Indeks 
 Poprzedni 
 Następny 
 Pełny tekst 
Procedura : 2018/0106(COD)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury : A8-0398/2018

Teksty złożone :

A8-0398/2018

Debaty :

PV 15/04/2019 - 14
CRE 15/04/2019 - 14

Głosowanie :

PV 16/04/2019 - 8.8
Wyjaśnienia do głosowania

Teksty przyjęte :

P8_TA(2019)0366

Teksty przyjęte
PDF 450kWORD 128k
Wtorek, 16 kwietnia 2019 r. - Strasburg Wersja tymczasowa
Ochrona osób zgłaszających przypadki naruszenia prawa Unii ***I
P8_TA-PROV(2019)0366A8-0398/2018
Rezolucja
 Tekst skonsolidowany

Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 16 kwietnia 2019 r. w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony osób zgłaszających przypadki naruszenia prawa Unii (COM(2018)0218 – C8-0159/2018 – 2018/0106(COD))

(Zwykła procedura ustawodawcza: pierwsze czytanie)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając wniosek Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2018)0218),

–  uwzględniając art. 294 ust. 2 oraz art. 16, 33, 43, 50, 53 ust. 1, 62, 91, 100, 103, 109, 114, 168, 169, 192, 207 i 325 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, a także art. 31 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, zgodnie z którymi wniosek został przedstawiony Parlamentowi przez Komisję (C8‑0159/2018),

–  uwzględniając opinie Komisji Prawnej w sprawie proponowanej podstawy prawnej,

–  uwzględniając art. 294 ust. 3, art.16, art. 43 ust. 2, art. 50, art. 53 ust. 1, art. 91, art. 100, art. 114, art. 168 ust. 4, art. 169, art.192 ust.1 i art. 325 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz art. 31 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę. Energii Atomowej ,

–  uwzględniając uzasadnioną opinię przedstawioną – na mocy protokołu nr 2 w sprawie stosowania zasad pomocniczości i proporcjonalności – przez parlament Szwecji, w której stwierdzono, że projekt aktu ustawodawczego nie jest zgodny z zasadą pomocniczości,

–  uwzględniając opinię Trybunału Obrachunkowego z dnia 26 września 2018 r.(1),

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 18 października 2018 r.(2),

–  po konsultacji z Komitetem Regionów,

–  uwzględniając wstępne porozumienie zatwierdzone przez komisję przedmiotowo właściwą na podstawie art. 69f ust. 4 Regulaminu oraz przekazane pismem z dnia 15 marca 2019 r. zobowiązanie przedstawiciela Rady do zatwierdzenia stanowiska Parlamentu, zgodnie z art. 294 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 59 i 39 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Prawnej oraz opinie Komisji Gospodarczej i Monetarnej, Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych, Komisji Kontroli Budżetowej, Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych, Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności, Komisji Kultury i Edukacji oraz Komisji Spraw Konstytucyjnych (A8-0398/2018),

1.  przyjmuje poniższe stanowisko w pierwszym czytaniu;

2.  przyjmuje do wiadomości oświadczenie Komisji załączone do niniejszej decyzji;

3.  zwraca się do Komisji o ponowne przekazanie mu sprawy, jeśli zastąpi ona pierwotny wniosek, wprowadzi w nim istotne zmiany lub planuje ich wprowadzenie;

4.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji oraz parlamentom narodowym.

(1) Dz.U. C 405 z 9.11.2018, s. 1.
(2) Dz.U. C 62 z 15.2.2019, s. 155.


Stanowisko Parlamentu Europejskiego przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 16 kwietnia 2019 r. w celu przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/... w sprawie ochrony osób zgłaszających przypadki naruszenia prawa Unii(1)
P8_TC1-COD(2018)0106

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 16, ▌ art 43 ust. 2, art. 50, art. 53 ust. 1, ▌art. 91, art. 100, ▌art. 114, art. 168 ust. 4, art. 169, art. 192 ust. 1 i art. 325 ust. 4, oraz Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, w szczególności jego art. 31,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

po przekazaniu projekt aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego(2),

uwzględniając opinię Komitetu Regionów(3),

uwzględniając opinię Trybunału Obrachunkowego(4),

uwzględniając opinię grupy osób wyznaczonych przez Komitet Naukowo-Techniczny spośród ekspertów naukowych państw członkowskich, zgodnie z art. 31 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej,

stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą(5),

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)  Osoby pracujące dla danej organizacji publicznej lub prywatnej lub utrzymujące z nią kontakt w związku ze swoją działalnością zawodową niejednokrotnie jako pierwsze dowiadują się o zagrożeniach lub szkodach dla interesu publicznego, do jakich dochodzi w tym kontekście. Sygnalizując nieprawidłowości, odgrywają one kluczową rolę w procesie ujawniania przypadków naruszenia prawa, które są szkodliwe dla interesu publicznego, i zapobiegania takim przypadkom oraz w procesie ochrony dobrostanu społecznego. Potencjalni sygnaliści często jednak rezygnują ze zgłaszania swoich zastrzeżeń lub podejrzeń z obawy przed odwetem. W związku z tym znaczenie zapewnienia zrównoważonej i skutecznej ochrony sygnalistów jest w coraz większym stopniu uznawane zarówno na szczeblu europejskim, jak i międzynarodowym.

(2)  Na szczeblu Unii, dokonywane przez sygnalistów zgłoszenia i ujawnienia publiczne dotyczące naruszeń stanowią jeden z elementów oddolnego egzekwowania prawa i polityk Unii: dostarczają informacji na potrzeby krajowych i unijnych systemów egzekwowania przepisów, umożliwiając skuteczne wykrywanie przypadków naruszenia prawa Unii, prowadzenia dochodzeń w sprawie tych naruszeń oraz prowadzenia postępowań karnych w ich sprawie, a tym samym zwiększając przejrzystość i rozliczalność.

(3)  W niektórych obszarach polityki przypadki naruszenia prawa Unii – niezależnie od ich kwalifikacji w świetle prawa krajowego jako naruszenia administracyjne, kryminalne czy naruszenia innego rodzaju – mogą poważnie zaszkodzić interesowi publicznemu i poważnie zagrozić dobrostanowi społecznemu. Skoro w kwestii egzekwowania przepisów w tych obszarach stwierdzono braki, a sygnaliści są zwykle najlepiej usytuowani do tego, by ujawniać naruszenia prawa, należy usprawnić proces egzekwowania przepisów poprzez wprowadzenie skutecznych, poufnych i bezpiecznych kanałów dokonywania zgłoszeń i poprzez zapewnienie sygnalistom skutecznej ochrony przed odwetem ▌.

(4)  Mechanizm ochrony sygnalistów funkcjonujący obecnie w Unii Europejskiej jest rozproszony między państwami członkowskimi i niejednolicie stosowany w poszczególnych obszarach polityki. Konsekwencje ujawnianych przez sygnalistów naruszeń prawa Unii o wymiarze transgranicznym pokazują, jak niewystarczający poziom ochrony w jednym państwie członkowskim może nie tylko niekorzystnie wpłynąć na funkcjonowanie polityk UE w tym państwie członkowskim, ale również wywoływać negatywne skutki w tym zakresie w innych państwach członkowskich oraz w Unii jako całości.

(5)  Tym samym wspólne normy minimalne zapewniające sygnalistom skuteczną ochronę powinny obowiązywać w odniesieniu do tych aktów i tych obszarów polityki, w przypadku których:

(i)  zachodzi konieczność poprawy egzekwowania przepisów,

(ii)  niski poziom zgłaszania naruszeń przez sygnalistów stanowi jeden z kluczowych czynników wywierających wpływ na egzekwowanie przepisów, oraz

(iii)  naruszenia prawa Unii poważnie szkodzą interesowi publicznemu.

Państwa członkowskie mogą rozszerzyć zakres stosowania przepisów krajowych na inne dziedziny w celu zapewnienia kompleksowych i spójnych ram na szczeblu krajowym.

(6)  Zapewnienie sygnalistom ochrony jest konieczne do usprawnienia egzekwowania prawa Unii w dziedzinie zamówień publicznych. Poza koniecznością przeciwdziałania – w kontekście wykonania budżetu UE– nadużyciom finansowym i przypadkom korupcji oraz wykrywania nadużyć finansowych i przypadków korupcji, w tym w obszarze zamówień publicznych, należy również rozwiązać problem niewystarczająco skutecznego egzekwowania przepisów w dziedzinie zamówień publicznych przez krajowe organy publiczne i niektóre podmioty świadczące usługi użyteczności publicznej przy dokonywaniu zakupu towarów i usług oraz zlecaniu wykonania robót. Przypadki naruszenia takich przepisów prowadzą do zakłóceń konkurencji, zwiększają koszty prowadzenia działalności, szkodzą interesom inwestorów i akcjonariuszy lub wspólników oraz, w ogólnym ujęciu, zmniejszają atrakcyjność inwestycyjną i przyczyniają się do powstawania nierównych szans dla przedsiębiorstw w Europie, co wpływa na prawidłowe funkcjonowanie rynku wewnętrznego.

(7)  Prawodawca Unii uznał już wartość dodaną wynikającą z zapewnienia ochrony sygnalistom w obszarze usług finansowych. W następstwie kryzysu finansowego, który obnażył poważne niedociągnięcia w kwestii egzekwowania istotnych przepisów, w znacznej liczbie aktów prawnych w tej dziedzinie(6) wprowadzano środki ochrony sygnalistów, w tym przewidujące utworzenie kanałów na potrzeby zgłoszeń wewnętrznych i zewnętrznych, a także wyraźnie zabraniające działań odwetowych. W szczególności w kontekście ram ostrożnościowych mających zastosowanie do instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, w dyrektywie 2013/36/UE przewidziano ochronę sygnalistów, a jej zakres rozszerza się również na rozporządzenie (UE) nr 575/2013 w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych.

(8)  Jeżeli chodzi o bezpieczeństwo produktów wprowadzanych na rynek wewnętrzny, dowody są gromadzone głównie w przedsiębiorstwach działających w ramach łańcucha produkcyjnego i sieci dystrybucji, dlatego też zgłaszanie naruszeń przez sygnalistów ma wysoką wartość dodaną, ponieważ znajdują się oni znacznie bliżej źródła ewentualnych nieuczciwych i nielegalnych praktyk związanych z wytwarzaniem, przywozem lub dystrybucją niebezpiecznych produktów. Uzasadnia to ustanowienie mechanizmu ochrony sygnalistów w związku z wymogami bezpieczeństwa mającymi zastosowanie zarówno do „produktów zharmonizowanych”(7), jak i do „produktów niezharmonizowanych”(8). Ochrona sygnalistów ma również kluczowe znaczenie dla zapobiegania przenikaniu broni palnej, elementów takiej broni i jej części składowych oraz amunicji, jak również produktów związanych z obronnością, przez zachęcanie do zgłaszania naruszeń, takich jak: przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów, modyfikowanie oznakowania ▌i wewnątrzwspólnotowe pozyskiwanie broni palnej w nieuczciwy sposób, w przypadku których naruszenia przepisów często wiążą się z przekierowywaniem broni palnej z rynku legalnego na rynek nielegalny. Ochrona sygnalistów przyczyni się również do przeciwdziałania nielegalnemu wytwarzaniu materiałów wybuchowych domowym sposobem, gdyż wniesie wkład w zagwarantowanie prawidłowego stosowania ograniczeń i przeprowadzania kontroli w odniesieniu do prekursorów materiałów wybuchowych.

(9)  Znaczenie, jakie ochrona sygnalistów ma w kontekście przeciwdziałania przypadkom naruszania przepisów Unii w zakresie bezpieczeństwa transportu, które stwarzają zagrożenie dla życia ludzkiego, i zniechęcania do naruszania tych przepisów, zostało już potwierdzone w sektorowych unijnych aktach prawnych dotyczących bezpieczeństwa lotniczego(9) i bezpieczeństwa transportu morskiego(10), w których ustanowiono dostosowane środki ochrony sygnalistów, jak również konkretne kanały na potrzeby dokonywania zgłoszeń. We wspomnianych aktach prawnych przewidziano również środki chroniące pracowników przed odwetem, gdy zgłaszają oni swoje własne nieumyślne pomyłki (tzw. zasada „just culture”). Należy uzupełnić i rozszerzyć elementy systemu ochrony sygnalistów istniejące już w tych dwóch sektorach, a także zapewnić taki poziom ochrony, by można było usprawnić egzekwowanie norm bezpieczeństwa obowiązujących w odniesieniu do innych rodzajów transportu, mianowicie żeglugi śródlądowej, transportu drogowego i kolejowego.

(10)  Gromadzenie dowodów dotyczących przestępstw przeciwko środowisku i przypadków podejmowania bezprawnych działań przeciwko ochronie środowiska lub przypadków zaniechań, lub potencjalnych naruszeń w tej dziedzinie, zapobieganie im, wykrywanie ich oraz ich zwalczanie stanowi wyzwanie, dlatego też działania prowadzone w tym obszarze muszą zostać wzmocnione, na co Komisja zwróciła uwagę w swoim komunikacie z dnia 18 stycznia 2018 r. pt. „Działania UE na rzecz poprawy przestrzegania prawa ochrony środowiska i zarządzania środowiskiem”(11). Mimo że jak dotąd przepisy zapewniające sygnalistom ochronę przewidziano w tylko jednym sektorowym akcie prawnym dotyczącym ochrony środowiska(12), wprowadzenie ochrony sygnalistów jest konieczne do zapewnienia skutecznego egzekwowania dorobku prawnego Unii w zakresie ochrony środowiska, którego naruszanie może ▌ zaszkodzić interesowi publicznemu i potencjalnie wywołać negatywne skutki wykraczające poza granice państw. Ma to również znaczenie w przypadkach, w których niebezpieczne produkty mogą wywrzeć szkodliwy wpływ na środowisko.

(11)  Wzmocnienie ochrony sygnalistów przyczyniłoby się również do zapobiegania naruszeniom przepisów Euratomu w zakresie bezpieczeństwa jądrowego, ochrony radiologicznej oraz odpowiedzialnego i bezpiecznego gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi oraz do zniechęcania do naruszania tych przepisów. Ochrona ta wniosłaby również wkład w usprawnienie egzekwowania istniejących przepisów zmienionej dyrektywy o bezpieczeństwie jądrowym(13) w kwestiach dotyczących skutecznej kultury bezpieczeństwa jądrowego oraz, w szczególności, w kwestiach uregulowanych w art. 8b ust. 2 lit. a), na mocy którego na właściwy organ regulacyjny nałożono m.in. wymóg ustanowienia systemów zarządzania przyznających właściwy priorytet bezpieczeństwu jądrowemu i propagujących, na wszystkich poziomach personelu i kadry zarządzającej, możliwość kwestionowania skutecznej realizacji odnośnych zasad i praktyk bezpieczeństwa oraz odpowiednio wczesnego zgłaszania przez personel problemów związanych z bezpieczeństwem.

(12)  Podobne względy przemawiają za wprowadzeniem mechanizmu ochrony sygnalistów, który będzie opierał się na istniejących przepisach i pozwoli zapobiegać naruszeniom przepisów UE w obszarze łańcucha żywnościowego, a w szczególności w kwestiach dotyczących bezpieczeństwa żywności i pasz, a także zdrowia i dobrostanu zwierząt oraz ochrony zwierząt. Poszczególne przepisy unijne opracowane w tych dziedzinach są ze sobą ściśle powiązane. W rozporządzeniu (WE) nr 178/2002(14) ustanowiono ogólne zasady i wymagania, na których opierają się wszystkie unijne i krajowe środki dotyczące żywności i pasz, ze szczególnym uwzględnieniem problematyki bezpieczeństwa żywności, aby zapewnić wysoki poziom ochrony zdrowia ludzkiego i interesów konsumentów w kwestiach związanych z żywnością oraz aby zagwarantować sprawne funkcjonowanie rynku wewnętrznego. Wspomniane rozporządzenie stanowi m.in., że podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze i paszowe nie mogą zniechęcać swoich pracowników ani innych osób do współpracy z właściwymi organami, jeżeli taka współpraca może przyczynić się do zapobieżenia ryzyku związanemu z żywnością, zmniejszenia tego ryzyka lub jego wyeliminowania. Prawodawca Unii przyjął podobne podejście w dziedzinie „prawa o zdrowiu zwierząt”, co znalazło odzwierciedlenie w rozporządzeniu (UE) 2016/429 ustanawiającym przepisy dotyczące zapobiegania chorobom zwierząt przenoszonym na zwierzęta lub na ludzi i kontroli tych chorób(15). Dyrektywa Rady 98/58/WE i dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/63/UE a także rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 i (WE) nr 1099/2009 ustanawiają zasady dotyczące ochrony i dobrostanu zwierząt podczas hodowli, transportu oraz w momencie uśmiercania.

(13)  Podobnie zgłoszenia dokonywane przez sygnalistów mogą odgrywać kluczową rolę w wykrywaniu zagrożeń dla zdrowia publicznego i ochrony konsumentów wynikających z naruszeń przepisów Unii, które w innych przypadkach mogłyby pozostać nieujawnione, a także w zapobieganiu tym zagrożeniom, ich ograniczaniu lub eliminowaniu. Problematyka ochrony konsumentów jest w szczególności ściśle powiązana z przypadkami, w których produkty niebezpieczne mogą wyrządzić konsumentom poważne szkody. ▌

(14)  Ochrona prywatności i danych osobowych zapisana w art. 7 i 8 Karty praw podstawowych to kolejny obszar, w którym sygnaliści mogą pomóc w ujawnianiu naruszeń prawa Unii mogących ▌ zaszkodzić interesowi publicznemu. Podobnie jest w przypadku naruszeń przepisów dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa sieci i informacji(16), w której wprowadzono wymóg zgłaszania incydentów (w tym incydenty niewiążące się z naruszeniem danych osobowych), a także wymogi w zakresie bezpieczeństwa dla podmiotów świadczących kluczowe usługi w wielu różnych sektorach (np. w sektorze energetycznym, sektorze ochrony zdrowia, sektorze transportu, sektorze bankowości itp.) oraz dla dostawców kluczowych usług cyfrowych (np. usług przetwarzania w chmurze) i dla dostawców podstawowych mediów, takich jak woda, energia elektryczna i gaz. Zgłaszanie przez sygnalistów nieprawidłowości w tej dziedzinie ma szczególną wartość dla zapobiegania incydentom bezpieczeństwa, które mogłyby wywrzeć wpływ na kluczowe obszary działalności gospodarczej i społecznej oraz na powszechnie wykorzystywane usługi cyfrowe, a także wszelkim naruszeniom unijnych przepisów o ochronie danych. Zgłoszenia dokonywane przez sygnalistów ułatwiają zapewnienie ciągłości świadczenia usług o kluczowym znaczeniu dla funkcjonowania rynku wewnętrznego i dla dobrostanu społeczeństwa.

(15)  Ponadto ochrona interesów finansowych Unii, która wiąże się ze zwalczaniem nadużyć finansowych, korupcji i wszelkich innych nielegalnych działań wywierających wpływ na wydatki Unii, pobór dochodów i środków finansowych Unii lub aktywa Unii, stanowi jeden z kluczowych obszarów, w których egzekwowanie prawa Unii wymaga usprawnienia. Wzmocnienie ochrony interesów finansowych Unii obejmuje również kwestie związane z wykonaniem budżetu Unii przeznaczonego na wydatki ponoszone na podstawie Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej. Brak skutecznego egzekwowania przepisów w dziedzinie związanej z interesami finansowymi Unii, w tym w przypadkach dotyczących nadużyć finansowych i korupcji, do których dochodzi na szczeblu krajowym, skutkuje zmniejszeniem dochodów Unii i prowadzi do sprzeniewierzania środków finansowych UE, co może zakłócić inwestycje publiczne i wzrost gospodarczy oraz obniżyć zaufanie obywateli do działań podejmowanych przez UE. Art. 325 TFUE zobowiązuje Unię i państwa członkowskie do zwalczania takich działań. Stosowne środki Unii w tym zakresie obejmują w szczególności rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 2988/95, uzupełnione w odniesieniu do najpoważniejszych rodzajów działań związanych z nadużyciami finansowymi dyrektywą (UE) 2017/1371 i Konwencją z dnia 26 lipca 1995 r. sporządzoną na podstawie artykułu K.3 Traktatu o Unii Europejskiej, o ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich, w tym jej protokołami: z dnia 27 września 1996 r.(17), z dnia 29 listopada 1996 r.(18) i z dnia 19 czerwca 1997 r. (konwencja i protokoły pozostające w mocy w odniesieniu do państw członkowskich, które nie są związane dyrektywą (UE) 2017/1372), a także rozporządzenie Rady (EU, Euratom) nr 883/2013 (OLAF).

(16)  Należy również ustanowić wspólne minimalne normy ochrony sygnalistów w odniesieniu do naruszeń związanych z rynkiem wewnętrznym, o którym mowa w art. 26 ust. 2 TFUE. Ponadto zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości środki Unii mające na celu ustanowienie lub funkcjonowanie rynku wewnętrznego powinny przyczyniać się do eliminowania istniejących lub pojawiających się przeszkód w swobodnym przepływie towarów lub przeszkód w zakresie swobody świadczenia usług lub usuwania zakłóceń konkurencji.

(17)  Ochrona sygnalistów służąca usprawnieniu egzekwowania unijnego prawa konkurencji, w tym przepisów dotyczących pomocy państwa, przyczyniłaby się do zagwarantowania wydajnego funkcjonowania rynków w Unii i zapewnienia przedsiębiorstwom równych szans oraz przyniosłaby korzyści konsumentom. Jeżeli chodzi o reguły konkurencji mające zastosowanie do przedsiębiorstw, znaczenie zgłoszeń dokonywanych przez osoby znajdujące się wewnątrz danej organizacji dla wykrywania przypadków naruszenia prawa konkurencji zostało już uznane poprzez stosowanie unijnej polityki łagodzenia kar, a także poprzez niedawne wprowadzenie przez Komisję Europejską narzędzia anonimowego sygnalizowania nieprawidłowości. Naruszenia dotyczące konkurencji i pomocy państwa są związane z art. 101, 102, 106, 107 i 108 TFUE i z przepisami prawa wtórnego przyjętego na potrzeby stosowania tych artykułów.

(18)  Działania prowadzące do naruszenia przepisów o podatku od osób prawnych i praktyki mające na celu uzyskanie korzyści podatkowej i uchylenia się od zobowiązań prawnych, a tym samym sprzeczne z przedmiotem lub celem właściwych przepisów dotyczących podatku od osób prawnych, wywierają negatywny wpływ na prawidłowe funkcjonowanie rynku wewnętrznego. Mogą one również prowadzić do nieuczciwej konkurencji podatkowej i szeroko zakrojonego uchylania się od opodatkowania oraz zakłócać równość szans przedsiębiorstw i prowadzić do uszczuplenia dochodów podatkowych państw członkowskich i całości budżetu unijnego. Niniejsza dyrektywa przewiduje ochronę przed odwetem dla osób zgłaszających praktyki mające na celu uchylanie się od opodatkowania lub dopuszczanie się nadużyć, które to praktyki w przeciwnym wypadku pozostałyby niewykryte; ma to na celu zwiększenie zdolności właściwych organów do gwarantowania prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego i usuwania zakłóceń i barier w handlu, które negatywnie wpływają na konkurencyjność przedsiębiorstw na rynku wewnętrznym, i jest bezpośrednio związane z przepisami dotyczącymi swobodnego przepływu oraz ma też znaczenie dla stosowania zasad pomocy państwa. Ochrona sygnalistów stanowi uzupełnienie niedawnych inicjatyw Komisji na rzecz zwiększenia przejrzystości i wymiany informacji w dziedzinie opodatkowania oraz utworzenia sprawiedliwszego otoczenia związanego z podatkiem od osób prawnych w Unii – służy ona zwiększeniu skuteczności działań państw członkowskich w kwestii wykrywania praktyk mających na celu uchylanie się od opodatkowania lub dopuszczanie się nadużyć, które to praktyki w przeciwnym wypadku pozostałyby niewykryte, oraz zniechęcaniu do stosowania takich praktyk , choć niniejsza dyrektywa nie harmonizuje przepisów prawa materialnego ani przepisów wykonawczych z zakresu podatków.

