Comhordú na gcóras slándála sóisialta: rialacha nua le haghaidh soiléireacht agus solúbthacht níos fearr 

 
 

Roinn an leathanach seo: 

Cónaíonn thart ar 14 mhilliún duine san Aontas Eorpach lasmuigh dá dtír dúchais © AP Images/European Union - EP 

Tar éis vóta na bhfeisirí an 11 Nollaig 2018, cuirfear tús le hidirbheartaíocht leis an gComhairle anois maidir le rialacha nuashonraithe chun soghluaisteacht oibrithe a éascú.

Féadann saoránaigh an Aontais Eorpaigh bogadh idir tíortha AE chun staidéar a dhéanamh, chun cur fúthu agus chun fostaíocht shealadach a fháil. Cónaíonn thart ar 14 mhilliún duine san Aontas Eorpach lasmuigh dá dtír dúchais; oibrithe taistil, daoine dífhostaithe agus saoránaigh atá neamhghníomhach go heacnamaíoch san áireamh. Tá siad i dteideal sochair shóisialta agus shláinte agus áirithíonn rialacha AE go bhfaigheann siad na sochair seo. Socraíonn na rialacha seo an córas náisiúnta atá freagrach as na saoránaigh “soghluaiste” seo, agus tá sé mar aidhm acu a chinntiú nach bhfágtar ar lár iad agus nach gclúdaítear faoi dhó iad.


Clúdaíonn reachtaíocht AE tinneas, saoire mháithreachais/atharthachta, sochar teaghlaigh, sochar dífhostaíochta agus tuilleadh, ach is leis na ballstáit amháin an fhreagracht as córais maidir le slándáil shóisialach. Is féidir le gach ballstát cinneadh a dhéanamh maidir leis na daoine atá árachaithe faoina reachtaíocht, na sochair a bhfuil siad ina dteideal agus na coinníollacha rochtana a bhaineann leo. Le rialacha AE comhordaítear an t-idirghníomhú idir na córais éagsúla ar leibhéal na mballstát.


Go bunúsach, ní mór d’oibrithe taistil cloí le reachtaíocht na tíre ina n-oibríonn siad. Is féidir le cuardaitheoirí poist sochar dífhostaíochta a fháil óna mballstát dúchais ar feadh tréimhse ar leith agus iad ag tóraíocht poist i mballstát eile. Maidir le daoine ar scor a chaith tamall ag obair i dtíortha AE éagsúla, tá siad i dteideal tréimhsí árachais a thabhairt le chéile chun pinsean iomlán a fháil. Anuas air sin, a bhuí leis an gCárta Eorpach um Árachas Sláinte tugtar rochtain do thurasóirí ar chúram sláinte poiblí agus iad ar chuairt shealadach i dtíortha eile an Aontais.

Comhordú na gcóras slándála sóisialta  
  • Clúdaítear duine faoi chóras slándála sóisialta i dtír amháin agus ní dhéantar ranníocaíochtaí ach i dtír amháin.  
  • Déileáiltear le duine faoi na coinníollacha céanna atá i bhfeidhm maidir le hárachaithe na tíre sin. 
  • Cuirtear tréimhsí árachais agus tréimhsí oibre nó cónaithe i dtíortha eile san áireamh más gá. 
  • Is féidir sochair airgid a fháil fiú má tá cónaí ag an duine i dtír eile.  

Chun deiseanna fostaíochta níos fearr a thabhairt do chuardaitheoirí poist a bhogann go tír eile AE, tá feisirí den tuairim gur cheart go mbeadh ballstáit in ann cur leis an tréimhse inar féidir le cuardaitheoirí poist a sochair dhífhostaíochta a onnmhairiú go dtí deireadh an tréimhse ina bhfuil siad i dteideal sochar, seachas an teorann atá ann faoi láthair.


Dar le feisirí Eorpacha, ba cheart go mbeadh oibrithe tras-teorann nó oibrithe cois teorann in ann rogha a dhéanamh maidir leis an tír óna bhfaigheann siad sochar dífhostaíochta; ón mballstát deireanach ina raibh siad fostaithe nó óna mballstát cónaithe.


Tá sé curtha in iúl ag feisirí chomh maith gur chóir go mbeadh soiléireacht dhlíthiúil agus trédhearcacht ann maidir le sochair cúraim fhadtéarmaigh.


Tar éis vóta an choiste fostaíochta an 20 Samhain, rachaidh an Pharlaimint, an Chomhairle agus an Coimisiún i mbun idirbheartaíochta chun na rialacha a shocrú.