Το ΕΚ θέλει μια καλύτερη πολιτική ασύλου στην ΕΕ

Το σημαντικότερο νομοθετικό κείμενο του "πακέτου" για το άσυλο, που εξετάζεται σε πρώτη ανάγνωση, είναι μια οδηγία με στόχο την ενίσχυση του δικαιώματος των αιτούντων άσυλο σε επαρκείς συνθήκες υποδοχής. Θεσπίζει, συγκεκριμένα, ελάχιστους κανόνες σχετικά με τη στέγαση, την τροφή, το ρουχισμό, την υγειονομική περίθαλψη, τα οικονομικά επιδόματα, την ελευθερία κίνησης και την πρόσβαση στην εργασία. Περιλαμβάνει επίσης διατάξεις για την προστασία των ευάλωτων ανθρώπων.

Κανόνες κράτησης

Σύμφωνα με την πρόταση οδηγίας, η κράτηση των αιτούντων άσυλο θα πρέπει να αποφασίζεται κατά περίπτωση, ενώ οι αιτούντες άσυλο θα πρέπει να μην κρατούνται σε φυλακές αλλά σε ειδικά κέντρα κράτησης. Προτείνονται ακόμη ασφαλιστικές δικλείδες κατά αυθαίρετων κρατήσεων και ζητείται η απαγόρευση της κράτησης ανηλίκων.

Δωρεάν νομική συνδρομή

Μόνο οι δικαστικές αρχές θα μπορούν να διατάξουν την κράτηση ενός αιτούντος ασύλου, αναφέρει η πρόταση της Επιτροπής. Στο μέτρο αυτό θα μπορούν να προσφεύγουν διοικητικές αρχές μόνο εάν πρόκειται για έκτακτη ανάγκη και η σχετική απόφαση εγκριθεί από δικαστή εντός 72 ωρών. Ελλείψει μιας τέτοιας απόφασης, ο αιτών άσυλο θα πρέπει να απελευθερωθεί αμέσως. Η κοινοποίηση των αποφάσεων στους αιτούντες άσυλο που τελούν υπό κράτηση θα πρέπει να γίνεται σε μια κατανοητή για αυτούς γλώσσα ή σε μια γλώσσα που θεωρείται λογικό ότι κατανοούν. Επιπλέον, αν το επιθυμούν, θα μπορούν να λαμβάνουν δωρεάν νομική συνδρομή και, σε κάθε περίπτωση, υγειονομική περίθαλψη και την κατάλληλη ψυχολογική στήριξη.

Υιοθετώντας την έκθεση του κ. Antonio MASIP HIDALGO (ΣΕΚ, ES), οι ευρωβουλευτές ζήτησαν οι αιτήσεις ασύλου να εξετάζονται γοργά. Πρόσθεσαν δε ότι οι καθυστερήσεις για τις οποίες δεν ευθύνονται οι αιτούντες άσυλο δεν θα μπορούν να δικαιολογούν την παράταση της περιόδου κράτησης. Επιπλέον, τόνισαν ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να εγγυώνται την πρόσβαση στην εργασία των αιτούντων άσυλο εντός εξαμήνου από την υποβολή της αίτησης. Οι δε ανήλικοι θα πρέπει να έχουν πρόσβαση στην εκπαίδευση εντός ενός τριμήνου.

Ευάλωτοι άνθρωποι

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ελέγχουν, αμέσως μετά την υποβολή αίτησης, κατά πόσο ο αιτών έχει ειδικές ανάγκες. Σύμφωνα με τους ευρωβουλευτές, οι ευάλωτοι άνθρωποι, όπως οι ανήλικοι, οι έγκυες, τα θύματα βίας και βασανισμών ή τα θύματα ακρωτηριασμού των εξωτερικών γυναικείων σεξουαλικών οργάνων θα πρέπει να τύχουν επαρκούς προσοχής.

Επαναστέγαση αιτούντων άσυλο

Η δεύτερη νομοθετική πρόταση της δέσμης μέτρων για το άσυλο φιλοδοξεί να βελτιώσει τον κανονισμό του Δουβλίνου. Στόχος του εν λόγω κανονισμού ήταν να διασφαλίσει στους πολίτες τρίτων χωρών τόσο την πρόσβαση στη διαδικασία υποβολής αίτησης ασύλου όσο και την γοργή εξέταση των αιτήσεών τους, αλλά και να τους αποτρέψει από το να υποβάλλουν πολλαπλές αιτήσεις σε διάφορα κράτη μέλη.

