Betaalbare communicatie voor bedrijven en consumenten

Informatie- en communicatietechnologieën (ICT) en gegevens- en internettoegangsdiensten zijn in de plaats gekomen van traditionele telefoondiensten als de belangrijkste producten voor zowel consumenten als bedrijven. Thans komt steeds meer audiovisuele inhoud op aanvraag beschikbaar, terwijl het aantal 4G- en 5G-internetaansluitingen exponentieel groeit. In antwoord hierop heeft de EU een regelgevingskader voor telecommunicatie tot stand gebracht met een reeks regels die in de lidstaten van de EU van toepassing is op de vaste en draadloze telecommunicatie, internet, omroep- en transmissiediensten.

Rechtsgrondslag

Aangezien in de Verdragen geen directe bevoegdheden zijn toegekend op het gebied van netwerken en diensten voor elektronische communicatie, is de bevoegdheid op het gebied van elektronische communicatie ontleend aan diverse artikelen van het VWEU. Vanwege de complexe aard van mediagoederen en -diensten, die niet aangemerkt kunnen worden als puur culturele goederen, maar evenmin als puur economische goederen, is het gevoerde beleid gebaseerd op die bevoegdheid. De EU kan op dit gebied maatregelen treffen in het kader van sectoraal en horizontaal beleid, zoals: industriebeleid (artikel 173 VWEU), mededingingsbeleid (artikelen 101 tot en met 109 VWEU), handelspolitiek (artikelen 206 en 207 VWEU), trans-Europese netwerken (TEN's) (artikelen 170 tot en met 172 VWEU), onderzoek en technologische ontwikkeling en ruimtevaart (artikelen 179 tot en met 190 VWEU), technologische harmonisering, of het gebruik van soortgelijke technologische standaarden bij, bijvoorbeeld, internetproducties (artikel 114 VWEU); het vrije verkeer van goederen (artikelen 28, 30, 34 en 35 VWEU), het vrije verkeer van personen, diensten en kapitaal (artikelen 45 tot en met 66 VWEU), onderwijs, beroepsopleiding, jeugd en sport, (artikelen 165 en 166 VWEU), en cultuur (artikel 167 VWEU).

Doelen

Op grond van de strategie van Lissabon is de Digitale Agenda voor Europa[1] (DAE) opgesteld als een van de zeven vlaggenschipinitiatieven van de door de Commissie aangenomen Europa 2020-strategie. In de Agenda, uitgebracht in mei 2010, wordt uiteengezet welke essentiële faciliterende rol de ICT zal moeten spelen als Europa zijn doelstellingen voor 2020 wil halen. In de Europa 2020-strategie wordt het belang benadrukt van de uitrol van breedband om te voorzien in betaalbare communicatie voor bedrijven en consumenten. Het huidige regelgevingskader voor elektronische communicatienetwerken en elektronische communicatiediensten heeft dan ook drie hoofddoelstellingen: bevordering van de concurrentie, het verbeteren van de werking van de markt en het waarborgen van elementaire gebruikersrechten. Door de concurrentie te stimuleren moet de algemene doelstelling verwezenlijkt worden dat Europese consumenten kunnen profiteren van een grotere keuze aan betaalbare, hoogwaardige en innoverende diensten. De regels zijn eenvoudig, flexibel, technologieneutraal en moeten op de lange termijn leiden tot deregulering.

Resultaten

Het huidige regelgevingskader voor telecommunicatie, dat bestaat uit een pakket richtlijnen en verordeningen, werd in september 2016 gelanceerd om rekening te houden met de snelle ontwikkeling van de sector en om de regels te harmoniseren met betrekking tot zowel de huidige reglementering van elektronische communicatienetwerken en -diensten als de procedures die nodig zijn voor de uitvoering ervan.

