaniu zależności od pestycydów, wspierania przejścia na zrównoważone ekologicznie i bezpieczne techniki ochrony roślin oraz osiągnięcia pilnie potrzebnej poprawy w zakresie ochrony środowiska i zdrowia, do czego dyrektywa została specjalnie opracowana; wyraża ubolewanie z powodu trzyletniego opóźnienia, jeśli chodzi o przedstawienie przez Komisję sprawozdania z wdrożenia dyrektywy;

4.  podkreśla, że wdrożenie dyrektywy musi być kompleksowe i obejmować wszystkie wymagane aspekty oraz że częściowe wdrożenie, tj. tylko niektórych elementów, nie wystarczy, aby zrealizować nadrzędny cel dyrektywy, jakim jest osiągnięcie zrównoważonego stosowania pestycydów; podkreśla fakt, że wdrażanie praktyk w zakresie integrowanej ochrony roślin, takich jak niechemiczne rozwiązania alternatywne i ŚOR niskiego ryzyka, odgrywa szczególnie ważną rolę w dążeniu do osiągnięcia tego celu;

5.  zwraca uwagę, że w sprawozdaniu Komisji z postępu prac opublikowanym w 2017 r. wskazano na istotne luki w krajowych planach działania państw członkowskich, co sugeruje zmniejszenie zaangażowania na rzecz ochrony środowiska i zdrowia w niektórych państwach i może skutkować nieuczciwą konkurencją na rynku i prowadzić do osłabienia jednolitego rynku; zastrzega sobie prawo do zgłaszania państw członkowskich, które nie przestrzegają wymogów, komisarzowi do spraw konkurencji;

6.  wyraża zaniepokojenie faktem, że około 80 % krajowych planów działania państw członkowskich nie zawiera szczegółowych informacji na temat metody określania w sposób ilościowy realizacji wielu celów i założeń, w szczególności w odniesieniu do celów w zakresie integrowanej ochrony roślin i środków ochrony wód; podkreśla, że bardzo komplikuje to proces pomiaru postępów poczynionych przez państwa członkowskie na rzecz osiągnięcia głównych celów i podstawowego założenia dyrektywy;

7.  jest zaniepokojony faktem, że krajowe plany działania są niespójne, jeśli chodzi o ustalanie celów ilościowych, założeń, środków i harmonogramów dla różnych obszarów działania, co uniemożliwia ocenę poczynionych postępów; ubolewa, że jedynie w pięciu krajowych planach działania wyznaczono wymierne cele na wysokim poziomie, przy czym w czterech przypadkach dotyczą one ograniczenia zagrożeń, a tylko w jednym – ograniczenia stosowania; wyraża ubolewanie, że do tej pory tylko jedenaście państw członkowskich przedstawiło zmieniony krajowy plan działania, pomimo że termin na dokonanie zmian był wyznaczony na koniec 2017 r.;

8.  ubolewa nad faktem, że w wielu państwach członkowskich brakuje wystarczającego zaangażowania w praktyki w zakresie integrowanej ochrony roślin, oparte na ośmiu zasadach, wśród których pierwszeństwo ma stosowanie niechemicznych rozwiązań alternatywnych dla pestycydów; wyraża ubolewanie, że jednym z głównych wyzwań związanych z wdrażaniem integrowanej ochrony roślin, która stanowi podstawę dyrektywy, wydaje się być obecny brak odpowiednich instrumentów kontroli i metod oceny zgodności w państwach członkowskich, a także jasnych zasad i wytycznych; podkreśla fakt, że kompleksowe wdrażanie integrowanej ochrony roślin jest jednym z kluczowych środków służących zmniejszeniu zależności od stosowania pestycydów w zrównoważonym rolnictwie, które jest przyjazne dla środowiska, opłacalne ekonomicznie i społecznie odpowiedzialne oraz przyczynia się do bezpieczeństwa żywnościowego Europy, zwiększając jednocześnie różnorodność biologiczną oraz poprawiając zdrowie ludzi i zwierząt, ożywiając gospodarkę wiejską i zmniejszając koszty ponoszone przez rolników przez ułatwianie upowszechniania na rynku niechemicznych rozwiązań alternatywnych i ŚOR niskiego ryzyka w różnych strefach europejskich; podkreśla, że potrzebne są dodatkowe zachęty finansowe i działania edukacyjne, aby upowszechnić stosowanie integrowanej ochrony roślin w poszczególnych gospodarstwach;

9.  uważa, że integrowana ochrona roślin stanowi cenne narzędzie dla rolników do zwalczania agrofagów i chorób oraz zapewnienia wydajności produkcji; zauważa, że większe upowszechnienie integrowanej ochrony roślin służy podwójnemu celowi, jakim jest wzmocnienie ochrony środowiska i różnorodności biologicznej oraz zmniejszenie kosztów ponoszonych przez rolników, aby umożliwić im przejście na bardziej zrównoważone rozwiązania alternatywne i ograniczyć stosowanie konwencjonalnych pestycydów; uważa, że trzeba nasilić działania, aby pobudzić wdrażanie integrowanej ochrony roślin, w drodze badań naukowych oraz za pośrednictwem organów doradczych państw członkowskich; przypomina, że integrowana ochrona roślin może odgrywać ważną rolę w ograniczaniu ilości i rodzajów stosowanych pestycydów;

10.  zauważa, że w ramach zestawu narzędzi integrowanej ochrony roślin kontrola biologiczna obejmuje zwiększanie liczby lub wprowadzanie pożytecznych gatunków, które żerują na populacjach szkodników i tym samym regulują wielkość tych populacji, co pozwala hamować ich rozwój; podkreśla w związku z tym, że ważne , by nad pestycydy chemiczne przedkładać zrównoważone metody biologiczne, fizyczne i inne środki niechemiczne, jeżeli zapewniają one zadowalające zwalczanie agrofagów; podkreśla również, jak ważne jest stosowanie chemicznych pestycydów w sposób selektywny i ukierunkowany, ponieważ w przeciwnym razie pożyteczne organizmy umożliwiające zwalczanie szkodników ulegną zniszczeniu, a uprawy staną się bardziej podatne na przyszłe ataki;

11.  jest zaniepokojony bardzo niewielkimi postępami, jeśli chodzi o propagowanie i pobudzanie innowacji, rozwoju i upowszechniania środków niechemicznych i niskiego ryzyka stanowiących alternatywę dla konwencjonalnych pestycydów; zauważa, że zaledwie kilka krajowych planów działania zawiera zachęty do rejestracji takich alternatywnych produktów i metod; podkreśla, że szczególnie narażone są zastosowania małoobszarowe ze względu na brak dostępnych substancji czynnych;

12.  podkreśla, że zrównoważone i odpowiedzialne stosowanie pestycydów stanowi nieodzowny warunek uzyskania zezwolenia na ŚOR;

13.  ubolewa nad brakiem dostępności substancji czynnych i ŚOR niskiego ryzyka, spowodowanym głównie długim procesem oceny, udzielania zezwoleń i rejestracji, częściowo ze względu na fakt, że krótsze, wynoszące 120 dni, terminy udzielania zezwoleń w takich przypadkach rzadko są dotrzymywane na szczeblu państw członkowskich; podkreśla, że obecna sytuacja nie jest zgodna z zasadami promowania i wdrażania integrowanej ochrony roślin, oraz uwypukla znaczenie dostępności pestycydów niskiego ryzyka, odpowiednich badań i wymiany najlepszych praktyk w obrębie państw członkowskich i między nimi, aby w pełni wykorzystać potencjał integrowanej ochrony roślin; uważa, że szybszy proces zatwierdzania przyczyniłby się do rozwoju badań w przemyśle ukierunkowanych na opracowanie nowych substancji czynnych niskiego ryzyka, w tym innowacyjnych substancji niskiego ryzyka, aby zapewnić rolnikom wystarczające narzędzia w zakresie ochrony roślin oraz umożliwić im szybsze przejście na stosowanie zrównoważonych ŚOR i zwiększenie skuteczności integrowanej ochrony roślin;

14.  przypomina, że większa odporność na pestycydy skutkuje wzrostem ich stosowania i zależności od ich użycia; zwraca uwagę, że zwiększone stosowanie pestycydów i większa zależność od nich generują wysokie koszty dla rolników, zarówno w postaci wysokich kosztów nakładów, jak i ze względu na utratę plonów spowodowaną zubożeniem gleby i obniżeniem jej jakości;

15.  zauważa, że zwiększona dostępność ŚOR niskiego ryzyka na rynku przyczyni się do ograniczenia ryzyka powstania odporności na substancje czynne oraz skutków dla gatunków niebędących przedmiotem zwalczania, związanych z powszechnie stosowanymi ŚOR;

16.  zauważa w związku z tym, że wykształcenie odporności na substancje czynne pestycydów jest nieuchronne z biologicznego punktu widzenia w przypadku szybko szerzących się agrofagów i chorób oraz stanowi coraz większy problem; dlatego podkreśla, że nad pestycydy chemiczne należy przedkładać zrównoważone metody biologiczne, fizyczne i inne metody niechemiczne, jeżeli zapewniają one zadowalające zwalczanie agrofagów; przypomina, że chemiczne pestycydy należy stosować w sposób selektywny i ukierunkowany; podkreśla, że w przeciwnym razie pożyteczne środki umożliwiające zwalczanie agrofagów ulegną zniszczeniu, a uprawy staną się bardziej podatne na przyszłe ataki;

17.  ponadto zauważa, że największe ograniczenie ilości pestycydów najprawdopodobniej osiągnięto by w wyniku zmian systemowych zmniejszających podatność na ataki szkodników, traktujących priorytetowo różnorodność strukturalną i biologiczną względem monokultur i upraw ciągłych, a także ograniczających odporność agrofagów na substancje czynne; podkreśla zatem potrzebę skupienia się na metodach agroekologicznych, które zapewniają większą odporność całego systemu rolnictwa na agrofagi, oraz potrzebę finansowania i propagowania takich metod;