(19)  Art. 1 ust. 1 lit a) określa zakres przedmiotowy niniejszej dyrektywy poprzez odniesienie do wykazu aktów Unii przedstawionego w załączniku (części I i II). Oznacza to, że w przypadkach, w których z kolei te akty Unii określają swój zakres przedmiotowy poprzez odniesienie do innych aktów Unii wymienionych w swoich załącznikach, również te inne akty wchodzą w zakres przedmiotowy niniejszej dyrektywy. Ponadto odniesienie do aktów wymienionych w załączniku należy rozumieć jako obejmujące wszystkie krajowe i unijne środki wykonawcze lub delegowane przyjęte na podstawie tych aktów. Co więcej, odniesienie do aktów Unii wymienionych w załączniku do niniejszej dyrektywy należy rozumieć jako odniesienie dynamiczne, tzn. że jeśli wymieniony w załączniku akt Unii został lub zostanie zmieniony, odniesienie dotyczy zmienionego aktu; jeśli akt Unii wymieniony w załączniku został lub zostanie zastąpiony, odniesienie dotyczy nowego aktu.

(20)  Niektóre akty Unii, w szczególności te dotyczące obszaru usług finansowych, takie jak rozporządzenie (UE) nr 596/2014 w sprawie nadużyć na rynku(19) i dyrektywa wykonawcza Komisji 2015/2392 przyjęta na podstawie tego rozporządzenia(20), zawierają już szczegółowe przepisy dotyczące ochrony sygnalistów. Takie już obowiązujące przepisy Unii, w tym akty prawne wymienione w części II załącznika, powinny zachować wszelkie wymogi szczególne dopasowane do specyficznych uwarunkowań odnośnych sektorów. Ma to szczególne znaczenie dla ustalenia, które podmioty prawne prowadzące działalność w obszarze usług finansowych oraz zapobiegania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu są obecnie zobowiązane do ustanowienia wewnętrznych kanałów zgłaszania nieprawidłowości. Jednocześnie w celu zapewnienia spójności i pewności prawa we wszystkich państwach członkowskich niniejsza dyrektywa powinna mieć zastosowanie we wszystkich kwestiach nieuregulowanych na podstawie instrumentów sektorowych, które powinny być uzupełnione niniejszą dyrektywą; niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do tych kwestii w zakresie, w jakim nie są one uregulowane przedmiotowymi instrumentami, a celem jest ich pełna zgodność z minimalnymi normami. Niniejsza dyrektywa powinna zwłaszcza szczegółowo określić strukturę kanałów wewnętrznych i zewnętrznych, obowiązki właściwych organów oraz szczególne formy ochrony przed odwetem, które należy zapewnić na szczeblu krajowym. W tym względzie art. 28 ust. 4 rozporządzenia (UE) nr 1286/2014 umożliwia państwom członkowskim ustanowienie kanału na potrzeby zgłoszeń wewnętrznych w odniesieniu do dziedziny objętej niniejszym rozporządzeniem. Dla zachowania spójności z minimalnymi normami określonymi w niniejszej dyrektywie obowiązek ustanowienia kanałów na potrzeby zgłoszeń wewnętrznych, o którym mowa w art. 4 ust. 1 niniejszej dyrektywy, powinien mieć również zastosowanie w kontekście rozporządzenia (UE) nr 1286/2014.

(21)  Niniejsza dyrektywa powinna pozostawać bez uszczerbku dla ochrony zapewnianej pracownikom zgłaszającym przypadki naruszenia prawa Unii w dziedzinie zatrudnienia. W szczególności w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy zgodnie z art. 11 dyrektywy ramowej 89/391/EWG państwa członkowskie zostały już zobowiązane do zapewnienia, aby pracownicy lub przedstawiciele pracowników nie mogli być stawiani w niekorzystnej sytuacji z powodu kierowanych do pracodawcy żądań lub wniosków dotyczących zastosowania odpowiednich środków służących ograniczeniu zagrożeń dla pracowników lub usunięciu źródeł niebezpieczeństw. Pracownicy i ich przedstawiciele są upoważnieni do zwracania się do właściwych organów krajowych, jeżeli uznają, że środki podejmowane przez pracodawcę i stosowane przez niego metody są niewystarczające do zapewnienia odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa i higieny pracy.

(22)  Państwa członkowskie mogą postanowić, że zgłoszenia dotyczące skarg z zakresu relacji interpersonalnych odnoszące się wyłącznie do osoby dokonującej zgłoszenia, tzn. w przypadku skarg dotyczących konfliktu interpersonalnego między osobą dokonującą zgłoszenia a innym pracownikiem, mogą zostać skierowane do objęcia innymi dostępnymi procedurami.

(23)  Niniejsza dyrektywa pozostaje bez uszczerbku dla ochrony zapewnionej na mocy procedur dotyczących zgłaszania podejrzeń co do nielegalnej działalności, w tym o nadużyciach finansowych lub korupcji, szkodzących interesom Unii, lub o postępowaniu związanym z wykonywaniem obowiązków służbowych, które może stanowić poważne zaniedbanie w wypełnianiu zobowiązań urzędników i innych pracowników Unii Europejskiej, które to procedury ustanowiono na podstawie art. 22a, 22b i 22c Regulaminu pracowniczego urzędników Unii Europejskiej i warunków zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG, Euratom, EWWiS) nr 259/684(21). Przedmiotowa dyrektywa ma zastosowanie w przypadkach, gdy urzędnicy UE dokonują zgłoszenia w kontekście związanym z pracą, ale niedotyczącym stosunku pracy z instytucjami UE.

(24)  Bezpieczeństwo narodowe pozostaje w zakresie wyłącznej odpowiedzialności każdego państwa członkowskiego. Niniejsza dyrektywa nie powinna mieć zastosowania do zgłoszeń w sprawie naruszeń przepisów dotyczących zamówień publicznych obejmujących aspekty obronności lub bezpieczeństwa, jeśli są one objęte zakresem stosowania art. 346 TFUE, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Jeśli państwa członkowskie postanowią rozszerzyć ochronę zapewnianą przez dyrektywę na dodatkowe obszary lub akty, które nie wchodzą w jej zakres stosowania, te państwa członkowskie mogą w związku z tą kwestią przyjąć przepisy szczegółowe w celu ochrony podstawowych interesów bezpieczeństwa narodowego

(25)  Niniejsza dyrektywa powinna również pozostawać bez uszczerbku dla ochrony informacji niejawnych, które – zgodnie z prawem Unii lub przepisami ustawowymi, wykonawczymi lub administracyjnymi obowiązującymi w danym państwie członkowskim – muszą być chronione przed nieuprawnionym dostępem ze względów bezpieczeństwa. Ponadto przepisy niniejszej dyrektywy nie powinny ▌ wpływać na zobowiązania wynikające z decyzji Komisji (UE, Euratom) 2015/444 z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie przepisów bezpieczeństwa dotyczących ochrony informacji niejawnych UE ani na zobowiązania wynikające z decyzji Rady z dnia 23 września 2013 r. w sprawie przepisów bezpieczeństwa dotyczących ochrony informacji niejawnych UE.

(26)  W świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej niniejsza dyrektywa nie powinna wpływać na ochronę poufności wymiany informacji między prawnikami a ich klientami („prawnicza tajemnica zawodowa”) przewidzianą w prawie krajowym i w stosownych przypadkach w prawie Unii. Ponadto dyrektywa nie powinna wpływać na obowiązek utrzymania poufności wymiany informacji między świadczeniodawcami opieki zdrowotnej, w tym terapeutami, a ich pacjentami i poufności dokumentacji medycznej („prywatność medyczna”) przewidziany w prawie krajowym i prawie Unii.

(27)  Przedstawiciele innych zawodów mogą kwalifikować się do ochrony na mocy niniejszej dyrektywy, w przypadku gdy zgłaszają informacje chronione na mocy mających zastosowanie zasad zawodowych, pod warunkiem że zgłoszenie tych informacji jest niezbędne do ujawnienia naruszenia objętego zakresem stosowania niniejszej dyrektywy.

(28)  Choć niniejsza dyrektywa przewiduje, pod pewnymi warunkami, częściowe zwolnienie z odpowiedzialności, w tym z odpowiedzialności karnej, w przypadku naruszenia poufności, nie wpływa ona na krajowe przepisy dotyczące postępowania karnego, w szczególności te mające na celu zagwarantowanie rzetelności dochodzeń i postępowań lub prawa do obrony osób, których dotyczy zgłoszenie. Pozostaje to bez uszczerbku dla wprowadzania środków ochrony do innych rodzajów krajowego prawa procesowego, szczególnie odnośnie do przeniesienia ciężaru dowodu w krajowych postępowaniach administracyjnych, cywilnych lub dotyczących prawa pracy.

(29)  Niniejsza dyrektywa nie powinna mieć wpływu na przepisy krajowe dotyczące korzystania z przysługujących przedstawicielom pracowników praw do informacji, konsultacji i uczestnictwa w negocjacjach zbiorowych i do obrony praw pracowniczych. Powinno to pozostawać bez uszczerbku dla poziomu ochrony przyznanego na mocy niniejszej dyrektywy.

(30)  Niniejsza dyrektywa nie powinna mieć zastosowania do przypadków, w których osoby, w oparciu o udzieloną przez nie świadomą zgodę, zostały uznane za informatorów lub zarejestrowane jako informatorzy w bazach danych zarządzanych przez wyznaczone organy na szczeblu krajowym, takie jak organy celne, i dokonują zgłoszenia naruszeń organom ścigania, otrzymując w zamian nagrodę lub wynagrodzenie. Takie zgłoszenia dokonywane są na podstawie specjalnych procedur – mających na celu zagwarantowanie anonimowości tych osób, by chronić ich integralność cielesną – i za pośrednictwem innych kanałów, niż te przewidziane w niniejszej dyrektywie.

(31)  Osoby przekazujące informacje na temat zagrożeń lub szkód dla interesu publicznego pozyskane w związku z wykonywaną przez nie działalnością zawodową korzystają z przysługującego im prawa do wolności wypowiedzi. Prawo do wolności wypowiedzi i informacji zagwarantowane w art. 11 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej („karta”) i w art. 10 europejskiej konwencji praw człowieka (EKPC) obejmuje prawo do otrzymywania i przekazywania informacji, a także wolność i pluralizm mediów.

(32)  Dlatego też niniejsza dyrektywa opiera się na orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dotyczącym prawa do wolności wypowiedzi oraz na zasadach opracowanych na tej podstawie przez Radę Europy w jej zaleceniu z 2014 r. w sprawie ochrony sygnalistów(22).

(33)  Aby korzystać z ochrony, osoby dokonujące zgłoszenia powinny mieć uzasadnione przekonanie, w świetle okoliczności i informacji, jakimi dysponują w momencie zgłaszania, że zgłaszane przez nie kwestie są prawdziwe. Stanowi to niezbędne zabezpieczenie przed zgłoszeniami dokonywanymi w złej wierze, niepoważnymi lub stanowiącymi nadużycie, i gwarantuje, że osoby, które w momencie zgłaszania celowo i świadomie przekazały błędne lub wprowadzające w błąd informacje, nie będą korzystały z ochrony. Jednocześnie gwarantuje to, że osoba dokonująca zgłoszenia nie zostanie pozbawiona ochrony w przypadku, gdy zamieści nieścisłe informacje w swoim zgłoszeniu wskutek niezamierzonego błędu. Podobnie osoby dokonujące zgłoszenia powinny być uprawnione do ochrony na mocy niniejszej dyrektywy, jeżeli mają uzasadnione podstawy, by sądzić, że zgłaszane informacje są objęte jej zakresem stosowania. Motywy osoby dokonującej zgłoszenia nie powinny mieć znaczenia dla kwestii, czy przysługuje czy nie przysługuje jej ochrona.

(34)  Osobom, które dokonują zgłoszenia, zwykle przychodzi to łatwiej za pośrednictwem kanałów wewnętrznych, chyba że istnieją powody, dla których wolą dokonać zgłoszenia zewnętrznego. Badania empiryczne wykazują, że większość sygnalistów dokonuje zgłoszeń wewnętrznych w ramach organizacji, w której pracują. Zgłoszenia wewnętrzne są również najlepszym sposobem na przekazanie informacji osobom, które mogą przyczynić się do wczesnego i skutecznego wyeliminowania zagrożeń dla interesu publicznego. Jednocześnie osoba dokonująca zgłoszenia powinna móc wybrać najwłaściwszy kanał do tego celu w zależności od indywidualnych okoliczności danej sprawy. Ponadto konieczna jest ochrona w zakresie ujawnień publicznych z uwzględnieniem zasad demokracji, takich jak przejrzystość i rozliczalność, oraz praw podstawowych, takich jak wolność wypowiedzi i wolność mediów, przy jednoczesnym zachowaniu równowagi między interesem pracodawców w zakresie zarządzania organizacjami i ochrony ich interesów a interesem społeczeństwa w zakresie ochrony przed szkodą – zgodnie z kryteriami opracowanymi w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

(35)  Bez uszczerbku dla istniejących obowiązków, na mocy prawa Unii, w zakresie anonimowego zgłaszania naruszeń, państwa członkowskie mogą zdecydować o tym, czy podmioty prywatne lub publiczne i właściwe organy będą przyjmować anonimowe zgłoszenia o naruszeniach i podejmować działania w ich sprawie czy też nie. Jednakże osoby, które dokonały anonimowego zgłoszenia lub anonimowego ujawnienia publicznego wchodzącego w zakres stosowania niniejszej dyrektywy i które spełniają warunki dyrektywy, powinny być objęte ochroną na mocy niniejszej dyrektywy, jeśli po dokonaniu zgłoszenia lub ujawnienia zostaną zidentyfikowane i doświadczą odwetu.

(36)  Należy przyznać ochronę w przypadkach, gdy na mocy prawa Unii osoby dokonujące zgłoszenia kierują je do instytucji, organów lub jednostek organizacyjnych Unii, na przykład w związku z nadużyciami finansowymi na szkodę budżetu Unii.

(37)  Osoby, które pozyskują zgłaszane przez siebie informacje w ramach swojej działalności zawodowej i narażają się tym samym na ryzyko odwetu w miejscu pracy (na przykład z uwagi na fakt, że dopuszczają się naruszenia obowiązku dochowania tajemnicy lub obowiązku lojalności), wymagają szczególnej ochrony prawnej. Osobom tym należy zapewnić taką szczególną ochronę z uwagi na ich wrażliwość ekonomiczną względem osoby, od której de facto zależy ich sytuacja zawodowa. W przypadkach, w których nie istnieje taka nierównowaga sił wynikająca ze stosunku pracy (np. w przypadku zwykłych skarg lub zgłaszania nieprawidłowości przez postronnych obywateli), ochrona przed odwetem nie jest konieczna.

(38)  Skuteczne egzekwowanie prawa Unii wymaga przyznania ochrony najszerszemu możliwemu zakresowi kategorii osób, które – niezależnie od tego, czy są obywatelami Unii, czy też obywatelami państwa trzeciego – z racji prowadzonej przez nie działalności zawodowej (niezależnie od charakteru tej działalności i niezależnie od tego, czy pobierają wynagrodzenie z tytułu jej prowadzenia, czy też nie) dysponują bezpośrednim dostępem do informacji o naruszeniach, których ujawnienie leży w interesie publicznym i za których zgłoszenie mogą doświadczyć odwetu. Państwa członkowskie powinny dbać o to, by  potrzeba objęcia danej osoby ochroną była ustalana na podstawie wszystkich istotnych okoliczności danej sprawy, a nie tylko w oparciu o charakter relacji łączącej strony, tak aby zapewnić ochronę wszystkim osobom powiązanym (w szerokim znaczeniu tego słowa) z organizacją, w której doszło do naruszenia.

(39)  Ochrona ta powinna obejmować w pierwszej kolejności osoby o statusie „pracowników” w rozumieniu art. 45 ust. 1 TFUE zgodnie z wykładnią Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, tj. osoby, które przez pewien czas wykonują na rzecz innej osoby i pod jej kierownictwem określone świadczenia w zamian za wynagrodzenie. Pojęcie to obejmuje również urzędników służby cywilnej. Wspomniana ochrona powinna zatem obejmować również osoby w niestandardowych stosunkach pracy, w tym osoby zatrudnione w niepełnym wymiarze czasu pracy i osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę na czas określony, a także osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę lub na podstawie stosunku pracy z agencją pracy tymczasowej, co stanowi niepewne formy zatrudnienia, gdzie standardowe środki ochrony przed niesprawiedliwym traktowaniem są często trudne do zastosowania.

(40)  Ochrona powinna również objąć inne kategorie osób fizycznych ▌, które, mimo że nie są „pracownikami” w rozumieniu art. 45 ust. 1 TFUE, mogą odgrywać kluczową rolę w ujawnianiu naruszeń prawa i mogą znaleźć się w sytuacji wrażliwości ekonomicznej w kontekście swojej działalności zawodowej. Na przykład w dziedzinach takich jak bezpieczeństwo produktów dostawcy są znacznie bliżej źródła ewentualnych nieuczciwych i nielegalnych praktyk wytwarzania, przywozu lub dystrybucji niebezpiecznych produktów; podczas wykonywania środków finansowych Unii osoby świadczące usługi doradcze są najlepiej usytuowane do zwracania uwagi na naruszenia, których są świadkami. Takie kategorie osób, w tym usługodawcy prowadzący działalność na własny rachunek, freelancerzy, wykonawcy, podwykonawcy i dostawcy, są zazwyczaj narażone na działania odwetowe, które mogą na przykład mieć formę przedterminowego rozwiązania lub wypowiedzenia umowy o świadczenie usług, unieważnienia licencji lub zezwolenia, strat gospodarczych, utraty dochodu, przymusu, zastraszania lub mobbingu, umieszczenia na czarnej liście / bojkotu działalności lub nadszarpnięcia reputacji. Akcjonariusze lub wspólnicy i osoby wchodzące w skład organów zarządzających także mogą doświadczyć działań odwetowych, np. pod względem finansowym lub w formie zastraszania lub mobbingu, wpisania na czarną listę lub nadszarpnięcia reputacji. Ochronę należy również zapewnić osobom, które zakończyły stosunek pracy i kandydatom do pracy lub świadczenia usług na rzecz organizacji, którzy uzyskali informacje na temat naruszeń prawa podczas procesu rekrutacji lub na innym etapie negocjacji poprzedzających zawarcie umowy i którzy mogą doświadczać działań odwetowych, np. w formie negatywnej opinii o pracowniku lub wpisania na czarną listę / bojkotu działalności.

(41)  Skuteczna ochrona sygnalistów oznacza również ochronę innych kategorii osób, które, choć nie są w sensie ekonomicznym zależne od swojej działalności zawodowej, mogą mimo to doświadczyć odwetu za ujawnienie naruszeń. Odwet na wolontariuszach i stażystach otrzymujących wynagrodzenie lub nieotrzymujących wynagrodzenia może polegać na zaprzestaniu korzystania z ich usług lub wystawieniu negatywnej opinii dla przyszłego pracodawcy lub nadszarpnięciu ich reputacji bądź zniweczeniu perspektyw kariery zawodowej w inny sposób.

(42)  Skuteczne wykrywanie poważnych zagrożeń dla interesu publicznego i zapobieganie tym zagrożeniom wymaga, aby pojęcie naruszenia obejmowało również nadużycia prawa określone w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości, tj. działania lub zaniechania, które nie wydają się niezgodne z prawem w sensie formalnym, lecz są sprzeczne z przedmiotem lub celem prawa.

(43)  Skuteczne zapobieganie naruszeniom prawa Unii wymaga zapewnienia ochrony osobom, które dostarczają informacji niezbędnych do ujawnienia: naruszeń, które już miały miejsce; naruszeń, których jeszcze nie popełniono, ale istnieje bardzo duże prawdopodobieństwo ich popełnienia; działań i zaniechań, co do których osoba dokonująca zgłoszenia ma uzasadnione podstawy, by uważać je za naruszenia prawa Unii; a także prób ukrycia naruszeń. Z tych samych powodów ochronę gwarantuje się również osobom, które nie dostarczają konkretnych dowodów, ale zgłaszają uzasadnione obawy lub podejrzenia. Jednocześnie ochrona nie powinna mieć zastosowania w przypadku zgłaszania informacji, które są już w pełni publicznie dostępne, ani w przypadku zgłaszania nieuzasadnionych plotek i pogłosek.

(44)  Odwet wyraża bliski związek (przyczynowo-skutkowy) między zgłoszeniem a doświadczeniem niekorzystnego traktowania, bezpośrednio lub pośrednio, przez osobę dokonującą zgłoszenia, jaki musi istnieć, aby osoba ta mogła skorzystać z ochrony prawnej. Skuteczna ochrona osób dokonujących zgłoszenia jako środek poprawy egzekwowania prawa Unii wymaga szerokiej definicji odwetu, obejmującej wszelkie działania lub zaniechania mające miejsce w kontekście związanym z pracą, które przynoszą tym osobom szkodę. Niniejsza dyrektywa nie uniemożliwia pracodawcom podejmowania decyzji związanych z zatrudnieniem, które nie są spowodowane zgłoszeniem lub ujawnieniem publicznym.

(45)  Ochronę przed odwetem jako środek chroniący wolność wypowiedzi i wolność mediów należy zapewnić zarówno osobom przekazującym informacje o działaniach lub zaniechaniach w obrębie organizacji (zgłoszenia wewnętrzne) lub organowi zewnętrznemu (zgłoszenia zewnętrzne), jak i osobom ujawniającym takie informacje opinii publicznej (np. bezpośrednio opinii publicznej za pośrednictwem platform internetowych lub mediów społecznościowych lub mediom, urzędnikom wybieranym, organizacjom społeczeństwa obywatelskiego, związkom zawodowym lub organizacjom zawodowym/biznesowym).

(46)  Sygnaliści są w szczególności ważnym źródłem dla dziennikarzy śledczych. Zapewnienie sygnalistom skutecznej ochrony przed odwetem zwiększa pewność prawa (potencjalnych) sygnalistów i tym samym zachęca do sygnalizowania naruszeń również mediom oraz ułatwia takie działania. W tym kontekście ochrona sygnalistów jako źródeł dziennikarskich ma zasadnicze znaczenie dla „strażniczej” roli, jaką pełnią dziennikarze śledczy w demokratycznym społeczeństwie.

(47)  Dla skutecznego wykrywania naruszeń prawa Unii i zapobiegania takim naruszeniom istotne jest, aby odpowiednie informacje docierały szybko do osób znajdujących się najbliżej źródła problemu, które dysponują największymi możliwościami zbadania danego problemu oraz uprawnieniami do jego rozwiązania, o ile jest to możliwe. Dlatego też co do zasady osoby dokonujące zgłoszenia powinny być zachęcane do korzystania w pierwszej kolejności z wewnętrznych kanałów i zgłaszania naruszeń swojemu pracodawcy, jeśli mogą z takich kanałów korzystać i rozsądnie oczekiwać, że zgłoszenie dokonane w taki sposób odniesie skutek. Dotyczy to w szczególności przypadków, gdy osoby dokonujące zgłoszenia uważają, że naruszeniu można skutecznie zaradzić w ramach organizacji i że nie ma ryzyka odwetu. Wymaga to również od podmiotów prawnych w sektorze prywatnym i publicznym ustanowienia odpowiednich wewnętrznych procedur przyjmowania zgłoszeń i podejmowania działań następczych w związku ze zgłoszeniami. Zachęcanie, o którym mowa powyżej, odnosi się również do przypadków, gdy takie kanały zostały ustanowione, choć nie istniał taki obowiązek na mocy prawa Unii lub prawa krajowego. Zasada ta powinna przyczynić się do promowania w organizacjach dobrej komunikacji i społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw, gdzie osoby dokonujące zgłoszeń postrzega się jako osoby istotnie przyczyniające się do samodzielnej naprawy i doskonałości.

