Νέα της Συνόδου - Στρασβούργο, 6-9 Σεπτεμβρίου 2010

Η χρήση ζώων για την πραγματοποίηση επιστημονικών πειραμάτων αναμένεται σύντομα να περιορισθεί μέσω νέας νομοθεσίας, η οποία εγκρίθηκε από το ΕΚ την Τετάρτη, και προσπαθεί να επιτύχει τη σωστή ισορροπία μεταξύ της βελτίωσης της καλής μεταχείρισης των ζώων και της διευκόλυνσης της ιατρικής έρευνας.

Η νέα νομοθεσία παρουσιάζει τη συμφωνία που επετεύχθη με το Συμβούλιο και η ψήφιση σημαίνει ότι η νομοθεσία έχει υιοθετηθεί. Τα κράτη μέλη θα έχουν περιθώριο δύο ετών για να συμμορφωθούν με τους νέους κανόνες, οι οποίοι στοχεύουν να μειώσουν, για ηθικούς λόγους, τον αριθμό των ζώων που χρησιμοποιούνται για επιστημονικούς σκοπούς, χωρίς να παρεμποδίζεται η επιστημονική έρευνα.

Η κ. Elisabeth Jeggle (ΕΛΚ, Γερμανία), η οποία εισηγήθηκε της νομοθεσίας στο ΕΚ, κατά τη διάρκεια της συζήτησης που πραγματοποιήθηκε νωρίτερα το πρωί, δήλωσε ότι ο συμβιβασμός που επετεύχθη αποτελεί ένα θετικό γεγονός και απευθύνθηκε στους ευρωβουλευτές λέγοντας "εάν επιθυμείτε την προστασία των ζώων, παρακαλώ δώστε τους την υποστήριξή σας".

Η νέα νομοθεσία απαιτεί από τις αρμόδιες εθνικές αρχές να προβαίνουν σε αξιολόγηση των συνεπειών για τα ζώα κάθε ενός πειράματος, με στόχο την προώθηση εναλλακτικών μεθόδων διεξαγωγής των πειραμάτων και επίτευξης του πλέον ανώδυνου τρόπου αντιμετώπισης των ζώων. Η νομοθεσία επιβάλλει αυστηρότερους κανόνες στο να χρησιμοποιούνται πρωτεύοντα στα επιστημονικά πειράματα, κατατάσσοντας τα πειράματα αυτά αναλόγως της σοβαρότητας τους και καταγράφοντας τους ελέγχους που είναι απαραίτητοι για τη διασφάλιση της εφαρμογής των νέων κανόνων.

Χρειάζεται μεγαλύτερη προσπάθεια για την εξεύρεση εναλλακτικών μεθόδων

Όλα τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίζουν πως όταν υπάρχει εναλλακτική μέθοδος αναγνωρισμένη από το κοινοτικό δίκαιο, θα χρησιμοποιείται έναντι της χρήσης πειραματόζωων, αναφέρει η νομοθεσία. Επιπλέον, άδεια θα χορηγείται μόνο για πειράματα στα οποία η θανάτωση του ζώου γίνεται με τον πλέον ανώδυνο, σωματικά και ψυχολογικά, τρόπο που μπορεί να διασφαλίσει την επιστημονική επάρκεια της διαδικασίας.

Η χρήση πειραματόζωων επιτρέπεται για τη διεξαγωγή βασικής έρευνας σε θέματα, για παράδειγμα, ασθενειών που έχουν επιπτώσεις σε ανθρώπους, σε ζώα και σε φυτά, θέματα δοκιμών της αποτελεσματικότητας και της ασφάλειας φαρμάκων, θέματα ερευνών για την προστασία των ειδών, και επίσης θέματα που αφορούν την ανώτερη εκπαίδευση και τις ιατροδικαστικές έρευνες.