18.  podkreśla, że WPR w obecnej formie nie zachęca ani nie stwarza wystarczających bodźców do ograniczania zależności gospodarstw rolnych od pestycydów i do upowszechniania ekologicznych technik produkcji; uważa, że w WPR na okres po 2020 r. konieczne są konkretne instrumenty polityki, które pomogą zmienić zachowania rolników, jeśli chodzi o stosowanie pestycydów;

19.  ubolewa nad faktem, że wniosek Komisji dotyczący nowej WPR po 2020 r. nie uwzględnia zasady integrowanej ochrony roślin w wymogach podstawowych w zakresie zarządzania, o których mowa w załączniku III do tego wniosku; podkreśla, że brak powiązań między tą dyrektywą a nowym modelem WPR skutecznie utrudni zmniejszanie zależności od pestycydów;

20.  zauważa, że większość państw członkowskich wykorzystuje krajowe wskaźniki ryzyka do oceny, w całości bądź częściowo, niekorzystnego wpływu stosowania pestycydów; przypomina, że pomimo wyraźnego obowiązku określonego w art. 15 dyrektywy państwa członkowskie nie uzgodniły jeszcze ogólnounijnych zharmonizowanych wskaźników ryzyka, co uniemożliwia porównanie postępów poczynionych w poszczególnych państwach członkowskich i w całej Unii; z zadowoleniem przyjmuje przyjęcie w dniu 25 stycznia 2019 r. przez Stały Komitet ds. Roślin, Zwierząt, Żywności i Pasz zharmonizowanych wskaźników ryzy;

21.  podkreśla zasadnicze znaczenie różnorodności biologicznej i zdrowych ekosystemów, w szczególności w przypadku pszczół i innych owadów zapylających, które są niezwykle ważne dla zapewnienia zdrowego i zrównoważonego sektora rolnego; podkreśla, że ochrona różnorodności biologicznej nie polega wyłącznie na ochronie środowiska, ale również na zapewnieniu trwałego bezpieczeństwa żywnościowego Europy w przyszłości;

22.  jest głęboko zaniepokojony stałą i potencjalnie nieodwracalną utratą różnorodności biologicznej w Europie oraz alarmującym spadkiem populacji owadów latających, w tym owadów zapylających, o czym świadczą wyniki przeprowadzonego w październiku 2017 r. badania naukowego biomasy owadów latających(34), według którego populacja owadów latających na 63 obszarach chronionych w Niemczech zmalała w ciągu 27 lat o ponad 75 %; podkreśla ponadto istotny spadek liczby pospolitych gatunków ptaków w całej Europie, który może być spowodowany zmniejszeniem populacji owadów; zauważa poza tym niezamierzone skutki stosowania pestycydów dla gleby i organizmów glebowych(35) oraz innych gatunków niebędących przedmiotem zwalczania; uważa, że pestycydy stanowią jeden z głównych czynników odpowiadających za spadek populacji owadów, gatunków ptaków krajobrazu rolniczego oraz innych gatunków niebędących przedmiotem zwalczania, i podkreśla, że konieczne jest, aby Europa przeszła na bardziej zrównoważone stosowanie pestycydów i zwiększyła liczbę niechemicznych środków alternatywnych i ŚOR niskiego ryzyka dostępnych dla rolników;

23.  twierdzi, że pestycydy na bazie neonikotynoidów są w szczególny sposób odpowiedzialne za niepokojący spadek liczebności populacji pszczół w całej Europie, co poświadczają liczne badania międzynarodowe będące podstawą petycji obywatelskich, pod którymi zebrano setki tysięcy podpisów na całym kontynencie;

24.  dostrzega znaczenie krajowych planów działania i integrowanej ochrony roślin dla istotnego ograniczenia stosowania pestycydów w celu uniknięcia nieodwracalnej utraty różnorodności biologicznej i jednocześnie wspierania środków agroekologicznych i rolnictwa ekologicznego tam, gdzie jest to możliwe;

25.  podkreśla ponadto, że rozwój zrównoważonych opcji w rolnictwie jest konieczny, aby ograniczyć wpływ zmiany klimatu na bezpieczeństwo żywnościowe;

26.  wyraża szczególne zaniepokojenie ciągłym stosowaniem pestycydów zawierających substancje czynne, które są mutagenne, rakotwórcze lub toksyczne dla rozrodczości lub zaburzają funkcjonowanie układu hormonalnego i są szkodliwe dla ludzi lub zwierząt; podkreśla, że stosowanie takich pestycydów jest niezgodne z celami i założeniem dyrektywy;

27.  podkreśla, że środowisko wodne jest szczególnie wrażliwe na pestycydy; z zadowoleniem przyjmuje fakt, że niektóre państwa członkowskie podjęły szereg działań mających na celu ochronę środowiska wodnego przed pestycydami; ubolewa jednak, że większość państw członkowskich nie określiła celów ilościowych i harmonogramów działań na rzecz ochrony środowiska wodnego przed pestycydami, a te, które to uczyniły, nie sprecyzowały sposobu pomiaru osiągnięcia celów i założeń; uważa, że należy usprawnić monitorowanie pestycydów stosowanych obecnie w środowisku wodnym;

28.  zauważa, że rolnictwo – jako że prowadzi do zanieczyszczenia pestycydami – jest jedną z głównych przyczyn, które powodują, że jednolita część wód nie osiąga dobrego stanu chemicznego; podkreśla, że zapobieganie przenikaniu pestycydów do systemów słodkowodnych jest bardziej opłacalne niż technologie usuwania, oraz że państwa członkowskie muszą zapewnić rolnikom odpowiednie zachęty w tym zakresie; w związku z tym uznaje, że dla poprawy jakości wody ważne jest również wdrożenie ramowej dyrektywy wodnej; z zadowoleniem przyjmuje postępy poczynione przez państwa członkowskie, jeśli chodzi o eliminowanie substancji priorytetowych, dzięki czemu zmniejszyła się jednolita część wód niespełniających norm dla substancji takich jak kadm, ołów i nikiel, a także pestycydów;

29.  wyraża ubolewanie z powodu faktu, że pogarszanie się zasobów wodnych w coraz większym stopniu prowadzi do dodatkowego uzdatniania przez podmioty zajmujące się dostarczaniem wody pitnej w celu zagwarantowania, aby woda przeznaczona do spożycia przez ludzi spełniała wymogi dotyczące dopuszczalnej zawartości pestycydów zgodnie z dyrektywą Rady 98/83/WE z dnia 3 listopada 1998 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, a koszty tego ponoszą konsumenci, a nie zanieczyszczający;

30.  podkreśla, że niektóre pestycydy są uznawane na całym świecie za trwałe zanieczyszczenia organiczne (TZO) ze względu na możliwość ich przenoszenia na duże odległości, utrzymywanie się w środowisku, zdolność do biomagnifikacji w całym łańcuchu żywnościowym i biokumulacji w ekosystemach, a także ich znaczny negatywny wpływ na zdrowie ludzi;

31.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że wszystkie państwa członkowskie ustanowiły programy szkoleń i certyfikacji dotyczące stosowania ŚOR, ubolewa jednak, że w niektórych państwach członkowskich obowiązki szkoleniowe nie są wypełniane w odniesieniu do wszystkich wymaganych przedmiotów wymienionych w załączniku I; podkreśla znaczenie, jakie ma szkolenie użytkowników dla zapewnienia bezpiecznego i zrównoważonego stosowania ŚOR; uważa za stosowne odróżnienie użytkowników profesjonalnych od amatorów, ponieważ nie podlegają oni tym samym obowiązkom; podkreśla, że profesjonalni i nieprofesjonalni użytkownicy ŚOR powinni przechodzić odpowiednie szkolenia;

32.  zauważa potencjał, jaki ma wykorzystanie inteligentnych technologii i rolnictwa precyzyjnego jako sposobu na poprawę stosowania ŚOR i zapobieganie rozprzestrzenianiu się ŚOR na obszary, na których nie są potrzebne, na przykład za pomocą dronów lub technologii precyzyjnej GPS; podkreśla ponadto, że wykorzystywanie takich rozwiązań w państwach członkowskich mogłoby ulec poprawie, gdyby rozwiązania te były lepiej uwzględnione w kursach szkoleniowych i systemach certyfikacji użytkowników pestycydów w krajowych planach działania;

33.  podkreśla, że ŚOR są stosowane nie tylko w rolnictwie, ale także do zwalczania chwastów i szkodników na obszarach wykorzystywanych przez ogół społeczeństwa lub grupy szczególnie wrażliwe, zgodnie z art. 12a dyrektywy, w tym w parkach publicznych i wzdłuż linii kolejowych; mając na uwadze, że stosowanie ŚOR na takich obszarach jest niewłaściwe, z zadowoleniem przyjmuje fakt, że kilka państw członkowskich oraz wiele samorządów regionalnych i lokalnych podjęło działania, aby ograniczyć stosowanie pestycydów lub zakazać ich stosowania na obszarach wykorzystywanych przez obywateli lub grupy szczególnie wrażliwe; zauważa jednak brak wymiernych celów w większości państw członkowskich;

34.  wyraża zaniepokojenie faktem, że wiele państw członkowskich niewłaściwie zinterpretowało wymóg art. 12 lit. a), odczytując go jako odnoszący się wyłącznie do zastosowań pozarolniczych, podczas gdy w rzeczywistości grupy szczególnie wrażliwe, jak te określone w rozporządzeniu 1107/2009, obejmują mieszkańców narażonych w dużym stopniu na kontakt z pestycydami przez dłuższy czas; odnotowuje ponadto, że Komisja potwierdziła, iż nie ma powodów prawnych uzasadniających wyłączenie zastosowań rolniczych z przepisów art. 12;