(48)  W przypadku podmiotów prawnych w sektorze prywatnym obowiązek ustanowienia wewnętrznych kanałów zgłaszania nieprawidłowości jest proporcjonalny do ich wielkości oraz poziomu ryzyka, jakie ich działalność stwarza dla interesu publicznego. Obowiązek ten powinien mieć zastosowanie do wszystkich przedsiębiorstw zatrudniających co najmniej 50 pracowników – niezależnie od charakteru ich działalności – na podstawie obowiązku poboru VAT. Po dokonaniu odpowiedniej oceny ryzyka państwa członkowskie mogą, w szczególnych przypadkach, wymagać również od innych przedsiębiorstw ustanowienia kanałów na potrzeby zgłoszeń wewnętrznych (np. ze względu na znaczące ryzyko wynikające z ich działalności).

(49)  Niniejsza dyrektywa nie uniemożliwia państwom członkowskim zachęcania prywatnych przedsiębiorstw zatrudniających mniej niż 50 pracowników do ustanawiania wewnętrznych kanałów na potrzeby zgłoszeń i podejmowania działań następczych, w tym poprzez wprowadzenie wymogów w zakresie tych kanałów, które byłyby mniej nakazowe niż wymogi ustanowione w art. 5, pod warunkiem że wymogi takie gwarantują poufność i podejmowanie działań następczych w związku ze zgłoszeniami z zachowaniem należytej staranności.

(50)  Zwolnienie małych przedsiębiorstw i mikroprzedsiębiorstw z obowiązku ustanawiania kanałów na potrzeby zgłoszeń wewnętrznych nie powinno mieć zastosowania do przedsiębiorstw prywatnych, które są obecnie zobowiązane do ustanowienia wewnętrznych kanałów zgłaszania nieprawidłowości w świetle aktów Unii wymienionych w załączniku część I.B i część II.

(51)  Musi być jasne, że w przypadku prywatnych podmiotów prawnych, które nie zapewniają kanałów na potrzeby zgłoszeń wewnętrznych, osoby dokonujące zgłoszenia powinny mieć możliwość bezpośredniego zewnętrznego zgłaszania naruszeń właściwym organom i powinny być objęte ochroną przed odwetem przewidzianą w niniejszej dyrektywie.

(52)  W szczególności w celu zapewnienia przestrzegania przepisów dotyczących zamówień publicznych w sektorze publicznym obowiązek ustanowienia kanałów na potrzeby zgłoszeń wewnętrznych powinien mieć zastosowanie do wszystkich publicznych podmiotów prawnych na szczeblu lokalnym, regionalnym i krajowym, przy czym powinien być proporcjonalny do ich wielkości.

(53)  Pod warunkiem zapewnienia poufności tożsamości osoby dokonującej zgłoszenia każdy prywatny i publiczny podmiot prawny sam określa, jakiego rodzaju kanały dokonywania zgłoszeń ustanowi. W szczególności kanały te powinny umożliwiać składanie zgłoszeń pisemnych drogą pocztową, za pośrednictwem fizycznych skrzynek skarg lub na platformie online (intra- lub internetowej) bądź zgłoszeń ustnych – za pośrednictwem gorącej linii lub innego systemu komunikacji głosowej. Na wniosek osoby dokonującej zgłoszenia takie kanały powinny również umożliwiać organizowanie w rozsądnym terminie spotkań bezpośrednich.

(54)  Do przyjmowania zgłoszeń w imieniu podmiotów prywatnych i publicznych mogą również zostać upoważnione osoby trzecie, pod warunkiem że zapewniają należyte gwarancje poszanowania niezależności, poufności, ochrony danych i zachowania tajemnicy. Mogą to być dostawcy platform na potrzeby zgłoszeń zewnętrznych, zewnętrzni doradcy, audytorzy, przedstawiciele związków zawodowych lub przedstawiciele pracowników.

(55)  Bez uszczerbku dla ochrony, jaka przysługuje na mocy innych przepisów unijnych i krajowych przedstawicielom związków zawodowych lub przedstawicielom pracowników z tytułu ich roli, powinna im także przysługiwać ochrona przewidziana w niniejszej dyrektywie, zarówno w przypadku gdy dokonują zgłoszenia jako pracownicy, jak i w przypadku gdy udzielają porad i wsparcia osobie dokonującej zgłoszenia.

(56)  Procedury na potrzeby zgłoszeń wewnętrznych powinny umożliwiać prywatnym podmiotom prawnym przyjmowanie zgłoszeń od pracowników podmiotu i jego jednostek zależnych lub powiązanych (grupy), ale także, w miarę możliwości, od wszelkich przedstawicieli i dostawców grupy oraz każdej osoby, która uzyskuje informacje w ramach swojej działalności zawodowej związanej z danym podmiotem i grupą, i badanie tych zgłoszeń z zachowaniem pełnej poufności.

(57)  Wybór najwłaściwszych osób lub wydziałów w ramach prywatnego podmiotu prawnego, które mają zostać wyznaczone jako właściwe do przyjmowania zgłoszeń i podejmowania działań następczych w związku z tymi zgłoszeniami, zależy od struktury danego podmiotu, ale w każdym przypadku ich funkcja powinna zapewniać brak konfliktu interesów i niezależność. W przypadku mniejszych podmiotów funkcja ta może być podwójną funkcją sprawowaną przez osobę odpowiedzialną za określone zadania w przedsiębiorstwie, której stanowisko umożliwia zgłaszanie naruszeń bezpośrednio dyrektorowi organizacji, może to być np. dyrektor ds. zgodności z przepisami lub dyrektor ds. zasobów ludzkich, urzędnik ds. etyki, urzędnik ds. prawnych lub ds. prywatności, dyrektor finansowy, dyrektor ds. audytu lub członek zarządu.

(58)  W kontekście zgłoszeń wewnętrznych informowanie – w granicach dozwolonych prawem i w jak najbardziej kompleksowy sposób – osoby dokonującej zgłoszenia o działaniach następczych związku ze zgłoszeniem ma zasadnicze znaczenie dla budowania zaufania do skuteczności ogólnego systemu ochrony sygnalistów oraz zmniejsza prawdopodobieństwo kolejnych niepotrzebnych zgłoszeń lub ujawnień publicznych. Osobę dokonującą zgłoszenia należy poinformować w rozsądnym terminie o planowanych lub podjętych działaniach następczych w związku ze zgłoszeniem i o powodach tych działań (np. o skierowaniu sprawy do innych kanałów lub procedur w przypadku zgłoszeń dotyczących jedynie praw indywidualnych osoby dokonującej zgłoszenia, o zakończeniu postępowania z powodu braku wystarczających dowodów lub z innych powodów, o wszczęciu wewnętrznego postępowania wyjaśniającego oraz ewentualnie o dokonanych w jego toku ustaleniach lub środkach podjętych w celu zaradzenia podniesionej kwestii, o skierowaniu sprawy do właściwego organu w celu przeprowadzenia dalszego dochodzenia), o ile informacje te pozostaną bez uszczerbku dla wewnętrznego postępowania wyjaśniającego lub dochodzenia lub dla praw osoby, której dotyczy zgłoszenie. We wszystkich przypadkach osobę dokonującą zgłoszenia należy informować o postępach i wynikach dochodzenia. Osoba ta może też być proszona o przekazanie dalszych informacji w toku dochodzenia, przy czym nie nakłada się na nią takiego obowiązku.

(59)  Wspomniany powyżej rozsądny termin nie powinien przekraczać łącznie trzech miesięcy. Jeżeli odpowiednie działania następcze są nadal ustalane, należy poinformować osobę dokonującą zgłoszenia o tym fakcie i o wszelkich dalszych informacjach zwrotnych, jakich powinna się spodziewać.

(60)  Osoby, które rozważają zgłoszenie naruszeń prawa Unii, powinny mieć możliwość podjęcia świadomej decyzji o tym, czy, jak i kiedy dokonać zgłoszenia. Podmioty prywatne i publiczne, które ustanowiły procedury na potrzeby zgłoszeń wewnętrznych, udzielają informacji na temat tych procedur, a także na temat procedur dokonywania zgłoszeń zewnętrznych do odpowiednich właściwych organów. Takie informacje muszą być łatwo zrozumiałe i dostępne, w tym, o ile to możliwe, także dla innych osób – poza pracownikami – które mają kontakt z danym podmiotem w ramach swojej działalności zawodowej, takich jak usługodawcy, dystrybutorzy, dostawcy i partnerzy handlowi. Przykładowo takie informacje mogą być umieszczane w widocznym miejscu dostępnym dla wszystkich tych osób oraz na stronie internetowej podmiotu, a także mogą być uwzględniane w programach kursów i szkoleń na temat etyki i uczciwości.

(61)  Skuteczne wykrywanie naruszeń prawa Unii i zapobieganie tym naruszeniom wymaga zapewnienia, aby potencjalni sygnaliści mogli łatwo i z zachowaniem pełnej poufności przekazywać posiadane przez siebie informacje odpowiednim właściwym organom, które mogą przeprowadzić dochodzenie i rozwiązać problem, w miarę możliwości.

(62)  Może się zdarzyć, że kanały wewnętrzne nie istnieją lub że zostały wykorzystane, lecz nie funkcjonowały prawidłowo (na przykład zgłoszenie nie zostało rozpatrzone z zachowaniem należytej staranności lub w rozsądnym terminie lub nie podjęto – mimo potwierdzających zarzuty wyników postępowania – odpowiednich działań w celu zaradzenia problemowi naruszenia prawa).

(63)  Istnieją też przypadki, gdy nie można było racjonalnie oczekiwać, by wykorzystanie kanałów wewnętrznych funkcjonowało prawidłowo. Chodzi zwłaszcza o sytuacje, w których osoby dokonujące zgłoszenia mają uzasadnione powody, by sądzić, że (i) doświadczą odwetu w związku z dokonaniem zgłoszenia, w tym na skutek naruszenia poufności ich tożsamości, oraz że (ii) właściwe organy byłyby lepiej przygotowane do podjęcia skutecznych działań w celu zaradzenia naruszeniu, ponieważ, na przykład, osoba, na której spoczywa ostateczna odpowiedzialność w kontekście związanym z pracą, uczestniczy w naruszeniu lub istnieje ryzyko ukrycia naruszenia albo ukrycia lub zniszczenia dowodów, lub ogólniej, że w innym wypadku mogłaby być zagrożona skuteczność działań dochodzeniowych właściwych organów (np. w przypadku zgłoszeń dotyczących karteli lub innych naruszeń zasad konkurencji), lub ponieważ w związku z naruszeniem konieczne są pilne działania służące na przykład ochronie życia, zdrowia i bezpieczeństwa osób lub ochronie środowiska. W każdym przypadku osoby dokonujące zgłoszenia zewnętrznego do właściwych organów lub – w stosownych przypadkach – instytucji, organu lub jednostki organizacyjnej Unii podlegają ochronie. Niniejsza dyrektywa przyznaje również ochronę wówczas, gdy osoby dokonujące zgłoszenia są zobowiązane na mocy prawa Unii lub prawa krajowego, by zwrócić się do właściwego organu krajowego na przykład w ramach swoich zadań i obowiązków zawodowych lub dlatego, że dane naruszenie stanowi przestępstwo.

(64)  Brak wiary w skuteczność zgłaszania naruszeń jest jednym z głównych czynników zniechęcających potencjalnych sygnalistów. Uzasadnia to nałożenie na właściwe organy wyraźnego obowiązku ustanowienia odpowiednich kanałów na potrzeby zgłoszeń zewnętrznych, podejmowania z zachowaniem należytej staranności działań następczych w związku z otrzymanymi zgłoszeniami oraz przekazywania w rozsądnym terminie osobom dokonującym zgłoszenia informacji zwrotnych.

(65)  Wyznaczenie organów właściwych do przyjmowania zgłoszeń w sprawie naruszeń objętych zakresem stosowania niniejszej dyrektywy i do podejmowania odpowiednich działań następczych w związku z tymi zgłoszeniami jest zadaniem państw członkowskich. Takimi właściwymi organami mogą być organy sądowe, regulacyjne, lub nadzorcze mające kompetencje w odnośnych szczególnych dziedzinach lub organy o bardziej ogólnych kompetencjach na centralnym szczeblu państwowym, organy ścigania, organy antykorupcyjne lub rzecznicy praw obywatelskich.

(66)  Jako odbiorcy zgłoszeń organy wyznaczone jako właściwe powinny posiadać niezbędne zdolności i uprawnienia do zapewnienia odpowiednich działań następczych, w tym do oceny prawdziwości zarzutów zawartych w zgłoszeniu oraz do zaradzenia zgłoszonym naruszeniom ▌poprzez wszczęcie wewnętrznego postępowania wyjaśniającego, dochodzenia, postępowania karnego lub podjęcie działań w celu odzyskania środków lub innych odpowiednich działań naprawczych zgodnie z przyznanymi uprawnieniami, lub powinny posiadać niezbędne uprawnienia do skierowania zgłoszenia do innego organu, który powinien zbadać zgłoszone naruszenie i zadbać o podjęcie odpowiednich działań następczych przez taki organ. W szczególności, w przypadku gdy państwa członkowskie pragną ustanowić kanały zewnętrzne na centralnym szczeblu państwowym, na przykład w dziedzinie pomocy państwa, powinny wprowadzić odpowiednie zabezpieczenia w celu zapewnienia, by przestrzegane były wymogi niezależności i autonomii określone w niniejszej dyrektywie. Ustanowienie takich kanałów zewnętrznych nie wypływa na uprawnienia państw członkowskich lub Komisji dotyczące nadzoru w dziedzinie pomocy państwa, a niniejsza dyrektywa nie wpływa na wyłączne uprawnienia Komisji do stwierdzania spełniania warunków dotyczących środków pomocy państwa , w szczególności w myśl art. 107 ust. 3 TFUE. W odniesieniu do naruszeń art. 101 i 102 TFUE państwa członkowskie powinny wyznaczyć jako właściwe organy te organy, o których mowa w art. 35 rozporządzenia (WE) nr 1/2003, bez uszczerbku dla uprawnień Komisji w tej dziedzinie.

(67)  Właściwe organy powinny również przekazywać osobie dokonującej zgłoszenia informacje zwrotne na temat planowanych lub podjętych działań następczych (np. skierowania sprawy do innego organy, zakończenia postępowania z powodu braku wystarczających dowodów lub z innych powodów, wszczęcia dochodzenia oraz ewentualnie na temat dokonanych w jego toku ustaleń lub środków podjętych w celu zaradzenia podniesionej kwestii), a także na temat powodów uzasadniających te działania następcze. Komunikaty dotyczące ostatecznego wyniku dochodzenia nie powinny mieć wpływu na mające zastosowanie przepisy Unii, w tym przepisy przewidujące ewentualne ograniczenia w zakresie publikowania decyzji w dziedzinie rozporządzenia finansowego. Powinno to mieć zastosowanie odpowiednio w dziedzinie opodatkowania osób prawnych, jeżeli w mającym zastosowanie prawie krajowym przewidziano podobne ograniczenia.

(68)  Podjęcie działań następczych i przekazanie informacji zwrotnych powinno nastąpić w rozsądnym terminie; jest to uzasadnione potrzebą szybkiego rozwiązania problemu, który może być przedmiotem zgłoszenia, oraz potrzebą unikania niepotrzebnego podawania informacji do wiadomości publicznej. Taki termin nie powinien przekraczać trzech miesięcy, ale może zostać w razie potrzeby wydłużony do sześciu miesięcy ze względu na szczególne okoliczności sprawy, zwłaszcza charakter i złożoność przedmiotu zgłoszenia, który może wymagać długotrwałego dochodzenia.

(69)  W prawie Unii w określonych dziedzinach, takich jak nadużycia na rynku(23), lotnictwo cywilne(24) czy bezpieczeństwo działalności związanej ze złożami ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich(25), przewidziano już ustanowienie kanałów na potrzeby zgłoszeń wewnętrznych i zewnętrznych. Określone w niniejszej dyrektywie obowiązki ustanowienia takich kanałów powinny w jak największym stopniu opierać się na istniejących kanałach przewidzianych w szczegółowych aktach Unii.

(70)  Komisja Europejska, a także niektóre organy i jednostki organizacyjne Unii, takie jak Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), Europejska Agencja Bezpieczeństwa Morskiego (EMSA), Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA), Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA) i Europejska Agencja Leków (EMA), dysponują kanałami i procedurami służącymi do przyjmowania zgłoszeń zewnętrznych w sprawie naruszeń objętych zakresem stosowania niniejszej dyrektywy zapewniającymi głównie poufność tożsamości osób dokonujących zgłoszenia. Niniejsza dyrektywa pozostaje bez uszczerbku dla takich kanałów i procedur na potrzeby zgłoszeń zewnętrznych, o ile takie istnieją, ale zapewni osobom, które zgłaszają naruszenia tym instytucjom, organom lub jednostkom organizacyjnym Unii, korzystanie ze wspólnych minimalnych norm ochrony w całej Unii.

(71)  W celu zapewnienia skuteczności procedur podejmowania działań następczych w związku ze zgłoszeniami i procedur służących zaradzeniu naruszeniom odnośnych przepisów Unii państwa członkowskie powinny mieć możliwość podejmowania środków, by zmniejszyć obciążenia właściwych organów wynikające ze zgłoszeń dotyczących naruszeń przepisów objętych zakresem stosowania niniejszej dyrektywy, które to naruszenia mają niewielką wagę, zgłoszeń powtarzających się lub zgłoszeń dotyczących naruszeń przepisów pomocniczych (np. przepisów dotyczących obowiązków w zakresie dokumentacji i powiadamiania). Takie środki mogą polegać na umożliwieniu właściwym organom stwierdzenia, po uprzedniej należytej ocenie sprawy, że zgłoszone naruszenie ma wyraźnie niewielką wagę i nie wymaga podjęcia dalszych działań następczych zgodnie z niniejszą dyrektywą. Państwa członkowskie mogą również przewidzieć, że właściwe organy zamykają postępowanie w ramach procedury w przypadku powtarzających się zgłoszeń, w których nie zawarto żadnych nowych istotnych informacji w porównaniu z wcześniejszym, zamkniętym już zgłoszeniem, chyba że nowe okoliczności prawne lub faktyczne uzasadniają podjęcie innych działań następczych. Ponadto państwa członkowskie mogą zezwolić, by w przypadku napływu wielu zgłoszeń właściwe organy zajmowały się w trybie priorytetowym zgłoszeniami dotyczącymi poważnych naruszeń lub naruszeń związanych z zasadniczymi przepisami objętymi zakresem stosowania niniejszej dyrektywy.

(72)  Jeżeli jest to przewidziane w prawie krajowym lub prawie Unii, właściwe organy powinny przekazywać sprawy lub istotne informacje odpowiednim instytucjom, organom lub jednostkom organizacyjnym Unii, w tym – do celów niniejszej dyrektywy – Europejskiemu Urzędowi ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) i Prokuraturze Europejskiej (EPPO), bez uszczerbku dla możliwości zwrócenia się bezpośrednio do takich organów lub jednostek organizacyjnych przez osobę dokonującą zgłoszenia.

(73)  W wielu obszarach polityki objętych zakresem stosowania niniejszej dyrektywy istnieją mechanizmy współpracy, za pośrednictwem których właściwe organy krajowe wymieniają informacje i prowadzą działania następcze w związku z naruszeniami prawa Unii, które mają wymiar transgraniczny. Przykłady takich mechanizmów obejmują mechanizm pomocy i współpracy administracyjnej w przypadku naruszeń prawodawstwa Unii dotyczącego łańcucha rolno-spożywczego na szczeblu transgranicznym i unijną sieć na rzecz przeciwdziałania fałszowaniu żywności, wspólnotowy system szybkiej informacji, sieć współpracy w zakresie ochrony konsumenta, aż po sieć ds. stosowania i egzekwowania przepisów środowiskowych europejską, sieć organów ochrony konkurencji, a także współpracę administracyjną w dziedzinie opodatkowania. Właściwe organy państw członkowskich powinny w stosownych przypadkach w pełni korzystać z takich istniejących mechanizmów współpracy w ramach wypełniania obowiązku dotyczącego podejmowania działań następczych w związku ze zgłoszeniami dotyczącymi naruszeń objętych zakresem stosowania niniejszej dyrektywy. Ponadto organy państw członkowskich mogą także współpracować poza istniejącymi mechanizmami współpracy w przypadkach naruszeń o wymiarze transgranicznym w obszarach, w których takie mechanizmy współpracy nie istnieją.

(74)  Aby umożliwić skuteczną komunikację z  personelem odpowiedzialnym za rozpatrywanie zgłoszeń, niezbędne jest, by właściwe organy posiadały i wykorzystywały przyjazne użytkownikom kanały, które są bezpieczne, zapewniają poufność przyjmowania i przetwarzania informacji przekazywanych przez osobę dokonującą zgłoszenia oraz pozwalają na przechowywanie informacji w sposób trwały i umożliwiający prowadzenie dalszego dochodzenia. Może to oznaczać konieczność oddzielenia tych kanałów od kanałów ogólnych, które są wykorzystywane przez właściwe organy do komunikacji z ogółem społeczeństwa , takich jak zwykłe publiczne systemy wnoszenia skarg, lub kanały, które właściwy organ wykorzystuje – w ramach zwykłej działalności – do komunikacji wewnętrznej i do komunikacji ze stronami trzecimi.

(75)  W celu obsługi zgłoszeń oraz w celu zapewnienia komunikacji z osobą dokonującą zgłoszenia, a także w celu prowadzenia we właściwy sposób działań następczych w związku z zgłoszeniem członkowie personelu właściwych organów, którzy są odpowiedzialni za rozpatrywanie zgłoszeń, powinni być odpowiednio przeszkoleni, między innymi w kwestii mających zastosowanie przepisów o ochronie danych.

(76)  Osoby, które zamierzają dokonać zgłoszenia, powinny mieć możliwość podjęcia świadomej decyzji o tym, czy, jak i kiedy dokonać zgłoszenia. Właściwe organy powinny zatem podawać do wiadomości publicznej informacje o zapewnianych przez właściwe organy dostępnych kanałach zgłaszania naruszeń, o obowiązujących procedurach i wyspecjalizowanych członkach personelu odpowiedzialnych za rozpatrywanie zgłoszeń w obrębie tych organów oraz powinny ułatwiać dostęp do tych informacji. Wszystkie informacje dotyczące zgłoszeń powinny być przejrzyste, zrozumiałe i wiarygodne, aby propagować zgłaszanie naruszeń, a nie zniechęcać do takich działań.

(77)  Państwa członkowskie powinny dopilnować, aby właściwe organy dysponowały odpowiednimi procedurami ochrony w zakresie przetwarzania zgłoszeń o naruszeniach i ochrony danych osobowych osób, o których mowa w tych zgłoszeniach. Takie procedury powinny zapewniać ochronę tożsamości każdej osoby dokonującej zgłoszenia, osób, których dotyczy zgłoszenie, oraz osób trzecich, o których mowa w zgłoszeniu (np. świadków lub współpracowników), na wszystkich etapach procedury.▌

(78)  Konieczne jest, aby ▌personel właściwego organu odpowiedzialny za rozpatrywanie zgłoszeń oraz członkowie personelu właściwego organu, którzy mają prawo dostępu do informacji przekazanych przez osobę dokonująca zgłoszenia, ▌przestrzegali obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej i poufności przy przekazywaniu danych zarówno w ramach właściwego organu, jak i poza ten organ, w tym w przypadku gdy właściwy organ rozpoczyna dochodzenie lub postępowanie wyjaśniające bądź angażuje się w czynności związane z egzekwowaniem przepisów w związku ze zgłoszeniem naruszeń.

(79)  Regularny przegląd procedur właściwych organów i wymiana dobrych praktyk między nimi powinny zagwarantować, by procedury te były odpowiednie, a tym samym służyły swojemu celowi.

