Wat zijn de bevoegdheden en wetgevingsprocedures van het Europees Parlement? 

Het Parlement is medewetgever: het heeft de bevoegdheid om wetgeving vast te stellen en te wijzigen en het neemt op gelijke voet met de Raad een besluit over de jaarlijkse EU-begroting. Het houdt toezicht op de werkzaamheden van de Commissie en andere EU-instellingen en werkt samen met de nationale parlementen van de EU-landen om hun inbreng te verzekeren.


De overgrote meerderheid van de EU-wetgeving wordt vastgesteld volgens de gewone wetgevingsprocedure, ook bekend als "medebeslissingsprocedure". Deze procedure wordt het meest gebruikt en zij kent het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie een evenwaardige rol toe. Zij wordt toegepast op een groot aantal beleidsdomeinen zoals economisch bestuur, immigratie, energie, vervoer, klimaatverandering, milieu en consumentenbescherming.


Op enkele domeinen worden andere besluitvormingsprocedures gebruikt. Op domeinen zoals belastingen, mededingingsrecht en gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid wordt het Europees Parlement "geraadpleegd". In die gevallen kan het Parlement een wetgevingsvoorstel goedkeuren of verwerpen, of er amendementen op voorstellen. De Raad is juridisch niet verplicht het advies van het Parlement te volgen, maar moet er wel op wachten vooraleer een besluit te nemen. De "goedkeuringsprocedure", waarbij goedkeuring door het Parlement vereist is, geldt voor de toetreding van nieuwe EU-lidstaten en internationale handelsovereenkomsten tussen de EU en derde landen of groepen landen. De goedkeuringsprocedure wordt ook gebruikt voor het definitieve besluit over de aanstelling van de Europese Commissie.


Hoe staat het met het wetgevingsinitiatief? Van wie gaat het initiatief uit voor EU-wetgeving?


Hoewel de Commissie nieuwe EU-wetgeving mag voorstellen, kan het Parlement het initiatief nemen door de Commissie te verzoeken om een wetgevingsvoorstel in te dienen. Bij de vaststelling van een dergelijk "wetgevingsinitiatief" kunnen de Parlementsleden een termijn bepalen voor de indiening van een voorstel. Als de Commissie weigert, moet zij dit motiveren.


Gedelegeerde en uitvoeringshandelingen


Bij de vaststelling van nieuwe wetgeving kunnen de Parlementsleden en de Raad de Commissie opdragen het voorstel aan te vullen of te wijzigen (in de vorm van technische bijlagen of actualiseringen) door middel van gedelegeerde handelingen (ter aanvulling of gedeeltelijke wijziging van de wetgevingshandeling) of uitvoeringshandelingen (met bijzonderheden over hoe de wetgevingshandeling moet worden uitgevoerd). Op deze manier kan de wetgeving eenvoudig blijven en zo nodig worden aangevuld en bijgewerkt, zonder nieuwe onderhandelingen op wetgevingsniveau.


Naargelang de soort handeling die de Commissie vaststelt, beschikken de Parlementsleden over verschillende mogelijkheden als zij het niet eens zijn met de maatregelen die de Commissie voorstelt. De Parlementsleden hebben een vetorecht over gedelegeerde handelingen. In het geval van uitvoeringshandelingen kunnen de Parlementsleden de Commissie verzoeken handelingen te wijzigen of in te trekken, maar de Commissie is juridisch niet verplicht daarop in te gaan.