35.  odnotowuje stałe wsparcie państw członkowskich dla rolnictwa ekologicznego jako systemu, w którym stosuje się niską dawkę pestycydów; z zadowoleniem przyjmuje fakt, że liczba gospodarstw ekologicznych w Unii stale rośnie, ale zauważa, że postępy w dalszym ciągu są znacznie zróżnicowane w zależności od państwa członkowskiego;

36.  zauważa, że rolnicy ekologiczni ponoszą straty ekonomiczne, gdy gleba i produkty ekologiczne są zanieczyszczane w wyniku stosowania pestycydów w sąsiednich gospodarstwach, na przykład przez znoszenie pestycydów podczas oprysków i przemieszczanie się trwałych substancji czynnych w środowisku; wskazuje, że w związku z tym z powodu działań pozostających poza ich kontrolą rolnicy ekologiczni mogą być zmuszeni do sprzedaży swoich produktów jako produktów konwencjonalnych, tracąc premię cenową, lub mogą nawet utracić certyfikację;

37.  zauważa, że chociaż państwa członkowskie zwykle posiadają systemy gromadzenia informacji o przypadkach ostrych zatruć pestycydami, kwestionuje się dokładność i zastosowanie pochodzących z nich danych; podkreśla fakt, że systemy gromadzenia takich informacji dotyczących przewlekłych zatruć nie zostały wdrożone na szeroką skalę;

38.  podkreśla, że w ostatnim sprawozdaniu EFSA w sprawie pozostałości pestycydów w żywności wykazano, iż 97,2 % próbek w całej Europie mieściło się w ustawowych granicach prawodawstwa UE, co świadczy o wyjątkowo rygorystycznym i bezpiecznym systemie produkcji żywności;

Zalecenia

39.  wzywa państwa członkowskie, by bez dalszej zwłoki zakończyły wdrażanie dyrektywy;

40.  apeluje do Komisji i państw członkowskich o zapewnienie, aby wszystkie istotne zainteresowane strony, w tym ogół społeczeństwa, były włączane we wszelkie działania zainteresowanych stron dotyczące pestycydów, zgodnie z dyrektywą 2003/35/WE i konwencją z Aarhus;

41.  wzywa państwa członkowskie, by odgrywały aktywną rolę w praktycznym wdrażaniu dyrektywy w celu określenia luk i konkretnych obszarów wymagających szczególnej uwagi w odniesieniu do ochrony zdrowia ludzi i ochrony środowiska, a nie ograniczały się jedynie do zwykłych krajowych mechanizmów transpozycji i kontroli;

42.  wzywa państwa członkowskie, aby uznały, że UE musi niezwłocznie działać na rzecz przejścia na bardziej zrównoważone stosowanie pestycydów oraz że główna odpowiedzialność za wdrożenie takich praktyk spoczywa na państwach członkowskich; podkreśla, że szybkie działania są niezbędne;

43.  wzywa państwa członkowskie do przestrzegania ustalonych terminów przedstawienia zmienionych krajowych planów działania; wzywa te państwa członkowskie, które jeszcze tego nie zrobiły, by uczyniły to bez dalszej zwłoki, tym razem wyznaczając jasne cele ilościowe i wymierny cel ogólny dotyczące bezzwłocznego i długoterminowego faktycznego ograniczenia zagrożeń związanych ze stosowaniem pestycydów i wpływu ich stosowania, obejmujące jasno określone roczne cele redukcji, i ze szczególnym uwzględnieniem możliwego wpływu na owady zapylające oraz wspierania i upowszechniania zrównoważonych niechemicznych rozwiązań alternatywnych i ŚOR niskiego ryzyka, zgodnie z zasadami integrowanej ochrony roślin;

44.  wzywa Komisję, aby zaproponowała ambitny ogólnounijny wiążący cel ograniczenia stosowania pestycydów;

45.  wzywa Komisję do dalszego opracowywania wytycznych dotyczących wszystkich zasad integrowanej ochrony roślin i ich wdrażania; w związku z tym zwraca się do Komisji o opracowanie wytycznych dotyczących ustanowienia kryteriów pomiaru i oceny wdrażania integrowanej ochrony roślin w państwach członkowskich;

46.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do podjęcia wszelkich niezbędnych środków w celu propagowania pestycydów niskiego ryzyka oraz do priorytetowego traktowania opcji i metod niechemicznych, które wiążą się z najmniejszym zagrożeniem dla zdrowia i środowiska naturalnego, i do zapewnienia przy tym skutecznej i efektywnej ochrony upraw; podkreśla, że aby te działania odniosły skutek, należy wzmocnić zachęty ekonomiczne dla rolników do wyboru takich opcji;

47.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby przykładały większą wagę do wspierania rozwoju, badań, rejestracji i wprowadzania do obrotu alternatywnych środków biologicznych niskiego ryzyka, w tym przez zwiększenie możliwości finansowania z programu „Horyzont Europa” i w wieloletnich ramach finansowych na lata 2021–2027; przypomina, że ważne jest, by nad pestycydy chemiczne przedkładać zrównoważone metody biologiczne, fizyczne i inne środki niechemiczne, jeżeli zapewniają one zadowalające zwalczanie agrofagów; przypomina o znaczeniu o wartości dodanej stosowania zrównoważonych ekologicznie i bezpiecznych technik ochrony roślin;

48.  wzywa Komisję, aby bez dalszej zwłoki wypełniła zobowiązanie w ramach 7. programu działań w zakresie środowiska dotyczące przedstawienia unijnej strategii na rzecz nietoksycznego środowiska sprzyjającego innowacjom i rozwojowi zrównoważonych substytutów, w tym rozwiązań niechemicznych; oczekuje, że Komisja uwzględni w strategii w szczególności wpływ pestycydów na środowisko i zdrowie ludzi;

49.  zachęca do większego skupienia uwagi na zmniejszaniu ryzyka, ponieważ szerokie stosowanie substancji niskiego ryzyka może być bardziej szkodliwe niż ograniczone stosowanie substancji wysokiego ryzyka;

50.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby zadbały o większą spójność dyrektywy i jej wdrożenia z powiązanym prawodawstwem i polityką UE, zwłaszcza z przepisami dotyczącymi WPR i rozporządzeniem (WE) nr 1107/2009, a w szczególności aby włączyły zasady integrowanej ochrony roślin jako wymóg prawny w ramach WPR, zgodnie z art. 14 dyrektywy;

51.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby bezwzględnie ograniczyły liczbę niezbędnych odstępstw od podstawowego stosowania na mocy rozporządzenia (WE) nr 1107/2009 oraz aby zaktualizowały odpowiednie wytyczne w celu zapewnienia, by ocena ryzyka pestycydów odzwierciedlała rzeczywiste narażenie i warunki oraz uwzględniała wszelkie możliwe skutki dla zdrowia i środowiska;

52.  zaleca, aby zapewnić państwom członkowskim elastyczność w stosowaniu integrowanej ochrony roślin jako element przepisów o zazielenianiu w ramach WPR;

53.  z zadowoleniem przyjmuje niedawne przyjęcie przez Stały Komitet ds. Roślin, Zwierząt, Żywności i Pasz zharmonizowanych wskaźników ryzyka i wzywa państwa członkowskie, by przystąpiły do przyjmowania i wdrażania zharmonizowanych wskaźników ryzyka zaproponowanych niedawno przez Komisję w celu właściwego monitorowania wpływu ograniczenia pestycydów;

54.  wzywa Komisję do stworzenia w pełni funkcjonującego i przejrzystego systemu regularnego gromadzenia danych statystycznych na temat stosowania pestycydów, wpływu narażenia zawodowego i niezawodowego na działanie pestycydów na zdrowie ludzi i zwierząt oraz obecności pozostałości pestycydów w środowisku, zwłaszcza w glebie i wodzie;

55.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do promowania programów badawczych mających na celu określenie wpływu stosowania pestycydów na zdrowie ludzi, z uwzględnieniem pełnego zakresu długotrwałych skutków toksykologicznych, w tym immunotoksyczności, zaburzeń funkcjonowania układu hormonalnego i toksyczności neurorozwojowej, oraz skupienia się na wpływie prenatalnej ekspozycji na pestycydy na zdrowie dzieci;

56.  wzywa Komisję do przyjęcia opartego na ryzyku podejścia do zarządzania powszechnie używanymi ŚOR i ich stosowania, uzasadnionego poddanymi wzajemnej ocenie i niezależnymi dowodami naukowymi;

57.  wzywa Komisję, aby przed końcem obecnego mandatu przedłożyła specjalny wniosek ustawodawczy zmieniający rozporządzenie (WE) nr 1107/2009, poza ogólnym przeglądem związanym z inicjatywą REFIT, w celu dodania definicji i odrębnej kategorii dla „naturalnie występujących substancji” i „substancji identycznych z naturalnymi”, dla których kryterium byłaby obecność i ekspozycja substancji w naturze, a także ustalenia rygorystycznej, szybkiej procedury oceny, zatwierdzania i rejestracji biologicznych pestycydów niskiego ryzyka, zgodnie z rezolucją Parlamentu z 15 lutego 2017 r. w sprawie pestycydów niskiego ryzyka pochodzenia biologicznego oraz rezolucją z 13 września 2018 r. w sprawie wykonania rozporządzenia w sprawie środków ochrony roślin;

58.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do zapewnienia skutecznej realizacji zobowiązań Unii wynikających z protokołu do Konwencji w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza na dalekie odległości z 1979 r. oraz Konwencji sztokholmskiej w sprawie trwałych zanieczyszczeń organicznych z 2004 r., i tym samym do zwiększenia starań na rzecz wyeliminowania produkcji, wprowadzania do obrotu i stosowania pestycydów będących TZO, wraz z ustanowieniem przepisów dotyczących unieszkodliwiania odpadów zawierających lub zanieczyszczonych którąkolwiek z tych substancji;

59.  wzywa państwa członkowskie, aby zadbały o dostępność wykwalifikowanych i niezależnych usług doradczych, zapewniających użytkownikom końcowym doradztwo i szkolenia w zakresie zrównoważonego stosowania pestycydów, a w szczególności w zakresie integrowanej ochrony roślin;

