4.9.5. ΘΟΡΥΒΟΣ

ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ
*4.9.1.

ΕΠΙΤΕΥΞΕΙΣ

1.     Γενικό πλαίσιο
Έως σήμερα, η προστασία κατά του θορύβου περιλαμβανόταν σε πέντε προγράμματα δράσης για την προστασία του περιβάλλοντος. Το πέμπτο πρόγραμμα δράσης προτείνει να καταρτίσει η Επιτροπή μητρώο θορύβων και να εκπονήσει προγράμματα για τη μείωση του θορύβου, καθώς και περαιτέρω περιορισμό της εκπομπής θορύβων από τα οχήματα με κινητήρα, τα αεροπλάνα και τα μηχανήματα.

Τα οικονομικά κίνητρα για την αγορά αποτελούν βασική παράμετρο της κοινοτικής πολιτικής για τη μείωση του θορύβου. Πιθανά μέτρα είναι τα ακόλουθα:
-     επιδοτήσεις για την αγορά λιγότερο θορυβωδών προϊόντων,
-     νομικώς επιβεβλημένη πληροφόρηση σχετικά με τα προϊόντα,
-     καταβολή εισφορών για τον θόρυβο σύμφωνα με την αρχή "ο ρυπαίνων πληρώνει",
-     καθιέρωση αδειών θορύβου,
-     επιδοτήσεις για την ανάπτυξη λιγότερο θορυβωδών προϊόντων.

2.     Τομεακά μέτρα νομοθετικού χαρακτήρα
Σε ό,τι αφορά τη μείωση του θορύβου, έχουν εγκριθεί διάφορες οδηγίες. Έχουν καθορισθεί όρια εκπομπής θορύβου για τα αυτοκίνητα, τις μοτοσικλέτες, τους γεωργικούς και δασικούς ελκυστήρες, τις οικιακές συσκευές, τα χωματουργικά μηχανήματα, τον κατασκευαστικό εξοπλισμό, τις χλοοκοπτικές μηχανές και τα υποηχητικά αεροπλάνα της πολιτικής αεροπορίας.

Ιδιαίτερη προσοχή έχει δοθεί στην οδική και εναέρια κυκλοφορία η οποία συνιστά σημαντική πηγή ηχορύπανσης.

α.     Τα οχήματα με κινητήρα
Η βασική οδηγία του Συμβουλίου σχετικά με τα επιτρεπόμενα όρια θορύβου και το σύστημα εξάτμισης των οχημάτων με κινητήρα (Οδηγία 70/157) ισχύει για όλα τα οχήματα με κινητήρα με ανώτατο όριο ταχύτητας άνω των 25 χλμ/ώρα.
-     Για τα αυτοκίνητα, η ισχύουσα οριακή τιμή θορύβου που ισχύει είναι 77dB(A)· από το 1995/96, μειώθηκε στο 74 dB(A). Το μέτρο αυτό συνεπάγεται περιορισμό κατά το ήμισυ της εκπομπής θορύβου, δηλαδή δύο αυτοκίνητα της επόμενης γενεάς προκαλούν τον ίδιο θόρυβο με εκείνον που παράγει σήμερα ένα μόνο αυτοκίνητο. Ωστόσο, η αξιοσημείωτη μείωση του θορύβου των αυτοκινήτων θα εξουδετερωθεί εν μέρει λόγω της αύξησης του αριθμού αυτοκινήτων και της απόστασης που θα καλύπτουν, καθώς και του πολλαπλασιασμού των αυτοκινήτων μεγαλύτερου κυβισμού και βάρους.
-     Για τα φορτηγά η οριακή τιμή που καθιερώθηκε από την ΕΚ το Νοέμβριο του 1992, ανέρχεται στα 80 dB(A). Κατ' αυτόν τον τρόπο το φορτηγό περιορισμένου θορύβου θα αποτελέσει τον κανόνα στις οδικές εμπορευματικές μεταφορές στην Ευρώπη. Από το 1995/1996, σε ό,τι αφορά την κυκλοφορία στις πόλεις, 25 νέα φορτηγά θα παράγουν τον ίδιο θόρυβο που παρήγαγε ένα μόνο φορτηγό στις αρχές της δεκαετίας του '80 (βάσει των οριακών τιμών θορύβου και των τεχνικών μέτρησης). Από το 1994 τα φορτηγά που κινούνται στο πλαίσιο των οριακών τιμών φέρουν διακριτικό σήμα. Καθίσταται έτσι ευχερέστερη η παρακολούθηση των ρυθμίσεων προτιμησιακού χρήστη φορτηγών περιορισμένου θορύβου. Τούτο είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την απαγόρευση που ισχύει στην Αυστρία για τα νυχτερινά δρομολόγια (10 μ.μ.-5 π.μ.) σε όλους τους διαμετακομιστικούς αυτοκινητοδρόμους και τις συνδεδεμένες υπεραστικές αρτηρίες, από την οποία εξαιρούνται τα φορτηγά περιορισμένου θορύβου (οριακή τιμή: 78 dΒ (Α) για τα φορτηγά < 150 kW και 80 dB (A) για φορτηγά > 150 kW).