  • Op 14 september 2016, in haar mededeling getiteld "Connectiviteit voor een competitieve digitale eengemaakte markt — Naar een Europese gigabitmaatschappij", heeft de Commissie het Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's verzocht haar voorstel te onderzoeken tot herziening van de bestaande streefdoelen en de wetgeving betreffende de elektronische communicatie;
  • De kosten van elektronische communicatie zijn thans lager[2] doordat de roamingtarieven voor data, gesprekken en sms-berichten zijn afgeschaft voor EU-ingezetenen die binnen of buiten de EU reizen. Sinds juni 2017 zijn de prijzen voor zowel d burgers als de bezoekers gedaald dankzij de "roamen zoals thuis"-regels en de gratis wifi-hotspots die in publieke ruimten overal in Europa met behulp van WiFi4EU aan burgers en bezoekers worden aangeboden[3].
  • Betere bescherming van consumenten en bedrijven door vaststelling van wetgeving inzake privacybescherming (Richtlijn 2009/136/EG)[4]) en gegevensbescherming (Richtlijn 95/46/EG[5]), verder verbeterd door het nieuwe regelgevingskader inzake gegevensbescherming (Verordening (EU) 2016/679[6] en Richtlijn 2016/680); door het mandaat te versterken van het Europees Agentschap voor netwerk- en informatiebeveiliging (Enisa)[7]; door de vaststelling van Richtlijn (EU) 2016/1148 houdende maatregelen voor een hoog gemeenschappelijk niveau van beveiliging van netwerk- en informatiesystemen in de Unie[8]; door versterking van het recht van vaste of mobiele telecomaanbieder te veranderen binnen één werkdag met behoud van het oorspronkelijke telefoonnummer, m.a.w. nummerportabiliteit (Richtlijn 2009/136/EG), en door vaststelling van het gemeenschappelijk Europees alarmnummer 112 (Richtlijn 2009/136/EG), het Europees telefoonnummer voor vermiste kinderen (116000), hulplijn voor kinderen (116111), de hulplijn voor emotionele steun (116123) en een onlineplatform voor geschillenbeslechting tussen consumenten en onlinehandelaren[9].
  • Betere toegang tot telecommunicatie door de invoering van wetgeving ter bevordering van de concurrentie met duidelijke en inclusieve regels, betere kwaliteit, lagere prijzen en meer diensten (Europees wetboek voor elektronische communicatie); door investeringen in breedbandnetwerken die snel internet ondersteunen; door ondersteuning van draadloze technologieën, zoals 3G en LTE, via het radiospectrumbeleidsprogramma, en het geharmoniseerde gebruik van de 470-790 MHz-frequentieband in de Unie om een gigabitconnectiviteit voor alle belangrijke sociaal-economische actoren tot stand te brengen[10].

Om de consistentie van nationale regelgevingsprocedures inzake telecommunicatie te verbeteren voorziet het Orgaan van Europese regelgevende instanties voor elektronische communicatie (Berec) (Verordening (EG) nr. 2018/1971[11]) in samenwerking tussen nationale regelgevende instanties en de Commissie, waardoor optimale praktijken en gemeenschappelijke benaderingswijzen worden bevorderd en tegelijkertijd inconsistente regelgeving wordt voorkomen die de concurrentie in de interne communicatiemarkt kan verstoren. Deze bijgewerkte wetgeving belast de nationale regelgevende instanties (NRI's) met de bevordering van de concurrentie bij de levering van elektronische-communicatienetwerken en -diensten, alsmede de uitwerking van de beginselen die ten grondslag liggen aan hun activiteiten: onafhankelijkheid, onpartijdigheid en transparantie, en recht van beroep. Wat het beheer van het spectrum betreft, worden in het meerjarenprogramma voor het radiospectrumbeleid beleid en doelstellingen vastgesteld voor de strategische planning en harmonisering van het radiospectrum. Dit moet ervoor zorgen dat de interne markt goed functioneert op beleidsterreinen van de EU waarbij spectrum wordt gebruikt, zoals elektronische communicatie, onderzoek, technologische ontwikkeling en ruimtevaart, vervoer, energie en audiovisuele aangelegenheden.