60.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby kładły większy nacisk na dalsze inwestycje i badania w zakresie opracowywania i upowszechniania technologii rolnictwa precyzyjnego i cyfrowego w celu zwiększenia skuteczności ŚOR, a tym samym znacznego ograniczenia zależności od pestycydów, zgodnie z celami dyrektywy, co zmniejszy narażenie zarówno użytkowników profesjonalnych, jak i ogółu społeczeństwa; uważa, że wprowadzenie rolnictwa cyfrowego lub precyzyjnego nie powinno prowadzić do uzależnienia rolników od nakładów lub do zadłużenia finansowego;

61.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby nie zezwalały już na stosowanie ŚOR na obszarach wykorzystywanych przez ogół społeczeństwa lub grupy szczególnie wrażliwe, zdefiniowane w art. 3 pkt 14) rozporządzenia (WE) nr 1107/2009;

62.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby zwracały szczególną uwagę na ochronę grup szczególnie wrażliwych, zdefiniowanych w art. 3 pkt 14) rozporządzenia (WE) nr 1107/2009, zwłaszcza z uwagi na obecny brak ochrony ludności obszarów wiejskich mieszkającej w pobliżu upraw; wzywa w związku z tym Komisję i państwa członkowskie, aby zaproponowały wprowadzenie natychmiastowego zakazu stosowania pestycydów na obszarze w znacznej odległości od gospodarstw domowych, szkół, placów zabaw, żłobków i szpitali;

63.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby inwestowały w dalsze badania nad wpływem pestycydów na gatunki niebędące przedmiotem zwalczania oraz aby podjęły natychmiastowe działania w celu jego zminimalizowania;

64.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby propagowały model rolnictwa, który opiera się na strategiach zapobiegawczej i pośredniej ochrony roślin, mających na celu ograniczenie stosowania środków zewnętrznych, oraz na wielofunkcyjnych substancjach występujących naturalnie; uznaje potrzebę dalszych badań i rozwoju zapobiegawczych i pośrednich strategii ochrony zdrowia roślin opartych na agroekologii;

65.  wzywa państwa członkowskie do zwiększenia inwestycji w praktyki adaptacyjne zapobiegające przedostawaniu się substancji agrochemicznych do wód powierzchniowych i głębokich, a także w środki mające na celu ograniczenie możliwego wypłukiwania tych substancji do cieków wodnych, rzek i mórz; zaleca zakazanie ich stosowania w glebach, przez które mogą przenikać do wód gruntowych;

66.  podkreśla nieodzowną potrzebę dokonywania regularnej oceny proporcjonalności między ilością sprzedawanych pestycydów a obszarem ich stosowania na użytkach rolnych na podstawie baz danych użytkowników i rejestrów sprzedaży;

67.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do zapewnienia pełnego i jednolitego stosowania kryteriów granicznych opartych na analizie zagrożeń względem substancji czynnych, które są mutagenne, rakotwórcze lub działają szkodliwie na rozrodczość bądź mają właściwości zaburzające funkcjonowanie układu ;

68.  apeluje do państw członkowskich o ścisłe przestrzeganie zakazu przywozu do UE niedozwolonych pestycydów z państw trzecich oraz o nasilenie kontroli importowanej żywności;

69.  wzywa Komisję, aby dokładnie rozważyła wszystkie dostępne środki w celu zapewnienia zgodności, w tym wszczęcie postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciwko państwom członkowskim, które nie wywiązują się z obowiązku pełnego wdrożenia dyrektywy;

70.  wzywa Komisję, aby podjęła energiczne działania przeciwko państwom członkowskim, które systematycznie nadużywają odstępstw od stosowania zakazanych pestycydów zawierających neonikotynoidy;

71.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do dopilnowania, aby zasada „zanieczyszczający płaci” została w pełni wdrożona i była skutecznie egzekwowana w odniesieniu do ochrony zasobów wodnych;

72.  apeluje, aby w ramach programu „Horyzont Europa” zapewniono wystarczające fundusze na wspieranie rozwoju strategii ochrony zdrowia roślin w oparciu o systemowe podejście łączące innowacyjne techniki agroekologiczne i środki zapobiegawcze mające na celu ograniczenie do minimum stosowania zewnętrznych środków ochrony;

73.  wzywa Komisję do utworzenia ogólnoeuropejskiej platformy na rzecz zrównoważonego stosowania pestycydów, która łączyłaby zainteresowane strony z sektora i przedstawicieli na szczeblu lokalnym i regionalnym, aby ułatwić wymianę informacji i najlepszych praktyk w zakresie ograniczania stosowania pestycydów;

o
o   o

74.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.

(1) Dz.U. L 309 z 24.11.2009, s. 71.
(2) Dz.U. L 158 z 30.4.2004, s. 7.
(3) Dz.U. L 70 z 16.3.2005, s. 1.
(4) Dz.U. L 136 z 29.5.2007, s. 3.
(5) Dz.U. L 309 z 24.11.2009, s. 1.
(6) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 608.
(7) Dz.U. L 131 z 5.5.1998, s. 11.
(8) Dz.U. L 229 z 29.6.2004, s. 23.
(9) Dz.U. L 206 z 22.7.1992, s. 7.
(10) Dz.U. L 20 z 26.1.2010, s. 7.
(11) Dz.U. L 330 z 5.12.1998, s. 32.
(12) Dz.U. L 327 z 22.12.2000, s. 1.
(13) Dz.U. L 201 z 1.8.2009, s. 36.
(14) Dz.U. L 310 z 25.11.2009, s. 29.
(15) Dz.U. L 226 z 24.8.2013, s. 1.
(16) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=celex%3A52006DC0372
(17) Dz.U. C 86 z 6.3.2018, s. 62.
(18) Dz.U. C 86 z 6.3.2018, s. 51.
(19) Dz.U. C 252 z 18.7.2018, s. 184.
(20) Dz.U. C 346 z 27.9.2018, s. 117.
(21) Teksty przyjęte, P8_TA(2018)0057.
(22) Teksty przyjęte, P8_TA(2018)0356.
(23) Dz.U. L 324 z 10.12.2009, s. 1.
(24) http://ec.europa.eu/food/audits-analysis/overview_reports/details.cfm?rep_id=114
(25) Dz.U. L 354 z 28.12.2013, s. 171.
(26) http://www.pan-uk.org/site/wp-content/uploads/United-Nations-Report-of-the-Special-Rapporteur-on-the-right-to-food.pdf
(27) http://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-10041-2016-ADD-1/en/pdf
(28) http://www.senat.fr/leg/ppr16-477.html
(29) Teksty przyjęte, P8_TA(2019)0023.
(30) Caspar A. Hallmann i in. „More than 75 % decline over 27 years in total flying insect biomass in protected areas” [Spadek całkowitej biomasy owadów latających o ponad 75 % w ciągu 27 lat na obszarach chronionych], PLOS, 18 października 2017 r. - https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0185809
(31) Dz.U. L 270 z 21.10.2003, s. 1.
(32) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 528/2012 z dnia 22 maja 2012 r. w sprawie udostępniania na rynku i stosowania produktów biobójczych, Dz.U. L 167 z 27.6.2012, s. 1.
(33) Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności, Dz.U. L 31 z 1.2.2002, s. 1.
(34) https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0185809
(35) Zob.: https://esdac.jrc.ec.europa.eu/public_path/shared_folder/doc_pub/EUR27607.pdf


Wdrażanie dyrektywy w sprawie transgranicznej opieki zdrowotnej
PDF 197kWORD 63k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie wdrażania dyrektywy w sprawie transgranicznej opieki zdrowotnej (2018/2108(INI))
P8_TA-PROV(2019)0083A8-0046/2019

Parlament Europejski,

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/24/UE z dnia 9 marca 2011 r. w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej(1),

–  uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), w szczególności jego art. 114 i 168,

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego(2),

—  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych)(3),

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 6 czerwca 2011 r. zatytułowane „Ku nowoczesnym, elastycznym i stabilnym systemom opieki zdrowotnej”(4),

–  uwzględniając wieloletnie programy działań w dziedzinie zdrowia odpowiednio na okresy 2003–2008(5), 2008–2013(6) i 2014–2020(7),

–  uwzględniając sprawozdania Komisji z dni 4 września 2015 r. i 21 września 2018 r. dotyczące funkcjonowania dyrektywy w sprawie transgranicznej opieki zdrowotnej (COM(2015)0421, COM(2018)0651),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 25 kwietnia 2018 r. w sprawie umożliwienia transformacji cyfrowej opieki zdrowotnej i społecznej na jednolitym rynku cyfrowym; wzmacniania pozycji obywateli i budowania zdrowszego społeczeństwa (COM(2018)0233),

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji z dnia 18 lipca 2018 r. w sprawie danych państw członkowskich dotyczących transgranicznej opieki zdrowotnej nad pacjentami w 2016 r.(8),

–  uwzględniając decyzję wykonawczą Komisji nr 2011/890/UE z dnia 22 grudnia 2011 r. ustanawiającą zasady utworzenia sieci właściwych organów krajowych odpowiedzialnych za e-Zdrowie, zarządzania nią i jej funkcjonowania(9),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 6 maja 2015 r. zatytułowany „Strategia jednolitego rynku cyfrowego dla Europy” (COM(2015)0192),

–  uwzględniając Plan działania w dziedzinie e-zdrowia na lata 2012–2020, w szczególności wyraźny wymiar transgraniczny (COM(2012)0736),

–  uwzględniając przeprowadzoną przez Komisję ocenę śródokresową trzeciego Programu działań Unii w dziedzinie zdrowia (2012–2020) (COM(2017)0586),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 11 listopada 2008 r. w sprawie rzadkich chorób (COM(2008)0679) i zalecenie Rady z dnia 8 czerwca 2009 r. w sprawie działań w dziedzinie rzadkich chorób(10),