(80)  Osoby ▌dokonujące ujawnienia publicznego powinny kwalifikować się do ochrony, w przypadku gdy mimo dokonania zgłoszenia wewnętrznego i/lub zewnętrznego nadal nie zaradzono naruszeniu, na przykład w przypadkach, gdy takie osoby mają ważne powody, by sądzić, że naruszenie nie zostało (odpowiednio) ocenione lub zbadane lub nie podjęto żadnych odpowiednich działań zaradczych. To, czy działania następcze są odpowiednie, należy oceniać według obiektywnych kryteriów, w powiązaniu z obowiązkiem dokonania przez właściwe organy oceny prawdziwości zarzutów oraz położenia kresu naruszeniu prawa Unii. Zależeć to zatem będzie od okoliczności każdej sprawy i od charakteru przepisów, które zostały naruszone. W szczególności decyzja organów stwierdzająca, że naruszenie miało wyraźnie niewielką wagę i nie wymagało działań następczych, może w myśl niniejszej dyrektywy stanowić odpowiednie działanie następcze.

(81)  Osoby bezpośrednio podające informacje do wiadomości publicznej powinny również kwalifikować się do ochrony, w przypadku gdy mają uzasadnione podstawy, by sądzić, że istnieje bezpośrednie lub oczywiste zagrożenie dla interesu publicznego lub ryzyko wystąpienia nieodwracalnej szkody, w tym ▌szkody dla integralności cielesnej.

(82)  Podobnie, takie osoby powinny kwalifikować się do ochrony, jeżeli mają uzasadnione podstawy, by sądzić, że w przypadku dokonania zgłoszenia zewnętrznego grozić im będzie odwet lub istnieje niewielkie prawdopodobieństwo skutecznego zaradzenia naruszeniu z uwagi na szczególne okoliczności sprawy, takie jak ryzyko ukrycia lub zniszczenia dowodów lub ryzyko istnienia zmowy między organem a sprawcą naruszenia lub uczestnictwa organu w naruszeniu.

(83)  Ochrona poufności tożsamości osoby dokonującej zgłoszenia podczas trwania tego procesu i w toku podejmowanych następnie postępowań wyjaśniających jest jednym z zasadniczych środków ex ante zapobiegających odwetowi. Tożsamość osoby dokonującej zgłoszenia może zostać ujawniona jedynie wtedy, gdy takie ujawnienie jest koniecznym i proporcjonalnym obowiązkiem wynikającym z prawa Unii lub prawa krajowego w kontekście dochodzeń prowadzonych przez organy lub w kontekście postępowań sądowych, w szczególności w celu zagwarantowania prawa do obrony osobom, których dotyczy zgłoszenie. Taki obowiązek może wynikać w szczególności z dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/13 z dnia 22 maja 2012 r. w sprawie prawa do informacji w postępowaniu karnym. Ochrona poufności tożsamości nie powinna mieć zastosowania w przypadku, gdy osoba dokonująca zgłoszenia celowo ujawniła swoją tożsamość w kontekście ujawnienia publicznego.

(84)  Wszelkie przetwarzanie danych osobowych zgodnie z niniejszą dyrektywą, w tym wymiana lub przekazywanie danych osobowych przez właściwe organy, powinno być dokonywane zgodnie z rozporządzeniem(UE) 2016/679 i dyrektywą (UE) 2016/680(26), a każda wymiana lub każde przekazanie informacji przez właściwe organy na szczeblu unijnym powinny odbywać się zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 45/2001(27). Szczególną uwagę należy zwrócić na zasady dotyczące przetwarzania danych osobowych określone w art. 5 RODO, art. 4 dyrektywy (UE) 2016/680 i art. 4 rozporządzenia (WE) nr 45/2001 oraz zasady uwzględniania ochrony danych już w fazie projektowania i domyślnej ochrony danych określone w art. 25 RODO, art. 20 dyrektywy (UE) 2016/680 i art. XX rozporządzenia (UE) 2018/XX uchylającego rozporządzenie nr 45/2001 i decyzję nr 1247/2002/WE.

(85)  Skuteczność procedur określonych w niniejszej dyrektywie dotyczących działań następczych związanych ze zgłoszeniami naruszeń prawa Unii w dziedzinach objętych zakresem stosowania dyrektywy służy osiągnięciu ważnego celu leżącego w ogólnym interesie Unii i państw członkowskich w rozumieniu art. 23 ust. 1 lit. e) RODO, gdyż celem dyrektywy jest poprawa egzekwowania prawa i polityk Unii w określonych dziedzinach, w których naruszenia mogą powodować poważną szkodę dla interesu publicznego. Skuteczna ochrona poufności tożsamości osób dokonujących zgłoszenia jest niezbędna, by chronić prawa i wolności obywateli, w szczególności osób dokonujących zgłoszenia, jak przewidziano w art. 23 ust. 1 lit. i) RODO. Państwa członkowskie powinny zapewnić skuteczność niniejszej dyrektywy, w tym w stosownych przypadkach poprzez ograniczenie – w drodze aktów prawnych – wykonywania niektórych praw do ochrony danych osobowych osób, których dotyczy zgłoszenie, zgodnie z art. 23 ust. 1 lit. e) i i) oraz art. 23 ust. 2 RODO, w zakresie w jakim i o ile jest to konieczne, by zapobiec i zaradzić próbom utrudniania dokonywania zgłoszeń, utrudniania, udaremniania lub spowalniania działań następczych w związku ze zgłoszeniami – w szczególności dochodzeń lub próbom ustalenia tożsamości osób dokonujących zgłoszenia.

(86)  Skuteczna ochrona poufności tożsamości osób dokonujących zgłoszeń jest równie konieczna w celu ochrony praw i wolności obywateli, w szczególności osób dokonujących zgłoszeń, w przypadku gdy zgłoszenia są rozpatrywane przez organy zdefiniowane w art. 3 pkt 7 dyrektywy (UE) 2016/680. Państwa członkowskie powinny zapewnić skuteczność niniejszej dyrektywy, w tym w stosownych przypadkach poprzez ograniczenie – w drodze aktów prawnych – wykonywania niektórych praw do ochrony danych osobowych osób, których dotyczy zgłoszenie, zgodnie z art. 13 ust. 3 lit. a) i e), art. 15 ust. 1 lit. a) i e), art. 16 ust. 4 lit. a) i e) oraz art 31 ust. 5 dyrektywy (UE) 2016/680, w zakresie w jakim i o ile jest to konieczne, by zapobiec i zaradzić próbom utrudniania dokonywania zgłoszeń, utrudniania, udaremniania lub spowalniania działań następczych w związku ze zgłoszeniami – w szczególności dochodzeń lub próbom ustalenia tożsamości osób dokonujących zgłoszenia.

(87)  Państwa członkowskie powinny zapewnić odpowiednie prowadzenie rejestrów wszystkich zgłoszeń naruszeń oraz możliwość wyszukania każdego zgłoszenia, a także, w stosownych przypadkach, możliwość wykorzystania informacji otrzymanych w drodze zgłoszeń jako dowodu w ramach działań związanych z egzekwowaniem prawa.

(88)  Osobom dokonującym zgłoszenia należy zapewnić ochronę przed wszelkimi formami odwetu – zarówno bezpośredniego, jak i pośredniego – podejmowanych, zalecanych lub tolerowanych przez pracodawcę lub klienta/usługobiorcę oraz osoby pracujące dla niego lub występujące w jego imieniu, w tym współpracowników i kierowników w tej samej organizacji lub innych organizacjach, z którymi osoba dokonująca zgłoszenia kontaktuje się w kontekście związanym z pracą. Należy zapewnić ochronę przed działaniami odwetowymi podejmowanymi wobec samej osoby dokonującej zgłoszenia, ale także wobec podmiotu prawnego, który stanowi własność osoby dokonującej zgłoszenia, dla którego taka osoba pracuje lub który jest w inny sposób z nią powiązany w kontekście związanym z pracą; takie działania mogą obejmować na przykład odmowę świadczenia usług, wpisanie na czarną listę lub bojkotowanie działalności gospodarczej. Odwet pośredni obejmuje także działania podejmowane wobec osób pomagających w dokonaniu zgłoszenia lub współpracowników, lub krewnych osoby dokonującej zgłoszenia, którzy są również związani zawodowo z pracodawcą lub klientem/usługobiorcą tej osoby ▌.

(89)  Jeżeli odwet pozostaje niezakłócony i bezkarny, działa to zniechęcająco na potencjalnych sygnalistów. Wyraźny zakaz prawny działań odwetowych wywiera znaczny efekt odstraszający, który dodatkowo wzmacniają przepisy dotyczące odpowiedzialności osobistej sprawców odwetu i wymierzanych im kar.

(90)  Indywidualne porady i dokładne informacje może zapewniać jeden niezależny organ lub centrum informacyjne.

(91)  Potencjalni sygnaliści, którzy nie są pewni, w jaki sposób dokonać zgłoszenia, lub nie mają pewności, czy ostatecznie zostaną objęci ochroną, mogą zostać zniechęceni do zgłaszania naruszeń. Państwa członkowskie powinny zapewnić, aby istotne informacje dostarczane były w sposób łatwo zrozumiałyłatwo dostępny dla ogółu społeczeństwa. Konieczne jest zapewnienie nieodpłatnych, bezstronnych i poufnych porad indywidualnych dotyczących np. tego, czy dane informacje są objęte mającymi zastosowanie przepisami dotyczącymi ochrony sygnalistów, z którego kanału najlepiej korzystać oraz jakie alternatywne procedury są dostępne, w przypadku gdy informacje nie są objęte mającymi zastosowanie przepisami (zapewnienie „przewodnika”). Dostęp do takich porad może zagwarantować, że zgłoszenia będą dokonywane w odpowiedzialny sposób, za pośrednictwem odpowiednich kanałów, a naruszenia i nadużycia będą wykrywane na czas lub nawet uda im się zapobiec. Państwa członkowskie mogą zdecydować o rozszerzeniu zakresu takich porad o doradztwo prawne. W przypadku gdy takich porad na rzecz osób dokonujących zgłoszenia udzielają organizacje społeczeństwa obywatelskiego związane obowiązkiem zachowania poufności otrzymanych informacji, państwa członkowskie powinny zapewnić, by takie organizacje nie doświadczały odwetu, mającego na przykład postać szkody gospodarczej wynikającej z ograniczenia dostępu tych organizacji do finansowania lub z umieszczenia na czarnej liście, która to szkoda mogłaby utrudnić prawidłowe funkcjonowanie organizacji.

(92)  Właściwe organy powinny zapewnić osobom dokonującym zgłoszenia niezbędne wsparcie w celu umożliwienia im skutecznego dostępu do ochrony. W szczególności powinny wydać poświadczenie lub inne dokumenty niezbędne do potwierdzenia przed innymi organami lub przed sądami, że dokonanie zgłoszenia zewnętrznego miało miejsce. Zgodnie z niektórymi ramami krajowymi i w niektórych przypadkach osoby dokonujące zgłoszenia ▌mogą skorzystać z form zaświadczenia o spełnieniu przez nie warunków określonych w mających zastosowanie przepisach. Niezależnie od takich możliwości osoby te powinny mieć skuteczny dostęp do kontroli sądowej, w ramach której sąd, w oparciu o wszystkie indywidualne okoliczności sprawy, orzeka, czy spełniają one warunki określone w mających zastosowanie przepisach.

(93)  ▌Nie można powoływać się na zobowiązania prawne lub umowne osób fizycznych, takie jak klauzule lojalności w umowach lub umowy o poufności, w celu uniemożliwienia ▌ dokonania zgłoszenia, w celu odmowy ochrony lub w celu karania osób dokonujących zgłoszenia za takie działania, w przypadku gdy dostarczenie informacji objętych zakresem takich klauzul i umów jest niezbędne do celów ujawnienia naruszenia. Jeżeli te warunki są spełnione osoba dokonująca zgłoszenia nie powinna ponosić żadnej odpowiedzialności o charakterze cywilnym, karnym, administracyjnym ani związanej z zatrudnieniem. Ochrona przed poniesieniem odpowiedzialności za zgłoszenie lub ujawnienie informacji na mocy niniejszej dyrektywy jest gwarantowana w odniesieniu do informacji, co do których osoba dokonująca zgłoszenia miała uzasadnione podstawy, by sądzić, że ich zgłoszenie lub ujawnienie jest niezbędne w celu ujawnienia naruszenia zgodnie z niniejszą dyrektywą. Ochrona ta nie powinna obejmować zbędnych informacji, które osoba ta ujawniła, nie mając ku temu uzasadnionych podstaw.

(94)  W przypadkach w których osoby dokonujące zgłoszenia w sposób zgodny z prawem uzyskały zgłoszone informacje lub dokumenty zawierające te informacje lub uzyskały dostęp do tych informacji lub do dokumentów je zawierających, osoby te powinny być zwolnione z odpowiedzialności. Ma to zastosowanie również w przypadkach, gdy osoby te ujawniają treść dokumentów, do których zgodnie z prawem mają dostęp, a także w przypadkach, gdy kopiują takie dokumenty lub wynoszą je z pomieszczeń organizacji, w której są zatrudnione, wbrew klauzulom umownym lub innym klauzulom, przy założeniu że odnośne dokumenty są własnością tej organizacji. Osoby dokonujące zgłoszenia powinny również być zwolnione z odpowiedzialności w przypadkach, gdy uzyskanie odnośnych informacji lub dokumentów lub dostęp do nich wiąże się z odpowiedzialnością cywilną, administracyjną lub związaną z pracą. Przykład stanowiłyby przypadki, w których osoby dokonujące zgłoszenia uzyskały informację poprzez dostęp do poczty elektronicznej współpracownika lub plików, z których zwykle nie korzystają w ramach zakresu swojej pracy, poprzez zrobienie zdjęć pomieszczeń organizacji lub poprzez dostęp do miejsc, do których nie mają zwykle dostępu. W przypadku gdy osoby dokonujące zgłoszenia uzyskały odnośne informacje lub dokumenty lub dostęp do nich w drodze przestępstwa, takiego jak fizyczne wtargnięcie lub hakowanie, ich odpowiedzialność karna powinna być nadal regulowana właściwym prawem krajowym bez uszczerbku dla art. 15 ust. 7. Podobnie, wszelkie inne kwestie dotyczące odpowiedzialności osób dokonujących zgłoszenia i wynikające z działań lub zaniechań, które nie są związane ze zgłoszeniem i nie są niezbędne do ujawnienia naruszenia zgodnie z niniejszą dyrektywą, powinny być nadal regulowane właściwym prawem Unii lub prawem krajowym. W tych przypadkach do sądów krajowych powinna należeć ocena odpowiedzialności osób dokonujących zgłoszenia w świetle wszelkich odpowiednich informacji faktycznych i z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności danej sprawy, w tym konieczności i proporcjonalności danego działania lub zaniechania w odniesieniu do zgłoszenia lub ujawnienia.

(95)  Działania odwetowe mogą być przedstawiane jako uzasadnione względami innymi niż zgłoszenie, a osobom dokonującym zgłoszenia może być bardzo trudno udowodnić związek między nimi, podczas gdy sprawcy odwetu mogą dysponować większymi uprawnieniami i zasobami, aby udokumentować podjęte działania i ich uzasadnienie. W związku z tym, jeżeli osoba dokonująca zgłoszenia wykaże – bez zagłębiania się w sprawę – że dokonała zgłoszenia lub ujawnienia publicznego zgodnie z niniejszą dyrektywą i poniosła szkodę, ciężar dowodu powinien zostać przeniesiony na osobę, która dopuściła się szkodliwego działania, a następnie osoba ta powinna wykazać, że podjęte ▌ działanie nie było w żaden sposób powiązane ze zgłoszeniem lub ujawnieniem publicznym.

(96)  Poza wyraźnym ustanowionym w przepisach zakazem prowadzenia działań odwetowych kluczowe znaczenie ma zapewnienie osobom dokonującym zgłoszenia, które doświadczyły odwetu, dostępu do środków ochrony prawnej i odszkodowania. Odpowiedni środek ochrony prawnej w każdym przypadku będzie uzależniony od rodzaju zastosowanego środka odwetowego, a szkodę należy naprawić całkowicie zgodnie z prawem krajowym. Może on przybrać formę działań mających na celu przywrócenie do pracy (np. w przypadku zwolnienia, przeniesienia lub degradacji, wstrzymania szkolenia lub awansu) lub przywrócenia unieważnionego zezwolenia, unieważnionej licencji lub ponownego zawarcia wypowiedzianej umowy; odszkodowania za rzeczywiste i przyszłe straty finansowe (za utracone w przeszłości zarobki, ale także za przyszłą utratę dochodów, koszty związane ze zmianą zawodu); odszkodowania za inne szkody gospodarcze, takie jak koszty sądowe i koszty leczenia, oraz zadośćuczynienia za szkody niemajątkowe (ból i cierpienie).

(97)  Rodzaje działań prawnych mogą się różnić w zależności od systemu prawnego, ale powinny zapewnić faktyczne i skuteczne odszkodowanie lub zadośćuczynienie, mające charakter odstraszający i proporcjonalny w odniesieniu do poniesionej szkody. W tym kontekście istotne są zasady europejskiego filaru praw socjalnych, zwłaszcza zasada nr 7, zgodnie z którą w przypadku zwolnienia z pracy pracownicy mają prawo do uzyskania wcześniej informacji o przyczynach takiego zwolnienia oraz przysługuje im rozsądny okres wypowiedzenia. Mają oni prawo do skutecznego i bezstronnego rozstrzygania sporów, a w przypadku nieuzasadnionego zwolnienia z pracy – prawo do dochodzenia roszczeń, w tym do odpowiedniego odszkodowania. Środki ochrony prawnej ustanowione na szczeblu krajowym nie powinny zniechęcać potencjalnych przyszłych sygnalistów. Na przykład dopuszczenie odszkodowania jako alternatywy dla przywrócenia do pracy w przypadku zwolnienia może prowadzić do systematycznego stosowania takiej praktyki, w szczególności przez większe organizacje, a tym samym działać odstraszająco na przyszłych sygnalistów.

(98)  Szczególne znaczenie dla osób dokonujących zgłoszenia mają tymczasowe środki ochrony prawnej stosowane do czasu zakończenia postępowania sądowego, które może być przewlekłe. W szczególności osoby dokonujące zgłoszenia powinny mieć również dostęp do tymczasowych środków zaradczych przewidzianych w prawie krajowym w celu powstrzymania gróźb i prób podjęcia działań odwetowych lub podejmowania dalszych działań odwetowych, takich jak mobbing ▌, lub zapobiegania takim formom odwetu, jak zwolnienie z pracy, których skutki mogą być trudne do odwrócenia po upływie długiego okresu i które mogą zrujnować finansowo daną osobę – co w efekcie może poważnie zniechęcić potencjalnych sygnalistów.

(99)  Działania podejmowane przeciwko osobom dokonującym zgłoszenia poza kontekstem związanym z pracą, np. w drodze postępowania dotyczącego zniesławienia, naruszenia praw autorskich, tajemnicy przedsiębiorstwa, poufności i ochrony danych osobowych, mogą również stanowić poważny czynnik zniechęcający do sygnalizowania nieprawidłowości. W takich postępowaniach osoby dokonujące zgłoszenia powinny mieć możliwość powołania się na fakt dokonania zgłoszenia lub ujawnienia zgodnie z niniejszą dyrektywą – w ramach środka obrony, pod warunkiem że zgłoszone lub ujawnione informacje były niezbędne do ujawnienia naruszenia. W takich przypadkach to na osobie występującej o wszczęcie postępowania powinien spoczywać ciężar udowodnienia, że osoba dokonująca zgłoszenia nie spełnia warunków dyrektywy.

(100)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/943 ustanawia przepisy zapewniające wystarczający i spójny poziom naprawienia szkody na drodze cywilnej w przypadku bezprawnego pozyskiwania, wykorzystywania lub ujawniania tajemnicy handlowej. Przewiduje ona jednak również, że pozyskanie, wykorzystywanie lub ujawnienie tajemnicy handlowej uznaje się za zgodne z prawem w zakresie, w jakim jest dozwolone prawem Unii. Osoby, które ujawniają tajemnice handlowe pozyskane w kontekście związanym z pracą, powinny korzystać z ochrony gwarantowanej niniejszą dyrektywą (m.in. w zakresie nieponoszenia odpowiedzialności cywilnej), tylko o ile spełniają warunki niniejszej dyrektywy, w tym warunek stanowiący, że ujawnienie było niezbędne w celu ujawnienia naruszenia objętego zakresem przedmiotowym niniejszej dyrektywy. W przypadku, gdy warunki te zostały spełnione, ujawnienia tajemnic handlowych należy uznać za „dozwolone” przez prawo Unii w rozumieniu art. 3 ust. 2 dyrektywy (UE) 2016/943. Ponadto obie dyrektywy należy uznać za wzajemnie uzupełniające się, a przewidziane w dyrektywie (UE) 2016/943 środki ogólne, procedury i środki prawne służące naprawieniu szkody na drodze cywilnej, a także odstępstwa powinny nadal mieć zastosowanie w odniesieniu do każdego ujawnienia tajemnic handlowych nieobjętego zakresem stosowania niniejszej dyrektywy. Właściwe organy przyjmujące zgłoszenia zawierające tajemnice handlowe powinny zapewnić, by nie były one wykorzystywane ani ujawniane do innych celów poza to, co jest niezbędne do prowadzenia odpowiednich działań następczych w związku z tymi zgłoszeniami.

(101)  Znaczącym kosztem w przypadku osób dokonującym zgłoszenia sprzeciwiających się podjętym przeciwko nim działaniom odwetowym w formie postępowania sądowego mogą być związane z tym koszty sądowe i opłaty prawne. Chociaż osoby takie mogłyby uzyskać zwrot tych kosztów po zakończeniu postępowania, mogą nie być w stanie pokryć ich z góry, zwłaszcza jeżeli są bezrobotne i figurują na czarnej liście. Pomoc w postępowaniu karnym, szczególnie gdy osoby dokonujące zgłoszenia spełniają warunki dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1919(28), a ogólniej rzecz biorąc wsparcie na rzecz osób znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej – może mieć w niektórych przypadkach kluczowe znaczenie dla skutecznego egzekwowania przysługującego im prawa do ochrony.

(102)  Prawa osoby, której dotyczy zgłoszenie, powinny być chronione w celu uniknięcia nadszarpnięcia reputacji lub innych negatywnych konsekwencji. Ponadto zgodnie z art. 47 i 48 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej na każdym etapie postępowania prowadzonego w związku ze zgłoszeniem należy w pełni przestrzegać prawa do obrony i dostępu do środków prawnych przysługującego osobie, której dotyczy zgłoszenie. Państwa członkowskie powinny chronić poufność tożsamości osoby, której dotyczy zgłoszenie, oraz zagwarantować jej prawo ▌do obrony, w tym prawo do dostępu do akt, prawo do bycia wysłuchanym oraz prawo do skutecznego środka prawnego w odniesieniu do orzeczenia dotyczącego tej osoby zgodnie ze stosownymi procedurami przewidzianymi w prawie krajowym w kontekście dochodzeń lub prowadzonych następnie postępowań sądowych.

(103)  Każda osoba, która dozna uszczerbku – bezpośrednio lub pośrednio – w wyniku zgłoszenia lub ujawnienia publicznego niedokładnych lub wprowadzających w błąd informacji, powinna zachować przysługujące jej na mocy przepisów ogólnych prawo do ochrony i środków ochrony prawnej. Jeżeli tego rodzaju niedokładnego i wprowadzającego w błąd zgłoszenia lub ujawnienia publicznego dokonano celowo i świadomie, osoby, których dotyczą zgłoszenia, powinny być uprawnione do odszkodowania zgodnie z prawem krajowym.

(104)  Zapewnienie skuteczności przepisów dotyczących ochrony sygnalistów wymaga wprowadzenia kar o charakterze karnym, cywilnym lub administracyjnym. Kary dla osób podejmujących działania odwetowe lub inne niepożądane działania wobec osób dokonujących zgłoszenia mogą zniechęcać do podejmowania takich działań. Kary dla osób, które świadomie dokonały nieprawdziwego zgłoszenia lub ujawnienia publicznego, są też konieczne do zapobieżenia innym zgłoszeniom w złej wierze i zachowania wiarygodności systemu. Proporcjonalność takich kar powinna zagwarantować, że nie będą one odstraszać potencjalnych sygnalistów.