β.     Δίτροχα οχήματα με κινητήρα
Ο θόρυβος που προκαλούν τα δίτροχα οχήματα με κινητήρα (μοτοσικλέτες), έχει περιορισθεί εδώ και καιρό από κοινοτικές οδηγίες (Οδηγία, 78/1015) που επιτρέπουν την οργάνωση μιας σταδιακής μείωσης. Το τελευταίο στάδιο τέθηκε σε εφαρμογή το 1993-94. Περιορίζει τις οριακές τιμές θορύβου σε 75 dΒ (Α) για τα οχήματα άνω των 80cc, σε 77 dΒ (Α) για όσα κυμαίνονται από 80 έως 175 cc, και σε 80 dΒ (Α) για όσα υπερβαίνουν τα 175 cc.

γ.     Αεροπλάνα
Σύμφωνα με την οδηγία του Συμβουλίου για τον περιορισμό των εκπομπών θορύβου από τα υποηχητικά αεροπλάνα της πολιτικής αεροπορίας (Οδηγία 80/51), άδεια εκμετάλλευσης χορηγείται μόνο στα αεροπλάνα που ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της Σύμβασης για τη Διεθνή Πολιτική Αεροπορία τρίτη έκδοση, Ιούλιος 1978 (τόμος 3, δεύτερο μέρος, κεφάλαιο 3 του Παραρτήματος 16) ή σε ανάλογες προδιαγραφές. Σύμφωνα με τις προδιαγραφές που καθορίζει η Διεθνής Οργάνωση Πολιτικής Αεροπορίας, ο θόρυβος που προκαλούν τα αεροπλάνα πρέπει να μειωθεί λαμβάνοντας υπόψη την προστασία του περιβάλλοντος, τις τεχνολογικές δυνατότητες, καθώς και τις οικονομικές συνέπειες.

Σύμφωνα με την Οδηγία 92/14, μόνο υποηχητικά αεριωθούμενα αεροπλάνα με λόγο παράκαμψης 2 ή μεγαλύτερο, ή που πληρούν τις προδιαγραφές της ανωτέρω σύμβασης, ή τα οποία δεν χρησιμοποιήθηκαν για περισσότερο από 25 χρόνια, μπορούν να εξακολουθήσουν να εκτελούν δρομολόγια στα αεροδρόμια των κρατών μελών. Προβλέπονται ενδεχομένως απαλλαγές για αεροπλάνα από συγκεκριμένες, ιδιαίτερα φτωχές αναπτυσσόμενες χώρες.

Η διάρκεια εκμετάλλευσης που αναφέρθηκε ανωτέρω μπορεί να επεκταθεί κατά 3 έτη ως ανώτατο όριο για τις αεροπορικές εταιρίες των οποίων οι δραστηριότητες θα πλήττονταν σε αντίθετη περίπτωση. Ενδέχεται να παραχωρηθούν βραχυπρόθεσμες απαλλαγές για μία μεταβατική περίοδο, προκειμένου να καταστεί εφικτή η προσάρτηση του εξοπλισμού μετατροπής στα αεροπλάνα. Ακόμα, οι αεροπορικές εταιρίες δεν είναι δυνατό να αναγκασθούν να μειώσουν το στόλο τους κατά περισσότερο από 10% ετησίως. Όλα τα υποηχητικά αεριωθούμενα αεροπλάνα πρέπει να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις του κεφαλαίου 3 από την 1η Απριλίου 2002. Τα κράτη μέλη ενδέχεται να προβούν σε απαλλαγές σε μεμονωμένες περιπτώσεις και για πτήσεις που απαιτούνται για λόγους συντήρησης του αεροσκάφους. Ομοίως, απαλλαγές θεωρούνται επιτρεπτές για αντικατάσταση αεροπλάνων, σε ορισμένες συνθήκες, και για αεροπλάνα ιστορικού ενδιαφέροντος.
Εγκρίθηκε επίσης κανονισμός του Συμβουλίου (925/1999) σχετικά με την εγγραφή στα νηολόγια και χρήση εντός της Κοινότητας ορισμένων τύπων αεριωθούμενων υποηχητικών πολιτικών αεροπλάνων, που έχουν τροποποιηθεί και για τα οποία έχει εκδοθεί εκ νέου πιστοποιητικό θορύβου για την ικανοποίηση των απαιτήσεων σύμφωνα με τον Τόμο Ι, Μέρος ΙΙ, Κεφάλαιο 3 του Παραρτήματος 16 της Σύμβασης της Διεθνούς Πολιτικής Αεροπορίας, τρίτη έκδοση (Ιούλιος 1993), «κανονισμός απομειωτή θορύβου».