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji z dnia 5 września 2014 r. z realizacji komunikatu na temat rzadkich chorób (COM(2014)0548),

–  uwzględniając zalecenia Komitetu Ekspertów UE ds. Rzadkich Chorób (EUCERD) z dnia 31 stycznia 2013 r. w sprawie europejskich sieci referencyjnych dotyczących rzadkich chorób i aneks do tych zaleceń z dnia 10 czerwca 2015 r.,

–  uwzględniając dokument informacyjny Trybunału Obrachunkowego z maja 2018 r. w sprawie transgranicznej opieki zdrowotnej w UE(11),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 20 września 2017 r. zatytułowany: „Zwiększanie wzrostu gospodarczego i spójności w regionach przygranicznych UE” (COM(2017)0534),

–  uwzględniając międzyinstytucjonalną proklamację Europejskiego filaru praw socjalnych(12),

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu, a także art. 1 ust. 1 lit. e) decyzji Konferencji Przewodniczących z dnia 12 grudnia 2002 r. w sprawie procedury udzielania zgody na sporządzenie sprawozdań z własnej inicjatywy oraz załącznik 3 do tej decyzji,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności oraz opinię Komisję Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów (A8-0046/2019),

A.  mając na uwadze, że przystępne dla każdego systemy opieki zdrowotnej w UE i jej państwach członkowskich mają kluczowe znaczenie dla zapewnienia wysokiego poziomu zdrowia publicznego, ochrony socjalnej, spójności społecznej i sprawiedliwości społecznej dzięki utrzymaniu i zagwarantowaniu powszechnego dostępu do opieki zdrowotnej, a także mając na uwadze, że jakość życia pacjentów jest uznawana za ważny element oceny efektywności kosztowej opieki zdrowotnej;

B.  mając na uwadze, że w dyrektywie 2011/24/UE (zwanej dalej „dyrektywą”) uznaje się zgodnie z art. 168 ust. 7 TFUE swobodę każdego państwa członkowskiego w podejmowaniu odpowiednich decyzji dotyczących opieki zdrowotnej i że nie koliduje ona z podstawowymi wyborami etycznymi odpowiednich organów państw członkowskich ani ich nie podważa; mając na uwadze, że istnieją różnice w odpowiednich usługach świadczonych przez państwa członkowskie, a także w sposobie ich finansowania; mając na uwadze, że w dyrektywie zapewniono obywatelom europejskim dodatkowe możliwości opieki zdrowotnej będące uzupełnieniem oferty dostępnej w ich własnym kraju;

C.  mając na uwadze, że zdrowie można uznać za prawo podstawowe zgodnie z art. 2 (dotyczącym prawa do życia) i art. 35 (dotyczącym ochrony zdrowia) Karty praw podstawowych Unii Europejskiej;

D.  mając na uwadze, że systemy opieki zdrowotnej w UE stoją w obliczu wyzwań związanych ze starzeniem się społeczeństwa, ograniczeniami budżetowymi, większą częstotliwością występowania chorób przewlekłych i rzadkich, trudnościami w zapewnieniu podstawowej opieki zdrowotnej na obszarach wiejskich oraz wysokimi cenami leków; mając na uwadze, że państwa członkowskie są odpowiedzialne za opracowywanie i przechowywanie aktualnego katalogu niedoborów leków oraz za transgraniczną wymianę odnośnych informacji w celu zapewnienia dostępności leków podstawowych;

E.  mając na uwadze, że niekiedy opieka zdrowotna, której potrzebują obywatele, może być najlepiej świadczona w innym państwie członkowskim z uwagi na bliskość, łatwość dostępu, wyspecjalizowany charakter opieki lub brak możliwości, taki jak brak podstawowych leków we własnym państwie członkowskim pacjenta;

F.  mając na uwadze, że wyniki sprawozdania dotyczącego funkcjonowania dyrektywy pokazują, iż w 2015 r. nie wszystkie państwa członkowskie wdrożyły ją w całości lub w prawidłowy sposób;

G.  mając na uwadze, że sektor zdrowia jest istotną częścią gospodarki UE, odpowiadającą za 10 % jej PKB, a do roku 2060 udział ten może wzrosnąć do 12,6 % ze względu na wpływ czynników społeczno-ekonomicznych;

H.  mając na uwadze, że zgodnie z art. 20 dyrektywy Komisja ma obowiązek przedkładania co trzy lata sprawozdania dotyczącego funkcjonowania tego aktu; mając na uwadze, że Komisja powinna stale oceniać i regularnie przedstawiać informacje dotyczące przepływów pacjentów, administracyjnych, społecznych i finansowych aspektów ich mobilności oraz funkcjonowania europejskich sieci referencyjnych i krajowych punktów kontaktowych;

I.  mając na uwadze, że zgodnie ze sprawozdaniem Komisji z dnia 21 września 2018 r. dotyczącym funkcjonowania dyrektywy obywatele nadal mają trudności z uzyskaniem informacji, jak korzystać z praw przysługujących im w zakresie transgranicznej opieki zdrowotnej; mając na uwadze, że potrzeba więcej jasności i przejrzystości warunków działalności świadczeniodawców, aby zagwarantować bezpieczną mobilność pacjentów;

J.  mając na uwadze, że w komunikacie w sprawie e-zdrowia z dnia 25 kwietnia 2018 r. Komisja zauważyła, iż systemy opieki zdrowotnej i opieki społecznej wymagają reform i innowacyjnych rozwiązań, by stały się bardziej odporne, dostępne i wydajne; mając zatem na uwadze, że należy w większym stopniu wykorzystywać nowe technologie i narzędzia cyfrowe w celu poprawy jakości i zrównoważonego charakteru usług opieki zdrowotnej;

K.  mając na uwadze, że dyrektywa przewiduje wyraźnie określoną podstawę prawną dla europejskiej współpracy i współdziałania w zakresie oceny technologii medycznych, e-zdrowia, chorób rzadkich oraz norm bezpieczeństwa i jakości usług oraz produktów z zakresu opieki zdrowotnej;

L.  mając na uwadze, że obywatele UE mają prawo dostępu do specjalistycznej opieki we własnym państwie członkowskim; mając jednak na uwadze bardzo powolny wzrost liczby pacjentów korzystających z przysługującego im na mocy dyrektywy prawa do transgranicznej opieki zdrowotnej, w tym z profilaktycznych badań lekarskich, badań obrazowych i kontroli stanu zdrowia;

M.  mając na uwadze, że programy szczepień są wyłączone z zakresu dyrektywy, choć stanowią jedną z najskuteczniejszych strategii politycznych UE, a także mając na uwadze utrudniony dostęp obywateli do tych programów w niektórych państwach członkowskich;

N.  mając na uwadze, że nie wszystkie państwa członkowskie były w stanie dostarczyć dane lub informacje dotyczące pacjentów korzystających z opieki za granicą, a także mając na uwadze, że nie zawsze można porównać dane gromadzone przez poszczególne państwa członkowskie;

O.  mając na uwadze, że w przeprowadzonych niedawno przez Komisję konsultacjach 83 % respondentów nie miało nic przeciwko ujawnianiu danych medycznych do celów prowadzenia badań i poprawy warunków zdrowotnych pacjentów(13); mając na uwadze, że z cyfrowego punktu widzenia ewentualna przyszła integracja systemów opieki zdrowotnej powinna zapewnić, że systemy opieki zdrowotnej i pacjenci będą ostatecznymi podmiotami chroniącymi odnośne informacje i nimi zarządzającymi w celu zagwarantowania sprawiedliwości, stabilności i bezpieczeństwa pacjentów;

P.  mając na uwadze, że mobilność pacjentów w UE, objęta zakresem stosowania dyrektywy, pozostaje względnie niska i nie ma znaczącego wpływu budżetowego na trwałość krajowych systemów opieki zdrowotnej;

Q.  mając na uwadze, że państwa członkowskie odpowiadają za zapewnienie dostępu do opieki zdrowotnej, której wymagają pacjenci, oraz za zapewnienie zwrotu wszelkich odpowiednich kosztów; mając na uwadze, że krajowe służby zdrowia państw członkowskich są odpowiedzialne za określenie kryteriów kwalifikujących obywateli do korzystania z opieki zdrowotnej w innym państwie członkowskim; mając na uwadze, że w wielu państwach członkowskich pacjenci nadal napotykają poważne przeszkody w korzystaniu z systemów opieki zdrowotnej; mając na uwadze, że obciążenia administracyjne mogą powodować opóźnienia w zwrocie kosztów; mając na uwadze, że pogłębia to tylko fragmentację dostępu do usług i w związku z tym wymaga usprawnienia w drodze koordynacji między państwami członkowskimi;

R.  mając na uwadze, że europejska karta ubezpieczenia zdrowotnego (EKUZ) jest regulowana rozporządzeniem w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a jego wdrażanie jest bardzo różne w poszczególnych państwach członkowskich; mając na uwadze, że jednolite stosowanie EKUZ i lepsza koordynacja między państwami członkowskimi mają zasadnicze znaczenie dla zmniejszenia istniejących obciążeń administracyjnych oraz zapewnienia pacjentom szybkiego i wolnego od dyskryminacji zwrotu kosztów, a jednocześnie zagwarantowania obywatelom UE swobody przemieszczania się;

S.  mając na uwadze, że pacjenci nadal napotykają praktyczne i prawne trudności przy realizowaniu recept w innych państwach członkowskich;

T.  mając na uwadze, że rolą krajowych punktów kontaktowych jest dopilnowanie, by pacjenci otrzymywali prawidłowe informacje umożliwiające im podejmowanie świadomych decyzji;

