| W przeciwieństwie do USA, gdzie żywność modyfikowana genetycznie (GMF) uważana jest za rzecz zupełnie normalną, Europejczycy podchodzą do organizmów modyfikowanych genetycznie (GMO) z dużą dozą sceptycyzmu. Wychodząc naprzeciw zaniepokojeniu opinii publicznej, Unia Europejska postanowiła kwestię GMO uregulować w sposób precyzyjny. Parlament Europejski nalegał w trakcie prac legislacyjnych przede wszystkim na wyraźne oznakowanie produktów modyfikowanych genetycznie, aby umożliwić europejskim konsumentom świadomy wybór.
Organizmy modyfikowane genetycznie (GMO), szczególnie rośliny uprawne przeznaczone do konsumpcji, stały się tematem burzliwej debaty publicznej w całej Unii Europejskiej. Zdaniem przemysłu ryzyko, jaki wiąże sie z roślinami modyfikowanymi genetycznie (GMP) jest niewielkie, natomiast korzyści wynikające z ich zastosowania mogą być olbrzymie. Inaczej podchodzą do tego ekolodzy. Wskazują na widoczny brak wiedzy i zrozumienia zagrożeń. Z kolei konsumenci uskarżają się, że narzucono im produkty modyfikowane genetycznie, zaś system oznakowania jest nieprzejrzysty i utrudnia dokonanie wyboru.
W 1998 roku Unia Europejska wprowadziła moratorium na sprzedaż żywności modyfikowanej genetycznie oraz stosowania modyfikowanych roślin, a następnie przystąpiła do opracowania szeregu przepisów wychodzących naprzeciw obawom konsumentów. Przyjęto podejście zapobiegawcze, zgodnie z zasadą: w razie wątpliwości, lepiej powiedzieć nie. Wszystkie te regulacje miały zostać zatwierdzone przez Parlament Europejski.
Najpierw Komisja zaproponowała dyrektywę dotyczącą sprzedaży w sklepach żywności modyfikowanej genetycznie i stosowania przez rolników w środowisku naturalnym roślin modyfikowanych genetycznie. Podczas negocjacji z rządami państw członkowskich Parlamentowi udało się przeforsować zapis, że wszelkie GMO dopuszczone do testów w Europie mają być rejestrowane, a opinia publiczna będzie o tym informowana. Tak więc - w przypadku zastosowania GMO w produkcji rolnej - władze i opinia publiczna muszą być informowane o lokalizacji uprawy. W dyrektywie tej, która weszła w życie w 2001 roku, posłowie wezwali również Komisję do przyspieszenia prac nad specjalną legislacją dotyczącą oznakowania i identyfikowalności GMO oraz - mając na uwadze organizmy modyfikowane genetycznie - nad Protokołem Kartageńskim o Bezpieczeństwie Biologicznym.
Niech konsumenci zdecydują
Komisja szybko przygotowała projekt dyrektywy o identyfikowalności i oznakowaniu organizmów modyfikowanych genetycznie, lecz Parlament nie był zadowolony z proponowanych przepisów odnośnie oznakowania i ostatecznie uzyskał ich zaostrzenie. Deputowani sprzeciwili się projektowi Komisji, który zamiast szczegółowego wymienienia GMO wchodzących w skład danego produktu, przewidywał ogólnikową deklarację producenta o ich zastosowaniu. Deputowani domagali się, by opakowania produktów zawierających GMO, wszystkie wystawy i reklamy były opatrzone tekstem „Ten produkt zawiera organizmy modyfikowane genetycznie" lub „Ten produkt zawiera (nazwa organizmu) modyfikowany genetycznie". Prawo to weszło w życie w listopadzie 2003 roku.
Procedury udzielania zezwoleń i kontroli produktów żywnościowych i pasz zawierających GMO były przedmiotem innej dyrektywy, która weszła w życie pod koniec 2003 roku. Parlament przeforsował istotną zmianę jej projektu, która pozwala państwom członkowskim nakładać restrykcje na uprawy roślin modyfikowanych genetycznie w celu ochrony przed skażeniem roślin organicznych i wolnych od modyfikacji genetycznych. Komisja musi jeszcze opracować przepisy wykonawcze dla państw członkowskich.
Komisja zaproponowała też prawo wdrażające w zakresie GMO wynegocjowany pod auspicjami ONZ Protokół Kartageński o Bezpieczeństwie Biologicznym, którego zadaniem jest pomóc poszczególnym krajom w ocenie zagrożeń i korzyści związanych ze stosowaniem organizmów modyfikowanych genetycznie. Ta uzgodniona w czerwcu 2003 roku dyrektywa wprowadza wspólny system powiadamiania i przekazywania informacji o transgranicznych transportach GMO. Parlament z powodzeniem nalegał na zaostrzenie przepisów i zobowiązanie wszystkich eksporterów do uzyskania pisemnego zezwolenia przed pierwszym transportem transgranicznym wszelkich GMO, jeśli mają trafić do środowiska naturalnego.
Wprowadzenie nowych ustaw nie znosi automatycznie moratorium na GMO, które pewne państwa członkowskie chciałyby bezwzględnie przedłużyć, ale ułatwia podjęcie politycznej decyzji o jego zakończeniu. W chwili sporządzania tej notatki wydaje się, że Komisja wyda zezwolenie na sprzedaż genetycznie modyfikowanej kukurydzy, ponieważ państwa członkowskie nie mogły się porozumieć w sprawie przedłużenia zakazu jej stosowania.
|
