Vóta iomlánach: cosaint níos fearr do sceithirí ar an leibhéal Eorpach 

 
 

Roinn an leathanach seo: 

Thug feisirí Eorpacha a gceadú an 16 Aibreán 2019 le bearta nua chun íosleibhéal cosanta a áirithiú do sceithirí a dhéanann tuarisciú ar sháruithe ar dhlí an Aontais Eorpaigh ar leibhéal AE.

Bhí ról tábhachtach ag sceithirí le blianta beaga anuas agus solas á chaitheamh ar imghabháil cánach (scannail Lux Leaks agus Pháipéir Phanama) nó ar sháruithe ar shonraí pearsanta (scannal Cambridge Analytica). Tá seans ann áfach nár tháinig olc nó éagóir eile chun solais de bharr imní a bheith ar dhaoine faoi thuairisciú a dhéanamh.


I láthair na huaire, níl aon leanúnachas ó thaobh na cosanta atá á tabhairt do sceithirí i mballstáit an Aontais Eorpaigh agus níl ach roinnt earnálacha clúdaithe. Tar éis don Chomhairle agus don Pharlaimint teacht ar chomhaontú an 11 Márta maidir le reachtaíocht a thabhairt isteach ar an leibhéal Eorpach don chéad uair maidir le sceithirí a chosaint, cuireadh na bearta chun vóta le linn an tseisiúin iomlánaigh in Strasbourg an 16 Aibreán.


Ag labhairt di roimh an vóta iomlánach, dúirt an feisire atá i gceannas ar stiúradh na reachtaíochta tríd an bParlaimint Virginie Rozière: “Ní mór dúinn cosaint a thabhairt dóibh siúd a chosnaíonn leas na hEorpa – na sceithirí. Cosnaíonn siadsan muidne, daonlathas na hEorpa agus leas an phobail Eorpaigh. Mar sin, tá dualgas orainne, feisirí Pharlaimint na hEorpa, iad a chosaint.”


Tugann an feisire Francach de chuid na Sóisialaithe le fios gur mian le feisirí cosaint a thabhairt do sceithirí ar dhá leibhéal: “Cosaint ar bhearta díoltais eacnamaíochta agus cosaint dlí nuair a ionchúiseofar iad go díreach as sárú a thuairisciú ar mhaithe le leas an phobail.”

Ceanglaítear leis na bearta nua go gcruthófar bealaí nua ionas gur féidir le sceithirí éagóir a thuairisciú gan eagla a bheith orthu go mbainfí díoltas amach. Áiritheofar leibhéal ard cosanta do sceithirí thar réimse leathan earnálacha: calaois chánach, sciúradh airgid, soláthar poiblí, sábháilteacht táirgí nó iompair, cosaint an chomhshaoil, sláinte phoiblí, cosaint tomhaltóirí agus cosaint sonraí.


Beidh ar chuideachtaí poiblí agus príobháideacha a bhfuil os cionn 50 fostaí acu modhanna tuairiscithe a bhunú laistigh dá n-eagraíocht, agus beidh ar údaráis na mballstát modhanna tuairiscithe seachtracha, neamhspleácha a bhunú. Tabharfar cosaint do sceithirí is cuma má dhéanann siad tuairisciú go hinmheánach nó má chinneann siad na modhanna tuairiscithe seachtracha ar an leibhéal náisiúnta nó Eorpach a úsáid.


Leis na bearta nua, i gcásanna áirithe beidh daoine in ann eolas a nochtadh go poiblí - do na meáin, cuir i gcás. Toirmeascfar na cineálacha díoltais ar fad (ísliú céime, cur ar fionraí, dífhostú agus araile), agus tabharfar cosaint chomh maith do dhaoine a chabhraíonn le sceithirí.


Beidh ar na ballstáit rochtain a thabhairt do sceithirí ar fhaisnéis maidir le modhanna agus nósanna imeachta tuairiscithe, agus ba cheart freisin tacaíocht shíceolaíoch, dhlíthiúil agus airgeadais a chur ar fáil.


I staidéar an Choimisiúin Eorpaigh ón mbliain 2017 measadh caillteanas na mbuntáistí féideartha mar gheall ar easpa cosanta do sceithirí, sa soláthar poiblí amháin, a bheith idir €5.8 billiún agus €9.6 billiún gach bliain san Aontas Eorpach ina iomláine.


Tar éis vóta na bhfeisirí an 16 Aibreán, caithfidh an Chomhairle na rialacha a ghlacadh go foirmiúil chomh maith. Tar éis sin, beidh dhá bhliain ag na ballstáit le cloí leis na rialacha.