(105)  Wszelkie podjęte przez organy decyzje przynoszące szkodę prawom zagwarantowanym niniejszą dyrektywą, w szczególności decyzje przyjęte w myśl art. 6, podlegają kontroli sądowej zgodnie z art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej.

(106)  Na mocy niniejszej dyrektywy wprowadza się normy minimalne, a państwa członkowskie powinny być uprawnione do przyjmowania lub utrzymania w mocy przepisów korzystniejszych dla osoby dokonującej zgłoszenia, o ile takie przepisy pozostają bez uszczerbku dla środków ochrony osób, których dotyczy zgłoszenie. Transpozycja niniejszej dyrektywy nie stanowi w żadnych okolicznościach podstawy uzasadniającej zmniejszenie poziomu ochrony przyznanej już na mocy prawa krajowego osobom dokonującym zgłoszenia w dziedzinach, do których ma ona zastosowanie.

(107)  Zgodnie z art. 26 ust. 2 TFUE rynek wewnętrzny musi obejmować obszar bez granic wewnętrznych, w którym jest zapewniony swobodny i bezpieczny przepływ towarów i usług. Rynek wewnętrzny powinien zapewniać obywatelom Unii wartość dodaną w postaci wyższej jakości towarów i usług oraz ich większego bezpieczeństwa, zapewniając wysokie standardy w zakresie zdrowia publicznego i ochrony środowiska oraz swobodny przepływ danych osobowych. Art. 114 TFUE jest zatem właściwą podstawą prawną do przyjęcia środków niezbędnych do ustanowienia i funkcjonowania rynku wewnętrznego. Oprócz art. 114 TFUE niniejsza dyrektywa powinna mieć dodatkowe szczególne podstawy prawne do przyjmowania środków unijnych w celu uwzględnienia dziedzin, które opierają się na art. 16, ▌art. 43 ust. 2, art. 50, art. 53 ust. 1, ▌art. 91, art.100, ▌art. 168 ust. 4, art.169, art. 192 ust. 1, i art. 325 ust. 4 TFUE oraz na art. 31 traktatu ustanawiającego Euratom.

(108)  Zakres przedmiotowy niniejszej dyrektywy opiera się na identyfikacji obszarów, w których wprowadzenie ochrony sygnalistów wydaje się uzasadnione i konieczne na podstawie obecnie dostępnych dowodów. Taki zakres przedmiotowy może zostać rozszerzony na dalsze obszary lub akty Unii, jeżeli okaże się to konieczne do poprawy ich egzekwowania w świetle dowodów, które mogą się pojawić w przyszłości, lub na podstawie oceny sposobu funkcjonowania niniejszej dyrektywy.

(109)  W przypadku przyjęcia późniejszych aktów prawnych istotnych dla niniejszej dyrektywy należy wskazać w stosownych przypadkach, że dyrektywa ta będzie miała zastosowanie. W razie konieczności należy zmienić art. 1 i załącznik.

(110)  Cel niniejszej dyrektywy, tj. poprawa egzekwowania przepisów w określonych obszarach polityki i działaniach, w przypadku których naruszenia prawa Unii mogą spowodować poważne szkody dla interesu publicznego, poprzez skuteczną ochronę sygnalistów, nie może zostać w wystarczający sposób osiągnięty przez państwa członkowskie działające samodzielnie lub w sposób nieskoordynowany, natomiast może zostać lepiej osiągnięty w ramach działania Unii zapewniającego minimalne normy harmonizacji w zakresie ochrony sygnalistów. Ponadto jedynie działania podejmowane na poziomie Unii mogą zapewnić spójność istniejących przepisów unijnych w zakresie ochrony sygnalistów oraz zagwarantować odpowiednie dostosowanie tych przepisów. W związku z powyższym Unia może przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu.

(111)  Niniejsza dyrektywa nie narusza praw podstawowych i zasad uznanych w szczególności w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, a zwłaszcza w jej art. 11. W związku z tym niniejsza dyrektywa musi być wykonywana zgodnie z tymi prawami i zasadami poprzez zapewnienie pełnego poszanowania, między innymi, wolności wypowiedzi i  informacji, prawa do ochrony danych osobowych, wolności prowadzenia działalności gospodarczej, prawa do wysokiego poziomu ochrony konsumentów, prawa do wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzkiego, prawa do wysokiego poziomu ochrony środowiska, prawa do dobrej administracji, prawa do skutecznego środka prawnego i prawa do obrony.

(112)  Zgodnie z art. 28 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 45/2001 skonsultowano się z Europejskim Inspektorem Ochrony Danych,

PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:

ROZDZIAŁ I

ZAKRES STOSOWANIA, WARUNKI OBJĘCIA OCHRONĄ I DEFINICJE

Artykuł 1

Cel

Celem niniejszej dyrektywy jest poprawa egzekwowania prawa i polityki Unii w określonych dziedzinach poprzez ustanowienie wspólnych minimalnych norm zapewniających wysoki poziom ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa.

Artykuł 2

Zakres przedmiotowy

1.  ▌Niniejsza dyrektywa ustanawia wspólne minimalne normy ochrony osób zgłaszających następujące naruszenia prawa Unii:

a)  naruszenia objęte zakresem stosowania aktów Unii określonych w załączniku (część I i II) niniejszej dyrektywy w odniesieniu do następujących dziedzin:

(i)  zamówienia publiczne;

(ii)  usługi, produkty i rynki finansowe oraz zapobieganie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu;

(iii)  bezpieczeństwo produktów;

(iv)  bezpieczeństwo transportu;

(v)  ochrona środowiska;

(vi)  ochrona radiologiczna i bezpieczeństwo jądrowe;

(vii)  bezpieczeństwo żywności i pasz, zdrowie i dobrostan zwierząt;

(viii)  zdrowie publiczne;

(ix)  ochrona konsumentów;

(x)  ochrona prywatności i danych osobowych oraz bezpieczeństwo sieci i systemów informacyjnych;

b)  naruszenia mające wpływ na interesy finansowe Unii zdefiniowane w art. 325 TFUE i doprecyzowane w stosownych środkach unijnych;

c)  naruszenia dotyczące rynku wewnętrznego, o którym mowa w art. 26 ust. 2 TFUE, w tym naruszenia zasad konkurencji i zasad pomocy państwa, oraz w odniesieniu do działań, które naruszają przepisy o podatku od osób prawnych, lub praktyki mające na celu uzyskanie korzyści podatkowej sprzecznej z przedmiotem lub celem mających zastosowanie przepisów o podatku od osób prawnych.

2.  Niniejsza dyrektywa nie uniemożliwia państwom członkowskim rozszerzenia zakresu ochrony na mocy prawa krajowego w odniesieniu do dziedzin lub aktów nieobjętych ust. 1.

Artykuł 3

Związek z innymi aktami Unii i przepisami krajowymi

1.  Jeżeli w sektorowych aktach Unii wymienionych w części II załącznika przewidziano przepisy szczegółowe dotyczące zgłaszania naruszeń, przepisy te mają zastosowanie. Przepisy niniejszej dyrektywy mają zastosowanie w zakresie, w jakim dana kwestia nie jest obowiązkowo uregulowana w tych sektorowych aktach Unii.

2.  Niniejsza dyrektywa nie wpływa na odpowiedzialność państw członkowskich za zapewnienie bezpieczeństwa narodowego ani na uprawnienia tych państw do ochrony ich podstawowych interesów bezpieczeństwa. W szczególności nie ma ona zastosowania do zgłoszeń w sprawie naruszeń przepisów dotyczących zamówień publicznych obejmujących aspekty obronności lub bezpieczeństwa, chyba że są one objęte odpowiednimi instrumentami Unii.

3.  Niniejsza dyrektywa nie wpływa na stosowanie prawa Unii ani prawa krajowego dotyczących:

a)  ochrony informacji niejawnych;

b)  ochrony prawniczej i medycznej tajemnicy zawodowej;

c)  tajemnicy narady sędziowskiej; oraz

d)  przepisów dotyczących postępowania karnego.

4.  Niniejsza dyrektywa nie ma wpływu na przepisy krajowe dotyczące wykonywania praw pracowników w zakresie konsultacji z ich przedstawicielami lub związkami zawodowymi, przepisy krajowe dotyczące ochrony przed nieuzasadnionym szkodliwym działaniem w wyniku takich konsultacji ani na przepisy krajowe dotyczące autonomii partnerów społecznych i ich prawa do zawierania układów zbiorowych. Pozostaje to bez uszczerbku dla poziomu ochrony przyznanego na mocy niniejszej dyrektywy.

Artykuł 4

Zakres podmiotowy

1.  Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do osób dokonujących zgłoszenia, pracujących w sektorze prywatnym lub publicznym, które uzyskały informacje na temat naruszeń w kontekście związanym z pracą, w tym co najmniej:

a)  osób posiadających status pracownika w rozumieniu art. 45 ust. 1 TFUE, w tym urzędników służby cywilnej;

b)  osób posiadających status osób prowadzących działalność na własny rachunek w rozumieniu art. 49 TFUE;

c)  akcjonariuszy lub wspólników oraz osób będących członkami organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego przedsiębiorstwa, w tym członków niewykonawczych, a także wolontariuszy i stażystów otrzymujących wynagrodzenie lub nieotrzymujących wynagrodzenia;

d)  wszelkich osób pracujących pod nadzorem i kierownictwem wykonawców, podwykonawców i dostawców.

2.  Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do osób dokonujących zgłoszenia również w przypadku, gdy przekazują lub ujawniają oni informacje uzyskane w ramach stosunku pracy, który od tego czasu ustał.

3.  Niniejsza dyrektywa ma również zastosowanie do osób dokonujących zgłoszenia, których stosunek pracy zostanie dopiero nawiązany – wówczas, gdy informacje dotyczące naruszenia uzyskano w trakcie procesu rekrutacji lub innych negocjacji poprzedzających zawarcie umowy.

4.  W stosownych przypadkach środki ochrony osób dokonujących zgłoszenia, o których to środkach mowa w rozdziale IV, mają również zastosowanie do:

a)  osób pomagających w dokonaniu zgłoszenia,

b)  osób trzecich powiązanych z osobami dokonującymi zgłoszenia, które mogą doświadczyć odwetu w kontekście związanym z pracą, takich jak koledzy lub krewni osoby dokonującej zgłoszenia, oraz

c)  podmiotów prawnych, które stanowią własność osoby dokonującej zgłoszenia, dla których taka osoba pracuje lub które są w inny sposób z nią powiązane w kontekście związanym z pracą.

Artykuł 5

Warunki objęcia ochroną osób dokonujących zgłoszenia

1.  Osoby zgłaszające informacje na temat naruszeń w dziedzinach objętych niniejszą dyrektywą kwalifikują się do ochrony, pod warunkiem że:

a)  miały uzasadnione podstawy, by sądzić, że przekazywane informacje są prawdziwe w momencie dokonywania zgłoszenia i że są one objęte zakresem stosowania niniejszej dyrektywy;

b)  dokonały zgłoszenia wewnętrznego zgodnie z art. 7 i zgłoszenia zewnętrznego zgodnie z art. 10 lub od razu dokonały zgłoszenia zewnętrznego, lub ujawniły informacje publicznie zgodnie z art 15 niniejszej dyrektywy.

2.  Bez uszczerbku dla istniejących obowiązków, na mocy prawa Unii, w zakresie anonimowego zgłaszania naruszeń, niniejsza dyrektywa nie ma wpływu na uprawnienia państw członkowskich do decydowania o tym, czy podmioty prywatne lub publiczne i właściwe organy powinny przyjmować anonimowe zgłoszenia o naruszeniach i podejmować działania w ich sprawie czy też nie.

3.  Osoby, które dokonały zgłoszenia anonimowo lub anonimowo podały informacje do wiadomości publicznej, a następnie zostały zidentyfikowane, kwalifikują się do ochrony, jeśli doświadczają odwetu i o ile spełniają warunki określone w ust. 1.

4.  Osoba zgłaszająca odpowiednim instytucjom, organom lub jednostkom organizacyjnym Unii naruszenia objęte zakresem stosowania niniejszej dyrektywy kwalifikuje się do ochrony ustanowionej w niniejszej dyrektywie na takich samych warunkach jak osoba, która dokonała zgłoszenia zewnętrznego.

Artykuł 6

Definicje

Do celów niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje:

1)  „naruszenia” oznaczają działania lub zaniechania:

(i)  które są niezgodne z prawem i odnoszą się do aktów Unii i dziedzin objętych zakresem stosowania, o którym mowa w art. 2 i w załączniku; lub

(ii)  które są sprzeczne z przedmiotem lub celem ▌ przepisów zawartych w tych aktach Unii i dotyczących przedmiotowych dziedzin;

2)  „informacje na temat naruszeń” oznaczają informacje lub uzasadnione podejrzenia dotyczące faktycznego lub potencjalnego naruszenia, lub dotyczące prób ukrycia naruszeń, ▌do których doszło lub prawdopodobnie dojdzie w organizacji, w której osoba zgłaszająca pracuje lub pracowała, lub w innej organizacji, z którą utrzymuje lub utrzymywała kontakt w kontekście wykonywanej pracy;

3)  „zgłoszenie” oznacza przekazanie informacji na temat naruszeń;

4)  „zgłoszenie wewnętrzne” oznacza przekazanie informacji na temat naruszeń w obrębie publicznego lub prywatnego podmiotu prawnego;

5)  „zgłoszenie zewnętrzne” oznacza przekazanie informacji na temat naruszeń właściwym organom;

6)  „ujawnienie publiczne” oznacza podanie do wiadomości publicznej informacji na temat naruszeń;

7)  „osoba dokonująca zgłoszenia” oznacza osobę fizyczną ▌, która zgłasza lub ujawnia informacje na temat naruszeń uzyskane w kontekście związanym z pracą;

8)  „osoba pomagająca w dokonaniu zgłoszenia” oznacza osobę fizyczną, która pomaga osobie dokonującej zgłoszenia w tej czynności w kontekście związanym z pracą i której pomoc nie powinna być ujawniona;

9)  „kontekst związany z pracą” oznacza obecne lub przyszłe działania związane z pracą w sektorze publicznym lub prywatnym, w ramach których – niezależnie od ich charakteru – osoby mogą uzyskać informacje na temat naruszeń i doświadczyć odwetu w przypadku ich zgłoszenia;

10)  „osoba, której dotyczy zgłoszenie” oznacza osobę fizyczną lub prawną wskazaną w zgłoszeniu lub ujawnieniu jako osoba, która dopuściła się naruszenia lub która jest z nim powiązana;

11)  „odwet” oznacza bezpośrednie lub pośrednie działanie lub zaniechanie mające miejsce w kontekście związanym z pracą, które jest wywołane przez zgłoszenie wewnętrzne lub zewnętrzne lub ujawnienie publiczne i które powoduje lub może spowodować nieuzasadnioną szkodę dla osoby dokonującej zgłoszenia;

12)  „działania następcze” oznaczają wszelkie działania podjęte przez odbiorcę zgłoszenia ▌lub właściwy organ w celu oceny prawdziwości zarzutów zawartych w zgłoszeniu oraz, w stosownych przypadkach, w celu zaradzenia zgłoszonemu naruszeniu, w tym poprzez takie działania, jak wewnętrzne postępowanie wyjaśniające, dochodzenie, postępowanie karne, działania podejmowane w celu odzyskania środków i zakończenie postępowania;

13)  „informacje zwrotne” oznaczają przekazanie osobom dokonującym zgłoszenia informacji na temat planowanych lub podjętych działań następczych w związku z ich zgłoszeniem i na temat powodów tych działań;

14)  „właściwy organ” oznacza każdy organ krajowy uprawniony do przyjmowania zgłoszeń zgodnie z rozdziałem III i przekazywania informacji zwrotnych osobom dokonującym zgłoszenia lub wyznaczony do wykonywania obowiązków przewidzianych w niniejszej dyrektywie, w szczególności w odniesieniu do działań następczych podejmowanych w związku ze zgłoszeniami.

ROZDZIAŁ II

ZGŁOSZENIA WEWNĘTRZNE I DZIAŁANIA NASTĘPCZE PODEJMOWANE W ZWIĄZKU ZE ZGŁOSZENIAMI

Artykuł 7

Zgłoszenia za pośrednictwem kanałów wewnętrznych

1.  Co do zasady i bez uszczerbku dla art. 10 i 15 informacje na temat naruszeń objętych zakresem stosowania niniejszej dyrektywy mogą być przekazywane za pośrednictwem wewnętrznych kanałów i procedur przewidzianych w niniejszym rozdziale.

2.  Państwa członkowskie będą zachęcać do wykorzystywania kanałów wewnętrznych przed dokonaniem zgłoszenia zewnętrznego, w przypadkach gdy naruszeniu można skutecznie zaradzić wewnątrz organizacji, a osoba dokonująca zgłoszenia uważa, że nie jest zagrożona odwetem.

3.  Odpowiednie informacje dotyczące takiego korzystania z kanałów wewnętrznych zapewniane są w kontekście informacji przekazywanych przez podmioty prawne w sektorach publicznym i prywatnym zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. g) i przez właściwe organy zgodnie z art. 12 ust. 4 lit. a) i art. 13.

Artykuł 8

Obowiązek ustanowienia kanałów wewnętrznych

1.  Państwa członkowskie zapewniają, by podmioty prawne w sektorach prywatnym i publicznym ustanowiły wewnętrzne kanały i procedury na potrzeby dokonywania zgłoszeń i podejmowania działań następczych w związku z tymi zgłoszeniami, po konsultacji i w porozumieniu z partnerami społecznymi, jeśli tak przewiduje prawo krajowe.

2.  Takie kanały i procedury powinny umożliwić pracownikom podmiotu dokonywanie zgłoszeń. Mogą one umożliwić dokonywanie zgłoszeń przez inne osoby utrzymujące kontakt z podmiotem w kontekście związanym z pracą, o których mowa w art. 4 ust. 1 lit. b), c) i d) ▌.

3.  Do podmiotów prawnych w sektorze prywatnym, o których mowa w ust. 1, zaliczają się podmioty zatrudniające co najmniej 50 pracowników.

4.  Kryterium określone w ust. 3 nie ma zastosowania do podmiotów objętych zakresem stosowania aktów Unii wymienionych w części I.B i w części II załącznika.

5.  Kanały dokonywania zgłoszeń mogą być obsługiwane wewnętrznie przez wyznaczoną do tego celu osobę lub wyznaczony dział lub zapewniane zewnętrznie przez stronę trzecią. Zabezpieczenia i wymogi, o których mowa w art. 9 ust. 1, muszą być respektowane w równym stopniu przez strony trzecie, którym powierzono obsługę kanału dokonywania zgłoszeń dotyczących podmiotu prywatnego.

6.  Podmioty prawne w sektorze prywatnym zatrudniające od 50 do 249 pracowników mogą dzielić się zasobami w zakresie przyjmowania zgłoszeń i ewentualnie również w zakresie prowadzenia dochodzeń w ich sprawie. Pozostaje to bez uszczerbku dla ich obowiązków w zakresie zachowania poufności, przekazywania informacji zwrotnych oraz rozpatrywania zgłoszonego naruszenia.

7.  Po dokonaniu odpowiedniej oceny ryzyka, uwzględniającej charakter działalności podmiotów i wynikający z niej poziom ryzyka, zwłaszcza w dziedzinie środowiska i zdrowia publicznego, państwa członkowskie mogą zobowiązać ▌ prywatne podmioty prawne zatrudniające mniej niż 50 pracowników do ustanowienia kanałów i procedur na potrzeby zgłoszeń wewnętrznych.

8.  O każdej decyzji podjętej przez dane państwo członkowskie, by zobowiązać, na mocy ust. 7, prywatne podmioty prawne do ustanowienia kanałów na potrzeby zgłoszeń wewnętrznych powiadamia się Komisję, podając uzasadnienie i kryteria zastosowane w ocenie ryzyka. Komisja informuje o tej decyzji pozostałe państwa członkowskie.

9.  Do podmiotów prawnych w sektorze publicznym, o których mowa w ust. 1, zaliczają się wszystkie publiczne podmioty prawne, w tym podmioty będące własnością lub znajdujące się pod kontrolą publicznego podmiotu prawnego.

Państwa członkowskie mogą zwolnić z obowiązku, o którym mowa w ust. 1, gminy liczące mniej niż 10 000 mieszkańców lub zatrudniające mniej niż 50 pracowników lub inne podmioty zatrudniające mniej niż 50 pracowników.

Państwa członkowskie mogą przewidzieć, że kanały na potrzeby zgłoszeń wewnętrznych są wspólne dla kilku gmin lub obsługiwane przez wspólne organy gminne zgodnie z prawem krajowym, pod warunkiem że wspólne kanały wewnętrzne są odrębne i niezależne od kanałów zewnętrznych.

Artykuł 9

Procedury na potrzeby zgłoszeń wewnętrznych i działań następczych podejmowanych w związku ze zgłoszeniami wewnętrznymi

1.  Procedury na potrzeby zgłoszeń wewnętrznych i działań następczych podejmowanych w związku ze zgłoszeniami wewnętrznymi, o których to procedurach mowa w art. 8, obejmują następujące elementy:

a)  kanały przyjmowania zgłoszeń zaprojektowane, ustanowione i obsługiwane w bezpieczny sposób zapewniający poufność tożsamości osoby dokonującej zgłoszenia i każdej strony trzeciej wymienionej w zgłoszeniu oraz uniemożliwiający uzyskanie dostępu nieupoważnionym członkom personelu;

b)  potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia wysyłane do osoby, która go dokonała, w terminie nieprzekraczającym siedmiu dni od jego otrzymania;

c)  wyznaczenie bezstronnej osoby lub bezstronnego wydziału właściwych do podejmowania działań następczych w związku ze zgłoszeniami, przy czym może to być ta sama osoba lub ten sam wydział, które przyjmują zgłoszenia; taka wyznaczona osoba lub wydział będą komunikować się z osobą dokonującą zgłoszenia i w stosownych przypadkach prosić o dalsze informacje oraz będą przekazywać tej osobie informacje zwrotne;

d)  podejmowanie działań następczych przez wyznaczoną osobę lub wyznaczony wydział z zachowaniem należytej staranności;

e)  podejmowanie działań następczych z zachowaniem należytej staranności, gdy prawo krajowe przewiduje takie działania w odniesieniu do zgłoszeń anonimowych;

f)  rozsądny termin na przekazanie osobie dokonującej zgłoszenia informacji zwrotnych na temat działań następczych w związku ze zgłoszeniem – nieprzekraczający trzech miesięcy, liczony od potwierdzenia otrzymania zgłoszenia lub, w przypadku niewysłania potwierdzenia, od upłynięcia siedmiodniowego terminu po dokonaniu zgłoszenia;

g)  jasne i łatwo dostępne informacje na temat ▌warunków i procedur na potrzeby dokonywania zgłoszeń zewnętrznych do właściwych organów zgodnie z art. 10 oraz, w stosownych przypadkach, do instytucji, organów lub jednostek organizacyjnych Unii.

2.  Kanały przewidziane w ust. 1 lit. a) umożliwiają dokonywanie zgłoszeń na piśmie lub ustnie, za pośrednictwem linii telefonicznych lub innych systemów komunikacji głosowej oraz, na wniosek osoby dokonującej zgłoszenia, w formie bezpośredniego spotkania zorganizowanego w rozsądnym terminie.

ROZDZIAŁ III

ZGŁOSZENIA ZEWNĘTRZNE I DZIAŁANIA NASTĘPCZE PODEJMOWANE W ZWIĄZKU ZE ZGŁOSZENIAMI

Artykuł 10

Zgłoszenia za pośrednictwem kanałów zewnętrznych

Bez uszczerbku dla art. 15 osoby dokonujące zgłoszenia przekazują informacje na temat naruszeń objętych zakresem stosowania niniejszej dyrektywy z wykorzystaniem kanałów i procedur, o których mowa w art. 11 i 12, po skorzystaniu z kanału wewnętrznego lub dokonując zgłoszenia bezpośrednio właściwym organom.