Η νέα πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επιδιώκει να εγγυηθεί υψηλότερα πρότυπα προστασίας για τους αιτούντες άσυλο αλλά και να αντιμετωπίσει καλύτερα καταστάσεις ιδιαίτερης πίεσης στις εγκαταστάσεις υποδοχής και στα συστήματα ασύλου των κρατών μελών. Μεταξύ άλλων, προτείνονται τα εξής: η θέσπιση προθεσμιών για να διασφαλιστεί ότι η διαδικασία προσδιορισμού της ευθύνης θα γίνει αποτελεσματικότερη και ταχύτερη, η θέσπιση του δικαιώματος προσφυγής κατά απόφασης μεταφοράς και η εισαγωγή διάταξης που υπενθυμίζει ότι ένα πρόσωπο δεν μπορεί να κρατείται μόνο επειδή επιζητεί διεθνή προστασία.

Υιοθετώντας την έκθεση της κ. Jeanine HENNIS-PLASSCHAERT (ΦΙΛ, NL), οι ευρωβουλευτές συμφώνησαν με τους προαναφερθέντες στόχους. Τάχθηκαν, όμως, υπέρ μιας μεγαλύτερης αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών μέσω της θέσπισης δεσμευτικών μέσων για όλα τα κράτη μέλη. Μεταξύ αυτών  συγκαταλέγονται η σύσταση ομάδων εμπειρογνωμόνων σε θέματα ασύλου που θα συνδράμουν τα κράτη μέλη που αντιμετωπίζουν μεγάλο αριθμό αιτούντων άσυλο και η θέσπιση ενός συστήματος εσωτερικής ανακατανομής που θα επιτρέπει στους δικαιούχους διεθνούς προστασίας να γίνονται δεκτοί από ένα άλλο κράτος μέλος από αυτό που τους χορήγησε το δικαίωμα προστασίας.

Βελτίωση της βάσης δεδομένων Eurodac

Η Eurodac εξασφαλίζει την αποτελεσματική εφαρμογή του κανονισμού του Δουβλίνου, δεδομένου ότι λειτουργεί ως κοινοτικής κλίμακας σύστημα τεχνολογίας πληροφοριών για την αντιπαράθεση των δακτυλικών αποτυπωμάτων των αιτούντων άσυλο. Επιτρέπει έτσι την ανίχνευση όσων ζητούν άσυλο σε περισσότερα του ενός κράτη μέλη. Η πρόταση κανονισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, φιλοδοξεί να βελτιώσει τη λειτουργία της Eurodac αποσαφηνίζοντας τις διάφορες φάσεις λειτουργίας της και θεσπίζοντας κανόνες για την προστασία των προσωπικών δεδομένων.

Υιοθετώντας την έκθεση του κ. Nicolae Vlad POPA (ΕΛΚ-ΕΔ, RO), το ΕΚ ενέκρινε την νομοθετική πρόταση υιοθετώντας ορισμένες τεχνικού χαρακτήρα τροπολογίες.

Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης για το Άσυλο

Η ολομελεια άναψε επίσης το πράσινο φως για τη δημιουργία της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Υποστήριξης για το Άσυλο, εγκρίνοντας την έκθεση της κ. Jean LAMBERT (ΠΡΣ/ΕΕΣ, UK). Στόχος της υπηρεσίας αυτής θα είναι να ενισχύσει τη συνδρομή των εμπειρογνωμόνων στην προσπάθεια για την επίτευξη μιας σταθερής, υψηλής ποιότητας, κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής στον τομέα του ασύλου.

Σύμφωνα με τους ευρωβουλευτές, η υπηρεσία θα πρέπει να αναπτύξει, από κοινού με τον Ύπατο Αρμοστή του ΟΗΕ για τους Προσφυγές αλλά και σχετικές Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα για τους υπαλλήλους των δημοσίων διοικήσεων των κρατών μελών. Θα πρέπει επίσης να θέσει σε λειτουργία ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης, ώστε τα κράτη μέλη να είναι έτοιμα να αντιμετωπίσουν μεγάλης κλίμακας εισροές προσφύγων. Παράλληλα, θα πρέπει να θεσπίσει ένα σύστημα υποχρεωτικής αλληλεγγύης για την επαναστέγαση αιτούντων άσυλο από τα κράτη μέλη που λόγω υπερφόρτωσης των συστημάτων τους αδυνατούν να ανταπεξέλθουν στις υποχρεώσεις τους.

Οι  ευρωβουλευτές υιοθέτησαν, τέλος, μια απόφαση που διευκολύνει τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Υποστήριξης για το Άσυλο μέσω της ανακατανομής πόρων του Ευρωπαϊκού Ταμείου Προσφύγων. Εισηγήτρια της σχετικής έκθεσης είναι η κ. Bárbara DÜHRKOP DÜHRKOP (ΣΕΚ, ES).