U.  mając na uwadze, że krajowe punkty kontaktowe nie są jeszcze dostatecznie znane opinii publicznej, co wpływa na ich skuteczność; mając na uwadze, że wydajność i zasięg krajowych punktów kontaktowych zależą od wsparcia UE i państw członkowskich, od kanałów komunikacji, wymiany dobrych praktyk i informacji, w tym informacji kontaktowych, oraz od wytycznych dotyczących kierowania pacjentów na konsultacje;

V.  mając na uwadze, że między poszczególnymi krajowymi punktami kontaktowymi istnieją znaczne różnice pod względem funkcjonowania, dostępności, widoczności i przydziału zasobów, zarówno w odniesieniu do ilości, jak i jakości;

W.  mając na uwadze, że według badania Eurobarometru z maja 2015 r.(14) pacjenci nie są wystarczająco informowani o przysługujących im prawach w zakresie transgranicznej opieki zdrowotnej i że mniej niż 20 % obywateli uważa się za dobrze poinformowanych;

X.  mając na uwadze, że transgraniczna opieka zdrowotna będzie skuteczna, tylko jeżeli pacjenci, opiekunowie, pracownicy służby zdrowia i inne zainteresowane podmioty będą o niej dobrze poinformowani, a informacje o zasadach nią rządzących będą łatwo i ogólnie dostępne;

Y.  mając na uwadze, że pacjenci, opiekunowie i pracownicy służby zdrowia wciąż borykają się z ogromnym niedostatkiem informacji dotyczących praw pacjentów w ogóle, a szczególnie praw wynikających z dyrektywy;

Z.  mając na uwadze, że pracownicy służby zdrowia zajmują się bardzo delikatnymi problemami pacjentów, co wymaga jasnej i zrozumiałej komunikacji; mając na uwadze, że bariery językowe mogą utrudniać przepływ informacji między pracownikami służby zdrowia a pacjentami;

AA.  mając na uwadze, że w szeregu państw członkowskich istnieją znaczne możliwości poprawy i uproszczenia procedur zwrotu kosztów, szczególnie w odniesieniu do recept, leków sierocych, recepturowych produktów leczniczych oraz terapii i procedur następczych;

AB.  mając na uwadze, że sześć państw członkowskich i Norwegia nie mają obecnie żadnych mechanizmów udzielania uprzedniej zgody, co pozostawia pacjentom pełną swobodę wyboru i zmniejsza obciążenia administracyjne;

AC.  mając na uwadze, że istnieje szereg umów dwustronnych między sąsiadującymi ze sobą państwami członkowskimi i regionami, które mogą służyć jako baza doskonałych najlepszych praktyk na potrzeby dalszego rozwoju ogólnounijnej transgranicznej opieki zdrowotnej;

Wykonanie

1.  z zadowoleniem przyjmuje działania podjęte przez Komisję w celu oceny stanu transpozycji dyrektywy przez państwa członkowskie;

2.  dostrzega wynikające z dyrektywy korzyści w postaci doprecyzowania zasad dotyczących transgranicznej opieki zdrowotnej i zapewnienia dostępu do bezpiecznej transgranicznej opieki zdrowotnej wysokiej jakości w Unii, a także ułatwienia mobilności pacjentów zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości; wyraża rozczarowanie, że znaczna liczba państw członkowskich nie wdrożyła skutecznie wymogów służących zagwarantowaniu praw pacjentów; w związku z tym wzywa państwa członkowskie, by zagwarantowały prawidłowe wdrożenie dyrektywy w celu zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia publicznego, który przyczyni się do poprawy stanu zdrowia obywateli, z poszanowaniem zasady swobodnego przepływu osób na rynku wewnętrznym;

3.  zachęca Komisję do sporządzania co trzy lata sprawozdań oceniających funkcjonowanie dyrektywy oraz do przedkładania ich Parlamentowi i Radzie; podkreśla znaczenie gromadzenia do celów statystycznych informacji na temat pacjentów podróżujących za granicę w celu leczenia oraz analizowania powodów, dla których pacjenci przemieszczają się między krajami; wzywa również Komisję, by w miarę możliwości publikowała co roku zestawienie oferowanych usług oraz łącznych kwot wypłaconych przez każde państwo członkowskie z tytułu transgranicznej opieki zdrowotnej;

4.  zachęca Komisję do uwzględniania jakości życia pacjenta i wyników opieki nad pacjentem w ocenie efektywności kosztowej wdrażania dyrektywy;

5.  przypomina państwom członkowskim o zobowiązaniu do udzielania Komisji wsparcia i wszelkich wymaganych informacji, jakimi dysponują, na potrzeby przeprowadzenia oceny i przygotowania wspomnianych sprawozdań;

6.  zachęca Komisję do opracowania wytycznych dotyczących wdrażania, w szczególności w obszarach interakcji między dyrektywą i rozporządzeniem w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, oraz do zapewnienia w tym zakresie lepszej koordynacji między wszystkimi odpowiednimi zainteresowanymi stronami w ramach instytucji;

7.  podkreśla, że państwa członkowskie powinny prawidłowo transponować dyrektywę, aby zapewnić pacjentom łatwo dostępną transgraniczną opiekę zdrowotną wysokiej jakości, przy pełnym poszanowaniu terminów wdrażania określonych w przepisach; uznaje, że można dokonać konkretnych ulepszeń w zakresie dostępu do leków wydawanych na receptę oraz ciągłości leczenia; wzywa Komisję, by zbadała możliwość włączenia programów szczepień do zakresu stosowania dyrektywy;

8.  z zadowoleniem odnotowuje pozytywne skutki takich inicjatyw jak EKUZ, która jest wydawana nieodpłatnie i daje każdej osobie ubezpieczonej w ustawowym systemie zabezpieczenia społecznego lub objętej takim systemem prawo do skorzystania, bezpłatnie lub po niższych kosztach, z leczenia w innym państwie członkowskim; podkreśla znaczenie pomyślnej współpracy między instytucjami, by unikać nadużywania EKUZ;

9.  podkreśla, że należy zapewnić jasność i przejrzystość warunków, na jakich działają świadczeniodawcy; podkreśla, jak ważne jest, by świadczeniodawcy i pracownicy służby zdrowia byli ubezpieczeni od odpowiedzialności cywilnej, jak przewidziano w dyrektywie oraz w dyrektywie 2005/36/WE, w celu poprawy jakości usług opieki zdrowotnej i zwiększenia ochrony pacjentów;

Finansowanie

10.  przypomina, że finansowanie transgranicznej opieki zdrowotnej spoczywa na państwach członkowskich, które zwracają koszty zgodnie z przyjętymi regulacjami; przypomina również, że za pośrednictwem swoich programów w dziedzinie zdrowia Komisja wspiera współpracę określoną w rozdziale IV dyrektywy;

11.  w związku z tym wyraża poważne zaniepokojenie proponowanym zmniejszeniem środków na program w dziedzinie zdrowia; ponawia swój apel, by w kolejnych wieloletnich ramach finansowych (WRF) na lata 2021–2027 przywrócić program w dziedzinie zdrowia jako solidny, odrębny program o większym finansowaniu, aby wdrożyć cele zrównoważonego rozwoju ONZ dotyczące zdrowia publicznego, systemów opieki zdrowotnej i problemów związanych ze środowiskiem, a także zapewnić ambitną politykę zdrowotną koncentrującą się na wyzwaniach transgranicznych, w tym w szczególności dzięki znacznemu nasileniu wspólnych starań UE w walce z rakiem, profilaktyce i wczesnym diagnozowaniu chorób przewlekłych i rzadkich, w tym chorób genetycznych i pandemicznych oraz rzadkich nowotworów, oraz postępowaniu z nimi, zwalczaniu oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe oraz zapewnieniu łatwiejszego dostępu do transgranicznej opieki zdrowotnej;

12.  podkreśla znaczenie Europejskiego Funduszu Społecznego, europejskiego funduszu strukturalnego i inwestycyjnego w dziedzinie zdrowia oraz Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, w tym programu Interreg, dla poprawy usług zdrowotnych i zmniejszenia nierówności w zakresie ochrony zdrowia między regionami i grupami społecznymi we wszystkich państwach członkowskich; domaga się, aby w następnych WRF wykorzystywać również fundusze strukturalne i fundusze spójności do poprawy i ułatwienia transgranicznej opieki zdrowotnej;

Mobilność pacjentów

13.  zwraca uwagę, że istnieją cztery przyczyny słabej mobilności pacjentów: (i) niektóre państwa członkowskie dość późno przystąpiły do wdrażania dyrektywy; ii) wiedza obywateli na temat ich ogólnych praw do zwrotu kosztów jest niezwykle niska, iii) niektóre państwa członkowskie stworzyły pewne bariery ograniczające transgraniczną opiekę zdrowotną, np. obciążenia administracyjne, oraz iv) brak informacji lub niepełne informacje na temat pacjentów ubiegających się o opiekę zdrowotną w innym państwie członkowskim na podstawie dyrektywy;

14.  stwierdza, że niektóre systemy uprzedniej zgody wydają się nadmiernie skomplikowane lub restrykcyjne w stosunku do corocznej liczby wniosków; zwraca się do Komisji o kontynuację uporządkowanych dialogów z państwami członkowskimi i zapewnienie większej jasności procedur uprzedniej zgody, a także związanych z tym warunków zwrotu kosztów;

15.  zwraca się do Komisji o opracowanie wytycznych dla państw członkowskich, aby w przypadku udzielenia uprzedniej zgody umożliwić pacjentom porównanie leczenia za granicą z leczeniem dostępnym we własnym państwie członkowskim, przy czym zasadą przewodnią jest efektywność kosztowa dla pacjentów;