Artykuł 11

Obowiązek ustanowienia kanałów na potrzeby zgłoszeń zewnętrznych i podejmowania działań następczych w związku ze zgłoszeniami

1.  Państwa członkowskie wyznaczają organy właściwe do przyjmowania zgłoszeń, przekazywania informacji zwrotnych na ich temat i podejmowania działań następczych w związku z nimi i zapewniają tym organom odpowiednie zasoby.

2.  Państwa członkowskie zapewniają, aby właściwe organy:

a)  ustanowiły niezależne i autonomiczne kanały na potrzeby zgłoszeń zewnętrznych ▌ w celu przyjmowania i przetwarzania informacji przekazywanych przez osobę dokonującą zgłoszenia;

b)  niezwłocznie potwierdzały przyjęcie zgłoszenia – w ciągu siedmiu dni od tego otrzymania, chyba że osoba dokonująca zgłoszenia wyraźnie sprzeciwiła się takiemu działaniu lub właściwy organ ma uzasadnione powody, by sądzić, że potwierdzenie otrzymania zgłoszenia zagrozi ochronie tożsamości tej osoby;

c)  podejmowały działania następcze z zachowaniem należytej staranności;

d)  przekazały osobie dokonującej zgłoszenia informacje zwrotne na temat działań następczych podjętych w związku ze zgłoszeniem – w rozsądnym terminie, nieprzekraczającym trzech miesięcy lub, w należycie uzasadnionych przypadkach – sześciu miesięcy. Właściwe organy informują osobę dokonującą zgłoszenia o ostatecznym wyniku dochodzenia, zgodnie z procedurami przewidzianymi w prawie krajowym;

e)  przekazały –w razie potrzeby i w stosownych terminie – właściwym instytucjom, organom lub jednostkom organizacyjnym Unii informacje zawarte w zgłoszeniu w celu przeprowadzenia dalszego dochodzenia, o ile jest to przewidziane w prawie krajowymi lub prawie Unii.

3.  Państwa członkowskie mogą przewidzieć, że właściwe organy po dokonaniu należytej oceny sprawy mają możliwość stwierdzenia, że zgłoszone naruszenie ma wyraźnie niewielką wagę i nie wymaga podjęcia dalszych działań następczych zgodnie z niniejszą dyrektywą. Pozostaje to bez uszczerbku dla innych obowiązków lub innych mających zastosowanie procedur w zakresie rozpatrywania zgłoszonego naruszenia i dla ochrony przyznanej niniejszą dyrektywą w związku ze zgłoszeniami dokonywanymi za pośrednictwem wewnętrznych lub zewnętrznych kanałów. W takim przypadku właściwe organy informują osobę dokonującą zgłoszenia o swojej decyzji i o powodach jej podjęcia.

4.  Państwa członkowskie mogą przewidzieć, że właściwe organy mają możliwość postanowienia, że powtarzające się zgłoszenia, w których nie zawarto żadnych nowych istotnych informacji w porównaniu z wcześniejszym, zamkniętym już zgłoszeniem, nie wymagają działań następczych, chyba że nowe okoliczności prawne lub faktyczne uzasadniają podjęcie innych działań. W takim przypadku właściwe organy informują osobę dokonującą zgłoszenia o powodach swojej decyzji.

5.  Państwa członkowskie mogą postanowić, że w przypadku napływu wielu zgłoszeń właściwe organy mają możliwość zajmowania się w trybie priorytetowym zgłoszeniami dotyczącymi poważnych naruszeń lub naruszeń związanych z zasadniczymi przepisami objętymi zakresem niniejszej dyrektywy, bez uszczerbku dla terminu określonego w ust. 2 lit. b) niniejszego artykułu.

6.  Państwa członkowskie zapewniają, aby każdy organ, który otrzymał zgłoszenie, ale nie jest właściwy do podjęcia działań w związku ze zgłoszonym naruszeniem, przekazał je właściwemu organowi w rozsądnym terminie i w bezpieczny sposób, oraz zapewniają, aby osoba dokonująca zgłoszenia została o takim przekazaniu niezwłocznie poinformowana.

Artykuł 12

Struktura kanałów na potrzeby zgłoszeń zewnętrznych

1.  ▌Kanały na potrzeby zgłoszeń zewnętrznych uznaje się za niezależne i autonomiczne, pod warunkiem że spełniają wszystkie następujące kryteria:

a)  zostały zaprojektowane i ustanowione oraz są obsługiwane w sposób zapewniający kompletność, integralność i poufność informacji oraz uniemożliwiający uzyskanie dostępu nieupoważnionym członkom personelu właściwego organu;

b)  pozwalają na przechowywanie informacji w sposób trwały zgodnie z art. 18, aby zapewnić możliwość prowadzenia dalszych dochodzeń.

2.  Kanały na potrzeby zgłoszeń zewnętrznych umożliwiają dokonywanie zgłoszeń na piśmie lub ustnie, za pośrednictwem linii telefonicznych lub innych systemów komunikacji głosowej, a na wniosek osoby dokonującej zgłoszenia – w formie bezpośredniego spotkania zorganizowanego w rozsądnym terminie.

3.  Właściwe organy zapewniają, by w przypadkach gdy zgłoszenie zostaje dostarczone innymi kanałami niż te, o których mowa w ust. 1 i 2 lub otrzymują je członkowie personelu, którzy nie są odpowiedzialni za rozpatrywanie zgłoszeń, powstrzymują się oni od ujawniania jakichkolwiek informacji mogących skutkować ustaleniem tożsamości osoby dokonującej zgłoszenia lub osoby, której dotyczy zgłoszenie, i niezwłocznie przekazują zgłoszenie bez wprowadzania do niego zmian ▌ członkom personelu odpowiedzialnym za rozpatrywanie zgłoszeń.

4.  Państwa członkowskie zapewniają, aby właściwe organy wyznaczyły członków personelu odpowiedzialnych za rozpatrywanie zgłoszeń, a w szczególności odpowiedzialnych za:

a)  przekazywanie wszystkim zainteresowanym osobom informacji na temat procedur dokonywania zgłoszeń;

b)  przyjmowanie zgłoszeń i podejmowanie działań następczych w związku z tymi zgłoszeniami;

c)  utrzymywanie kontaktu z osobą dokonującą zgłoszenia w celu przekazywania informacji zwrotnych i uzyskiwania dalszych informacji w razie potrzeby.

5.  Ci wyznaczeni członkowie personelu przechodzą specjalne szkolenie z zakresu rozpatrywania zgłoszeń.

Artykuł 13

Informacje dotyczące przyjmowania zgłoszeń oraz podejmowania działań następczych w związku ze zgłoszeniami

Państwa członkowskie zapewniają, aby właściwe organy publikowały na swoich stronach internetowych w oddzielnej, łatwej do zidentyfikowania i łatwo dostępnej sekcji co najmniej następujące informacje:

a)  warunki, które osoby dokonujące zgłoszenia muszą spełnić, aby mogły kwalifikować się do ochrony na mocy niniejszej dyrektywy;

b)  dane kontaktowe do korzystania z kanałów na potrzeby zgłoszeń zewnętrznych, o których to kanałach mowa w art. 12, zwłaszcza adres pocztowy i elektroniczny oraz numery telefonów, ze wskazaniem czy rozmowy telefoniczne są nagrywane ▌;

c)  procedury stosowane w przypadku zgłaszania naruszeń, w tym informacje o tym, jaki może być wymagany przez właściwy organ sposób wyjaśnienia zgłoszonych informacji lub przedstawienia dodatkowych informacji, informacje o terminach na przekazanie informacji zwrotnych osobie dokonującej zgłoszenia oraz o rodzaju i zawartości takich informacji;

d)  zasady poufności mające zastosowanie do zgłoszeń, a w szczególności informacje związane z przetwarzaniem danych osobowych zgodnie z art. 17 niniejszej dyrektywy, art 5 i 13 rozporządzenia (UE) 2016/679, art. 13 dyrektywy (UE) 2016/680 i art. 11 rozporządzenia (UE) 2018/1725 – w zależności od przypadku;

e)  charakter działań następczych, jakie należy podjąć w związku ze zgłoszeniami;

f)  środki ochrony prawnej i procedury dostępne w przypadku odwetu oraz możliwości uzyskania poufnej porady przez osoby rozważające dokonanie zgłoszenia;

g)  oświadczenie, w którym wyraźnie wyjaśnia się warunki, po których spełnieniu osoby dokonujące zgłoszenia do właściwego organu nie ponoszą odpowiedzialności za naruszenie poufności, o czym mowa w art. 21 ust. 4;

h)  w stosownych przypadkach informacje kontaktowe niezależnego organu administracyjnego, o którym mowa w art. 20 ust. 2.

Artykuł 14

Przegląd procedur dokonywany przez właściwe organy

Państwa członkowskie zapewniają, aby właściwe organy regularnie, a przynajmniej raz na trzy lata, przeprowadzały przegląd procedur przyjmowania zgłoszeń oraz podejmowania działań następczych w związku z tymi zgłoszeniami. Dokonując przeglądu takich procedur, właściwe organy uwzględniają swoje doświadczenie oraz doświadczenie innych właściwych organów i odpowiednio dostosowują swoje procedury.

ROZDZIAŁ IV

UJAWNIENIA PUBLICZNE

Artykuł 15

Ujawnienia publiczne

1.  Osoba, która podaje do wiadomości publicznej informacje na temat naruszeń objętych zakresem stosowania niniejszej dyrektywy, kwalifikuje się do ochrony na mocy niniejszej dyrektywy, jeżeli spełniony jest jeden z następujących warunków:

a)  osoba ta dokonała najpierw zgłoszenia poprzez kanał wewnętrzny i zewnętrzny, lub od razu poprzez kanał zewnętrzny zgodnie z rozdziałami II i III, ale w odpowiedzi na jej zgłoszenie nie podjęto żadnych odpowiednich działań w terminie, o którym mowa w art. 9 ust. 1 lit. f) i w art. 11 ust. 2 lit. d); lub

b)  osoba ta miała uzasadnione podstawy, by sądzić, że:

(i)  naruszenie może stanowić bezpośrednie lub oczywiste zagrożenie dla interesu publicznego, na przykład w przypadku sytuacji wyjątkowej lub ryzyka wystąpienia nieodwracalnej szkody; lub

(ii)  w przypadku dokonania zgłoszenia zewnętrznego grozić jej będzie odwet lub istnieje niewielkie prawdopodobieństwo skutecznego zaradzenia naruszeniu z uwagi na szczególne okoliczności sprawy, takie jak ryzyko ukrycia lub zniszczenia dowodów lub ryzyko istnienia zmowy między organem a sprawcą naruszenia lub uczestnictwa organu w naruszeniu.

2.  Niniejszy artykuł nie ma zastosowania w przypadkach, gdy dana osoba ujawnia informacje bezpośrednio do prasy zgodnie ze szczególnymi przepisami krajowymi ustanawiającymi system ochrony w związku z wolnością wypowiedzi i informacji.

ROZDZIAŁ V

ZASADY MAJĄCE ZASTOSOWANIE DO ZGŁOSZEŃ WEWNĘTRZNYCH I ZEWNĘTRZNYCH

Artykuł 16

Obowiązek poufności

1.  Państwa członkowskie zapewniają, by tożsamość osoby dokonującej zgłoszenia nie została ujawniona – bez wyraźnej zgody tej osoby – żadnej osobie, która nie jest upoważnionym członkiem personelu właściwym do przyjmowania zgłoszeń i podejmowania w związku z nimi działań następczych. Ma to również zastosowanie do wszelkich innych informacji, na podstawie których można by bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikować tożsamość tej osoby.

2.  W drodze odstępstwa od ust. 1 tożsamość osoby dokonującej zgłoszenia i wszelkie inne informacje, o których mowa w ust. 1, mogą zostać ujawnione jedynie wtedy, gdy takie ujawnienie jest koniecznym i proporcjonalnym obowiązkiem wynikającym z prawa Unii lub prawa krajowego w kontekście prowadzonych przez organy krajowe dochodzeń lub postępowań sądowych, w tym w celu zagwarantowania prawa do obrony przysługującego osobie, której dotyczy zgłoszenie.

3.  Takie ujawnienia powinny być objęte odpowiednimi zabezpieczeniami zgodnie z obowiązującymi przepisami. W szczególności zanim tożsamość osoby dokonującej zgłoszenia zostanie ujawniona, musi ona zostać o tym zamierzeniu poinformowana, chyba że takie poinformowanie mogłoby zagrozić dochodzeniu lub postępowaniu sądowemu. Informując osobę dokonującą zgłoszenia, właściwy organ przesyła jej na piśmie uzasadnienie wyjaśniające powody ujawnienia odnośnych poufnych danych.

4.  Państwa członkowskie zapewniają, by właściwe organy otrzymujące zgłoszenia, w tym zgłoszenia zawierające tajemnice handlowe, nie wykorzystywały ich ani ich nie ujawniały do innych celów, poza to co jest niezbędnie do prowadzenia odpowiednich działań następczych w związku ze zgłoszeniami.

Artykuł 17

Przetwarzanie danych osobowych

Wszelkiego przetwarzania danych osobowych zgodnie z niniejszą dyrektywą, w tym wymiany lub przekazywania danych osobowych przez właściwe organy, należy dokonywać zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2016/679 i dyrektywą (UE) 2016/680. Wszelka wymiana i wszelkie przekazywanie informacji przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii muszą odbywać się zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/1725.

Dane osobowe, które w sposób oczywisty nie mają znaczenia w kontekście rozpatrywania konkretnej sprawy, nie są zbierane, a w razie przypadkowego zebrania są usuwane bez zbędnej zwłoki.

Artykuł 18

Prowadzenie rejestrów ▌ zgłoszeń

1.  Państwa członkowskie zapewniają, by właściwe organy oraz prywatne i publiczne podmioty prawne rejestrowały każde przyjęte zgłoszenie zgodnie z wymogami w zakresie poufności przewidzianymi w art. 16 niniejszej dyrektywy. Zgłoszenia przechowuje się nie dłużej niż jest to konieczne i proporcjonalne w świetle obowiązku nałożonego na właściwe organy oraz prywatne i publiczne podmioty prawne na mocy niniejszej dyrektywy.

2.  Jeżeli zgłoszenie dokonywane jest za pośrednictwem nagrywanej linii telefonicznej lub innego systemu komunikacji głosowej, właściwe organy oraz prywatne i publiczne podmioty prawne – za zgodą osoby dokonującej zgłoszenia – mają prawo udokumentować zgłoszenie ustne w jeden z następujących sposobów:

a)  w postaci nagrania rozmowy w formie trwałej i możliwej do wyszukania;

b)  w postaci kompletnego i dokładnego zapisu rozmowy przygotowanego przez ▌ członków personelu właściwego organu odpowiedzialnych za rozpatrywanie zgłoszeń.

Właściwe organy oraz publiczne i prywatne podmioty prawne umożliwiają osobie dokonującej zgłoszenia sprawdzenie, poprawienie i zatwierdzenie zapisu rozmowy telefonicznej poprzez jego podpisanie.

3.  Jeżeli zgłoszenie dokonywane jest za pośrednictwem nienagrywanej linii telefonicznej lub innego systemu komunikacji głosowej, właściwe organy oraz prywatne i publiczne podmioty prawne mają prawo udokumentować zgłoszenie ustne w formie dokładnego protokołu rozmowy sporządzonego przez ▌ członków personelu odpowiedzialnych za rozpatrywanie zgłoszeń. Właściwe organy oraz publiczne i prywatne podmioty prawne umożliwiają osobie dokonującej zgłoszenia sprawdzenie, poprawienie i zatwierdzenie ▌ protokołu rozmowy telefonicznej poprzez jego podpisanie.

4.  Jeżeli dana osoba zwróci się o spotkanie z ▌ członkami personelu właściwych organów lub prywatnych i publicznych podmiotów prawnych w celu dokonania zgłoszenia zgodnie z art. 9 ust. 2 i art. 12 ust 2 ▌, właściwe organy oraz prywatne i publiczne podmioty prawne zapewniają, za zgodą osoby zgłaszającej, przechowywanie kompletnych i dokładnych zapisów ze spotkania w trwałej i możliwej do wyszukania formie.

Właściwe organy oraz prywatne i publiczne podmioty prawne mają prawo dokumentować zapisy ze spotkania w jeden z następujących sposobów:

a)  w postaci nagrania rozmowy w formie trwałej i możliwej do wyszukania;

b)  w postaci kompletnego i dokładnego protokołu spotkania przygotowanego przez ▌ członków personelu właściwego organu odpowiedzialnych za rozpatrywanie zgłoszeń.

Właściwe organy oraz publiczne i prywatne podmioty prawne umożliwiają osobie dokonującej zgłoszenia sprawdzenie, poprawienie i zatwierdzenie protokołu spotkania poprzez jego podpisanie.

ROZDZIAŁ VI

ŚRODKI OCHRONY

Artykuł 19

Zakaz działań odwetowych

Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki, aby zakazać wszelkich form bezpośredniego lub pośredniego odwetu ▌, w tym gróźb i prób odwetu, w tym w szczególności odwetu w następujących formach:

a)  zawieszenia, przymusowego urlopu bezpłatnego, zwolnienia lub równoważnych środków;

b)  degradacji lub wstrzymania awansu;

c)  przekazania obowiązków, zmiany miejsca pracy, obniżenia wynagrodzenia, zmiany godzin pracy;

d)  wstrzymania szkoleń;

e)  negatywnej oceny wyników lub wystawienia negatywnej opinii o pracowniku;

f)  nałożenia lub zastosowania jakiejkolwiek kary dyscyplinarnej, nagany lub innej kary, w tym finansowej;

g)  przymusu, zastraszania, mobbingu lub wykluczenia ▌;

h)  dyskryminacji, niekorzystnego lub niesprawiedliwego traktowania;

i)  nieprzekształcenia umowy o pracę na czas określony w umowę o pracę na czas nieokreślony, w sytuacji gdy pracownik mógł mieć uzasadnione oczekiwania, że zostanie mu zaoferowane stałe zatrudnienie;

j)  nieprzedłużenia lub przedterminowego rozwiązania umowy o pracę na czas określony;

k)  szkody, w tym nadszarpnięcia reputacji danej osoby, zwłaszcza w mediach społecznościowych, lub strat finansowych, w tym strat gospodarczych i utraty dochodu;

l)  umieszczenia na czarnej liście na podstawie nieformalnego lub formalnego porozumienia sektorowego lub branżowego, co oznacza, że dana osoba nie znajdzie w przyszłości zatrudnienia w danym sektorze lub danej branży;

m)  przedterminowego rozwiązania lub wypowiedzenia umowy dotyczącej towarów lub umowy o świadczenie usług;

n)  unieważnienia licencji lub zezwolenia;

o)  kierowania na badania psychiatryczne lub lekarskie.

Artykuł 20

Środki wsparcia

1.  Państwa członkowskie zapewniają, by osoby, o których mowa w art. 4, miały w razie potrzeby dostęp do środków wsparcia, do których należą w szczególności:

(i)  bezpłatny i otwarty dla wszystkich dostęp do kompleksowych i obiektywnych informacji oraz porad na temat dostępnych procedur i środków ochrony prawnej mających na celu ochronę przed odwetem oraz na temat praw przysługujących osobie, której dotyczy zgłoszenie;

(ii)  ▌ dostęp do skutecznej pomocy ze strony właściwych organów w kontaktach z wszelkimi odpowiednimi organami zaangażowanymi w ochronę przed odwetem, w tym, jeżeli jest to przewidziane w prawie krajowym, do uzyskania zaświadczenia, że kwalifikują się one do ochrony na mocy niniejszej dyrektywy;

(iii)  dostęp do pomocy prawnej w postępowaniach karnych i transgranicznych postępowaniach cywilnych zgodnie z dyrektywą (UE) 2016/1919 i dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/52/WE oraz dostęp do pomocy prawnej w dalszych postępowaniach, a także doradztwo prawne i inna pomoc prawna zgodnie z prawem krajowym.

2.  Państwa członkowskie mogą przewidzieć na rzecz osób dokonujących zgłoszenia pomoc finansową i wsparcie, w tym wsparcie psychologiczne, udzielane w toku postępowania sądowego.

3.  Środki wsparcia, o których mowa w niniejszym artykule, mogą być świadczone, w stosownych przypadkach, przez centrum informacyjne lub jeden, wyraźnie określony, niezależny organ administracyjny.

Artykuł 21

Środki ochrony ▌przed odwetem

1.  Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki, aby zapewnić ochronę przed odwetem osobom dokonującym zgłoszenia, które spełniają warunki określone w art. 5. Takie środki obejmują w szczególności środki określone w ust. 2–8.

2.  Bez uszczerbku dla art. 3 ust. 2 i 3, uznaje się, że osoby dokonujące zgłoszenia lub ujawnienia publicznego zgodnie z niniejszą dyrektywą nie naruszyły żadnych ograniczeń w zakresie ujawniania informacji i nie ponoszą żadnej odpowiedzialności w związku z takim zgłoszeniem lub ujawnieniem, pod warunkiem że miały uzasadnione podstawy, by sądzić, że zgłoszenie lub ujawnienie tych informacji jest niezbędne do wykazania naruszenia zgodnie z niniejszą dyrektywą.

3.  Osoby dokonujące zgłoszenia nie ponoszą odpowiedzialności w związku z uzyskaniem odpowiednich informacji lub dostępem do nich, pod warunkiem że takie uzyskanie lub dostęp nie stanowią samodzielnego przestępstwa. W przypadku takiego przestępstwa kwestię odpowiedzialności karnej nadal reguluje właściwe prawo krajowe.

4.  Wszelka ewentualna odpowiedzialność osób dokonujących zgłoszenia wynikająca z działań lub zaniechań, które nie są związane ze zgłoszeniem i nie są niezbędne do ujawnienia naruszenia zgodnie z niniejszą dyrektywą, jest nadal uregulowana właściwym prawem Unii lub prawem krajowym.

5.  W ▌ postępowaniach przed sądem lub innym organem dotyczących szkody poniesionej przez osobę dokonującą zgłoszenia – z zastrzeżeniem, że osoba ta stwierdziła, iż w wyniku dokonania zgłoszenia lub ujawnienia publicznego poniosła szkodę – przyjmuje się, że szkoda została wyrządzona w odwecie▌ za zgłoszenie lub ujawnienie. W takich przypadkach na osobie, która podjęła działania powodujące szkodę, spoczywa ciężar udowodnienia, że działania te ▌ przeprowadziła z należycie uzasadnionych powodów.

6.  Osobom dokonującym zgłoszenia i osobom pomagającym w dokonaniu zgłoszenia przysługuje – w stosownych przypadkach – dostęp do środków zaradczych w odpowiedzi na odwet, w tym do tymczasowych środków zaradczych obowiązujących do czasu zakończenia postępowania sądowego, zgodnie z przepisami krajowymi.

7.  ▌ W postępowaniach sądowych, na przykład dotyczących zniesławienia, naruszenia praw autorskich, naruszenia tajemnicy, naruszenia przepisów o ochronie danych, naruszenia tajemnicy handlowej, lub w przypadku wniosków o odszkodowanie na podstawie prywatnego, publicznego lub zbiorowego prawa pracy osoby dokonujące zgłoszenia nie ponoszą jakiejkolwiek odpowiedzialności za dokonanie zgłoszenia lub ujawnienie publiczne zgodnie z niniejszą dyrektywą i mają prawo wystąpić o umorzenie postępowania, powołując się na to zgłoszenie lub ujawnienie, pod warunkiem że osoby te miały uzasadnione podstawy, by sądzić, że zgłoszenie lub ujawnienie jest niezbędne do wykazania naruszenia zgodnie z niniejszą dyrektywą. W przypadku gdy dana osoba dokonuje zgłoszenia lub ujawnia publicznie informacje na temat naruszeń objętych zakresem stosowania niniejszej dyrektywy, które to informacje zawierają tajemnice handlowe i spełniają warunki niniejszej dyrektywy, takie zgłoszenie lub ujawnienie publiczne uznaje się za zgodne z prawem z zastrzeżeniem spełnienia warunków art. 3 ust. 2 dyrektywy (UE) 2016/943.

8.  Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki, aby zapewnić środki ochrony prawnej i pełne odszkodowanie za szkody poniesione przez osoby dokonujące zgłoszenia, spełniające warunki określone w art. 5 zgodnie z prawem krajowym.