Rol van het Europees Parlement

Het Parlement maakt zich sterk voor een krachtig en geavanceerd ICT-beleid en is bijzonder actief bij het vaststellen van wetgevingshandelingen op dit gebied om de voordelen voor consumenten en bedrijven te vergroten. Het heeft zich altijd beijverd om ICT-kwesties onder de aandacht te houden, met initiatiefverslagen, mondelinge en schriftelijke vragen, studies[12], workshops[13], adviezen en resoluties, alsook oproepen tot betere coördinatie van nationale inspanningen voor het ontwikkelen van pan-Europese diensten en EU-steun voor telecommunicatie.

Ook heeft het Parlement herinnerd aan de noodzaak om de frequentieband bestemd voor het "digitale dividend" in te zetten om alle EU-burgers te voorzien van breedband en heeft onderstreept dat verdere actie nodig is om universele en snelle toegang tot breedband te garanderen, evenals de digitale geletterdheid en vaardigheden van alle burgers en consumenten[14]. Het benadrukt daarnaast het belang van een veilige cyberspace[15], met garantie voor een sterke bescherming van de privacy en algemene burgerlijke vrijheden voor burgers en bedrijven in een digitale omgeving. Tegelijkertijd dringt het Parlement sterk aan op technologische neutraliteit, "netneutraliteit" en "netvrijheden" voor burgers van de EU en op maatregelen met betrekking tot toegang tot of gebruik van diensten en applicaties via telecommunicatienetwerken. Hierbij moeten de grondrechten en -vrijheden van burgers worden gerespecteerd. Voorts moeten zulke maatregelen garanderen dat aanbieders van internetdiensten geen belemmeringen opwerpen voor de gebruikers om toegang te krijgen tot inhoud en om applicaties en/of diensten van hun keuze te benutten[16].

Het Parlement consolideert systematisch deze garanties via wetgeving. Het speelt een grote rol bij het wegnemen van belemmeringen binnen de digitale eengemaakte markt en bij de aanpassing van de telecommunicatieregelgeving van de EU aan de hedendaagse digitale en datagestuurde producten en diensten, teneinde de digitale voordelen voor consumenten en bedrijven te vergroten. Het Parlement heeft dan ook de toegang tot en overdracht van gegevens voor iedereen verbeterd door voor netneutraliteit normen vast te stellen, het gebruik van de 470-790 MHz-frequentieband te harmoniseren, gratis wifiverbindingen voor iedereen in steden en dorpen te ondersteunen (WiFi4EU), in hoogwaardige computer- en wetenschapsclouddiensten (Europese openwetenschapscloud) te investeren en de roamingtarieven te beëindigen, door "roamen zoals thuis"-regels[17]. Om de e-handel in de EU voor consumenten en bedrijven, met name kmo's, te bevorderen, heeft het Parlement belangrijke wetgevingswerkzaamheden geïnitieerd en afgerond, Voorbeelden zijn de Richtlijn 2014/61/EU inzake maatregelen ter verlaging van de kosten van de aanleg van elektronischecommunicatienetwerken met hoge snelheid[18] en Verordening(EU) nr. 910/2014 betreffende elektronische identificatie en vertrouwensdiensten voor elektronische transacties in de interne markt[19], teneinde elektronisch zakendoen te faciliteren[20]. Het Parlement heeft de voorstellen van de Commissie met betrekking tot het moderniseren van auteursrechtregels en de herziening van de regels inzake de Europese audiovisuele mediadiensten ondersteund.