16.  przypomina państwom członkowskim, że wszelkie ograniczenia w stosowaniu dyrektywy, takie jak procedury uprzedniej zgody czy ograniczenia zwrotu kosztów, powinny być konieczne i proporcjonalne oraz nie mogą prowadzić do uznaniowej bądź społecznej dyskryminacji, tworzenia nieuzasadnionych przeszkód dla swobodnego przepływu pacjentów i usług ani do nadmiernego obciążenia krajowych publicznych systemów opieki zdrowotnej; zachęca państwa członkowskie, by wzięły pod uwagę trudności, jakich doświadczają pacjenci o niskich dochodach zmuszeni do dokonywania płatności z góry w ramach opieki transgranicznej; zauważa, że systemy uprzedniej zgody mają umożliwić państwom członkowskim planowanie i ochronę pacjentów przed terapiami budzącymi poważne i konkretne obawy związane z jakością lub bezpieczeństwem opieki;

17.  z niepokojem zauważa, że w niektórych państwach członkowskich firmy ubezpieczeniowe stosują arbitralną dyskryminację lub nieuzasadnione przeszkody w swobodnym przepływie pacjentów i usług, co pociąga za sobą niekorzystne skutki finansowe dla pacjenta;

18.  wzywa państwa członkowskie do powiadamiania Komisji o wszelkich decyzjach dotyczących wprowadzenia ograniczeń w zwrocie kosztów na podstawie art. 7 ust. 9 dyrektywy oraz do ich uzasadniania;

19.  ubolewa, że niektóre państwa członkowskie wprowadzają niekiedy niższe poziomy zwrotu kosztów transgranicznej opieki zdrowotnej świadczonej przez świadczeniodawców prywatnych lub niezwiązanych kontraktem na własnych terytoriach niż w przypadku opieki świadczonej przez świadczeniodawców publicznych lub związanych kontraktem; uważa, że należy zagwarantować zwrot kosztów prywatnej opieki zdrowotnej na takim samym poziomie jak w przypadku publicznej opieki zdrowotnej, pod warunkiem że możliwe jest zapewnienie jakości i bezpieczeństwa tej opieki;

20.  zwraca się do Komisji i państw członkowskich o współdziałanie w celu oceny, modyfikacji i uproszczenia procedur zwrotu kosztów dla pacjentów korzystających z transgranicznej opieki zdrowotnej, w tym dzięki wyjaśnieniu zwrotu kosztów opieki następczej i procedur, oraz o utworzenie koordynujących punktów kompleksowej obsługi przy odpowiednich ubezpieczycielach zdrowotnych;

21.  ubolewa, że zastosowanie dyrektywy do telemedycyny – zdalnie świadczonych usług zdrowotnych – doprowadziło do pewnych niejasności w odniesieniu do systemów zwrotu kosztów, ponieważ niektóre państwa członkowskie zwracają koszty zdalnych konsultacji z lekarzami ogólnymi lub specjalistami bądź zapewniają takie konsultacje, podczas gdy inne tego nie robią; wzywa Komisję, by wsparła upowszechnienie zasad zwrotu kosztów zgodnie z art. 7 ust. 1 i ar. 4 ust. 1, aby w stosownych przypadkach miały one również zastosowanie do telemedycyny; zachęca państwa członkowskie, by dostosowały swoje podejścia do zwrotu kosztów telemedycyny;

Regiony przygraniczne

22.  zachęca państwa członkowskie i regiony przygraniczne do pogłębienia współpracy w dziedzinie transgranicznej opieki zdrowotnej w sposób skuteczny i zrównoważony pod względem finansowym, w tym dzięki przekazywaniu przystępnych, dostatecznych i zrozumiałych informacji, aby zapewnić pacjentom jak najlepszą opiekę; zwraca się do Komisji o wsparcie i stymulowanie strukturalnej wymiany najlepszych praktyk wśród regionów przygranicznych; zachęca państwa członkowskie do stosowania tych najlepszych praktyk w celu poprawy opieki zdrowotnej również w innych regionach;

23.  z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji dotyczący zwiększenia spójności między regionami przygranicznymi w drodze usunięcia niektórych barier prawnych i administracyjnych będących skutkiem stworzenia unijnego mechanizmu transgranicznego;

Informacje dla pacjentów

24.  przypomina o istotnej roli krajowych punktów kontaktowych w przekazywaniu pacjentom informacji i umożliwianiu im podejmowania świadomych decyzji dotyczących korzystania z zagranicznej opieki zdrowotnej w UE; wzywa Komisję i państwa członkowskie do dalszego inwestowania w rozwój i promowanie łatwo dostępnych i dobrze wyeksponowanych krajowych punktów kontaktowych oraz wielojęzycznych platform e-zdrowia zapewniających pacjentom i pracownikom służby zdrowia przyjazne dla użytkownika, dostępne cyfrowo i pozbawione barier informacje;

25.  zaleca, by Komisja opracowała we współpracy z organizacjami pacjentów wytyczne dotyczące funkcjonowania krajowych punktów kontaktowych w celu dalszego ułatwienia i znaczącego usprawnienia sposobów systematycznej wymiany informacji i praktyk między nimi w celu ustanowienia ujednoliconych, prostych i przyjaznych dla pacjentów procedur, formularzy lub podręczników oraz w celu powiązania krajowych punktów kontaktowych ze źródłami informacji i wiedzy eksperckiej dostępnymi w państwach członkowskich;

26.  apeluje do państw członkowskich o zapewnienie krajowym punktom kontaktowym dostatecznego finansowania, aby mogły przygotowywać wyczerpujące informacje, a ponadto zwraca się do Komisji o wzmocnienie ich współpracy w całej Unii;

27.  podkreśla potencjał sieci e-Zdrowie w zakresie poprawy dostępu pacjentów do informacji na temat możliwości transgranicznej opieki zdrowotnej i praw pacjentów wynikających z dyrektywy;

28.  wzywa państwa członkowskie, aby zaapelowały do podmiotów świadczących opiekę zdrowotną i szpitali o wcześniejsze przekazywanie pacjentom dokładnego i aktualnego kosztorysu leczenia za granicą, obejmującego leki, honoraria, noclegi i dodatkowe opłaty;

29.  zwraca się do Komisji o wyjaśnienie, na potrzeby krajowych ekspertów oraz za pośrednictwem kampanii informacyjnych, złożoności aktualnej sytuacji prawnej wynikłej z interakcji między dyrektywą i rozporządzeniem w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego;

30.  zwraca się do Komisji, by wraz z właściwymi organami krajowymi, krajowymi punktami kontaktowymi, europejskimi sieciami referencyjnymi i sieciami pracowników służby zdrowia zorganizowała szeroko zakrojone publiczne kampanie informacyjne, w tym z wykorzystaniem nowych możliwości cyfrowych, aby zwiększyć strukturalną wiedzę o prawach i obowiązkach pacjentów wynikających z dyrektywy;

31.  wzywa Komisję, by zachęciła państwa członkowskie do ułatwiania dostępu do informacji na temat procedur umożliwiających pacjentom składanie skarg dotyczących nieuznania lub nawet naruszenia ich praw wynikających z dyrektywy;

32.  zaleca, aby Komisja opracowała wytyczne dotyczące rodzaju informacji, jakie powinny przekazywać krajowe punkty kontaktowe, zwłaszcza wykazu zabiegów wymagających uprzedniej zgody i tych, które takiej zgody nie wymagają, stosowanych kryteriów i obowiązujących procedur;

33.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby oceniły potrzebę określenia powodów uzasadniających przyznanie dostępu do transgranicznej opieki zdrowotnej w taki sposób, by zagwarantowany był swobodny przepływ, lecz by opieka zdrowotna nie stanowiła celu samego w sobie, dopóki organizacja systemów opieki zdrowotnej należy do kompetencji krajowych;

34.  zachęca Komisję do wspierania ściślejszej współpracy między organami państw członkowskich w ujęciu ogólnym, a nie tylko między krajowymi punktami kontaktowymi, a także do dalszej oceny korzyści wynikających z dotychczasowych inicjatyw na rzecz współpracy, zwłaszcza w regionach transgranicznych, które gwarantują obywatelom dostęp do bezpiecznej i skutecznej opieki zdrowotnej wysokiej jakości;

Choroby rzadkie, rzadkie nowotwory i europejskie sieci referencyjne

35.  podkreśla istotność ogólnounijnej współpracy w zapewnianiu skutecznego gromadzenia wiedzy, informacji i zasobów w celu skutecznego radzenia sobie w całej Unii z chorobami rzadkimi i przewlekłymi, w tym rzadkimi nowotworami; w związku z tym zachęca Komisję, by wspierała tworzenie w UE wyspecjalizowanych ośrodków leczenia chorób rzadkich, które będą w pełni zintegrowane z europejskimi sieciami referencyjnymi;

36.  zaleca oparcie się na już podjętych działaniach na rzecz zwiększenia publicznej świadomości i zrozumienia chorób rzadkich i rzadkich nowotworów oraz zachęca do zwiększenia środków finansowych na badania i rozwój; zwraca się do Komisji o dalsze gwarantowanie pacjentom dotkniętych chorobami rzadkimi w całej UE dostępu do informacji, leków i leczenia oraz o dążenie do poprawy dostępu do wczesnej i dokładnej diagnostyki; wzywa Komisję do zajęcia się kwestią niskiego wskaźnika rejestracji chorób rzadkich oraz do dalszego rozwijania i promowania wspólnych standardów udostępniania i wymiany danych w rejestrach chorób rzadkich;

37.  podkreśla pilną konieczność poprawy modeli przestrzegania zaleceń przez pacjentów, które powinny bazować na najbardziej wiarygodnych ustaleniach z metaanaliz i badań empirycznych na dużą skalę, odzwierciedlać realia praktyki medycznej oraz zapewniać zalecenia dotyczące zwiększenia zaangażowania pacjenta w leczenie, szczególnie w przypadku leczenia chorób przewlekłych – co jest podstawowym czynnikiem mierzenia wydajności i skuteczności systemów opieki zdrowotnej;

38.  podkreśla znaczenie i wartość dodaną ogólnoeuropejskiej mobilności pracowników służby zdrowia zarówno podczas edukacji, jak i kariery zawodowej, a ponadto zwraca uwagę na ich szczególną rolę w pogłębianiu wiedzy teoretycznej i praktycznej o chorobach rzadkich;