Ειδικές ρήτρες διασφάλισης έχουν προβλεφθεί προκειμένου οι εθνικές κυβερνήσεις να μπορούν να παρεκκλίνουν από κάποιες προβλέψεις της νομοθεσίας όταν υπάρχει ανάγκη αντιμετώπισης μιας επείγουσας κατάστασης, αλλά πάντα έχοντας επιστημονικά τεκμηριωμένους λόγους και επίσης έχοντας πρώτα ενημερώσει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.  Η χρήση ρήτρας διασφάλισης θα υπόκειται πάντα στην έγκριση των άλλων κρατών μελών της ΕΕ.

Χρήση λιγότερων πρωτευόντων θηλαστικών με παράλληλη διασφάλιση της ιατρικής έρευνας

Η προτεινόμενη απαγόρευση της χρήσης μεγάλων πιθήκων ως πειραματόζωα υποστηρίζεται σε γενικές γραμμές από το εγκεκριμένο κείμενο. Αλλά τα μέτρα , όπως αυτά προτάθηκαν από την Επιτροπή, θα οδηγούσαν σε περιορισμό της χρήσης άλλων πρωτευόντων και έτσι, θα παρεμποδιζόταν η ευρωπαϊκή επιστημονική έρευνα για ορισμένες νευροεκφυλιστικές νόσους, όπως η νόσος Alzheimer, υποστηρίζουν οι ευρωβουλευτές. Για αυτόν τον λόγο το κείμενο που εγκρίθηκε επιτρέπει τη χρήση τέτοιων πρωτευόντων εάν υπάρχει επιστημονική απόδειξη ότι ο στόχος του πειράματος δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς τη χρήση αυτών των ειδών.

Κατάταξη της δριμύτητας των επιστημονικών διαδικασιών

Η νέα νομοθεσία εισάγει την κατάταξη της δριμύτητας των συνεπειών στο ζώο κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ("χωρίς ανάνηψη", "ήπια", "μέτρια" ή "βαριά"), βάσει τροπολογίας που υιοθετήθηκε από το ΕΚ κατά την πρώτη ανάγνωση.

Για την αποφυγή επανάληψης της δριμύτητας των συνεπειών στο ζώο, η Επιτροπή πρότεινε να επιτραπεί η επαναχρησιμοποίηση του ζώου μόνο εφόσον η πραγματική δριμύτητα της διαδικασίας ήταν "ήπια". Οι ευρωβουλευτές εξέφρασαν την ανησυχία τους ότι εφαρμόζοντας αυτά τα κριτήρια, το αποτέλεσμα θα ήταν η χρήση περισσοτέρων πειραματόζωων, γεγονός που αντίκειται στον ίδιο το στόχο της νομοθεσίας. Αποφάσισαν, έτσι, σε συμφωνία και με τις εθνικές κυβερνήσεις, να επιτρέψουν την επαναχρησιμοποίηση των ζώων, ακόμα και μετά από διαδικασίες/πειράματα με "μέτρια" δριμύτητα, πάντα με την πρότερη γνώμη κτηνιάτρου.

Ρήτρα επιθεώρησης και ελέγχου

Προκειμένου να διασφαλιστεί η εφαρμογή των κανονισμών, οι ευρωβουλευτές τόνισαν την ανάγκη ύπαρξης τακτικών και αποτελεσματικών επιθεωρήσεων των οργανισμών που διενεργούν πειράματα με τη χρήση ζώων.

Η συμφωνία που επετεύχθη με το Συμβούλιο, υποχρεώνει τις εθνικές κυβερνήσεις να διασφαλίζουν ότι οι επιθεωρήσεις διενεργούνται στο 33%, τουλάχιστον, των εργαστηρίων που χρησιμοποιούν ζώα, κάποιες από τις οποίες θα πρέπει να γίνονται χωρίς προειδοποίηση. Η Επιτροπή θα είναι υπεύθυνη για τον έλεγχο των εθνικών αρχών που θα διεξάγουν τις επιθεωρήσεις.

Επιπλέον, η Επιτροπή θα είναι υπεύθυνη για την  αξιολόγηση και τον έλεγχο της προτεινόμενης νομοθεσίας εντός πενταετίας από την εφαρμογή της.