Sacharovprijs voor Vrijheid van Denken 2011

Een lege stoel  markeerde afgelopen woensdag de uitreikingceremonie van de Sacharovprijs aan de Cubaan Guillermo Fariñas. Een paar dagen eerder slaagden wij erin om hem te spreken. Fariñas zei dat hij de verantwoordelijkheid voelt van het ontvangen van de prijs, drukte zijn bezwaar uit tegen verandering in het gemeenschappelijk standpunt van de EU wat Cuba betreft, en onderstreepte dat de prijs een verschil maakt voor de winnaars.

Hoe voelt het om de Sacharovprijs toegekend te krijgen en in de voetsporen van Nelson Mandela en Aung San Suu Kyi te treden?

Ik voel mij zeer geëngageerd, vooral naar mijn land en vaderland toe. Het ontvangen van de prijs houdt een grote verantwoordelijkheid in.

Waarom koos u hongerstaking als protestmiddel tegen het Cubaans regime?

Ik wend enkel deze methode aan als ik geen andere keus heb, aangezien mijn gezondheid is verslechterd. Ik heb trombose aan de linkerkant van mijn lichaam, dus als ik gedwongen word om in hongerstaking te gaan, zal ik weinig kans hebben om te overleven. Indien de onderdrukking van het regime me in een ondraaglijke situatie brengt, heb ik niet veel keuze dan te sterven met de grootst mogelijke waardigheid.

Denkt u de EU haar beleid wat Cuba betreft zou moeten aanpassen?

Nee. Ik heb respect voor mensen die anders denken maar ik denk dat de EU haar beleid wat Cuba betreft, zou moeten versterken. Zij zou in in het bijzonder het gemeenschappelijk standpunt moeten handhaven en niet met een overheid moeten onderhandelen die de Europese Unie al heeft verraden.

Vergeet niet dat de Cubaanse overheid in het verleden toezeggingen aan de EU heeft gedaan, alvorens zij economische hulp van Venezuela ontving, en begonnen was de mensenrechtensituatie te verbeteren. Vervolgens, precies bij aanvang van het regime Chavez, verliet de Cubaanse overheid de onderhandelingstafel met de EU en hield vast aan haar autocratische positie.

Ik denk dat de EU niet opnieuw in dezelfde val zou moeten lopen en naar de sirenenzang van de Cubaanse overheid zou moeten luisteren, die zeggen dat zij tijd nodig hebben om te veranderen. De EU zou een serie doelstellingen moeten stellen en zeggen: "als u uw beloften niet houdt, zullen wij niet met u onderhandelen".

U bent de derde Cubaan die de afgelopen acht jaar de Sacharovprijs wint. Denkt u dat de vorige toekenningen de politieke situatie in Cuba hebben veranderd?

Ik denk van wel. Ik geloof dat in het geval van de voornaamste - maar niet de enige - manager van het Varelaproject, Oswaldo Payá, het de overheid dwong om te erkennen dat zij hun eigen wetten of de Grondwet niet zouden eerbiedigen. Dat was heel belangrijk omdat, tot dan toe, dit nooit publiekelijk was gebeurd. Het Varelaproject liet de wereld zien dat de Cubaanse overheid zelfs haar eigen wetten niet naleeft, laat staan internationale wetten.

Wat de andere winnaar betreft, Dames in het Wit, veranderde de situatie omdat na de golf van onderdrukking in 2003, de  beweging van dissidenten verlamd was, vooral de vreedzame acties die in de straat plaatsvinden. De Dames in Wit vestigden een patroon met hun pijn. Ik denk daarom dat die toekenningen heel belangrijk waren want zij reactiveerden de oppositie, lieten haar herleven, terwijl de oppositie met één klap, in drie dagen, teruggebracht was tot onbeweeglijkheid. Het was een grote verdienste van de Dames in Wit, aangezien het de fundamenten legde dat, ondanks de onrechtvaardigheden, ondanks bedreigingen, ondanks de ballingschap, mensen niet meer bang waren.

Wat betekent de Sacharovprijs voor u?

De voornaamste betekenis van deze toekenning is dat de Cubaanse overheid voor het eerst, ondanks haar manoeuvres om de steun van de Spaanse overheid en - in enige mate van de Heilige Stoel [het Vaticaan] te krijgen, zij gedwongen was om op humanitaire gronden voor interne factoren te bezwijken, iets wat nog niet eerder was voorgekomen.

De overheid probeert altijd om aan te tonen dat haar conflicten niets met haar eigen mensen maar met andere landen of blokken van landen te maken hebben. In dit geval brengen de nabijheid van mijn eigen dood, en de internationale veroordeling van de dood van Orlando Zapata, de overheid in een zeer moeilijke positie. Vervolgens moest een geloofwaardige bemiddelaar zoals de Katholieke Kerk komen om het wantrouwen naar de Cubaanse staat. te verzachten.

Waarom verwierp u de optie van ballingschap in Spanje?

Ik zal niet naar Spanje of ergens anders heen gaan. Ik streef er niet naar om onder welke omstandigheden ook te worden verbannen. Ik heb respect voor al mijn broeders die besloten om deze weg te volgen, maar ik geloof dat wij hier moeten vechten. Als god het wil, zal ik niet worden gedood door de dienaren van de dictatuur van Castro. Ik denk dat wij hier de strijd moeten voeren aangezien - om in militaire termen te spreken - het voornaamste brandpunt hier in Cuba is.

De uitreiking van de Nobelprijs was dit jaar met een lege stoel en nu ook de uitreikingvan de Sacharovprijs. Hoe interpreteert u dat?

Wij gaan met een lege stoel akkoord, maar die stoel zou een Cubaanse vlag moeten dragen. Ik zou een boodschap naar alle burgers van de EU willen sturen die in het Europees Parlement worden gerepresenteerd: houd nooit op de Cubaanse situatie in het oog te houden en hier om te geven, want elke dag zijn er meer tekenen van sociale explosie, zelfs tussen Cubanen die zich niet formeel met de oppositiebeweging hebben ingelaten. Ieder ogenblik kan de Cubaanse overheid, die in 52 jaar van absolutisme arrogant is geworden, mijn landgenoten afslachten, en het EP en zij die het vertegenwoordigt, moeten klaar staan om dit te veroordelen en actie te ondernemen.