39.  proponuje, by Komisja ogłosiła nowe zaproszenie do rozwoju nowych europejskich sieci referencyjnych oraz by nadal wpierała rozwój i rozbudowę modelu europejskiej sieci referencyjnej w sposób umożliwiający wyrównanie różnic geograficznych i uzupełnienie braków w wiedzy eksperckiej; podkreśla jednak, że rozszerzenie europejskich sieci referencyjnych nie może zagrażać działaniu istniejących sieci na początkowym etapie;

40.  ubolewa z powodu niepewności co do zasad funkcjonowania europejskich sieci referencyjnych oraz ich interakcji z krajowymi systemami opieki zdrowotnej i innymi programami UE; zwraca się w związku z tym do Komisji o wsparcie państw członkowskich i europejskich sieci referencyjnych w tworzeniu zbioru jasnych i przejrzystych zasad kierowania pacjentów na konsultacje oraz o osiągnięcie porozumienia co do formy wsparcia zapewnianego przez państwa członkowskie europejskim sieciom referencyjnym;

41.  apeluje do Komisji o realizację planu działania za pośrednictwem wspólnego europejskiego programu w dziedzinie chorób rzadkich w celu dalszego trwałego rozwoju i finansowania europejskich sieci referencyjnych oraz wspierających je sieci pacjentów; zachęca państwa członkowskie do wspierania podmiotów świadczących usługi opieki zdrowotnej w ramach europejskich sieci referencyjnych oraz do włączenia tych sieci do krajowych systemów opieki zdrowotnej w drodze dostosowania ich ram prawnych i regulacyjnych oraz odwołania się do europejskich sieci referencyjnych w krajowych planach dotyczących chorób rzadkich i nowotworów;

Wzajemne uznawanie (e-)recept

42.  ubolewa z powodu trudności, jakie napotykają pacjenci, zwłaszcza w regionach przygranicznych, ubiegający się o dostęp do leków i zwrot ich kosztów poniesionych w innych państwach członkowskich z uwagi na różnice w dostępności i zasadach administracyjnych stosowanych w całej UE; wzywa państwa członkowskie i ich odpowiednie organy ds. zdrowia do zajęcia się kwestiami prawnymi i praktycznymi, które utrudniają wzajemne uznawanie recept lekarskich w całej UE, i wzywa Komisję do podjęcia działań wspierających w tym zakresie;

43.  ubolewa z powodu trudności, jakie napotykają pacjenci ubiegający się o dostęp do leków i zwrot ich kosztów poniesionych w innych państwach członkowskich z uwagi na różnice w dostępności i zasadach obowiązujących w całej UE;

44.  wzywa Komisję do opracowania planu działania w celu systematycznego przeciwdziałania zbyt wysokim cenom leków i wyraźnym różnicom w ich cenach w poszczególnych państwach członkowskich;

45.  apeluje do Komisji o podjęcie działań w celu dopilnowania, by recepty wydawane przez ośrodki wiedzy powiązane z europejskimi sieciami referencyjnymi były uznawane do celu zwrotu kosztów we wszystkich państwach członkowskich;

46.  z zadowoleniem przyjmuje wsparcie ze strony instrumentu „Łącząc Europę” w ramach starań służących zapewnieniu pomyślnego rozwoju bieżących projektów pilotażowych dotyczących wymiany e-recept i kartotek pacjentów oraz stworzeniu dla innych państw członkowskich wzoru postępowania do 2020 r.; nalega, aby wsparcie to kontynuowano w następnych WRF;

Sieć e-Zdrowie

47.  zgadza się, że inicjatywa e-Zdrowie może pomóc w zapewnieniu trwałości systemów opieki zdrowotnej dzięki zredukowaniu niektórych kosztów oraz może być ważnym elementem unijnej odpowiedzi na aktualne wyzwania związane z opieką zdrowotną; podkreśla, że interoperacyjność sieci e-Zdrowie powinna być priorytetem w celu poprawy globalnej dokumentacji medycznej i ciągłości opieki, przy jednoczesnym poszanowaniu prywatności pacjentów; uważa, że należy zwrócić szczególną uwagę na zapewnienie wszystkim pacjentom, a zwłaszcza osobom starszym i niepełnosprawnym, łatwego dostępu do opieki; w związku z tym proponuje, aby państwa członkowskie podjęły działania z myślą o inwestowaniu w umiejętności cyfrowe obywateli i poszerzeniu zakresu nowych rozwiązań dotyczących starzenia się społeczeństwa, a jednocześnie wykorzystały wszystkie dostępne środki, aby zapobiec wykluczeniu przez cyfryzację;

48.  z zadowoleniem przyjmuje utworzenie europejskiej infrastruktury usług cyfrowych w dziedzinie e-zdrowia (eHDSI), która ułatwi transgraniczną wymianę danych dotyczących zdrowia, w szczególności e-recept i kartotek pacjentów;

49.  zachęca państwa członkowskie do podjęcia szybkich działań w celu połączenia swoich systemów opieki zdrowotnej z eHDSI za pośrednictwem specjalnych krajowych punktów kontaktowych sieci e-Zdrowie, zgodnie z własnymi ocenami ryzyka, oraz zwraca się do Komisji o ułatwianie tego procesu;

50.  wzywa Komisję, by priorytetowo traktowała potrzeby w zakresie rozwiązań cyfrowych w dziedzinie zdrowia w państwach członkowskich; z zadowoleniem przyjmuje wsparcie Komisji dla przeznaczania trwałych zasobów finansowych na solidne krajowe strategie na rzecz cyfrowych rozwiązań w dziedzinie zdrowia oraz na stworzenie odpowiednich ram wspólnych działań na poziomie UE, aby zapobiec powielaniu tych działań i zapewnić wymianę najlepszych praktyk z myślą o szerszym wykorzystaniu technologii cyfrowej w państwach członkowskich;

51.  zwraca się do państw członkowskich o dalsze pogłębienie współpracy w całej Europie między krajowymi organami ds. zdrowia, aby połączyć dane z sieci e-Zdrowie i dane osobowe z elektronicznymi narzędziami do wystawiania recept oraz by umożliwić pracownikom służby zdrowia dostarczanie pacjentom zindywidualizowanej i rzetelnej opieki oraz wspierać współpracę lekarzy, przy pełnym poszanowaniu prawodawstwa UE w zakresie ochrony danych; wzywa Komisję do podjęcia działań w celu ułatwienia takich dążeń;

52.  wzywa państwa członkowskie do szybkiego wdrożenia ogólnego rozporządzenia o ochronie danych (RODO) w celu ochrony danych pacjentów wykorzystywanych w aplikacjach e-Zdrowie oraz podkreśla, jak ważne jest monitorowanie, szczególnie w dziedzinie zdrowia, wdrażania rozporządzenia (UE) nr 910/2014 w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych na rynku wewnętrznym(15); podkreśla, że należy umożliwić obywatelom dostęp do własnych danych dotyczących zdrowia i ich wykorzystywanie zgodnie z zasadami określonymi w RODO;

Brexit

53.  zwraca się do Komisji o wynegocjowanie ze Zjednoczonym Królestwem solidnego pobrexitowego porozumienia dotyczącego opieki zdrowotnej, w którym szczególny nacisk zostanie położony na transgraniczne prawa pacjentów i funkcjonowanie europejskich sieci referencyjnych;

54.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Europejski Trybunał Obrachunkowy zamierza przeprowadzić audyt skuteczności wdrażania dyrektywy, zwłaszcza zaś zbadać, jak Komisja monitoruje i nadzoruje to wdrażanie, a ponadto zbadać rezultaty osiągnięte dotychczas w zapewnianiu dostępu do transgranicznej opieki zdrowotnej oraz skuteczność unijnych ram finansowania w odniesieniu do finansowanych działań;

55.  apeluje do państw członkowskich o prawidłowe wdrożenie wszystkich przepisów dyrektywy w pełnej współpracy z Komisją;

o
o   o

56.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.

(1) Dz.U. L 88 z 4.4.2011, s. 45.
(2) Dz.U. L 166 z 30.4.2004, s. 1.
(3) Dz.U. L 119 z 4.5.2016, s. 1.
(4) Dz.U. C 202 z 8.7.2011, s. 10.
(5) Decyzja nr 1786/2002/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. przyjmująca program działań wspólnotowych w dziedzinie zdrowia publicznego (2003–2008), Dz.U. L 271 z 9.10.2002, s. 1.
(6) Decyzja nr 1350/2007/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. ustanawiająca drugi wspólnotowy program działań w dziedzinie zdrowia na lata 2008–2013, Dz.U. L 301 z 20.11.2007, s. 3.
(7) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 282/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie ustanowienia Trzeciego Programu działań Unii w dziedzinie zdrowia (2014–2020) oraz uchylające decyzję nr 1350/2007/WE, Dz.U. L 86 z 21.3.2014, s. 1.
(8) https://ec.europa.eu/health/sites/health/files/cross_border_care/docs/2016_msdata_en.pdf
(9) Dz.U. L 344 z 28.12.2011, s. 48.
(10) Dz.U. C 151 z 3.7.2009, s. 7.
(11) https://www.eca.europa.eu/Lists/ECADocuments/BP_CBH/BP_Cross-border_healthcare_EN.pdf
(12) Dz.U. C 428 z 13.12.2017, s. 10.
(13) Sprawozdanie zbiorcze Komisji z konsultacji pt. „Transformation Health and Care in the Digital Single Market” [Transformacja zdrowia i opieki zdrowotnej na jednolitym rynku cyfrowym], 2018 r., https://ec.europa.eu/health/sites/health/files/ehealth/docs/2018_consultation_dsm_en.pdf
(14) Specjalne badanie Eurobarometru 425: Prawa pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej w Unii Europejskiej.
(15) Dz.U. L 257 z 28.8.2014, s. 73.

Informacja prawna