Η Οδηγία σχετικά με την αξιολόγηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον (Οδηγία 85/337) ισχύει για έργα στον ιδιωτικό και το δημόσιο τομέα, δηλαδή σε κατασκευαστικές εργασίες και άλλες επεμβάσεις στη φύση και το τοπίο. Σε ό,τι αφορά τα αεροδρόμια με διάδρομο έκτασης 2.100 μ. ή περισσότερο, τα κράτη μέλη πρέπει να προβούν σε αξιολόγηση, στην οποία να γίνεται διαπίστωση και εκτίμηση των κυριότερων επιπτώσεων του έργου στο περιβάλλον. Η διαδικασία προβλέπει, ιδίως, δημόσια διαβούλευση.

δ.     Σιδηρόδρομοι
Το Πρόγραμμα για τη δημιουργία "τρένου περιορισμένου θορύβου" παρουσιάστηκε από κοινού από τους γερμανικούς, αυστριακούς και ιταλικούς οργανισμούς σιδηροδρόμων και έχει στόχο να μειώσει σημαντικά τις εκπομπές θορύβου για όλο το σύστημα μέχρι 23 dΒ (Α), χάρη σε νέα σχέδια για τρένα μεταφοράς τροφίμων, τα οποία θα μειώσουν σημαντικά το θόρυβο. Υπάρχει παράλληλα και ένας επιπλέον στόχος: να καταστεί η σιδηροδρομική μεταφορά πιο ελκυστική και συνεπώς πιο ανταγωνιστική, με μείωση του κόστους κύκλου ζωής του προϊόντος κατά 40% σε σχέση με τα σημερινά επίπεδα και επιτυγχάνοντας ταχύτητες 160 χλμ./ώρα. Στόχος είναι η δημιουργία μίας ή δύο διαφορετικών σιδηροδρομικών μηχανών και 3-5 διαφορετικών τύπων βαγονιών, ανάλογα με τα προϊόντα που θα μεταφέρονται, στα αμέσως επόμενα χρόνια· πρότυπο ελέγχου και μέτρησης προβλέπεται να είναι διαθέσιμο μέχρι το τέλος του 1997.

Σε κοινοτικό επίπεδο, πρόταση που χρονολογείται από το 1984 σχετικά με την εναρμόνιση των κανονισμών που διέπουν τις εκπομπές θορύβων από τα τρένα, αποσύρθηκε από την Επιτροπή στις 28 Ιουλίου 1993.

ε.     Εμπόριο και βιομηχανία
Οι πηγές του ενοχλητικού βιομηχανικού θορύβου περιλαμβάνουν τους χώρους οικοδομικών συνεργείων, αφού είναι υπαίθρια και κοντά σε οικισμούς. Από το 1984 η ΕΚ επέβαλε όρια θορύβου σε μια σειρά από συχνά χρησιμοποιούμενες μηχανές κατασκευών (π.χ. θραυστήρες σκυροδέματος, γεννήτριες, αεροσυμπιεστές, προωθητήρες χωμάτων). Οι οριακές τιμές καθορίζονται με δοκιμαστική εξέταση και αναγράφονται επί των μηχανών πριν να τύχουν εμπορίας. Οι οριακές τιμές έχουν υποστεί βαθμιαία μείωση: τον Ιούλιο 1995, η ΕΕ ενέκρινε οδηγία για μείωση των οριακών τιμών θορύβου για τους προωθητήρες χωμάτων (95/27/ΕΚ), η οποία από το Δεκέμβριο 1996 επέβαλε τιμές υπολογιζόμενες με πρακτική διαδικασία μέτρησης και σε περίπου 3dB(A) κάτω από τις τιμές που ίσχυαν πριν. Ελήφθη επίσης μέριμνα για μια ακόμα μείωση κατά 3dB(A) από το Δεκέμβριο 2001.

O ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ
Το Eυρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει επανειλημμένα επισημάνει την ανάγκη περαιτέρω περικοπών των οριακών τιμών, καθώς και βελτίωσης των διαδικασιών μέτρησης. Για τις αερομεταφορές, πρέπει να εξετασθεί το ενδεχόμενο να απαγορευθούν οι νυχτερινές πτήσεις πάνω από κατοικημένες περιοχές που βρίσκονται κοντά σε αεροδρόμια, να καθορισθούν τέλη προσγείωσης ανάλογα με το επίπεδο θορύβου, και να ληφθούν μέτρα για την αποφυγή ιδιαίτερα θορυβωδών ελιγμών κατά την προσγείωση και την απογείωση. Επιπλέον, το Κοινοβούλιο ζήτησε τα μέτρα για τον περιορισμό της εκπομπής θορύβου να επεκταθούν και στα στρατιωτικά υποηχητικά αεριωθούμενα αεροπλάνα.

10/03/2000