Artykuł 22

Środki ochrony osób, których dotyczy zgłoszenie

1.  Zgodnie z Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej państwa członkowskie zapewniają osobom, których dotyczy zgłoszenie, pełne korzystania z prawa do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu oraz domniemanie niewinności i prawo do obrony, w tym prawo do bycia wysłuchanym i prawo dostępu do akt ▌.

2.  Właściwe organy zapewniają, zgodnie z prawem krajowym, ▌ochronę tożsamości osób, których dotyczy zgłoszenie, tak długo jak dochodzenie jest w toku.

3.  Procedury określone w art. 12, 17 i 18 mają również zastosowanie do ochrony tożsamości osób, których dotyczy zgłoszenie.

Artykuł 23

Kary

1.  Państwa członkowskie ustanawiają skuteczne, proporcjonalne i odstraszające kary stosowane wobec osób fizycznych lub prawnych, które:

a)  utrudniają lub próbują utrudniać dokonywanie zgłoszeń;

b)  podejmują działania odwetowe wobec ▌ osób, o których mowa w art. 4;

c)  wszczynają uciążliwe postępowania przeciwko ▌ osobom, o których mowa w art. 4;

d)  dopuszczają się naruszeń obowiązku zachowania poufności tożsamości osób dokonujących zgłoszenia, o którym to obowiązku mowa w art. 16.

2.  Państwa członkowskie przewidują skuteczne, proporcjonalne i odstraszające kary dla osób, wobec których ustalono, że świadomie dokonały fałszywych zgłoszeń lub fałszywych ujawnień publicznych. Państwa członkowskie przewidują również, zgodnie z prawem krajowym, środki odszkodowawcze za szkody wynikające z takich zgłoszeń lub ujawnień.

Artykuł 24

Brak możliwości uchylenia praw i środków zaradczych

Państwa członkowskie zapewniają, by prawa i środki ochrony prawnej przewidziane w niniejszej dyrektywie nie mogły zostać uchylone lub ograniczone przez żadną umowę, politykę, formę zatrudnienia lub warunki zatrudnienia, w tym umowę o arbitraż na etapie przedspornym.

ROZDZIAŁ VII

PRZEPISY KOŃCOWE

Artykuł 25

Korzystniejsze traktowanie i klauzula o nieobniżaniu poziomu ochrony

1.  Państwa członkowskie mogą przyjąć lub utrzymać w mocy przepisy, które są korzystniejsze dla osób dokonujących zgłoszenia niż prawa przyznane im na mocy niniejszej dyrektywy, bez uszczerbku dla art. 22 i art. 23 ust. 2.

2.  Wdrożenie niniejszej dyrektywy nie może w żadnym wypadku stanowić podstawy do obniżenia poziomu ochrony już zapewnianego przez państwa członkowskie w dziedzinach objętych niniejszą dyrektywą.

Artykuł 26

Transpozycja i okres przejściowy

1.  Państwa członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy najpóźniej do dnia ... [2 lata od daty przyjęcia].

2.  W ramach odstępstwa od ust. 1, w przypadku podmiotów prawnych zatrudniających więcej niż 50 pracowników, ale mniej niż 250 pracowników, państwa członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wypełnienia obowiązku ustanowienia kanałów wewnętrznych, o którym mowa w art. 8 ust. 3, do dnia ... [2 lata od daty transpozycji].

3.   Przyjmowane przez państwa członkowskie przepisy, o których mowa w ust. 1 i 2, zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji. Sposób dokonywania takiego odniesienia określany jest przez państwa członkowskie. Państwa członkowskie niezwłocznie przekazują Komisji tekst tych przepisów.

Artykuł 27

Monitorowanie, ocena i przegląd

1.  Państwa członkowskie przekazują Komisji wszelkie istotne informacje dotyczące wdrażania i stosowania niniejszej dyrektywy. Na podstawie przekazanych informacji Komisja, do dnia ... [2 lata od daty transpozycji] przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie z wdrażania i stosowania niniejszej dyrektywy.

2.  Bez uszczerbku dla obowiązków sprawozdawczych określonych w innych aktach prawnych Unii państwa członkowskie przedkładają Komisji corocznie następujące dane statystyczne na temat zgłoszeń, o których mowa w rozdziale III, najlepiej w formie zagregowanej, jeżeli dane te są dostępne na poziomie centralnym w danym państwie członkowskim:

a)  liczbę zgłoszeń przyjętych przez właściwe organy;

b)  liczbę dochodzeń i postępowań wszczętych w wyniku takich zgłoszeń oraz informacje na temat ich ▌ wyniku;

c)  szacowane straty finansowe, jeżeli zostały stwierdzone, oraz kwoty odzyskane w wyniku dochodzeń i postępowań dotyczących zgłoszonych naruszeń.

3.  Do dnia ... [4 lata od daty transpozycji] Komisja, uwzględniając swoje sprawozdanie przedłożone na podstawie ust. 1 oraz dane statystyczne państw członkowskich przekazane na podstawie ust. 2, przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie oceniające skutki prawa krajowego transponującego niniejszą dyrektywę. W sprawozdaniu ocenia się sposób funkcjonowania niniejszej dyrektywy oraz rozważa potrzebę wprowadzenia dodatkowych środków, w tym – w stosownych przypadkach – zmian mających na celu rozszerzenie zakresu stosowania niniejszej dyrektywy na kolejne akty Unii lub dziedziny, szczególnie co się tyczy poprawy środowiska pracy w celu ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników oraz poprawy warunków pracy.

Ponadto w sprawozdaniu ocenia się, w jaki sposób państwa członkowskie korzystały z istniejących mechanizmów współpracy w ramach wypełniania obowiązków dotyczących podejmowania działań następczych w związku ze zgłoszeniami dotyczącymi naruszeń objętych zakresem stosowania niniejszej dyrektywy, oraz w ujęciu bardziej ogólnym, jak współpracowały w przypadku naruszeń o wymiarze transgranicznym.

4.  Komisja podaje do wiadomości publicznej sprawozdania, o których mowa w ust. 1 i 3, i dba, by były łatwo dostępne.

Artykuł 28

Wejście w życie

Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Artykuł 29

Adresaci

Niniejsza dyrektywa skierowana jest do państw członkowskich.

Sporządzono w ...,

W imieniu Parlamentu Europejskiego W imieniu Rady

Przewodniczący Przewodniczący

ZAŁĄCZNIK

Część I

A.   Art.2 lit. a) ppkt (i) – zamówienia publiczne:

1.  Regulaminy w zakresie: zamówień publicznychprzyznawania koncesji; przyznawania zamówień w dziedzinie obronności ▌ i bezpieczeństwa; przyznawania zamówień przez podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych i wszelkie inne zamówienia lub usługi regulowane następującymi aktami prawnymi::

(i)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/23/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie udzielania koncesji (Dz.U. L 94 z 28.3.2014, s. 1);

(ii)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylająca dyrektywę 2004/18/WE (Dz.U. L 94 z 28.3.2014, s. 65);

(iii)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/25/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie udzielania zamówień przez podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych, uchylająca dyrektywę 2004/17/WE (Dz.U. L 94 z 28.3.2014, s. 243);

(iv)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/81/WE z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie koordynacji procedur udzielania niektórych zamówień na roboty budowlane, dostawy i usługi przez instytucje lub podmioty zamawiające w dziedzinach obronności i bezpieczeństwa i zmieniająca dyrektywy 2004/17/WE i 2004/18/WE (Dz.U. L 216 z 20.8.2009, s. 76).

2.  Procedury odwoławcze regulowane następującymi aktami prawnymi:

(i)  dyrektywa Rady 92/13/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. koordynująca przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne odnoszące się do stosowania przepisów wspólnotowych w procedurach zamówień publicznych podmiotów działających w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i telekomunikacji (Dz.U. L 76 z 23.3.1992, s. 14);

(ii)  dyrektywa Rady 89/665/EWG z dnia 21 grudnia 1989 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do stosowania procedur odwoławczych w zakresie udzielania zamówień publicznych na dostawy i roboty budowlane (Dz.U. L 395 z 30.12.1989, s. 33).

B.  Art. 2 lit. a) ppkt (ii) – usługi, produkty i rynki finansowe oraz zapobieganie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu:

Przepisy ustanawiające ramy regulacyjne i nadzorcze oraz ochronę konsumentów i inwestorów w zakresie unijnych usług finansowych oraz rynków kapitałowych, usług w zakresie bankowości, kredytów, inwestycji, ubezpieczeń i reasekuracji, produktów w zakresie emerytur zakładowych lub indywidualnych produktów emerytalnych, papierów wartościowych, funduszy inwestycyjnych, usług płatniczych ▌ oraz działań wymienionych w załączniku I do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie warunków dopuszczenia instytucji kredytowych do działalności oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi, zmieniającej dyrektywę 2002/87/WE i uchylającej dyrektywy 2006/48/WE oraz 2006/49/WE (Dz.U. L 176 z 27.6.2013, s. 338), regulowane następującymi aktami prawnymi:

(i)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/110/WE z dnia 16 września 2009 r. w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje pieniądza elektronicznego oraz nadzoru ostrożnościowego nad ich działalnością, zmieniająca dyrektywy 2005/60/WE i 2006/48/WE oraz uchylająca dyrektywę 2000/46/WE (Dz.U. L 267 z 10.10.2009, s. 7);

(ii)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/61/UE z dnia 8 czerwca 2011 r. w sprawie zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zmiany dyrektyw 2003/41/WE i 2009/65/WE oraz rozporządzeń (WE) nr 1060/2009 i (UE) nr 1095/2010 (Dz.U. L 174 z 1.7.2011, s. 1);

(iii)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 236/2012 z dnia 14 marca 2012 r. w sprawie krótkiej sprzedaży i wybranych aspektów dotyczących swapów ryzyka kredytowego (Dz.U. L 86 z 24.3.2012, s. 1);

(iv)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 345/2013 z dnia 17 kwietnia 2013 r. w sprawie europejskich funduszy venture capital (Dz.U. L 115 z 25.4.2013, s. 1);

(v)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 346/2013 z dnia 17 kwietnia 2013 r. w sprawie europejskich funduszy na rzecz przedsiębiorczości społecznej (Dz.U. L 115 z 25.4.2013, s. 18);

(vi)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/17/UE z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie konsumenckich umów o kredyt związanych z nieruchomościami mieszkalnymi i zmieniająca dyrektywy 2008/48/WE i 2013/36/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 (Dz.U. L 60 z 28.2.2014, s. 34);

(vii)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 537/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie szczegółowych wymogów dotyczących ustawowych badań sprawozdań finansowych jednostek interesu publicznego, uchylające decyzję Komisji 2005/909/WE (Dz.U. L 158 z 27.5.2014, s. 77);

(viii)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 600/2014 z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 648/2012 (Dz.U. L 173 z 12.6.2014, s. 84);

(ix)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2366 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego, zmieniająca dyrektywy 2002/65/WE, 2009/110/WE, 2013/36/UE i rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 oraz uchylająca dyrektywę 2007/64/WE (Dz.U. L 337 z 23.12.2015, s. 35);

(x)  dyrektywa 2004/25/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie ofert przejęcia (Dz.U. L 142 z 30.4.2004, s. 12);

(xi)  dyrektywa 2007/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lipca 2007 r. w sprawie wykonywania niektórych praw akcjonariuszy spółek notowanych na rynku regulowanym (Dz.U. L 184 z 14.7.2007, s. 17);

(xii)  dyrektywa 2004/109/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie harmonizacji wymogów dotyczących przejrzystości informacji o emitentach, których papiery wartościowe dopuszczane są do obrotu na rynku regulowanym oraz zmieniająca dyrektywę 2001/34/WE (Dz.U. L 390 z 31.12.2004, s. 38);

(xiii)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012 z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, kontrahentów centralnych i repozytoriów transakcji (Dz.U. L 201 z 27.7.2012, s. 1);

(xiv)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych i zmieniające dyrektywy 2008/48/WE i 2014/17/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 596/2014 (Dz.U. L 171 z 29.6.2016, s. 1;

(xv)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/138/WE z dnia 25 listopada 2009 r. w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Wypłacalność II) (Dz.U L 335 z 17.12.2009. s. 1);

(xvi)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59/UE z dnia 15 maja 2014 r. ustanawiająca ramy na potrzeby prowadzenia działań naprawczych oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w odniesieniu do instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych oraz zmieniająca dyrektywę Rady 82/891/EWG i dyrektywy 2001/24/WE, 2002/47/WE, 2004/25/WE, 2005/56/WE, 2007/36/WE, 2011/35/UE, 2012/30/UE i 2013/36/UE oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1093/2010 i (UE) nr 648/2012 (Dz.U. L 173 z 12.6.2014, s. 190).

(xvii)  dyrektywa 2002/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie dodatkowego nadzoru nad instytucjami kredytowymi, zakładami ubezpieczeń oraz przedsiębiorstwami inwestycyjnymi konglomeratu finansowego i zmieniająca dyrektywy Rady 73/239/EWG, 79/267/EWG, 92/49/EWG, 92/96/EWG, 93/6/EWG i 93/22/EWG oraz dyrektywy 98/78/WE i 2000/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 35 z 11.2.2003, s. 1).

(xviii)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/49/UE z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie systemów gwarancji depozytów (wersja przekształcona) (Dz.U. L 173 z 12.6.2014, s. 149).

(xix)  dyrektywa 97/9/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 marca 1997 r. w sprawie systemów rekompensat dla inwestorów (Dz.U. L 84 z 26.3.1997, s. 22).

(xx)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniające rozporządzenie (UE) nr 648/2012 (Dz.U. L 176 z 27.6.2013, s. 1).

C.  Art. 2 lit. a) ppkt (iii) – bezpieczeństwo produktów i ich zgodność z wymogami:

1.  ▌Wymogi w zakresie bezpieczeństwa i zgodności produktów wprowadzanych do obrotu w Unii określone i regulowane następującymi aktami prawnymi:

(i)  dyrektywa 2001/95/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 grudnia 2001 r. w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów (Dz.U. L 11 z 15.1.2002, s. 4);

(ii)  prawodawstwo harmonizacyjne Unii dotyczące wytworzonych produktów – w tym w zakresie wymogów dotyczących etykietowania – niebędących produktem żywnościowym, paszą, produktem leczniczym stosowanym u ludzi i do celów weterynaryjnych, żywym zwierzęciem i rośliną, produktem pochodzenia ludzkiego ani produktem uzyskanym z roślin lub zwierząt związanym bezpośrednio z ich przyszłą reprodukcją zgodnie z wykazem zawartym w załącznikach do rozporządzenia XX o nadzorze rynku i zgodności produktów(29);

(iii)  dyrektywa 2007/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 września 2007 r. ustanawiająca ramy dla homologacji pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz układów, części i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów („dyrektywa ramowa”) (Dz.U. L 263 z 9.10.2007, s. 1).

2.  Wprowadzanie do obrotu oraz stosowanie produktów wrażliwych i niebezpiecznych regulowane następującymi aktami prawnymi:

(i)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/43/WE z dnia 6 maja 2009 r. w sprawie uproszczenia warunków transferów produktów związanych z obronnością we Wspólnocie (Dz.U. L 146 z 10.6.2009, s. 1);

(ii)  dyrektywa Rady 91/477/EWG z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (Dz.U. L 256 z 13.9.1991, s. 51);

(iii)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 98/2013 z dnia 15 stycznia 2013 r. w sprawie wprowadzania do obrotu i używania prekursorów materiałów wybuchowych (Dz.U. L 39 z 9.2.2013, s. 1).

D.  Art. 2 lit. a) ppkt (iv) – bezpieczeństwo transportu:

1.  Wymogi bezpieczeństwa w sektorze kolejowym, regulowane dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/798 z dnia 11 maja 2016 r. w sprawie bezpieczeństwa kolei (Dz.U. L 138 z 26.5.2016, s. 102).

2.  Wymogi bezpieczeństwa w sektorze lotnictwa cywilnego regulowane rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 996/2010 z dnia 20 października 2010 r. w sprawie badania wypadków i incydentów w lotnictwie cywilnym oraz zapobiegania im oraz uchylającym dyrektywę 94/56/WE (Dz.U. L 295 z 12.11.2010, s. 35).

3.  Wymogi bezpieczeństwa w sektorze drogowym regulowane następującymi aktami prawnymi:

(i)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/96/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie zarządzania bezpieczeństwem infrastruktury drogowej (Dz.U. L 319 z 29.11.2008, s. 59);

(ii)  dyrektywa 2004/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań bezpieczeństwa dla tuneli w transeuropejskiej sieci drogowej (Dz.U. L 167 z 30.4.2004, s. 39).

(iii)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz.U. L 300 z 14.11.2009, s. 51).

4.  Wymogi bezpieczeństwa w sektorze morskim regulowane następującymi aktami prawnymi:

(i)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 391/2009 z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wspólnych reguł i norm dotyczących organizacji dokonujących inspekcji i przeglądów na statkach (wersja przekształcona) (Dz.U. L 131 z 28.5.2009, s. 11);

(ii)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 392/2009 z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie odpowiedzialności przewoźników pasażerskich na morskich drogach wodnych z tytułu wypadków (Dz.U. L 131 z 28.5.2009, s. 24);

(iii)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/90/UE z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie wyposażenia morskiego i uchylająca dyrektywę Rady 96/98/WE (Dz.U. L 257 z 28.8.2014, s. 146);

(iv)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/18/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. ustanawiająca podstawowe zasady regulujące dochodzenia w sprawach wypadków w sektorze transportu morskiego i zmieniająca dyrektywę Rady 1999/35/WE oraz dyrektywę 2002/59/WE (Dz.U. L 131 z 28.5.2009, s. 114);

(v)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/106/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie minimalnego poziomu wyszkolenia marynarzy (Dz.U. L 323 z 3.12.2008, s. 33);

(vi)  dyrektywa 98/41/WE z dnia 18 czerwca 1998 r. w sprawie rejestracji osób podróżujących na pokładzie statków pasażerskich płynących do portów państw członkowskich Wspólnoty lub z portów państw członkowskich Wspólnoty (Dz.U. L 188 z 2.7.1998, s. 35);

(vii)  dyrektywa 2001/96/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 grudnia 2001 r. ustanawiająca zharmonizowane wymagania i procedury dotyczące bezpieczeństwa załadunku i wyładunku na masowcach (Dz.U. L 13 z 16.1.2002, s. 9).

5.  Wymogi bezpieczeństwa regulowane dyrektywą 2008/68/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 września 2008 r. w sprawie transportu lądowego towarów niebezpiecznych (Dz.U. L 260 z 30.9.2008, s. 13).

E.  Art. 2 lit. a) ppkt (v) – ochrona środowiska:

1.   Wszelkie przestępstwa przeciwko ochronie środowiska regulowane dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/99/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne (Dz.U. L 328 z 6.12.2008, s. 28) lub wszelkie bezprawne postępowanie naruszające akty prawne wymienione w załącznikach do dyrektywy 2008/99/WE.

2.  Przepisy dotyczące środowiska naturalnego i klimatu regulowane następującymi aktami prawnymi:

(i)  dyrektywa 2003/87/WE ustanawiająca system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz zmieniająca dyrektywę Rady 96/61/WE (Dz.U. L 275 z 25.10.2003, s. 32);

(ii)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych, zmieniająca i w następstwie uchylająca dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE (Dz.U. L 140 z 5.6.2009, s. 16); (iii) dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/27/UE z dnia 25 października 2012 r. w sprawie efektywności energetycznej, zmiany dyrektyw 2009/125/WE i 2010/30/UE oraz uchylenia dyrektyw 2004/8/WE i 2006/32/WE (Dz.U. L 315 z 14.11.2012, s. 1);

(iii)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 525/2013 z dnia 21 maja 2013 r. w sprawie mechanizmu monitorowania i sprawozdawczości w zakresie emisji gazów cieplarnianych oraz zgłaszania innych informacji na poziomie krajowym i unijnym, mających znaczenie dla zmiany klimatu, oraz uchylające decyzję nr 280/2004/WE (Dz.U. L 165 z 18.6.2013, s. 13);

(iv)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych (Dz.U. L 328 z 21.12.2018, s. 82).

3.  Przepisy dotyczące zrównoważonego rozwoju i gospodarowania odpadami regulowane następującymi aktami prawnymi:

(i)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy (Dz.U. L 312 z 22.11.2008, s. 3);

(ii)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1257/2013 z dnia 20 listopada 2013 r. w sprawie recyklingu statków oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 i dyrektywę 2009/16/WE (Dz.U. L 330 z 10.12.2013, s. 1);

(iii)   rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 649/2012 z dnia 4 lipca 2012 r. dotyczące wywozu i przywozu niebezpiecznych chemikaliów (Dz.U. L 201 z 27.7.2012, s. 60).

4.  Przepisy dotyczące zanieczyszczeń mórz i powietrza oraz zanieczyszczenia hałasem regulowane następującymi aktami prawnymi:

(i)  dyrektywa 1999/94/WE odnosząca się do dostępności dla konsumentów informacji o zużyciu paliwa i emisjach CO2 w odniesieniu do obrotu nowymi samochodami osobowymi (Dz.U. L 12 z 18.1.2000, s. 16);

(ii)  dyrektywa 2001/81/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2001 r. w sprawie krajowych poziomów emisji dla niektórych rodzajów zanieczyszczenia powietrza (Dz.U. L 309 z 27.11.2001, s. 22);

(iii)  dyrektywa 2002/49/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 czerwca 2002 r. odnosząca się do oceny i zarządzania poziomem hałasu w środowisku (Dz.U. L 189 z 18.7.2002, s. 12);

(iv)  rozporządzenie (WE) nr 782/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 kwietnia 2003 r. w sprawie zakazu stosowania związków cynoorganicznych na statkach (Dz.U. L 115 z 9.5.2003, s. 1);

(v)   dyrektywa 2004/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie odpowiedzialności za środowisko w odniesieniu do zapobiegania i zaradzania szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu (Dz.U. L 143 z 30.4.2004, s. 56);

(vi)  dyrektywa 2005/35/WE w sprawie zanieczyszczenia pochodzącego ze statków oraz wprowadzenia sankcji w przypadku naruszenia prawa (Dz.U. L 255 z 30.9.2005, s. 11);

(vii)  rozporządzenie (WE) nr 166/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 stycznia 2006 r. w sprawie ustanowienia Europejskiego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń i zmieniające dyrektywę Rady 91/689/EWG i 96/61/WE, (Dz.U. L 33 z 4.2.2006, s. 1);

(viii)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/33/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania ekologicznie czystych i energooszczędnych pojazdów transportu drogowego (Dz.U. L 120 z 15.5.2009, s. 12);

(ix)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 443/2009 z dnia 23 kwietnia 2009 r. określające normy emisji dla nowych samochodów osobowych w ramach zintegrowanego podejścia Wspólnoty na rzecz zmniejszenia emisji CO2 z lekkich pojazdów dostawczych (Dz.U. L 140 z 5.6.2009, s. 1);

(x)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1005/2009 z dnia 16 września 2009 r. w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową (Dz.U. L 286 z 31.10.2009, s. 1);

(xi)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/126/WE z dnia 21 października 2009 r. w sprawie odzyskiwania oparów paliwa na etapie II podczas tankowania pojazdów silnikowych na stacjach paliw (Dz.U. L 285 z 31.10.2009, s. 36);

(xii)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 510/2011 z dnia 11 maja 2011 r. określające normy emisji dla nowych lekkich samochodów dostawczych w ramach zintegrowanego podejścia Unii na rzecz zmniejszenia emisji CO2 z lekkich pojazdów dostawczych (Dz.U. L 145 z 31.5.2011, s. 1);

(xiii)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/94/UE z dnia 22 października 2014 r. w sprawie rozwoju infrastruktury paliw alternatywnych (Dz.U. L 307 z 28.10.2014, s. 1);

(xiv)   rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/757 z dnia 29 kwietnia 2015 r. w sprawie monitorowania, raportowania i weryfikacji emisji dwutlenku węgla z transportu morskiego oraz zmiany dyrektywy 2009/16/WE (Dz.U. L 123 z 19.5.2015, s. 55);

(xv)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2193 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie ograniczenia emisji niektórych zanieczyszczeń do powietrza ze średnich obiektów energetycznego spalania (Dz.U. L 313 z 28.11.2015, s. 1).