Voorts heeft het Parlement met succes de laatste hand gelegd aan de wetgevingswerkzaamheden met betrekking tot de hervorming van de gegevensbescherming. Op 27 april 2016 is Richtlijn (EU) 2016/680[21] vastgesteld met het oog op effectieve toepassing van de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens als een grondrecht. Bovendien hebben het Parlement en de Raad Verordening (EU) 2016/679[22] vastgesteld betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens. Onlangs heeft de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken (LIBE) van het Parlement ingestemd met de regels met betrekking tot de eerbiediging van het privéleven en de bescherming van persoonsgegevens in elektronische communicatie, om het zakendoen te faciliteren[23]. Het Parlement voert uitgebreide wetgevingswerkzaamheden uit in verband met de voorstellen die aan de strategie voor een digitale eengemaakte markt en de resolutie "Naar een akte voor digitale interne markt"[24], follow-up geven. In het kader daarvan worden kwesties behandeld zoals ongerechtvaardigde geoblocking[25], grensoverschrijdende pakketbezorgdiensten[26], grensoverschrijdende portabiliteit van online-inhoudsdiensten[27], een herziening van de verordening betreffende samenwerking met betrekking tot consumentenbescherming[28], audiovisuele mediadiensten[29], het vrije verkeer van niet-persoonsgebonden gegevens[30], overeenkomsten voor de onlineverkoop en andere verkoop op afstand van goederen[31] en overeenkomsten voor de levering van digitale inhoud[32]. Het Parlement heeft onlangs een resolutie aangenomen over internetconnectiviteit voor groei, concurrentievermogen en cohesie: Europese gigabitmaatschappij en 5G[33], waarin het tijdschema wordt ondersteund voor de uitrol van 5G met het oog op het faciliteren van de connectiviteit van consumenten en bedrijven.

 

[1]Digitale eengemaakte markt – http://ec.europa.eu/digital-agenda/
[2]PB L 172 van 30.6.2012, blz. 10. Het EU-recht heeft ertoe bijgedragen dat in de afgelopen tien jaar de prijzen van telecommunicatiediensten met ongeveer 30 % zijn gedaald.
[3]Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van de Verordeningen (EU) nr. 1316/2013 en (EU) nr. 283/2014 wat de bevordering van internetconnectiviteit in lokale gemeenschappen betreft (COM(2016)0589).
[4]PB L 337 van 18.12.2009, blz. 11.
[5]PB L 281 van 23.11.1995, blz. 31.
[6]PB L 119 van 4.5.2016, blz. 1.
[7]Opgericht bij Verordening (EG) nr. 460/2004, PB L 77 van 13.3.2004, blz. 1; Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 16 april 2013 over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake het Europees Agentschap voor netwerk- en informatiebeveiliging (Enisa), (PB C 45, van 5.2.2016, blz. 102).
[8]PB L 194 van 19.7.2016, blz. 1.
[9]Toegang tot het platform kan worden verkregen via http://ec.europa.eu/consumers/odr/, en aanvullende informatie is te vinden op het volgende internetadres: https://ec.europa.eu/info/live-work-travel-eu/consumers/resolve-your-consumer-complaint_nl
[10]PB L 138 van 25.5.2017, blz. 131.
[11]PB L 321 van 17.12.2018, blz. 1.
[14]PB C 81 E van 15.3.2011, blz. 45.
[15]PB C 332 E van 15.11.2013, blz. 22.
[16]PB C 153 E van 31.5.2013, blz. 128.
[17]PB L 310 van 26.11.2015, blz. 1.
[18]PB L 155 van 23.5.2014, blz. 1.
[19]PB L 257 van 28.8.2014, blz. 73.
[20]COM (2017)0228 – niet langer van kracht.
[21]PB L 119 van 4.5.2016, blz. 89.
[22]PB L 119 van 4.5.2016, blz. 1.
[24]PB C 11 van 12.1.2018, blz. 55.
[27]COM (2015)0627.
[29]COM(2016)0287.
[31]COM(2015)0635.
[32]COM(2015)0634.
[33]PB C 307 van 30.8.2018, blz. 144.

Mariusz Maciejewski / Frédéric Gouardères