5.  Przepisy dotyczące ochrony wód i gleb oraz zarządzania nimi regulowane następującymi aktami prawnymi:

(i)  dyrektywa 2007/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. w sprawie oceny ryzyka powodziowego i zarządzania nim (Dz.U. L 288 z 6.11.2007, s. 27);

(ii)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/105/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie środowiskowych norm jakości w dziedzinie polityki wodnej, zmieniająca i w następstwie uchylająca dyrektywy Rady 82/176/EWG, 83/513/EWG, 84/156/EWG, 84/491/EWG i 86/280/EWG oraz zmieniająca dyrektywę 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 348 z 24.12.2008, s. 84);

(iii)  dyrektywa 2011/92/UE w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz.U. L 26 z 18.1.2012, s. 1).

6.  Przepisy dotyczące ochrony przyrody i różnorodności biologicznej regulowane następującymi aktami prawnymi:

(i)  rozporządzenie Rady (WE) nr 1936/2001 z dnia 27 września 2001 r. ustanawiające środki kontroli stosowane do połowów niektórych zasobów ryb masowo migrujących (Dz.U. L 263 z 3.10.2001, s. 1);

(ii)  rozporządzenie Rady (WE) nr 812/2004 z dnia 26 kwietnia 2004 r. ustanawiające środki dotyczące przypadkowych odłowów waleni na łowiskach i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 88/98 (Dz.U. L 150 z 30.4.2004, s. 12);

(iii)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1007/2009 z dnia 16 września 2009 r. w sprawie handlu produktami z fok (Dz.U. L 286 z 31.10.2009, s. 36);

(iv)  rozporządzenie Rady (WE) nr 734/2008 z dnia 15 lipca 2008 r. w sprawie ochrony wrażliwych ekosystemów morskich na pełnym morzu przed niekorzystnym wpływem przydennych narzędzi połowowych (Dz.U. L 201 z 30.7.2008, s. 8);

(v)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (Dz.U. L 20 z 26.1.2010, s. 7);

(vi)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 995/2010 z dnia 20 października 2010 r. ustanawiające obowiązki podmiotów wprowadzających do obrotu drewno i produkty z drewna (Dz.U. L 295 z 12.11.2010, s. 23);

(vii)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1143/2014 z dnia 22 października 2014 r. w sprawie działań zapobiegawczych i zaradczych w odniesieniu do wprowadzania i rozprzestrzeniania inwazyjnych gatunków obcych (Dz.U. L 317 z 4.11.2014, s. 35).

7.  Przepisy dotyczące chemikaliów regulowane rozporządzeniem (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniającym dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylającym rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE (Dz.U. L 396 z 30.12.2006, s. 1).

8.  Przepisy dotyczące produktów ekologicznych regulowane rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007 (Dz.U. L 150 z 14.6.2018, s. 1).

F.  Art. 2 lit. a) ppkt (vi) – ochrona radiologiczna i bezpieczeństwo jądrowe

Przepisy dotyczące bezpieczeństwa jądrowego regulowane następującymi aktami prawnymi:

(i)  dyrektywa Rady 2009/71/Euratom z dnia 25 czerwca 2009 r. ustanawiająca wspólnotowe ramy bezpieczeństwa jądrowego obiektów jądrowych (Dz.U. L 172 z 2.7.2009, s. 18);

(ii)  dyrektywa Rady 2013/51/Euratom z dnia 22 października 2013 r. określająca wymogi dotyczące ochrony zdrowia ludności w odniesieniu do substancji promieniotwórczych w wodzie przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz.U. L 296 z 7.11.2013, s. 12);

(iii)  dyrektywa Rady 2013/59/ Euratom z dnia 5 grudnia 2013 r. ustanawiająca podstawowe normy bezpieczeństwa w celu ochrony przed zagrożeniami wynikającymi z narażenia na działanie promieniowania jonizującego oraz uchylająca dyrektywy 89/618/Euratom, 90/641/Euratom, 96/29/Euratom, 97/43/Euratom i 2003/122/Euratom (Dz.U. L 13 z 17.1.2014, s. 1);

(iv)  dyrektywa Rady 2011/70/Euratom z dnia 19 lipca 2011 r. ustanawiająca ramy wspólnotowe w zakresie odpowiedzialnego i bezpiecznego gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi (Dz.U. L 199 z 2.8.2011, s. 48);

(v)  dyrektywa Rady 2006/117/Euratom z dnia 20 listopada 2006 r. w sprawie nadzoru i kontroli nad przemieszczaniem odpadów promieniotwórczych oraz wypalonego paliwa jądrowego (Dz.U. L 337 z 5.12.2006, s. 21);

(vi)  rozporządzenie Rady (Euratom) 2016/52 z dnia 15 stycznia 2016 r. określające maksymalne dozwolone poziomy skażenia promieniotwórczego żywności i pasz po awarii jądrowej lub w innym przypadku zdarzenia radiacyjnego oraz uchylające rozporządzenie (Euratom) nr 3954/87 oraz rozporządzenia Komisji (Euratom) nr 944/89 i (Euratom) nr 770/90 (Dz.U. L 13 z 20.1.2016, s. 2);

(vii)  rozporządzenie Rady (Euratom) nr 1493/93 z dnia 8 czerwca 1993 r. w sprawie przesyłania substancji radioaktywnych między Państwami Członkowskimi.

G.  Art. 2 lit. a) ppkt (vii) – bezpieczeństwo żywności i pasz, zdrowie i dobrostan zwierząt:

1.  Unijne prawo żywnościowe i paszowe podlegające ogólnym zasadom i wymaganiom określonym w rozporządzeniu (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającym ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującym Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającym procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz.U. L 31 z 1.2.2002, s. 1).

2.  Zdrowie zwierząt regulowane następującymi aktami prawnymi:

(i)   rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie przenośnych chorób zwierząt oraz zmieniające i uchylające niektóre akty w dziedzinie zdrowia zwierząt („Prawo o zdrowiu zwierząt”) (Dz.U. L 84 z 31.3.2016, s. 1);

(ii)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określające przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi (Dz.U. L 300 z 14.11.2009, s. 1).

3.  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania prawa żywnościowego i paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia roślin i środków ochrony roślin, zmieniające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001, (WE) nr 396/2005, (WE) nr 1069/2009, (WE) nr 1107/2009, (UE) nr 1151/2012, (UE) nr 652/2014, (UE) 2016/429 i (UE) 2016/2031, rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 i (WE) nr 1099/2009 oraz dyrektywy Rady 98/58/WE, 1999/74/WE, 2007/43/WE, 2008/119/WE i 2008/120/WE, oraz uchylające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 854/2004 i (WE) nr 882/2004, dyrektywy Rady 89/608/EWG, 89/662/EWG, 90/425/EWG, 91/496/EWG, 96/23/WE, 96/93/WE i 97/78/WE oraz decyzję Rady 92/438/EWG (rozporządzenie w sprawie kontroli urzędowych) (Dz.U. L 95 z 7.4.2017, s. 1).

4.   Przepisy i normy dotyczące ochrony i dobrostanu zwierząt regulowane następującymi aktami prawnymi:

(i)  dyrektywa Rady 98/58/WE z dnia 20 lipca 1998 r. dotycząca ochrony zwierząt hodowlanych (Dz.U. L 221 z 8.8.1998, s. 23);

(ii)  rozporządzenie Rady (WE) nr 1/2005 z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie ochrony zwierząt podczas transportu i związanych z tym działań oraz zmieniające dyrektywy 64/432/EWG i 93/119/WE oraz rozporządzenie (WE) nr 1255/97 (Dz.U. L 3 z 5.1.2005, s. 1);

(iii)  rozporządzenie Rady (WE) nr 1099/2009 z dnia 24 września 2009 r. w sprawie ochrony zwierząt podczas ich uśmiercania (Dz.U. L 303 z 18.11.2009, s. 1);

(iv)  dyrektywa Rady 1999/22/WE z dnia 29 marca 1999 r. dotycząca trzymania dzikich zwierząt w ogrodach zoologicznych (Dz.U. L 94 z 9.4.1999, s. 24).

H.  Art. 2 lit. a) ppkt (viii) – zdrowie publiczne:

1.  Środki ustanawiające wysokie standardy jakości i bezpieczeństwa organów i substancji pochodzenia ludzkiego regulowane następującymi aktami prawnymi:

(i)  dyrektywa 2002/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 stycznia 2003 r. ustanawiająca normy jakości i bezpiecznego pobierania, badania, preparatyki, przechowywania, wydawania krwi ludzkiej i składników krwi oraz zmieniająca dyrektywę 2001/83/WE (Dz.U. L 33 z 8.2.2003, s. 30);

(ii)  dyrektywa 2004/23/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie ustalenia norm jakości i bezpiecznego oddawania, pobierania, testowania, przetwarzania, konserwowania, przechowywania i dystrybucji tkanek i komórek ludzkich (Dz.U. L 102 z 7.4.2004, s. 48);

(iii)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/53/UE z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie norm jakości i bezpieczeństwa narządów ludzkich przeznaczonych do przeszczepienia (Dz.U. L 207 z 6.8.2010, s. 14).

2.  Środki ustanawiające wysokie standardy jakości i bezpieczeństwa produktów leczniczych i wyrobów medycznych regulowane następującymi aktami prawnymi:

(i)  rozporządzenie (WE) nr 141/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 1999 r. w sprawie sierocych produktów leczniczych (Dz.U. L 18 z 22.1.2000, s. 1);

(ii)  dyrektywa 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 listopada 2001 r. w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi (Dz.U. L 311 z 28.11.2001, s. 67);

(iii)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/6 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie weterynaryjnych produktów leczniczych i uchylające dyrektywę 2001/82/WE (Dz.U. L 4 z 7.1.2019, s. 43);

(iv)  rozporządzenie (WE) nr 726/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. ustanawiające wspólnotowe procedury wydawania pozwoleń dla produktów leczniczych stosowanych u ludzi i do celów weterynaryjnych i nadzoru nad nimi oraz ustanawiające Europejską Agencję Leków (Dz.U. L 136 z 30.4.2004, s. 1);

(v)  rozporządzenie (WE) nr 1901/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie produktów leczniczych stosowanych w pediatrii oraz zmieniające rozporządzenie (EWG) nr 1768/92, dyrektywę 2001/20/WE, dyrektywę 2001/83/WE i rozporządzenie (WE) nr 726/2004 (Dz.U. L 378 z 27.12.2006, s. 1);

(vi)  rozporządzenie (WE) nr 1394/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 listopada 2007 r. w sprawie produktów leczniczych terapii zaawansowanej i zmieniające dyrektywę 2001/83/WE oraz rozporządzenie (WE) nr 726/2004 (Dz.U. L 324 z 10.12.2007, s. 121);

(vii)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 536/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie badań klinicznych produktów leczniczych stosowanych u ludzi oraz uchylenia dyrektywy 2001/20/WE (Dz.U. L 158 z 27.5.2014, s. 1).

3.  Prawa pacjentów regulowane dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/24/UE z dnia 9 marca 2011 r. w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej (Dz.U. L 88 z 4.4.2011, s. 45).

4.  Produkcja, prezentowanie i sprzedaż wyrobów tytoniowych i powiązanych wyrobów regulowane dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/40/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich w sprawie produkcji, prezentowania i sprzedaży wyrobów tytoniowych i powiązanych wyrobów oraz uchylającą dyrektywę 2001/37/WE (Dz.U. L 127 z 29.4.2014, s. 1).

I.  Art. 2 lit. a) ppkt (ix) – ochrona konsumentów:

Prawa konsumentów i ochrona konsumentów regulowane następującymi aktami prawnymi:

(i)  dyrektywa 98/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 lutego 1998 r. w sprawie ochrony konsumenta przez podawanie cen produktów oferowanych konsumentom (Dz.U. L 80 z 18.3.1998, s. 27);

(ii)  dyrektywa 1999/44/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 maja 1999 r. w sprawie niektórych aspektów sprzedaży towarów konsumpcyjnych i związanych z tym gwarancji (Dz.U. L 171 z 7.7.1999, s. 12);

(iii)  dyrektywa 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. dotycząca sprzedaży konsumentom usług finansowych na odległość oraz zmieniająca dyrektywę Rady 90/619/EWG oraz dyrektywy 97/7/WE i 98/27/WE (Dz.U. L 271 z 9.10.2002, s. 16);

(iv)  dyrektywa 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. dotycząca nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniająca dyrektywę Rady 84/450/EWG, dyrektywy 97/7/WE, 98/27/WE i 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady („Dyrektywa o nieuczciwych praktykach handlowych”) (Dz.U. L 149 z 11.6.2005, s. 22);

(v)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.U. L 133 z 22.5.2008, s. 66);

(vi)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE z dnia 25 października 2011 r. w sprawie praw konsumentów, zmieniająca dyrektywę Rady 93/13/EWG i dyrektywę 1999/44/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylająca dyrektywę Rady 85/577/EWG i dyrektywę 97/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 304 z 22.11.2011, s. 64);

(vii)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/92/UE z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie porównywalności opłat związanych z rachunkami płatniczymi, przenoszenia rachunku płatniczego oraz dostępu do podstawowego rachunku płatniczego (Dz.U. L 257 z 28.8.2014, s. 214).

J.  Art. 2 lit. a) ppkt (x) – ochrona prywatności i danych osobowych oraz bezpieczeństwo sieci i systemów informatycznych:

(i)  dyrektywa 2002/58/WE Parlamentu Europejskiego i Rady dotycząca przetwarzania danych osobowych i ochrony prywatności w sektorze łączności elektronicznej (dyrektywa o prywatności i łączności elektronicznej) (Dz.U. L 201 z 31.7.2002, s. 37);

(ii)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz.U. L 119 z 4.5.2016, s. 1);

(iii)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1148 z dnia 6 lipca 2016 r. w sprawie środków na rzecz wysokiego wspólnego poziomu bezpieczeństwa sieci i systemów informatycznych na terytorium Unii (Dz.U. L 194 z 19.7.2016, s. 1).

Część II

Art. 3 ust. 1 dyrektywy odnosi się do niżej wymienionych przepisów Unii:

A.  Art. 2 lit. a) ppkt (ii) – usługi, produkty i rynki finansowe oraz zapobieganie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu:

1.  Usługi finansowe:

(i)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) (Dz.U. L 302 z 17.11.2009, s. 32);

(ii)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/2341 z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie działalności instytucji pracowniczych programów emerytalnych oraz nadzoru nad takimi instytucjami (IORP) (Dz.U. L 354 z 23.12.2016, s. 37);

(iii)  dyrektywa 2006/43/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie ustawowych badań rocznych sprawozdań finansowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych, zmieniająca dyrektywy Rady 78/660/EWG i 83/349/EWG oraz uchylająca dyrektywę Rady 84/253/EWG (Dz.U. L 157 z 9.6.2006, s. 87);

(iv)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie nadużyć na rynku (rozporządzenie w sprawie nadużyć na rynku) oraz uchylające dyrektywę 2003/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady i dyrektywy Komisji 2003/124/WE, 2003/125/WE i 2004/72/WE (Dz.U. L 173 z 12.6.2014, s. 1);

(v)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie warunków dopuszczenia instytucji kredytowych do działalności oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi, zmieniająca dyrektywę 2002/87/WE i uchylająca dyrektywy 2006/48/WE oraz 2006/49/WE (Dz.U. L 176 z 27.6.2013, s. 338);

(vi)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/65/UE z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych oraz zmieniająca dyrektywę 2002/92/WE i dyrektywę 2011/61/UE (Dz.U. L 173 z 12.6.2014, s. 349);

(vii)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 909/2014 z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie usprawnienia rozrachunku papierów wartościowych w Unii Europejskiej i w sprawie centralnych depozytów papierów wartościowych, zmieniające dyrektywy 98/26/WE i 2014/65/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 236/2012 (Dz.U. L 257 z 28.8.2014, s. 1);

(viii)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1286/2014 z dnia 26 listopada 2014 r. w sprawie dokumentów zawierających kluczowe informacje, dotyczących detalicznych produktów zbiorowego inwestowania i ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych (PRIIP) (Dz.U. L 352 z 9.12.2014, s. 1);

(ix)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2365 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie przejrzystości transakcji finansowanych z użyciem papierów wartościowych i ponownego wykorzystania oraz zmiany rozporządzenia (UE) nr 648/2012 (Dz.U. L 337 z 23.12.2015, s. 1);

(x)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/97 z dnia 20 stycznia 2016 r. w sprawie dystrybucji ubezpieczeń (wersja przekształcona) (Dz.U. L 26 z 2.2.2016, s. 19);

(xi)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1129 z dnia 14 czerwca 2017 r. w sprawie prospektu, który ma być publikowany w związku z ofertą publiczną papierów wartościowych lub dopuszczeniem ich do obrotu na rynku regulowanym (Dz.U. L 168 z 30.6.2017, s. 12).

2.  Zapobieganie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu:

(i)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, zmieniająca rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012 i uchylająca dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2005/60/WE oraz dyrektywę Komisji 2006/70/WE (Dz.U. L 141 z 5.6.2015, s. 73);

(ii)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/847 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie informacji towarzyszących transferom środków pieniężnych i uchylenia rozporządzenia (WE) nr 1781/2006 (Dz.U. L 141 z 5.6.2015, s. 1).

B.  Art. 2 lit. a) ppkt (iv) – bezpieczeństwo transportu:

(i)  rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 376/2014 z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie zgłaszania i analizy zdarzeń w lotnictwie cywilnym oraz podejmowanych w związku z nimi działań następczych, zmiany rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 996/2010 oraz uchylenia dyrektywy 2003/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady i rozporządzeń Komisji (WE) nr 1321/2007 i (WE) nr 1330/2007 (Dz.U. L 122 z 24.4.2014, s. 18);

(ii)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/54/UE z dnia 20 listopada 2013 r. dotycząca pewnych obowiązków państwa bandery w zakresie zgodności z Konwencją o pracy na morzu z 2006 r. oraz jej egzekwowania (Dz.U. L 329 z 10.12.2013, s. 1);

(iii)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/16/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie kontroli przeprowadzanej przez państwo portu (Dz.U. L 131 z 28.5.2009, s. 57).

C.  Art. 2 lit. a) ppkt (v) – ochrona środowiska:

(i)  dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/30/UE z dnia 12 czerwca 2013 r. w sprawie bezpieczeństwa działalności związanej ze złożami ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich oraz zmiany dyrektywy 2004/35/WE (Dz.U. L 178 z 28.6.2013, s. 66).

ZAŁĄCZNIK DO REZOLUCJI LEGISLACYJNEJ

Oświadczenie Komisji dotyczące dyrektywy w sprawie ochrony osób zgłaszających przypadki naruszenia prawa Unii

Przy okazji przeglądu, który ma być przeprowadzony zgodnie z art. 27 dyrektywy, Komisja rozważy możliwość zaproponowania rozszerzenia zakresu jej stosowania na niektóre akty oparte na art. 153 TFUE i 157 TFUE po zasięgnięciu opinii partnerów społecznych, w stosownych przypadkach, zgodnie z art. 154 TFUE.

(1)*TEKST NIE BYŁ JESZCZE PRZEDMIOTEM FINALIZACJI PRAWNO-JĘZYKOWEJ.
(2)Dz.U. C […] z […], s. […].
(3)Dz.U. C […] z […], s. […].
(4)Dz.U. C […] z […], s. […].
(5) Stanowisko Parlamentu Europejskiego z dnia 16 kwietnia 2019 r.
(6) Komunikat z dnia 8 grudnia 2010 r. pt. „Wzmocnienie systemów sankcji w branży usług finansowych”.
(7)W rozporządzeniu [XXX] ustanawiającym przepisy i procedury w zakresie zgodności z prawodawstwem harmonizacyjnym Unii i jego egzekwowania, 2017/353 (COD)zidentyfikowano „prawodawstwo harmonizacyjne Unii” i wymieniono odpowiednie przepisy.
(8)Kwestie związane z produktami niezharmonizowanymi zostały uregulowane w dyrektywie 2001/95/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 grudnia 2001 r. w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów (Dz.U. L 11, s. 4).
(9)Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 376/2014 z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie zgłaszania i analizy zdarzeń w lotnictwie cywilnym oraz podejmowanych w związku z nimi działań następczych (Dz.U. L 122, s. 18).
(10)Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/54/UE z dnia 20 listopada 2013 r. dotycząca pewnych obowiązków państwa bandery w zakresie zgodności z Konwencją o pracy na morzu z 2006 r. oraz jej egzekwowania (Dz.U. L 329, s. 1), dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/16/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie kontroli przeprowadzanej przez państwo portu (Dz.U. L 131, s. 57).
(11)Dok. COM (2018) 10 final.
(12)Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/30/UE z dnia 12 czerwca 2013 r. w sprawie bezpieczeństwa działalności związanej ze złożami ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich (Dz.U. L 178, s. 66).
(13)Dyrektywa Rady 2014/87/Euratom z dnia 8 lipca 2014 r. zmieniająca dyrektywę 2009/71/Euratom ustanawiającą wspólnotowe ramy bezpieczeństwa jądrowego obiektów jądrowych (Dz.U. L 219 z 25.7.2014, s. 42–52).
(14)Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz.U. L 31, s. 1).
(15)Dz.U. L 84, s. 1.
(16)Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1148 z dnia 6 lipca 2016 r. w sprawie środków na rzecz wysokiego wspólnego poziomu bezpieczeństwa sieci i systemów informatycznych na terytorium Unii.
(17)Dz.U. C 313 z 23.10.1996, s. 1.
(18)Dz.U. C 151 z 20.5.1997, s. 1.
(19)Dz.U. L 173, s. 1.
(20)Dyrektywa wykonawcza Komisji (UE) 2015/2392 z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 w odniesieniu do zgłaszania właściwym organom rzeczywistych lub potencjalnych naruszeń tego rozporządzenia (Dz.U. L 332, s. 126).
(21)Dz.U. L 56 z 4.3.1968, s. 1.
(22)CM/Rec(2014)7
(23)Przytoczone powyżej.
(24)Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 376/2014 z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie zgłaszania i analizy zdarzeń w lotnictwie cywilnym oraz podejmowanych w związku z nimi działań następczych (Dz.U. L 122, s. 18).
(25)Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/30/UE z dnia 12 czerwca 2013 r. w sprawie bezpieczeństwa działalności związanej ze złożami ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich oraz zmiany dyrektywy 2004/35/WE (Dz.U. L 178 z 28.6.2013, s. 66).
(26)Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/680 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez właściwe organy do celów zapobiegania przestępczości, prowadzenia postępowań przygotowawczych, wykrywania i ścigania czynów zabronionych i wykonywania kar, w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylająca decyzję ramową Rady 2008/977/WSiSW (Dz.U. L 119 z 4.5.2016, s. 89).
(27)Rozporządzenie (WE) nr 45/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2000 r. o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje i organy wspólnotowe i o swobodnym przepływie takich danych (Dz.U. L 8 z 12.1.2001, s. 1).
(28)Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1919 z dnia 26 października 2016 r. w sprawie pomocy prawnej z urzędu dla podejrzanych i oskarżonych w postępowaniu karnym oraz dla osób, których dotyczy wniosek w postępowaniu dotyczącym europejskiego nakazu aresztowania (Dz.U. L 297 z 4.11.2016, s. 1).
(29)2017/0353 (COD) – jest to obecnie wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/... z dnia .... o nadzorze rynku i zgodności produktów, zmieniającego dyrektywę 2004/42/WE oraz rozporządzenia (WE) nr 765/2008 i (UE) nr 305/2011, w załączniku do którego zamieszczono wykaz wszelkiego zharmonizowanego prawodawstwa zawierającego wymogi dotyczące projektowania i etykietowania produktów.

Ostatnia aktualizacja: 29 kwietnia 2019Informacja prawna